Go  ogle 


This  is  a  digital  copy  of  a  book  that  was  preserved  for  generations  on  Hbrary  shelves  before  it  was  carefully  scanned  by  Google  as  part  of  a  project 
to  make  the  world's  books  discoverable  online. 

It  has  survived  long  enough  for  the  copyright  to  expire  and  the  book  to  enter  the  public  domain.  A  public  domain  book  is  one  that  was  never  subject 
to  copyright  or  whose  legal  copyright  term  has  expired.  Whether  a  book  is  in  the  public  domain  may  vary  country  to  country.  Public  domain  books 
are  our  gateways  to  the  past,  representing  a  wealth  of  history,  culture  and  knowledge  that's  often  difficult  to  discover. 

Marks,  notations  and  other  marginalia  present  in  the  original  volume  will  appear  in  this  file  -  a  reminder  of  this  book's  long  journey  from  the 
publisher  to  a  library  and  finally  to  you. 

Usage  guidelines 

Google  is  proud  to  partner  with  libraries  to  digitize  public  domain  materials  and  make  them  widely  accessible.  Public  domain  books  belong  to  the 
public  and  we  are  merely  their  custodians.  Nevertheless,  this  work  is  expensive,  so  in  order  to  keep  providing  this  resource,  we  have  taken  steps  to 
prevent  abuse  by  commercial  parties,  including  placing  technical  restrictions  on  automated  querying. 

We  also  ask  that  you: 

+  Make  non- commercial  use  of  the  files  We  designed  Google  Book  Search  for  use  by  individuals,  and  we  request  that  you  use  these  files  for 
personal,  non-commercial  purposes. 

+  Refrain  from  automated  querying  Do  not  send  automated  queries  of  any  sort  to  Google's  system:  If  you  are  conducting  research  on  machine 
translation,  optical  character  recognition  or  other  areas  where  access  to  a  large  amount  of  text  is  helpful,  please  contact  us.  We  encourage  the 
use  of  public  domain  materials  for  these  purposes  and  may  be  able  to  help. 

+  Maintain  attribution  The  Google  "watermark"  you  see  on  each  file  is  essential  for  informing  people  about  this  project  and  helping  them  find 
additional  materials  through  Google  Book  Search.  Please  do  not  remove  it. 

+  Keep  it  legal  Whatever  your  use,  remember  that  you  are  responsible  for  ensuring  that  what  you  are  doing  is  legal.  Do  not  assume  that  just 
because  we  believe  a  book  is  in  the  public  domain  for  users  in  the  United  States,  that  the  work  is  also  in  the  public  domain  for  users  in  other 
countries.  Whether  a  book  is  still  in  copyright  varies  from  country  to  country,  and  we  can't  offer  guidance  on  whether  any  specific  use  of 
any  specific  book  is  allowed.  Please  do  not  assume  that  a  book's  appearance  in  Google  Book  Search  means  it  can  be  used  in  any  manner 
anywhere  in  the  world.  Copyright  infringement  liability  can  be  quite  severe. 

About  Google  Book  Search 


Google's  mission  is  to  organize  the  world's  information  and  to  make  it  universally  accessible  and  useful.  Google  Book  Search  helps  readers 
discover  the  world's  books  while  helping  authors  and  publishers  reach  new  audiences.  You  can  search  through  the  full  text  of  this  book  on  the  web 

at  http  :  /  /books  .  google  .  com/ 


■ 


m  icon  PLADTI 

COMOBDIAE.I 

TV.-- 

AD 

PRAESTANTIUM  UBRORUM  FmEM  RECENSUIT, 

VERSUS  ORDINAVIT, 

DIFFICILIORA  INTKRPRETATUS  KST 

CAROLUS  HERJU.  WEISE. 


ALTERA  EDITIO 

MULTI8   IN   PABTUUS  LOCUPLKTATA. 


TONUS  I. 

IN8UNT  : 

AMPIIITRUO^  ASIVARIA,  AULULARIA,  BACCHIDES,  CAPTEIVEI^ 
CASINA,   CISTELLARIA,   CURCULIO,   EPIDICUS,  MENAECHMI, 
MERCATOR,  MILES. 

\m  mmm  k  i  iiaynii  luiiiLiBBaaBBBaaiMBMBaB^^MBaBB 
QUEDLINBURGI  ET  LIPSIAE. 

TYPI8  AC   SUHTIBUS  GODOFR.  BASSI. 

LONDINi:  WILLIAMS  ET  N0R6ATB. 

MDCCCXLYII. 


PRAEFATIO. 


^jti  forlunae  vis  in  omnibus  rebus  dominatur,  et  inter  pares 
ingenio,  arte,  operibus  alium  senrat,  alivm  obliyioni  mandat, 
ita  profecto  peculiari  fato  accidit,  ut,  quemadmodum  Grae- 
citatis  Homerus,  ita  Latinitatis  antiquiasimus  uberrimusque 
fons  Marcus  Accius  Plautus  extiterit,  quum  reliquorum  om- 
nium magnorum  scriptorum,  Attii,  Naevii,  Ennii,  Pacuyii, 
Caecilii  opera  ad  unum  omnia  perierint,  adeo  ut  nihil  ex 
illis  nLsi  pauca  mancaque  fragmenta  hodie  extent.  Atque 
mihi,  totum  antiquitatis  classicae  orbem  peragranti  vix  quid- 
quam  memorabilius  mirabiliusque  visum  est,  quam  quod  ex 
tanta  tamque  remota  antiquitate  tanta  poeseos  copia  extaret, 
quanta  in  Homericis  carminibus  conspicitur,  et  quod  e  Sci- 
pionis  Hannibaiisque  fere  aevo,  quum  reliqua  omnia  eius 
aetatis  iatinae  linguae  monumenta  penitus  absumta  sint,  prae- 
signe  tamen  hoc  Plautinarum  fabuiarum  voiumen  senratum 
esset,  ex  quo  certe  aliquatenus  posset  iUorum  temporum, 
morum,  linguae  notitia  profundior  hauriri.  Interim  curiosius 
mihi  et  Homerum  et  Plautum,  saepius  adeo  eodem  tempore, 
pertractanti ,  aliis  etiam  ex  partibus  quaedam  inter  utrumque 
iiteignis  sinuiitudo  intercedere  visa  est,  quemacTmodum  mui- 
tifariam  animndversum,  in  rebus  ac  temporibus  diversissimis 
eosdem  saepe  usus  idemque  paene  ingenium  conspici,  sicut 
easdem  formas  natura  in  diversissimis  generibus  ac  ingeniis 
producere  solet.  Nam,  ut  primum  de  externis  ordiar,  hoc 
est  de  vita  utriusque  atque  fatis,  eandem  plane  in  his  fortu- 
nam  uterque  expert!  sunt,  siquidem  de  Plauto  pariter  ac  de 


IV  FBABPATia 


po0lica  aiv  Ti  et  TiTiditete  imitalioins  ontiodbyK  inmne, 
qm  Mtiqrit—  itm  ^oebatiir 


VldeHeal  litad  flamen  rao  more  tsoqao  ilqrihmo  MqHcndam 
ponderandunque  est,  hoc  est  ad  antiquae  scansioois  normam;  i 
in  quo  idem  Flaccus  alio  loco  magnam  iniuriam  infert  poetae 
summo,  dum  illius  rlqrthmos  ad  suae  aetatis  scansionem  exip, 
▼elle  ^idetur;  quae  posterior  mihi  certe  longe  lerior  et  ex- 
ilior,  utttt  fortasse  tornatior  elegantiorque,  istac  antiquiori 
liabenda  esse  videtur;  quam  an  recte  et  uti  oportet  Flaccus 
instituere  ca||tterit,  valde  adhuc  dubitari  potest. 

Porro  uterque  et  Plautus  et  Homerus  pariter  suam  lin- 
guam  noTcrS,  pariter  etiifti  in  earn  quasi  dominati  sunt,  uti 
quilibet  bonus  magnusque  poeta  facere  plerumque  solet,  ideo 
quia  non  instrumento  dominum,  sed  domino  instrumentum 
parere  conseotaneum  est  Id  quod  in  nulla  re  magb  spe* 
cUtur,  quam  licentiis  quas  dicimus  poeticb,  quae  nusquam 
in  onmi  anUquitate  crebrius  occurrunt,  quam  in  Homero 
mtque  Plaulo.   Nam  ut  omittam  hie  hiatum,  de  quo  pauUo 


PRAEFATIO. 


V 


infra  dicendi  copia  fiet,  quique  in  utroque  pariter  frequens 
adhibetur:  quemadmodnm  Homenis  minime  haesitat,  illnd 
nmm  9^  fov^c,  et  q>i^  ouaslyvtjvSf  et  dnf)vh6^iu  ei  di^  flip 
iaxldog^  alia  inmimera  in  versibus  sub  admittere,  ita  simi- 
les plane  in  producendis  breribos  licentias  Marcos  admittere 
non  dttbitavit,  qno  quasi  significaret,  non  sese  linguae,  sed 
linguam  sibi  debere  subservire;  quales  licentiae  in  nullo  puto 
alio  acriptore  Romano  reperiuntur.  Velut  illud  oves  Taren* 
Unas  in  Truculento,  et  tabemaculum  in  Trinommo,  el 
rivortmiifii  Ajnphitruone,  ei  gubermttor  Rudente,  et 
aberravit^  amarentur^  Aristdrchi^  drachumarum^  pro- 
doctia  primis;  de  quibus  infra  copiosius  dicemus.  Quas 
licffltias  qui  mutando  corrigunt,  Plautum  ipsum  corrigunt 
carminibusque  eius  Tim  illicitam .  adferunt  Ultimae  autem 
breves,  Teluti  in  Homero,  in  nostro  innumeris  locis  pro- 
dttcontur;  ut  Asin.  2,  4,  48. 

ReprimiUBin  ittoe  iidiuiie  toli&Uiii  mm  fatAram. 
et  ib.  vs.  14. 

Abtcede  et  tiae  me  hoDc  p^ifcre,  ^^l  t^np^r  me  ira  ace^Ddit; 
et  item  vs.  36;    Praeterea  cf.  meum  indicem  s.  v.  e  inf.  3. 
producta  et  a  finale  nomin.  ptimae  productum^  et  a 
^finale  neutrius  -plur.  productum,  ubi  sat  multa  huius  rei 
ezempla  congesta  reperientur. 

Aliud  memorabile  similitudinis  momentum  inter  utrum- 
que  in  paragogicis  duabus  literis  ccfHiitur,  quae  ab  utroque 
adhibitae  sunt,  de  quibusque  in  nullo  alio  utriusque  •linguae 
scriptore  sermo  adhuc  fuit.  Sicuti  enim  in  Homero,  ex 
magnorum  certe  olim  criticonim  opinione,  digamma  illud 
Aeolicum  per  omnia  regnare  iudicari  potest,  ita  in  Plauto 
plane  similis  Utera,  D  inquam  para|;ogicum,  dominatur,  quod 
el  ipsum  in  aliquot  locis  in  veteribus  membrams  scriptum 
le^tar,  et  aliis  sine  dubio  locis  innumeris  in  enunciatione 
addendum  est;  quemadmodum  idem  in  omni  antiquitata  Ro« 
mana  et  insoriptionibus  et  legum  formulis,  et  verborum  com- 
positiombus,  velut  rediVe,  prodire^  redhibere^  antidhac^ 
imdaudire^  aliis  obtinuisse  extra  omnem  est  dubitationem 


VI 


PRABFATIO. 


positum.  Quodsi  plura  illius  aetatis  Integra  extarent  opera, 
plura  quoque  hkberemas  exempla  Plauiinornm  locorum  similia. 
Nunc  quoniam  praeter  huias  fabnlas  nihil  magnopere  iniegri 
illius  tempestatis  extat,  certe  neqoit  negari,  ab  baa  parte 
mirum  in  modnm  comicum  Latinnm  cum  epico  Graeco  con- 
cinere,  siquidem  istae  literae  in  utroque  pariter  praeprimis 
ad.explendum  hiatnm  adhibitae  esse  iudicandae  sunt 

Sed  praecipuum  etiam  similitadinis  inter  Homemm 
Plautamque  argumentam  hoc  est,  quod  uterque  pariter  ab 
coaevis  snis  aut  subsequentibus  multifariam  est  interpolatus, 
et  quod  admodnm  paucis  inier  criticos.  hucusque  in  mentem 
yenit,  posse  aliquant  scenam  integrant  in  Plauto  esse  spuriam, 
nednm  ut  augurati  sint,  integram  nnam  alteramve  ex  Varro- 
nianis  fabulis  suppositam  esse  posse,  quemadmedum  olim 
nemini  in  mentem  venerat,  rhapsodiam  aliquam  Homericam 
ab  alio  qnam  ab  Homero  posse  esse  compositam.  Imo  ipsa- 
rum  quoque  interpolationum  causae  apud  utrumque  paener 
eaedeifi  inveniuntur.  Uti  enim  Homerica  carmina  ab  initio, 
nullis  Uteris  conscripta,  ore  tantum  rhapsodorum  propaga- 
bantur,  quorum  quisque  facile  passim  sua  'genofaiis  attexebat, 
alii  integras  partes  ab  sese  compositas  Homero  tribuebant, 
propter  auctoritatem  nominis  et  quo  lubentins  audirentur, 
Tulgus  autem,  yerioris  artis  ignarum,  pariter.  supposita  cum 
genuinis  eadem  cupiditate  ac  deleotatione  pro  Homericis  ac- 
cipiebat,  ita  Plauti  carmina  a  principle  nonnisi  in  comoe- 
dorum  -scriniis  sunt  senrata,  qui  quin  pro  lubitu  suo  aut 
captu,  quolibet  placuerit,  sua  commenta  adiicerent,  nulla  lex, 
nullus  censor  aut  magistratus  impediebat  Atqoe  sic  factum, 
at  alii,  ubi  lubuerit,  integras  scenas  adiicerent,  alii  adeo 
totas  fabnlas,  ab  sese  scriptas,  hoc  est  ex  Graeco  versas, 
Plauto  propter  auctoritatem  nominis  et  lucrum  ex  ea  aucto- 
ritate  capiendani  tribuerent;  yulgus  autem  pari  saepe  yolu- 
ptate,*aut  etiam  maiori,  supposititia ,  quo  genuina,  spectaret 
Mttii  cekte  nemo  persuadebit,  Poenuhim  aut  Mercatorem  aut 
Stichum  ab  eodem  esse  profectas,  a  quo  Capteiyei,  Rudens, 
Aulularia,  Casina,  Asinaria,  Amphitrao,  Tniculentus  pro- 


PRABFATIO. 


VII 


fectae  smi,  aut  Pseudoluin,  MilUem,  Bacchides,  Epidiciiiii| 
Menaechmos,  Mo8teUariaai,'Persain  non  esse  mullifariam  vel 
a  Goaevii  Tel  sequioribus  interpolatafu  Nam  ut  unum  4an- 
tiUB  exemplum  ex  interpolatis  afferam,  Bacchidmn  primam 
seenam,  licet  quoad  rhytfanuuB  et  dictioneni  haud  inyeniMte 
composUam ,  tamen  non  esse  posse  ab  eodem  sciiptam ,  a 
quo  fabnla  scripta  est,  quomodo  nondum  raboluerit  Plautini- 
stia  in  taiii  noiv»(tvUoviihji  hodie  fabala,  mirarer,  nisi  001- 
rcm,  plerosque  nostratiiini,  in  altiori  crilica  plane  hospites, 
midto  fiftcdius,  ad  Peerlkampii  modum,  genuina  pro  spuriia 
habere,  quam  snppositicia  recte  eroere;  sicuta.dudum  Hit- 
scheiiu  fecit,  dum  prologam  ad  Amphitnionem,  ommom 
le^disrimuni,  sparium.  indicat,  pari  plane  sedulitate  critfca, 
qoa  et  ipsum-  Plavtam  tamquam  Anabaptista  quidam  novis 
nominibm  Titum  Macciuiq  b^aptizavit;  quern  omnes  prologi, 
in  qaib«s  noounatnr,  quique  tameu,  si  minus  a  Plauto  pro* 
fecti^  aotiquissimis  temporibvs  facti  sunt,  Tel  Marcum  vel 
Marciun  Acciam  Tocaot.  Sed  ut  ad  rem  redeam,  praeci- 
puum  in  BaccUdibus  argumentum  ab  initio  in  eo.  Tersalor, 
qsod  Piirtoclero  mandayerit  Moesilocbus  absens,  ut  'sibi 
anricam  anam,  a  aailite  ablaiam,  quaereret,  quodque  Pisto- 
^  deans,  ilia  inrenta,  hidus  sororem  cognominem  amaTerijL 
Hoc  si  Teram  «t  fabulae  ab  initio  argumentum,  facile  patet, 
primam  soenam  ab  aliquo  esse  adiectam,  qui  nullam  eius 
argumenti  hie  rationem  habuerit.  Plane  enim  nulla  eius 
rei  fit  mentio,  quum  tamen  eo  ipso  die  Bacchis  adTenerit 
(dieitur  -enim  in  fine  scenae  lassa  adhnc  esse  ex  naVi),  ^  in 
seqnentibns  (H,  2,  14.  sqq.)  Pistoclenu  dicaft,  sese  man* 
data  nmici  Bacdiidem  eins  inyemsse,  eamque  illan  nnice  d&- 
perire.  Contra  Pistoderus  ad  Bacchides  accedit  tamquam 
qui  genio  sno  Telit  indulgere;  amici  nullam  plane  fadt  meur- 
tionem.  Et  qunm  tampridem  debeat  esse  inventa  Bacdiis, 
et  iampridem  dns  aororem  amare  coepisse  Pistoderus,  bic 
▼11.  €8.  «t  09.  hoc  ipso  mode  <lie  ooepisse  aperte  dieitur, 
tamquam  ^i  nunc  primum  captus  ait  Bacchidis  hlanditiis; 
imo  idem  WfL  IT.  elaam  ab  altera  atuite  sibi  periculum  metuit, 


VIII 


PRABFATKh 


quaio  tamen  in  sequentibns  omnis  res  in  eo  nitatur,  ut 
PLstoclerus  ab  altera  abstinuerit^  snam  solam  amarit.  Alia 
accedunt  inepta  siultaqae  in  singuib  sententiis.  Quare  enim 
Bacchis  sororem,  e  navi  iimidam,  ante  aedes  evocat,  coUo- 
quendi  causa?  quod  multo  commodius  intus  facere  possint. 
Porro  v.  5.  Pistoclerus  alloquitur  duas  sorores  cognomines^ 
tamquam  si  dndum  noTerit  el  ambae  Athenis  longum  iam 
tempus  degerint,  quum  tamen  altera  eo  ipso  die  primum 
advenerit  Versus  7.  plane  ineptus  est  et  dictione  et  sensu. 
A  versa  autem  8  plane  aliena  res  infertiir,  quam  de  qua 
agit  fabula,  iUius  autem,  qua  de  fabula  agit,  nulla  fit  mentio. 
V  V.  10.  stulte  Pist.  quaerit:  Qmd  isii  caveamf  et  pariter 
stulte  Bacchis  v.  20.  ^uid  esi^  quod  metuis?  Et  qui  sen- 
sus  y.  maliiia  in  eodem?  quae  v.  21.  facetiae:  mala  tu  es 
hesiia?  Item  yersus  22  desipit*;  qam  si  ea  opinabatur,'non 
debebat  accedere.  Porro,  quae  y.  23  ait  Bacchis,  quo- 
modo  concinunt  cum  yy.  50  sqq..^  Ineptus  et  y.  27.  Quid 
enim  suspicio  ilia  proderit.^  V.  28.  singularis  est  dictio 
memoratui.  Et  quae  in  praecedentibus  petierat  Bacchis,  ut 
sororem  contra  militem  tueretur,  quomodo  tam  lepida  me- 
moratu  did  queunt?  nbi  praecipias  ammo  ea,  quae  y.  40 
sqq.  sequnntur.  V.  34  discus  stulte  cum  damno,  et  item 
dedecus  cum  cursura  compoqitur,  et  damnum  male  repe- 
titur,  quod  iam  adfuit  y.  superiorl  Quomodo  aijitem  Bac- 
chis y.  35  eum  lepide  haec  memorasse  dicere  potest?  V.  41 
Bacchb  ait:  Equidem  tibi  do  hanc  operam,  quum  tamen 
antea  y.  '23  plane  contrarium  se  facturam  dixerat  Nam 
opera  ilia  nihil  est  nisi  meretricia,  de  qua  y.  Indicem.  Porro 
y.  42.  qui  sensus  distinctionb:  ioco^  an  serio  adsimulare^ 
quae  distinctio  plane  nihilL  Plane  autem  inepta  sunt,  quae 
y.  46  sqq.  Pbtoclerus  quaerit.  Non  enim  de  futuro  tempore 
sermo  hie  esse  debet,  sed  de  praesenti  die  solo.  V.  55. 
inepti  sunt  et  plane  contra  grammaticam  nominatiyi:  itojr, 
muUer^  vinum,  et  yerus  Soloecbmus.  Etiam  y.  56.  yerba 
nisi  causa  tua  superioribus  plane  contradicunt  Cf.  24 — 26. 
Porro  stultitia  in  hoc   cenutur,  quod  y.  60  sqq.  Bacchb, 


PRAEFATIO. 


postqaam  Pistoclehis  consenserat  ad  introeiinduiii,  enm  ab* 
legmt  ad  opsoniam  emendum,  quod  quivis  alius  servus  pro- 
cunre  poterat  Videlicet  quia  in  genuina  fabula  Pistoclerus 
opmoium  addncit  ad  diu  iam  amatam  Bacchidem.  Ommuai 
tamen  ineptissimum,.  quod  posteaquam  vix  abiit  Pistoclerw, 
idem  statim  e  foro  redux  cum  opsonic  sequenii  scena,  tam- 
qOam  Fausti  aliquo  pallio  Tectns,  adest  Ut  omittam  Lydum 
pnesentem  in  sequenii,  qui  nullits  adfuerit  in  prima  scena. 
Atqae  sic  tantum  non  omnia  in  hac  addiiitia  scena  perquam 
inepte  sunt  ab  seriorum  aliquo  vel  in  Latinb  vel  iam  in 
Graecis  commenta,  qui  volnerit  in  principio  etiam  dramatis 
comparere  Bacchides,  quae  in  fine  demum  comparent  Go- 
noioa  enim  fabula  ab  secunda  demum 'scena  orditur,  eodem 
fere  roodo  cum  Curculione.  Quod  qui  non  viderit,  aut 
certe  monitus  non  concesserit  staiim,  plus  quam  caecntire 
diceodus  est  in  re  summa,  hoc  est  de.fabulae  ipsius  compo- 
sitione  iudicio.  —  Atqne  huiusmodi  ceniones  serius  afficti 
hand  pauci  yel  in  spurib  vel  inierpolatis,  imo  et  in  genninis 
r^erinntur;  velut  Merc.  V,  1.  et  V,  2,  1 — 9,  etMenaechm. 
V9  S.  In  Captiyis  autem,  fabula  mazime  genuina,  pariter 
actus  IV.  scena  L  ab  alio  supposita  est,  idque  nulla  alia 
^  cansa,  quam  quo  spatium  esset  Hegioni  introeundi  et  rcTer- 
ieodk  Quid  autem  stultins ,  quam  Ergasilum,  postquam 
iam  tredeciin  tetrametr4>s  in  scena  est  elocutus,  post  demum 
IV,  2,  9.  tamquam  in  ultima  platea  procul  conspici  ab 
Hegkme  accurrentem?  Accedit  mutatio  ex  trochaicis  in 
iambicos  et  retro  sine  causa  et  necessitate,  insolita  fere 
Planto;  ut  non-  dubium  sit,  quartnm  actum  (quales  hodie 
dirimontnr)  a  secunda  demum  scena  ordiri,  illam  autem 
priorem  perinepte  serius  esse  adiectam.  Atque  sic,  plane 
ut  in  Homero,  in  Plauto  innumera  non  yere  Plautina  repe- 
rientur,  si  modo  Tolueris  constructionem  rationemque  singn- 
lanim  inter  se  scenarum  contemplari,  aut  album  ab  atro  probe 
distinguere  didiceris. 

In  hoc  ^amen  circa  banc  spuriorum  inrestigationem 
uterque  inter  se  differunt,  quod  in  Homero  negotium  pauUo 


X 


PRABFATIO. 


difflcilius  fit,  ideo  quia  fortaue  epico  fadlius  aliqui  panniis 
attezetnr,  ut  non  sentiatur,  et  ioquiiitio  magU  in  rebus  mi- 
nutis  nec  cuique  statim  animadv^endiii  yersatur,  in  Plauto 
contra,  uti  in  quoque  scenicb,  facile  vel  ex  dramatis  con* 
stmctione  scenarumque  *  inter  se  aut  comcentu  aut  contradi- 
ctione  ac  repugnantia,  ad  logicae  leges  exigenda,  fiicilius, 
qnid  gemnnum   quid   spurium    sit,   animadvertere  possis. 

eo  magis  profecto  mirum  videri  debet,  ab  neminednm 
hanc  inquisitionem  plenius  esse  institotam^  quum  tamen  sine 
ea,  quae-sincera  sint,  nullo  pacto  rectius  cognosd,  sine  ea 
cogmtione  autem  yems  Plautus  neque  nosci  neque  recte  in- 
telligi  possit 

*  Sed  et  hi  hioc  diversa  Homed  a  Plauti  fortnna  esse 
conspidtttr,  quod  ad  iilum  emendandnm  ordinandumve  hodae 
ran  homines  accessere,  et  qui  accessere,  itiulta  plerumque 
modestia  vsi  sunt,  absterriti  puto  a  criticae  abusu  magnitn- 
dine  poetae  ac  digratate  epici  carminis,'  Plautum  contra  qui- 
libet  raediocriter  yel  a  .secunda  Petri  vel  a  linguae  Latinae 
soiedtia  instructus  aggredi  se  posse  putamnt,  abrepti,  ot  ar- 
bitror,  facilitate  dictionis  et  iucunditate  oratioois  leporibus- 
que,  at  fiaicile  sese  crederent  constituere  posse  twus  lectio* 
nemqne  poetae,  qui  nonnisi  in  iocis  facetiisque  yevsaretwr. 
Quae  pericula  ab  yariis  et  baud  paucis  inita  quam  infelicem 
snepe  eventom  habnerint,  et  notum  satis  cuique,  et  uberias 
Mc  recoquere  iongwn  profecto  et  taediosum  foret  ei  impri- 
BUS,  qui  scriptorem  son  per  partes,  sed  integrum  quantun^ 
eius  extat  eonsiderare  amarit  et  considerari  ab  aiiis  y<^aeiit. 
Hoc  enim  sacpe  mihi  mirvm  esse  yisum  est,  praeter  »e  et 
Bothium  neminemdum  recentiomm  integrum  Plautum  ifaydik- 
Biice  uno  faetu  aut  duobus  edere  aggressum  esse,  ceteios 
unaqi  alteramye  fabalam  magnis  saepe  *  conatibus  pwtu* 
lisse,  nescio  quam  contenios  biAs  proyentibus,  dein  quari 
effetos  substitisse  afiisque  yel  invitos  yel  ydentes  opu«  reli* 
quisse,  quum  tamen  alii  magni  ambitus  scriptores,  ut  Liyius, 
Virgilius,  Oridius,  Tacitus,  alii,  plus  semel  integris  «diiio- 
mbus  ab  singulis  curati  prodierint,  -et  quum  in  Plauto  idem 


PRAEFATIO. 


XI 


■t  fieret  prae  ceteris  optaUle  fiiisset,  siquideni  sine  hoc  reli- 
qmram  iasU  cognitio,  linguin  quidem  Latinam  quod  attinet, 
Hivltii  m  partibus  fieri  nulla  "potest 

Astdiac  magna  circa  Plautum,  imo  maxima,  Lipsiae  ab 
Roftio  nspectabantur  proyentura,  adeo  ut^'si  tentares  ali- 
quen  de  Plauto  edendo,  facile  responsnm  ferres,  ia  hwas 
scriptoris  notiiia  neminem  onmiun^  consensu  hodie  maiorem 
q«  yivat  iudicari,  quam  Rostiura;  Lindemanni,  Goelleri,  imo 
nee  Hermamii ,  'qui  tamen  parens  inter  nostrates  horam  ofirn 
stMBoram  cxtitit,  plane  mentio  nulla  fieret;  qnaliter  feve 
hodie  fieri  Tidcmitts,  ut  omnium  diorthotarum ,  yel  potiaa 
pseudodiorthotarum,  prooemia  Ritschelium  tamquam  unicum 
Pbvti  sospitaiorem  decantent,  qnamquam  ille  nihil  huinsque 
praeler  Bacohides  ediderit,  eas  autem  ita  infeliciter,  ut  Her- 
■annus  opus  habuerit  eius  errores  peculiari  eiusdem  fabulae 
edkuHHii  corrigere.  Quodsi  de  his  super  Rostio  olim  et 
nnc  -Rltschelio  coaevorum  iudiciis  meum .  indicium  superad«- 
dcadnui  sk,  de  411o  equidem  in  hb  non  aequo  atque  de  hoc 
orritaB  esse  dixeriin,  siquidem  iste  tamen  instmctus  erat  baud 
eriguo  TCBSU  poetico  et  satis  bono  iudicio,  cuius  utriusquo 
vd  ego  certe  in  Ratschelii  Bacdudibus  adeo  pauca  signa  de- 
prehendi^  ut  mea  de  co  spes  nondum'  potuerit  ad  taataos, 
quantam  alionmi)  allitudinem  eyehi. 

Ceterum  ego  aeutiquain  aut  coaeyis  aut  recentaoribus  ex- 
probrem,  si  res  illb  in  hisce  studiis  male  cesserit,  iiisi  si 
forte,  «|uum  ipri  aihil,  aut  nihil  quod  laudari  posset,  piae- 
stUerint,  fliagnos  tamen  se  et  unicos  in* hoc  genere  haberi 
postolent  ^uippe  longe  alia  res  hodie  -est  PfaMtum  edeve, 
qnsSB  ofin  fuit,  ubi,  nihil  ratione  habita  accuraiioris  rfayth* 
■ucae,  hi  yulgata  tantum  hie  ilHc  ex  codidbus  aut  ex  con- 
iedura  enendaoda  opera  coBocabatnr^  reliquam  autem  slu- 
diam  solummedo  circa  inlerpretationem  ymdiatur.  Ex  quo 
euHB  'a  Britannorum  in  hoc  genere  09x^9*  principe, 
Rsehando  Bentleio,  primum  tamquam  aliquo  Moysis  scijpione 
atque  aniracuto  huius  artis  fons  in  Terentio  adaperias  est, 
urn  piotiut  Aeri  quia  et  in  Hauto  hommes  umile  quid  ut 


xu 


PRAEFATIO. 


efBceretar  exposcerent  atque  exspectarent,  idqne  multo  etiam 
niagis,  qaam  antehac,  nostra  aetate,  posiqnam  ab  excellen- 
tissimo  in  hoc  genere  viro  Lindemanno  primnm  plures  una 
fabuias  ad  hunc  modum  edundi'  periculom  egrepe  «ilbitam 
eat  Ita  non  sane  mirandum-yidetor,  hand  paucos  etiam  im- 
pares  ingenio  ac  viribus  hoic  rei  efficiendae  sese  acdnxisse^ 
neqne  obstupescendom,  tanta  passim  miracala  et  ostenta  yer- 
raum  ab  singulb  esse  prolata,  quanta  saepe  conspenmus, 
quippe  rhythmica  ars  sunm  proprium  requirai  ingeninm,  nec 
nnioscniusque  esse  possit,  qui  forte  laureae  Scaligerianae 
■ibi  yindicandae  - cnpidus  fuerit,  istanc  Corinthum  felidter 
appeliere. 

Ego  neque  de  istac  laurea  magnoperd  cogitans,  neqae 
quidquam  nbi  quod  yel  mihi  yel  aliis  proficuum  esse  posset 
ad  interiorem  linguae  latinae  cognitionem  apectans  (in  qua 
tamen  proxima  potissimaque  omnis  yerae  doctrinae  scientiae- 
que  apnd  nos  conditio  posita  cemeretur):  qua  ratione  ad 
Plautnm  recensendum  permotus  fuerim,  et  olim  sum  profes- 
sua,  et  hie,  si  licet,  paucis  repetam.  Cu^yeram  apogra- 
phum  Terentii  ad  exemplar  Bentleianum,  ibique  primum 
eogitatio  subierat  simile  quid  in  Plauto  efficiendi,  cuius  et 
ipsius  textus  .yulgatus  pauUo  post  mihi  relegendus  fuit  Pro- 
cendente  deinde  tempore  quum  inter  alia  Aristotelem  ex  Vnl- 
gata  accurandum  emendandumque  suscepbsem,  ibique  praeter 
ea  quae  delectant  et  animum  ipsa  ad  se  attrahunt,  etiam 
abstracta  multa  et  spinosa,  et  imprimb  supposititia  magna 
saepe  atque  molestar  pertractanda  essent:  ne  rebus  tot  tantb- 
que  sanequam  iheoreticb  et  philosophicb  grayissimbque 
nimium  defatigaretur  animus,  circumspicienti  miU  oblectatio- 
nem  recreationemque  aliquam,  qua  reficerer  aliquantisper  a 
tantarum  rerum  prope  continua  intentione,  Plautus  in  manus 
yenit,  quem,  praesertim  et  quia  Lindemannus  iamiam  ab*- 
dicare  se  yelle  yidebatur  eius  editione  et  Grammatieomm 
persecuturus,  eo  inde  tempore,  ubicunque  aliquid  otii  sup- 
peditabat,  accrescente  indies  cupidine  insigniyi  accentibus, 
yersus  diremi,  cantica  digessi,  yetetes  editiones  (in  hb 


PRAEFATIO. 


XIII 


apprime  Gryphianam  1540  cum  adscriptis  Lambini  varian'- 
tibw)  contiiii,  Lambumin  ipsiim  studiose  tractaTi,  Taubman- 
moa,  Gronoyianiy  Ernestimn^  Gniterum,  Acidalium,  Pareum 
cwn  juia  Palatinis,  Lipsiensis  cod.  variantes,  Bothium  rdi- 
qMsqne  jreceniiores  adhibua,  et  sic  satis  largis  pro  eo  quem 
seqaelMLT  scopo  opibus-  adiutoa  (ad  quas  accedebant  Lucre- 
tiana  Sallnstianaque  stndia  et  fragmentorum  scraicomm 
acGwratior  tractatio,  ac  paene  omnium  poetarum  latinonim 
inlentior  recognitio  nuperrime  instituta),  intra  non  ita  longnm 
temporb  spatium  recensionem  textua  absolvi,  qualem  baud 
isiiUlem  fore  rebar  iis,  qui  Plautum  tamquam  poetam  .rhytll-' 
mice  lectitare  yellent.  Et  quoniam,  tamenetsi  quantum 
miiume  fieri  posset  a  vulgata  recedere  constitueram,  tamen 
baud  sane  paucis  in  locb  iltud  faciendum  fueral^  facile  vide- 
bian  v  sine  animadversionibus  ubique  incertum  haesurum  lecto- 
rem,  quo  ex  foate  emendatio  manayerit  Quare  ad  notaa 
etiam  acribendas  accessi,  in  quibus  et  critico  usui  quantum 
opus  asset  respondere,  et  eorum  qui  intelligere  cuperent 
peetam.  necessitatibns  succurrere  propositum  habebam.  Ce- 
terpm  duobus  ad  summum  tonus  absolvere  editionem  animus 
erat,  ne  nimium  aucto  ambitu  operis^  pretium  etiam  mmis 
aageretmr,  in  scriptore,  qui,  utut  maxime  necessarius  ad  lite- 
lanun  La[tinarum  cognitionem,  rarius  tamen  tractari  et  rarins 
etiaBi  enii  soleret.  •  Eamque  rem  paene  iam  absoWeram, 
qaum  ecce  in  ephemeridibus  Ritschelius  quidam,  mibi  turn 
plane  nec  nomine  notus dum  ieiunanv  atque  inanem  iniquam- 
que  recensionem  alicuius  fabulae  ab  Lindemanno  editae 
piomulgat,  simul  anAunciat,  sibi  in  animo  esse  Plautum  edeie, 
ad  qnarn  rem  sese  maioribus  melioribusque  quam  quemquam 
opbus  esse  instmctum.  Undo  statim  et  a  priori  ego,  ut 
pUloaopbi  aiunt,  coniiciebam,  nihili  eius  omnem  futnram 
editionem,  siquidem  centies  iam  cognoveram,  ex  praeviis 
eiusmodi  magnificisque  annunciationibus  nihil  plerumque,  quod 
Tere  probari  possit,  prodire  solere. 

Meam  interim  editionem  Bassius  redemerat,  plane 
laetabili   nt  opinor  Phuto  fortuna,  qiuppe  qua  effectum 


XIV 


PlAErATIO. 


0 


iretor,  ut  haec  nova  quoque  dns  onuiimn  quae  exlant  faba- 
lanim  editio  in  eadem  regione  prodiret,  qaa  primmn  Bo- 
thiana  prodierat;  quae  regie  el  olim  poeseoe  laude  floruerit, 
ut  Klopstockii,  GMeimii,  Bnergen.  patria,  et  hodie  quoqae 
rariu  floreat  aitiboB,  pictoria  maxime  protegenda  atque  ad* 
imranda,  Telnt  hereditarinm  sibi  semper  aliquem  Muiarum 
artiumque  cultum  vindicafis.     Verum  utat  praesignia  iilie 
Hildebrandi,  Sohnii,  Lessingii,  Hasenpflugii  et  aliorum  artii 
opera  in  Spiegelioram  LuGanoruuique  muMiB  reposita  spe- 
ttentur,  hand  profecto  minori  laodi  decoriqpie  esse  cenaen- 
dum  eat,  quod  prodi^rint  ibidem  duae  noatri  poetae  edition 
nes,  quarum  altera  baud  pancas  indubitatasqae  attulerit  tex* 
tu8  emendationet,  altera  et  has  reddiderit,  magis  etiam  per* 
fectas  aliisque  innumeris  anctas,  et  versus  poetae  prima  in 
omnibus  quae  extant  fabulia  ad  Terbsimas  antiquae  scansionis 
leges  constituent.    Ibi  ergo  (non  enim  nimis  maturate  opus 
erat)  in  eo  eram  occupatus,  ut.  in  otio  ii  textnm  meum  deono 
recognoscerem ,  et  notas  imprimb  interpretataom  inservientes 
reviderem,  augerem,  perpolirem;  eamque  rem  ad-  ambiiicui 
fere  adduxeram,  ut  manuseriptum  in  of&dnam  posset  mandari, 
qnum  ecce  una  Plautinanm  fabnlarum,  Bacchides,  ab  Bit* 
schelio  edita  oomparet,  et  qnidem  dnplici  editione,  altera 
cum  notulis  criticb,  altera  sine  notu,  ut  facile  appareret, 
editorem  textum  hunc  non  in  criticomm  tantnm  usnm  consti- 
tuisse,  sed  eundem,  qualisqualb  esset,  communi  iam  omnium 
Usui  destinasse.    Quan^  editionem  simuhtque  accuratius  in- 
spexi,  clare  cognovi,  Bitschelium,  quiqui  esset,  et  utut  for- 
tasse  probum  Aimm  et  in  alib  doctum  sese  praestitbset,  mi- 
nime  tamen  eum  esse,  a  quo  probabilb  Plauti  recensio  ex- 
peclari  posset    Desiderabatur  emm  iusta  peritia  in  rhythmi- 
ds,  siquidem  t.  c,  ut  versus  quos  fecerat  pessimoa  hie 
taceam,  senarios  senb  ictibus  insignierat,  quum  temi  et  tiro- 
nibus  suflicere  et  ddbeant  et  soleant,  imnunntos  antem  ver- 
sus Creticos  plane  perverse  consideraverat  Desiderabatur 
senstts  omnb  melior  poeticus,  sine  quo  in  poela  recesisendo 
electio  nulla  iusta  aut  constitntio  potiorb  lectionis  fieri  potest; 


PKAEFATIO. 


XV 


Tetati,  «t  mamn  afFerain,  V,  2,  47.  ubi  DecurUtus  in  fine 
liabel  necar^  ille,  decto  vere  adverbio,  laoguidam  emen- 
dationem  Ne  carpe  recepit,  quum  aperte  Graecvm  Nal  yof 
eatei  reponeiidain,  quemadmodiiin  el  H^nnannus,  qaam- 
qwun  nihil  nomiiiata  fonte,  reposuit  Principium  denique 
criticiua  qMd  attioei,  banc  nimirimi  legem  status  fuerat, 
«l  cerios  qimdani  libros  seqaereior  ex  iisque  eliam  incre* 
dihilia  redperei,  reliquos  ornnes  vilipenderet;  in  qipbiis 
aaicm  locia  illi  libri  monsira  haberent,  ibi  sua  potius  com- 
OMBla  in  texiam  ingereret,  qnam  aliorum  librorum  aut 
edilionom  meliora  acceneret  Id  quod  ego  penrenissimum 
esse  iudico.  Sic  enim  editiones  oritmrae  essenl  malto  etiam 
dcteriorea  principam  editionum  textibiu ,  qoibus  (amen  pie- 
risque  pro  codicibus  probe  uti  Kcet;  his  quid  facias,  quanun 
taKtea  si  sine  notis  detur,  ut  fecit  iUe,  nuUo  in  loco  cerius 
sis^  faabeasne  ante  ocidos  veram  codicum  lecUonem,  an 
recentiomm  alicoias  mediocriter  docti  interpolationem?  Nam 
■liVMDnino  omms  lingaa  latina  eiusque  enundactio  et  scriptio, 
ila  oi  oauies  omnino  scriptores  classici  nonnki  per  traditio- 
nem  afiqnam  ad  nos  devenemnt,  aetatum  tot  tamqne  turbi* 
danuB  lempestalibus  mnltifariam  immutati;  sane  nt  opas 
faerit  qoam  plurimomm  fihronun  collatione,  el  aoalogia  sin* 
gnloi«m  inter  se  .locorom,  et  grammaticorum  testimoniis,  et 
scriptonuB  similia  tractantiam  inspeetione,  et  iudiciis  emenda- 
tmnbsHqae  peritorum,  quo  lectio  nostro  usui  accommodata 
cffioeretor;  quemadmodom  v.  c.  in  Livio  historica  et  geogra- 
pUca  in  options  saepe  libris  ex  aliorum  de  iisdem  rebus 
ioriptis  sunt  emendanda.  Similiter  Ci^eronis  opera,  quae 
qdvis  legit  et  legere  debet  qui  doctus  yoluerit  haberi,  non- 
obi  per  traditionem  aliqnam  niodo  ha<$  modo  alia  .ratione 
iaomtata  a^  nos  devenere.  Undo  nilul  magis  paene  um- 
qaam  snm  adrairatus,  quam  quod  mihi  cum  perdocto  ho- 
■rine  coHoqnenta^  qurnn  ego  nescio  quid  de  Plauto  iniecis- 
sem,  iUe,  qn  ipse  baud  pauca  ediderat,  regerit:  „Modo 
primam  aeiremus,  optime,  quid  scripserit  Plautus!^^  quasi 
▼era  hoc  in  Plauio  solum,  nec  item  in  omnibus  aliis  scri-' 


XVI 


PRAEFATIO. 


pioribas  antiquis  multb   locis    valde    ambigeretor,  99qiiid 
scripserint,^^  ut  Aeschylo,.  Sophocle,  Aristophane,  Homeroy 
Cicerone,  Terentio,  Phaedro,  Cornelio,  Ovidio*,  Tadto;  qm 
omnes  e  quotqupt  liaberi  potuere  praesidiis  pnidenU  sobri- 
aqae  ratione  adhibitaque  arte  vera  et  peritia  ac  iadicio  foe- 
runt  cmendandi,  quo  ab  hominibus  docfrinae  oapidis  com- 
mode rectiusque  tractari  lectitarique  possent;  quorum  tameu 
textus  qui  fuerint,  quum  primum  ab  scriptoribns  ederentur, 
hodie  in  nuUo  certo  erui  potest,  nec  ex  vetustigsimis  quidem 
Ubris.    Nam  si  Tel  ex  secundo  ante  Christum  natum  seculo 
Aeschyli  cocBcem  haberemus,  in  quo  Agamemno  plane  eodem 
texta  qnali  hodie  legitor  perscripta  esset,  ego  tamen  nulloi 
dubitayerim  contendere,   earn  tragoediam   miiume  'sic  -ab 
Aeschylo  posse  esse  profectam,  sed  mature  iam  ab  aUu 
interpolatam,  adeo  nt  tantum  non  tertia  pars  esset  resecanda, 
Aeschyleaeque  nimc  non  nisi  truncus  quasi  quidam  ac  Tmo 
restaret    Ant  si  ipse  Aristarchus  mihi  Pindari  codicem  vel 
ex  tertio  ante  Chr.  n.  i^culo  praeberet,  in  quo  eadem 
epinicia  qualia  hodie  habemus  extarent,  nullus  tamen  urgere 
desisterem,  dimidiam  eorum  versuum  partem  esse  sappositaui 
et  01.  10—13.    Pyth.  5—9,  et  11,    Nemea  nollo  ex- 
cepto,  et  Isthm.  1 — 5  ab  longe  aliis  aliove  quopiam  pseu- 
dopoeta,  quam  a  Pindaro  vdro,  esse  conscripta.    At  hoc  is 
critica  neutiquam  a  quoquam  recte  probabitur,  quod  qmdam 
hodie    rniicum    praesidium    existimant,   nt,   aliis  onuubui 
relictis,  certus  quidam  liber  onus  alterve  eligatur^  cuius  et 
naevos  patius   quam  aliornm  meliores   lectiones  .ant  wen 
doctorum  hominum  emendationes  factas  recipiant,  siquideB 
hoc  tali  mode  non  Tere  emendati  aut  genuini  textUB,  sed 
vera  monstra  editionum  forent  proditura. 

Quod  quoniam  futurum  esse  a  Bitschelio  e:|^  eins  Bao- 
chidibus  clare  cognoveram,  idque  in  scriptore  tanti  in  lingua 
Latina  ponderis,  quem  ego  longe  alia  meliorique  ratione  sibi 
restituendum  arbitratus  essem:  partim  quo  admonerem  homl- 
nem  ceterum  baud  indoctum  sui  erroris,  et,  si  possem,  ad 
melius  perducerem,  partim  etiam,  ne  forte  auderet  meliora 


PRABFATIO. 


XVII 


imlii  allatoro.  restare  aut  obloqui,  uti  Lindemanno  fecerat, 

aat  attctoritaiem  sibi  aliquam  censoriam  arrog;are,  uti  eius- 

modi  fiicile  golent,  edidi  libellum:  Plautus  und  die  neue- 

stem  Diorthoten,  in  quo  e't  yeriorem  in  Planto  ciiticain  ali- 

ft 

-  qaaMous  adumbrayi,  et  illius  naevos  aperui,  certe  in  aliquot 

-  leenii,  quantum  satb  exigtimabam  (non  enim  tanti  erat  res, 
I;  at  onmem  fabulam  percenserem) ,  nullis  tamen,  quod  sciam 

male  dictU  in  ilium  congestls  (quod  profecto  perstultum  fuii- 
I    set  in  tractatione  ad  Comicum  attinente,  quae  ipsa  quoque 
»    l^de  potius  quantum  posset,   neutiquam  autem  iracunde 
I    esset  transigenda),  sed  argumentis  ubique  falsa  confutans, 
all  fieri  oportet,  ut  Teriora  possint  locum  obtinere.  Verum 
enimTero  istiusmodi  hominibus  qui  vera   cantat  et  contra 
perversa  eorum  dogmata  atque  principia  dbputat,  is  pie* 
nunqae  omni  humanitate   exutus  et  inurbanus  habetur  in- 
»    iarinsque  vocatur,  quemadmodum  mihi  post  Lindemannoque 
i   factum  ab  Ritschelio  in  epistola  sua. 

I  Meaa  interim  editionis  tomus  L  prodiit  anno  37,  cuius 
I  10  pmefatione,  quid  maxime  in  omni  hac  Plautinarum  fabu- 
i;  lannn  adomatione  spectaTerim,  dare  professus  sum,  nimirum 
•\  Bt  Tulgatam  lectionem,  ubicunque  vel  per  metrum  vel  codi- 
cam  anctoritatem  vel  sensum  fieri  posset,  tuerer;  deinde  ut 

I  bona  quoque  recenUorum  amplecterer,  potirerque  omni  pro- 
i  ficna  re,  quam  illi  Tel  ex  praeclarb  libris  vel  ex  coniectura 
i|  bene  explicitam  dederint,  denique  ut  antiquiorum  etiam 
i\  edidonum  lectiones  adhiberem,  in  omnibus  autem  praestan- 
t\  Ham  codicum,  quantum  innotuerant,  lectiones  consulerem. 

I I  (^uam  rem  baud  adeo  male  mihi  cessisse,  sicuti  Ritschelio  et 
i  I  isseclia  eius  necessario  videri  debuit,  quippe  ipsis  falsissima 

.  secatb,  testlmonio  esse  possit,  quod  noqo  vix  anno  praeter- 
* :  lapse  altera  haec  editio  fuit  curanda,  cuius  rei  operam  onus- 
i  <pw  aatis  magnum  nullo  mode  ut  subirem  adigi  me  passus 
i  essem,  nbi  ipse  cognofisem  iudicassemque ,  banc  quoque 
•  compendioaam  editionem  maiori  usui  esse  posse  Plautum 
[  lecturis  reUquoTum  omnium,  qui  per  haec  tempera  Plauto 
L  navarant  operam,  ludibriis;  nam  ludibria  plerumque  vere 


XVill 


PKABFATIO. 


vocanda  sunt,  quae  ab  recentioribos  hiicogqoe  in  Haati  testa 
tentaia  sunt  Qoare  hie  quoqne  idem  quod  in  prim 
consilium  secntus,  ubicumque  fieri  potuit,  Talgatmi  teictvm 
retinui,  imo  in  haud  paucis  locis  magis  etiam  redni;  que- 
dam  accuraUus  emendavi,  melius  insignivi  accentibus  rRyth- 
micifi;  inprimis  interpretationem  multis  in  partibas  perfeei  eC 
locupletaTi,  parallelifl  praecipue  locis  accuratiaa  consideratis, 
id  quod  hie  coinmodius  fieri  potoit  qnam  in  priori,  quia  col- 
Hgi  loca  illic  plenius  non  potnerant  nisi  post  omnem  editio- 
nem  iam  abnolutam  et  impressam;  denique  etiam  altioiis 
critirae  hie  paulio  maiorem  ralionem  habui,  qoam  editores 
huruMquo  omnes  tantum  non  plane  neglexere,  veriti  opiner 
ne  anticiuitatis  studio  nocerent;  quasi  nocere  posset  Praxileii 
aut  Polygnoto  aut  Myroni  aut  aliis  magnis  ingeniis,  si  in 
mwco  paritor  adntanle^  statuae  pseudepigfaphae  ab  illomi 
operibus  seiungerentur,  ant  e  Raphaelis  tabulis  alionnn 
pigmonta  illius  nonien  mentita  eximerentur.  Haee  qui  ve- 
rentur,  pari  studio  lectitent  psendepigraphas  inter  Demos- 
thenis  cum  oratione  de  corona  Pfailippicisque,  aut  Moralia, 
al  diis  placet,  magna  eadem  cnpiditate  tractent,  qua  Nieo- 
machoa,  aut  v.  e.  in  Luciano,  ut  fecerunt  editores,  omnia 
aut  certe  pleraque  pro  genuinis  habeant  Ego  interim  cet 
qui  mecnm  facient,  non  desistemus  supposititia  omnia  non 
solnm  proiMil  a  nobis  spemere,  sed  etiam,  qmntum  acies 
orulorum  valebit,  a  genuinis  secemere. 

Quinque  primae  a  me  pridem  revisae  et  relractatae, 
ha  derepento  fuerunt  trpothetae  mandandae,  ut  non  potn- 
erim  novissima  etiam  in  illis  consuiere;  quare  Hermanni  Bac- 
rhidnm  nullum  a<l  omus  locupletandas  usum  facere  potuL 
Magnopere  aulem  laetatns  sum,  yirum  summum,  qmm  alias 
indulgere  inlerdum  soleat  luniorum  conatibus,  in  sonsione 
tamen  \ersmim  constitisae  siM  nee  abripi  se  passmn  esse  a 
recfntiorum  inventb«  quae  profecto  interdmn  mm  ud  oen- 
dendam  ml  evertcndam  potius  urtem  rliTdimiauii  fi^ere 
^idrntun     Nam  cpiun  quilibet  hucusque  bono  sensu  prae- 


PRAEFATIO. 


XIX 


B  T.  c.  senarios  ila  inrignierit,  ut  in  secunda  et  seita  et 

ma  syllaba  iciiim  ponerent,  sic: 

Qui  fAUu  litet  ftliia  tMtimdniia  . 
PetAnt,  qaiqoe  in  iaro  ^iartnt  peciiniaiB. 

n  ratioaem  inde  a  Bentleio  omnes  boni  rl^rtlumci  Bunt 

tti:  Geppertus  quid  facit?  qui  ceterum  haud  ineleganter 

inutiliter,  etsi  non  ubique  recte,  aliquot  fabulas  in  yerna- 

m  sermonem  converiit.    Ita  senarios  v.  c.  Rud.  prol.  13L 

insignit,  ui  in  quarta  et  octava  et  duodecima  accentum 

at: 

Qui  faUa«  lites,  faltii  tC^ttimoniii 
petont,  qalqae  in  inre  abiardnt  pecani^. 

A  wero  opus  esset  in  Tersibus  caudam,  non  caput,  aut 

rn  non  principium  corporis  apprehendere.    Idem  tetra- 

ros  sic: 

Anlmo  adversdvi  ■ednI6,  ne  heram  otqnam  pra^terirem: 
nam  quan  modo  toiliat  fohU,  ad  portam  ae  ai^bat  («ic)  ira. 

a  pauUo  post  s^qnentibus: 

Vt  piacat^reoi  avqaain  eaC,  fan^,  aiti,  apeqms  (lic).    Tm.  Ecfaan 

idoleiceatea  k^c  etc. 

m  tamen  versus,  velut  bacchiacos,  creticos,  consueto  more; 

paesticos  autem  rursum  suo: 

Uanccine  ego  ad  r^m  naiam  mitarAm 

me  momorabo?   H&nccine  ego  partem  etc. 

in  sequentibus  (I,  3,  15 — 17.  nam  et  lios  anapaestos 
et): 

Nani*qnld  habebAnt  sib!  igitur  iropii 
poatkac,  ai  ad  h6ac  modam  eit  ianozila 
honor  apod  v6i?   Nam  me  li  ■ciam  etc. 

nostra  ratione: 

Nam  quid  habqbnnt  tibi  igftnr,  impii 
poithdc,  si  ad  hone  modum  est  innoxiis 
hon6r  apnd  voaf  Nam  rad  si  seian  etc. 

le  qaomodo  6ic  scandi  posse  aliquis   animum  inducere 

■t,.haereo.    Nam  sive  scandas:  sibi  igitur  impii,  me 

tupra  fecimus,  semper  incredibile  idem  manebit  Et 

mode  honor  prodaci  potest  ab  initio?    Cuiosmodi  in- 

term  in  Gepperti  fabulis  obviam  sunt;  ut  do  reliquis  rebus 

il  nrgemm. 


XX 


PEABFATIO. 


Qmniiio  eqwdem  nihil  fane  magis  adwraUM  sm  adnu- 
rorque  hodie,  qum  quod  noitrates  one  onwi  neoeiiltate 
Miepe  a  bona  pmlina  ratione  recesserin!,  ampleziqve  ant 
principu,  quae  non  ad  adioTandas  sed  impediendaa  bonas  i 
artof  necestario  Talere  debeant  Ci|t  eniin,  qnaeso,  hncai-  j 
qne  in  Sophocle,  Homero,  Thncgrdide,  Pindaro,  llieoerifo  ' 
eliam,  Teriorem  mm  ingreMi  sint  editores,  non  idem  in 
omnibus  etiam  aliis  rit  faciendum,  in  quibns  tamen  eadem 
eodemque  modo  omnia  obtinent,  quae  in  iiib?  Cnr  quaeao 
V.  c.  in  Livio  unum  sequamur  Florentinum  codicem,  quum 
alii  sine  dubio  meliores  saepe  et  magis  genuinas  lectiones 
Tel  scripti  Tel  primiius  impressi  libri  praebeant  Car  leii- 
ciemui  a  nobis  ulla  Ten  inTeniendi  praesidia,  ubi  gratulari 
nobis  debemus  exstare  adhuc  antiquitatis  testimonia  quibus 
fulti  bonos  scriptores  iuTare  possimus?  Nam  quae  hodie 
prodeunt  pl^umque  Teierum  editiones,  eae  criticorum  potias 
in  usum  Tidentur  factae,  quam  lectorum,  siquidem  multo 
magis,  ut  codicis  alicuius  certi  peculiares  lectiones  exhiberent 
ab  editoribus  spectatum  est,  quam  ui  scriptorem  snum  Tm 
emendareni  Id  quod  ego  tantum  non  in  omnibus  jptonm  \ 
textus  curandos  suscepi  per  hos  annos  ab  recentioribus  crili- 
cb  factum  esse  animadTerti,  adeo  ut  nullum  eorum  secuio 
gressu  sequi  potuerim,  nisi  Tellem  et  sensum  et  lectionem  et 
omnem  finem  quapropter  scriptores  et  edttntur  et  leguntar 
tractanturque  multopere  periclitari.  Sed  idem  et  de  logica 
periodorum  descriptione ,  xciitovque  earum  distinctione  et 
singulorum  membrorum  Talere  dicendum  est,  in  qua  mihi 
racentiores  nescio  a  quo  daemone  ad  perrersissimum  genus 
distinctionis  delati  esse  Tidentur,  adeo*ut  si  aut  ipse  intelli- 
gero  aut  intelligi  ab  aliis  Tolueris  periodum,  ante  ipse  calamo 
dbtinctiones  in  oratione  facere  necesse  habeas,  sine  quibas 
recte  res  nullo  pacto  saepe  possit  percipi.  JSst  autem  ea 
dbtinctao  nullam  albm  ob  causam  iuTenta  (ut  recte  Clericus 
in  Arte  critica  disserit),  quam  ob  commoditatem  iectoris,  quo 
facUius  b  periodi  statim  constrnctionem  percipiat,  nec  operose 
primum  considerot,  quomodo  res  sese  habeat;  quemadmodum 


^RAEFATIO. 


XXI 


iisdpiilos  interdmn  scholastici  ut  facbnt  adigunt,  ingenii 
siercendi  gratia.  Quod  adminiculum  follere  aut  perversani 
Ibtinclionem  institaere,  profecto  est  non  luci  sed  obscuritati 
DserTire,  nee  intelleGtum  reriim  promovere,  sed  impedire 
itque  tollere.  Denique  optandum  quammaxime ,  at  desinant 
loetanun  diorthotae,  dum  sibi  ipsi  eiccogitant  scandendi 
nodos,  vaciUare  potius,  quam,  dum  aliorum  recte  exco- 
I^Hata  sequuntur  ac  perdiscunt,  yeram  viam,  qua.  sola  iusta 
icansio  fieri  posslt,  ingredi.  Nam  uti  non  quilibet  factus  est 
id  saltandum  nuUomqne  peius  spectaculnm  cogitari  potest 
(altatore  inepto,  ita  nec  ad  metra  vel  pangenda  yel  recte 
^onstHoenda  et  ordinanda  quilibet  qui  yoluerit,  factus  statim 
idij  nisi  et  ingenio .  et  disciplina  et  erercitatione  ad  earn 
rem  aptus  eductusque  fuerit  Atque  uti  stultum  est,  ubi 
lemel  yia  quaedam  recte  strata  est,  propter  earn  alias  etiam 
)er*  ambages  aut  errores  quaerere  yelle,  ita  in  his  rebus 
nrpius  penrersiusque  nihil  cogitari  potest,  quam  suae  origi- 
uditmtis  gratia  plane  contrariam  ftibi  proponere  scansionem, 
|aam  nemo  non  sobrius  tamquam  ludibrium  artis  explodere 
lebeat;  nti  Bonnenses  boni  duo  fecerunt,  Dfintzerus  Ler- 
(chinaqne  in  Satumio  yersu;  de  qua  re  paullo  infra  pluribus 
licendnm  yeniet. 

lam  enim  res  flagitat^  ut  horainum  studiosorum  gratia 
luc  qnoque  recolamus  de  rebus  metricis  locum,  siquidem 
thythmica  scenici  constitutio  non  poterit  recte  percipi  aut 
iecl|^,  nisi  antea  de  formis  deque  praxi  in  singulis  accom- 
Dodandis  lectorem  edocueris.  Dicendum  igitur  hie  quo- 
i|ae  erit  de  metris  a  Plauto  adhibitis,  ac  deinde  de  legi- 
Inh,  ad  qnas  versuum  yerba  ad  ista  in  scansione  sint  accom- 
modanda. 

Occwrrunt  autem  in  Plauto  haec  fere  yersuum  genera: 

1)  lambici  aenarii,  satis  illi  cuique  noti;  quorum 
icbemati  aut  exemplo  exhibendo  merito  supersedemus. 

2)  tetrametri  iambici^  et  quidem 

a)  acatalectici  ^  qui  postremnm  quoque  pedem  ple- 
mun  habent,  hoc  metro: 


PEAIFATIO. 


Telnti  Men.  I,  2,  12« 

LuM,  aAm,  Testaa,  pnrparmm  Veme  prmAeo,  aec  qmdquM  eges. 

b)  cataleetici^  qvonin  is  fine  ftyllalNi  deest; 


«d     c  As.  U,  3,  3.  22. 

Atqst  dUriMMB  SavrauB,  ai  est  iataa»  cracala.  - 
Koa  p6taU  pictor  i^ctiat  detcribere  eiat  formam. 

S)  teirametri  mapaesticU 

a)  acatalecti^ 

■I  PscmL  II,  1,  1. 

Pfa  lapUcr,  at  aiihi,  faUqaU  aga,  Icpida  iauua  pvaap'ra^aa  ^veaiaat! 

Keqae  qaM  dabitaaiy  aeqae  qa6d  UaieaBi,  mea  ia  pectore  caadUaaist  c6a- 

dliaa. 

b)  cofulecfici, 


nH  Cas.  U,  3,  12. 

Trutam  4d«lare  adapacI6:  blaada  baec  auki  mala  ret  appellaaia  eat. 

4)  teirametri  trochaicij 
a)  acatalecti^ 


ut  Psead.  I,  3,  3. 

Bdaa  caraatlt.  LffaMo  e«  aaima:  fgo  pro  me  et  pro  t^  corabo. 

b)  cataiecticl^ 


Mi  in  eadem  8€ena  ts. 

£ia»  ecimaa  oie  faidem  te,  qailU  aU,  ae  praadicaa. 

5)  teirametri  dactylici  out  epondiacij  veliil  PoeniiL 
V,  4,  30. 

R^dde  hia  libertatem,  ioTictaa  prateiam  at  eaaa  aciam  pietata. 

6)  tetrametri  Creticij  hoc  metro: 


qui  innumeri  in  Plauto  legnntur;  Telut  Rad.  I,  4,  16. 
Nam  Ampeliaca,  obaecro,  eat?   Tea*,  Palaeatra,  aAdio? 
Quia  TOCO,  at  me  audiat,  aimioe  illdm  aaot 

7)  tetrametri  Baechiaci: 
ui  Men.  V,  2,  16. 

Ita  iatae  aoldnt,  qaae  Tir6a  aabseriire 
Sibi  poataliot,  dote  frelae,  fer6cea. 


PRABFATIO. 


Et  ilU  pol  baud  abtUa^at  saepe  culpa. 
Nee  p6l  filia  unqaam  patrein  dcceriit  dd  se. 

8)  tetrametri  choriambici^ 

KJ  \J  —  —  W  ^  —   —    W  W  — 

aut  cum  anacrusi: 

/  /  /  ' 

W         —    WW  —    WW   —    WW  —    WW  — 

quales  et  in  scenicui  GraeGorum  reperiuntur,  velat  Aesch. 
Pers.  634.  640.  * 

if  i  dJki  fu>v  ficntoQltas  laodalfitov  paaAtvg  etc. 
dUk  av  fLOi  rd  Ta  nal  &lla  %9'QmUn  iyiii6v§q  x,  t.  X, 

Soph.  Oedip,  iyx.  488.  sqq. 

9nvd  filv  ovv^  dtivd  tocquwi  cwp^g  oimvffQ^hag^ 

et  seqnentes  cum  anacrnsi: 

ij       TlMfiov  viixog  Imr  ,  ovxe  xoQOi&iv  nox'  fytay  ate. 
Qoibus  similes  in  Piauto  quoque  legi,  ego  primus  animad-* 
vertiy  nec  dubitari  debet    Veiuti  Bacch.  IV,  2,  vs.  penult 
Pdaie  inopero  t^?   Tace:  deui  r^ipiciet  doi  aliquU. 

Menaechm.  I,  2,  1: 

Ni  mala  ni  itdlta  sies,  ni  fndomita  imp6tqae  animi. 
et  ib.  vs.  5: 

Udm  qaotlent  ire  yoXo  fdrai,  retioes  m^^  rogitas. 
Amph.  I,  1«  8.  cum  anacrusi,  ut  Sophocleus  supra  citatus: 
^  ra  Ilokvfiov  etc.: 

Peregre  ddTenleai  b6spitio  p6blicitua  dcclpiar. 

Cure.  I,  2,  1 — 8. 

F16s  yeterla  tIdI  mels  ndiibus  obl^ctas  est,  etc. 

cum  Creticis  in  fine.  Et  ibidem  Vs.  68  item  .cum  Cretico 
in  fine  et  penultimo  pede  inuninuto: 

PdrtpieiOy  aihili  veaoi  facera  tm  grdtian. 
Asin.  1,  Zj  7.  cum  lonico  a  minori  in  tertio  pede: 

P^rlecebrae,  p^rDiciei,  ddaleicentum  ^xitiuiD. 

Et  Casin.  3,  5,  9—13. 

J^ripite  isti  gladioin,  qaae  sui  est  ioip68  animi 
Sr.  Ndm  quid  est,  qnod  haec  hue  timida  atque  ^^xaminata  ^xsiluit? 
'  Pdrdalisca.    P^.  Unde  dsurpant  aures  sonitiim  meae? 
St.  R^spice  modo  dd  me.    P^.  Here  mi.    Sr.  Quid  tibi  est?  quid? 

Pa.  Peril. 

Sr.  Qoid  perllstif   Pa.  Peril,  et  tu  perllsU.   Sr.  Aperi. 

Quos  ego  ccrte  oumes  perpetuo  pro  Choriambicis  habebo. 


XXIV  PRAEFATIO. 

Sed  et  occurnmt,  quamquam  raro,  et  duabus  tantnm 
fabalis 

9)  Sotadeij  hoc  schemate: 

0  f  f  * 

at  Aulul.  II,  1,  13. 

Qain  particip^m  te  parit^r,  et  to  me  at  fdcias. 
E6  nane  ago  ttoreto  te  Mc  foraa  sedAxi, 
Ut  toam  rem  ego  t^cnm  loqner^r  familklrem. 

et  paullo  post  y.  38—40.  qui  versus  et  in  tertio  pede  'soli- 
tos  habent  lonicos  a  maiore,  non  resolutos,  ut  illi,  in  tro- 
chaeos.  Idem  versuum  genus  legitur  Amph.  I,  1,  14 — 18. 
De  qmbus  non  debet  dubitari. 

10)  Satumii,  de  quibus  peculiari  libro  a  me  expositum 
est:  Der  Satumische  Vers  im  Plautus.  Hos  quoque 
primus,  quod  sciam,  Plauto  vindicavi;  quos  adhibitos  ab  eo 
esse,  ideo  per  se  iam  coniici  poterat,  quia  hoc  metrum  et 
quasi  patrium  apud  Romanos,  et  propter  alacritatem,  qum 
refert  eius  rhythmus,  comoediae  quam  maxime  erat  accom- 
modatum;  Occurrunt  autem  varia  eius  versus  genera  vel  in 
comoediis  ipsis  vel  comoediarum  fragmentis;  quorum  omnium 
hoc  commune  est,  ut  altera  versus  pars  quasi  de  integro 
exordiatur,  uti  fit  in  Asclepiadeo  aut  Sapphico  maiore,  aut 
in  pentametro  dactjlico.  Sic  in  Aulularia  III,  2,  1 — 32. 
sunt  Satumii,  hoc  metro  compositi: 

W    W  —  \J  —  I  —   —  —  — 

Redl!  qa6  fugis  nunc?  t^ne,  tene!  quid,  itdlide,  cldma«? 

Quia  ad  tr^viros  iam  ego  d^feram  tudm  n6men.  qaam  6b  rem  Y 

QnitL  ciiltram  habes.   cociim  decet.   quia  c6mminitns 

Mahi.   fituc  malefactnm  drbitror,  quia  n6n  latns  f6di. 

Homo  ndllnit,  te  scel^tior  qui  yWat  h6die  etc. 

A  quibus,  qui  in  Bacchariae  fragmento  leguntur,  eo 

differunt,  quod  in  fine  prions  versus  partis  pro  Cretico  spon- 

daeum  referunt,  hoc  modo: 

0  0     t    0    0  0 

v^-v^  I  ^  

Qais  ^it  mortalti  tdnta  f6rtibia  adf^ctus, 
Quam  ego  nunc  sam,  cuius  baec  Tdntri  p6rtdtar  p6mpa? 
Vel  bic,  qui  mibi  acip^nser  lituit  in  roari  dntebac; 
Cuius  ^go  nunc  latns  in  Idtebras  meis  ddntibos  r^ddam. 

Aliud  genus  aptissimo  loco  adhibitum  a  poeta  Casinae 

IV,  4,  1 — 4.  in  lepidissimo  et  vivacissimo,  qui  iilic  celebra* 


PBAEFATfO. 


hymeiuieo  pompaqne  nnptiali.    Qui  venas  hoc  modo 


mint: 


0  0  %  0  '  0 

\j  —  N-/  —  N-/  — T  vy  —  I  —  vy  —  vy  —  — 


I 


I,  t^ntim  toperatt^lle  limen  p^d^t,  aora  onpta;  t^tpec 
Iter  fneipe  hoc,  ot  Tiro  too  tamper  tit  iHp^tet: 
Ut  p6lior  tit  poUtotia,  TictHzqae  tit,  toper^tqiie 
Taam  imp^rium.   Vii  le  y^tiat,  td  firam  deap6lie«. 

Dein  qui  sequitur  versus  7,  hoc  modo  Satunuus  erit: 

0    0         0        t    0  0 

SJ      \J  \J    —    I  —  —  W  —  -r- 

Tac^   D6n  tace6.  quae  ret?  nuAla  malae  male  m^netraat. 
Decimus  autem  sic: 

\j  \j  —  —  \j  —  —  I  —  \j  —  vy  —  — 
Age,  qaAod6  tu  uzmren\  aceipe  bane  a  a^bU. 
Qui  sequitur,  sic: 

w        —  ^        -  I  — '       w  — ' 
Date  ^rgo,  dat6rae  ti  ^Dqaam  eatie  b6dle. 
imqaam  b  et  ad  Bacchiacos  referri  queat 

In  Cistellaria  yersus  Satunui  occurrnnt  hi:  I,  1,  8 — 19 
25 — 30  et  Ts.  36.  qui  hoc  modo  sunt  scandendi: 


V.  8—19: 


10.  \J 

\j  • 

15.  \j  • 


0m*  0 

\j  —    I  —  vy  —  vy  —  — 

t        »  0 

\j  —   I  —  vy  w  —  vy  —  — 

0  t        '  ' 

■  \J  —  —  I  —  —  vyw  —  — 

'             \       0  0 
•  \j  \j  vy  —  I  —    \J          \J    - 

w  — '  ^  I       —  w  — '  ^ 
0  %        0  0 


I 


I 


Pal  i«toc  qoidto  D6t  pretio  ficUe  e«t 
Frequ^Dtare  tibi,  6tiletqae  babM: 
Ita  la  prandi^  n6t  lepide  atqoe  iilti'de 
Aec6pieti  ap6d  te,  at  atoper  meminMaiaa.  etc. 

Deinde  ts.  25 — 30  sic: 

\J  \j  —  —  \J  \j  —  I  — '  ^  \J  \j  \j  — '  — 

/  0  \  0  0 

—  —   —  vy  —  — -jw*^  —  \^  \J  \J  \J   

*  0*0  0 

^       \J  ^  —  jvyl^w—  w  —  — 

0  0  \       t      »  » 

v/w  —       \j  \j  \j  —  I  —  vyww  —   

»  0  .00  0 

—  KJ         \J    \J    I  —    \J    W  —  —  — 


XXYl 


PftABVATia 


^■■■itiii  MiMM,  at  uikitiui  eMmt, 
AI;fM  «t  on  iiactMi  Mm  Ubenl  inl^  m: 
Si  Htm  iatmc        ftcuM,  mi  Htm  nilian-. 
Its  tiara  tu  Tf nan  cm  iarUlia  elc 

¥emu  MMUm  98. 

—  —       —  I  —    V/  —  vy  —  — 

DcoiqM  in  Tmcdenlo  qai  legntar,  I,  1,  1  — 13  el 
18.|  ad  hoc  sdiema  smd  legmdii 

—  v/vy  —  —  —  \j  I  —  vy  —  vy  —  — 

—  vy  —  vy  vy  vy  vy  I  —  —  —  vy  —  — 

•  vy  — —  vy  KJ  vy  vy  I  vy*  vy  —  — .  xj     *  — 

\j  ^  yj*  \j  '  —  I  — '  vy  KJ  \u  —  — '  — • 

9.  vy  vy  —  vy  vy  —  —  —  |  —  vy  —  vy  —  — - 

—  vy  —       vy  vy  —  ^  vy  ^—  vy  —  —  —  — 
vy  —  vy  —  vy  vy  vy  vy  |  —  vy  —  vy  —  — 

—  vy  —  vy  vy  vy  —  j  —  vy  —  vy  —  — 
— '  vy  vy  -  I  — '  vy  — '  - 

10.  — '  vy  '  vy  —  I  — '  vy  —  vy  — '  »— 

'    .  *       I      •     •  » 

—  vy  —  vy  —  —  I        ^  vy  vy  —  — 

—  —  vy  —  V/  —  I  —  vy  — ■  vy  vy  vy  — 
»  i»  vy   '  __  I      #  ^       ^  #   

A4  fares  aascaltite,  it^ae  aJserrsta  sMes: 

fat  s4f-eaUr  griTiar  ifcMfaf  ^sai  s^T^aiat, 
Kei ,  f ai  aMaas  aUAlerU  stales  a4  aas  iutf^, 
Gf^Tidas  faras  expirtoi.   K4Ti  ega  hsiiaaai  anires.  etc  etc 

lo  fragmentis  praeter  Bacchariam  habet  Aiiamo  SaUir- 


Kaac  mihi  lieet  f  aid  vis  lo^:  atea  aieti  sapenles. 
et  Yidularia: 

Ubt  faiaifaa^ea  vid^l,  sabfwaMar  teaes. 

Demqae  inter  incerta,  quod  fragmentiiin  apud  nos  15. 
est,  Satoiniiis  est: 

Sie  ai^  sabes  catidle,  ^aisi  silicem  fiber. 

Quo  loco,  quia  fiber  corripitur  in  prima,  Tersus  est  Sa- 
tnnuus  imminutus.  Nam  quam  monosyUabum  saepe  esse, 
ne  dubitato,  colL  AuL  IV,  1,  9.  ubi  hie  legitur  trochaicus: 

Qaisi  paeris,  fai  aire  discaat,  acirpaa  ladlait^r  rsUs. 

et  MIL  IV^,  4,  28.  itidem  trochaico: 

Qostiqae  istias  caAsa  soMiris      bac  aiatriaiiaio. 

et  ibid.  ts.  35. 

Qadsiqae  eias  opaUatitatein  r^^erearis,  ^t  sinal. 

Ut  igitur  non  dubitandum  sit,  istum  versum  esse  Satur- 


FHASFATfO. 


XMYU 


mm.  Et  pariier  forlmm  quod  ex  Coeco  cUatar  a  Charisio 
firagm.,  apod  nos  7,  Velim  etc.  duobna  constere  credendnm 
Satuftnis.  Atqae  lie  ultra  Beptaaginta  Satumfi  Tenua  a  memet 
in  Piauto  sunt  reperti  et  reatitutL  Ex  qoibus  et  suonul  se* 
qiutur,  ionge  secus  partim  esse  de  fab  yersibvs  iadieandom, 
imo  longe  alios  plane  esse,  quam  quales  bonus  ille  Teren- 
tianus  Maurus  informat,  aut  Priscianus  in  fibello  uieptissimo, 
in  quo  de  coQiicis  metris  disserit.  Iste  enim  Astaphii  illos  ia 
Truculento  yersus  pro  Irimetris  iambicis  videtur  habuisse; 
ceterum  eodem  modo  inter  .se  dirimit,  quo  libri  nostri^  et 
quo  pos  diyisos  dedimud 


')  Bm  Sataroio  vertu  peeoliare  teriptam  edidere  duo  Boinenaei  Heor. 
Diotser  mi  htutr.  Lertoh,  Philotophiae  doctoret;  e^ltu  in  priori  pari« 
Lertckias  de  lit  •criptoriftat  Ut.  ditaerit,  qai  bolat  Tersat  meatioofm  fe« 
Mre,  ei  SMeme  teatet)  „nollaiii  mnqomni  exatltiite  metnun  Satoroioa 
■•c  nllam  ▼erMin  Satarnluin,  tad  TertiM  Untom  6atarnlot*S  4U0  tub 
■Mnhie  nihil  tignificaveriat  tcriptorea,  nUi  antigiiittlfniifa  Tfrtonm  geoaa 
ab  B#BiaaiA  aiarpaiam;  qaod  mioiiqe  Yaram;  aam  Satarnii  vertiu  anat 
Italiciy  Qti  Satornia  terra  Italia  Tocabatur.  In  altera  parte  Dantzeroe 
fragmenta  omnia  Satorniorom  ▼eranam  Satarnloaqoe  ▼eraoe  congeatii, 
praeter  Plaatinoa,  qnoa  Satarnioa  eaae  nondam  perapexerat  qonm  acriberet 
aaom  libellom.  Qoa  otraque  diapatatione  oterqoe  fir  doctiaa.  merito  aoper- 
aedere  poterant  Nam  atat  nemo  atatim  in  priacipio  iatoe  aoaiine  nnnco- 
pa?erit  feranm,  tamqnam  in  baptiamate  nomina  induntar  infantibaa,  certooi 
tamen  aliqaod  fniaae  veraonm  genua,  qood  popolare  foerit  Teteribna  Italia, 
dobitari  neqoit;  quod  Satorniumne  Tocatom  laerit  an  alio  qaoyia  aonlne  a 
poateria,  perinde  nobia  eaae  poteat;  modo  -iatoe  neraiae  certum  latuc  irer- 
aaom  genua  ab  antiqoiaaimia  naorpatnro  aignificetur.  Alter  in  legendia 
Satumiia  numeraaae,  non  ponderaaao  priaooa  eyllabaa  raiaay  LiVli  Teraum 
facillimum  t 

Virum  mihi,  Caam^na,  ioaece  TeraAtum. 

•ic  dat: 

Virum  mi,  Caam^na,  inaec^  Toraiktum. 

et  illant 

TAque  mihl  aarrita  6maia  dia^rtim 
lie  habet: 

Tuqo6  mi  aArratd  omni4  die^tim 
■t  quomodo  acanderit  non  liqueat.   Et  illoa: 

Toppdr  citi  ad  addet  ydoiraat  Circae, 

Simdl  daandram  p6rtant  dd  narea  millia. 
We  aoda  lagtti 

T^par  eiti  dd  aedia  Yeaimna  Circae. 

filmnl  dudaoruBi  portdoi  ad  nivea  millia. 
Denique  ilium  ax  Ltria: 


XXVUI 


PRABFATIO. 


Atqae  haec  sunt  longion  versuvm  g«oeni,  in  Pbnfo 
quae  uioipantor;  praeter  quae  in  canticb  carminibas  et  in 
illb  locb,  in  quibns  diverbia  ad  canticoram  ansom  nbnftiqae 
adsurgunt,  etiam  breviora  haec  occunrunt: 

II)  Dimetti  anaipaestici: 


ant:  —  —  —  w'w  —  — 

quales  innumeris  locis  adhibiti  leguntar;  adeo  nt  in  Sticho 
integra  paene  scena  prima  ex  nnllo  alio  quam  hoc  metro  sift 

composita.  Sic  Anpb.  II,  1,  85— 4a  BAcch.  IV,  2,  5—7.  IV,  8,  16 
—90.  V,  1,  80.  V,  9,  42-44,  Capt.  Ill,  9,  8.  Cm.  Ill,  5,  to.  41.  49.  6S. 
Ill,  6,  1-21  et  95  -45.  IV,  8,  9-6  et  10-18.  IV,  4,  15.  16.  21.  80 
—39.  Ciet  II,  1,  19.  22.  24.  Core.  I,  2,  22—  24.  69  -  71.  Men.  Il,  8, 
16—22.  IV,  2,  42-45.  Mere.  II,  8,  5.  6.  Mo«t.  IV,  1,  7.  11.  14.  19.  40 
—48.  Pen.  I,  1,  81.  V,  1,  22.  Poen.  V,  4,  8.  4.  6-11.  90-99.  81.  89. 
Paea4.  I,  8,  18-15..  II,  1,  5—11.  IV,  1,  18-15.  97—99.  IV,  T,  84. 
V,  1,  10—19.  V,  9,  7.  18.  89.  Rod.  I,  8  1  —  5.  18—91.  I,  5,  97.  98.  IV, 
9,  8.  9.  14.  IV,  8,  19.  18.  99—83.  Stieh.  I,  1,  1—9.  18—48.  H,  9,  86 
—48.  50.  51.  Tria.  II,  1,  84-41.  II,  9,  11.  19.  V,  1,  1—5.  Tnie.  I,  9, 
91—80.   II,  1,  87.    II,  5,  1  —  6.    II,  7,  6.  16—90.   81.  88.  84.    IV,  9,  14. 

Qnonim  nbi  summam  duxeris,  inveneris,  ad  265  in  Pianfto 
reperiri  versns  dimeftros  anapaesticos.    Leguntar  anteni  vei 


Neqve  ealm  ted  6blitA«  evni,  Uiiie  a^ter, 

•Ic: 

K4qae  Mm  t^  oblitae-  tdn,  LaMie  *n6eter. 
Pam  ex  Naerll  belle  Poaico  lllnai: 

Eon&m  eeetin  eeqaiator  miUU  BMrt41ee, 
hoc  naio  babet: 

Edrani  e^ciaai  a^oantdr  aialti  OBortAlee. 

et  Illnm : 

NoYto  lofit  coDc6rde«  filiae  eordrea, 

hoc: 

N6f  em  \M%  c^aeord^  filial  eordrea.  • 
Idem  eepolchralem  Plaati  iaseriptloaem ,  qaae  tine  dobio  hexaueiricM 
Tersibofl  est  conecripta,  hae  ratloae  iotigaitam  praectalx 

PottqoAm  e«t  mort^  datAs  Plaotds,  Como^dia  Idget, 
Sceai  est  det^rta,  deia  RIede,  LndAa,  lec&tque, 
Et  N6merl  fnnameri  nimH  emn^  eoUicrlmaraat 

Qoid  dicam  de  Intcriptioniboe  ietia  ceteriaqne  qaaa  Tolaat  eaee  docti 
Satoraioram  carmiaom  reliqalit;  qoaa  qoomodo  eoattltnerit,  ex  lllie,  qaae 
commemora?ima«,  coniici  licet.  Praeterea  aollam  aormam  praebel  illoram 
Terenam,  neqne  varia  eorom  geaera  eaomerat  aat  coatlderat;  ot  appareat, 
looge  melias,  qaam  ia  horam  donmTiram  opatcolo,  de  Utie  omaiboa  ab 
God.  Hermaaao  in  Elameotis  rei  metricae  eeee  expaaltom. 


PIABFATIO. 


n  interpositi,  vel  nnllis  paroemiack  fldditis,  yel  cum 
8  clansalis  adiici  solitig,  T^lat  Stich.  1,  1,  82.  sqq. 
Qonin  ipti  interea,  Tivdnt,- Taleant* 
Ubi  winty  quid  agant,  ecqoid  agant,  aequo 
Participaat  not  neqoa  rMeant 

Placet:  ticeo.   At  neminerie  fi&cito. 
arc.  I,  2,  to. 

Morigeri  p^nli  llant. 

Demqae  malti  in  fine  iambum  habent,  uti  in  eadem 
i  scena  ts.  11. 

TeeAm  loqoier  de  Yiri. 

rruc.  II,  7,  31. 

Pol  lia6d  perit,  qood  illam  tiLntam  amo. 
12)  Dimetri  iambici^  hoc  rhytfamo: 

19.  I,  1,  40. 

Age,  II  benlgnoo;  eAbyeai. 

lid.  u,  3,  3— r 

Lnb^ne  meritoqne  ▼itnlor, 
Qnia  mkn  amieo  anlelter 
Hane  c6mmoditatie  edpiam  ete. 

send.  I,  2,  59.  00. 

Mi  et  fdniliae  onni  tfl  amo, 
Atqoe  Adeo  at  framonto  Afflaam. 

'Prohibit  faciant  adTdraam  ooe. 

2,  21. 

Haad  male  moaei.   8ed  die  tamea.' 

id.  IV,  8,  8—11. 

Tarbida  tompeetat  b6ro  Mt 
Nil  hdbeo,  adoletceatt  pitcloai: 
No  %ik  mlhl  OMO  p6«taloe. 
Nob  Wdeo,  roferro  me  Avidaai  ete. 

II,  1,  31.  32. 

IUpt6m  paoie  ^t  peai. 

Fit  ipeo,  dam  illU  edoiie  est,  ete. 

.  Trae.  IV,  %  9.  10.  Amph.  V,  1,  21—86.  Baech.  IT,  9,  M  et  98 
IV,  8,  25.  26.  IV,  8,  46.  Capt.  II,  1,  3.  84.  85.  Cat.  II,  8,  20— 
[I,  6,  17  —20.  95  -  97.  IV,  8,  7.  8.  Clet.  II,  1,  18.  20.  Epid.  I,  1, 
L  II,  2,  4  -7.  Ill,  1,  15—17.  Mob.  IV,  2,  17.  18.  88-41.  V,  7, 
\.  Merc.  I,  2,  24  -  28. 

Bed  el  occumut  catalectici,  qiialU  Faend.  I,  2,  65.  • 


XXX 


Aifirtite  anioiiuB  •Anctoftl 
et  Roil.  I,  6,  8. 

Tain  mo^titer  Tect/iaa. 
et  Men.  V.  2,  24. 

Id  ^st,  qood  siupieAlMUr. 

A  qoibus  constanti  paene  thesium  prodaetione  ^tia- 
gunntor 

13)  Spondaeo- anapaestic!  catalectici,  (jnales  leguntur 
Sticha  U,  2,  44—49  et  53—56.    Cist.  2,  1,  12—15. 

Def^Mot  turn  pnlt&ado. 

Hoc  49i  poatremnm  ydhiu. 
G.  Ibo  Atqae  hanc  Aonip^lliko. 

SaW68  tit.   D.  Et  ta  •Alye. 
6.  lam  td  piscator  fidiia? 
D.  Qaam  prldem  dod  edittit 
'6.  Qaid  tani  Ifaouadutf  B.  €N[  in  te  etc. 

Qoales  saepe  et  in  iragicis  occurront,  ut  Enr.  Iph. 
Anl.  117.  131  etc  Tanr.  128  sq.  Troad.  12T.  130.  110. 
190.  sqq.    Soph.  Electr.  88.  89.  105. 

14)  Dimetrf  trochaici: 

—   \J         \J  —   w  —  v> 

aot:  \j  \j  KJ  \J  \j  \j  — '     —  w 

Ut  True.  II,  7,  54—58. 

istaccine  nuhi  rcMpoad^af  . 

Hoc:  noB  ego  te  fl^ccalacie. 

Qoid  In?  cur  aota  ^  alium  te 

Dfcere  hominem  am&re?  Inbitam  e«t.  • 

Ain  tandem?  iituc  prfmom  ezperfar. 
Similiter:  Araph.  H,  1,  24  —  32.    Ciit.  IV,  2,  20.  21.    «pid.  i,  1,  69. 
Men.  I,  %i  10a   Pen.      %  41—43.  Foen.      2,  60.   Peetal.  I,  2,  81.   I,  3, 
11.  12.  16.  17.  25.  26.   IV,  1,  42—47.    Rad.       4^  5.   Care.  IV,.  4,  18. 

At  et  horum  catalectici  reperiantur,  yelut  Bacch.  IV, 
2,  25  — 2r 

p.  Heia,  bonom  habe  animnm!    M.  Undo  habeam? 

Mdrtons  plarfs  preti  eat, 

Qaam  ^go  torn.    Militit  pdratitat  etc. 
et  similiter  Cai.  IV,  3,  9.   Epid.  I,  1,  7«.  79L   IV,  1, «.  9.   Most.  IV,  1,  46. 
47.   Pert.  I,  1,  27.  29.   II,  2,  15.   Farad.  I,  2,  7^.  78. 

15)  Dipodiae  Creticae^  maxiiilani  partem  catalecticae, 
quarora  proprie  meteum  hoc: 

Substituuntur  tamen  saepe  vel  brevibus  syliabia  hmgae,  vel 

longis  breves,  vel  Creticis  pedUws  dactylici  aul  mohiisi;  et 


PHABrATlO: 


in  fine  catalectici,  nti  posthac  videblnras,  hand  raro  minuun- 
tor,  ut  pro  trochaeo  aut  spondaeo  pooatnr  aot  iambus  aut 
pyrrhichios  aut  tribrachys.    Men.  II,  8,  7—14. 

Atqae  eccon  Video,  * 

Qui  mibi  est  Amu  et  • 

PlArimam  prMeet: 

item  hniU  Mlro  fit,  ' 

Vi  meret,  petlMiaia* 

N6ttrae  domi  ut  tlet.  etc. 
et  Tri^  II,  1,  44^68.  et  Most.  I,  4,  83>S8.  et  Carcol.  I,  9,  81—85. 
Cist.  IV,  a»  33  -  35.    Cas.  IV,  4,  9i-^8a    in,  5,  91  —  94.    Capt.  II,  1, 
12.  14.  19—21.  33.    Bacch.  IV^  8,  4.  ft.  7—10.  13.  15.  21—23.    IV,  2, 
10.  11. 

16)  Dipodiae  bacchiacaey  quae  slngulatim  intersenintur: 

W  —   —  W  

Ut  Amph.  II,  2,  15.  19.  ^3. 

VolAptatis  e€pi. 
DsiAm  reoipUt  sa. 

Satis  mi  esse  d6cam.   Kt  Capt.  .Ill,  2,  6.: 
LassAm  reddM^nitit.   et  ib.  Tt.  13.: 
Domto.   Poitquam  id  Actum  est    4t  ib.  IV,  2,  6.: 
Per  dfbem  irrid^bor.   et  Cas.  Ill,  6,  44. : 
Sinit  ad  se  adire.    et  Epid.  II,  1,  8.ft 
Qoid  ^t,  qnod  pad^ndam.   et  Men.  IV,  2,  a : 
Mol^toqoe  niiUtiim.   et  vs.  14.: 
Mens  ^t  in  qoer^Hs.  et  Poen.  V»  4,  19.; 
8er6r,  te  coUaAdes.   et  Psend.  I,  8,  l.i 
Redi,  ^t  respice  4d  nos.   et  Rod.  I,  5,  8.: 
Pn^llae ;  sed  i&nd«*  M  Tfin.  11,  1,  10. : 
Ad  a^tatem  ag^ndam. 
Sed  isti  versus,  ubi  catalectici  fiml,  fiunt  fere 

17)  Dochmiaciy  quorum  hoc  metrum: 

0  0» 

w  —  —  v> 

qualesque  baud  paod  in  Plauto  legvntsr.  Sic  Capt.  Ill,  2, 
9—11. 

llog4  syngrapbAm; 
Datdr  mi;  iUic6 
Bedl  Tjrnd,ar6. 

Praeterea  dochmiaci  Mint  Poen,  I,  2,  47 — 49. 

Nnnc  i&m  me  dec^t 
Dondri  cad6 
'    Vinf.   Die  dari. 

Porro  Pers.  V,  2,  29—35. 

Toiige,  At  eoep««4s. 
Mm,  tW. 


van 


PRABFATIO. 


Del6do»  nt  InMt, 
HerAt  dam  hine  Bb^t. 
Vid6n\  nt  tnit 
Dictlt  pared? 

In  Casina  lU,  5,  61.  62.  89. 

14  h6c  misM  %tim 
Tibi  6t  dieerte. 
At  blAnde,  nt  tol^ 

Et  Pseud.  I,  3,  24.  IV.  7,  27.  28.  31.  32.  V.  1, 
25.  26.  ^ 

Qoi  M,-  TITM  ^tt. 

Augtet  rem  medm. 
Popli  ttrenui. 
Me  n^c  commordr, 
Qnnm  bd«  hie  forde. 

Et  item  Cist.*  IV.  2,  1.  Men.  V.  2,  12. 

18)  Dipodiae  hypercataieclicae  yel  Creticae  vel  spon- 
diacae,  vel  dactylicae,  tamqnam  pansae  saepe  interponuntar; 
quamm  in  fine  ictus  est  positus.  Huius  generis  in  Amphi- 
traone  sunt  iiU:  I,  1,  80.  81.  83.    U,  1,  27. 

Ndbola  cdnttet;  caddnt 
Vdlneria      dt  Yirldm. 
Vioimoa  Tf  feroeda.  — 

Ndaqoam  eqaiddm  bibl.  Sic  Capt.  II,  1,  49. 
Ndm  fere  mdiima  pdra.   el  Caa.  lU,  5,  M.  8S.  84. 
Idm  tibi  ittde  eerebrdm.  ^ 
Sdd  YiUicd  nottrd. 

Sadpicold  peccda.   et  Core.  I,  8,  28— 80. 
At  iam  bibda.   Dio  fit. 
Hdm  tibi,  anda  lepidd. 

Sdlre,  ocaliaaime  homd.   et  Epid.  Ill,  1,  10.  14.: 
.  Mdzomae  adot,  oomum  la. 

Vad  tibi,  mdrcide  homd.   et  Men.  V,  6,  21.: 
Nam  illi,  qui  aihil  metndnt   et  Paeod.  V,  1,  29. 
Mdrologfa  uti. 

Quos  locos  hie  ideo  congessi,  ut  appareret,  memet  in  Am- 
phitruone  recte  constituisse. 

19)  Aliae  einsmodi  pausae  sunt  tripodiae  bacchiacae 
catalecticae.    Cuius  generis  est  ilia  in  Cas.  Ill,  5,  25. 

Diapdrcntiam,  dzcetra  td.   et  ibid.  IV,  4,  2S.: 

Corpdaeolom  mdilicaldm.   et  ibid.  17  — 19. ; 

Sed  heda  to,  maid,  ai  aapia, 

Cavdbia:  mea  dat  haec.  Scid; 

Sed  m^aa  froctoa  dtt  pridr.   et  Ciat.  II,  1,  17. 

Blaritamia  mdribda.   et  Mea.  IV,  9,  19.: 


PSAEFATIO. 


XXXIII 


Sollicitot  patronot  hab^nt   et  Pseud.  I,  8,  84.: 
Pr9f^cto  in^Uogdt 't.   «t  Most.  IV*  1»  9.i 
Sed  h(  si  repr^nsi  stint,   et  Troc.  IV,  2,  15.: 
Sed  iotas  bo!6s  qaos  dAt. 

apparebit,  nos  recte  constituisse  Amph.  II,  2,  24  et  29. 

Virtds  praeminm  ^st  optimum. 
Bond,  qnein  pea^t  virtds. 

SO)  Pausae  in  canticis  breviores  varii  generis  interpo* 
Sic  Amph.  I^  1,  25.  anapaestas  Queritur  facit  pan- 
it  ib.  vs.  94.  pes  Creticus  hypenneter:  lure  iniustds. 
icch.  IV,  2,  15.  Creticus;  Chrysalu  Item  Casin.  Ill, 
.  Bacchiacus  pes:  Sed  audin?  et  Creticus  Cure.  I,  2, 
\pida  sum.  Et  Men.  IV,  2,  4.  Creticus  hyperm.  M6- 
iabent  hunc^  et  ib.  vs.  22.  Quiddm  habuH.  At  qui 
sequitur,  Neque  quod  voluij  non  Creticus  est,  sed 
icuB,  et  introductionem  quasi  facit  ad  sequentes  trio- 
rs. Most  I,  2,  46.  j4d  Ugionem  est  dipodia  iambica, 
|Uod  sequentes  earn  sunt  iambici.  Haec  enim  per 
r  istos  minusculos  versus ^  quos  pausas  auS  cZau* 
9  vocantj  quasi  lex  constans  servatur^  ut  ilU  in  me- 
d  ad  praecedentes  versus  referantur^  vel  ad  subse-- 
B8  quasi  invitationem  quandam  faciant.  Sic  Most 
8.  Fugiunt  anapaestus  est,  quia  praecedens  est  ana- 
ms.  At  Pers.  I,  I,  30.  Quid  iam?  item  quia  subse- 
Poen.  V,  4,  28.  Agundis  anacrusin  habet,  quia  et 
IS.  Pseud.  I,  3,  23.  .  Qui  fuit  Creticus  refertur  ad 
sdentes.  Et  ibid.  V,  2,  30.  bacchiacus  Tamin  das? 
id  praecedentia.  At  vs.  48.  Quid  nunc?  debet  esi;e 
.eus,  aut  spondaeus,  ideo  quod  et  sequentes  et  praece7 
I  ab  ictu  ordiuntur,  nisi  pnalis  postremos  omnes  comoe- 
nus  versus  a  v.  48.  pro  bacchiacb  habere;  quod  tamen 
isi  Tiolentia'  aliqua  poterit  —  In  Rudente  I,  3,  14. 
la  Datts^  di^  ad  praecendentia  refertur,  et  fiacchica 
Item  III,  3,  20.  Nhnis  inepta  esy  monometer  Creticus 
meter  9  quia  praecedentes  sunt  CreticL  At  Trin.  II,  1, 
loriambus  est  pro  Cretico  hjrpermetro,  ut  saepenu- 
dactyli  pro  Cretids  ponuntur,  et  iambi  pro  anapaestis. 


XXXIV 


PIAEFATIO. 


Denique  in  Trucnlento  II,  1,  18.  anapaestos  Capio  anapae- 
stos  seqnentes  introdacit 

21)  Praeterea  singulatim  liberiorm  interdiun  yersaam  ge- 
nera idterposka  leguntur,  yelut  8tich.  II,  3,  1  et  2.  penU- 

metri  iambici: 

QuUnam,  6bteero,  baa  fmigit  fores?  obi  ^t? 
Tan*  ha^c  facU?  tnn*  mi  hAe  hottit  wtnM 

True.  II,  7,  3.  tripodia  cretico-choriambica  cataL  cam  ana- 

crnsi: 

Atque  improbis  se  Artibos  eip61ie(f 

et  ibid.  TS.  t.  irochaicns  hepiameter: 

Pl^blieots  mandfatimofli  fli«  Mm  tibi  Mte  Toti  kHe^i 
ubi  aibi  et  ease  rant  monosyllaba,  ^t  sibi  integram  eliditor. 
Eius  aimilis  est  y.  10. 

dpera  «nqmu  Dihlld  minat  propare,  qnAin  potest,  perfbit 
Et  choliambicus  legiinr  Tnic.  II,  T,  76. .  Hypermetri  antem 
tetrameiri  bmb.  Stick  II,  2,  2.  7.  9.  18.  19.    Psend.  I,  2^ 
10.  27.  29.  87.  88.  et  hjpermetri  anapaestici  Psead.  II, 
8  et  4.  et  IV,  1,  &*etc. 

22)  Asgnartetos^  qui  yere  esaent,  m»i  qvoa  supra  per- 
cenrai  pro  illia  habere  yelis,  quosque  (am  multos  Bothius  aibi 
videre  yisus  est,  ego  nullos  reperL  Interim  hand  jnfitiabor^ 
posse  haberi  forsitan  pro  talibus,  qui  leguntur  Cas.  II,  3,  1. 
sqq.  usque  ad  11.  quorum  quam  dedimus  scansioni  non  sane 
satis  accommodata  yidentur  postrema  cuiusque  yersus  ToiM, 
^uae  melius  sic  cadunt: 

—  —  —  nltidla  antOTenfre. 

—  —  —  pldtqne  leporia  hibeat 

—  —  —  atAntor  coadiiii^ntia.  • 

—  —  —  Amaibna  qaod  pra^taC. 

. —  —  —  qnoiWa  plaeitnram  erMo. 

—  —  —  nbi  aai6r  ooa  adnitc^tor. 
«-  —  —  ei  tritti  lepidnm  et  i^oert^. 

—  —  —  faci6  nagia,  qaaai  ex  auditie. 

et  sic  porro.  Similiterque  Bacch.  V,  1.  sqq.  Interim  me* 
lius  yidetur,  certam  aliqiiam  regulam  in  his  seqni,  quam 
confidere  fortnae,  quam  nonmsi  coniectando  aut  diyinando 
constitui  primum  et  coliigi  oporteat 

28)  Denique  res  postulat,  at  et  de  versibM  in  Jine 


PRAEFATIO. 


XXXV 


ifiiiiitfiaili#9  qaorum  plerique  in  Plauto  Cretici  sunt,  dicam; 
quos  equidem  dizeram  innumeros  paene  obyiam  esse.  De 
qua  re  quoniam  addubitfitum  a  quibusdam  esse  sentio,  paullo 
uberius  hoc  loco  exponendum  esse  yidetur.  Lubuit  autem 
poetae  saepenumero  (nam  ad  centum  eius  generis  loci  enu- 
merari  possunt),  in  fine  versuum,  ubi  productis  ex  consueto 
more  syllabb  utendum  fuisset,  correptis  uti.  Quidni  enim  li- 
buerit,  quum  et  cuilibet  musicorum  nostratiuin  probe  liceat 
T.  c.  pro  molosso  pyrrhichium  ponere,  modo  pausis  reliquae 
morae  expleantur?  Sic  quilibet  norit,  in  fine  tetrametri  iam- 
bioi  catalectici  proprie  solemni  omnium  poetamm  more  esse 
oporlere  trochaeum.  Ast  eo  loco  Nostro  baud  rai-o  placoit 
pro  solito  trochaeo  insolitum  ponere  tribraichyn.  Sic  enim 
True.  I,  2,  84. 

£  llaguU  diota  duleia  dadt ,  cdrde  amarefdcitis.  • 
et  ibid.  vs.  80. 

I  intro:  hs6d  alienat      qoidein  et:  nam  ecditor  neDiinem  Ii6die. 
el  loa. 

Quid  Aia  to?  quae  namqiito  fait  praegn^a,  qui  parere  p6tait? 
Siniliier  At.  II,  4.  eintdem  generit  tout  vertat:  1.  22.  24.  37.  60.  71.  73. 
74.  77.  aa  89.  atqne  ibid.  HI,  2,  15.  22.  25.  31.  et  teqaenti  tcena  III,  8,  I. 
15.  32.  47.  84.  85.  95.  107.  122.  127.  129.  ISO.  134.  149.  150.  153. 

Solitissimum  autem  omnio  est  poetis,  in  fine  versuum 
Tel  extendere  interdum  legitimum  metrum,  yel  etiam  corri- 
pere  atqne  contrahere.  Unde  hypermetri  nascuntur,  nascun* 
tn  et  catalectici  yersus;  et  fieri  etiam  potnere,  uti  profecto 
facti  suit,  versus  catalectici  hnminuti  et  quodammodo  do* 
pliciter  catalectici,  in  quis  pro  trochaeo  consueto  positus 
reperitor  pyrrluchius,  aut  pro  spondaeo  iambus,  cuius  in 
breri  syltaba  est  ictus  ponendus. 

Sic  dipodiae  Creticae  legitimus  humerus  hie  est: 



Pro  hoc  catalecticum  ponunt  poetae,  quamadmodnm  licuit: 

—  v>  w 

At  pro  hoc  hand  oppido  panels  in  locis  a  Plauto  poni- 
tnr  hie  numerus: 

wmi  We:  — '  w  -  - 
quemadmodum  dudum  Hermanntts  constituit  Bacch.  IV,  3,  4. 


XXXVl 


PBAEFATIO. 


5.  7 — 11.  13.  15.  29.  30.  31.  in  qaibns  non  haeMtandiini 
est  quin  ponanms  ateentmn  in  breri,  qnum  necessario  id 
alib  in  loets  fieri  aperte  debea^;  ho^  modo: 

Filio  ttoit; 
Qoienm  ego  bfbo, 
Qaleooi  eio  el  Amo, 
N^B  mihi  pidcent:  * 
AAferont  h^rit. 
CilllidiiiD  t^neBi 
CAIlidlt  d61U. 

Qoae  res  quoniam  qoibusdam  Plaati  diorihotii  insiar  Bo- 
hemicorum  viconun  fuerat,  miros  modos  sibi  erco|^tayere, 
qiubos  eins  generis  versus  expenderent  Atqvi.  nihil  profecto 
In  simplici  re  artificiose  est  expendendum  ant  ambigendum 
haerendomque,  sed  simpliciter  statuendom,  placubse  poetae 
in  btiusmodi  locis,  correptam  syUabam  pro  producta  ponere, 
et  in  ipsa  correpta  ictum  ponendom  esse,  uU  innumeris  locis 
in  mediis  yersibus  fieri  oportet,  ubi  solilo  more  pro  una  lon- 
ga  duae  breyes  ponuntur.  Atque  sic  in  eodem  illo  cantico 
Bacch.  14,  3,  versus  2t  —  30.  hoc  modo  dbtinguendi  sunt: 

label  tefre,  qaentain  aAri  herna  tlbi 
Dtosil  el  qmld  ano  rMdidil  pAlri. 
FHkgi  ai  etl,  H^rcolem  f^cil  ei  pAtre; 
P^cnmam  parleoB  di  dedit;  aibi  nowtm  abtldlit 

ubi  si  dubites  in  prima  extremi  cuiusque  versus  pedb  syllaba 

ictus  signum  ponere,  ideo  quia  brevb  sit,  pariter  debebb 

eUam  a  praecedentibus  dicumam  et  sihi  ictus  signum  au- 

ferre^  ideo  quod  correptis  ibi  loco  productarum  usus  sit 

poeta.    Iste  enim  metus  plane  nihili  esse  debet,  posse  fieri, 

ulr  quidam  existiment,  editorem  eiusmodi  syllabas  pro  longb 

habubse,   quum  breves  sint     Cuiusmodi  obiectiones  qui 

timent,.  non  minus  ingenium  debile  produnt,  quam  iUi  qui 

faciunt 

Atque  sic,  uti  quos  supra  adduxi,  scandendi  sunt  etiam 
hi:  Poen.  V,  4,  5.  et  12—16.  24.  79.  93. 

Digna  dWd  TeDatUMima  V^nere. 

Tdnloa  ibi  clieotdroaB  eral  ndneraa, 

Qoae  dd  Caljrddniam  Tdneraat  Vdaerem.  elc. 

Porro  Pseud.  V,  2,  1—4, 


PRAEFATIO. 


XXXVII 


\6x  viri  p^tomi  me  ^xoiet  f^ras.* 

S^d  quid  hoc?  qa6modo?  qoid  fidto  igol 

CAva  coroira  ^brium  PteAddlam  tikam. 

Lfbere  Herele  hde  qoidcta!  S^d  vide  ttdtnoi! 
ti  ibid.  8.  el  15-17.  27.  28.  81.  Most.  1,  2,  25.  26.  57.  et  III,  2,  1 
—  21.  iotegra  tcenae  pars;  et  ibid.  24.  27.  True.  II,  1,  40—42.  et  IV, 
2;  7.  Cure  I,  2,  25.  43.  et  IV,  2,  13.  19*  22  28.  32.  34.  44.  45.  Baecb. 
V,  2,  50.  52.  57.  58.  46.  78.  82.  84.  86.  88.  89.  91.  et  V,  1,  26.  Men.  V,  2, 
23.  Cat.  IV,  4,  9.  10.  30.  Atqoe  eius  generis  et  ille  est  in  Terentii  Andr. 
Ill,  2,  2.    Signa  iae  ad  ialiiiem  omnia  kuie  este  video.   Et  IV,  1,  11.  13. 

Denique  Satumii  eiusmodi  leguntur  Cist.  I,  1,  6.  10. 
11.  16.  26. 

Ita  hodie  hie  acc^ptae  sdmos  snAvibns  mddis. 
Sommitis  roatrdnas,  at  amicitiam  cdlnnt. 
Ita  in  prandi6  d6s  lepide  atqne  nitide 
Acc^pisti  apAd  te,  ot  semper  memin^rimos. 

At  non  in  fine  solum  tali  mode  versus  minnuntur,  sed 
et  in  oiediis  versibos  eiasmodi  correptiones  flunt  Quae  quo- 
niam  aperte  factae  sunt,  et  quia  indubitati  extant  loci,  in 
qubus  V.  c.  pro  Creticis  reperiantur  anapaesti  cum  ictu  in 
priori  brevi  syllaba,  vel  ab  initio  vel  in  mediis  rersibus  po- 
siti,  non  obstinate  illi  sunt  reiiciendi,  sed  pacate  pro  talibus 
habendi,  et  credendi,  et,  uti  par  est,  patienter  accipiendi. 
Eiusmodi  versus  est  fere  primus  eorum  quatuor  Satumiorum, 

quos  modo  supra  laudavi: 

*  Ita  h6die  hie  ace^tae  sAmns  sndvibos  mAdls, 
in  quo  non  solum  in  fine  correptio  facta  est,  sed  et  in  ver- 
bis: h6die  hie  simile  quiddam  evenit.    At  aperte  imminutio 
facta  conspicitur  Cure.  I,  2,  52. 

Viaeanr  pro  aArea  stAtoa  stitoam, 
ubi  9tdtud  in  penultimo  versus  pede  pro  Cretico  est.  Item 
Most  I,  4,  31. 

Mte  illi,  qnod  bibat;  dormiam  ^go, 

ubi  Date  illi  est  loco  Cretici.    Et  True.  IV,  2,  6. 

Istic  dam  sic  f^ciat  doinnni  dd  te  eiagdgam. 
quo  loco  faeiat  pro  solito  spondaeo'  ponitur.  —  Prorsus 

mirabile  autem  exemplum  legitur  Rud.  I,  4,  18. 

Anpelisea!  H^m  qais  est?  ^go  Palaestra  sam. 
quem  locum  Rdizius  e  coniectura  sic  explevit:  igo  sum.  Pa- 
laestra sum.    Ego  non  exislimavi  licubse;  intactuip  potius 
reliqui,  quia  opinatus  sum,  pariter  bene  aliquando  primam 


mvm 


PRABFATIO. 


syllabam  pronominis  ego  pro  long;a  posse  haberi,  atque  aperte 
habetur  prima  nominis  Palaestra^  praesertim  com  hie  af- 
fectus  vocisque  altius  acumen  accedat  Inter  bre>iores  aotem 
versus  huiusmodi  reperiuntur  Trin.  II,  1,  44.  45.  46. 
'   Apage,  tit,  amor! 
TAat  res  tibi  Kabel 
Amor,  mi  arnicas 
foat  dnqnam! 

et  ibid.  II,  2,  20.  21. 

Qaa^  ego  tlM  praecfpio,  ea  f^cito. 
Nihil  ego  \%id%  moror  fdtaos  m6ret. 

in  quibus  et  tibi  prae  et  in  altero  f&tuos  aperte  pro  Creti- 
cis  ponuntur.  Denique  tanquam  taUs  cqnsiderandus  est  Cas. 
IV,  4,  26. 

Quani  iocdbor. 

in  quo  quum  proprie  pro  Cretico  dactylus  sine  dubio  fiusset 
ferendtts,  ferendaa  etbm  sine  dubio  erit  pro  dactylo  tribra- 
ches. Lectionb  enim  mutationem  in  talibus  fieri  non  exbtimo 
licere,  ne  antiquitatis  testimonium  auferatur. 

Haec  de  metris  Plauti,  quae  profecto  longe  sunt  alia 
ex  maxima  parte,  et  variata  magis,  et  vivaciora,  quam  ea 
quae  fecit  Tereptius,  qui  nonnisi  raro  et  in  p^ucis  tantpm  ad 
artificiosiora  metra  assurgit  (Adelph.  IV,  4,  1  —  9.  Andr.  lU, 
2,  1 — 5.  et  IV,  I,  1  — 13.),  ceterum  omnem  artem  sqam 
metricam  plerumque  in  iis  metris  variandis  exercuisse  videtur, 
quae  quam  minime  erant  yarianda,  et  quae  a  Planto  nonnisi 
in  paucis  et  admoduni  modeste  variantur. 

Sequitur  iam,  ut  de  scansione  dicamus.  '  Quae  quoniam 
in  antiqnis  longe  aliter  currit,  atqne  in  Augusteis  scriptoribus, 
et  quia  aut  ab  nullo  dum  accurate  de  antiquae  scansionis  re- 
gulis  expositum  est,  aut  nullius  dum  regulae  tamquam  nor- 
ma scandendi  receptae  sunt,  Plautus  autem  ab  Terentio  non 
solum  in  metris  sed  et  in  scansione  hand  parum  difTert,  ei 
quoniam,  quicunque  Tult  ordinare  versus  Plauti,  ad  certas 
illud  regulas  facere  omnino  debet,  lectores  autem,  quas  re- 
giilas  secutus  fuerit,  aegre  ex  singulis  locis  ant  ex  notis  col- 
ligunt,  yidetur  sane  opus  esse  facto,  ut  separatim  hie  prae- 
cipua  et  pecttharia  Plautinae  scansionis  capita,  percenseamus; 


PBAIFATIO. 


XXXIX 


n  qua  re  tamen  haad  immerito  praecipimus,  lectoribus,  quae 
Seoileius  in  Terentio  fecerit,  haud  esse  inco^ita.  Praeci-. 
)ua  autem  capita,  sine  quibus  aut  quibus  non  statutU  scan^ 
iionem  Plauti  aut  yersuum  eius  ordinatiohem  non  bene  insti- 
iui  posse  arbitror,  haec  sunt    Ac  primum 

1)  Hiatus  in  amnibua  iis  locis  necessario  erit  admit- 
lenduSj  in  quibus,  admisso  hiatu,  nec  mutata  lectione  aut 
Iranspositione  verborum  facta,  sed  lectione  vetustorum 
Ubrorum  servata,  versus  stabit.  li  loci  sunt  Uinumeii;  ita 
■t  Piauttts  esse  Piautus  plane  neque&ti  nisi  banc  legem  tain- 
luam  nonnam  yersuum  Plautinonun  scandendorum  ratem  es- 
se iubeas.  Quod  quin  facias,  nulla  probabilis  causa  inveniri 
lut  adduci  poterit  Nam  serionuu  poetarum  mos  ad  antique-* 
rum  versus  legendos  nequaquam  erit  adhibendus.  Atque  sic  in 
imphitruone  66  indubitata  leguntur  hiatus  exempla,  yidelic^; 

prol.  81.  80.  97.  141.  143.  145.  146.  152.  in  fabula  ipiat  1,  1,  1.  95.  86.  3a 
19.  45.  54.  5r.  99.  110.  143.  204.  233.  248.  265.  276.  277.  279.  309.  ^  I,  2, 
M.  36.  —  I,  8,  20.  47.  48.  62.  —  II,  1^  97  (2).  54.  87.  II,  2,  28.  44.  40. 
r«.  86.  125.  143.  179.  182.  185.  111,  1,  3.  12.  14.  —  III,  2,  8,  67.  68.  - 
III,  8,  22.  28.  —  Iir,  4,  2.  17.  21.  —  IV,  1,  7.  —  IV,  2,  12.  —  IV,  3,  16.  — 
i^,  1,  28.  45.  60.  At  in  Aainaria  70;  cf.  I,  1,  3.  61.  62.  84.  86.  80.  —  I,  2, 
IL  28.  —  I,  8,  11,  53.  75.  82.  —  II,  1,  3.  0'.  15.  —  II,  2,  7.  0.  12.  47.  50. 
i4.  70.  87.  07.  00.  102.  107.  106.  112.  —  II,  3,  1.  2.  10.  —  II,  4,  4.  5.  10. 
18.  10.  87.  53.  85.  —  III,  1,  IS.  29.  SO.  —  HI,  2,  33.  37.  80  (2).  -  DI,  8, 

I.  S  (2).  28.  82.  38.  41.  63.  07.  131.  188.  148.  -  IV,  1,  10.  14.  50.  —  IV,  2, 

la  —  V,  2,  1. 33.  44.  86.  00.  91.  Gr.  5.  Quorum  pars  locomm  etsi 
fofiasse  queant  etbm  alia  ratione,  quamquam  minus  bene, 
legi,  ut  hiatus  vitetur,  at  haud  oppido  pauci  restabunt,  qui, 
hUtum  in  Plauto  undecunque  sandendum  esse,  alta  voce  cla- 
nabunt,  sicut  et  in  reliquis.  eius  omnibus.    Sic  enim  Asin* 

II,  1,  15.  . 

C^rte  liercley  ego  ^^uantom  6%  auanrio  adipicil  intislligo, 
mmi  Ibid.  I,  3,  53. 

L6nge  aliam,  iDqnam,  praebet  ni&nc,  atque  olim,  qu6iii  dabafn. 
•I  If,  2,  47. 

TikBtem  tuimu»  ni4do  inTeni  ego,  At  n«a  dlcaoi^  dno. 
et  Ft.  50. 

HAriolari  quae  dcceperunt,  sibi  esse  in  mundd  malum, 
etil,  4,  5.. 

Liliaii4m  Ubeiiom.  Ida  ouwa  emlMatf  •bsteor^  te. 
et  Ts.  58. 


XL 


PRABFATIO. 


Saec^Metty  qaoi  6fliBlaai  renun  if  cm  semper  cr^il. 
et  nt,  1,  18. 

6rgo  MS  oritioab  pirt  de  die  dabitdr  mihi? 
et  in,  S,  89. 

HaaedAm.   quid  eet?  Phil^ninin  ettoe  ha^c,  quae  intoa  ^litl 
9i  m,  8,  1. 

Car       reteataal  qala  tai  amioa  abeaotia  %eo: 

VMl  aliqaanto  topliaa.Tal^reniy  ai  hie  ouiB^ree. 
et  IV,  1,  10. 

Adddne?  adde;  et  acrlbaa  fide  plane  6t  probe, 
et  ibid.  va.  14. 

Por^a  occlaaae  dmnifooa  tieat,  nisi  tibi. 
et  Ta.  69.  Aneillam  ferre  V^neri  ant  Cnpldini. 
et  V,  %  44.  Die,  amabo,  aa  fo^tet  anima  Aaorit  tnae?  naAteam. 

Qaae  exempla,  ut  opinor,  eiosniodi  aunt,  ut  com  Mis 
exceptionibas,  quaa  Lingius  aliiqae  statuere  Toluere,  aegre 
conciliari  possint.  Omisi  autem  adscribere  ea  exempla,  in 
quibua  hiatus  est  in  caesura  versus,  ant  post  monosyllabom, 
quae  sunt  innumera.  Ut  sapientissimum  esse  yideatur,  ab 
omnibus  exceptionibus  aut  textus  mutationibus  in  his  locis 
abstinere,  et  eam  legem  sequi,  quam  nos  statuimus,  ubicun- 
que,  hiatu  admisso  et  lectione  librorum  senrata,  versus  sal- 
vus  sit,  ibi  hiatum  esse  admittendum. 

II)  D  paragogicum  tnultis^  imo  innumeris  locis  est 
in  enunciando  adiiciendum^  in  quibus  simplicem  verbi  ter* 
minationem  in  libris  conspicimus.  Sed  idem  et  diserte  qui- 
busdam  locls  in  antiquis  etiam  libris  adiectum  reperitur,  ut 
Asin.  .1,  1,  5.  ubi  V.  C.  habet:  med  erga^  reliqiii  Palatini 
met  erga.  —  Item  As.  HI,  3,  42.  V.  C.  habet  med  aman- 
tem ,  at  reliqui  Pall,  me  clamantem.  —  Ibid.  vs.  43.  -Pala- 
tini habent  med  ad.  —  et  As.  *IV,  1,  27.  in  codd.  aperte 
legitur  ted.  et  sic  aliis  locis.  Praeterea  in  compositis  aperte 
intersertum  conspicitur,  veluti:  indaudirej  antideo^  antid- 
haCj  postidea^  redhibere^  redire;  denique  in  inscriptioni- 
bus,  vetustissimisque  linguae  Rom.  monumentis.  Ut  non  du- 
bitandum  sit,  illud  recte  et  ab  editoribus  multis  locis  adie- 
ctum esse,  et  adiici  posse,  quo  vera  antiquae  aetatis  enuncia- 
tio  restituatur.    Sic  Aul.  II,  1,  1. 

Velim  te  arbltrari,  med  haec  verba,  f rater,  et  ib.  Ill,  8,  1.: 
Hoc  quidcm  hercle,  quoquod  ibo,-  mecnm  erit,  meeum  feram. 


PaAEFATIO. 


XLI 


Interdum  plena  syllaba  de  ab  editoribus  adiecta  leg^tur, 
Vul.  m,  2,  10.  • 

—  —   qn&nide  a^qaam  erat,  f^ci, 

m  finalis  facit  longam  syllabam.    Et  Stich.  IV,  2,  26. 

N6o  to  tcifl,  qnamde  ^fflictentar  bdminet  nootn  bic  in  via? 

bid.  V,  4,  22.  Cynice  accipimur^  qudmde  in  lectis  etc. 
alii  emendarunt:  Cynice  accipiemur\  qudm  i.  {.  contra 
icum  suffragia.  Idem  d  sine  dubio  multis  aliis  in  locis 
leniendum  hiatum  merito  adiicietur,  yeluti  Bacch.  1,  1,  1. 
id  sid  hoc  potis  est?  et  ibid.  vs.  12.  Nam  haec  sid 
feat  aurum.  Et  Cas.  ill,  I,  I.  JVunc  amicid  anne 
nici.  et  similiter  aliis  multis. 

Ill)  m  finale  innumeris  in  locis  non  facit  elisionem^ 
plene  pronunciatur  ^  at  et  in  aliis  antiquis  multis  factum 

Sic  Amph.  prol.  54. 

EandeiD  hioe,  ti  voltis fAciam  ei  trago^dia,  ete. 
perperam  editores  transposuere,  quum  nostra  lectio  ab 
imis  libris  stabiliatur.    Sic  Bacch.  I,  1,  53. 

Atqae  eeattor  dpud  hunc  flayiam  Aliqnid  perdandiliiDst  tfbi. 
IV,  4,  9. 

Mcqnid  aj^U?  qaid  agdiu?  auferre  n6ii  potet.   quid  tis  tibi? 
rrac.  IV,  4,  33.  34.  35. 

dpter  bniA;  spes  6tiRin  est,  bodie  t&rtam  in  kuf litem; 
i€m  ego  ecaator  m&ge  aiiio  quam  me,  dnm  id,  quod  cupio,  Inde  auferam: 
ite,  qaom  muUum  abstiilimos,  multum  baiid  apparet,  qudd  datum  et. 
I.  38. 

ae  enm  ipeom  adire,  nt  cupit,  ad  me  hAe  recta.   Si  T^nerit, 
.  V,  18. 

i^qaam  param  est.   Addo  miaam  adhuc  istac  poatide^.  parumtt.- 
apHciter  ib.  54. 

M  ego  buic  aurnm.  at  ego  argeotam.  At  ego  paUam  et  pArpnram. 

le  lie  Amph.  pro!..  96. 

im  b^iot  argamentum  ^loquar  como^diae. 

accb.  I,  8,  3.  lenar.  iamb. 

in  fta  me  di  ament,  ut  Lycurgue  mihi  qnidem. 

».       32.  item  seoario: 

lom  b^rnt  bic  iatus  sict,  etc.   et  Capt.  IV,  2,  64.: 

^oe  faeit.   lub^.  quid  iubeam?  ignem  iogentem  fieri,  et  Aul.  Ill,  4,  2.: 

li  cam  opniento  pauper  coepit  r^m  babere  aut  negdtinm. 

m,  2,  6. 

id  ecc&n  egreditar  seaati  colomep,  praetidi6m  popli.   et  vt.  18.: 


XUI 


PRABFATIO. 


Mm  tqat  vir  ne  orifit,  ut  ettn  id  te  ftdintuoi  niiterein. 
quibus  innumeri  alii  loci  adiungi  ^ossunt. 

IV)  Disyllaha  multa  tota  saepe  sunt  elidenda^  vel- 
ut:  ea,  earn,  eum,  eo,  mea,  meamj  meoj  mihij  ohe^  ref, 
8cio,  8t&i,  8U0j  8uum^  tibi^  (ua,  fuo,  fuum,  etc.  de  qoa 
re  Don  addubitandum  est  alio  modo,  Biquidem  certa  res,  pec 
uili  dubitationi  obnoxia.    Amph.  II,  2,  158. 

Quid  ego  Tideo?  Iiaec  ea       profecto  pitera:  peril  S6«ia. 
Mil.  II,  i,  91.  Tertn  troch. 

Kana  Argnaio  WdlMc  apnd  te  cdotni  coBMnrdai  neaai. 
Bacch.  II,  8,  64. 

Noo       fer^llit;  s^oti;  eo  exdnimat^t  fai.   et  Bacch.  IV,  7,  50.: 
Qaaa     eellicitetc  enm  6mm  cmm  ilia  nAlierv.   et  Aoipli.  I,  S,  Mwi 
V^rum,  qaod  in  diets,  mea  uxor,  aia  te  mi  iraeci  decet. 
Aul  II,  2,  2a. 

IM  ceramuiii  re  dppelUre  mea  ^  tea.   hei  muer6  mlkilgk 
IMd.  IV,  8,  6. 

Qttln,  ubi  arcetsdt,  meam  extemplo  flliam  dncdt  domom. 

et  IV,  10,  31.  aa. 

Hai&d  te  IbtUo  pAetalo;  eed  meam  #tee  oporiere  irbitrer. 
Qeia  lu  eam  invenidt,  ioquam,  meam  illam  ^e  oportere,  E6clio. 
et  IV,  9,  14. 

Animi&raqae  meum,  geniAmqae  meem.  N«nc  mee  dlii  laetlicdater. 
Aela.  I,  1,  46. 

Ven&m  meam  oxorem,  LIbaoe,  aeecie,  qadlie  eit   et  Ampli.  V,  1,  )4.t 
ExiArgite,  inqoam,  qal  terrere  me'o  dccidittie  prad  meta. 
Mil.  II,  6,  6a. 

Sed  meam  date  hertlem  r6acabiaam  cdoeei.   et  ib.  IV,  jS,  6.: 
Placide  ipsa,  at  libitam  est  mi,  6tiose,  mee  drbitrata,  at  Tdlei. 
Bacfh.  II,  a,  17. 

Heu  c6r  meam  et  rerebram,  NIcobale,  fladiter.  et  Mil.  II,  4,  IS.: . 
False  insimelafitY  Him  tibi!  hie  mihi  id  dixit.    8.  Tibi.    P.  qnen 

dixH.    et  Berch.  HI,  C,  10.: 
AadeY  ab  homiae,  qnte  mihl  amicem  esse  drbitratee  ewB  Aatidkac. 
ibid.  IV,  t,  4. 

MdleYoleate  iagtfaio  aates.  postremo  id  mihi  eat,  qe4d  aliie. 
ibid.  IV,  ak  142. 

Vel  da  dliqaem,  qai  me  turret.   Ni.  Qhe  ediaed  Cmm. 
Bacch.  II,  a,  63. 

Aaram  hfrde  aaferre  Teleere.   et  rei  eperdm  dahaaC 
Trac  IK  1,  20.  telr.  trech. 

aaqaam  qaisqaam  prebaat  aoHitar,  aiai  qai  rei  iaiaucaat  aaae. 
Amph.  II,  2,  134. 

Ptarimam  et  crede  ^t  acie,  lata  eeae  facia  praiade,  at  prilaqaer. 
Aaia.  ill,  3>  146.  telr.  iamb. 

Nedem  haiaa  et  caeaam  aibi  at  darca.  labe  ddTeaita,  faadaa. 
Mil.  ill.  X       item  telr.  iamb. 

Ea  aibi  iamaitaiia  aidaMria  eel  mwataUee  at  iimjUriBa. 


PKAEFATIO. 


ol.  prol.  82. 

Sibi  ax6rein  4»0fcat :  id      faciam  gr&tia.   et  Mil.  II,  1^  58.: 
lUqne  ille  amaati  too  h6spiti  mor^m  gtrit   et  Mil.  II,  S,  89.: 
Pr6pter  amorem  aaam  dmaea  cracibus  coiitubernal^s  dari. 
til.  IV,  2,  SI. 

Erit,  6i  tibi  eioptatam  6bCinget.   booum  habe  {knimani;  oe  fornida. 
niilh.  V,  1,  39. 

iVmnlam  prioioni  tibi  Alcament  g^inoa  peperlt  (ilios. 
mph.  V,  a,  1. 

Bono  ^aimo  •■:  adaom  aaxflio,  Amphitroo,  tibi^t  tnia. 

uae  est  lectio  optimorum  codicum,  nec  mutanda,  ut  fecere  ^ 
lolhius  et  Liodemannus,  qui  abiecere  v^ha  et  tuisj  quae 
d  sensum  yel  maxime  sunt  necessaria. 

■cch.  II,  2,  16. 

Salutem  tibi  ab  aodili  •olidam  nuotio.    et  Bacch.  Ill,  8,  97, i 
SAtin^  nt,  qoem  to  habeas  fidelein  tibi,  adt  quoi  eiedaa,  n^eclaa? 

roph.  II,  2,  193. 

Tdte  edietaa  fAcUt  tot:  ex  me  qoa^ria,  quid  deliqoerla. 

acch.  V,  2,  73. 

Etidm  to,  homo  nihili,  qn6d  di  datit  boni,  cdve  culpa  turn  asniaaie. 

al.  IV,  4,  20.  27.  tetr.  troch. 

Too  drbitrata.  'He  later  tanicae  etc.   et  Asin.  II,  2,  113.: 
V61o  senl  narr^re.   qnio  tQiim  offlcfam  facia  ergo,  &c  fogia? 

III.  I,  I,  39. 

Fac^te  adfortit  dfiimnm  tanm  ad  animdm  meum. 

}ui  loci  de  industria  hie  a  me  cumuiati  rem  dubio  omni,  ut 
pero,  eximent. 

V)  Disyllaha  multa  saepe  contractim  tamquam  mo- 
xosyllaba  sunt  enuncianda.  Id  genus  sunt:  ille^  illa^  il- 
ud^  Uli^  iUas^  tUum,  illis^  tUie,  esse^  eius^  huiua^  cuius^ 
nde,  forte ^  inter ^  ite^  quasi  ^  quumque^  quodque^  per- 
mCy  ioque^  vosne^  nempey  nullus^  scio^  quia^  pedem  y  si- 
'6,  senexy  tibi^  tamen^  servus.    Sic  Mil.  II,  8,  4.: 

nic  illam  Tidit  dsculantem,  qnintmn  haoc  andivf  loqui. 
knpli.  Ill,  4,  5.  tetr.  iamb. 

Ille  ndvem  aaWam  ndotiat,  aut  irati  adventum  teois. 
inh  IV,  4,  29. 

Pdrii  hercle:  ille  nunc  iotua  torbat;  hunc  ai  amitto,  hie  dbierit. 

Lmpb.  prof.  148. 

Sed  Amphitraonfa  flllc  eat  seryna  S6tia.  -  et  Ampb.  I,  8,  86.: 
Kdnc  tibi  haoc  patordm,  qnae  dooo  mi  illic  ob  virtut^m  data  eat. 

Troc.  II,  7,  30. 

D6na,  qoae  wi46%  illoa  ferre,  ei  hds  qainqoe  argmiti  nlnas. 
M,  III,  4,  11. 

Cr^do  ego  edepol  i  1 1  i  .mercodem  gdllo  pellicttfta  ooeoa.  ei  As.  1, 1,109.: 
Nam  ego  HIM  trgentam  tAm  pamtoa  fllio.  ol  MM.  IV,  2,  M.i 


TUAY 


PKABFATIO. 


Q«ia  ta  hmic  resp«B4c«T  hmcc  ilUec  est  wk  ilU,  %mmm  4mlmm  dixL 
Acia.  V,  1,  10. 

Creim  btac,  d  ewe  te  UUm  TiJm.   As.  in  !■  esse  m  trbtte 

pelasf   et  AaL  U,  4.  SC.: 

CcMea*  Tere,  eiee  esse  percan  tt  nisere  Tiveret  ct  Berck,  I,  9^  45.: 

Kikil  M4rer,  ^isdpalas  mi  ^sse  tarn  pleaee  eiagaiBis. 
et  cf.  AapiL  I,  1,  20S.  111^  4,  21.   Asia.  V,  2,  &.   Aal.  IV,  9,  7.   Mil.  9, 
75u    111,  3,  Sa.    IV,  S,  &    IV,  a,  S9.  60l    Bacck.  IV,  9,  91.    IV,  8,  144. 
V,  1,  10.   Trac  1,  1,  65.    I,  2,  94.  40  etc  —  MiL  iV,  1,  99.: 

^ias  kac  geaiaa  v^ait  Ephcsaai,  el  aiCer,  aiceasAalfae  am.* 
Hit  IV,  a,  40. 

AaclUaU  eias,  ct  Pleaddes.   Pre  lapiler.  el  Aaipk.  II,  1,  45.: 
Caias  ega  k#4ie  ia  Uwgmm  fase  ista  ^pefaat  awattda. 
Asia.  I,  9,  1& 

Meai  aaac,  ^aaoi  est  m^ias,  me,  caias  4fer4  est,  jgaanb,  aiali 
Asia.  Ill,  3,  146. 

Kedoi  kaias  et  caeaaoi  si^i  at  dares,  lake  Advcaire,  ^aadea. 
Aapk.  1,  1,  114. 

Dieei  et  facta  Bi4fesfae  kaias  kab^  me  siaui^s  itcak 
AaL  II,  7,  4. 

lade  o4ctaai  sarsaa  saMaceaias  carkalis- 
Ct  Aapk.  I,  I,  4.  —  Asia.  IV,  1,  49.  seaario: 

Farte  si  tassire  acc^psit,  ae  sic  tassiat.   tt  EflA.  II,  9,  55.: 

Ddae  past  me  sic  fabalari  iater  scse:  ego  abscessi  saleas. 
Paea.  V,  4,  ». 

SicAt  hodie  dos  iai^r  alias  praestliiaias  palcritadiae. 
Psead.  I,  5,  130.  sea. 

De  islac  re,  aat  si  de  ea  re  Anqaam  iater  aas  cbaT^uiaias. 
Paea.  V.  4,  81.  tetr.  iamb. 

It  a,  si  itis.   ^aid  aas  f^imas  tikil  fores  estis  smhae. 
Mil.  IV,  9,  80  et  81.  tetr.  iamb. 

Qaam,  qaa<  te  Talt,  eaadte  ta  Tis.   aoo  fnsalsam  kabes  iagtelam. 

Qaemqae  me  aratricem  kaad  spr^visti,  sistlqae  exarare  €k  la. 
MiL  II,  6,  2a  seaar. 

Qaadqae  cdncabinam  kerilem  insimalare  eAsas  es.   etPaea.  1,3, 10.: 

Perqae  m^as  amores,  p^rqae  Adelpkasi4m  meem.  elPoea.  Hi,  1,57.: 

fsqae  se  at  adsimalAret  p4regriaam  alionde,  ex  alia  4ppida« 
Stick.  I,  9,  78. 

VdsDc  latrones  6i  mendicos  bdmiees  magoi  pfoditis? 
Batch.  I,  1,  57. 

ille  qoidem  haoc  abddcet:  to  Dallas  adfaeris,  si  a6B  label. 
Aol.  II,  4,  15. 

Nempe  sicat  dicu  etc.  Terso  seaario.   Et  Epid.  Ill,  4,  13.: 
Ego  sum,  si  quid  Tis.   >^mpe  qoem  ia  adalesc^atia. 
Mil.  II,  3,  66. 

K^mpe  ta  istic  ais  ^sse  berilem  etc.    et  ib.  Ill,  3,  39.: 
Nempe  I6di£cari  oiilitem  toam  beHua  vis?   ElotAla  es. 

Cf.  ib.  TS.  48.  et  Trio.  II,  9,  51.    Pseod.  I,  3,  133.  —  Merc.  IV,  3,  97. 
Scio,  iBa6xias*s.   Aaddcter  quamTis  di'cito. 

obi  tatom  Scia  eliditor.  Cf.  Pers.  II,  1.  8. 


PRAEFATIO. 


XLV 


PMb*  ut  teceMf  p6tiii*  iie  moneai?  M^mini,  et  tcio,  6t  calleo,  H 

commemini.   et  Amph.  II,  8,  133. 
N^ae  tn  itU,  neqae  mihi.  Tiro,  ipti  credit?  eo  fit  quia  mihi. 
?nic  11^  2,  94..  totr.  troeh. 

Qnia  4deo  foret  oottr^  ungaentit  luocta  es  ansa  aco^dere. 

;r.  Aal.  in,  a,  s  et  4.  —  Amph.  n,  s,  109. 

N^ne  mauiB  pedem  Imc  intali  atiam  in  addei,  ot  cam  ei^rcito, 

V.  Mil.  II,  8,  78.  —  Ampb.  prol.  69. 

SItc  qni  AmbifiMeot  pAlmam  liistn6DibiiB. 

;r.  Pfead.  I,  6,  129.   Amph.  IV,  8,  16.  ^  Budent  prol.  35. 

Seaez,  qai  hAc  Atheait  Hn\  Tenit,  ha6d  mAloi.   et  Mil.  II,  6,  103.: 
Ver6m  tame  a,  de  me  qoidqnid  est,  ibo  doronm. .  et  Aul.  HI,'  6,  8.: 
Tan  en  m^  quidem  aaimo  aliqudoto  facias  r^ctins.   et  Trin.  V,  1,6.: 
M6do  me  Staeimoi,  L^ibonici  a^rvoi  conTdnit:  it  mihi  dixit. 

id  qaem  locam  cf.  Mil.  Ill,  1,  148.,  abi  habet  Tolgata: 
S^rrieatee  edmtiitem  ego  edrfde  iotroduzi  mihi. 

t  Mil.  II,  4,  11.  item  ex  lect.  Talg. 

UbI  ittlc  bonne  eerTua,  qui  pr6padii  roe  mdxime  innoe^ntem. 

^oo  loco  nos,  secQti  alios,  t.  servus  inclusimus;  quod  quia 
[iraetuli  correptim  enunciare,  delevi  uncinos,  et  in  textum 
-estitui.  —  Sed  istis  unum  adhuc  locum  addamus,  Pseud. 
IV,  T,  87. 

i  in  mal4m  cracem!  ire  lic^bit  tfbi  tamen  h6die  t^mperi. 
}oo  loco  et  ire  et  tibi  monosyllaba  sunt. 

VI)  Quae  literam  v  intermediam  habent^  contra- ^ 
:thn  saepe  pronunciantur^  ut:  avus,  aviditaSj  navis, 
iviSj  ovisy  avunculus  etc. 

lie  Men.  V,  9,  69.  tvoch. 

Ayo9  aoeter  mnlATit;  quod  tibi  a6men  eet,  fecit  mihi. 
lain.  I,  8,  65.  item  troch. 

Avea  adeneecnnt.   Nec^eae  eet  facere  eiikmtnm,  qui  qnaerit  Incrnm. 
Mere.  prol.  29. 

laha^ret  aTiditAe,  desidia,  iniAria.   et  Bacch.  IV.  5,  27.: 
Bene  nivle  agitator:  pdlcre  haec  confert6r  ratia.   et  Asin.  II,  2,  105.: 
M6x  qonm  Sanrein  imitabor,  cav^to  no  encc^nteaa. 
Bacch.  V,  2,  5.  dipodia  bacchiaca: 

9nia  h^  OToe  ad^git?  et  Aul.  IV,  7,  4.: 
Fac  n^otionem  cum  aTdncolo,  mat^r  men. 

\tque  imprimis  cf»  True.  Ill,  2,  15.  ubi  oaulliUar  pronun- 

ciatur  pro  cavilliUor  ^  'ui  in  ipso  contextu  personae  loquentes 

bterpretantur. 

VII)  Sed  et  alia  poljsyllaba  ita  contrahuntur,  ut  una 
syllaba  minora  sint  pronuncianda,  quam  scribuntur,  quam- 
^fum  BOB  statins  ita  sint  scribenda,  uti  pronunciari  debent. 


XLVI 


PRAEFATIO. 


Atque  noCi^sima  mni  paplus  (Pseud.  IV,  7  4  28.),  ntom- 
plares  (Mil.  Ill,  2,  3.),  cubiclum  (AsiiL  IV,  I,  42.  Cf. 
Ter.  Ad.  4,  5,  60.),  uii  cuhilihus  trisyllabam  Amph.  V,  2, 
73.  pocla.  As.  4,  1,  26.  vidulus  Rud.  4,  4,  62.  Sa  Sed 
et  alia  contrahuntur,  quae  non  aeque  facilia  sunt  reperUi,  et 
quae  a  plerisque,  qui  Plautum  tractavere,  hucuscpie  non 
agnita  sunt.  Sic  modestus^  modestia^  modeste  et 
ab  aliis  et  a  Plauto  contracta.  Ut  in  Cicerone  Divin.  1,  33 
versus  trochaicus: 

Ubi  ilia  panllo  Ante  tapieni,  Tirginati  mod^itia. 
Sic  Plautuf  Sticho  V,  4,  10. 

SAt  est  lorvo  h^mioi,  mod^ite  m^liui  fAcere  ■umtam,  qaain  tof liter. 
Men.  V,  5,  33.  . 

imo  mod^ttior  nunc  qnidem  M  da  T^rbit,  pra^at  daddm  fnlt 
Atque  hinc  Amph.  I,  1,  9.  immodestia  quadrisyllaba 
est  legenda,  ut  in  cretico,  et  in  fine  producenda,  at  saepe 
fit  in  nominativis.    Cf.  Amph.  V,  1,  2.    Asin.  IV,  1,  17. 
MU.  m,  ft,  5.  etc. 

Sic  dedisti  perfectum  saepe  disyllabum  est,  utBacch. 
IV,  3,  50: 

ietoc  dicto  dedisti  hodie  in  crociatnm  Chryaalum.   et  Mea.  IV,  t,  15.: 

Tdte  nltro  ad  roe  d^talieti;  dedisti  earn  dono  mihi. 
CifC.  I,  8,  84.  senario: 

Dedisse  dTponeodam.  ille  extemplo  serfolam. 
nbi  nemo  credo  ecandet: 

l^eAUne  eip6n.  etc.  —  Sic  dedi  monosylt.  Cist.  It,  8,  29.  seaario: 

Dedi,  quae  ^ducaret  ^ain  pro  filiold  mea. 
Sic  Amph.  11,  2,  138.  trochaico: 

D6disso  dono  hodi^,  qua  te  illic  d6natum  esse  dixeras. 
et  Asin.  IV,  1,  7. 

Lenad  dedit  dono  arg^nti  irigintl  minas.   et  Core.  II,  3,  66. : 

Dedisti  to  argentnm?  inqoam.  Imo  dpud  trapexitdm  sitnm  est. 
Men.  HI,  2,  43.  , 

Pallam  istanc  hodie,  edmqne  dedisti  Er6tio?   et  Poen.  I,  8,  7.: 

Dedi  dddum,  prinsqnam  me  ^focavistf  foras.   et  Psend.  IV,  %  88.: 

N6men  est.  Scio  idm  tihi  me  r^cte  dedisse  epistolam.   et  Trio.  1, 2,98.: 

Dedistine  hoe  pacto  el  glddiam ,  qui  ao  occiderelf 

Magistrates  contrahitttr  Rud.  II,  5,  20.  et  Ampli* 
prol,  14. 

At  amicitia  quatuor  sjrllabis  legenda  Merc.  V^  2,  5.: 
Vitam,  amicitiam,  dfltatem,  la^titiam,  ludiuun,  iocnm. 
et  Trin.  HI,  8,  9.  . 

Te  ei  dCoas,  fucere  id  te  diva  eb  amicitidni  patria. 


PRAEFATIO. 


XLVit 


»  in  utro<)[iie  loco  amitiam  enunciatione  proferendam.  At- 
»  sic  inimicitias  quinque  syllabis  legeodum  Pers.  3,  1, 25. 
Nod  igo  iaiaiicitiat  6iiinef  pluTic  t^ttnmo. 

Similiter  pudicitia  quataor  syllabis  Amph.  3,  2,  49., 
scande: 

Ibo  6gomtt;  comitem  mihi  Padicitiani  duxero.   et  Ciit.  I,  1,  89.: 
N^qne  pndicitiam  m^am  mihi  aKnc  quis^nam  imminait.  Obiecro. 
Spid.  HI,  3,  84. 

Podiciiiam  qniiqaaBi  tdae  lerrare  filiae.   at  Epid.  IV,  1,  18. : 
Ilia  ^t,  qui  mihi  in  ^pidauro  primdi  padipiliam  p^palit. 

bus  omnibus  in  locis  puditiam  qnatuor  brevibiis  syllabis 
endnm  existimo. 

Atque  modern  et  [fertinet  conquisitores  ^  qaod  ut  di- 
mdaeus  legendum  Amph.  prol.  65  et  82,  et  Merc.  3,  4, 
;  quo  posteriore  loco  nos  adeo  breviorem  formam  in  textu 
cripsimns. 

Vocabula,  in  quibas  media  est  syllaba  er,  hand  paucis 
is  itidem  contracta  proferuntur,  ut:  impera^  consider 
era^  prospers^  nec  in  solo  tdtera  etc.  illud  obtinet,  ut 
stimat  Ritschelius.  Sic  Mil.  4,  2,  41.  iambico  tetrametro: 
Adaan:  imp'ra,  af  qald  via.   Quid  illaea  narHU  til>lf  Lamentdri  etc. 
EpId.  V,  1,  18. 

l^atne?  Wde  coniidVa!  aignam  pictain  palcre  yideris. 
rria.  ni,  89. 

P^raoTi  eqaidem,  L^sbooica,  imp^ritam  tamn  iogeniom  Admodnm. 

i  et  iuum  totum  elidendum.    Porro  Rnd.  4,  2,  16. 

Vigiiara  decet  h^Biioaniy  qai  voit       temp'ri  conficere  officia. 
P«n.  II,  8,  14. 

N^e  et  amico  ine6  prosp'rabo,  et  g^oio  nieo  mnltA  bona  faciam. 

ide  et  Amph.  1,  2,1.  plene  legi  potent  ex  vulgata: 
Bene  pr6apVeqae  b6c  hodie  6paria  proeaiaft  mibi. 

Uti  autem  in  his  e,  sic  in  aliis  t  media  haud  raro  eli- 

»r,  ut  in  JiliuSjfiUaj  gratia,  gloria ,  alib.  Veluti  Pers. 

3,  34.  in  anapaesticis: 

Nam  e  Pdraia  ad  me  adiatad  mode  annt 

A  me6  domioo.   Qnando?  Ha6d  dndam.   et  Trio.  IV,  1,8.: 

LadCaa,  labena,  laad^a  ago  et  gratea  grdtiasqne  habeo  et  flActibna 

aalaia.   et  ibidem       19.  t 
Apaga  a  ma  alal^daiada  hine  certam  eat  6tia  me  dire.    Sditc  partam 

iMbee.   et  Mil.  I,  1,  89.1 
Moldctae  aont  mihi:  6rant,  ambiant,  6baecrant.   et  Capt.  Ill,  5,  5.: 
Nam  admper  accant  prioa,  qaam  aanriiut,  rdaiicL 


XLVUI  PRAEFATIO. 

et  ib.  V,  1,  IS.   Cf.  Ef.  Ill,  4,  90.   Most.  V,  8,  47.   Tria.  Ill,  S,  90.  Peri. 

II,  3,  19.  Ep.  IV,  1,  19.  Core.  V,  2,  35.  Men.  V,  9,  93.  Rod.  in,  5,  16. 
IV,  2,  8.  —  Contra  alii  toat  loci ,  in  qoibat  i  media  facit  pofitioaen ,  ve- 
Inli  Troe.  IV,  2,  6.   Most.  I,  2,  41  et  43.   Caeia.  Ill,  6,  78. 

Contrahontur  porro:  inventus^  Most  1,  1,  29. 

Quo  n^mo  adaeqoe  i^Teatote  ei  omni  Attica. 

ei  venustasy  MU.  3,  1,  62. 

it  qnidem  edepol  6nia6a  morec  id  ▼ennitateni  liigiter. 
Cr.  Amph.  I,  1,  2.   Core.  I,  1,  38.   Stich.  II,  2,  5.    et  Tetnttae  PaeanL 

III,  8,  87.  et  eenectne  Trin.  II,  3,  7.  Rfoit.  I,  3,  80.  et  ▼oloatat 
Ptead.  1,  6,  123.  Tria.  V^  2^  42.  Stich.  I,  2,  2.  et  Tolaptae  Ep.  I,  1, 
19.  Mil.  HI,  1,  45.  Men.  II,  1,  34.  Rod.  pr.  54.  Poea.  Ill,  S,  25.  et  qaoi 
in  iadice  tab  eo  ternino  locoe  congeesiinus.  Ubi  et  cf.  aeroot,  coeMroet, 
icrvituB. 

m 

Imprimis  numi  Philippei  cum  declinatis  suis  contractio* 
nb  participes  sunt,  siquidem  illi  plerumque  ita  enunciaotur, 
ut  et  prima  et  penuUima  syllaba  p^nitus  abscTrbeantur.  (Nam 
errare  eos,  qui  existimant,  primam  syllabam  plenam  pronim- 
ciari,  alteram  elidi,  at  Lindemamium  et  Ritschelium,  colli^- 
tur  ex  locis,  quales  sunt  Trih.  4,  2,  113.  et  Poen.  3,  4,  4. 
in  quibus  v.  Philippei  facit  Creticum).*    Sic  Asin.  1,  3,  1.: 

Unnmqnodque  istAram  TerbAm,  numia  Philtppeie  ai&reie 

legendum:  Phlippia.  Et  Mil.  4,  2,  70.  in  anapaesticis  te- 
trametris : 

Dabitikr,  qiiantam  iptoe  preti  potest,  talehtum  PhilippAm  haic  opat 

a6ri  eat. 

quo  in  versu  et  talentam  contractim  enunciatur,  et  PAi- 
lippum  tamquam  Phlippum^  omissa  i  primae.  Sic  ibid, 
vs.  73. 

Pint  mi  adri  mille  eit  p6dlornm  Philippei;  praeter  thceadnuo. 

lege:  PKlippL    Sic  Trin,  4,  2,  IIT. 

Si  hi!inc  pofsam  ilio  mille  namikm  Philfppeo  circnmducere. 

leg.  PKlippo.    Et  ibid.  y.  123. 

X'tque  etiam  PhilippeAm ,  nameratam  lllioe  in  ibeiitd  mano. 

leg.  PKlippum.    Sic  Bacch.  2,  2,  52. 

Mille  4t  ducentof  Philippoe  attalimai  a6reoe. 

Ibi  adeo  Philippos  tamquam  monosyllabum  videtur  proferri 
debere,  similiter  atque  ibid.  5,  2,  68. 

Qaadrfagentie  Philippie  filiue  me  et  Chryeilne  circamdai^raat 

ubi  leg.  PKlipps;  nisi  quidem  malis  quadringentis  ab  ini- 
tio corripere. 


PRAEFATIO. 


XLIX 


VIII)  Qaemadmodum  autem  haec  contrahuntur ,  sic.  alia 
min ,  quae  in  commani  sermone  breyiora  sunt,  in  Plauto 
ingiora  fiunt  per  diaeresin.  Sic  coepi  pronunciatur  coSpi 
Ibt.  4,  2,  18.  BacchiacQ: 

Sed  p^rgtm,  ot  eo^pi,  Cam^o;  qaaerttibo.  • 
t  Cm.  Ill,  6,  SU  item  Bacchiacit: 

Nam  c^r  boo  ego  id  perpetr^m ,  qnod  cd^pi.   e(  ib.  IV,  1,  18. : 

Cvpi^t  extrodere  iDcoeoem  ex  t^dibui.   et  Anl.  IV,  8,  3.: 

C6oUnno  neani  e^r  eoepit  ^Uieni  facere  li&dicram. 
ibi  nemo  credo  scandet:  Cdntinuo  meum.    Merc.  3,  1,  35. 

EcAstor  itm  bitoainm  eeC,  quod  nuScom  rem  co^pit.  et  CapL  I,  S,  64.: 

Vociltae  ad  ceenami  in  eeoario  iamb. 

IX)  Coniunctio  neque  ubi  duplex  in  Plauto  legitur, 
land  mro  ita  scansio  est  instituenda/  ut  alteram  neque  aut 
■mqnam  ne  legator,  ant  tantum  non  penitas  absorbeator. 
(ed  et  simplex.  Cuius  rei  ultra  viginti  indubitata  exempla 
B  Nostro  occurrunt.    Sic  Cure.  5,  1,  4.  trochaico: 

N4o  Tidi,  oeqae  andifi;  neqae  pel  dici,  oec  fiogl  potest. 
SipC  III,  1,  6.  item  troehtico: 

H^ne  ieionidflorem ,  n^oe  nagie  Mettdm  fame. 
iMtelL  n,  S,  22.  aenario: 

Serrily  aeqae  qnl  reel6dat,  oeqoe  qui  reip6ndeat. 
*en.  V,  2,  6.  tetr.  troeh.  acatal. 

V^kielnm  argeoti  miter  eieci,  amiii,  oeqne,  qoamobrem  <ieci,  habeo. 
Prac.  I,  2,  50. 

IlUa  perit  qoidquid  datar,  neque  ipeie  adparet  qaldqoam. 
it  Ibid,  n,  T,  22. 

QaaotAmTii:  aaiqaam  app&ret,  neqne  datdri,  neqne  acceptrici. 
it  panUa  ante,     20  in  anapaeitlco: 

Qoodl  d^,  deT6rat,  neqne  nnqn&m  abnnddt.   et  ibid.  6,  28. 

N^ne  rnrl,  neqne  hie  6peri«  qnidquam  ftcto;  corrumpdr  eito. 
Uqne  tie  Amph.  I,  1,  6. 

Nec  ca6sam  lleeat  dicere  mi,  neqne  in  her6  qnidqnani  a^xilii  ei^t, 

ibi  leg.,  n'  in  hero, 
m.  1, 1,  58. 

Amdat  te  amnee  mulieres,  neqne  hercie  iniiiria. 
Hen.  IV,  2,  11.  Term  bacchiaco: 

Qai  B^  legee,  neqne  a^qnom  bonnm  ^qnam  colAnt. 
Citt.  IV,  2,  2.  item  baccbiaco: 

IM  dint,  ditperii,  neqne,  nnde  anxilinm  expetam,  bdbeo. 
Poen.  I,  2,  20.  baceh. 

Poetrdmo  nmd^  mnliebrle  nnlinat,  neqne  toqnam. 
Cr.  Paeod.  I,  4,  6.  7. 

Neqae,  ^xordiri  primnm  nnde  occipide,  habee, 

Xeqae  ad  ddtanadam  tdlam  eertoe  tdrminos.   et  Trin..  I,  2,  172. : 

Qaae  adqae  Mara,  aeqae  ficia  euat,  tamea-iili  aelaBl.- 


L 


PRABFATIO. 


qui  versus,  qoem  et  Hermannus  et  alii  correxer^,  nihil  mn- 
tata  lectione,  sic  scamione  salvvs  erit,  ri  et  neqme  altemi 
at  n  ,  et  lUi  monosyllabain  pronvncies,  uti  saepe  fieri  de^ 
bere  supra  ostendimus.    Sic  igitur: 

Qaae  n^ae  fatara,  n'  fAeUi  taal,  team  111*  actaat. 

Qnamquam  fortasse  integer  ille  locus,  a  verso  189  usqae 

ad  172,  pro  supposititio  et  pro  dilatatione  possit  haberi. 

Sed  unum  adhuc  locum  ex  eadem  fabola  afTeram,  2,  2,  5. 

6.  in  Creticis: 

96l6  ego  cum  froproblf  ti  virii,  gniM  nut, 

Neqne  in  Tia,  neqoe  in  foro  vllt&ni  aermonem  ^Cfeqnl. 

quo  utrumque  ne^e  tamquam  ne  legendum  elidendumque 
renit  Nam  illnd  non  licere  existimo,  quod  fecere  editores, 
ut  mutarent  lectionem,  ubi  solenni  antiquoi;pm  ^cansione'  Ver- 
sus potest  salvus  esse.  —  Similiter  autem  et  in  she^  she 
interdum  faciendum. 

X)  Substantiale  verbum .  est  saepenumero  apostroplmi 
patitur;  nec  est  legendum  datum  ^sf ,  verum  potins  dotiiiii 
^8t.  Sic  Bacch.  4,  8,  13.  Epius  ^sl  Pistoclerus.  et  Amph. 
1,  1,  22.  Satius  'st.  etc. 

XI)  Propria  nomina  multa  baud  raro  plane  singulari 
modo,  et  plerumque  contractim,  scandenda  veniunt.    Sic  Ba. 

4,  8,  23. 

Mnesilochot  M  Alexander, 

ubi  Alexander  ab  initio  contrahendum,  sicuti  sine  dubio  fa- 
ciendum Most  3,  2,  88.  in  senario: 

Alexdndrom  mttgnam  atqne  Agathoelem  aiaot  m&xfniaf. 
Atque  de  nomine  Philippi  regis  et  de  Philippeis  supra  iam 
diximus,  in  quo  pariter  atque  in  Alexandre  primae  sjlla- 
bae  contracte  pronunciandae.    Sed  et  Pelides  Bacch.  4,  8, 

5.  simili  modo  legendum  venit: 

Non  Flides  teraenio  foit.  . 

utut  ibi  longa  vocalis  sit  elidenda.  Sic  Achilles  contractim 
legendus  Mil.  1,  1,  61. 

Rogitdbant:  hiccine  Xchillei  eit,  fnqnit,  t!bl? 
et  ibid.  4,  2,  64.  in  tetrametro: 

Age,  mi  Achillas,  fiat,  qo6d  te  oro:  serTa  illaa  pnleram  pAlcer. 

et  ibid.  4;  Y,  6. 


PRABFATIO. 


LI 


MiU6  imoi,  «t  occMi  Achillea  cItm  pitaot  ett 
[ercat  2,  4,  20.  in  tetrametrb  troch.. 

Xehillem  orabo,  ftdram  mihi  det,  Hector  qni  ezpeoiiikc  fttit 
nde  apparet ,  idem  et  in  Poennli  proL  v.  1.  conlracte 
andi  debere,  in  yersu  senario: 

Achilleni  Aristercbi  mihi  contmeoCari  tubet. 

nuliter  Pardalisca  corripienda  in  Casina  3,  5,  11. 
PAHalUca!  Uode  ^larpaat  a  Area  toaitiiin  meae? 
Palaestra  Rudenie  3,  3,  14. 

€^•■0  ego  hat  c6osolari?  Heuc,  Palaectra!  Qui  vocatY 

Creticis.    Et  Cist  4,  2,  25.  item  in  Cretico: 

Hilitca,  hoc  age:  Ad  terraoi  ftdspice,  et  dispice! 

A  terram  ne  elidatur. 

XII)  Qualiier  porro  in  Homero  fieri  yidemus,  ut  in* 
rdiim  primae  quorundam  yocabulorum  syllabae,  per  se 
eyes,  producantur,  ut  y.  c.  in  notissimo  y.  dseovh6^cci,  ita 

Plauttts  noster  hanc  licentiam  hand  sane  paucis  locis  sibi 
idicayit     Sic  producte  usurpat  revortimini  Amph.  2, 

65. 

Qttid  aainii  habeam?  S^d  quid  hue  vos  revortimini  (Am  cito? 

guhernator  Rud.  1,  2,  7T. 

Neqae  gAbernator  tkmqnam  potuit  etc. 

tabemaculum  Trin.  3,  2,  100. 

CAeeldem  in  capdt,  dormibo  pUcldo  ia  tabernAculo. 

drachwrnarum  Trin.  2,  4,  23. 

Trapdmilae  nille  drAchumarom  Oljmpicam. 
li  miUej  ut  alibi  ille,  monosyllabum.  Porro  polentarium 
irc.  2,  3,  16. 

Rs  aaeqaoqoe  edrum  excutiam  crdpitum  poleptdrium. 

Tarentinas  True.  3,  1,  5. 

Qmi  OTea  TAreotinae  ^rat  mercatns  d^  pal  re, 

lo  loco  oves  mohosyllabum.  Sed  et  dapinato  fortasse 
odacendum  Capt.  4,  2,  118. 

A^iernnai  tibi  ddpioato  irfctom,  ■!  vera  autnmas. 
fortasse  Capitones  Pers.  I,  2,'  8. 

Hie  edgooneotam  erat  diiris  Capit6oibns. 

WTO  M^n.  proL  31. 

Paer  d^rravft  later  homines  a  patre. 

*oen.  prol.  1. 


LII 


PRAEv^ATIO. 


Achillem  y^riitarchl  nfM  commeoteri  lubet. 
Imprimis  producitur  interdum  amare  cum  derivatU  rav; 
quae  res  non  a^ita  aniehac  multas  transpositiones  aul  mibs 
scansiones  produxit.    Mil.  IV,  6,  32: 

Tibi      Phaoni  L^cbio,  tam  nltere  Qt  dmardntiir. 

Epid.  2,  2,  32. 

itbTiam  ornatae  6ccanrebaot,  tub  qaaeqne  tfai0t6ribiia. 

Ipse  dubitaveram  olim,  nunc  non  dubito  de  Tersu  Pseud. 

I,  5,  I. 

SI      damnosis  a6t  do  dmat6ribai. 
Idem  restitui  vulgatand  Pers.  1,  1,  I: 

Qai  amdns  egens  fngr<5ssos  est  priac^pt  in  dnorla  vfat. 

Merc.  1,  1,  4. 

VidI  faeere  Amidrea,  qoi  Kocti  aiiC  die. 
Cas.  3,  3,  2. 

Ilomiaem  ^matorem  ullani  M  forom  proc^dere. 

Qua  in  re  non  spero,  etiam  obiecturos  esse  quosdam: 
quid  futurum  sit  regulis,  si  huiuscemodi  exceptiones  admii- 
tantur;  siquidem  et  in  Homero  et  in  aliis  scriptoribus  similia 
admitienda  sunt. 

Xlll)  QuoTundam  verborum  plane  diversa  in  Plauto, 
quam  in  aliis,  est  prosodia.  Sic  suspicion  uti  et  in  Teren- 
tio,  constanter  producitur  altera  syllaba.  Cf.  Amph.  1,  2, 
27.  As.  4,  1,  29.  Aul.  4,  1,  20.  Bacch.  3,  3,  32.  IV, 
7,  49.  EpiJ.  2,  2,  102.  107.  Ill,  4,  57.  Merc.  1,  2, 
103.  IV,  4,  55.  Pseud.  I,  5,  149.  Trin.  1,  2,  42.  45. 
Ill,  3,  55.  Item  rudens  Rud.  4,  3,  87.  Mitte  rudeniim^ 
sceleste^  etc.  unde  et  in  reliquis,  v.  1.  et  103.  prodncen- 
dum  videtur.  Producitur  et  protervus  Bacch.  4,  2,  1. 
Amph.  2,  2,  216.  nebula  autem  et  producitur  et  corripitur. 
V.  indie.  —  Sic  ruhidus  producitur  Cas.  II,  5,  2.  Stich. 

II,  1,  77.  coquinare  autem  corripitur,  licet  coquinus  pro- 
ducatur,  quemadmodum  fere  secus  et  secius  .diflerunt.  V. 
ind.  Item  Acheruns  cum  .derivatis  producitur  in  prima  vyV 
laba  a  Plauto,  ut  et  ab  aliis  antiquis;  cf.  Amph.  4,  2,  9. 
V,  1,  29.  Capt.  3,  5,  31.  V,  4,  1.  2.  Cas.  2,  8,  U 
Bacch.  2,  2,  21.  Merc.  2,  2,  19.  lU,  4,  21.  Mil.  3,  1, 
32.    Most.  2,  2,  67.    Trin.  2,  4,  93.  124.    Pmii.  1,  3, 


PftABFATIO. 


UII 


22.    True  4,  2,  40.    Corripitur  his  tantum  iocis:  Most.  2, 

2,  76.  Poen.  prol.  11.  I,  2,  134.  IV,  2,  9.  At  in 
Mostellariae  loco  lectio  est  incerta,  siquidem  praep.  ad  ab 
aliis  deletur;  quae  tainea  legitur  in  Palatinis.  Verum  in  Poe- 
uulo  quoniam  ea  dictio  tantam  non  constanter  correpta  lega- 
tor, certe  non  aequo  constanter  producta,  vel  eo  solo  argu- 
mento  vinci  possit,  Poenulum  non  esse  Plauti.  —  Aliorum 
variat  prosodia,  quemadmoduin  ablativus  ihus^  (h.  e.  Us) 
producitur  MiL  1,  1,  74  Cure.  4,  2,  20.  corripitur  Capt 
arg.  5.  Rud.  prol.  73.  True.  1,  2,  15.  —  Composita  ex 
semi-  non  certo  sibi  constare  in  Plauto  yidentur;  quam- 
quam  paucis  tantum  locis  leguntur:  nimirum  producte  Poen. 
5,  5,  33.    Asin.  I,  3,  74.    Mil.  3,  1,  53.    At  in  AulAlaria 

3,  5,  42.  sine  dubio  corripiendum  venit: 

Stropliiirii  asUnt;  ictant  •emizondrii. 

Quae  lectio  qiioniam  unanimi  codicum  consensu  stabili- 
tiir,..non  admittenda  videtur  emendatio:  stant;  stant^  et  v. 
semisumarii  (sive  semisohariij  ut  codd.  habent)  primis  aut 
cenreptis  aut  certe  contractis  pronunciandum.  Atque  hinc 
pari  iare  Cure.  1,  2,  23.  recte,  opinor,  habebit  anapaesticus: 
Jlbi  qui  screanti^  siccae^  semlsomn ;  imo  quoniam  et 
praecedens  et  subsequens  sine  dubio  anapaestici  sunt,  hie 
ipse  quoque  locus  argumento  esse  poterit,  composita  ex 
semi-  interdum  corripuisse  yeteres.  —  Sed  coniunctio  auiem 
absque  litigio  aliquot  locis  primi  corripienda  obviam  fit; 
veloti  Merc.  2,  8,  84. 

Litigare  n61o  ego  vot,  deqae  tuam  autem  accusari  fideiu. 

et  Mil.  3,  1,  83. 

Lfberae  saot  a^dea,  liber  sain  autem  ego;  uti  yoIo  Ubere. 

Stich.  2,  1,  «0. 

Qa«t  p6Utee«  n61si!  ^adt  aalen  pribidia! 

Pers.  5,  I,  11. 

T6iile  mi,  cur  ^go  lioe  te  sum?  cur  autem  tu  sine  me  es?  agedum 

ergo. 

Amph.  proL  46. 

loala  aAtaiB  ab  inloslis  p^tor«  iaaipiMia  est. 
Similiter  n^tiqumm^  ut  et  in  Terentio,  prima  brevi- occur- 


UV  PKABFATIO.  | 

lit;  Mqadon  compoolan  a  «e  ci  mti^am.  Ncc  Uunoi 
idco  scpafadin  scribenda.    Sic  CapL  S,  4,  frt. 

Film  1MB  ^mSd  reiiam  M>iC,  id  Mlifan  mdkk  flanl. 

Cr.  Merc.  3,  4,  14.    Poen.  1,  1,  71. 
Mil  3,  1,  36. 

Si  ilbM  capillas  (ibi  videtar,  BeAtiquai  ibi  iageai*  d«t  seaez. 

XIV)  Quaedam  vocum  iermimaiiomeSy  ^ae  per  se 
breves  mnt^  in  quibusdam  locis  producuntur;  yelut  a 
primae  decl.  in  nominati?o,  Asin.  4,  I,  17. 

epfttola  qaiden        siet  io  «6dibas. 

Amph.  5,  1,  2. 

Neqae  Alia  est  eoofideatia  ian  ia  c6rde,  qoia  amiteria. 

IMil.  3,  3,  5. 

StolUtia  atqoe  intipi^aftia  magna,  hand  fallacia  ba^c  aiC 
Sic  et  a  neutrius  productum  legitar  Amph.  2,  2,  29. 

Bond,  qoem  pen^t  Tirtds.   Et  Men.  5,  5,  2. 

Qoa^  ne  oUm  ratdt  sum  facere,  ea  dmaia  fecit  palam^. 

Cf.  Poen.  1,  2,  42.  Mil.  4,  8,  4.  item  e  finalis  infinitiTi 
et  ablativi:  Asin.  2,  4,  14.  et  36.  II,  4,  48.  Pers.  1,  % 
43.  Mil  4,  8,  7.  Pseud.  1,  3,  135.  Quo  et  referendum 
Eccere  Amph.  2,  1,  4. 

XV)  e  Jinalis  infinitivi  interdum  plane  otnittitur. 
Sic  Epid.  2,  2,  62.  legendum: 

Liberar'  quam  toU  amator.  etc. 
et  ibid.  1,  1,  73. 

8e  c6nTeoir'  Dev6H  neque  conspicdrier. 

et  1,  2,  25. 

Slilvam  gaodeo  Adveniaa'.   Tam  Ubi  iatac  credo,  qnAin  mihi. 

et  2,  2,  45. 

dt  tributni  quam  (loperatai        potess*  pendi  negant. 

Cure.  4,  1,  9. 

Qui  periurom  conyenir*  toU  hdmioem,  mitto  in  cdnitiim. 

Ac  de  verbo  substantivo  esse^  quod  innumerb  locis 
tamquam  ess"  legendum  venit,  supra  iam  dictum  est. 

Haec  fere  sunt  praecipua  scansionis  Plautinae  capita,  a 
memet  iam  nunc  pauUo  amplificata  et  accuratius  descripta; 
ifiOm  n  adiungantur  ea ,  quae  Bentleius  fecit  in  Terentio, 


PRAEFATIO. 


LV 


el  quae  HennaoiNis  adnoiaTit  in  uidice  ad  Elementa  metric 
cae,  et  LindemamiM  quae  praemonuH  in  sua  triam  fkbHia* 
nun  editione,  et  praecipue  quae  ipse  congessi  in  indice 
mfra  adiecto,  non  puto  multum  deesee  posse  ad  iustam 
Plauti  metricamqoe  lectionem.  Nemo  tamen  recie  Plautum 
legere  discet,  msi  qui  antea  Aristophanem  tractayerit;  siqui- 
dem  ex  antiquiore  Graecorum  comoedia  recentior  prognata 
est,  en  qua  omnino  omnes  Romanorum  in  istoc  genere  de- 
litiae  flttxere.  In  Angusteae  autem  aetatis  prosodia  firmum 
esse  oportere,  qui  Plautum  recte  scandere  yelit,  per  se 
patet,  quia  haec  et  Plautinae  fundamentum  continet,  et  ipsa 
ex  ilia  proyenit,  et  est  facilior,  quippe  quae  familiarior. 

C^nim  haec  non  edituris  forte  sed  lectoribus  tantum 
yaleant  atque  dicta  sunto.  Ad  Plautum  enim  porro  eden- 
dum  aut  constituendum  ego  neque  incito  quemqnam  (quod 
quid  foret  aliud,  quam  ad  insigne  periculum  subeundum  im- 
pellere?)  neque  deterreo,  quod  neque  meum  et  incassum 
esset  futurum.  Interim  neque  possum  non  improbare,  homi- 
nes tirones  adhuc  in  rebus  criticis  rhythmicisque  ab  hoc 
maximopere  tirociniorum  suorum  exordia  capessere,  cuius 
diorthosis  non  inter  facillima,  sed  difficillima  certo  repo- 
nenda  est.  Quum  enim  Graeci  scenici  satis  iam  difficiles 
sint  constitutu,  quorum  tam^n  scansio  facilior,  quia  simplicior, 
quanto  diflicilior  fieri  necessario  res  debet  in  Plauto,  qui 
omnium  difBcillimam  implicitissimamque  habet  scansionem? 
Id  autem  nemo  credo  hodie  amplius  opinabitur,  simulac  ali- 
quis  ad  munus  aliquod  academicum  yel  scholasticum  acces- 
serit,  eo  ipso  etiam  talibus  yel  efBciendis  yel  iudicandb 
idoneum  reddl  Quod  non  ita  esse,  multis  multorum  ex- 
emplis  probari  posset. 

Sed  iam  nolo  diutius  lectionem  ipsius  poetae  morari, 
qni  sano  longe  pluris  faciendus  omnibus  yel  recentiorum  yel 
yetenua  in  eum  commentis,  sicut  Homerus  pluris  facien- 
das  esl  omnibus  Eustathiis,  Virgilinsque  Seryib  Honoratis. 
Unnm  igitur  hie  in  fine  addere  liceat:  ut  quicumque  hac 


LVI 


PRAEFATIO. 


editioBe  mca,  a  Bassio  bene  &atiiqiie  efeganler  imprasa 
utraiiir,  quae  ab  nobU  ad  Phutiun  explicandain  illugtriD- 
dimiqne  allata  tunt,  boni  omnia  consulere  TelinL 

Scr.  Lipsiae  m.  Maio  anni  h.  s.  XLVII. 


C.  H.  Weibe. 


SCEMCORUM  ROMANORUM 

CONSPECTUS. 


Praecipuae  sceDicoruin  Romanorum  aetatei  hae  fuere. 
Vima  aetai  fiiit:  LivU  Andronici  ei  Cn.  Naevii,  quorum 
fmr  floruit  circa  a.  240  ante  Chr.  n.,  alter  Roma  cessit  Uti- 
am  a.  204;  a.  Chr.  —  Altera:  Q.  Entiii,  qui  natus  239, 
>biit  164;  et  nostri  M.  Accii  Plauti,  qui  natus  est  227,  mor- 
uus  184.  —  Ter^jBi.  fuit:  M.  Pacuvii,  qui  natus  est  221, 
Bortttus  130,  et  CaecUii  Statii,  de  quo  parum  certi  cogni*- 
am  habenius,  quique  mortuus  perhibetur  atiis  168,  ab  aliis 
dxisse  creditur  ab  a.  164 — 94.  Atque  his  et  admuneran- 
Itts  P.  Terentius,  natus  194.  —  Quarta  aetas:  L.  Attii, 
2.  Trabeae  ct  AttiUL  Attius  natus  112,  mort.  1B&  Tra- 
jea  floruit  circa  a.  132.  ~  Quintam  post  hos  effecerunt 
letetem:  &  Quinctius  Atta  (102— 77),  Sex.  TurpiUus,  Ti- 
inius  et  L.  Afranius  (qui  fior.  circa  94  ante  Chr.).  —  Post 
los  secuti  sunt  AteUanarum  scriptores:  Novius,  Dossenus 
qnaoDiquam  is  potius  inter  comoediarum  scriptores  videtur 
ubeadus),  Pon^ponius,  Mummius.  —  Denique  Mimorum 
icriptores,  quorum  .praecipui  fuerunt:  Labefius,  PubL  Sjrrus 
it  Matins;  in  quibus  Romanorum  poesis  scenica  desiit. 

Verum  praeter  illos  et  Caesarum  aetate  inter  tragicos 
recensentur:  Augustus  ipse,  Titius,  Titus  Septimius,  C.  lu- 
lius,  Pupius,  Lutatitts  Catulus,  Turranus,  Cassius  Severus, 
Gracchus,  Virgilius,  Ovidius,  Asinius  PoUio,  Maecenas,  Cas- 
sius, Varius,  Seneca,  —  plerique  dubio  procul  9vQ6oq>6ifOi 
magb,  quam  Boxxol  in  arte  tragica  putandi.  Et  inter  Comi- 
cos:  Sutrius,  Aquilius,  Licinius  Imbrex,  Sulla,  luyentius,  La- 
▼inius,  Valgius,  Melissus;  qui  tamen  omnes  parum  yalnere 


LViU 


8CEN.  ROM.  CONSPECTUS. 


in  arte  prae  illis  antiquis,  quos  solos  genuinos  scenica  poe- 
sis  Latina  agnoscit. 

Tragici  fuere:  Livius,  Naeidas,  Ennius,  PacuYias,  At- 
tius;  Comici:  Naeyius,  Plautus,  Caecilius,  Terentius,  Trabea, 
Attilius  (qai  t^eti  et  Sophoclis  Electram  latine  Tertit),  Atta, 
Turpilius,  Afiraniiis. 

Solas  comoedias  «cripsere  a  Plauto  inde  omnes  qui  post 
earn  sunt  secuti  comici.  Solas  tragoedias:  Liyiils,  Ennius, 
Pacuyius,  Attius.  Naeyius  enim  in  utroque  genere  inclaruit 
Simul  autem  et  in  heroica  poesi  inclaniere  inter  tragicos: 
Liyius,  qui  scripsit  Odysseam  et  Annates;  Naeyius,  qui  hel- 
ium Punicum;  Ennius,  qui  Annales  et  Scipionem  et  Epichar- 
mum  et  Satjras  et  alia  multa  poemata  condidit;  el  Attius, 
qui  Annales. 

Praestantissimi  inter  Tragicos  fuenmt  Pacuyius  et  At- 
tius; at  inter  Comicos  Plautus,  Caecilius  et  Afranius,  qoem 
Horatius  Menandro  comparat;  quamquam  yideatur  in  facetiis 
interdum  modum  excessisse.  Caecilius  in  argumehtis  compo- 
nendis  et  in  affectibus  pingendis  apprime  magnus  fuisse  yi- 
detur,  et  yiyidissimam  habuisse  dictionem:  In  rhjthmica  et 
in  comica  yi  et  dialogi  elegantia  facetiisque  alios  omnes  su- 
perayit  M.  Accius.  Arte  et  puritate  orationis  laudandus  Te- 
rentius,  ceterum  inferior  nosttro  et  numerorum  yarietate  et 
yirtute  comica  et  yera  actionis  alacritate.  —  Plerique  tamen 
omnes  ex  Graecis  sua  hauserunt,  praeter  paucos,  qui  togatas 
fecere;  quae  fabulae  hoc  epitheto  a  palliatb,  quae  Graecae 
erant  originis,  graecaque  habebant  personarum  nomina,  dl- 
stinguuntur. 


COmPENDIA. 


Vnlg.   Mt  Tolgata  GrondT.  ErnestiaDa. 

TeU.   TolgaU  antiqaior,  Iiambini  tempore  osnrpatai  ex  ed.  Gryphiana. 

T.  C.   Tetos  codex  Camerarii. 

Dec.  Deeortatn's. 

Pall,   et  hi,  et  alii  Palatini. 

Pal.   anns  alterTe  eorandem  Palatinoram. 

B.  Bothias. 

L.  LindemaDnns. 

Tea.   editio  Veneta  a.  1499. 

Pr.   princeps  ed. 

Caoi.  Camerarioa. 

Lamb.  Lambinos. 


0 


AMPHITRUO. 


DRAMATIS  PERSONAE. 

MERCURIUS. 

SO  SI  A,  servuB  AmphitruoDis. 

lUPITER. 

AMPHITRUO. 

BLEPHARO,  naTis  gabernator 

ALCUMENA. 

BROMIA,  nncilla. 


SUMMARIUM. 


Bellom  liaboeraBt  Thebanl  con  Teleb«lf ,  qui  e(  TaphU  dIelL  C«ntrt  qiM 
ezercltam  edocenf  Anphltnio,  vxoreii  Alcoieiaai  donl  gravldan  reUauerai.  IiHeria 
dajB  abeft  adhoc  Tbeblf  Ampbliraoi  qoamqiiMi  adveeloa  lam  em  axerdui  la  pvt- 
turn  Peraleum ,  Joplter  aab  Aaiphlinieala  farm,  ma  aaoi  Matowla ,  qal  SmIu 
foraiain,  servl  Ampbltraonlf ,  Indueral,  qoasl  redieaa  ax  bella,  ai  Aleaianaai  YodL 
AecedeoB  aotem  ez  porta  voroa  Ampbltrao,  Saaiaa  a^rvam  praaalull,  ladleatn 
•aom  adventom  Alenenae.  Icltar  Mereiiriaa,  aob  Ipalaa  Saalaa  fwaia,  SaaiiB 
venim  a  foribaa  propellit.  Advenll  Ampbltrao,  el  ezpoataUt  com  Alcmaoa,  «■» 
aom  none  primnm  ez  belie  ad  ae  venlaae  aegai.  Brga  faalam  aivaalmi  aal  adii- 
ctaroe,  In  portom  redlt.  Bz  qne  denoe  revereaa  et  a  Merearla  aab  Saalae  Ibntf 
propeliltar,  et  lodlicator  a  Jove,  soam  ipelos  fonaam  laaate,  tamqaam  Ampbknf 
ait  aappoaititlos.  Qaoram  alrioaqae  rlzam  dirlmere  neqali  Blepbara ,  ad  earn  rea 
arcesBltoe,  qoonlam,  oter  eoram  veroa  ab  Ampbltrae,  nan  poleal  dlgBoacie.  !■- 
lerim,  partarlenle  Alcmena,  toaitra  At  el  eoacldll  praa  tarrare  Amphlma.  Hik 
Bromia  anemia,  ipaa  quoqaa  terroria  plena,  narral  gemiaanim  partam  poertna 
Agnoacltor  Japlter,  et,  gratia  inter  Ampbltraenem  et  Alcmeaam  reeancillaia ,  i> 
roelom  radlt. 

Res  agltor  Tbebia. 


ARGCMENTUM. 


Ill  faciem  vorsiis  Amphitruoiis  lupiler, 
Diim  bellum  gereret  cum  Telebois  hostibus, 
AlcineDAm  uxorem  cepit  iisurinam; 
Mercurius  formam  Sysiac  scrvi  gerit 

Absentia:  his  Alcm^na  decipitur  dolis.  :> 
Postquam  rediere  veri  Amphitruo  ei  Sosia, 
Cterque  deladiintur  miruin  io  modum. 
Hinc  inrgimii,  tamiiltus,  nzori  et  viro, 
Donee,  cum  tonitni  v6ce  missa  ex  a^there, 

AdiiUenim      Iiipiter  confdssus.  est.  10 

ARGUMENTITM  ACROSTITHITM. 

Amdre  captus  Alcitmenaa  Iiipiter 

Matavit  sese  in  eius  formam  c6iiiiigiSy 

Pro  patria  Amphitruo  ddm  decernit  cum  hdstibus ; 

Habitii  Mercurius  ei  subservit  S6»iae. 

Is  ddvenientis  servum  ac  domioum  frustra  habet ;  5 
Turbds  uxori  ciet  Amphitruo;  atque  invicem 
Baptant  pro  moechis:  Bl^pharo,  captus  Arbiter, 
Uler  sity  noa  quit,  Amphitruo,  dec^rnere. 
Omnem  rem  noscunt:  geminos  ilia  enititur. 


PROLOGUS. 


MERCURIUS. 

Mil  yf6n  in  Tostris  T^ltis  mercim^niis 
Emdndis  Tendundfsque  me  iaetilin  lucris 
Adficere  atque  adiuvare  in  rebus  dmnibuf. 


worn.  L  7.  81c  baud  panel  eodl- 
verbamqoe  doli§,  qsod  In  vulgaia 
feptiHum  vld«tur  ex  versa  5.,  ab^st 
esM.  PaJali,  la  v.  airvm  icUor 
qaeaeai  aliima.  —  V.  C«  deludMn- 
ImlU  in  m.  m.  Valf.  luduniur  dol 
.  m. 

I0PJI.  //.  ]•  AleummoB^  forma  an- 
J  at  famUioB  pro  familioM^  ad 
Mi  deellaalloAem  aecommodata.  De 
rm  agli  Prise.  VL  Cf.  Aosonll 
lao  4a  Usa  aaliqaat  loeailoais  Ub.  I. 
9. 

Volg.  et  vetl.  ttrmit.  Camtraril 
a  V.  C.  adatriptan  habaU  infer  ver- 


SDs  de.  Hiae  BoUi.  deeemU.  Cemere 
aaiem  apad  Kaaiimi,  Laoreliiim  aUosque 
i.  e.  q.  pugnare.   Et  Item  cfecernere. 

9.  Valf.  ^IcttflMaa,  BetUoa  illm.  — 
Celerum  haec  argopMala  aeiosticlui,  qoao 
Priadaal  qvldam  eredaatf  elal  aatlqaa, 
umen  Plaail  aon  aaae,  ex  voralbas  qao- 
raadam  ladiearl  Ucel  valde  lalerdom  elan- 
dkaailbns. 

Prol.  I.  Consime:  Uil  valUs,  aie  la 
voatrls  merelmsBila  vos  adiavars  si  la- 
crls  aflkere  etc.,  Ita  Cvs.  15}  hida  faoi- 
eiis  fabalas  aileniUim. 

2.  affieere  luerii.  Cf.  v.  a  9.  aW 
est:  ftofiit  nirntii'*  mfftem.    Hinc  noa 


4 


AMPHITRUO. 


El  lit  res  ration^sque  vostroriim  dmniuni 

Bene  expedite  vditis  peregreqiie  ^1  domi,  5 

Bondque  atque  ampio  aactdre  perpetud  lucro, 

Quaaqae  fncepistis  rds,  quaaque  inceptabilia; 

Et  iitf  bonis  voa  vdstrofque  omnea  odnliia 

Me  adficere  Toltis,  ea  ddferam,  ea  uti  ndolieiD, 

Quae  mdxume  in  rem  Tdalram  commuDdni  aieot,  10 

(Nam  vda  quidem  id  iam  scftis  conceaaum  dalum 

Mi  esse  ab  dig  aiiis,  ndnliis  ut  praeaim  ^1  lucro); 

Hacc      me  Toltia  ddprobare  adnitier. 

Lucrum  liit  perenne  Tdbia  semper  ai&ppetal: 

lia  huk  facietis  fiibulae  aii^ntium,  15 

Uaque  acfqui  et  iusti  hie  dritis  omnea  Arbitri. 

Nunc,  c^ius  iussu  v^nio  et  quamobrem  T^nerim, 
Dicim,  aimulque  ipae  dioquar  nomdn  meum. 
IotIs  idssu  venio;  ndmen  Mercurio  dat  miU. 
Pater  hi&c  me  misit  ii  tos  oratdm  mena:  20 
Tametsf,  pro  imperio  rdbis  quod  dictdm  forei, 
Scibit  facturos:  qufppe  qui  intelidxerai, 
Verdri  tob  se  et  mdtuere^  ita  ut  aequdm  *at  lorem; 
Veri&m  profecto  hoc  pdtere  me  precdMo 
A  Tdbis  iussit  Idniter  dictfs  bonis:  » 
Etenim  iile,  cuius  hue  ii&sau  venio,  Idpiter 
Non  minus  quam  vostrum  quivia  formid^t  malum. 
Humina  matre  n^tns,  humand  patre, 
MihLri  non  est  adquom,  sibi  si  pradtimet; 
Atque  dgo  quoque  etiam,  qui  ioTis  sum  fflius,  M 
Contif ione  md  patris  metud  malum. 
Proptdrea  pace  advdnio,  et  [pacem]  ad  tos  idfero. 

esi,  qaod  legamos  laeto$y  aU  Tolaerat  igltar  do  iodldlNiB  hftc  vM«inr 

qoldam  doctas  apud  Lamblnam;  laetum  gltandum. 

enlm  h.  1.  I.  e.  q.  proplilam.  19.  Valg.  veu.  Lamb. 

9.  Veit.  Lamb.  Doasa:  eoque  ut  n.  que  Lamblnas  aeribh  leg!  la 

Deeat  que  In  codd.  Pall,  et  la  ant.  Ve-  mptla.  At  llotlilaa  ex  Pal.  5w 

neia  de  a.  1499.   Prlaa  ea  Inlegrum  U-  qood  Ipaum  LaaiMBBS  qaaqae 

qneaelt.   Llndemannua:  ea  ut  uunciemy  qulbuadam  repeneadam  ladlcari.  Sli 

laqae  vali,  olilmam  In  o^eram  nonelldl.  eat  dindlior  leetie.   UaC  Maroai. 

12.  nuncih  praefim  Yulg.  et  veU.  —  20.  oralum,    Oaaa  vaalaC 

Lamb,  nuntiie  ut  prae$im  et  lucro,  ex  eloqallar  demam  a  vs.  65.  Qaat 

codd.,  qaemadmodum  et  V.  C.  et  Pall,  hic  aeqanniar,  per  parontaoalB 

hnbent;  at  nuniiie  dnabaa  alt  legendnm  aant  Inaorta. 

ayllabla.  27.  Et  hIc  ei  Ta.  St.  oak  v.  aMrins 

18.  Vnlg.  vetl.  Lamb.  Doaaa:  appro^  Innuknr  hlalrloanm   poean,    «U  asli 

dare,  atitiilier,  iavvditmg.   Both.:  op-  egerint;  de  qua  v.  del.  graz  rm.  i> 

probare  ae  nilter,  ex  Aldlna  prima  a.  ^i'  delicti,  vapuMH;  qui  nm 

1522  el  BaalL  a.  156a  qnem  aeqaltar  quit,  hihet. 

Llndemannua.  Utramqoe  videtor  coiUnn-  80.  Sle  valg-  at  Tetl.  —   f  kit  M 

gendum  conatrnctlone:  valila  me  adnltl  ego  ex  eod.  LIpa. 

at  adprobem.  81.  8lc  volg.  at  ploilqaa  aaM.  ML 

16.  urhitfi^  I.  e.  andliorea,  apeeflato-  —  Vett.  Lamb.  Dena.  meoe  MfHa,  L 

rea,  nt  Capt.  II.  1,  20.    Ut  eine  ki$ee  e.  Malae.   Sed  et  Lamb,  qoe adorn  aadi 

arbitri9  nobU  deti$  loquendi  locum;  et  scrlbli  babere  met  patri$, 

Ibld.    iVe  orftifrt  dtcta  no$tra  arhitrari  82.  Vvlg.  at  vett.  ef  poeeat  ad  oof 

^eoiit,  Gt  84.  9ineque  arhitrit.    Mob  affero.  Voasia  alrofaa  laeo 


PAOLOIIOf. 


6 


luslim  rem  el  ficiieiD  ette  6ritani  a  vobfa  volo: 

Nam  i^ta  ab  iuaila  idalua  Bum  oraldr  dalus: 

Nam  ioidata  ab  iattia  Inpetrari  d6d  decel;  35 

luata  a^lem  ab  iainatia  pdtere  inaipicfntia  eat: 

Qaippe  III!  ioiqat  ii&a  ignoraot  o^que  lenent. 

Nnoc  lim  hue  aoimum  ad  da,  quae  loquar^  adfdrtitc. 

Debdiia  Telle,  quad  Telimua;  mdruimaa 

Et  ego  it  pater  de  T6bia  et  re  pdblica.  40 

Nam  quid  ego  memorem,  ut  ilioa  In  tragoe'diin 

Vidf,  Neptunum,  Virlutem,  Victdriam, 

Martdm,  Bellooam,  cdmmemorare,  quad  boua 

Vobia  feciaaeDll  quia  beoefactia  mdua  pater, 

Deordm  regnator,  Archileetua  dmnibna; 

8ed  fliie  ouoquam  mda  full  patrf  meo, 

Ut  dxprobraret,  qu6d  booia  facerdt  boni; 

Oratum  irbitratar  daae  id  a  ToUa  aibi, 

Meritdque  Tobia  bioa  ae  facere,  quad  facit. 

Nooc,  quim  rem  oratum  hue  ^doi,  primum  prdloquar;  50 

Poat  irgumentum  huiua  dioquar  tragoddiae. 

Quid  cdotraxiatia  frdntem,  quia  tragoddiam 

Dixl  fnturam  haocl   Ddua  aum:  commuUvero. 

Eandem  bine,  at  roltia,  ftdam,  ex  tragoddia 

Comoddia  ut  ait  imaibua  iadem  vdraibus.  ^ 


ce«.  Mb.  FnfUna  pmee  mdvcmh  ad 
Mff,  poeoB  sd/er*.  M  ealMvero  «l- 
MB  IMMM  Mpftoaaaa.  Uadeauui- 
mmi  mfUrm  poeoa  ttintmU  H  ud 
999  i^cTtf,  L  e.  prapterea  ad  vef  aa- 
fMto  d  paew  affm.  D«  pae«  aatem 
iete  T.  Mm.  4,  1,  IS.  14.  Care.  », 
1,  ».  MmI.  a,  %  81.  TrliL  4,  1,  la 
1,  t,  48. 

M,  wnimwB.  Mo  Laaib.  ox  ««ad., 
tawaa  laMa  tatiiia  tcrtbli  liak«re 
MiM,  fMd  ai  U««M  •!  valff.  et  veil, 
ei  Ma.y  ai  Madaaiaaaai ;  age  reilelen- 
aae0|  aipaia  aaai  iazorii  as  v.  SO 
•I  r.  i9f  <aa  hi  aiiaf  aa  laea  apparel 
faphMB  pauaaiaa  Maaa,  aia  panlclpliMa. 
¥aMU  MfM,  aiaaa  ala  ai  V.  C. 

WL  tMltf.  ak  laata  Baia.  —  Valf. 
fait,  faala,  Paadac  aalaa  iiifla  aaa.  ab 
awiar»  taaaadBMaaai  aatpe  aabataaiiva 
Hvaal  caaaai  varbafaM  aaerwa  at  ta 
PtaM,  ac  la  aula  acrlplarlbaa  aaO^ala. 
a  a<  I,  9,  SI.  at  I,  I,  II. 

a8b  MuieBaaBaa  aalla  aata  adlecla: 
mainara,  tmttBBM^  ax  Laablaa. 

it.  ¥•  —I—  plaribaa  laala  earriplea- 
iaa,  ui  Mara.  U,  S,  84.  UUgmn  ndlo 
iga  aiaa^  ttea  —I—  ad€u$aH  JUttm, 
a«  ML  1,  sa.  Iiibcrva  Mmt  o^- 
4mf  Ukar  mum  aMmm  cga;  uli  vala  li- 
tara.  sileb.  1,  60.  QmH  pdOanca 
■ilaV  fM<  Mlaai  frmiUmt   Bic  ei 


boc  loco.  No  qala  fortt)  legal:  auUm 
ab  inJuMtii,  —  V.  petere  iion  dldenduni, 
uti  nee  V.  15S.  faeere. 

38.  Volg.  ot  Lamb.  A^aac  lam  hue 
amimam  oaiaeo  ea  quae  I.  oifo.  Veil. 
Boib.  Uad.  aoatram,  qoav  el  Lamb,  ad- 
docU,  el  probai.  Bandem  babel  Veaeta. 

45.  Sle  valg.  el  odd.  —  Veil,  el  Uad. 
Deim  regnator.  —  Pro  orcluteclat  Lam- 
blaof  Boapleaior  lefoadam  ease  areUfa- 
ofan,  01  Poen.  V,  S,  150.  et  MosleU.  Ill, 
S,  mod.  —  Quidam  etUm  llbri  orebilectar. 
Veram  ardUferittt  odd.  PaU.  Idqaa  pla- 
ribaa loelB  obvlam  eat  In  MUUe. 

46.  Bolb.*  Wi.  Valg.  Sed  mo$  nun- 
auam  Ulie  fait  p.  ai.  Uad.  Std  mo9 
ttUc  a.  /  p.  ai. 

48.  81c  valf.  et  Veaeta  at  odd.  — 
Veil.  Daium.  Lamb.  Gaolam,  al.  ra- 
twm.  Seaaoa:  arbUcaiar,  a  vobis  albl 
baberi  graiUa.  81c:  grotaai  haktrc 
Mere.  Ill,  I,  89.  el  lafra  Ampb.  I,  1, 
SO.  imgrata  ea  kabmi  aiqu9  irrUa, 

54.  Sic  volf.  veil.  Lamb.  odd.  Pall, 
etc.  Faeiam  onim  non  elldendom.  At 
B.  ox  llbb.  Guelpb.  et  Helmst.  comma- 
laoero  Eadem^  $i  voUU;  fatiam  hmnc 
ex  fr.,  at  eadem  alt  L  q.  eidem  operl, 
at  aaeplaa.  Cf.  Bacch.  I,  1,  15.  Bi 
BolbkuB  teqoUur  LlndeaMiBBaH,  alel  «aad 
ia:  Mac  faeiam. 


6 


AMPHITRUO. 


Ulrdni,  8il,  fto  non,  v61lto1   Bed  ego  ilAitior: 

Quasi  D^sciam  TOt  ?dile,  qai  dIvAt  tieai. 

Tene6,  quid  animi  Tdatri  auper  hao  aiet: 

Faciam,  likl  comniiata  alt  IragicoooiaoMia: 

Nam      perpetoo  ficere  at  ail  como^dia, 

Reg^a  quo  Teuiant  4i  di,  noo  par  Milror. 

Quid  Igilurl   Quoniam  hie  a^rroa  qaoque  partefa  heiief, 

Faciam  hiuc,  proinde  ut  dlxf^  trafieoeonoMian. 

Nunc  li6c  me  orare  a  Tdbia  iuasit  Mpiler^ 

Ut  c6oquiatorea  aioguii  in  auba^lUa 

EAnt  per  totam  e^veam  apeetatdribna: 

Si  cui  favitorea  dt^iegatoa  Tiderint, 

Ut  his  in  cavea  pignna  eapianl6r  togie. 

Sive  qui  dmbiviaaent  pAlmam  hiatridnibua, 

Seu  quoiquam  artifici  (ae^  per  acriptaa  iitleraa, 

Seu  qui  fpai  ambiaaent,  net  per  fotemtetiun); 

SiTe  ideo  aedilea  pdrfldioae  quoi  duiot: 

Sir^mpae  iegero  idaait  ease  idpiter, 

Quam  if  magiatratum  aibi  dlterire  ambiverit. 

Virt^te  dixit  v6a  Tictorea  Tivere, 

Non  Ambitione,  D^que  perfidia:  qui  mfoaa 

Eadem  hfatrioni  aft  iex^  quae  aummd  Tirol 

Yirti&te  ambire  opdrtet,  noo  favitdribua: 

56.  Bolb.  LiDd.  an  tie. 

59.  Lind.  e  conL  Faciam,  iil  comm. 
fiat  tragicomoedia, 

63.  Vulg.  Faciam 9  tit,  proinde  ut 
dixi^  tragicocomoedia,  Veit.  repeiuoi 
hic  verBDDi  59.  Nostr.  Lamb,  et  Donsa. 
Both.  Faciam  tit,  proinde  ut  c/ixi,  tra- 
gicomoedia.   Et  eum  sequliur  lilodem. 

65.  Conqui$itore$  apod  Clceronem  pro 
MUone  sunt  II,  qui  colllgendls  mlUtlbus 
■UDt  praeposlil,  ul  et  hW,  XXI,  II.  Illr- 
iltts  de  B.  Alex.  Cap.  2.  HIc:  explora- 
leraa,  Inspeciores.  Contraclim  aulem  le- 
aeDdum  est,  conquittoree y  propter  ver- 
•nm  ,  uil  et  alia  In  Plaulo,  velal:  ami- 


10 


75 


ci'tia,  pudicitia,  et.  Ampb.  Ill,  2,  49. 
Osannus  In  Analectis  vult  legl :  conquacs- 
foret.  Recurrit  Idem  v.  82.  Similiter 
Merc.  Hi,  4.  versa  penolt.  /fro,  orabo 
ut  cdnquietoree  d4t  mi  in  vici»  6mni~ 
but ,  nbl  lam  alitor  legl  plane  non  potest. 
Atqae  sic  legendam  censet  et  LIndeman- 
nos,  efsl  non  parller  scrlbendam.  Do- 
iblos  autem  perpcnun  to  ut  In  vs.  seq. 
transponlt. 

66.  epeetatoribut :  fur  die  Zoscbauer. 

67.  Si  tuiy  sc.  blstrlonom.  —  dele- 
gatoe.  Nonius  inlerpretatar:  dit(ri6ii(off, 
dispertltos,  Ita  ul  videaisr  leglsse:  rfi7e- 
gatot.  —  Fttvitoret  veu.  et  Lamb.  — 
Vulg.  fauloretj  quod  et  Venela. 


68.  Vett.  eapiatur,  at  togae  sit  gt- 
nlilvos.   Aiqao  sle  vsa.  PatL 

69.  Valg.  et  vett.  ^loa  fiii  mmkit- 
tent.  Boib.  Seu  fui  umhiieeemt,  Laal. 
et  Dousa:  Sive  eiiam  qui  MMsfcnCf. 
k.  Lamblnas  lamtn  pniat 
ambittint  iatque  sle  IJna.), 
verint;  sea  etiam  ambiteU^  of  as  dl 
vMlsse  sorlptnm  In  duobaa  spHa.  Bi 
nostra  lectlone  v.  Sive  maaoayllabn 
legendum,  at  aaepeoameffa.  — -  Appaift, 
baec.  quasi  lefislaiarie  matlart,  pir 
locum,  adblbhisqoe  romiilla  !■ 
lure  sollemnlbus. 

73.  Siremptey  b.  e.  ataillM  ra 
legem  lussll  esse  luplier;  aaa 
Vetus  vocabnlum  larlseMmllMrnak  8«h 
sns:  qua  poena  aflldnntur  II,  qui  mogl- 
stratum  largltlone  et  conalmill  pact*  adl- 
plscunlur,  eadem  poena  afVcl  Taluk  ia- 
plter  et  eum  Msirlanem,  ^lalbl  palBMai 
ambherlt,  et  earn  apecfatarcat,  qui  U- 
strloni  palmam  ambltlane  caneUlavwIl. 
Lam6.  —  Vett.  Sie  timilem  rem  iptt 
in  legem  iueeit  esse  Inpjfar,  Ml  at 
Veneta  et  fere  V.  C. 

74.  Clandleat  BMiram  ex  valg.  quae 
babet:  Quuti  magiwtr.  etc.  naqaa  isdl 
Qttom  fi.  Nam  v.  magciftrofMi  ab 
Initio  corrlplendum  eaae,  ne  aablUria. 
Cf.  Rud.  If,  6,  20.  eibi  nulM  tataoi 
elMendum. 

75.  rieere,  I.  e.  ease.   Vatt.  iumuen. 


PROI.0OU8. 


1 


Sat  habtSi  favilorum  •tfoiper,  qui  x^cii  facil, 

Si  illfa  fldea  eal,  qnibua  oal  ea  rea  tn  mana.  80 

[Et]  hdc  qaoque  eiiam  mihl  in  mandatla  dedit, 

CJt  cdnquiatorea  fiereni  hiatridoibua. 

Qui  afbi  mandaaaeoft  ddlegati  ut^  plaiiderenl^ 

Quive  qu6  piacerel  ilter  feciaatSnl  minus, 

Eia  6rnanienta  ct  cdrium  uU  concfderenl.  85 

Miiiri  nolim  Tda«  quapropter  Mpiler 

Nunc  hiitrionea  c^rei.  mir^oiini: 

Ipae  hdoc  aoturaat  lApiter  como^diam. 

Quid  idmirati  Alia,  quaai  verd  novom 

Nunc  prdferatur,  Idvem  facere  biatridniaml  00 

Etiam,  hfatrionaa  inno  quom  in  proacdnio.bic 

lovem  inTocaruat,  T^nit,  auxilio  dia  fuit. 

Praetdrea  certo  prddil  in  tra^oddia* 

Hanc  ftbuiam,  Inquam,  bic  Idpiter  bodic  Ipae  agei, 

Et  ego  i&na  cum  illo.   NAnc  animum  ad^drtite,  05 

Dum  b^ina  argumentum  eloquar  eomoddiae. 

Haec  i&rba  eat  Tbebae.   Ld  illiace  habitat  addibua 
Amphftruo,  natna  Argia  ex  Arg6  patre, 
Quicum  Aicumena  eat  ndpta,  Electri  fllia. 
la  n^nc  Anphitnio  pradfectn'at  iegidnibua:  100 
Nam  cdm  Teleboia  bdiium  eat  Tlieband  popio. 
la  pri^aquam  hinc  abiit  Ipaemet  in  exdrcitum, 
Grafidam  Alcumenam  uiorem  fecft  auam. 


»l.  Ri  abeat  U  valg.  Lamb.  cdd.  PaU. 
VMWf.  —  V«ft.  dederat.  Habei  pater 

iM  verMs  cod.  LIpf.  Blae  Lhid. 
m  fs.  Hum  mi  im  mdmd,  dedii  puUr, 
i  iMraaul  UU  poat  mkL  M  cas- 
aBdaa  vMaiar  Jocaa  Paen.  pr.  40. 

Aac  qm^qme  ttiam  ate.,  at  qaoalam 
PaaMla  iaai  paueaa  dIctloBaa  obvlaoi 
%fm  ax  Aaiphliniana  Yldaatar  da- 
iBipiaa,  at  kac  laca  fartaasa  Et  ab 
u  aMaaiHn  faarli. 

n.  cr.  V.  65. 

It.  Qm  tiki  m.  h.  a.  aul  dalagtvarini 
I  aiairlbMrUit  Islar  wtgva  spaeuaa- 
«ol  aibi,  L  a.  bl- 

plMderaat. 
M.  Qalva  aCaalaaeat,  ■!  alter  nlnua 
aaaak  —  ^'pa  Maaayllabam. 

Pr»a<a  Yail.  at«0,  ail  ai  aadd.  Pall. 
II.  «MM,  h.  a.  anta  bwia  aaaoM  icL 
■•  I9  Sai),  aaui  ageretar  fabula 
wiam,  ca^oa  namaa  aaa  addidit.  Sle 
f.  at  Laab.  at  Vanata  ai  aadd.  Pall. 
YML  JStiam  kiitrionu  A^saiua  in 
ata.  Qoaa  laatia  al  vara, 
•iMi  foarii  fabalaa  all- 
p,  a  Maoala,  lodyia  aiara- 
a  AUlea,  dleiaa.    ala  aalai  auldaa: 

9  avai^«p  vqp  Mvtop  vqai  m^g- 


niiviov  ijtovofiatsc^ai^  diet  to  ^(o^tv 
Saiulv  EVfiOQqiOTiQap  ilvat,  Qvod  Idem 
et  apad  Harpaarailaiiem  legttor.  Conf. 
at  Atbeaaeaa  libra  XIIL  6.  37.  51.  vbl 
molta  da  Nannla  laia  commemaraalur. 

93.  tertQ.  Sla  valg.  at  codd.  et  veil. 
—  B.  et  LInd.  cerfe.  Senaaa,  at  habei 
r^amblnaax  alaa  eoatraveraia,  el  sine 
calaaqoam  reprebemilane.  Cf.  v.  179. 
143.  Afflrmatorque  lecilo  certo  elUm 
praemlaea  P^aaferea,  cui  quodammada 
cerCa  lam  aobeat. 

95..Batb.  et  Llod.  Nunc  vo9  anim. 
adv.  ot  Lamb.  At  vat  deeat  In  vett.  et 
volg.  at  lo  Vanata  at  aodd. 

97.  Thebae.  Lamb,  mailt  Tfta6e,  alu- 
galari.  —  ajr  Argo  poira,  Int.  ax  Argiv 
patra.  —  Veil.  natm§  jirgus  ea  Atgt 
patre^  bona  et  caaaentaaea  lectlena, 
qnam  el  lam  refert  Noalaa.  —  Plaralis 
Argi  aecnrrit  bi  VkalUo:  diifcaf  rent- 
mieeitur  Argoi.   Ven.  at  vnlg.  Argi§. 

99.  Electric  proprle  BUdrywtii.  IMe 
ifl  Maatellarla  oeeorrit  Tronium  pro 
TVimtafieiii  III,  1,  83. 

101.  TeIe6oae,  qui  et  TapbU,  Alcme- 
nae  Inlerfecerant  frafrea;  nnde  bellam. 

103.  NaoUqaam  tranaponendum ,  qoam- 
admadiua  featt  Baibloa;  /ac»l  axorcm. 


AMPHITRUO. 


Nam  ego  v6s  DOTisse  cnSdo  iam,  al  til  pAler  meaa^ 

Quam  Hber  harum  r^rum  raulUHkm  liet,  IK 

Quanti&sque  ainator,  qudin  quid  complacitiai  'at  aemei. 

Is  am^re  occepil  Alcumeoam  dim  Tiriun, 

UtAramque  eiui  cdrporia  cepft  aibi, 

Et  gr^vidam  fecit  ii  earn  compreasA  aao. 

NuDc,  de  AlcumeDa  at  rdm  teneatia  retina,  lit 

Utrimque  ett  gravida,  et  4x  Tiro  et  ei  luinnid  love; 

Et  m^us  pater  nuoc  intua  hie  cam  ilii  cubat; 

Et  ha^G  ob  earn  rem  o6x  eat  facta  idngior, 

Dum  cum  ilia,  quacum  vdlt,  voluptat^m  capit 

Sed  ita  Adaimulavit  sd,  quasi  Amphitra6  siet  115 

Nunc,  ne  liAoc  omatnm  t6s  menm  admirdmini, 

Quod  ego  Iiiic  proceasi  aic  cum  serriii  aciiema: 

Veterem  Atque  autiquam  r^m  novam  ad  too  prdferam: 

Proptdrea  oruatua  in  noTum  inceasi  modum. 

Nam  mdus  pater  iutui  ni&nc  est,  cecum,  lApiter;    .  120 

Id  Ampliilruonia  vdrtit  seae  im^giaem, 

Omo^sque  eum  ease  cdoaent  serTl,  qui  Tideut: 

Ita  T^rtipeiiem  sd  facit,  qnaudd  iubet; 

Ego  sdrvi  iompii  Sdsiae  mihi  im^iuem, 

Qui  cum  Ampbitruoue  abfvit  hiuc  in  exdrcitum:  Itt  ^ 

Ut  pradservire  am^oti  meo  poindm  patrl,  ^ 

Atque  lilt  DC,  qui  estem,  fimiiiarea  quadrerent, 

VersM  crebro  bic  qui&m  Tidereut  md  domi: 

Nunc,  quum  dsse  credent  sdrrum  et  conserrdm  auum,  < 

Hand  qu/squam  quaeret,  qui  siem,  aut  quid  Tdnerim.        IM  ' 

Patdr  nunc  intua  ai&o  animo  mordm  gerit:  \ 

Cubit  complexua,  ctiiua  cupiena  mixume  eat; 

Quae  illi  Ad  iegionem  fi&cta  sunt,  memorit  pater 

Mens  Alcumenae ;  ii  ilia  iilunc  censdt  virum 

Suum  dsse;  quae  cum  modcbo  eat.    Ibi  nunc  mdua  pater  IS 

Memorit,  iegionea  hdstium  ut  fug^Terit; 


Nam  nxore  etc.  crebro  accent um  babenl 
In  priore  8yllaba.   81c  Caa.  Ill,  5,  86. 

104.  Sic  omnea.  At  Lind.  omltill  torn  ; 
quod  Bofblaa  rellnena,  iransponlt  vv. 
meut  pater.   Nlbll  autem  maiandom. 

106.  Sic  vett.  —  Vulg.  Quaniu$que 
amatw  tiet,  quod  eomplacUum  eat  te- 
mel,  at  et  Lamb,  et  BoiUua.  Lind.  tit, 
quod.   Al.  eiua,  quod. 

107.  Lind.  claaa  viro. 

109.  Bofb.  ez  mpte  qaodam :  Bt  gra- 
vidam  fecit  etiam  eompr*  Lind.  feeii 
itidem ,  ex  conl. 

114.  Volg.  et  vett.  Dum  I'lle,  qood 
neque  veraui  neque  conalructloni  ao/llcit. 
Veneta  et  quldam  codd.  dum  iiio,  qul- 
bua  addldimua  praepoaltlonem. 

117.  Bchemd  pro  ichemaie,  atl  uaur- 
pabant  veterea  primae  decUnatlonis  for- 
auM  la  aomlidbaa  teniae,  ut  glaacomam, 


•yrmom,  diademam.  Cf.  Prise.  6,  1  | 
Saet.  Tiber.  49. 

119.  in  ttoaiim  mocfiim,  b.  ata 
naltatum  mlhl,  nt  deo. 

120.  Sic  valg.  -  Uad.  Nam  hmm  p. 
nunc  inluf,  cecum,  i. 

125.  Sic  Camer.  et  veil,  at  Lamb.,  d 
aaepiua  v.  exerciCut  prlaui  carripbar. 
Sic.  V.  140;  et  I,  8,  6.  SM  mki  mm- 
mut  imperator  ndn  adett  md  ajrrfraima. 
Bine  non  opua  molailene  Batbll:  hi» 
abiit  indu  ejrercitum.  Llni.  com  vai^ 
o6i7i  hine  in  e. 

129.  Sic  veit.  et  Yolg.  al  Vanata.  — 
Bolb.  $ervi  ewenmm  tuum ,  ax  aaafe- 
ctara.  fortaaae  omittendnm  at.  CC  Ai* 
II,  8f  6.  A^olo  ego  foreo  conoorvag  amai 
a  te  verbtrarier.   Noafmm  el  Lind. 

133.  Uliy  I.  e.  lUlc. 

184.  Lind.  omiitit  v.  oC. 


Actus  I.   Bgbha  I. 


9 


Quo  pActo  tit  doois  doniftni  pMrimia. 

Ea  d6na,  quae  ilUc  Amphitnionl  %tni  data, 

Abfldlimua:  fiMiie  mdat  pater,  quod  T61t,  facit. 

Nunc  hddie  Amphitruo  T^niet  hue  ab  exdrcitu  140 

Et  t^rrua,  cuiua  ego  hincfero  iin^ineni. 

Nunc,  iotenioMe  ut  nda  possitit  ftciliuf. 

Ego       habebo  dique  in  petaao  pionulat; 

Tum  mio  patii  autem  tdralua  inerit  a^reua 

Sob  petaao )  id  aifnam  Ampbitruottl  ndn  erit.  145 

Ea  ilgoa  nemo  lidrum  familiMum 

Vidtfre  poterit;  Tdnini  ?oi  vid^bitit. 

Bed  Amphitruonit  filic  eat  servuB  Sdsia; 
A  p6rtu  illic  nunc  ciikm  iaterna  hue  idrenit. 
Abigim  iam  ego  illunc  MTenientem  ab  a^ibui.  150 
Ad^st.  —  Erit  operae  pr^lium  hie  tpect^ntibus 
lovem  it  Mercuriuin  ttcere  liiitridniam. 


ACTUS  1.   SCENA  I. 

S08IA.  MEBCUBIUS. 

So.  Qui  me  ilter  eit  aud^cior  homo,  wAi  qui  confiddntior, 
luTent^tia  morea  qui  tciam,  qui  hoc  ndctis  soiua  tobuiemi 
Quid  ftciam,  nunc  ti  Trdaviri  me  in  circerem  comp^erint, 

141.  8k.  Tvlg.  ei  veil,  et  eodd.  —  151.  Tulff.  Tett.  Lanb.  Veaeia  et  Pell. 

hmmh.  Et  Soma  tenma,  e.  ete.  —  Eotb.  Adut:  feriU  Operae  pretium  k.  ip.,  « 

Si  eerMi,  fmoime  kane  egefero  two-  ferU  ell  L  q.  puUai^  et  praeeene  pre 

gmem,  Feftaeee,  qoaaiqiiejii  brevl  prae-  future:  eiaiim  feriei.   Et  de  aetleae  fe- 

MMerll,  taaea  et  ale  excMerit  Aocfie.  rlentfl  cf^^Men.  1,  S,  63.    Ba.  5,  8,  68. 

ale  ilUe  repeUtOBt  v.  148  et  149.  Tree.  S,  I,  42.    Ae.  9,  8,  2.  4.  CapU 

148.  pefimw  Heal  Iritakar  pauUe  peat  4,  8,  53.  all  et  Amph.  4,  1,  11  el  4,  8, 

lavl;  Mee  ale  nea  petett  eaae  aitribBtaai  8.    Varum   qaonlaai   taaiea  nen  lam 

ftfrt— I  Mereorll  at  del;  neque  aMigla  diet  peteet  Seala  vere  ferire,  aee  enai 

pftf  «lf  a.  e.  parvae  Yennae.  ^  VnJg.  paaeurua  fnlaeet  Ulud  facere  Mercariaa, 

aate^e  Ate  tufiic,  feed  et  Lamb.  legU.  Palmerlua  emendavli:  Adewtet  erii  ope- 

Deeat  tamea  Ale  In  Teit.  et  emleenint  rae  pr.  qned  recepernat  BelMue  Llade- 

BeUL  ec  LM.  Hem  deeet  In  eedd.  Pall,  mananeque.     Bgo    tamea    dublte,  aa 

144.  foffvlHe  quid  ak,  non  aaila  UqoeU  adeaie  ale  nude  Plauina  peauerii  pre 

IMie  ai  el  apod  Ammlanam  Bfareell.  Adesie  cam  ttfeatio,   at  la  Triaomme 

UIZ:    tomie^ve  eopiie  eiremw^exo.  legUur.   Quare  reilnul  cu/ett,  la  rellqala 

Terw,  Bade  deaeeadll,  Inierdam  algal-  Palmerlnm  aecnlue. 

aeai  vtaealam,  que  alUgalnr  allqnld,  ut  158.  Lamb,  leoeai  mtque  Af.  8ed 

CetaMllae  V,  6.  vUie  aeeella  iribui  nIbU  epua;  nea  ealm  elldeadum  la  v. 
larit  eid  mrhmrem  r^iigeimr.    Cf.  Cle. '  /ucere/enl  BeUi.  addU  d  epbeleyaUeam. 

OraL  ZU.  at  m  eereaa  ten'.   Hlne  b.  Cf.  va.  86.   Baeea.  4,  8,  88. 

L  teffvlaa  peaab  eeae  Tlaealam ,  que  pe-  Act,  /.  Se,  L    Adreall  Seala  earn 

taaaa  alUgaiar  aab  meate.  laleraa,  ez  perta,  mlaaaa  ab  here  Am- 

140.  iliie  %.  e.  lUe.    VMet  ealm  aeee-  phliruene,  aunilaium  Alemeaae,  qaae 

deateai  lam  Bealam.  Seqaer  vnlg.  et  veil,  geeeerlnt  centra  Telebeaa;  tt  v.  41. 

148.  kme  legMar  la  veil,  quamquam  Geaquerltur,   qaed   noetu   alt  mlaaaa; 

per  Tenaai  eC  abeaae  peealt ,  aU  abeat  delude  medltaiur  Ipaam  uarratleaemf  qaam 

la  valg.  et  cedd.  PalL    Nam  portu  nen  alt  facturua  iMrae.    MIralur  aulem  lea- 

JMiadam.  Bed  qaealam  tttie  plerumque,  gltudlnem  aeeila;  damque  vult  ad  ferea 

m  Y.  148,  BMBeayllabea,  Mee  revecan-  aecedere,  eenapielt  hemlnem  Ibl  ataatem. 

dam  erat.   Babel  eC  LaaA.    la  Venela  Meiult.    Tenet  eum  Mereurlaa,  aeqae 

deeal,  ec  aalMra  BaUk  Llad.  «ae.  Bealam  eaae  coaleadli,  aea  Ulwa.  Ue- 


10 


AMPHITRUO. 


lode  crin  e  promtuiria  cellA  depromar  iA  lagnn, 

Kee  c«6miii  liceat  dicere  oiihi,  acqae  in  ker6  ^U^pum  auilil  aiel,  S 

Nec  qufsquam  sit,  qolD  me  buea  eaae  digmnm  depolM;  ite 

Quasi  focudem  me  miserum  homioea  oei6  TalUi  caediat;  ite 

Pereg^re  idTeoieos  hdapitio  pAblidtea  iecipiar. 

Ha^  heri  co^{[U  immoddftia,  md  qoi  Imc 

Ndctis  a  pdrta  iog^ritUa  diciUt.  It 
Ndnoe  idem  lioc  iucia  roe  mfUere  pdlaill 
Opui^oto  liomioi  lioc  aeirilda  dura  est; 

nlque  ablgic;  SomU  aotem  ad  portiui  re-  8.  Percm  odMaMSi.  Oaaaaaa  Aaal. 

veriiiur,  ut  de  bhi  onnlbDt  certloren  crit.  p.  19S.  kamc  vmna  c«Hparai  cm 

ftclai  beram.  v.  149.    Cerfd  advemiemtem  we  Aw  At- 

I.  Sic  vetl.  COB  VeDefa  el  e«dd.  Pall,  tpifio  j^gnme  msiptiirM  atl,  taacfM 

ft  Boib.  Llad.  —  Vulg.  ciif  qui  aie  eouf.  vcmb  a  paaia  p •abna,  Utam  as  all 

uti  el  Lamb.  —  PerlculoaBM  aalem  erai,  raceoaiane  hoc  traaalacalBM  arbiiraiir. 

oocte  Intempeata  aolum  anbolare,  pro-  UtI  Jegiiar  In  valg.,  thaitaMblcaa  efi 

pier  morea  laveoum,  qui  lurbare  aoltll  com  anacroal,  qoatea  habaC  Sapiadfi 

fueranl ;  qua  ra  eflTecCom  eraf,  at,  qoem-  Oed.  Tyr.  cbarl  cant  lea  altera ,  va.  481 

cuoque  deprebeodereDt  creavlrl,   abrlpi  aqq.  Heraiaonoa  aalem  aaapaeatea  cea- 

Jubereot,  poenaaqoe  dare.    Cf.  Tria.  2,  allioil,  haad  rare  obvloa  In  Plaale,  el 

^  3a  e(  paollo  iolra.   A  va.  9  — tl.  aeqoaa- 

3.  TVemVf,  I.  e.  triumvir!  aeeurifati  lor  Creilcl,  dein  12.  13.  Anapaeaild; 
publlcae,  qui  oeio  babebant  llclorea;  cf.  14—18  aaiadlcl;  19—84  BaechiL 

vfl.  7.  Aa.  Ill,  2,  19.  Aul.  HI,  2,  2.  9.  i7oeo  heri  tittgit  loiai.  Tnoafe- 

Cf.  Hall.  Cat.  55.  Ramanorom  maglsira-  aol.    Volg.  eniB  el  raft.    ASbcc  km 

I  us,  Aibealenelboa  ol  Mtna^  aao  Un-  hnmodetHa  coegit.    V.  eaagil,  all  •! 

deeifflvlrl.  allla  locia,  diayllabom  eat,  at  Baeeh.  IT, 

4.  inde  erat.  Sle  vulg.  et  V.  C.  —  8,  C7,)  57.  obi  perperam  Beihtaa  af«fi 
%*eti.  Inde  quaii  e  pr.  aaoe  haod  aper-  la  fee  collacavii.  All!  aedleea,  aH  M 
aenda  leciiooe.  —  V.  Inde^  utI  aaeplua,  qaloque  Pall.,  adea  liabeBl  cogii^  vmi 
meneayllabum.  Retlnol  aotem  In  hia  Ipae  qoeqoe  Hermanaoa  reponandoB  Mi 
vnlgaiaB  vemuom  dlairlboilonea  et  or-  eaae  cenaali.  Sladlea  taoMa  eraala  eb> 
dinationoB,  at  IdoB  Belram  coDafarel  iloent  la  vv.  eoaddere,  Caa.  9,  1,4. 
aaqoe  ad  va.  7.  con^pneRfa,  Meal.  8,  2^  146i.  Parrt 

6.  AlleruB  ne^ue,  at  aaeplua,  mono-  tfltaieifeftia  qoatoor  ayUabIa  leaaudMS 

ayllabuB  eat,  qiaal  alt:  ne,  elldendaB-  ol  qaasi  elldator  syllaba  aia.    8le  Me- 

que.   sle  Moat,  if,  2,  18.  Servdt,  meque  naecbmla  V,  5,  33.  ima  motfaattar  aiac 

qmi  reriidat  ^  neque  qui  retpdndtat ;  ubi  qvidem  ett  de  virbie^  prmeyi  dwMm 

perperam  Beihlua  qui  eledt.    Poen.  V,  fuit,  ubI  IteB  falao  Both,  pre  Imo  dodi 

6,  5.    L'bi  nee  leiio,  ae^uo  Hlae  rede*  /.   SlBlUter  StIeh.  V,  4,  10.    Sdt  art, 

mnt,  Peeud.  1,4,  6.  JSeque  ad  diftcxun-  eervo  kowuni^  mod^te  meUrne  fieere 

dum  etc.    Sic  apud  Cic.  ad  Alt.  II,  19.  eumptum^  quam  dmplUer.    Danlfaa  ct 

Si  neque  legee^  neque  mdret  co/rumt.  Cic.  de  DIvlo.  I,  33.     Vbi  ilia  Matte 

Plane  rlldltur  alicrum  neque  Aa.  I,  3,  dnfe  ffopicnff,  virginaii  moddeUmm  — 

22.    /Vdm  neque  uiquam  fictum^  neque  Senaua  noatrl  lod:  hoc  C>e.  uc  In  laa- 

picfum,  n^que  eeriptnm  in  pocfmalff,  tom  perlcolnm  Incurram}  eflTeck  MeB- 

ybl  parHer  Botbloa  tranepoaoH ,    qoem  perantia  beri  Bel.   Cf.  Men.  pral.  54.  — 

dublo  proool  alll  plertqoe  sequentur.  >—  hoe  noclit,  I.  e.  bee  tempore  nocda,  ate 

Lege  IgKor:  dicere  mi,  n*  in  herd.  ad  bee  toBpoa  neclla,  ut  v.  11.  Ae«  In- 

a.   Veit.  IS'te  quicquam  til,  qui  nen  cit,  b.  e.  Inlerdia,  eAdoB  barn  aieL  AL 

me  etc.  nt  Yen.  Neatr.  valg.  —  tin  In  hoe  lueL   CetcniB  perpenun  nagat  Ua- 

lae  veraos  aeenrrit  Ail.  iV,  10,  41.  demannua  Aoe  cam  lucta  InngendnB  aaae^ 

Paead.  Ill,  2,  3.    Ov.  Past.  Ill,  436.  el  qooB  aperte  aoprn  Inagnior  ena  nacfit. 

oaeaniBB  In  ultima  babel  Paeod.  1,  1,  Nlmlroa  ezlattanat  ilia,  *aa  Uui  aaaa  L 

75.   Clat.  I,  2,  3.  q.  ideo  wlenfin. 

T.  wU$erum  hnminee,  De  rbytbBo  bee,  10.  Volg.  el  vect.  nifralta  ajrailaait 

deque  locutlane  cf.  Baceb.  V,  I,  21.  el  —  ingraiiie  I.  a.  aine  Inaia  caana. 

Ibl  nolaia.     Qoaal  enlm  aaleBnIa  bic  12.  Opnlenla  JkaBini.   Datlvl  paadenl 

rbyibBna  la  bac  dieilonr.  a  BObaianilva  acrMtea,  ^pM  bla,  ail  at 


ACTOS  I.     SCBMA  I. 


11 


sit  Biiter  est  di?itit  terrot: 

ae  di^oe  adatdQd  latit  top^rque  est, 

to  aut  dicto  ideal  opii&t,  quietus      tit.  15 

■inot,  dfTet  operit  ^t  laborit  Expert, 

iqne  homini  iccidit  iibtfre,  posse  r^tur; 

ease  patit;  non  reputit,  4aboria  quid  sit;  • 
a^quon  anoe  iniquom  imperdt,  cogitibit. 

serrltdte  expeldnt  muita  infqus;  20 
im  et  fer^dum  hoc  ondsl  cum  lab6re. 
litis  est,  me  queri  iilo  mod6  serTit^tem 

Qui  fnerlni  liber,  etim  nunc  potfvit 
srTiti&Us;  hie,  qnl  reroa  nAtust, 

r.  25 
ro  Terna  ?^bero!    So,  Numer6  mihi  in  ment^  fuit»  • 

nanflTS,  regie  eaam  verbl,  a  Conntsiorst  im«i  ledlonea  verbero. 

mdh.   ate  I,  3,  21.   Quid  tibi  Kasdem  babet  V.  C.  el  Teneta. 

tiCio  est  ran?    Apod  Salluat.  23.  eum  nunc  poiioit  p.  f.  li.  •.  coia- 

imneraier  Numidit^  et  lb.  cap.  polem  fedt  me  aeivliuilii,  me  \\  eobegli, 

4  imptratorem  alium  piaerit^  uc  eervirem.   Sic  Ctpt.  I,  1,  24.  ett  po- 

alftl  Imperet.  —  Ad  f/vra  sappt  iUut  ftoeti'iim,  L  e.  In  petesiaiem  venU 

:  ve.  se^.  —  Seatue:  mlaerier  heatlom.  JBpldteo:  ita  gnmia  mea  Aa- 

I  aervss,  qiiam  paoperla,  Idee  ttittsi  est  poiUa.  Rud.  IV,  2,6.  Pitcota 

aper   eaiia  soperqae  eoppeilt,  novo  aie  uberi  eompoiioit.  —  Llodem. 

1  flMlat  allqold,  ant  dleal,  neque  H6die  qui  f&vtrim  Uhtr^  qutm  n&nc 

—  Llad.  ftoee  lerettat ,  male,  pot i'e»l  —  Paiir  iervUHUw*  —  Hie  qui 

m  ez  cdd.;  qaed  qsemodo  fan  oerao  ndtiift       Qm&itur^  vema  vir^ 

writ,  facUe  lateUlgliur.  Ceteram  bero!  e  coatociara,  aeqae  senea  aeqae 

prlfl^la  contraciU  iegeodum.   Cf.  metre  eaadeDie. 

1,  a.   BUI.  3,  1,  148.  nbl  v.  26.  Numero.   8ie  ez  Grammailcomm 

imqaam  monoeyllabam  pronoa-  testlmonlU  est  reposlium,  quQm  cedd. 

plerlque  babeaai  iVaac   aero.  Dvblam 

itt.  (fuoi  fact9  etc.  aotem  aullum  eeae  debet,  vecem  aaaiera 

iff.    /pee  dominui  dive$.  —  aignlictre:  cite,  eeu  potiue:  ajmie  ci'to; 

pee  divee  operii^  et  lab.  esp,^  ealna  rel  iadubliaism  ezemplom  ecear- 

rfaatraiie,  que  ez  lecttene  eic  rift  Poeasio  V,  4  ad  laem:   O  jipelia^ 

ilagaaa  vereot:  Qu6  facto  ailtt  e  Zeuxie  picior^    Car  ateero  eetie 

tfft  epue,  quittuc,  —  A'tf  ffif;  mdrtui!  hinc  ej^plum  ut  pimgtriUi. 

m  operie  it  iaborit  4xper$.  —  SlmUlter  Bfea.  If,  2,  13.    Merc.  IV,  8, 

I  attl  ad  ifiece  trtbunl ,  ai  ait  37.   Cta.  HI,  5,  28.   Mil.  V,  7.  at  aea 

•  m  aem.  apae,  aat  abL  a  nom.  elt  qoed  argalemur  la  re  ceru  et  tperta, 

L  a.  aervla;  alll  ad  cjpert,  ut  quemadmedum  fecit  Llademanniia  la  Ml- 

Valg.  et  veii.  peat  operit  com-  lite.  Cene  Granuaailcerum  neme  dabltai, 

«ai  habeaf.  vim  verb!  ease:  cifto;  Item  ceDseaiiaat 

}mmdcMnqufi  ete.  1.  e.  qaedcoa-  lezica.    Verum  slgnUcare:  nimis  cite, 

la  mealem  vcaii,  ezlaiimat  pease  et  ez  lecia  allatia,  el  ez  naatra  apparet, 

calua  aeateaiia  eat:  Veali  mkki  quidem 

petamt  Nenioa  ezpl.  per:  acci-  paollo  aate  la  meatem,  deoa  aaac  alJe- 

qal:  sed  aeadam  lempaa  est.    Petlns  la 

«  aauft-   Veu.  et  Veaeta  hoe  aalme  est,  ble  medilarl  el  ezpeaere ,  quae 

aarraturus  sam  Jierae.  PiitniM  dto  igi- 
s  valg.  —  Vett.  ^ati'ae  ett  me  tor  In  meale,  a.  In  aalma  fait.  Nam 
wfataai  w^odo  nulla  Jiodie,  Qui  in  aieatem  UQxaiiung  pre  laaieale,  qnem- 
iboTj  earn  nune  pod'at  paler  admedam  praep.  ta  saeplaa  earn  aeea- 
hie  qui  vema  ett,  faaeri-  aaiivo  leee  ablaUvl  eaastmcia  legUar,  at 
m  aaro  verna  verbo.  Posirema  la  SaUoatIo:  ta  praatnciaai,  m  ttaam, 
LaatfMaaa:  faaerilar  —  verba;  im  eenicaeioai,  ta  peletloiem,  ta  can- 
al valf.  qaam  nea  Mqulmsr.  ndmtum^  Cat.  19.  Isf.  61.  61.  Ii2i  et 


12 


AMPHITRUO. 


Dit  Advenieotem  griilmu  pro  m^ritit  agere  atque  MteqoK 
Nae  iiii  ^depol,  ti  meritd  meo  reKrre  tladeant  griliaa, 
Aliquem  hdminem  adlegenl,  qui  mihl  advenidnti  oa  oeciildt  prolan 
Quonito  beoe  quae  in  me  fdcerunt,  ingrita  ea  haboi  alqoe  Irrita.  M 
Mb.  Facit  (lie,  quod  volgo  haiid  aoleni,  ut»  quid  ae  ait  digoto,  ackt 

50.  Quod  ni&oquain  opinati&a  fui,  neque  Aiiua  quiaqaan  cffliia 
Sibi  ^veDiurum,  id  cdntigit,  ut  aAlvi  poieremi&r  domi, 
Victdrea,  Tictia  hdaiibua.   Legi6nea  revenii&nt  donnun,- 

Dudio  exatiocto  mixumo  atque  interoectia  hiatibua.  15 

Quod  mtilta  Tliebaod  popio  ac^rba  obiecit  Moera, 

Id  vi  ^t  virtute  mflitum  victum  itque  expugnatum  ippidum  eat, 

Imp^rio  atque  ausprcio  h^ri  mei  Amptiitruooia  mAxume. 

Praeda  itque  agro  ad6reaque  adf(k:it  popularfa  auoa, 

Rqgi'que  Tliebaod  Creonti  r^num  atabiiivit  auum.  M 

Me  a  p6rtu  praemiaft  domum,  ut  haec  ndntiem  uxorf  auae: 

Ut  gdaaerit  rem  p&biicam  ductu,  imperio,  auapicid  aao. 

Ea  ounc  meditabor,  qud  modo  iiii  dicam,  quum  iiio  advdnero. 

Si  dfxero  mendicium,  soi^oa  meo  more  ftecro. 

Nam  qu6m  pugnabaot  maxume,  ego  ti&m  fugiebam  mAxume;  tt 

Vert&mtamen,  quaai  adfiiTenm,  aimulibo  atque  audita  dloquar. 

Sed,  qu6  modo  et  Terbfa  quibua  me  d^at  fabuiirier, 

Priua  ipae  mecum  eilim  voio  hie  meditAri.  —  Sic  hoe  prdloqaar. 

Priocipio  ut  iiio  ad?^nimua,  ubi  primum  terram  t^tigimna^ 
Continue  Amphitruo  d^iegit  vir6a  primorum  priocipea;  M 
Eoa  legat;  Teieboia  iubet  aenti^ntiam  ut  dicint  auam: 
Si  aioe  Ti  et  aine  beiid  veiint  rapta  ^t  raptorea  tridere, 

51,  quae  daportaaaent,  rddderent,  ae  ex^rcitum  extempid  donan 

la  ep.  ad  Caesaren  I,  4.  II,  9.   Sie  et  boa  mulatto.   Vnlf.  dommm^  ot  at  Bilk. 

Cicero  or.  pro  Jege  Manll. ,  teste  GeUio  et  Veneta  el  V.  C. 
I,  7.    Quum  nowtrot  portutj  atque  eot      35.  inlemeclit.    Sle  acriaeniiiB  ei 

porttie,  quibuB  vitam  ae  epiriium  duei-  veil,  ^oae  partial  babeat  mlcmecit,  « 


fit,  in  praedotnim  fuitee  poteetatem  ez  codd.  3.  PaU.  —  Vulg. 

§eiaii».    81c  apad  Noeiruoi:  im  memo-  86.  Qaorf.  Valg.  Qui,    Maalr.  vML 

rtoiR,  Poen.  V,  4,  129.    Kt  cf.  Mil  8,  Botb.  Llod. 

2,  19.   Bpid.  2,  %  9.   Baccb.  t ,  2,  68.  39.  Llnd.  ez  ed.  Pana.    Qmi  ptwif, 

Ciaf.  4,  2,  67.  (ez  I.  volg.)   Men.  5,  21,  Interpolatlone  adolaie  neeeaaarla. 

112.   Trln.  4,  1,  21.  IV.  2,  164.   Rod.  41.  In  v.  ifonmai  noa  ettdenda  akbaa. 

9,  6,  II.  II,  7,  25.  IV,  2,  31.  45.  Valg.  omltiU  liiai,  quad  V.  C. 

27.  Veil,  agere,  alloqui,  omlaaa  conj.  babet  supra  llneam  adscripioai.  ^  Veil. 

atque,  qaam  babel  valg.  et  Veneta  et  A'am  ptig;fia6aat   Uli    mdsimej  ege 

V.  C.  qu^m  fvgi^am  mdxime^  at  veraa  el 

29.  oceUlet,  eolapbom  InMngat.  Deda-  sensu  perbone.   Volgaiaai  habal  LM. 

cunt  ab  oceare;  alU  elosdem  orlglnis  ere-  46.  Retinal  lectlonem  valg.  et  fUL 

dant  CUB  ineillo^  qaod  legltur  Lacr.  3,  quaniomvla   etlaai   apeclaaa  alt  BatbH 

976.  lure  inerepet  inciUetque.  —  Llnd.  transposlilo:  yerum  quaai  mffuerim  Ca- 


fai  ail  ado.,  non  recte,  ut  ego  opinor.  men;  qaam  recepll  Llnd.  — 

80.  6ene  valg.,  Ven.,  V.  C.  et  Lamb.  Verum  l&m^n  quial  adfdvorbB. 

—  Contra  vetl.  Botb.  Llnd.  6ona.  60.  Perporaai  UadeaiaaBaa:  olroa  fi- 

88.  polereamr,  seconda  syllaba  brevl,  romm  prtnc^iet,  naUa  oola  adlada. 

ez  tenia  decl.    Nam   evntigit  In  Ine  51.  Volt,  conloagoal:  fioa  legal  IV- 

prodncendam.    Valg.  potiremur,  —  Cf.  Moie;  iubet  etc. 

Ovid.  Met.  xni,  180.  Turtle  euM  armie,  53.  Pro  refd/ereai,  qaaa  ladla  eH 

no$  le  peteremuTj  AckiUe,  —  domi.  valg.  et  volt.,  velaa  CamaraiU  cadei) 

Sic  volt,  et  Nonlaa  do  nonerla  et  caal-  laato  Pareo,  baVuU  reddere,  qaad  net- 


AcVVt  I.     SCBHA  1. 


IS 


irum,  ■biiiirdt  agro  ArgiTOt,  pacem  atque  6t\um 

is$  sio  alil^r  tient  •niiniii,  neque  dent,  qoa^  peUt^  65 

tar  samnia  ri  yiritque  eorum  rfppldani  eipogoAwere. 

li  Telebois  drdine  ilerirunl,  qnot  pneff^rat 

no:  magnaiiiDif  ?lri,  fretf  Tirtate  ei  Tiribat, 

,  nimit  ferdciter  legitoa  nottrot  fnorepant; 

lent:  bello  et  ae     aaoa  tutAri  poaae:  profnde  iiti  M 

de  fioib^  aaia  extfrciiaa  dedi&cerent. 
>i  legati  ptSrtulere,  AmpMtnio  e  caatria  fllieo 
I  omnem  extfrcitum;  oontrd  Teleboae  ex  rfppido 
a  educ^ot  auaa,  nimis  pdicria  armla  pra^dilas. 
m  uirimque  ^xitum  est  mixuma  c6pia,  65 
U  Tiri,  dispartiti  tfrdinea: 
itraa  mdre  noatro  ^t  modo  inatr&ximua 
a;  hdatea  contrd  auaa  fostrauot; 
atrioque  fmperatdr  in  mMium  Exeunt 
nrbam  drdinnnn,  cdnloquunt^r  aimul.  70 
It,  Tloti  utri  afnt  eo  pnM^lio, 

agrum,  aria,  focoa  a^qne  uti  d^derent. 
iB  id  actdm  eat,  tubae  utrimqae  eontrA  canon  I. 
it  t^rra;  clamdrem  utrimqne  ^fferunt; 
6t  utrimqne  bine  et  ilMne  Io?i  75 
laefpere,  horUri  ex^rcitum; 
quiaque  id,  quod  quiaque  ^t  poteat  ^t  Talet, 
nrrd  ferit.   Tdia  f tangent;  boat 

firenitA  Tirum.   Ex  apfritu  et  anh^litu 

ednaiat;  cadi&nt  80 


It  9i  balMl  Llad.  Bl  sane  syl- 
■  aa«  ialnltlvl  hand  rare  pro- 

I  ••mm,  qaaa  vqIi?.  et  velt., 
wma,  ex  Gaelf.  cod.  —  ex- 
V9y  I.  e.  expognalanm  esse. 
igMMo  tpiid  tatiqnos  I.  e.  q. 
a.    Sic  recenei'ljoteere  Capt.  I. 

MBpc^f tere  Aal.  lY,  7,  6.  Sle 

e.  q.  vlMB. 

w§  prmefectrat^  sc.  legatienl  Isll. 
re  valf.  tuperbi  quldaai  aipil 
Volt.  conluBgant  et  viri^u$ 
itenMi  Valf.  virUit9,  et  vtn- 
fki.mimiMf. 

lo  el  tf  ef  eiiof.  sic  veil.  — 
Mlk  prleraa  et,  all  d  BoiIl  et 
<Jf.  7T. 

imfvt  Yell,  el  voif.  et  Veaet. 
—  B.  et  L.  eferettMiR. 

catfrw.    Sle  veil.  —  Valg. 
■ep.  e  at  et  B.  Habet  LiBd. 
lit  pmiertB  armit  praedttae,  I. 
■MliiJ,  perpalchrit,  at  6r.  ayav, 
06-94.  teqaontor  Cretlci. 

Benravl  leet.  valg.  et  veil., 
Ifaai  aaataB,  qaod  Ulao  aaio 


ftottet  fiaaeol.  —  Beib.  Intatpoalt  el  v. 
67  pro  teaario  babet.  Ltaid.  IVitt  no- 
ttrot ai.  ».  el  m.  t.;  Item  el  k,  emtrm 
legionet  mat  Mitr.  aiale  toaanie  allert. 

09.  Volg.  Deimde  Mtriqme  tmperoto- 
ret,  all  el  vott.  et  cdd.  Sod.  ef.  v.  75. 
Botb.  et  Ltnd.  ulerfne  tmperalor,  ez 
cod.  Pal.  S.  —  Oralerat:  afrm^e. 
Quod  probo. 

70.  Volf.  panelaai  babet  aale  tiaml. 
Vett.  conlaBaaat:  eolla^imfinr  ttaitil. 

78.  Vvlf.  et  YOU.  air.  camiMl:  cenlra 
cofMonot  terra. 

75.  LInd.  ttterfMe,  de  conleeiara. 

70.  Idem  eoAorlarg,  aaila  aaeieritale. 

77.  Valg.  et  vett.  aaiklBat  prleroM  et, 
qaaai  adleclt  Boiblat,  nec  bob  liad. 
cr.  vt.  60. 

78.  erftl,  sc.  faclaaa. 

79.  Valg.  et  veil,  ex  eguritu  atqme 
ankeliiu,  LIbri:  epmine  amkeliiu.  Alll: 
tplnlM,  ofiAeltlti.  fliae  foriatte  plaao 
oBlllenda  copala,  at  til  atyadetoB. 
Laogg.  es  epiraiu  aique  ank, 

80.  Seqaanlar  dao  brevloret  reraao, 
qatlet  tteplaa  laierpenaatar,  velail  ol 
•laUm  pott  aaqahar:  Fttjamt  pi  /eraett, 


14 


AMPHITRLO. 


Vdlneris      «C  viriiim. 

Dt'niqiie,  ut  Tdlulmiit,  odttra  superit  mtnut; 
Vi'cimut  Ti*  ferocfs. 

IMstes  crebri  cadiiot;  n6tlri  conin  iogruuDi: 

Sed  fii^m  in  Be  Umen  ndmo  conT6rlitur;  H 

Nee  recedit  loco,  qui'o  ttatim  r^m  gent. 

Animani  ■miiiiiiil  priu8,  quim  loco  dt^ni^nC. 

Qufsque,  ut  stelenit,  iacet  6bUnetque  drdinem. 

Hoc  iibl  Amphftriio  herua  cdospicaiil'sl  roeut, 

fllico  equit^s  iiibel  d^xtera  inn&ere.  M 

I«jqiiite8  pari^oC  ciCi:  ab  d^xtera  niixumo 

Clim  claniore  I'nTolaot  fmpelu  aUcri, 

FoMant  et  prdlerunt  hdalium  cdpiat 

lure  IniiisUs. 

Mb.  Nuoquam  t'tiam  qiiidquam  adhdc  Terborum  eat  prdiocutua  p^ 

peram :  US 
Namque^^o  ftii  iiiicin  rcS  praeaenti,  elm^at,  qaumpugoaldoi  eal,  pater. 
So.  Perdtidlea  penetrant  ac  in  fugam,  ubi  n6atria  animas  MiUtut' 
Vorteotibtis  Telt^boia  teiia  cdmplebantur  cdrpora, 
Ipsuaque  Amphitruo  r^gem  Pterelam  aua  obtruncaTit  manu. 
Ilaec  fllic  eat  pugnita  pugna  ab  iHaque  mane  ad  T^apcram.  IM 
Hoc  ideo  hoc  commcmini  magia,  quia  illd  die  impraiiete  fui. 
Sed  pro^lium  id  tandcSm  diremit  nox  interrenUI  aoo. 


qnem  venom  cum  Ltmb.  el  valg.  Be- 
Ihlus  posulc  post  vs.  Hoitet  ertkri  etc. 
Vett.  habeni ,  ubi  nos.  Botb.  et  Lind.  el 
vitikm. 

83.  Lind.  f  'ineimut  vi  fera,  e  conL 

85.  Omowrtitur  pro  eonvartii  bic  po- 
sllum  aalmadveriil  Nonias,  ut  praetagi- 
iur  Baccb.  IV,  3,  28.  —  Conainie:  8ed 
la  fagam  ae  (amen  nemo  converiii.  — 
Liod.  in  fugam  ferf  larnen,  e  conl. 

86.  quin  wlatim  rem  gerat,  siaiim, 
L  e.  fonlier,  airenue,  loco  manens,  iara- 
ftivag.  Nonius  vult  legi  priore  producia 
boc  in  slgnifieatu;  unde  Botbiua:  atatim 
qum  rem  gtrai.  Recurrk  v.  183:  Ha 
itatim  »iant  ffigna,  ubi  dublnn,  an  ail 
producendum.  Eico  ordinem  vulgaiom 
muiare  nolult  ezlatimoqoe,  v.  ttatim, 
alve  fortiier  algnilcet,  alve  adv.  all  lem- 
porta,  nnum  Idemque  eaae  verbum,  o( 
noatram:  Biekenden  Fvfttw  In  ntramque 
partem  poaali  accipL 

87.  Pro  amittmnt,  quod  babent  vetl., 
vnlg.  omittunt,  uil  et  Veneia  et  Langg. 
et  V.  C. 

80.  Hoe  uhi  j4.  kerne  c.  aeut.  Pro- 
Bomen  meiis  adleclnm  in  veil.,  In  vulg. 
omiasom;  at  et  In  codd.  Pall.  Botb.  Lin- 
demannusque:  Hoe  ubi  Amfh.  eontpi- 
eatntt  keru»t  e  conL  Habot  mcut  el 
Lamblaaa. 

90.  dtttera  inducere  volgala  et  Vt- 


neia  et  codd.  Pall.  — 
ex  mpila,  qui  IwbBertal  umtferc  TaV. 
irmerej  qned  legendom  oaaa  irmven, 
exiailmat  Lamblnua.  Omnbio  dIaplkM 
indneere  (quad  Lind.  loltoa  eat),  wee 
addiio  pron.  te.  Ipila  aafafli  eqiiiiUMi 
bee  imperaiaa  eaae,  celllgUar  •  veiba, 
quod  aequliur:  Eqnitee  poml  eUi. 
tur  reaiiino:  trrvere,  ezlatlMa^w  voraoa 
eaae  caialeciicnm,  aive  ImmfaiMBB,  fM- 
lea  Innumeri  In  Plaato  occarraat,  qaattt- 
que  eat  Ipae  quoqno,  qui  aequlmr,  va. 
92.  In  %>erbo  slocri'.  Cf.  Trio.  II,  8,  7. 
8.  et  17.  18.  20. 

94.  Verba  iirre  imimetae  pliM  altdi 
Lindem.  et  eoram  loco  acripall :  Im^ita 
alaeri  inrmmt. 

97.  Perduellee,  L  e.  haalaa.  dt.  Off. 

I,  12.  Ill,  89.    Calna  do  verk.  aim-  L 

II.  penefranC  ee,  eonllclBBi  at  la  Aigaa. 
Trin.  II,  2,  1.  Faccb.  I,  ],  83b  — 
Vulg.  et  PalL  i6i  noalrif.  %~au.  nfti 
notfrit,  quod  praeferendwB  doco.  IM 
animam  addiderant  eqakiea  braaaias. 

99.  8ie  vulg.  et  %'eii.  et  PalL  aed 
Boiblna:    Ipentque  regem 
Pterelmm  eua  obimmeai  mm 
obtnincai  babent  eodd.  HehaaL  ti  i 
nae.  —  Lind.  aia 
tiinpfe  obtr,  m. 

100.  VeiL  ab  uequt  mmue  ad  v.  Vrir- 
PalL  et  B.  el  Uad.  mom  m  oma  ad  e. 


AcVUI  I.     SCBRA  I. 


15 


die  in  ctBin      urbe  ad  oot  TtSniuoi  flenlet  princlpes; 

■  manllHit  rfrant,  l^oseiamt  peecatdm  raani; 

Ique  ge,  diWna  hamtnaqae  rfmnia,  iirbem  et  liberot,  105 

ionem  atque  In  Mitralom  cAncti  Thebani  poplo. 
Tirtulem  hero  Amphitraoni  pAtera  donata  ai&rea  est, 

l^rela  potitire  rex  est  t^Siitoa.   Haec  aie  dicam  herae. 

p^rgam  heri  Imperium  dxaequi,  et  m^'domuBi  capteere. 

Utat,  illic  hde  iiurnal:  ibo  ego  illi  dbviain,  110 

I  ego  hunc  hominem  h6die  ad  aedia  bin  tinam  unqaam  accMere. 

io  imago  eat  hi&iut  in  me,  cdrtom  eat  hominem  elMere. 

Imvero,  qtiduiam  formam  e^pi  huiua  in  me  dt  atalom, 
et  facta  mdreaque  huiua  habere  me  aimii^  item: 
me  malum  ^tae  oportet,  cAIiidum,  aatutum,  Mmodum,  115 
hunc  telo  ai&o  aibi,  maiitia,  a  foribua  pdiiere. 

iiid  illttc  eat?  codium  adapectat:  rfbaerrabo,  quim  rem  agat 

^rto  edepoi  acio,  ai  iiiud  quidquam  eat,  qudd  credam  ant 

certd  aciam, 

ego  hac  noctiH  Nootnmum  dbdormiTisse  ^brium. 

leque  ae  Sept^mtrionea  qutfquam  in  coeio  edromo?ent,  120 

ae  luoa  quiqnam  mutat,  aUtque  uti  exorta  ^at  semei: 
Bgulae,  neque  V^sperugo,  n^que  Vergiliae  dccidunt: 
lim  atant  aigna;  neque  nox  qu6quam  concedit  die. 
^drge,  Nox,  ut  tfccepiati!  g^re  patri  mor^m  meol 
le  optumo  dptumam  operam  dda,  datam  puicrd  iocaa.  125 
£qne  ego  luc  nocte  idngiorem  mtS  vidiaae  cdnaeo, 
;em  unam,  y^rberatua  qudm  pependi  pdrpetem; 
[Doque  edepoi  ^tiam  multo  haec  Tfcit  longit^dine. 
cdepol  equid^m  dormire  Sdiem,  atque  adpotAm  probe. 


wmMu$.     Depreeanitt  ipenigO'«eeaiTii      in  VUnivIo  IX,  4., 

•aa  CM  Tliito  naalbut  praefere-  el  ia  Vunue  1.  L,  et  eti  BesperasY  L  e. 

Mt   apDi  Honoram:  et^ftftee^  Vtaerls  steUa.  Festat:  Fefpenfgo,  ve- 

'            ^  Vkf.  Am.  XI,  101.  ifMr  ftaUo,  addiieta  loco  Main.  —  Fer- 

MM  oUme^  99mimmfue  rogontet.  gilMre  saaf  aeptan  atallae,  gr.  JJXiiddBg, 

Qmi  Ptenia  p.  I.  e.  ex  qaa  p«-  diclae  a  vera,  ai  pniaal,  qooalaai  lam 

iOtu  aai.  —  Volf.  PaU.  el  valt.  ezariaBlar.   Uy.  XXI,  36. 

raar  aoUtof  eft.  123.  die  pre  dtet^  aailqaa  Mere. 

aiM  abaadat ,  atl  aaeploa.    Cf.  125.  Sle  veil,  ei  Veneia  et  Beta.  ^ 

raL  6b  Sed  U  fue  pacta  Mreurt  Vulg.    Optimo  opUoM  ept,  aU  V.  C. 

jHrtrf.  ef.  ibid.  va.  40.  60.  187.  ptpemdL  Cf.  Aa.  II,  S,  88.  Via- 

ma  vaff.  Beiblaa   eaai  Llad.  eiebaniar  ealai  aervaraai  »aaaa,  dela 

lajpy  qaed  Llad.  Inaaiaan  veeai.  addoeebantar  ad  irabeai;  ad  pedea  aaien 

I  aaldeai.    Biaoi  Seala  leqallar.  adllgabaalar  peadera.  — «  perpefeai,  I.  e. 

L  «llad  et  OMl.  lelaa^  parpelaaai.   Cf.  U,  9,  109  OOO). 

Hothmmm^  I.  a.  deum  neelia;  Ibi  eoe^ooj  otfae  ibi  quievi  m  tuwi 

Mf  «l  aiMtraalar.     AL  I.  ae-  noetem  peipeteai. 

Ml.  Bei  at  luibei  SUUaa  Vi,  940.  1S8.  atci't  babeai  valg.  el  veil,  et  V. 

•rauaMfe  YOic*  PalL  et  veft.  e&-  C.  alUqae  Pall,  et  Laaib.  —  Betbiaa  Llad. 

IL  qae  ean  Veaeta  et  eed.  Lipa.:  ame»t. 

wUUque  ut   Sle  vett.,  pre  qaa  Cf.  taaiea  97a  Uiieqae  leee  peiUMtaai 

rilf.  at  Belb.  ei  LM.  otTve  at.  eecapat  leeam  aeilail,  taendaaiqae  eat, 

taa  MTalt:  aMfal,  ttafgae  at.  at  dUidlier  leetlo. 

Talg.  at  V.  C.  lagalaa,  veil.  199.  Valg.  et  Pall,  babeai  edepoi^ 

m  B.    Peataa  alt  eaae  Offleala  qaed  aaiiiiaat  Yeit.  at  affiia  nan  alt 

W.  Tair.  «a  L.  L.  VI,  a.  -  Ft-  eUdeaiaak  Babel  taaea  UadeMBaaa. 


16 


AMPHITRUO. 


Mira  suDt,  nisi  inTitavit  t^ae  in  coena  pli&acuiuni.  IM 

Me.  Aiin'  vero,  v^rberol  deoa  ^sae  lui  aimilA  pnUal 

l&go  pol  te  iatia  tii&ia  pro  dictia      maiefactia,  ttreifer, 

Accipiam!  modo  afa  Teni  hue:  invdniea  inforti&nluDi! 

So.  tfbi  aunt  iati  acdrtalorea,  qui  aoil  Inviti  cobaDtl 

IH6e  nox  acita  cat  ^lercendo  acdrto  conductd  male.  IM 

Mb.  M^ua  pater  nunc  pro  hi&iua  verbia  rdcta  el  aapient^  fadl, 

Qui  complexua  cum  Alcumena  c^bat  amana,  animo  ibacqneaa. 

So.  ibo,  ul,  herua  quod  fmperaTit,  Alcnmcnae  jni&nUein. 

Sf$d  quia  hie  eat  homd,  quem  ante  aedia  Wdeo  hoc  noctiaf  Ndn  placet 

Mr.  NiUiuaeathoc  nicSticuloauaa^que.  So.  Qnum  inment^m  TeBlt:  IM 

filic  hoc  homo  d^nno  volt  piilinm  det^sere. 

Me.  Timet  homo:  deludam  ego  ilium.  So.  P^rii,  dentea  phkrioat: 

Cf!rlo  advenieotem  hfc  me  hoapilio  piigneo  acceptdrua  eat. 

Cr^do  miaeric6ra  eat:  nunc,  propt^rea  quod  roe  mdaa  hema 

F^cit  ut  Tigllirem,  hie  pugnia  fdeiet  hodie,  at  ddrmiain.  lit 

6ppido  interii!  dbaeero  hercie,  quintua  et  quam  vAlidua  eat! 

Me.  CUre  advoraum  fdbuiabor:  hie  auacultet,  quad  loqnnr: 

igitur  magia  modum  in  maiorem  in  a&e  concipiiEt  metnm. 

130.  Mira  mfil,  pro:  miram  est.  Cf.  Non  placet  Sle.  \u.  157.  Cf .  At.  A 
V.  278.  Baceh.  Ill,  3,  46.  Caa.  II,  2,  20.  2,  20. 

Senaaa:  mlrarer,  Dial  crederam,  eom  140.  Sic  Lamb.,  aaaaaaaa  i.  a.  a.  faaa 

aeae  paulJo  magia  ioafa  iaviiaaae  in  coena.  cogiiOy  qoom  ran  parpanda.  Valg.  fmmt 

Ick  gtbe  nickt  viel  datum  ^  lo  kat  er  in  aanlam  veiiit,  at  at  veil,  at  Vaa.  — 

ale.    Fast  $ollte  mangtauhen^  er  Iia6a  Cad.  CamerarU:  quam  In  wcBtaw  «• 

hei  Tafel  eiwa$  tfea  uuten  au  oi'el  ge-  Uaimat.  fuid.    Manac.  ^e*  BalMVi 

than.    Se  invilare,  qaaai:  aicli  xalrin-  omiaaa  quem^  aic:  Afi  m  «.  v.  at  •! 

icen.   Cf.  Rod.  II,  7.  In.  ti  inailore  not  Lind.  —  Cant.  Qimm  paaab  rafsnl  H 

pauUitper  pcrfrerety  Ibidem  cbdormiM-  aap.    !Von  plocaf. 

aemut.    Locillua:    Scito  efentm,  bene  141.  deierera  b.  I.  Idem  cradltor  atK, 

kmginquvm    mortalibug   morbum    in  anod  laxara,  ani  taxanda  paricara.  Ct 

vino  Cite,  ubique  invUavii  daptiliui  te.  Paeud.  I,  4,  7.   Sad  varba  fexarc,  fta- 

131.  Per  86  pacet,  et  baec,  el  qaaa  dere,  defoncfere,  exiesen  at  fraadiai 
aupra  a  Mereorlo  dicontor,  Ita  dici  co-  aaepe  babent  aiglgtidcaUonaai,  at  Baccft. 
giianda  ease,  at  non  audiantar  a  Saaia.  II «  8,  5.  Bsiexam  ego  tUm  palvr. 
—  ette  monasyllabon.  Sic  fortaaaa  at  b.  I.  aabaai  aaiiiaua  ape- 

133.  tit,  ai  via;  fac,  age.   Sic  todet  liandi,  at  aalebaat  graaaataraa. 

pra  ti  audet.  143.  hie  me  et  oodd.  —  ViUg.  Mt  Aie. 

134.  Sic  V.  C.  vulg.  el  veil.  Sed  Bo-  -  Deln  volg.  at  veil,  at  PalL  pmgnat. 
Ibioa  ex  libria  vetoaiis:  qui  §olite  inviti  Bolbiua  at  com  eo  Lind.  ax  AcMall  di- 
eubantf  addiia  nota:  f^qal  aolent  inviti  vinaiionibaa :  hie  me  ho^iiio  pmgem 
cubara  aeo  iacere  in  leciia  ad  dormien-  acc^ltirtit  eti.  Cf.  Rod.  Ill,  4,  58. 
dom'';  allegatoque  loco  Mil.  II,  3,  II.  Quod  band  abaoanoi.  Varam  qaaai  ia 
obi  tamen  perperam  Ipae  pro  toli  acri-  aeqq.  crebra  lai  pngnoram  maBda,  bte 
pail  tolifo.  —  Quia  aotem  bomo  Inviias  quoqne  auapleataa  aat  Dooaa,  PlaaM 
cubatV  —  Veneta:  qui  $oUti  inniti  etc-  acripaiaaa  pif^i',  qoad  delade  facilaM- 
bant.   Noatrom  el  Lind.  laiam  ait  in  pugnae.   Sin  pv^ua  piaa- 

135.  cr.  Ovid.  Amor.  I,  10,  44.  Pro  placeat,  legi  paaait  pugnoi*.  Noa  laiarla 
male  conducto  gratia  nulla  tore.  Male  Acidaliam  aeqaimor. 

aotem  canducto  eal  1.  q.  nequlter  et  ad  145.  Lind.  contra  meimm:  ut  eibder- 

nequliiam  condaclo,  uti  opet  male  quae-  miam. 

gitae  Ov.  Am.  Ill,  H,  66.    Douaa  lamen  147.  Batbioa  com  vatt.  alora  ac.  vaet. 

axpl.  -mag^no  conducio,  Parana:  care.  No8lrumvalg.Cf.Plin.epiat.II,  la  Vcatli: 

Hale  oterqoe.  Clara  vertnm,  uti  et  qaidam  cadd. 

139.  Sic  volg.  —  Veil,  et  Pall.  rdd.  148.  Sic.  vulg.  —  Ven.  at  vati.  oaK- 

ai  Lamb.    Sed  quit  ett  hie  homo-  —  lont  alteram  tn.  Mearaiaa:  Igitwrmegi* 


Actus  I.   Sgbna  I. 


IT 


^te,  piigoi:  Urn  diu  est,  quod  T^ntri  Tictum  n6n  datit: 
npridem  Tid^tar  factnni,  h^re  quod  homines  quituor  .160 
■oporem  edilocastis  nii&dos.   So,  Formid6  male, 
i  ego  hie  nomen  m^nm  commutem,  et  Quintus  fisro  e  Sdsla. 
litnor  Tirds  aopori  s^  dedisse  hie  atitumat; 
ttuo^Denumerums^^eamiliunc.  Mb.  Hdm,  nunc  iam  ergo  i  Sfccolol 
.  Ciogitur:  certe  ^xpedit  se.    Mb,  Ndn  ferel,  quin  vdpulet  IM 

•  Qii^  homof  Mb,  Quisqne  homo  h^c  profecto  T^nerit,  pugnds  edet. 

•  Apage,  non  placet  me  hoc  noctis  ffsse.    CoenaW  modo. 
tin  tu  istanc  coenim  iargire,  %i  sapis,  esuri^ntlbns. 

Wm  Hadd  malum  huic  est  pdodus  pugno.  So,  P^rii,  pugnos  pdnderati 

r  Quid,  si  ego  ilium  trdctim  tangam,  utddrmiati  So,  ServAveris:  160 

m  continuas  his  Iris  noctes  pc^rrigilavi.    Mb.  P^ssumum  est 

einus!  nequit^r  ferire  milam  male  discfs,  manus. 

ia  forma  opdrtet  esse,  quf!m  tu  pugno  i^geris. 

.  fUic  homo  me  int^rpolabit,  mdumque  os  finget  ddnuo. 

Em  l^Kossatum  os  dsse  oportet,  qudm  probe  perciisseris.  165 

.  Mlrum,  ni  hie  me,  quAsI  muraenam,  dxossare  cdgitat. 


do  immaniorem  in  tete  e.  a.  rorlme 
Ibeadam :  Igitur  magU  modo  in  nta- 
am  «e«e  cimeipiet  metum ,  transposita, 

Meplas,  praepositlone,  pro:  Igiiur 
jfim  mo49  ia  teae  malorem  metom  con- 
lei.  IjM.  •  codL  igitur  magi*  ma- 
EBi  demum  in  tete  cone.  m.  Ego  In 
tmammo  nUiU  video  abaool,  qaum  alibi 
^mm  magU  adSatur  comparativo.  Sen- 

VHla^ae:  tif  acfeo  maiorem  in  mo- 
rn m€tum  m  te  eoncipiai. 
AO,  lam  pridom »  L  e.  lam  almla  lon- 
a  UMpM  adhi  eaae  vldeiur,  ex  quo 
\Mmmr  liUtrfeel;  etsi  lierl  Id  facium. 
la  Boih.  Uad.  que:  Factum  iampri- 
a  wHd* 

161.  aa^My  Le.  atatUn  a  me  apollaioa. 
154.  Sie  €olo,  81e  codd.  Pall,  et  Gra- 
KB  M  mptia,  babeiqoe  Taabmannoa, 
iMvlaa,  Krneaflba.  Sensoa  eat:  ale 
•  ,  de  vole  eaae,  ale  me  vivere  pro- 
,  0le  aole«,  ale  exlato.    Poen.  prol. 

Ksmree  wocem,  ^am  per  vivi$  et 
Sau  Volf.  et  veil,  tie  volo ,  ot  el  lone. 
I.  Caver.  Lamb.  —  At  Lindemannaa: 
I  aim  9  pra  Sic  oleo,  ut  elere  alt  i.  q. 
Jaia,  imeiUgi,  teatarl,  oalendere,  In 
I  hmWtOj  aaaaoaque  all:  tic  turn,  tie 
wOm  —  Bga,  qnare  Sic  colo  aflTeclalnm 
Miar,  BOO  peraplcio,  praeaerilm  qaum 
Ui  PeeaaJe  boc  aeoaa  oceorrat. 
15a.  Vatt.  et  Pall,  ^equie  homo  hue 
MmrUf  pmguoi  edet*  Moair.  vulg.  — 
Uu  fnitfiua  Aoaio,  nil  et  Llnd.  Bed 
iafM   pra   gvttfiiit  freqneaa  apad 


liOL  Iractfa  Nanlna  alt  eaae  leago 
tttai  aervlaa  ad  Vlrg .  Oeerg. 


IV,  260.  qualiler  nalricea  palma  Infanlea 
leniuacule  langunt,  nt  dormlam;  allualone 
facia  ad  virgam  Mercnril,  qua  qnl  lan- 
gunlur,  aoplontur.  Cf.  et  Celaua  JI,  14. 
et  idem  III,  18.  —  SeroaveriMy  I.  e.  gra- 
lum  feceria;  nam  etc. 

161.  Comlnnai  aolHoqulum  Mercnriaa, 
adloquitorque  manum  auam:  peaaimnm 
boc  eat,  manua,  quod  in  lam  misello  ho- 
mlne  exeroeria.  Pro  male  diicie^  quod 
quidam  cdd.  babeni  et  qood  acripail  Dooaa, 
volg.  et  vett.  et  Yen.  el  Pall,  male  di- 
tctt,  quod  Lind.  Sed  alteram  eaae  opor- 
lere  personam,  ex  versa  aeq.  patet,  obi 
cdd.  pugno  y  Lind.  pii^e  e  coniecl.  Bo- 
tbiua:  malam  maledicie,  Manui:  ex 
Grutero.  Quod  concederem,  nisi  ayllaba 
di  esset  brevla. 

164.  inf erpo/are  esl :  reflngere,  ex  do- 
formate  vel  obsoleto  ant  aordido  pulcrioa 
faeere.  Sic.  Moat.  J,  8,  104.  Nova  pi- 
etura  interpolare  vie  opu$  lepidiuimum  ? 
et  Plin.  Hiat.  Nat.  86,  16:  Selinueia 
terra  lade  dUuta  tectoriorum  albaria 
interpolantur, 

165.  Sensas:  qaem  to  percoeserla,  el 
omnia  oasa  ex  eapile  oporlet  excuaaa 
eaae.  exottodonttir  piacea  apod  veterea. 
Cf.  Aul.  a,  9,  8.  nbi  vide  n.  —  Lind. 
omitilt  ot  cum  cd  Lipa.  el  Gnelf.  Habet  V. 
C.  el  Botb.  Qoodaive  tuearia,  aeu  omit- 
taa,  in  oniversum  tenendum  eat,  aaepe 
ot  Plaoio  esse  lotegram  capni.  Cf.  Capi. 
4,  2,  14.  Cure.  2,  8,  8.  MU.  2,  2,  68. 
Vapulabat  autem  capot  maxime  et  ferle- 
baiur.  Hinc  lorarii  dicli  virt  lindnnacitli' 
in  Trucolento.  Hinc  paraslli  duri  eapito^ 
Mt  In  Ptraa  I,  2,  8.  colL  Capl.  1, 1, 21. 


18 


AMPHITRUO. 


tlltro  is  tunc,  qui  ex6tsat  homines!  pMi^  si  me  adsp^xerit. 
Me.  6iei  homo  qnidim  maio  luo.    So.  Hd,  noouiam  ego  tfboluit 
Mb.  Atque  hand  ionge  ab^sse  oportei;  T^um  longe  hinc  ibfnil. 
So.  iiiic  homo  supdratitiosu'sl.    Mb.  G^tinnt  pugnf  milii.  Ill 
So.  Si  in  me  exercittirns ,  quaeso,  in  pirielem  nt  primi&m  domei. 
Mb.  V6x  mihi  ad  auris  AdvoiaTit.    So,  Na^  ego  homo  infelfz  fid, 
Quf  non  alas  inteireili:  T6iucrem  vocem  g^stito. 
Mb.  fiiic  homo  a  me  sibi  maiam  rem  arc^ssit  iumenii  aoo. 
So.  N6n  equidem  uiium  habe6  iumentum.   Mb.  6nerandua  eat  pa- 

gnis  probe*  IH 
So,  Lissus  sum  hercie  e  oAti,  uI  veclus  hiike  sum;  etiam  nnne nadaes; 
Vfx  incedo  indnis:  ne  ire  pdsse  cum  onere  existnmes. 
Mb.  C^rie  enim  hie  nescfoquis  loquitur.       S4iT0ssum:  noDmdvidet: 
N^cio  quern  ioqoi  a^tumat:  mihi  c^rto  nomen  S6sia  est* 
Mb.  Ilinc  enim  mihi  dext^ra  tox  auris,  ^t  Tidetnr,  vdrberat.  181 
So.  M(ftuo,  Tocis  n^  vice  hodie  hie  T^pulem,  quae  hunc  v^rberai 
Mb.  6ptume,  eccum,  inc^dit  ad  me.    So.  Timeo:  totus  tdrpeo: 
Ndn  edepol  nunc,  i&bi  terrarom  aim,  scio,  si  quis  roget, 
Ndque  miser  me  c6ramovere  pdssum  prae  formidine. 
fiicet,  manddta  heri  peri^runt  una  et  Sdsia.  IS 
V^rum  certum  est  cdnfidenter  hdminem  contra  cdiloqai, 
Qui  possim  vidt^ri  huic  fortis,  i  me  ut  abstinent  manum. 
Mb.  Quo  imbuias  tu,  qui  Voicanum  in  cirnu  conclusihii  gerlal 
So.  Quid  id  exquaeris  ti&,  qui  pugnis  ds  exossas  hdminibual 

107.  Ultra  tttune,  I.  e.  tptge  IstoDc,  vet(.  •!  PaU.  Cf.  Bacch.  I,  1,  78.  Qasri 

procnl  absU  Hie.    Velt.  UUro  tt(tc,  ml.  esl:  lassassamez  itnere.  Cf.  el  Aapl. 

i$Unc.  PaU.  ittuc.  —  Inter  baec  autem  I,  3,  43.  Ex  amare  hie  admodum  fium 

paBslm  propIuB  accedlf  Mercarioa  ad  So-  $aevu$  e$U 

Blam,  Ita  lamen,  ut  fingal  se  eum  non      180.  81c  vulg.  PaU.  vett. C«d.  Upi. 

videre  per  tenebras,  licet  ille  laiernam  Hinc  enim   dextera  vox  mihi  auret. 

mana  gerat.  Lind.  //.  e.  mi  a  dextra  vox  aur. 

16H.   Old  homo^  h.  e.  cognosce  ex      183.  LInd.  ubi  qui  roger.    Vkit.  ubi 

odore,  homlnem  adeHse,  Idque  male  eius ;  roger.    Nosir.  vulg. 
nam  Interfeciurus  sum.    Cf.  Cas.  IV,  3,       183.  Vett.  Illie  met  mand.   Ven.  llUe 

fin.  iam  oboluit  Catina  procul.     Hoc  enim  mand,    Notflr.  vulg.  el  Both.  — 

tamen  LInd.  hIc  Ini.  mihi  iubolet  de  ciua  Donalus  ad  Ter.  Pbomy  I,  4,  32.  Setaper 

mala:  er  riecht  nach  scinem  Vngliicke.  Hicet  finem  rei  aignificai^  tit;  ^etvai 

Verum  Hupra  dedlmus.  Pro  quidam  vett.  est;   dictum  per  $yncopen.     Sic  hi- 

quidem^  dein:  nunquam  obolui?  Nosir.  dices  de  consilio  dimitiebtmtvr^  tupre- 

vulg.  —  BotbluH:  num^iiif/^tiam.    Lind.  md  dictd,  quum  praeco  pronuneiaitet: 

numquidnam.  Hicet:  quod  sign.  Ire  licet.  —  V.  C 

169.  a6/tit(,  sc.  In  bello.    Cf.  Rud.  1,  i//ic  et. 

5,  10.  187.  Vulg.  Ven.  Pall,  et  vett.  Igitwr 

170.  •tipcrtttliostit  saepe  I.  e.  q.  vates,  qui  —  forti$^  a  me  ut  abat.  manum. 
arloluB,  vatlcinator.  Cure.  Ill,  1,  27.  Sed  iam  Lambinus  vldll ,  abUciendoBi  esM 
Supemtitioiua  hie  quidem  est:  vera  Igitur.  Bothius  relinult,  eiecii  o  me  ut. 
praedicat.    Cf.  Cic.  de  Divin.  I,  33.  —  Qui  poasim  i.  e.  q.  ut  possim. 

172.  V.  C.  vett.  et  vulg.  A'ae  ego.       188.  rulcanua  in  comu  est  Ignis  la- 
Botb.  ex  codd.  Guelph.  et  3  Pail.    Ut  terna  cornea  inclnsus.  V.  prolog,  v.  149. 
ego,  maxime  versus  causa.   Vcrum  non      189.  ex^tiaerit  B.,  ul  et  alibi  legitar. 
opus.   Cum  Bothio  tamen  facit  Lind.  —  Vulg.  et  vett.  et  Lind.  exquiri$. 
Caeterum  cf  Rud.  2,  3,  3.  190.  Sic.  vulg.;  at  veil,  et  Ven.  et  V* 

173.  intervelli,  so.  voci  meae.  C.  al.  Servosne^  an  liber?  Both.  Str- 
176.  e  fiavt.    Praep.  e  loUit  Lamb.,  voane  et,  an  I.  —  Pro  titciiiifiie  Laab. 

aaem  sequliur  Botbius.  Ilabeni  vulg.  et  mavnll:  atmaictifiTiie. 


AcTCfl  I.     SCBNA  I. 


10 


r.  S^r?os  esne,  an  liber  1    So.  Utcunque  dnimo  coDlubiitei  est 

meo.  190 
r.  Aiin'  Terol    So.  Aio  eniniTero.   Mb.  V^rbero,  menifrit  nunc. 

iam  fadani,  ut  T^nini  discM  dicere.    So.  Quid  eo  ^st  opusl 
r.  Prfflflum  scire,  qu6  profectus,  qu6iu8  Bis,  aui  quid  TdnerisY 
,  Ht&c  eo,  heri  mei  turn  8er?08.    Nii&niquid  nunc  es  c^rtiorl 
r.  l^go  Ubi  istam  hodi^  scelcstam  cdmprimam  iinguam.  So.  HaAd 

poles :  105 
ne  pndiceque  adserratur.    Mb.  P^r^in'  arguUrierl 
4i  apod  hasce  aedfs  negotium  ^st  tibif  So.  Imo  qu6d  tibi  eail 
u  Ket  Creo  vigils  nocturnes  sfngulos  semper  local. 
•  B^e  faoit:  quia  nds  eramus  pdregre,  tuiatdsft  domum. 

nunc  abi  sane:  Uvenisse  ttmiliares  dfcito.  200 
B.  N^scio  quam  lu  fAmiliaris  sis:  nisi.actutom  hinc  abis, 
niiiaris  iecipiere  Mxo  baud  familiiriter. 

u  Hie,  inquam,  babilo  ego^  Atque  horum  sum  a^rros.    Mb.  At 

scin'  qu6raodo? 

eiam  ego  bodie  t^  superbum,  ni  hinc  abis.    So.  Quonto  modoY 
g.  Ai&ferere,  ii6n  abibis,  si  ego  fustem  sdmsero.  205 
I.  Quin  me  huius  ^sse  familiae  fdmiliarem  pra^dico. 
K.  Vide,  'sis,  quam  mox  Tdpulare  Tis,  nisi  actutum  hinc  abis! 
K         dome  prohib^re  peregre  me  ddvenientem  pdstulasi 
E.  Ha^in'  tna  dom^stl    So,  Ita,  inquam.    Mb.  Quia  hems  est 

igitdr  tibil 

K  Amphitruo,  qui  utne  praefectos  'st  Th^banis  legirfnibns;  210 
ileum  Bupta  est  Alcumena.    Mb.  Quid  aisi  quod  nom^n  tibi  estY 
K  86siam  Tocint  Thebani,  DAvo  prognatiim  patre. 
'jr.  Na^  ttt  isUc  hodi^  maio  tuo  cdmpositis  mendiciis 
Irenisti,  audtoiai  crfiumen,  consutis  dolls! 

191.  Vulg.  Jm*  vera?  —  meniirUnune  arguiarier^  at  Aal.  IV,  4,  11.  a^ftr 
m.  —  Ven.  cl  veu.  el  PalL  MentirU  eavt't/om,  in  simili  argamento. 
me 9  obImo  iam.  Both.  Aiin  vero? —      197.  Sic  veiu  et  B.  —  Valg.  Quid  — 
t  fitifie,'at  et  LInd.  LamMnus  verba  negatii  —  Imo  quid  t  e.7  Lind.  Quid — 


tmUrU  mrae  iam  vail  esse  MerearU,  negoHum  est  tibi?  So.  tmo  Quid  i.  e.f 

mm  TSlf.  Soalae  tribalt.  199.  Both,  peregri  et  domt,  ex  cdd. 

IM.  dieoi  o  V.  C.  et  Pall.  4.  et  6.  ... 

9m9iL  Desaa  et  com  eo  Bothlas  ei  Lind.;  800.  /amiftorct,  sc.  Aapliltrtteiiefli 

If.  mt  Vea.  el  vetl.  habent:  dieeot,  i. 

•«  reete  luibebll,  al  aeqaamar  LambI-  *oriim  tviii  tervea.  Bte 

Teiaa^ie  Ufa:  MenUri$nwne,  Mer-  veit.       volf.  honmo  acrwf  f«m.  BotIL 

rto  irtbuaffloa,  noa  Sestae.    Nam  vs.  7  ^in  quomodo? 

V-l«.  W.-          V..U  0..U...  ^U^*'^;  j^, 

■»  at  •«  Psu-  •■««••  Q„f„  med  huiui  4$$'  familiat  efe.  qsen- 

195.  Pre  viilf.  teelntam  vetr.  etPaU.  admodan  esse  erebro  monoayUabum.  Pa- 

tour,  veeatlva  alae  dabitatlone  caau,  itnni  tamen :  quin  me  e$ie  kuiu$  f.  Quod 

ail  I.  f.  iofeliz,  aeqaam,  at  II,  1,  2.  g|  praefuleria,  Itldem  legendam  mod. 

mum  w.  7.  ocearrli:  ego  ft6i  tttom  fio.  bz  arbitrio  lia  relnxH  veraom 

dmmmmy  aeeltif,  Umguam  abwndam.  Bothlaa:  Qui  praofoeiuo  nuno  Thokmmio 

199.  Bemo  pudtee^e  ado.  Padice  alt,  jimphitruo  est  legtemftat. 

hi  ■aiearlaa  aaoa  faoral  verbo  veae-  il4.  Vetl.  Huo  admonioH.  —  eofiatfllt 

i:  ommmHmmm.  Ct.  C^.  1,  8,  99.  —  dolti.  Bie  Graeel  ^^twntv^  nUnMnp  do 


AMPHITRDO. 


So-  imo  equidem  tunicie  coDButie  hue  ■dTenio^  ntfa  dolif.  US 
Ai£.  At  meatiriB  etiam:  cerlo  pedibuB,  non  tonidB,  Tenia. 
So.  ita  profeclo.  >'udc  profecto  Tapula  ob  ■endidani. 

So.  Son  edepol  toIo  profecto.    Me.  At  p«l  profecto  iopltiia. 
Hoc  quidem  profecto  certum  est;  noo  est  ariiitnUioBi. 
So.  Tuam  fidem  obaecro!  Ma.  Tun  teaudea  Sdaiaai  eaae  dicere,  SM 
^0  qui  Biiml    So.  Peril!     Me.  Parnni  etiaoi,  pratfut  futmn 

est,  pra^dicaa. 

Qu^iuB  Dunc  eB?    So.  Tuub:  Dam  pupniB  uBufeciatf  tnunk 
Pr61i  fidem 5  Tbeb^ui  ciiev!    Me.  Etiam  clamaa,  cimofexf 
L^quere,  quid  Teo/BtiY    So.  Ut  esBCt,  qnem  ta  pagnia  caddcrea. 
Me.  CAiuB  eil  So.  Amphitrudnia,  ioqoam,  Sdaia.  Me*  Ergo  istic 

magia,  HI 
Qufa  vantioquua,  vipulabiB:  ^go  aum,  non  to,  Bdaia. 
So.  h%  di  faclant,  Hi  tu  potlua  afa,  atque  ego  te  ut  Tdrbereok 
Me.  Aiim  muttial     So.  lim  Ucebo.     Me.  Quia  tibi  hen'fltl 

So.  Quem  td  Tolea. 
Me.  Quid  tgiturl  qui  ndoc  Tocare?  ^o.  Ndmo,  niai  quem  idaaariii 
Me.  Amphitruofila  te  ^ise  aiebas  Sdsiam.   So.  PeccdTeram:  SM 
Nam  Amphltruonia  sdclum  nae  med  ^bbc  Toiui  dicere. 
Me.  Hcibara  equidem,  nuiium  ^bbc  nobia,  niai  me,  aerrom  Sdflii» 
Fijgit^  te  ratid.    So.  tJtiuam  istuc  pugni  fecisadnt  tui! 
Me.  I'Jgo  Nura  Sosia  flie,  quem  tu  dddum  esae  aiebia  miht. 
So.  6b«eGro,  ut  per  picem  iiceat  te  idloqui,  ut  ne  Tdpulem!  Itt 
Me.  /iiio  iuduclad  parumper  fiaot,  si  quid  via  loqui. 
So.  Ndu  loquar,  ni«i  pice  facta;  qudodo  pugnia  plda  valea. 
Me.  iHclto  quidvia:  ndn  nocebo.  iSo.  Ti&ae  fideicreddl  if  v.  Mcflft 
So.  Quid,  Mi  falieil    Me.  Turn  Mercuriua  Sdaiae  iratda  aiet 
iS^o.Auimum  advorte:  ndoc  iicet  raihi  libcre  quidfis  loqoi.  M 
AmphilruoniM  i^go  Bum  servos  Sdsla.    Ms.  Etiam  ddnuol 
So.  Vieem  feci,  fot^dus  feci,  vt<ra  dico.    Me.  Vdpula. 

dollii  iitroendiM,  undo  doXonloKog,  firjX^'  phiintonii  volui  toeiennum  esf«  rfieiri* 
vo^iuffog  apud  Kurlpldem  et  Sophoclem.   Mlbi  longe  praeplacet  vulgata  leettoi  ^ 


C(.  Piieud.  I|  6|  135.,  ubi  eadem  dlcilo.  propter  melrnm,  et  propter  i 

933.  Pro  Jldtm.  Vulff.  Yen.  et  veil.  Ium  cum  nomine  Sotiae  slmUltBdo  hie  sp- 
at omues  Pall.  IVo  fldi  Theb,  civet,  prime  In  censum  venire  debobat. 
Afque  ale  eilam  LamblnuA,  qui  tamen  233.  Fugit  de  ratio  ^  t  e.  tntflL 
addll,  alloN  legere  yirfcm.  Cod.  Guelph.  Pugit  enim  perfeclom.  —  Ante  utmtm 
fide.  Noatrum  Aldua  el  ed.  Par.  1530.  vulg.  babet:  O,  qoed  et  Botbkns;  osdl- 
Cr.  Aa.  I,  1,  8.  supplendum:  fidem  titur  In  vetf.  et  Palh  reeie. 
pcMtram  imploro^  ut  aupra  v.  220.  ^                        ,      .  ^ 

el  reilnuli  BeibluH.  ^.^        aupplendaa  eat,  nil  naepe 

^        •  .  r.""'"'  GraVcia  vijg  cea'ainUtar.  " Ai- 

OTs:  perglane  loqnlf  .  ^.J^"* 

Ml.   Vnlg.  et  vetf.  et  V.  C     iVa»  ^ 

jimphitruanit  iocium  nae  me  e$te  volui  Pri«»  ^ 

dicere.  Camerarlos  primua  drdli:  tocicii- 

am,  Uqne  Deaas  In  toxlu  habot,  ut  et  838.  VoJg.  et  PaU.  Dieifo,  ••  f*^ 

Lasiblasa.    Redli  boo  vorabulum  Aulul.  vit.    VeU.  Dieita  qmidvie,  all  et 


rv,  4,  32.   Senalt  lamcn  lam  l.amblnue,   —  Boib.  DieitOy  ti  gaid  vie;  nem 
daadkare  veraam,  node  pro  /Ncim  vult   ce6o.    So.  Taae  credo  fide?  ot  viraii 
teal  A'Mfae.  Batblaa:  /Vom  aie  ilm-  aequeaa  sit  iaBbkaa:  Mm.  Maoa. 


Actus  I.   Sobha  I. 


» 


So.  tJi  label;  quod  tfbi  labet,  fac,  qu^oiam  ptignis  pMa  vales. 
V^rum  utnt  ea  faciii&rna,  hoc  quidem  h^rcle  liaud  reiicebd  tameo. 
Mb.  Tti  me  titus  h^die  Dunquam  ftcies,  quin  sim  86aia.  S4A 
So.  CMe  edepol  tn  me  Alienabis  niinquam,  quin  nost^r  siem; 

nobis  praetor  med  alius  qufsquam  est  servus  Sdsia, 
Qof  cum  Arophitru6ne  hinc  una  fveram  in  ex^rcitum. 
Mm.  Hie  homo  aanus  ndn  est    So.  Quod  mihi  praddicas  Titium,  id 

tibi  est. 

Quid,  malum  1  non  ^o  sum  serros  Amphitruonis  S6sia1  250 
Ndnne  hae  noctu  ndstra  navis  httc  ex  portu  Pdrsico 
Y^it,  quae  me  ad?^xil1  nonne  me  httc  herus  misit  mensY 
NAiBC  ego  nunc  sto  ante  a^dis  nostrasi  n6n  mi  est  laterna  in  manni 
Ndn  loquorf  non  vigilol  nonne  hie  h6mo  me  pugnis  c6ntudit1 
F^it  hercle:  nim  mihi  etiam  mfsero  nunc  maiad  dolent.  266 
Quid  igitur  ego  d^bitol  aut  cur  non  fntroeo  in  nostrdm  domumi 
Ms.  Qufdl  domum  nostraml    So.  Ita  enirovero.   Mb.  Quin  quae 

dixistf  modo,  ^ 
6mDla  ementitus.   Equidem  Sdsia  Amphitrudois  sum: 
Nifli  Bocta  hac  soMta  est  navis  ndstra  e  portu  P^rsico; 
]£t,  obi  Pterela  r^x  regnavit,  dppidum  expugndvimus;  260 
lAt  legiones  T^leboarum'Tf  pugnando  cdpimus: 
lAt  Ipsus  Amphitruo  dbtrnncayit  r^em  Pterelam  in  pro^iio. 
So.  £gomet  mihi  non  cr^do,  quum  iliaec  autumare  ilium  atidio: 
Hie  qaidem  eerie,  quae  illlc  snot  res  gc^stae^  memorat  m^moriter.  — 
S^d  quid  aisi  quid  Amphitruoni  A  Telebois  ^st  datumi  266 
M^,  Pterela  rex  qui  pdtitare  sdlitus  est,  patera  adrea. 
So.  tilocntus  est!  —  tfbi  ea  patera  ndnc  csti   Mb.  Est  in  dstula, 
Amphitruonis  dbsignata  sfgno.    So.  Signi  die.  quid  est? 
Mm.  C6m  quadrigis  S61  exoriens.   Quid  me  captaa,  cdrnufexl 


Quid  n  /.  ele.  niAimm  qnia  Insolens  sit 
dftctylus  Didto  tb  Initio  veraas.  Bed 
eios  seaerto  plura  ocearraoi  exempla,  al 
aialim  ys.  244.  246.  253.  etc  Und. 
DietiOj  ffff;  non  noceho 

249.  VeU.  Vt  lubet;  quid  ubi  luhet^ 
foe.   MMtr.  voJg.  ei  Both. 

248.  Paslrema  veraut  lia  legenda,  at 
letM  paaatD^  In  nliima  ayllaba  v.  iverdm^ 
fOfM  Be  elldatar,  prior  aatem  ayllaba 
cjreretdtm  corrlplainr;  cf;  prol.  va. 
125.  et  UHi  notata. 

250.  non  ega  fifm.  Sic  velt.  —  Vnlg. 
V.  C.  el  Both,  non  rum  ego^  all  etLlnd. 
BMie  leeaie  Icta  In  v.  turn. 

251.  9S  portu  Periieo,  1.  e.  nt  Fe- 
aloa  ail,  ex  aiarl  Baboleo,  quod  In  eo 
aleterll  claaala  Peraarom.  Ceiemm  bic 
per  aoachronlBBam  ale  dietoa. 

253.  file  Tett.  —  Y.  C.  nunc  itiih 
Tvlg.  IVofuia  ego  nunc  kUt  tto^  pt  et 
Laaik.  et  Botb.  —  Und.  Nonne  ego 

hie  9i0. 

254.  Vnlg.  et  V.  C.  iVoit  loquor?  non 
etgiio?  fioii  hie  homo  medo  me  pugniv 


eontudit?  Vetl.  Non  loquor?  non  otp- 
lo?  nonne  hie  homo  pugnie  eontudit? 
Lamb,  nonne  hie  homo  me  p.  c.  Botb. 
non  hie  h.  etc.  Poasit  et:  non  med  hie 
homo  p.  c,  at  praebere  vldctar  1.  vetl. 
nonne.   LInd.  non  hie  homo  me  p.  e.7 

256.  Sic.  velt.  nam  mihi  etiam.  lo 
vqig.  deeat  mihi,  nU  et  In  V.  C.  et 
Pall  rel. 

257.  Veil.  omittuDt  quin ,  babel  vnlg. 
et  V.  C.  —  Boih.  Quin  quaeque  edtsU 
mode,  ex  Galielmo.  Lind. 
voitram?  —  Quin  quaeque  dixiiti  m. 
Nam  V.  C.  vottram,  al.  notlr. 

258.  Equ.  Soria  j4mph.  $um.  Hoe 
ordine  in  volg.  el  vett.  et  V.  C.  qvem 
inverlit  B.  et  Lind.  Eq-  eum  Am.  8, 

265.  Et  velt.  et  vulg.  et  PaU.  in  line: 
datum  est. 

267.  Lamb.  Ubi  ea  patera  n.  e.7  ex 
codd.  —  Vulg.  et  velt.  et  Pall.-  oBiUonl 
ea;  volg.  patera  aurea,  —  Dooaa:  BH 
in  eiitula.  Nam  vulg.  V.  C.  et  vett. 
omittunt  Eit,  Botb.  In  ci8teUula,  et  v. 
ett  poal  aigno.  Lind.  om.  ea,  dein  ka- 


0  AMTMJTfti:*. 

4b.  T6  m«mm4  ^1  JKe.  QwdU^MMfOik  f 

Mms  At  efm  per  Mcrcjiri—  im.  tM  bfw  mb  c 
fl^  Mttrat*^  Mi*,  plw  crate  aiU,  ^ua  ianii 
Mi       Mfli  nliite^  m  mm  mmm  SMil  Te  n 

JTa:.  iSi^u  tee  Mlia.  ta  ^  mm  SMl 

Mo,  tdtf^i,  faa«  iliaac caatcaipla  cf  »» 

^/ait4lai»4Mai  efa  iaai,  (n^pe  »  ipnalaM  iaqp^siO 


lU4cai  halHst  fMrtasaai      Tettitaa;  tiai  caaiiaiiliit  itfaa 
Mft,  f»e«,  ilat^fa,  toatai,  <cali,  Basaa,  labra, 
Milae,  aM;ataiB,  Mrba,  coiloai,  t6ta8  ....  qai4  TerUs  apaati 
%i  Uri;um  cScAtrieosuai,  aihil  hoc  riauii  cat  dmiliaa. 
U44  quom  coflto,  ^uMem  ceito  idte  lam,  qui  acaipfr  fiiis 
N4fi  beran,  novi  a^dii  Dottras:  siae  Mpio  et  t^atia. 


IkH;  In  eltUUula.  —  Cetemi  ie  b«e 
A»flilcr««At«  poealo  v.  Aifeeoa«am  XI, 

tt70«  V«lf.  lM%g,  el  V.  C.  oicff. 
VMlf.  •!  fiMl,  #t  LMDb.  #t  Both,  rmeit. 
tX  V.  ISM  «f  tf7A.  N«d  et  teiiiiui  hie 
ferfeefum  re^utrlL 

a70.  A/rnea  fenat  erat  vasfe  leiills, 
In  m^Aum  Ucenae.  Cf.  C«t.  de  re  ru- 
0iii;«  HI.  et  Pull.  —  Vett.  cirntam  et 
k\n  el  Vi.  »7H.  et  elc  Noolue.  Vulg. 
V*  (i.  yen.  Uoili.  A/meam.  —  ingremuB 
'fl  /cffii  veil,  el  lUII.  viam  vulg.  —  V. 
V»  ingrtttuatu  viam, 

Ulf,  iNAfre,  I.  e.  oade. 

>MI.  (Juiil  tgo  ni  pre  Quidoi  ego. 

ttna.  Uelli.  /n/uro ,  ob  f  equenlla :  Nam 
iniuralo.  Med  ea  eppoeUio  luraii  el 
Inlurail  aollewnla  apud  Homanoe.  CIc. 
Oir.  Ill,  SHI.  Mv.  X.  41.  el  Clo.  Act.  I. 
In  Verr.  ntalim  turato  tuam^  quam 
Muruln  uUorum  tabtUat  committere.  ei 
pre  Neeelo  Com.  7Y6i  vero,  Pito,  diu 
Mihtirandum  eal,  iifniMi  pofiui  CAoe- 
fe«e  ^NiMfalo,  an  Mom'/ia  ei  Lufcio 
iuruiU  ereifa*. 

iHil,  Vulg.  el  veil,  el  Pall,  ei  Botb. 


nMm  ette.    Reeeaildns  iaai  tamam 

ante  iiotim. 

9B7.  Valg.  e(  Yell,  ^e^iltt,  fMl 
eodem  fere  aenea  ocewrit  Paead.  I¥,  l| 

9.  Pertgrina  faeit$  md^btr  kmitAh 
atqme  ignobili$.  Sle  ef  nohUit  aM  L 
e.  q.  Doiaa.  Bothlaa  de  aao:  igntmmt* 

289.  Sic  Volg.  at  et  Baflu  et  Lialn 
et  sane  sum  In  plaribaa  legltiir  Dbria,  a 
V.  C.  et  Pall.  Deest  lamen  Iliad  In  vetL 
Ceteram  ad  rem  cf.  Men.  5,  9,  &. 

291.  (onnit  pro  tonaara  dictui  leaia- 
tur  NonloB.  Ini.  autem  do  crlninai  araatii 
noo  de  barba.  —  Vulg.  et  Bothlna:  aa- 
«ttm,  vel  labra.  Sod  den»  Um  la  Dea- 
slca  ediilono:  naium^  dent,  lahn. 
Lamb,  natum  ct  labra,  probat  taaai 
dem  ez  lilura  codlcle,  et  ale  lodical  It- 
gendum.  Langg.  nota,  labra  ^  atielS 
Pall.  —  V.  C.  notiim,  labra.  —  He 
morandnm,  v.  labrum^  labra ,  aUiat 
prlore  corropta  pronnnclarL  Pro  toi 
Llnd.  Inferl:  aure$. 

294.  cerfo.  Sic  vulg.  el  veil,  el  PaU. 
—  Boib.  certe.  —  idem  mai  volg.  PaU' 
at  vetu  —  B.  tafli  Mtai. 


Actus  L  Scbma  11. 


ego  illi  obt^mpero,  quod  16qoitar:  pultab6  forit. 
({a6  agis  te?  So.  Donn&m.  Ms.  Qnadrigas  ti  nuncinscendis  lovis, 
B  hioc  fugiaa,  its  vix  poteris  ^ffugere  infortdDinn. 
Idnoe  herse  meae  nii&ntiare,  qn6d  heroa  mona  lasait,  lieetl 
T^ae  ai  qnid  via  ni&ntiare;  hanc  ndtlram  adire  ndn  ainam.  SO0 
si  me  irriUasia,  hodie  Itunbifragium  hinc  atferea. 
Lbeo  potiua.   Di  immortalea,  dbaecro  voatrto  fidem, 
5go  peril  1  obi  fnimatatua  auml  dbi  ego  formam  p^rdidiY 
gomet  me  iilic  rellqui,  af  forte  obiiti&a  foil 
bic  quidem  omoem  imiginem  meam,  quae  intehac  faerat, 

pdaaidet.  M6 
fli,  quod  ntoquam  quiaquam  mirtuo  faci^t  mibl. 
d  porlum,  atqoe,  ha^c  nti  auot  ftcta,  hero  dicim  meo$ 
at  ia  quoque  me  fgnorabit;  qotfd  iiie  facial  Upiter, 
(o  bodie  riao  capite  caivua  capiam  pileum. 


ACTUS  L   SCENA  II. 

MBRCURIU8. 

prdap'reque  hoc  hodie  dperia  proceaaft  mibi: 
i  a  forlbua  mAxumam  mol^atiam, 
At  liceret  tii&to  iilam  amplexdrier. 
file  iliuc  ad  herum  quom  Ampbitruonem  ad?(foerit, 
ibit,  aerrom  hioc  a^ae  s  foriboa  Stfaiam  5 
'iaae;  ille  sdeo  (ilum  mentiri  aibi 
$1,  Deque  erode t  biic  profectum,  ut  iuaaerat: 
ria  ambo  ego  flloa  et  demtfutlae 
»iAo,  atqne  omnem  Amphitruooia  fimiliam, 
iaque  aatietitem  dum  copidt  pater  10 
,  quam  amat;  fgitur  demum  omnda  acient, 
Cftets.    Denlque  Alcumenam  Hpiter 
(et  aniiquam  in  concordiam  cdniugia. 
Amphiiruo  aciutom  nx6ri  turbaa.c6nciet, 
»  fnaimulabit  dam  probri;  turn  mdua  pater  15 
aeditionem  in  tranquiilum  c6nferet. 

Qitmirigai  Iovi$y  at  eelerrlmat,  capita  pUeam  acdptokaat,  Idqae  In  tam- 
wmakf  qoadrigae  ad  eelerliatem  plo  Feroniae,  qoae  Ubertanun  erat  dea. 
mUtm  adbibeotor.   Cf.  As.  II,  9,   Sic  Scrvlns.   Cf.  et  Nonlaa  p.  59a 
tf.  IV,  1,  14,  Act.  L  Sc.  IL  1.  8te  Valg.  —  Veil. 

^.oCbit  In  finer.  Sic  Mo.teH.  "ji^^  .^-^ayLff^^^^ 

m.   i«<Iofega*ad»e  wi^oprflc-  J^.  Per..  9,  3,14.  pJiad.  9.  iVl. 

he  Mcnt  Faaam  quod  credo  mor^  4 

fore.  Cf.  el  Soet.  Veepaa.  ^,  ^^^^  ^  \^ 

M:  Favor  arc1umimu$  penonam  .  ./^^  ^^^^  L  e.  q.  tain  aeaiaai. 

trtnt  mttauemet  ut  est  tnoi,  etc.  ^^r*  «r  1  ah 

r.  ut  V.  c.  et  Fan.  ^^i,^  ^         ^  c«ic©rdia» 

8le  velt.  —  Vnlg.  B.  et  Lamb.  ^„  ayllabia  alt  pronandaniBai. 

luni,  at  et  LInd.  tt  Pall.  15.  yett.,  aU  et  Lamb,  et  Boib.  at 

.  8eni  cam  manamlttebaniar,  raao  Lindem.  cam  Gaelf.    £>iim  Mditianeai 


ABIPHITRUO. 


Nunc,  de  Alcamena  didam  quod  dixi  minat, 
Hodie  fiU  pariei  fillos  geminrft  duos; 
Alt^r  decumo  post  mdnse  natceiiir  puer, 

Qatm  s^inataa;  Altec  mente  a^ptumo.  M 
Borum  Amphilraonia  Alter  eat,  alt^r  Io?ia; 
Yerdm  miDori  pAero  maior  ^t  pater, 
Min6r  maiori.   lAmne  hoc  acitit  quid  aietY 
Bed  Alcomeoae  bdlua  honoria  gritia 

Fatdr  curaTit,  Aoo  nt  foetu  fieret,  tt 

Uno  i&t  labore  exadiveret  aerumnAa  duaa, 

[Bt  ne  in  auspicidne  ponatdr  atuprij 

Et  cldndestina  ut  c^letur  auac^ptio. 

Quamquam,  6t  iamdudum  dixl,  reaciac^t  tamea 

Amphitruo  rem  omnem.   Quid  igiturl  nemo  id  probro  M 

Prof&to  ducet  Alcumeoae.   tiim  denm 

Non  fir  videtur  fdcere,  delictum  auum 

SuAmque  culpam  exp^tere  in  mortalem  At  ainat. 

Oritionem  c<$mprimam:  crepuit  foria. 
Amphitruo  aubditivua,  eccum,  exit  foraa  S5 
Cum  Alcumena,  txore  uaurkria. 


ACTUS  1.  SCBNAJIL 

lUPITEB.   ALCUMBNA.  MEHCURIUS. 

lu.  Bine  vale,  Aicum^oa:  cura  r^m  comrounem  qu6d  facia; 
Atqne  imperce,  quadso:  raensea  lim  tibi  esse  act^a  videa. 
Mihi  necesse  est  ire  bine:  verum  qu6d  erit  natum,  t6lilto* 
^L.  Quid  istuc  est,  mi  Wr,  negoti,  qu6d  tu  tam  subit6  dome 
Abeaa?  lu.  Edepoi  baiid,  quod  tui  me,  n^que  domi,  diata6deat;  5 


ilU  in  tr.  c.  Volg.  om.  illi.  Mon  U- 
auescit  V.  ieditionem. 

17.  quod  dixi  minuiy  L  e.  qaod  omisl 
paoUo  ante  dicore.  Cf.  Merc.  pro!.  24. 
Mam  dudum  I.  e.  q,  brevl  ante,  modo. 

19.  Both,  alter  poii  mente  decumo j 
at  et  Llnd. 

96.  Boili.  abiolverct;  vett.  com  Nonlo 
P*  57.  essolveret  qood  ego  praetali.  Vld. 
not.  seq.  —  Vulg.  et  PaU.  abiolvat. 

27.  28.  Vulg.  Pall,  et  veil,  eiiam  in 
fine  veraas  28  kabent  eunpieio.  Argent, 
et  Lamb,  eueeepiio,  Sasceptlonem  antem 
pro  eoncepUono  posolt  Plautos.  Cf.  V, 
8,  9.  Rorum  alter  ^  no$tro  qui  eet  ctis- 
eeptui  iemine.  Nostrum  lamen  locum 
Donatas  ad  Ter.  Adelph.  IV,  5,  32.  sic 
citat:  Et  elandeatina  ut  celctur  conaue- 
tudo.  Undo  Boihios,  Sciopplom  secotus, 
exiruao  versa  26,  tamquam  glossemate, 
fecit:  Clandestina  ut  eeletur  eomuitio. 
Ego  tamen  extrodendum  censeo  vs.  Et 
ne  in  stMp.  etc.  UUtiun  ab  aliquo,  qui 


aerumnae  dua$  aon  de  pueria,  wH  d* 
corls ,  accipec^t,  Uno  foeia  vult  lapatr 
fieri,  Idque  duplicem  ob  caoaam:  at  oat 
labore  uirumqae  pueram  enliainr  Alemeaa, 
et  at  clandestlna  eeletur  aaaceptlo.  Ual. 
abnolvat^  et  contuetioy  neaira  bona 
versuum  proscrlpto.  —  Ceterom  Butfieio 
more  solemni  In  Plauto  prodaeltar« 

31.  Nam  deum  etc  Nam  non  par 
est,  ut  deus  facial,  h,  e.  Ita  rem  loatitaat, 
at  suum  delictum  suamque  culpam  la 
mortalem ,  h.  e.  Alcnmenam,  ezpefere,  1. 
e.  male  ei  evenire ,  sinat.  De  v.  expefen 
cf.  I,  1,  20.   II,  2,  15. 

JcT.  L  Sc,  III  2.  Sic  Valg.  et  V.  C. 
et  Ven.  et  Llnd.  —  Vett.  et  Belli,  i&m 
tibi  exactoi  videt,  —  Pro  Mque  im- 
perce vett.  Mquin  perge^  at  et  Vmu 
et  Pall.  Cf.  Cas.  IV,  4,  12. 

3.  quod  erit  natum.  Both,  ex  Gaelf. 
nalttm  quod  ert'e,  ut  et  Llnd. 

5.  Vett.  Abeas?  lu.  Pol  A.,  at  l«i 
dnabus  sit  legendom  ayllabia. 


Actus  L  Scbha  III. 


25 


M  ubi  BimuiiiiB  Imperttor  n6n  adest  ad  ex^rcitum, 

fUaa,  quod  non  ticio  eat  asua,  fit,  quam  qaod  facto  dat  opui. 

b.  Nimia  hie  acituat  a;fcophanta,  qui  quidem  meua  ait  pater. 

baerratotd,  quam  blande  mtklieri  palpibitur. 

fx.  ticaator  te  eipdrior,  qaanti  f&ciaa  uxor^m  tuam.  10 

7.  Sitin'  habea,  ai  fodmiDarum  ntkila  eat,  quam  aeque  diligami 
Is.  tidepol  nae,  ilia  ai  iatia  rebua  t^  aciat  operim  dare, 

go  faxim  te  AmphitmoDem  daae  malia,  quim  loyem. 

fL.  tixperiri  iatiikc  mayellem  md,  quam  mihi  memordrier. 

rfua  abia,  quam  l^tua,  ubi  cubuiati,  coucaluit  locua.  15 

Mre  Tcoiati  m^ia  nocte;  ni&nc  abia:  hocdne  placet? 

tm.  Accedam  atque  banc  idpellabo  et  atkpparaaitabdr  patri. 

Ilnqnam  edepol  quemquim  mortalem  crddo  ego  uxordm  auam 

fe  effiictim  amire,  proinde  ut  hie  te  efflictim  d^perit. 

[T.  CAmufex,  non  ^o  te  novil  ibin'  e  couapecttk  meol  29. 

loid  tibi  banc  curatio  est  rem,  y^rbero,  aut  muttUio? 

to6i  pol  ego  iam  hoc  adpione . . .  Al.  Ah  n61i ...  lu.  Muttittfmodo! 

£ff.  N^quiter  paeue  ^xpetiyit  prima  paraaitdtio. 

u.  Vdrum  quod  tu  dicia,  mea  uxor,  n6D  to  mi  iraad  decet:  ^ 

'Uuculum  abii  i  legione;  6peram  banc  aubripui  tibi,  25 

!x  me  prime  prima  acirea,  rem  6t  geaaiaaem  ptiblicam$ 

la  tibi  omnia  dnarrayi.   Miai  te  amarem  pi^rimum, 

Ido  facerem.   Me.  Facitne,  ut  dixi?  tfmidam  palpo  p^rcutit. 

u.  N6dc,  ne  legio  p^raentiacat,  clam  illuc  redeundiim  eat  mihi, 

\4  me  uxorem  pra^yortiaae  dicant  prae  re  pdblica.  SO 

iz.  Ldcrumantem  ex  abitd  concinnaa  td  tuam  uxorem.   lu,  Tace. 

16  corrumpe  oculda:  redibo  actutum.   An.  Id  actutdm  diu  eat. 

6.  Ltg»:  fi^  oddH  ad  eiirdium.  v.  euraiio.    Sic  AnlaL  in,  2,  9.  Std 

8.  qtd  fmdem  meu$  til  poler,  li.  e.  quid  Ubi,  mendice  homo^  not  tacUo 
ip«l«  «■!  MerearU  sU  paler.  est?   Cf.  As.  V,  2,  70.   Cas.  II,  6,  54. 

9.  qmam  daabas  legendom  syllabls,  nil  Care.  V,  2,  27.   Poen.  V.  5,  29. 
m  craaBll  Cmerarlae.    Boihlof  nolla      22.  Addidl  pel  ex  vett.,  servaCo  or- 

etim  inseralt  post  06terpato(e.  dine  vulgaio.    V.  C.  babel:  Quo  /ego, 

I  el  eft  LInd.,  qui  et  ve.  praec.  nt  lllud  I  foriasse  ez  pol  fit  relictam. 

dedk:  nt  mcae  pater.  23.  expetivit^  i.  e.  processlt,  evenll 

10.  U  €spmwr.  8ie  Ven.  et  vett.  et  inlbl.  Sic  aotem  acribendam  com  Lam- 
0L  tl  Ijaaib.  et  Both.  —  Valg.  rc  exp.  blno,  non  expedivit^  ut  babet  Llnd.  quod 
K  Dsosa.  noUam  fondit  BODOiim.    Cf.  I,  2,  32. 

11.  iUm  ad  looonem  referendom.  Errat  III,  1,  12. 

rfa  AeMalloi.    Vett.  JSdepol  ni  ilia  25.  gjc  vulg.  el  vett.  et  Pall.,  all  et 

iffMo  r«*iio  etc.   Nostram  Valg.  et  V.  Bolbius.   Habet  hue  ante  abii  Llnd. 

:^i2:iri?;i!''f!Li«'\rm^^^  ^S.  palpo  percuUt,  I.  e.  blando  qo.al 

SlTIS  'a  L  -cJTe^^^^  et  ieni  mana.%IaDHU  demalcet.  Tractam 

Trn'^iju.^  m  rdrv::."rant  ^-'^i- 

raMOdentem  eoUocentur.  pubhea.    Sic  diviaim  acriben- 

15.  leelift  genltlvo  casa  pro  lecii,  V.  ^^^y        republica.    Int.  enlm  pablica 

ttoe.  VI.  V.  Mbi  onaayUaba  pronantlan-  negoii*,  nt  I,  1,  42. 

M,  at  mihU  opoa  ait  vocem  ante  eon-  .  81.  conctiinot,  I.  e.  facia,  reddle.  Cf. 

mUU  eoUocarl,  qaod  fecU  BotUaa  Llnd.  Capt.  UI,  4,  69.   IV,  2,  38.  Aapb.  U, 

po.  2,  105.     Do  acanaione  haiaa  veraaa 

21.  Pro  aut  muttitio  vetl.  haud  hie  animadvertam,  posse  et  sic  legl:  Ldcru- 

iotliio  oMdo,  Ven.  aut  mutito.  At  V.  mantem  ex  abifuj  prodacia  media  In  v. 

X  aMUCHio.   Aecva.  hone  rem  regit  or  a  abitUy  qaemadmodam  II,  2.  et  alibi  paa- 


96 


AHPHITRUO. 


lu.  N6n  ego  te  Mc  IvMsm  relinquo  n^iie  abeo  abs  te.   jiL.  8&Uo: 
tiim  qaa  nocte  ad  m6  yeniati,  eidem  abia.   iir.  Cur  leneal 
Tdmpua  eat;  exire  ex  nrbe,  prii&eqaaiii  laciacit,  toIo.  M 
N^nc  tibi  banc  paterim,  quae  dono  ml  iliic  ob  TirtotAn  dbiU  Cfl| 
Pi^rela  rex  qui  pdtitaTlt,  qoem       mea  oeddi  manu, 
Alcomena,  tibl  condone.    Al.  Fieia,  at  aliaa  aolea* 
iScastor  Gondignam  donani)  quiliat,  qui  don&m  dedit! 
Me.  imo  aic  condignom  donam,  quiiiet,  qnoi  don6  datnm  eat!  41 
lu.  P^rgin'  anteml  ndnne  ego  posaani,  fibrcifer,  te  p^rderel 
jiL,  N61i  amabo,  Ampbftrno,  Iraaci  Sdalae  caoai  aiea. 
lu.  Ficiam  ita,  at  via.  Me.  J^x  amore  hie  idmodam  qoaa  aa^Toa  mfL 
lu.  N6mqaid  Tial         Ut,  qaon  ibaim,  me  amea,  mi^  toM,  ak- 

aentte  tamen. 

Me.  Eamaa,  Amphltrod:  laciacit  fade  iam.  lu.  Abi  prae,  Sdala:  M 
lam  dgo  aeqaar.   Namqaid  via  1   j^l.  EUam ,  ut-  ietutam  adTenite 

lu.  Licet; 

Prfaa  taa  oplqione  hie  idero:  bonam  animam  hibe  mode. 

Ndnc  te,  nox,  quae  m^  manaiati)  mitto,  nt  cedia  die, 
tit  mortalibua  iniuciacat  Idee  dara  et  cindida; 
Atque  quanto,  ndx,  fuiati  Idngfor  hac  prdxama  M 
Tin  to  brevier  diea  at  fiat,  ftciam;  at  aeqae  diaparet, 
ttt  diea  ut  n6cti  accedat.  —  feo,  et  Mercuritoi  aeqaar. 


■Im  faclendam  credu.  Tom  aoiem  (nasi 
font  totam  elidendoa* 

86.  iUic,  Sic  onuiea  edd.,  nee  necesae 
est  eum  Bolblo  legl  tl/i,  qaooUun  t7lto 
nna  ayUaba  pronuBclaadum. 

80.  C9mdignu9  aamper  insarvit  eom- 
parailonl,  nt  alt  L  q.  congniua.  Ct.  AoL 
ni,  4,  6. 

44.  ma  tumm^  ab$€iUem  tamen.  Sen- 
aaa:  ma,  qaaa  taa  aom,  amaa,  Ucet  aim 
afeaena.  Mam  tamen  bae  locatione  I.  e. 
q.  tamalal.  Cf.  Gaa.  praL  20.  MU.  Ill, 
9,  62.  IV,  H,  81. 

46.  LueitcU  koe  iam,  Cf.  Ter.  Heaat. 
in,  1,  1.  /'oe,  iBt.  coalom,  nt  in  Cica- 
rana  Uind  Enoii:  Adtpke  hoe  gubUme 
eandeuBf  quern  invocant  omnea  lovem, 
81a  Cure  I*  3,  26.  hoe  luce  lucebit. 
Pateat  tamen  et  in  nnlveranm  et  nalia 
eettm  aab  peraona  aut  re  aapponl,  at 
•It:  E»  wird  aehon  ftelle.  In  vett. 
•mittUnr  hoc. 

46.  etiam^  nacb  einmal,  dafa  da  bald 
nrdckkammat.   Cf.  v.  82. 

47.  modo  deeat  In  volg.  at  Botblo  et 
Pall.,  iegiiar  In  vett.  et  Lamb,  nee  omitti 
4abet,  propter  varaam.  NIalmalla:  Habe 
animum  bonum.  —  LInd.  Priue  ego  I. 

hie  o.;  to  bonum  a.  Aa6e. 


49.  Valg.  at  Pall.  Vb  wurkiUo  mln- 
a/ac«f.  You.  et  Van.  Vt  mortaUkut 
inlueiicae.  Acldal.  malolt  Mueieceii 
quod  legl  alt  Botb.  in  HelmatadlaaaL 
Iiaqae  bone  aecatua  aam.  Poaalt  taMi 
aeqae  bene:  til  morfalea  in/nciacat,  b. 
a.  Inclacat  diea,  ant  hoe.  In  Mrtaiaa. 
Lind.    Ut  mortmUbue  mlueioeao. 

61.  disparet  nenlraUter  val  faaahra 
aeclpiendnm,  ot  aenana  ak:  nt  aeqae  dl* 
vidatar  dial  apatlam,  et,  qaonlaai  tangliff 
fait  naz,  diea  flat  brevier.  Cf.  CapL  0, 
8,  67.  Veneta:  til  atfuo  diepmr  fit 
dic9  et  nox  accedaU  V.  C  at  8.  PalL: 
tit  acque  ditparet^  Et  dice  a  Moda  aa- 
cedof.  Botblna :  Tanto  diee  ui  kmiot 
fiat^  faeiamy  ut  aequo  diepar  ot  Mt 
nocte  accedat.  Volgata  et  Vat^:  Et  dim 
e  nocte  accedat^  qaod  ad  aalom  ad  van* 
torn  dial  penineret;  de  qno  tanm  aaa 
aermo  eat.  Roatlaa:  d^f9  et  okeMd 
ebcn  to,  qaod  qaomodo  accepark,  aaaeia. 
LIndemannua:  haee  proximm  Tamio  kn* 
vior  fiat  faciam,  ut  aequo  dieparUt 
if  tea,  Et  nox  noetem  aeeidoL  AdM- 
maa  ut  paat  diea,  alqaldem  Vaaata  Hi 
ef  babel.  Denlqaa  dadlmaa  aegiiar  pre 
vulg.  aii6aa^ar. 


ACTVS  U.    SCBVA  1. 


2T 


ACTUS  n.    SCENA  L 

AMPHITRUO.  80SIA. 
M.  Age,  i  tu  seci&ndani!   So.  Sequ6r,  aabsequdr  te. 
M.  SceldaUuimdiii  te  arbitrdr.   So.  Nam  qoamdbreml 
jr.  Quia  id,  qaod  neque  isi  neqoe  fuft  neqoe  fut^rom  est, 
ilii  praedicis.   So.  Eccei^,  iain  toitim 
ida,  ut  tola  nulla  ap6d  te  fid^a  sit. 

jr.  Quid  6st1  quo  moddl   lam  quidem  h^rcle  ego  tibi  istanc 

Deldatam,  sceli&s,  liugnam  absclndam!    So.  Tuiis  sum: 

roinde,  ikt  commodum  dst  et  lub^t,  quidque  Cftcias: 

am^n,  quia  loquir  haec,  uti  facta  silnt  hie, 

aoquam  i&Uo  mod6  me  potda  deterr^re. 

fjr.  Sceldatiasume,  aildea  roihi  praedicire  id, 

Mil  te  eaae  n^uc,  qui  hie  ad^al   So.  Vera  dfco. 

fjr.  Maltkm  quod  tibi  di  dab^nt,  atque  ego  htfdie 

abo!    So,  fatuc  tibi  dst  in  mand:  nam  tuda  sum. 

rjr.  Tun'  m^,  verbero,  atkdea,  hen&m,  ludificiril 

'oil*  id  dieere  audes,  quod  n£mo  unquam  homo  intehae 

Idit,  nec  potdst  fieri,  tempore  ^o 

[omo  idem  dutfbus  locis  ut  simdl  sitl 

o.  Prof^eto,  ut  loqutfr,  res  ita         Am.  lupitdr  te 

erdit!    So.  Quid  mali  sum,  here,  tua  ix  re  prom^rltusl 


10 


15 


20 


Act.  IL  8e.  1.  Postqaam  ablenmt 
ippoBltiitt  Aapbllnio  el  Ststo,  veri  ad- 
ntaBly  el  Ua  qnldeai,  al  praecedal  Am- 
ikniey  aeqaalar  Sosla,  contra  atqae 
iteMU  ierl  apod  veleres.  Nam  plenim- 
M  Mnras  praeeedebtt.  Bi  in  qalbos- 
n  Ubria  legUor:  i  Iti,  •tenndu9  •tptor. 
tiL  anie  verenm  luibeni  Imperrectum, 
c:  Am.  Age  iu.  So,  Subtequor  te. 
t  aaaa  fcficer  el  mhtequor  daplez  po- 
imMf  Tlx  ferendns  est  pleonasmus. 
eraataaMn  eie  Camernrios  invenll  scrl- 
lam  la  ano  eodlce,  et  vs.  36.  A.  hor- 
tlar  Seslam  ad  seqaendoia,  all  et  vs.  79. 
Ma  taaiea  faelle  negnverit,  princlplam 
daa  aeeaae  ttlam  omisso  hoe  omnI  versa 
me  cansiare  posse.  Atque  sic  saepios 
k  pttadfUs  qaaedaoi  addiia  vldeBtur«  ut 
ala.  IT,  9.  ^ao  Integrl  versas,  el  Item 
Bla  audila  la  seenls.  —  V.  fti6teoiior  te 
L  Biaal.  a,  S,  107. 

1.  SceiqMimimtm.  Peculiaris  hvlas 
•ala  la  Plaaio  vsas  est,  pro:  inforta- 
Maa,  aUaer,  damdwiog^  qoemadmodom 
Mfa»  passim  pro  mfortunio  ponltar. 
ape  IT,  1,104.  cr.  Benll.  ad  Ter.  Bon. 
;  a,  aa.  Bodem  senso  tcelettisttmum 
i  cradit  Sialino  Casln.  Ill,  6,  34.,  ol 
lallo  peat  occmewmum.  Cf.  el  lb.  II,  4, 
H  Aflo  lamea  sensn  infra  eeeorrll  v. 
.  at  11.  —  Nam  qn^amekrem  L  e.  q. 
aiaiaMB  aa  ranV  ai  81.  el  aaopios. 
t  Aal.  f»  ly  *•  Veil,  taata:  Ah 


o&rem.  Mostram  volg.  el  omaes  PaU. 
com  V.  C. 

4.  JSccere,  prodocta  oltima.  Idem  est 
qood:  per  Cererem,  ul  aH  ^eslos  In  v. 
Equiriney  velolEdepol,  Ecastor,  Bloao. 
In  Plaoto  tamen  oblcoriqoe  occorrii,  nen 
obtesiatlo  vldetar  esse,  sed  L  q.  Beee. 
Ultima  prodocta  non  nisi  nostra  loco  le- 
gilor.  Veneta:  ecce  rem,  at  5.  Pall.  — 
Tuatim  est :  too  more ,  nt  facere  con« 
soesti.  Veu.  el  Pall,  tu  atUem.  Mostram 
Ooillelmos  ex  Nonio  dedii,  qoi  hone  le- 
com  ita  addacif ;  cui  et  qoidam  codd.  ad- 
stipolanior,  ul  Langg. 

&  NoUa  caosa  lusta  Bothios  transpoaall: 
Foctt,  nulla  apud  te  tuie  ut  fidee  $0. 

7.  tuuB  eum.  Sic  Soph.  Ani.  63S. 
ndttifj  aog  sifii.  Cf.  el  vs.  14.  Bacch. 
1,  1,  60.  Capi.  3.  5,  10.  Cas.  3,  6,  25. 

11.  v.  id  omlttil  Bothios. 

13.  Malum  quod  etc.  Pendere  haec 
potat  Lamb,  a  praecedentibos ,  ol  sop- 
pleator:  Vera  dicis,  si  dicis,  qood  tibi 
hodle  dU  malom  dabonl.  Verom  mora  esl 
Imprecallonis  formola,  qoae  reeorrll  Most. 
3,  9,  122.  JIfaftim  quod  Uti  dii  deae- 
que  omnee  duint.  Nlmirom  abondal  quod. 
SimHls  locniio:  qui  i$tum  di  deaeque 
perdtttnC,  nl  Ca0.-2,  4,  1.  'Men.  3,  1, 
6.   Pers.  6,  2,  6. 

10.  fo^or  —  ret  ita  ett.  Sic  Veti. 
el  PaU.  qnnm  vnlg.  loqumr Harm  em. 

20.  iaa  aa  re,  aaaai  a«i  alal  ax  uui 


28 


AHPHITRUO. 


Am.  Rogdsne,  improbe,  ^tiani  qui  Iddos  ftdfl  mel 
So.  Merit6  mihi  mtledicas,  si  ndn  id  ita  fdctum  est; 
Verum  liatkd  mentidr,  resqae  vXi  facta  di'co. 
Am.  Hdmo  hie  ebriufl  ^at,  ut  opinor. 

So.  tFtinaiD  ita  essem!    Am.  OpUs,  quae  facta.  2t 

So.  tgow'l   Am.  Tu  istie.   tFbi  bibistil 

So.  N^squaiD  equiddm  bibf. 

Am,  Quid  hoc  ait  hominial   So.  ^quidem  deciea 

Di'xi:  domi  sum,  inquam,  —  ^cquid  audisi  — 

]£t  apud  te  adsum  Sdsia  idem.  U 

S4tin'  hoc  plane,  aitin'  diaerte, 

H^re,  nunc  videor  tfbi  locutusi 

Am.  Vah,  dpage  i€A  a  m^! 

So.  Quid  ^8t  neg6tu1 

Am.  Pestfs  tenet  te.   So.  Nam  cilr  istuc  S 
Die/a  1   Equidem  valeo  ^t  aalvoa 
Sum  r^cte,  Amphitru6.    Am.  At  t^ 
Ego  fdciam  hodi^,  proinde  ic  merittia'a, 
Minua  i&t  yaleaa  et  miser  ut  sis, 

SalTds  domum  si  redfero.   lam  M 

S^quere,  sis,  herum  qui  ludiflcas  dfctis  delirintibus  $ 

Qui,  quoniam  herus  quod  froperaTit,  n(!glexisti  p^rsequi, 

Niinc  venis  etiam  laltro  irrisum  ddminuro;  quae  neque  fieri 

Pdssunt  neque  fando  unquam  accepit  quisquam,  profers,  cimufex; 

Qu6iu8  ego  hodie  in  tdrgum  faxo  ista  ^xpetant  mendicia.  tf 

So.  Amphitruo,  mis^rruma  istaec  miseria  est  servd  bono, 

Apud  hernm  qui  T^ra  loquitur,  si  id  vi  verum  yfncitur. 

Am.  Quo  id,  malum,  pactd  potest  nam  (mdcum  argumenlia  puta) 

Fieri,  nunc  uti  tu  hie  sis      domi?  id  dici  volo. 

So.  Sdm  profecto  et  hic  et  ilii.   Hoc  cufvis  rairari  licet,  M 


re  faclam,  nlmlram  vera  dicens;  qaod 
nUIe  lierls,  quam  pleramqae  servl  soleanl 
meodaces  esse. 

21.  Non  InlerpaDgendom  post  eiiam^ 
qood  est  I.  q.  porro;  at  sensus  sll:  qui 
etlamiiam  pergis  me  ludiilcari.  Cf.  Aul. 
I,  1,  16.    Atfin.  I,  1,  28  el  29. 

22.  Vett.  Merito  maledica$  miAi,  ti 
non  ita  id  factum  est.  Valg.  M,  m. 
mihi^  ti  id  ita  factum  est  Noslr.  Bolb. 
e  codd.  Langg. 

24.  Melram,  qood  hacasqoe  foil  Bac- 
chicom,  ab  hoc  versa  constat  iroctiaicis 
Archlloclilcis  dimelris,  intermlslls  bre- 
vloribas.  Delnde  a  v.  31.  seqauntur  ana- 
paeslici.  Llndemannas  et  in  his  habet 
Bacchlacos,  ab  lll.  Herinanno  snppedi- 
latos,  vulgaia  in  paacis  mutaia.  A  ver- 
bis M  te  etc.  irochaicos  leframetros. 

28.  Quid  hoc  tit  hominit?  eodem 
rhyihmo  occurrunt  infra  II,  vs.  146.  Sen- 
sus: an  hic  homo  sa&a  mente  est?  Cf. 


Ter.  Ean.  Ill,  4,  8.   V,  1,  17.  HtaaL 

IV,  8,  7. 

29.  Valg.  domi  ego  ium.  Veram  sM 
ego^  ant  inquam  redandat. 

35.  Nam  cur  ittuc  d.  Iterom  prte- 
posiiam  nam,  at  v.  2.  pro:  Cimum 
ittuc  d. 

39.  B.  et  v.  et  miter  tit.  AddMi  rnt, 
metri  causa. 

45.  Vulg.  et  Llod.  in  ter  go  ^  vl  et 
Veil,  et  Pall.;  in  (ergum  Both,  ex  Lamb, 
et  Acldal. 

47.  si  id  vi  verum  vinciiur^  h.  t.  si 
veram  illad,  qaod  dicit  servos ,  ah  htrt 
vl  vinciiur. 

48.  Constr.  Quonam  pacta  id  poM 
fieri,  o  malum,  i.  e.  o  scelest«,  o  ia* 
fellz.  Lind.  et  to  nam  In  parealhsfiB 
confert.  ' 

49.  Sic  valg.  etVett.;  Both.  kkMiM 
tit.    Lind.  nunc  ut  tu  h,  t, 

50.  et  illi.  Volg.  et  Veil,  ei  tUic»  ad 
et  PalL   Nostrom  B. 


Actus  U.   Scbha  L 


20 


tibi  pol  fstue  mlram  mdgis  Tidetur,  quim  mihi. 
f jf.  Qutfmodo  1  So.  Nihilo,  inquam,  mirom  mdgia  tibl  Istuc  quim  milii ; 
[^que,  ita  me  di  am^nt,  credebam  prfmo  roibimet  S6siae, 
i6nec  Sosia,  ille  egomet,  f^cit,  sibi  uti  cr^derem. 
frdioe  omne,  uli  quidque  actum  est,  d^m  apudhostes  s^dimus,  55 
Idissertayft;  turn  formam  nua  ibstulit  cum  ndmine; 
[dque  lac  lacti  migis  est.  simile,  qnam  file  ego  similfst  roei. 
am  i&t  dudum  ante  liicem  a  portu  rod  praemisisti  domnm 
Im.  Quid  igiturl   So.  prius  mtiito  ante  aedis  stibam,  quam  illo 

adv^neram. 

fjr.  Quia,  malum,  nugdsl  satin'  tu  sinus  esl ,  So.  Sic  sum,  tti 

Tides.  60 
tM.  Huic  homini  nescio  quid  est  mab'  mala  oblectdm  manu,' 
datquam  a  me  abiit.  So.  Fiteor:  nam  aum  obttisus  pugnis  p^ssume. 
fjr.  Qufs  te  verberivitl  So.  Egomet  mdmet,  qui  nunc  stim.domi« 
fjr.  Cive  quidquam,  nisi  qudd  rogabo  Id,  mibi  respdnderis. 
•mDinm  primum,  iste  qui  sit  Sdsia,  hoc  did  toIo.  65 
o.  Tdus  es  servus.  ^m.  MM  quidem  uno  t&  plusetiam  est  quim  toIo; 
dque,  postquam  sum  nitus,*  babul  nfsi  te  serrom  Sdsiam. 
b.  At  ego  nunc,  AmphUruo,  dico:  Sdsiam  servdm  tuom 
raster  me  alterum,  inquam,  adTcniens  ficiam  ut  obfendis  domi, 
iToprognatdm  patre  eodem,  quo  dgo  sum;  forma,  aetite  item, 
\m  igQ  sum.   Quid  opus  verbis  1  geminus  Sdsia  hie  facti&St  tibL 
fjr.  Nimia  memoraa  mira.    Sed  vidistin'  uxordm  meami 
'o.  Quin  introire  in  addis  nunquam  licitnm  est.  ^jf.Quis  te  prdbibuiti 
'o.  Sdsia  ille,  qudm  iamdudum  dIco,  ia,  qui  me  cdntudit. 
tm.  Quia  Istic  Sosia  dsti   So.  Ego,  inquam.   Qudtiens  dicundnra 

dst  tibil  75 
fir.  86d  quid  aial  num  obddrmivisti  diidumi  So.  Nusquam  gentium. 
iM.  tbi  forte  Istum  si  vidisses  quondam  in  somnis  Sdsiam. 
to.  Ndo  soleo  ego  somnfculose  hdri  imperia  pdrsequi: 
^fgilaas  Tidi,  Tfgilans  nunc  te  Tideo,  yigiians  fibulor: 
r%ilantem  411e  m4  iamdudum  y/giians  pugnis  cdntudit.  80 
<M«  Qnis  homol    So.  Sosia,  inquam,  ego  ille:  quadso,  non  me 

intdiiegtsi 

fir.  Qui,  malum,  intelldgere  quisquam  pdtis  esti  ita  nugis  blatis. 
Virum  actutum  ntfsces.    jim,  Quemi    So.  Ilium  ndsces,  ser- 

▼om  Sdsiam. 

fir.  Sdquere  hac  igitur  mi:  nam  mi  istuc  primum  exquisito  dst  opus. 
4i  Tide  ex  nsTi  dfferantur,  quae  imperavi,  iam  dmnia:  85 
b.  l&i  memor  sum  et  diligens,  ut,  quae  iroperes,  compireant 

51.  Addldl  fkol,  qaod  deest  In  llbrls,  lade  e$t  lacti  ^  crede  mtAi,  uit^tiiMi  tt- 
\  M9po  a  UbrarUfl  vel  omlsBum  vel  miltus.  —  Llnd.  lac  lacti»j  e  qolbasd.  II. 


Pareof  In  Sae  sddldlt  Amphi-  77.  dudum ^  I.  e.  brevi  ante,  modo. 

^aed  BoUilos  et  Llnd.  recepere.  Nam  ta  foriaase  brevl  ante  paoUulam 

Briier  siM  ancferltate.  dermllBil? 

8!&.  Beta,  tilt  quidqmd  a.  e.    Llnd.  78.  Venom  ale  acandit  Und.  N&n 

yMtdfjmtcf.  toteo  ego  eomniculote  heri  mei  imp.  e. 

wf.  JVegatf  toe  loefi.    SImUller  Men.  addito  mei  ex  coni. 

't  9y  90.    Nequ9  aqua  oguaey  sejue  81.  Vett.  et  BeUi.n(mme.  Valg.  aonae. 


so 


AMPHITRUO. 


N611  ego  cum  Tioo  simito  dbibi  imperMm  tuoni. 
Am.  tfUnam  dl  faxint,  infecU  dIcU  re  ereniiDt  toa! 


ACTUS  n.   SCENA  U. 

ALCUMENA.   AMPHITRUO.   80  81 A. 
Al.  Satfn'  parra       est  ToMptatam  in  Wta  atque 
In  atftate  ag&nda,  [prae  qudm  quod  moldatum  eetl 
Ita  quofque  comparitiim  est  io  estate  b6minom, 
Ita  dft  eat  compUcitam, 

VoMptatem  ut  modror  comda  consequdtarj  i 
Quin  incommodi  plus  maUque  illico  idait, 
Booi  si  obtiffi  quidi 

Nam  ego  id  none  expMor  dome  itque  ipia  Ai  me 
Sci6,  quoi  Tol^ptaa 

PaHimper  data  ^t,  dnm^viri  mihi  pot^taa  M 
Vid^ndi  fuft  noctem  !&nam  roodo,  itque  is 
Rep^nte  bine  abivit  a  m^d  ante  l^cem. 
Sola  bic  mibi  nunc  yfdeor. 

Quia  iile  hinc  ab^st,  quern  ego  am6  praeter  dmnea. 

Plus  a^ri  ex  abftu  Tiri,  quam  ex  adv^nto  '  11 

Voli&pUtiB,  c^pi. 

Sed  bdc  me  be^t  saltern,  qu6d  perdntfUes 
Yicit,  et  dom!&m  laudis  cdropos  rer^nit. 
Id  stflatio  dst:  dummodd  laude  pirta 

Domtkm  recipidt  ae,  M 
Feram  ^t  perferam  i&sque  abitum  eius  inimo 

87.  •tmtlH,  I.  e.  slmal.  Merc,  f,  2,  8.   In  atlait  agunda^ 

LInd.    iVon  enim  ego.    In  Ubris  abeat  Quin  incommodi  phiimaliqueiliieomiikt 

eni'm.    Atqae  qaaerliur  adhae,  an  non  Boni  $i  ohtigii  quid? 

poasU  ego  in  fine  produci.  at  nensos  all:  aonne  per       i^i  pam 

88.  Boih.  re  dicta.  Veit.  dicta  recte,  eat  voluptatla  In  vlia,  at  gn 
81  fere  Pall.  Noatr.  vnlg.  —  infecta  v.  aequl  plua  mall,  al  quid  aMgii  mIV 
III,  2,  3.  Quae  Inserta  aunt,  apuria  eqaldea  lodlet, 

Act.  II.   Sc.  11.    Qnerilar  Alcmena  ml  pleromqoe  In  cantlcia  molui  aeiiai 

de  abUa  virl.    Adit  earn  vema  Ampbl-  addlia.   Praeterea  rbytbmna  nan  vMettr 

troo.   Ilia  alupet,  nec  earn  aalutat.  Am-  optlmua  In  bla:  JProe  ^iim — Hmfmi' 

pbliroo  negat  ae  adfulsae  lam,  lUa  affir-  quecomp.  —  aetatehom.  —  itm  diit.  Vi 

mat,  et  pateram  albl  daiam  proferrl  label,  taceam  de  tautologia:  Ita  qu.  9i  itm  0$ 

Ergo  Ampbltrao  banc  rem  Inqu&rere  In-  etc.   Complacitum  eat  ab  Relmlo.  Yf|| 

ailtait,  Naucraiemqae  ex  navi  arcesaltom  placitum. 

ablt.  Seena  eenatai,  all  Hermannua  dtapo-      6.  Veil,  voluptatij  mi  alt  GraaelaMi. 

auit  (De  melr.  p.  397.)  veraibaa  bac-  Accnaaiivam  babet  valg.  et  B. 
chlcla,  Ita  ut  brevlorea  Intercedant  Ion-      10.  Valg.  et  codd.  et  Vait.  dmm  mri 

gloriboa,  qal  varlo  mode  poasint  dlvidi.  mei  mihi  potettai  etc. 
LIndem.  aenarloa  dedll  baccblcoa  aaque      12.  Vulg.  et  Vett.  et  cadd.  repmU 

•d  va.  15.     Culaa  lecilonea  aaque  ad  ahiit  a  me  hinc  ante  I,    Bothe:  Jla- 

va.  90.  omnea   enoiare  bio  nolulmaa.  pente  ahiit  a  med  hino  ante  L  Sft 

Noa,  obi  fieri  potah,  vulgaiam  dedlmaa.  tranapoaut  v.  June. 

1.  Bene  ae,  credo,  haberet  prlnclplam      IS.  Qoaerlior  nlmlnim,  aa  aaa  pa- 

acenae,  al  ale  legeretar:  ducenda  alt  media  In  v.  ahitu.  d.w^'tk 
Satin'  parva  re»  e$t  voluptatum  in  vita      19.  Vocam  ahiit  ^  qnaa  aoia  dwinssif 

atquc  la  valg.  legltar,  apiuiaB  ladieo* 


AgTOS  II.    SCBHA  II. 


SI 


iiqne  obfirm^lo:  id  mod6  si  merc^dis 
mi,  ut  vmAb  victor  yir  belli  cldeat, 
mi  esse  ddcam. 

I  praemiom  ^flt  optimi&m  $  85 
I  omoibtis  rebus  inteit  profile; 
at,  flali&8,  vita,  r^a  et  pardntea 
tria  et  progodti  tutdntor,  aerrdntor; 
I  omnia  in  ae  hab^tj  omnia  ddsunt 

qaem  pen^'at  yirtda.  SO 
^depol  me  uxori  dxoptatum  cr^do  adventurim  domum, 
me  amat,  qaam  cdntra  aipo;  praea^rtim  re  geati  bene, 

hoatib^a,  quoa  nemo  pdase  auperari  ratuat: 
uapido  meo  itque  ductu  prime  coetu  y/dmua. . 

enim  me  illi  ^peclatum  optdto  Tentonlkm  acio.  S5 

lidl  me  expectatiim  tion  rere  amfcae  yenturiUm  meael 

[^ua  yir  hie  quidem  eat '  jiat,  S^qaere  hac  to  me.   Al,  Nim 

quid  ilte  reydrtitur, 
I  qui  proper&re  ae  aibati  in  ille  me  tentit  acienal 
id  si  yolt  ^xperiri,  a^um  abitum  ut  dealderem, 
r  med  hai&d  inyita  s^  domum  recipft  suam.  40 
nphitruo,  redi're  ad  nayim  mdliust  nos.    Am.  Qua  gritial 
tia  domi  dati&rus  nemo  est  prdndium  adyeni^tibus. 
!ui  tibi  istuc  in  mdntem  yeniti  So.  Quia  enim  aero  ady^nimns. 
\ui1   So.  Quia  Alcum^napi  ante  aedia  atdre  aaturam  inttiiego. 
Myidam  ego  ilianc  hfc  reliqui,  qnom  ibeo.   So.  Hei,  perii 

miser!  45 
[aid  tibi  esti    So.  Ad  aqndm  praebendam  cdmmodum  adyeni 

domum 

0  post  mense,  i&t  rationem  16  ductare  intdlego. 

(no  animo  es !  So.  Scin\  qndm  bono  animo  aim  1  Si  situlam  c^pero, 

am  mihi  diyfni  quidquam  cr^duis  post  ht&nc  diem, 

■ter.  Both,  deiur  ex  Bf ooac.  cod.  seqq.  in  meutem  eH  •  eonL   Vmit  sloe 

ralg.  •!  volt,  el  B.  omittimt  9t  dublo  porfeciam;  boo  qoidqiiaiii  potoot 

rmU9.  Posuit  HermannQB  oi  bio  oose  maglo  ouporiaoni  h.  L  qoam  part. 

Mo  versas  feqoenilo.  nimc,  qaam  sano  halMnt  codtoes. 
ra  apiatOy  quod  habet  vulg.,  vett.      46.  id  aquam  praebendam  ^  ac  paer- 

\f  at  et  Ven.  Pareos  optato,  ptrae,  ad  layaadam,  ot  aaeriicandam. 

la  adioeta.  cf.  vs.  49. 

la  volt.  — Valg.  et  Llnd.  Quid?      47.  Pro  duetare  vott.  ol  omnoa  PaU. 

rare  extp.   Nostr.  et  Boih.  eau  V.  C.  dietare.  lilod.  deliearel 
^am  qutdj  i.  e.  q.    Quidnam^      48.  Sic  volff.  ol  PaU.  Blal  qood  Ull: 

MlvA  nam  aeloncia  atqao  prae-  at  titulam  iam  ceporo.  —  Vott.  tcm 

•He  monoayUabam.  quam  heine  animoT  ri  eitulam  iam  oe- 

adm,  b.  e.  panllo  ante,  modo,  poro,  oto.  Botb.  ox  eool.   Scm,  fuam 

I,  Ily  1,  71.  bono?  'Si  mtulam  iam  eepero^  fortaaao 

^olf.  01  vett.  Mque  n  id  v.  rataa,  nUdam  prodad.   L.  ajtodaai. 
*aroaa  ox  Pall.,  et  BoUi.  —  V.      49.  Yulg.  ol  PaU.    Nunquttm  edepd 

H  bie  iMdla  prodacta  leg!  potest,  fit  mihi  divini  quidquam  eredme  poet 

'fcaeiar.    Maoi  femliiao  per  Ca^  ftttne  diem.  Yetl.  titimio.  BoUitaa  qmd- 

iarabaaty  of  vlrl  per  Horealom  quam  eUcIt,  ot  credere  conatroaivr  aam 

Mai.  goniilvo,  ot  Baecb.  II,  9,  6.  Aala.  n, 

mMm  addll  atmo  pool  tflitc,  4,  68.  Tnie.  n,  8,  fiB.    Bod  adiUaai 

oaao  rataa.  Item  Llnd.,  qnl  ia  paiiaa  vldoiar  edepol  l»9  at  aaapo^ 


1 


82 


AMPHITRUO. 


Nf  ego  illi  puted,  si  occepao,  dnimtni  omDem  intertrixero*  50 
Am.  S^quere  hac  me  modo:  ilium  e^o  istl  rei  ddlegabo^  time. 
Al.  Mdgis  DUDc  meum  officium  facere,  si  htiic  earn  adyonum,  irbilror. 
Am,  Ampliitruo  uxordm  saiutat  ia^tua  aperatim  aoam, 
Quam  dmnium  Tliebia  vir  unam  ease  dptumam  diiddicat, 
Quimque  adeo  ciTds  Thebani  y^ro  rumificint  probam.  86 
Viiuistin'  usque?  dispectatuane  ddyeniol   So.  Hand  Tidi  magia 
J^xspectatum:  eiim  saiutat  magis  baud  quidquam,  qnim  can  em. 
Am.  itt  quum  gravidam  et  quum  te  pulcre  pidnam  adaplcio,  gaftdet. 
Al,  6b8ecro  ecastdr,  quid  tu  me  d^ridicuii  gritia 
Sic  salutas  itque  adpellas.  qudsi.dudum  non  yideria,  M 
Quisique  nunc  prim^m  recipiaa  t^  domum  buc  ex  bdaUbua, 
Atque  me  nunc  profnde  adpeilaa,  quiai  multo  poat  yiderisY 
Am.  imo  equidem  te,  nfsi  nunc,  bodie  ntksquam  yidi  gdntiam. 
Al.  Cdrnegaal  ^at.  Quia  ydra  didici  dicere.  ^x.  Hand  aequdm  fadt, 
Qui,  quod  didicit,  id  dediscit.    An  periciitimini,  85 
Quid  animi  babeami   Sdd  quid  buc  yos  r^vortiminl  tim  citol 
An  te  auspicium  c6mmoratum  est,  An  tempestaa  cdntinet, 
Qui  non  abiisti  dd  iegiones,  fta  uti  dudum  dixerasi 
Am.  Dudum?  quam  dudum  istuc  factum  est?    Al.  T^ntaal  lamdo- 

dum  mode. 

Am.  Qui  istuc  potis  est  fieri,  quaeso,  ut  dicis,  iamduddoi  modo?  11 
Al.  Quid  enim  censes?  te  M  deiudam  cdntra,  lusor^  meum. 
Qui  nunc  primum  te  ddyenisse  dicas,  modo  qui  bine  dbieris. 
Am»  Ha^c  quidem  deliramenta  Idquitur.    So.  Pauiispdr  mane, 
Dum  ^dormiscat  unum  somnum.    Am.  Qua^ne  yigiiana  admoiat? 
Al.  ]^quid*em  ecastor  y/giio  et  yiplans  id,  quod  factum  eat,  fiibulor:1S 
HAm  dudum  ante  liicem  et  is  tunc  6i  te  yidi.    Am.  Quo  in  loco? 

etoB.   MIsI  mails:  yunquam  edepol  iu  Cf.  True.  2j  4,  33.  34.  et  lb.      6,  SS. 

mihi  divini  quidquam  posthao  creduit.  V.  indlc.  gratulationiM  formula^  et  tife 

Versus  seqneniis  sensas:  nisi  omnem  v.  quum  pre  quod, 

aquam  de  puteo  extrasero,  et  ilium  ex-  60.  Quasi  dudum  non  videttM^  L 

Biecaveroy  Indlce  Camerarle.   Cf.  Bacch.  quasi  non  brevi  ante  me  videris.  V.  sf* 

lY,  7,  28.  nbl  est:   lam  illorum  ego  VeU.  Quasi  qui.   Vulg.  Quiuique. 

animam  amhorum  exsorbebo  oppido,  de  62.  muUo  post,  h.  e.  post  BBltai 

pneUa  el  PIstocIero  rivall.  —  Oe  formula  temporis  nunc  primum. 

lurandl  cf.  Bacch.  Ill,  4,  6  et  Aslo.  V,  g.^     ,^         conlectara.  Volf. 

4.  qulbus  ex  locis  apparet,  plene  iia  .   .^^  JJ. 

habere:  Numquam  tu  mihi  qmdquam  veleres  bunc  versum  sic  legani:  Q««. 

rei  rfifim*  vel  humam  credas ,  nm  eic.  istuc  factumUt.  Al.  ientai,  um 
Dlvina  autem  et  hum.na  idem  signiflcant 

4uod  :  omnia.  Cf.  I,  1,  105.   Dedunique  l^^^^^^         ^g^,  ^equena  versus,  all 

•e,  divma  humanaque  omnia,  urbtm  et  x'  Ti^^lZ^J^^^^^^ 

liberos.    Sic  apud  Icios  iura  divina  et  'P***  A»cumenae  verba  repetoniur. 

kumana.   Hie  aniem  dlvina  solum  com-  V"»a         censes?  Non  pat,  qaei 

memorantur,  Idee  quia  de  re  divina,  vl-  n^'cris*    F«cio  enim,   at  te,  loaeM 

delicet  lavatione  et  sacriflcio  circa  puer-  deiudam.   Merito  facerem,  al  et 

perlom  sermo.  Cf.  True.  II,  5,  23-^28.  '•cerem,  ut  te  deluderem,  qui  me  delndas. 

62.  Veit.  facerem.  74.  Unum  redundat  lateriam.   AaL  l| 

65.  Vett.  rumiferant.  1,  30.  —  Vulg.  Paene  vigiUmt 

66.  Veil,  exspectatus.  Veil.  Quae  nae.    Yen.  quae  «e 
5a  Sic  Veit.  et  Bolb.  —  Vulg.  Et  lans  somniet^  ut  PaU.  pierlqae. 

quum  ie  gr,    Notanda  autem  solennis  sowniat.   Lamb,  et  B.  nt  iioa.  CL 

fiilaiandl  formula:  gaudeo,  ftiuni  etc  IV,  1}  2. 


Actus  11.    Scrna  II. 


33 


IIi'c  in  aedibns,  tibi  tu  liabitas.     Am,  Ntinquam  factum  eat. 

So,  N6n  tacea? 
lid^  ai  e  portii  nivia  hue  noa  dfSrmientia  ddtiilit? 
IT.  Ilei  (^tiam  tu  quoqne  idaentaris  huiic?    So,  Quid  vis  fieri? 
»o  tu  acia,  BacchacS  bacchanti  al  veiia  advorairier,  80 
:  inaaoa  insiDlorem  fdciea:  feriet  aai^pius. 
dbsequare,  uni  reaoivaa  pidga.    Am,  At  poi  quin  c^rta  rea 
IOC  eat  obiurg^rc,  quae  med  hdllie  adFcnient^m  domum 
iluerit  aai^tare.    So,  Irrit^bia  crabon^s.    Am,  Tace.  — 
cumena,  uni&ai  rogare  t^  volo.    Al,  Quid  via,  roga.  85 

Num  tibi  aut  atulti'tia  acceaait,  aiU  auperat  aupdrbia? 

Qirf  iatuc  in  mentem  ^at  tibi,  mi  vir,      me  percontirier? 
v.  Quia  aalutare  idvenientem  m^  aolebaa  intidhac, 
Ipellare  itidem  i&t  pudicae  atioa  viroa,  quae  at^nt,  aolent; 
I  more  expertffm  te  factam  adr^niena  offendi  domum.  00 

^l^castor  equidt^m  te  certo  heri  hfc  advenientem  fllico 
.  aalutavi,  €X^  valuisseane  iisque,  exquisivi  simul^ 
I  vir,  et  maniim  preliendi  et  (Saculum  tetuli  tibi. 
L  T6n'  heri  hunc  aaititaviati?    Al,  Et  t^  quoque  etiam,  Sdaia. 
I.  Amphitruo,  aper^vi  ego  istanc  ti'bi  parituram  fi'lium:  05 
frum  non  eat  puero  gravida.    Am,  Quid  igitur?    So,  Inainia. 
L.  Equidem  sana  sum,  dt  deos  quaeso,  ut  sdiva  pariam  filium; 
frum  tu  magnum  malum  habebia,  ai  hie  suum  officiiim  facit; 
I  iatuc  omen,  dminator,  c^piea,  quod  te  cdndecet. 
K  ^oimTero  praegndti  oportet  dt  malum  ^et  malum  dari,  100 

quod  obrod^t*,  ait,  animo  ai  male  esse  oecdperit. 
w.  'T(k  me  heri  hie  vidiati?   Al*  Ego,  inquani,  ai'vis  decies  dfcere. 

79.  In'.erieetio  He/,  qua*  legiior  in  edd.  87.  in  mentem,  pro  in  menCe,  Bo- 
lt., aeeot  in  vulg.,  apud  Boibium  se-  tblus  ex  codd.  Langg.  et  Palat.  qaloto 
raiim  praemlsaa  bulc  versul.  Veram  repoaaii.  —  ex  me  pereantarier  egregle 
t  elidenda.  JLlnd.  add.  ntine  ante  huic,  exhtbet  eod.  Helmst.  —  Valg.  et  veil. 


//ef.  et  Yen.  ei  Pan.  omlttunt  ex  me, 

BOl  FelU  ante  advonarier  ob  metram  88.  Vett.  venientem. 

K  ferri  poteal,  nnde  B.  legendom  con-  90.  Yen.  domum ,  acU.  adveniena.  — 

U:  M  adwreari  veUi,  Foralian  rectlos  Vulg.  el  veu.  domt,  quod  et  Lind.  et  V. 

r,  at  Interdom  Indicailvos.  Cf.  Mil.  Ill,  C.  cum.  6  PaU. 

18.  at  gerimut  rem,  pro  geramus.  91.  Ate  addldi  ex  veil.   Nam  In  volg. 

mniaaMB  almUea  rbyibml  aaepiua  ob-  deeai.    Llnd.  e  eonl.  advenientem  heri 

fai  Plaoto.  illico. 

8SL  mm  reBolvas  plaga,    Reaoivere  93.  B.  adprehendi  ex  Helmal.  cod. 

L  Idem  eat,  q.  reddere  debilam,  tri-  93.  V.  Ii6i lamqoam  monoayUabam  pro* 

Mm ,  nt  Men.  V,  5,  30.  Perdormiseo,  nonciandom,  ot  alibi  •t6t.  Undo  non  opua 

reimlvi  •rgentum^   eui  deheo.    cf.  com  Llndemanno  acribl  parturam, 

M.  I,  2,  39.  —    So  kommat  du  nilt  100.  JPraegnad'  Botblua  ex  codd. 

Mna  Bcblage  daven.    l^d.  nolla  ao-  Volg.  et  veit.  praegnanii.  —  et  malum 

irltaie:  una  te  exiolva^laga,  et  malum;  priua  mttlom  eat  partoa;  al- 

Bft.  Quid  ott,  roga.    Sic  Yen.  —  terom  eat  malum  Punieum.  Senana: 

rig.  et  edd.    Quid  vie  rogare?  roga.  Praegnati  competit  mttlom  et  malum,  b. 

i  rogare  apene   eat  addltamentura.  e.  datnr  m^um,  et  malum,  qfo  recreetor. 

ol  aaepe,  pro  quod,   AUaa  fre-  Botblua  nuUa  codd.  aocloriiate  acrlpalt 

formala :  iSi  quid  vie  roga.   No-  ad  malum  malum,  Cf.  Aol.  lY,  10, 76. 

I.  e.  q.  raga,  quodconqoe  via  ro-  Baccb.  Ill,  3,  22.   Lind.  autem  ex  men 

i».  anc  f,  1,           Bfereurioa:  Dicito  conl.  oportet  mulieri  malum  dari,  • 

\l4mi$i  aan  noeebo,  102.  $i  vie  deeiee  dieere^  auppl.  nm. 


34  AMPHITRUO. 

Am.  in  BomDie  fortiste.  Al.  Imo  TlgiUna  Ttgilantem.  Am.  \mi  miU! 
So.  Quid  tibi  CBtl   Am.  Delirat  uxor.    So.  Atra  bill  p^rdU  eat: 
Niilta  res  tam  d^lirantia  htfminea  cQDcinoit  dto.  Iff 
Am.  tJbi  primum  libf  aenaiati,  mtklier,  implidacierl 
Al.  ^quidem  ecaator  aina  et  aalva  atkin.  Am.  Cut  igUnr  pra^icai, 

heri  me  vidisse,  qui  hae  noctu  in  portmn  ad?eclt  anoiiiaf 
ihi  coeuaTi  atque  ibi  quieyi  io  niyi  noctem  p^rpetan, 
N^que  meum  pedem  hue  iutull  etiam  io  a^dia,  ut  cqbi  eztfrdtii  111 
Hfnc  profectua  aum  id  Teleboaa  h6atea,  eoaque  ul  Tidmoa. 
Al.  imo  mecum  co^naTiati,  et  nt^cum  cubuiatL    Am.  Quid  eati 
[NHne  te  pud^t,  aceleata,  pdpuli  Io  eooapeetum  fofredfl] 
Al.  V^ra  dico.  Am.  N6d  quidem  herde  de  hie  re;  de  aUia  nteia. 
Al.  Primulo  diltieulo  abiiati  id  le^onea.    Am.  Qudmodot  119 
So.  Rdcte  dicit,  i&t  contmeininit:  adnmium  narrit  tibi. 
8^d,  mulier,  postquam  dxperreetad  da,  prodigiaU  IotI 
Adt  iDola  aalaa  h6die,  aut  thure,  cdmpreeatam  op6rtaH. 
Al.  Vad  capiti  tu6!   So.  Tua  iatue  rdfert,  ai  curiveria. 
Al.  fteruiD  iam  hie  io  me  iDclementer  dicit,  atque  id  aioe  malo.  Ill 
Am.  Tice  tu!  —  Tu  die:  dgooe  aba  te  abii  hine  h6die  eiu  dildcolal 
Al.  Quia  igitur,  niai  T6a,  narrayit  mi,  iliic  ut  foerit  pro^oml 
Am.  Ad  et  id  tu  acial   Al.  Quippe  quae  ei  te  andivi,  tit  urbea 

mixumam 

I^xpu^oaviaada,  regemque  Ptdrelam  tute  occideria. 
Am.  tgone  istue  dixil  Al.  Tute  iatic,  dtiam  adatante  hoc  Stfala.  IK 
Am.  Audiatio'  tu  m6  narrare  hoc  hddiel   So.  Cbi  ego  andlTerial 
Am.  Hine  roj^    So.  Me  quidem  praeaente  ntoquam  faciui  est, 

qu6d  aciam. 


103.  Pro /ortoste  Bolhius /on  e  conl.; 
deia  vigiUmtem  vigUam,  In  flno  voJg. 
•t  voU.  mi$ero  mihi.  Sod  apparor, 
iKtftrp  eildoiMlaiB  ea«o  proptor  metroH. 

105.  concinaot,  faclt,  at  sapra  I,  3, 
81.  et  Capt.  IV,  2,  38.  ol  SUcIl  U,  2, 
13.  et  Had.  I,  21,  8. 

110.  Neque  meum  pedem.  Vox  pe- 
dem hlc ,  ut  et  alibi ,  una  ayUaba  pronon- 
claoda.  Cf.  MIL  II,  3,  73.  Ceierum, 
hoc  al  noUa,  poaaltet  hue  abUeU  Trana- 
ponere  enlm  nollm,  quod  fecli  cum  Bo- 
iblo  Lkid.  Neque  pedem  meum  hue. 
Sic  enlm  perlerii  locua  probana  de  v. 
pedem,  de  cuius  correptlono  dubltarl  non 
debet. 

list  Quid  eft?  Sic  vett.  atque  did 
aon  potest,  qoan  aaepe  Io  Plauto  adml- 
raatea  cum  atTecin  hanc  phraaln  regerant, 
ut  alt  Idem  quod:  Waa  aagst  du  da? 
Was  wUUt  du  damit?  —  Vnlg.  Quid  id 
eel?  —  Llad.  omiaao  altero  mecum  acri- 
palt:  QuidiUud  e$t?  plane  contra  morem 
podtae,  qui  v.  Ulud  lanium  non  nblque 
Mrriplt,  el  peaanmdata  omul  totlua  loci 
graOa.  —  Idem  v.  116.  ex  Nonio  pag. 
44:  <e  prodig.  lovi.    Versaa  aeq.  In- 


cluaua  deeat  la  vulg.  et  Vtaala,  at  cadi) 
legltnr  la  velU  cltatorqaa  a  N«ala  fai  r. 

Ingredi. 

116.  ahiieU.  Sle  lag.  Nam  dOacaie 
ayllabam  lu  babet  longam.  BoUi.  eAhM. 

119.  Lamb,  utti  cufcvarta.  Saaam: 
Taa  refert,  an  enrayeria  neaaay  aacra 
ierl  lovl  prodlglaU.  Nam  aaepe  at  L  e. 
q.  an. 

120.  tnclementer.  Sle  Paead.  /«  I, 
25.  Cut  mdemeafer  dfoia  Uf^du  Ukt- 
rig?  et  Rud.  Aut  qui  ineUmemUr  dM 
Aommt  Ubero.  —  aiae  malo,  L  o,  to- 

pune. 

123.  An  et  id.  Sle  vatt.  —  Vaif. 
et  codd.  An  etiam  id.  Llad.  Am  ias 
id  e  conL 

126.  Sic  vatt.  PaU.  et  Van.  —  Talf. 
et  V.  C.   Audhietin ,  qnod  LM. 

127.  Boiblaa  verba  Hanc  r^ga  aldMi 
Sosiae  trlbnli.   Item  Llndemaaaaa.  Par- 
veralaaime.    Nam  aeaaaa  veraaram  Sa- 
alaa  blc  eat:  Wo  aallte  Icli  daoa  m 
babenbdrea  kdaaea?  Reap.  Aaipa.  ^^tjk  [ 
daa  frago  dieaa  da.    Caatra  vafMHr  ! 
Hone  roga  naUaa  aeaaaa,  al  iOimSm  \ 
eldem  Soalae.  —  Verba:  Ma  fwdfla 


Actus  IL    Scbna  IT. 


85 


f£.  Mfrnni,  qiiin  te  advdmis  dicat  Am,  Sdaia,  a§e,  me  bnc  idspice. 
'o.  Sp^to.    Am.  Vera  t61o  loqui  te,  lUSlo  adseDtari  noihi: 
ddiviatin*  lu  hddie  me  iili  dfcere  ea<,  quae  ilia  ai&tumatl  ISO 
o.  Qiia^o  edepol,  tiiim       quoqne  etiam  ins^Dis,  quom  id  me 

intdrrogas, 

*ni  fpaaa  eqtiidem  n^oc  primiim  istanc  tdcum  congpicid  aimull 
jr.  Quill  nuDc,  roulier,  atidio'  ilium?   Al.  Ego  Tdro,  ac  falsum 

dicere. 

If.  Ne'qne  ta  illi,  neque  mihl,  viro,  ipsi  crddis?     Al,  Eo  fit, 

quia  roihi 

16rimum  et  credo  ^t  8cio<,  ista  esse  fftcta  proinde*,  at  prdloquor.  186 
iir.  Tdn*  me  berl  advenisse  dicis?    Al.  Tiiiii'  te  abiisse  hodie 

hioc  negas? 

[jr.  N^go  enimTcro^  et  me  ^drenire  ni&nc  primum  aio  ad  t^domum. 
[l,  6bsecro,  etiamne  h6c  liegabis*,  te  aiiream  paterdm  mibl 
^^disse  doBO  hodi^,  qua  te  illfe  ddoatum  esse  dixeras? 
[.«.  N^ue  edepol  dedf,  neqne  diii;  T^rnm  fta  animatiia  fni,  140 
toque  Dunc  sum,  ut  ^a  te  patera  d6nem.    Sed  quis  istdc  tibi 
^xltl   Al.  Ego  qoidem  €\  te  audivi,  et      tua  accepf  manu 
^iteram.  Am.  Mane,  mane,  6bsecro  te!  —  Nfmis  demiror,  Sdsia, 
\ni  illoec  illic  rad  donatum  esse  ai&rea  pateri  sciat, 
jisi  ta  dndam  hanc  cdnTenisti  et  nirra?isti  haec  dmnia.  145- 
To.  N^ne  edepol  ego  dfxf,  neqne  fstam  Wdi,  nisi  teet&m  simul. 
\m.  Quid  hoc  sit  hominis?  Al.  Vfn'  proferri  pdteram?  Am.  Pro- 

ferri  volo. 

II.  VUX.   Heus  tn,  Th^ala,  intns  piteram  profertd  foras, 
Qua  hodie  vir  mdus  donavit  m^.   Am.  Secede  hue,  Sdsia. 
^nimTero  illud  prater  alia  mfra  miror  mixume.  150 
11  ha^  habet'  pateram  fllam.    So.  An  etiam  id  cr^dis  ?  quae  lo 

hac  dstoia 

ic  Sosia  aversns  loqaliar  ab  Amphi-  139.  Dediue  doabas  syllabia  profo- 
reona,  aaaai  ad  spectatores.  rendom,  qoasl  D*di8ie.    Sic  et  Baccfe. 

iaa  Mirum,  quin  it  advorsu$  dicat:  'V,  3,  50.  Men.  IV,  3,  15. 
IM  a«llte  fait  gUabea,  dafa  er  ea  dlr  1*2.  Ven.  Ego  equidem. 
a'a  G«alcaiaa<en  warde;  a«ii:  E$  fehlte  1*3.  Mane,  mane,  b.  e.  azapecta 
lacik,  dmfi  er  aic.  Senaoa:  vellm,  earn  psulllaper,  dam  rogem  aliqold  ex  Soala. 
idvefioa  te  Idem  edkere,  b.  e.  repeiere,  1*^.  Sic  vulg.  el  PaJI.  Al  B.  ego 
|Mi  flMtfo  dixit.  Cf.  Cist.  IV,  2,  68.  P^*'  alteram  neque  collocalom  babet,  at 
Uirum  quin  grex  venalium  in  cUtella   ®*  hind. 

ufuerit  tma.  Aal.  f,  1,  19.  Minim,  147.  Quid  hoc  $it  hommie?  An  hie 
Mm  imm  wte  eauea  fadat  lupiier  Phi-:   heme  aanoa  eal?   Cf.  II,  1,  2S. 

r€gem.  148.  Addldk  ^cua.  Betbiua  vero  addM 

IBi.  Qifin  fittfie.    8lo  vett.  et  5  PaU.   M.  Und.  I  iu.    Nam  et  Valg.  et  Pall. 
!f  vwig.    BelMaa  tamen  ex  at.  codd.   et  vett.  Fiat,  tu  Th.    Lamblnaa  volttM 
^mid  mune.   Quod  et  LInd.,  qal  et  va.    Tute.  —  iniut  Interdom  moiam  e  leeo 
IM.  V€n  pra  viro.  —  Verba :  Ego  vero  algoMcat ,  heraue, 
-  crctfta  la  Vewla  deaant.  149.  vulg.  et  codd.  et  vote,  qua  hodie 

«6.  PlMrimum  et  credo  et  $cio,  ista  nieuB  vir  donavit  me.  A.  Sece4d  hmo 
f.    Sic.  vett.,  atqae  estc,  (it  aaepe,         Soita.   Noatr.  ex  emead/ 

aba  eoimclaadiim.  Volg.  etLlnd.      151.  Vett.  et  codd.  ciHelMoy  faaa 
Plurimum^^edo  et  tc,  itta  LInd.,  mira  verava  acanalone.  NaA  Mil 
bwe  /.   Ven.  ieta  et  facta.  poiloa  tn  Ictom  babeat. 


36 


AMPIIITRUO. 


Tuo  sigDO  obsignita  fertnr.  Am.  SilToni  ■igniim  eatl  So.  foapfice. 
Am.  Rdcte:  Ua  eat,  ut  dbaignaTi.  So.  Quadao,  quio  tu  iatioc  iubci 
Pr6  cerrita  cfrcumferri?    Am.  ^depol  quin  facto  ^at  opua: 
Nam  ha^c  quidem  edepol  Uruarum  pidna  eat.    Al.  Quid  TerUi 

optist?  156 
H^m  tibi  pateram,  ^ecam.    Am.  Cedo  mi.    Al.  Age,  idapice  hoc 

ais  Di&oc  lam 

TA,  qui,  quae  facta,  inficiare,  quern  ^go  iam  hie  conTiDcim  palan. 
^atDe  haec  patera,  qui  donatu^a  Hlicl   Am.  Summe  Idpiter, 
Quid  ego  video?  haec  ea  dat  profecto  pitera:  peril,  Sdaia. 
So.  Ai&t  pol  haec  praeatigiatrix  m^lier  multo  roixuma  eal,  169 
A6t  pateram  hie  in^aae  oportet.  Am.  Agedum ,  [earn]  aolve  datulan. 
So.  Quid  ego  istam  exaokam?   6baigData  est  r^cte.  —  Rea  geiU 

^at  bene: 

Tii  peperiati  Amphitruonem ,  ego  ilium  peperi  Sdaiam; 
Ni&oc  ai  pateram  pitera  peperi t,  dmnea  congeminivimaa. 
Am.  Cdrtum  eat  aperire  itque  inapicere.    So.  Vide  aia,  aignl  qaid 

aiet:  1« 
poateriua  ia  me  culpam  trinaferaa.   Am.  Aperi  mode: 
Nam  ha^c  quidem  noa  ddiirantia  ficere  dictia  pdatulat. 
Al.  tinde  haec  igitur  ^t,  uisi  aba  te,  qua^  mihi  dond  data  eatt 
Am.  6pu8  mi  eat  istuc  dxquiaito.    So.  Itkpiter!  proh  Idpller! 
Am.  Quid  tibi  esti  So.  Hie  pitera  nulla  in  datula  eat    Am.  Quid 

ego  a^diol  I'M 
So.  fd,  quod  verum  eat.  Am.  At  cum  cruciatd  iam,  niai  adpar^t,  too. 
Al.  Ha^c  quidem  adpardt.    Am.  Quia  igitur  tibi  dedltl    Al,  Qai 

m^  rogat 

So.        captaa,  quia  ti&te  ab  navi  cUoculum  hue  alii  via 
Pradcucurriati ,  itque  hinc  pateram  ttite  exemiati ,  itque  earn 
Huic  dedisti,  pdathac  ruraua  dbaignaati  clinculuml  115 
Am.  Hei  mihi,  iam  tik  quoque  huius  idiuvaa  inainiam.  — 
Aio',  heri  nos  adveuiaae  hue?    Al.  Aio;  adTenienaque  illico 
aalutaviati,  et  ego  te;  et  daculum  tetuli  tibi. 

151.  pro  cerrt'fa,  I.  e.  tanquam  furiosam,  161.  Idem  B.  omitth  hic  eam^  qa«4 

Inaanam.  Nonlas:  Cerrlii  et  Urvaii ,  male  habet  vnlg.  Llod.  Hanc  solve  ettf.  tctiL 

aaDi,  aat  Cereris  Ira  ant  larvanim  in-  i66.  transferat.    Sic  vett.  at  B.  - 

earalone,  anlmo  vcxail.  cireumferri ,  J.  volg.  et  Pall,  conferat,  qaod,  at  BMal* 

e.  iDfllrari;  qaod  flebat  clrcumlaiione.  soUtom   poni,    facUe    doderiat  UbrariL 

155.  Nota,  ubicanque  occorrat  v.  larva^  Atqoe  nostr.  legiiur  et  In  ed.  priBclfe. 

ublqae  trlsyllabom  pronanclari.  Sic  Cas.  157,  pottulatf  d^ioly  vail.  Aala.  lOi 

III,  4,  2.  ubl  perperam  transposuerant.  4.  saeploa. 

Blere.  V,  4,  20.  ubl  Item  perperam  ad-  .                   nu,  ^..m 

14.   BI.».  V,  4,  2.  ,o.e  IOC.  Indabh...  »    mJ,.*^" ^o^lSliL Jii  iJ- 

•"WT.  quem  ego  iam  hic.  Both.  «ml.U  fl''"'L''''I!!oST''*.T'  ""T" 

appareif  tea* 


UbrI  plerlqne 
159.  ElMIl 
»pe.  Unde 
laa,  qoam 

affBCtaa  peril.  Volg.  prMcurritti. 


159.  ElMliur  vox  ca,  at  et  161  et  B.  et  Llod.   C^tot  aie.  gjL 

aaepe.  Unde  non  opus  iranspositlone  Bo-  onmea  antt. 

tUaaa,  qoam  et  babet  Lind.  quaque  om-      174.  Vett.  et  PaU.  PraecucmrrM 


Actus  11.   Scbna  IL 


87 


.  Km  illtid  non  placet  prineipium  de  tfsculo.  Am.  Verge  ^xseqai. 
.  Lifitti.  ilar.  Quid,  pdstqntm  lavil  ^11.  Adcubuisti.  So.  Eug#! 

6ptume!  180 
inc  exquire!   Am,  Ne  fnterpella.  —  Viirge  porro  dfcere. 

•  Co^na  adpoaita  eat!  cdncoenaati  m^cum;  ego  adcubiif  aimul. 

r.  fn  eodem  ieei6t  Al,  loeodem.  So.  Hei,  d6o  placet  codtMuid. 
r.  Sine  modo  argum^nta  dicat.  —  Quid,  postquam  coendvimual 
.       dormitareafbag:  mensa  ablita  eat;  cubitum  hioc  ibiimua.  186 
r.  tfbi  cubuistil    Al.  In  eddem  lecto  t^cum  una  in  cubfculo. 
r.  Pdrdidiati!    So.  Quid  tibi  eat?    Am.  Haec  ntd  modo  ad  mor- 
tem dedit. 

.  Quid  iam,  amabol    Am.       me  adpella!    So.  Quid  tibi  eat! 

Am,  Perii  miser, 
ia  pudicitiae  htkiua  Titium  me  hie  absente  eat  idditum. 
.  6b8ecro  ecaatdr,  cur  istuc,  mi  vir,  ex  ted  atidiol  190 
r.  Yir  ego  tuua  aimi        me  adpella,  filsa,  faiso  ndmine! 
.  Hadret  haec  rea,  ai  quidem  hie  iam  mi&lier  facta  est  ^x  firo. 
.  Quid  e^o  feci,  qua  istaec  propter  dicta  dicant^r  raihil 
r.  TAte  -edictaa  Cicta  tua:  ex  me  qua^ria,  quid  deiiqueris! 
.  Quid  ego  tibi  deliqui,  ai,  quoi  n^pta  sum,  tecdm  fui?  195 
r.  TAn'  mecum  fuerisi   Quid  iliac  impudente  audiciua? 
[tern  tute,  ai  pudoris  ^geas,  sumas  m^tnum. 

•  fatuc  facinus,  qudd  tu  insimulaa,  ndstro  generi  ndn  decet. 
ai  me  impudicitiai  ciptas,  capere  ndn  potes. 

r.  Prdh  di  immortalds,  cognoscin'  t^  me  saltem,  Sdsia?  200 
.  Prdpemodum.   Am.  Coen^yin'  ego  heri  in  nivi  inportuP^raicol 


79.  Sic  Bolhlttf.  Vulg.  et  vett.  haec 
ila  AnpUiruonl  Iriboaot.  Baedem  et 
1.:  ptrgam  estequi.  Bed  per^e  vetof 
mil  Uher.  Estequi  I.  e.  q.  narrare. 
B  rvlg.  peraonaa  diaiiibali  Llnd. 

80.  Vttt  et  B.  poafeaftiaai.  Volg. 
PalJ.  postquam. 

82.  ConcoenatU  Botb.  dedil  ex  Gaelf. 
Monae.;  Volg.  et  Pall,  ot  veil,  coe- 

86.  Talg.  Uhi  tu  euhuisti?  Velt.  in 
em  itcum  lecto.  Vulg.  tn  eod.  lecto 
tm^  oti  Pall.    At  Veneia  totum  v. 

•  eailttlt,  babel  tamen  duplex  tfi.  — 
m^miliiin  aaepe  trisyllabam,  ot  Aalii. 

1.  4S.   Ita  Beilirei  facturam:  verum 
Mieuh,    tt  et  Ampb.  V,  1,  73.  obi 
c^biUhuB.  Hinc  et  bic  fortasse  tecum 
•at  elldeadnm.     Liod.   /i»  eodem 

•  nmo  tecum  in  euhiculo. 

80.  me  hie  ahsenie.  BIc  ved.  et  volg. 
PaU.  atqoe  hie  refer  ad  additum  eel. 
b.  et  Ij.  hiue. 

91.  falem  faleo  nomine,  Sle  aperte 
.  et  mee.  Meuratt,  et  B.  Cf.  Baceb. 
8,  12.  9«oe  quum  eenseas  etse  omt- 
y  reperimntur  falei  faUimoniie.  AI. 
m  faleo  n.  atl  V.  C. 


192.  Haeret  haee  re$.  Proverblalla 
locQilo,  aaepius  obvia,  ut  Trln.  IV,  2, 
59.  Haeret  haee  ret,  iiquidem  ego 
abiens  mm,  quam  praesene^  longior. 
Paeod.  IV,  2,  28.  Peru,  ntine  homo  tn 
medio  luto  est:  Nomen  nescit:  haeret 
haee  res.  Noslrom  est:  da$  ist  die  Saehef 
neqoe  baerendom  In  verbo  haer^o.  Per- 
peram  expllcat  Llndemannos  ad  Trinom- 
muoi:  non  6ene  proeedtt  mendacium^ 
non  eonvenit;  dubitatio  oritur,  Dudom 
eniD  acit  Ibl  Cbannidea,  esse  deceplorem, 
ac  de  Indoairia  com  eo  nogator,  ot  Ipse 
alt  V.  55.  Perperam  et  Dotbloa  dedit: 
Haeret  hie  ret,  contra  omnea  llbroa.  — 
si  quidem  hie  iam  mulier  facta  est  e.  v. 
Sic  veil,  et  Lamb,  qoi  tamen  mavolt/actii 
'St.  Volg.  et  V.  C.  Si  quidem  Jkoec, 
ot  etB.  et  L.  Hie  eat  Ampblfnio;  facta 
aotem  per  atiraclionem  propter  praee. 
mulier, 

198.  nostro  generi  non  decet ,  deeet 
cam  dat.  ot  Ter.  Ad.  Ill,  5,  45.  ut  vobie 
decee,  et  ib.  V,  8,  5.  ita  vobis  deeet, 
Cr.  Infira  III,  4,  24.  qui  poiis  deeet.  Cf. 
Aaln.  in,  2,  31.  obi  acc.  una  com  dal. 

Cf.  GelUoa  IX,  15. 

199.  Volg.  et  vett.  et  fere  cdd.  non 
potee  capere. 


18 


AMPHITRUO. 


Al.  Mihi  quoqne  adsunt  tc^ates,  qui  illud,  qu6d  ego  dicam ,  adafSntiant 
[4tf.  Qui  testes  1   Al.  Testes.    Am.  Quid  testicuiirel    Ah.  Bnim 

un6  sat  est. 

N(!c  nobis  praesi^nte  aiiquis  nisi  s^rfus  Sosia  iffuit.] 

So.  Ni^scio,  quid  istuc  negoti  dlcam,  nisi  si  qui'spiam  eat  2N 

Amphitruo  alius,  qui  fortasse  te  lii'c  absente  sic  tamen 

Tdam  rem  curet,  t^que  absente  hic  munus  fungaUkr  tuum: 

Ndmque  de  iilo  siibditifo  Sdsia  niirdm  nimis  'st$ 

CtSrto  de  istoc  Amphitruone  iam  iiterum  miram  ^st  magis. 

Am.  N^scio  quis  praest^giator  hdnc  frustratur  rodlierem.  219 

Al.  Pt^r  supremi  r^gis  regnum  iuro  et  matrem  f&miiias, 

Mnonem,  quam       vereri  et  m^tuere  est  par  m^xume, 

l^t  mi  extra  unum  i6  mortalis  ndmo  corpus  c6rpore 

C6ntigit,  quo  me  fmpudicam  ficeret.   Am.  Vera  ista^  yelim. 

Al.  Vera  dico,  sed  nequidq-iam,  qudniam  non  vis  cri^dere.  21i 

Am.  Mtilier  es:  audacter  iuras.   Al.  QuatS  non  deiiqui't,  decet 

Addacem  esse,  et  c6nfidenter  pr6  se  et  protervd  ioqui. 

Am.  S&tis  audacter!  Al.  tJi  decet  pudfcam.  Am.  Tu  verbis  proba  es. 

Al.  N6n  ego  iilam  milii  dotem  duco  <^88e,  quae  dos  dicitur; 

S^d  pudicitiam  ^t  pudorem,  et  s^datum  cupi'dinem,  221 

Deiim  metum,  pan^ntiim  amorem  et  c^gnatftm  concdrdiam: 

Tibi  morigera  atque  lit  munifica  sim  bonis,  prosim  probis. 

So.  Nae  (sta  edepoi,  si  baec  v<ira  loquitur,  <!xamussim  eat  dptuma. 

Am.  Ddlenitus  siim  profecto  ita,  iii  me,  qui  sim,  n^iam. 

So.  Amphitruo  es  proft^cto:  cave  sis,  n^  tu  te  usu  p^rduia,  2SS 

((ta  nunc  homines  immutantur)  pdstquam  peregre  adT^nimus. 


203.  Testes,  qaos  dicU  Alcomena  sibi 
adesse,  possunt  inielligi  dU,  qaus  paullo 
infra  liivocat,  v.  211.  ~  Versus  daos 
seqaeoles,  uncls  Inclasos,  sporios  esse, 
Banam  dubium  est.  Alter  eorum:  A'ec 
nobit  etc.  citatur  a  Nonlo  v.  Abtente. 
Eandem  veil,  sic:  Acc  nobit  pr.  a.  nisi 
$ervot  Jfricanus  adest;  tertlamque  ad- 
dunt:  Si  in  actione  hane  absente  nobis 
invencrit  puer?  Destiderantur  baec  om- 
nia in  omnibus  codd.  Pall,  et  in  Langg. 
nee  non  in  Veneia.  lllata  a  Pio  ex 
Nonlo  et  libria  qulbusdam.  Nobis  prae- 
sente  pro:  no6i«  praesentibus,  solemnis 
diclio.  Ter.  Pborm.  II,  3,  25.  Eun.  IV, 
3.  In  Plaulo  non  occurrli,  nisi  furiasse 
Baccb.  I,  2,  34. 

205.  V.  C.  et  Pall,  nisi*  si  quispiam 
est.  Vulg.  Ven.  et  vetl.  nisi  quispiam 
est  —  Amph,  a.  qui  foitc  ie  hic  ab- 
sente  tamen.  vett.  sic  (amcit,  ut  et  Lamb, 
et  Camerarius.  Igltur  legendum  censeo 
fortasse.  Celerum  tamcn  pcrlinet  ad  ab- 
•entCy  solemui  locutione,  ut  sit  I.  q. 
tametsi  absens  es.  Vide  supra  I,  3,  44. 
Alii.  IV,  8,  31.  Capt.  II,  3,  33.  Lind. 
e  coni.  qui  fortasse  hic  ct  abscntis  ta- 
men.   UermannuH  aulem  judical  iiiseria 


esse  serins  qui  —  curet,  fiilbaa  •■ii- 

sis,  dein  leg.  te  qui, 

209.  Certo  de  istoe.  Slo  volf.  - 
Veil.  Cer<o  de  hoc.  Both.  Cerle  de  kee. 
Veneta:  Cerle  de  hoc  jimpkUruone  iem 
alterum  nimis  est  magis.  —  Verata 
sequeniem:  Aefcio  quis  etc.  VulgatasI 
vett.  eidem  tribuunt  Sesiae. 

217.  et  confidenter.  Sic  vett.  Oectl 
prius  ct  In  vulg.  et  V.  C.  et  omlait  Liad. 

218.  Vulg.  Pall,  et  B.  et  L.  verbis 
probas.  Veil,  tn  verbis  f»ro6as.  BUw 
censeo  legendum:  Tu  m  vtrbie  proba  *t. 
Atque  proba  es  iam  Gmterua  legendn 
consult,   cr.  Pers.  2,  2,  30. 

221.  Boib.  et  eognatum^t  concariiam, 
Helmst.  secuius.  Nostram  vulg.  et  vett. 
et  Pall,  et  Lind. 

224.  Delenitus.  Nonius:  menle  alie- 
naius.  Scipio  Gentilis  docec,  eilnm  apid 
Ictos  delenimenta  et  delenlSea  facta  sibI 
pro  incaniationibui.  Lamb. 

225.  nc  tu  tc  usu  perduis^  sc.  qaea- 
admodum  alias  usu  aequirllar  attqiiii 
aut  uau  capiiur.  locaiur  ex  larioconnb!! 
torum  locutione. 

226.  Vulg.  Ven.  PaU.  et  vett.  ha  nmf 
homines  immutautur^   quae  paremaiit 


AcTVB  ni.    SeBHA  I. 


S9 


.  MAlier,  htanc  rem  ioqnititim  G^rtam  est  non  anrftlere. 

iSdepol  me  laMnte  fades.   Am.  Qufd  till  respoDd^  miU. 
Id,  si  addliGO  tdam  oognslum  Me  a  navi  Na^erateo, 
[  meenm  noa  y6eiwt  uoa  odyi;  atque  ia  ai  d^oegat  2M 
:U,  qaae  ta  fida  dicia,  quid  tibi  aequom  eat  fieri  1 
Biquid  caoaam  dida,  qain  te  hoc  miitem  matrim^Soiol 

Si  deliqui,  ntila  caaaa  eat.   Am.  C6ovenit.   Tu,  86aia, 
B  hoa  iotro.   Ego  hdc  ab  nayt  m^am  abducam  Nadcraten. 

Ntac  qoldem  praetor  ooa  ipemo  eat:  die  mihi  verum  atfrio,  2S5 
pila  altva  Sdaia  intuat,  qui  mel  aimiUa  aietl 

Abin'  hinc  a  me,  digiiua  domino  a^rrosl   So.  Abeo,  af  iubea. 

Nimla  ecaator  ftclnaa  mimm  eat,  qui  illi  collobitdm  aiet, 
o  Tiro,  med  fnaimalare  filaum  facinua  tim  malam. 
[dquld  eat,  iam  ei  Nadcrate  cogoito  id  cogooacdm  meo.  240 


ACTUS  ra,    SCENA  I. 

lUPITElL 

»  sum  file  Ampbitruo,  quofua  eat  aerrua  Sdaia, 
m  Mercuriua  qui  fit,  quaudo  cdmmodum  eat, 
adperiore  qui  habito  coendculo, 
i  iat^rdum  fio  Idpiter,  quaiidd  iubet; 

D  adtem  quum  extempio  ddventum  adporto,  illico  5 

phitmo  fio  et  y^stitum  immutd  roeum. 

ic  hde  honoria  vdatri  yenio  grdtia, 

banc  iodioatam  trdnaigam  comoddiam; 

ral  Alcomeoae,  qu&m  yir  ioaont^  prpbri 

phitmo  accuaat,  ydni,  ut  auxilidm  leram: 

B  mda  dt  culpa,  qudd  egomet  contrdxerim, 

Alcamenae  ai  inooceoti  dxpetat. 

ac  Amfdiltnionem  m^et,  ut  occepi  aemel, 

m  ddalmolabo,  dtque  io  horum  fimiliam 

wtritiooem  hddie  iniidam  maxumam;  IS 


■iwia.  Owme$  ex  Scloppio  Bothiaa, 
Bimaiawar,    l>e  re  cf.  MU.  II,  6, 

tidieai  — iriawiie,  qola  hte 
ifcBMlaM  MhrafDr. 

M.  Tall,  el  T.  C.  ohdueam.  Volg. 
L  mWmm.  M  lUad  MtpluB  apad 
iM  flarill  la  seava  pMicam  reperttw. 
10.  y«M.  Mm  dra,  ■«  Int.  Vafg. 
ML  Jfea  dro»  §ie  me  i. 
IOl  flle  velt.  «f  Tilg.  et  Pall,  el  Yen. 
Bm  €9  Vmmetute  id  eognaio  eogu. 
.   Qm94  et  Lted. 

nr.  HI.  8e.  I  1.  Veil,  owodt  etl. 
fgiBf  aat,  at  6  PaU.  csiim.  Volg. 
r.  &  ad  eel.  Vea.  ediif.  Llad. 
H  art. 

Vatt.  Tea.  el  talg.  fd  fit.  Neeir. 
.as  T.  C 


8.  eoenactt/iija  apad  Remanee  soperleff 
erat  deaaa  pare,  nbl  habltabanl,  qelbaa 
leeayereat  domkal  babhaUeaem.  leealar 
Ueirie  de  ae  eaaque  fertoaa. 

&.  Sle  vulg.  eie.  At  Ltad.  Hue  em- 
tern  quum  me  extempU  Offpwto;  iUieo. 
Bge  aaid  abaeni  ait  In  dkcUone  adaenliiai 
apforture^  In  Conlco,  non  videe. 

8.  lenaaa  eaae  debet:  ne  bane  cemee- 
dlaai,  a  nebla  lacboatam,  reUnqaaai  Ib- 
perfectam  aiH  nen  abaolataai;  ne  eaa 
Inebeatam  hie  Mam  ant  laterrampaBi. 

19.  Yelt.  id  AUumemae  ttt  tmieefiili 
expetat.  Valg.  Si  id  Ale.  km.  aep. 
Laaib.  Id  A.  $i  inn.  kuie  em.  all  et 
Deaaa.    Lind.  Id  i^lcnieane  tfrneeenti 

edtpefat.   V.  C.  Si  id  Ale.  inn.  esf. 

ISr.  In  valg.  et  PaU.  et  B.  deeat  hie 
peat  Aodte,  qaed  ten.  habeah 


40 


AMPIIITRUO. 


Po8t  igitur  demuro  fdciam^  re8  fidt  palam, 

Atqiie  Alcumenae  in  tempore  aiixilium  feram, 

Facidmqiie^  ut  uno  fo^tu^  et  quod  gravida  tfst  viro^ 

£t  ro6  quod  gravida  est,  piriat  sine  doldribns. 

Mercurium  iussi  ra^  continue  cdnaequi,  M 

Si  quid  veliem  imperdrc.    Nunc  hanc  adloquar. 


ACTOS  III.    SCENA  II. 

ALCUMENA.  lUPlTER. 
Al.  Durire  nequeo  in  a^dibus:  ita  probri, 
Stuprf^  dedecoris  A  viro  argutdm  meo! 
Ea,  quai!  sunt  facta,  I'ufecta  esse  occi^mitat; 
Quae  neque  sunt  facta,  noque  ego  in  me  admisi,  arguit ; 
Atque  id  me  susque  deque  esse  liabiturdm  putat.  5 
Neque  edepoi  faciam,  neque  me  perpetiar  probri 
Faiso  fnsimulatam,  qufn  ego  ilium  aut  di^seram, 
Aut  sdtisfaciat  mihi,  dtque  adiuret  insuper, 
Nolle  (^sse  dicta,  quae  in  roe  insontem  pr6tulit! 
lu.  Faciundum  est  mi  illud,  fieri  quod  illaec  pdstulat.  It 
Si  me  iilam  amantem  ad  st^se  studeam  r^cipere. 
Quando,  ^go  quod  feci,  id  factum  Amphitruoni  6bfuit, 
Atque  flli  dudum  m^us  amor  negdtium 
Insdnti  exhibuit:  nunc  autem  insonti  roihi 

lili'us  ira  in  Iidnc  et  maledicta  c^xpetent.  15 


21.  Si  quid  vcUem  imperare.  Sic 
valg.  et  B.  et  L.  At  vett.  et  Yen.  ^7 
quid  veliem,  imperarem^  idque  foriasse 
rectius,  ut  sit  asyndeton ,  pro:  si  quid 
vellem,  aut  imperarem;  sive  ut  sit:  nf, 
ai  quid  vellem^  ei  imperarem,  quemad- 
modum  saepe  ut  omiiiiiur.  Cdd.  imperare. 

Act,  111.  Sc.  IL  Prodit  Alcmena 
irata  adhuc  marilo,  sed  lamen  iam  eo 
millgata,  ul,  si  ille  saiisfaciai  sibi  ver- 
bis, conciliari  se  passura  ait.  Adit  earn 
falsua  Amphiiruo,  placaiuius.  Ergo  rixa- 
tar  cum  eo.  Denique  lameo  placatur  va. 
64.  Igiiur  earn  iubet  luppiier  sacra  ap- 
pararo,  et  evocari  8osiam  verum,  ut 
Blepharonem  arcesaai. 

2.  argulam,  sc.  qui  possem  pati,  aut 
qui  patiarV 

3.  infecta  eatc  ocelamitat.  Sic  ex 
Gronovio  Botbius,  qui  tamen  legit  in- 
fectad,  Veti.  et  Yen.  infecta  c»»e  flc- 
clamitat,  uti  et  Langianoruni  unus.  Vulg. 
infecta  refert  ac  clamitat.  Camerarii 
codex  habuit :  infecta  re  est  at  clamitat. 
Unde  forsilan  legendum :  infecta  rettat, 
clamitat,  ut  Most.  Y,  2,  vidcn\  ut 
rcitat  furcifer?  1.  e.  obloquilur.  Cf.  Prop. 
HI,  8,  31.  Ter.  Ileaut.  Y,  3,  6.  Lind. 
infecta  re  esse,  ocelamitat. 


5.  este  legitnr  in  Pall,  el  veil.,  daeift 
in  vulg.  Sutque  deque  habere ^  eat,  ae- 
quo animo  esse,  et,  quod  accidie,  aoi 
magni  pendere,  de  Gellli  aaltem  BanteMli, 
lib.  XVI.  cap.  9. 

6.  iS'eque  edepoi  faciam.  Sic  beat 
velt.  atque  Pius  in  lextu  babet  A>  oe- 
depol  f.  —  Yulg.  e(  B.  et  L.  Nan  erf.  /. 

8.  Yell.  Aut  iatiifaciat  miki,  flrfta- 
ret  insuper,  Apud  Lamb,  quoque  deaat 
ille,  quod  legiiur  poal  mihi  In  volf.  d 
Pall.  —  Nosir.  Yeneia.  Llod.  jiut  faeiti 
satin  ille,  atq. 

12.  id  factum.  Sic  vett.  —  Yalf.  et 
Pall,  factum  id 

13.  Yulg.  et  Ven.  et  Pall,  et  velt.  Hie, 
Sed  teaie  qu'dem  Bothloedd.  mediae:  ilU* 
quod  B.  ex  Acidalio. 

14.  Yeit.  aperte:  nunc  autem  aaab' 
mihi,  ut  Lind.  addito  haee  ante  Mti. 
—  Yulg.  et  Yen.  el  Pall,  nunc  mdm 
insonti  mihi.  Potest  utrumque.  mttatfi 
sc.  quatenus  non  ego  till  iratas  ful  Kit 
male  dixi.  Ceierum  non  dublam  eat,  e( 
illi  et  illius  ad  Ampbitruonam  perliaare, 
qui  iraius  fuit  et  maledlxit  Alcmeaaa;  M 
quod  nunc  expetit  lovi,  eo  quod  vial 
versa  iraia  cat  Alcmetaa.  —  Lind.  in  ha»e 
v.  15.  quum  omnes:  hanc.     Nam  aa- 


Actus  III.    Scbna  II. 


41 


cum  video,  qui  me  migeram  drguit 
idecorig.    lu.       rolo,  uxor,  ctfiioqoi. 
ortigti  ni&Dc?   Al»  Ita  iogeoium  meum  est: 
emper  6ga  sum  obtu^rier. 

item  inimicog!    Al,  Sic  egt;  vera  pra^dico:  20 

hoc  falgo  di'ci  iogimaiattirug  eg. 

fracunda  eg.   Al.  P6tio'  ut  abstioeda  maDoml 
)  gi  gig  gdnug  aut  gaping  gatigy 
[ropudicaro  egge  irbitrere  et  praddiceg, 
(k  germonem  n^c  ioco  nec  s^rio  25 
ag,  Digi  gig  gttiitior  gti&ltiggamo. 

nihilo  ro^ig  eg,  neque  ego  egge  irbitror; 

revorti,  ut  m^  de  hoc  purgar^m  tibi: 
nam  qiiidquam  mdo  animo  fuit  a^griua, 
tqutftn  audivi,  te'd  egge  iratim  roihi.  80 
ti?  inqiii^g.    Ego  expedidm  tibi. 
of,  quo  te  esge  fmpudicam  cr^derem; 
riciit^tug  animum  gilm  taum\ 
reg,  et  quo  picto  id  ferre  ioddcereg. 
ioco  ilia  dixeram  dudum  tibi,  S5 
ausa.    Vdi  hunc  rogato  S6giaro. 
hue  adducig  m^um  cogoatum  Naucrateo 
|uem  dudum  te  ddducturum  dfxerag. 


Ampbiirao.  Quamquam  Atmc 
ir.  vs.  36. 

Et  eccum  ipsum  video  ^  qui 
aMmh.  ex  Camerario:  Et  ec- 
ilium,  q.  m.  m.  a.  Veoeta 
i^ulg.  Et  eccum  video,  qui 
r.  Both.  Et  eccum  video, 
t  med  arguit. 

eU.  In  vulg.  el  PaU.  deest 
lerarius:  Quonam  ted  aver- 
Quo  te  avortisti?  Al,  Ita 
g.  meum  e  coni.  Diciionem 
i,  4,  7. 

nafem.    Sic  veU.   —  Ynlg. 

y.  C.  et  Both.  Heia.  Ela 
la  Iracundiam.  Sic  Poen.  Ill, 
i!  kaud  voitrum  ett  iracun* 
mod  dixi  ioco.  Sensos:  non 
laa  fiumicof. 

ilf.  et  veil,  et  Yen.  et  Pall. 
mnda  e«,  nolle  aensu,  neque 
no.  At  et  Lambinua  legeiH 
1  iraeunda,  ot  Bothio  teste, 
Ipse  babel  vereeitnda,  ut  et 
acansloae ;  qni  in  seqq.  Potm' 
I.?)  ita  aperte  legitor  in  cod. 
hatam  et  vocat  verso  80. 

Ba«$cb.  IV,  9,  12.  ubl  est: 
imtfe/  —  Volg.  Potin'  et  til 
IB.  Po«t«'  eft  ut.  Veil.  PoM' 

qaed  B. 


24.  arhitrere  et  pra€dice$.  Sic  velt. 
et  V.  C.  et  B.  —  Volg.  arbitrare  et 
praedicai. 

25.  Hunc  vs.  veil,  sic:  Confera$  ter- 
monem  nec  ioco  nee  ecrio,  Tibi  kabeae, 
n.  f.  ft.  ft. 

27.  Pron.  ego,  quod  in  libria  legllor, 
deest  el  in  vulg.  et  vett. 

28.  Hunc  vs.  vett.  sio:  Et  id  hue 
reverti,  ut  me  de  hoc  purgarem  tibi, 
Sed  id  iam  per  se  esse  possii  1.  q.  de 
hoc,  ut  construciio  sit:  Et  hoc  revoril, 
ot  Me  id  purgarem  tibi.  Nam  In  volg. 
et  Yen.  et  Pall,  desunt  vv.  de  hoe, 
Ceterum  *sane  id  interdum  simpliclter 
sign,  propterea.  Cf.  Mil.  lY,  4,  22.  Id 
not  ad  te,  §i  quid  vellee,  venimui. 
Lind.  omitiit  de  hoe. 

30.  Yell.  Quam  poitea  quam  audivi 
te  e.  I*,  m. 

35.  dudum  demo  moneo  ease  mo- 
do,  pauUo  ante,  ot  et  vs.  88. 

86.  81c  volg.  et  Y.  G.  —  Camerariis: 
id  hune  r.  ^\  Pre  rel  Goelf.  babet 
eCi'ain.  Lind.  Fel  rogato  hune  So$. 
atque  hie  de  absenle  parlier  poieal,  aique 
ecciiiflm  Aol.  4,  10,  66.  Bt  cf.  Ind.  sob 
v.  Hie  pron.  de  abeente,  Fel  auieas  pa* 
riter  bie  forlasae  ot  ve  legendoaf  elMen- 
dumqoe,  ae  Capi.  1,  1,  22.  Fel  ire  et 
ut  aUbl  vel  Hercle.  Cf.  Cure.  6,  2,  18. 
MU.  1,  I,  69. 


42  AHPHITRUO. 

Te  hue  060  Teoisse?   Iv.  Si  quid  dictum  eti  ptfr  iocnia. 

Nod  adqiiom  est,  id  te  idrio  praevtfrtier.  H 

Al.  Ego  iilud  scio  quam  d61uerit  cordi  meo. 

Iv.  Per  ddxteram  tuam  te,  Alcumeoa,  oro,  6baecro, 

Da  mihi  haoc  veoiam:  igo^sce:  irata  aiea. 

Al.  Ego  fgtaec  feci  vdrba  Tirtute  frrita : 

NuDc  qudndo  factis  me  impodicia  ibatlnea,  tt 

Ab  (mpudicis  dfctia  avorti  volo. 

Valeig:  tibi  habeas       tuas,  reddda  meaa. 

lubcD*  mi  (re  coroites?   lu.  Sioan*  eal   Al.  Si  ndo  iubea: 

Ibo  ^omet;  coroitero  mfhi  pudicitiam  ddxero. 

Iv.  Maoe:  irbitratu  ti&o  iusiorandi&m  dabo,  91 

Me  mdam  pudicam  esse  ^xorem  arbitririer. 

Id  ^go  si  failo,  iiaa  te,  siimme  Idpiter, 

Qnaeso,  Amphitruooi  ut  semper  irat^t  si^s. 

Al.  Ah,  pr6pitiu8  sit  pdtius.    Iv.  Confidd  fore: 

Nam  i^siurandum  vdrum  te  advorsdm  dedi.  flk 

lara  ni&nc  irata  d6o  es?   Al.  Noo  sum.    Iv.  B^ne  facia. 

Nam  in  hdminum  aetate  m^lta  eveoiuut  h^iuamodi: 

Capiunt  voiuptates,  cdpiunt  rursum  roiserias; 

Irae  fnterreniunt,  rddeuut  rursum  io  gritiam; 

Verum  irae  si  quae  f6rte  eveniuot  huiusmodi  M 

Int^r  eoa:  rursum  si  reventum  in  gritiam  est. 

Bis  tinto  amici  stint  inter  se,  qudm  prius. 

Al.  Primtkm  cavisse  op6rtuit,  ne  di'ceres; 

Verum  dadem  si  idem  pi&rgas,  mihi  patiunda  sunt. 

Iv,  lube  T^ro  vasa  piira  adornari  mihi:  M 

Ut  quae  ipud  legionem  vdta  Tovi,  si  domum 

Redissem  salvos,  ^a  ego  exsoivam  dmnia. 

Al.  Ego  ist^G  curabo.    Iv.  l^vocate  hue  Sdsiam: 


40.  terio  praeoortier^  1.  e.  pro  serio 
aocipere  pollas,  qoam,  ut  oportebat,  pro 
loco. 

42.  Pron.  te,  quod  hie  omlitit  B.  et 
ab  init.  vs.  seq.  coUoeat,  legltur  bic  Io 
volt,  et  Vulg. 

45.  ahitinei.  Sic  vett.  et  vulg.  et 
Pall,  omnes,  cuius  1.  sensus  oat:  iubet 
aut  vis,  me  culpa  abiiinere.  Boihlna : 
obtiinent  ex  Helmof.;  anppl.  $um;  idqoe 
firmat  loco  ex  Capt.  V,  2,  4.  te  carena 
dum  fui,  Lindemamiaj  0  coni.  Nunc 
^uando  dieU$  impudieii  abtiineti  Ah 
tmpudici$  factU  avorti  volo;  contra  om- 
uem  aenaam,  qui  eat:  nolo  tecum  am- 
pliua  loqul  do  talibus. 

49.  Sic  vett.  et  codd.  Langg.  et  Veneia ; 
in  vnlg.  deoBt  mihi  post  eomitem.  — 
Pareaa:  Juben  mihi  ire  eomiies?  Iv. 
Sanmn^  e$?  Al.  Si  non  iubea,  Meeum 
cemiiem  mihi  pudicitiwn  dujero.  — 
Pudicitiam  quatuor  oyllabla  legendum, 
ut  Epid.  Ill,  3,  23.    jPttdfCiliam  quie- 


quam  tuot  servare  ftliae,  nbl  aea  le- 
gendum quii  pro  quiiquam,  all  valf  Beat- 
leluii  ad  Ter.  Andr.  I,  5,  tUI.  slariB- 
ter  amicUiam  Merc.  V,  9,  5.  I'ltash 
amicitiam,  eiviiatem,  laetiftma,  imdm, 
iocum.  Cf.  et  Ciat.  I,  1,  90.  ZV^fM 
pudicitiam  m^am  mihi  aUu9  qmiefum 
imminuit.  Obieero,  veraa  troehalea.— 
Pntem  legiaae  puditiam,  at  rnmHjam, 
undo  Francogailorum  amiUi,  —  BMilaa: 
Ibi  Pudicitiam  duxero  eomitem  udki.  — 
Lind.  0  coni.  /iiftem'  mihi  emmOmf  — 
Si  non  iube$,  Sinito,  egMMl  e.  sriK 
Pudorem  dusere.  —  Ad  Ibm  egmad 
aoppl.  tola. 

54.  Bdd.  mediae,  Lamb,  et  eaa.  CMT. 
Confido.  Vett.  ei  vulg.  et  PaU.  cai|/ldf, 
utl  et  vnlgata  Capt.  I,  2,  68.  aU  tamta 
vett.  conftdo. 

64.  Non  opus  eat  earn  valg.  et  PaBi 
legl  tadem.  Nam  auue.  id€m  par  aa 
producitur.  Sle  aotem  vett.  MUd  mt- 
nosyllabmn.  —  Veneia:  eittfcai.  Uai 
et'deni  mihi. 


Actus  III.    Sceha  III. 


4S 


abdinaioreni,  qui  in  mea  oavi  fuit, 

lephardDem  arcessat,  qui  oobiscum  prdodeat  70 
ideo  impraosus  htfdie  ludifidibitar, 
vum  ego  Amphitruonem  c6llo  bine  obstrictd  trabam. 
£.  Hir^m,  quid  solus  Sf^cum  secrete  ille  agat. 
Ique  iperiuntur  a^des;  exit  S6sia. 


ACTUS  m.   SCENA  lU. 

SOSIA.    lUPJTEB.  ALCUMENA. 

o.  Ampbitruo,  adsum:  si  quid  opus  est,  iropera:  imperium  ^sequar. 
u.  6pturoe  advenis.    So,  lam  pax  est  inter  vos,  quaes6,  duosi 
4m  quia  vos  tranquillos  Tideo,  ga^deo,  et  volupe  ^st  mihi. 
tque  ita  ser?om  pir  videtur  frtigi  sese  iustituere, 
roiude  beri  ut  sint,  ipse  item  sit;  vdltum  e  toUu  c6mparet;  5 
ristis  sit,  si  beri  sint  tristes;  bilarus  sit,  si  gatideant. 
M  age,  responds :  iam  vos  redistis  in  conctfrdiami 
7.  Derides,  qui  scis,  baec  idudum  m^  dixisse  p<$r  ioeum. 
o.  An  id  loco  dixistil   Equidem .  s^rio  ac  vertf  ratus. 
u.  Hibui  expurgitionem:  ficta  pax  est.    So,  6ptume  est.  10 
u.  Kgo  rem  divinam  intus  faciam,  vtfta  quae  sunt.   So,  Censeo. 
cr.       gubernatdrem  a  na?i  buc  d?oca  Terbis  meis  , 
i^pharonem,  ut  is,  r^  divina  ttcta,  mecum  prindeat. 
o.  Iam  bic  ero,  quum  illic  censebis  dsse  me.  /it.  Actutum  hie  redi. 
L.  Numquid  vis,  quin  ibeam  iam  intro,  ut  adpareniur,  quibns 

opust?  15 
ET.  i  sane  et,  quantum  potest,  parita  fac  sint  tfmnia. 

Quin  ¥eni,  quandtf  vis,  intro.  F4xo  baud  quidquam  sit  morae. 


71.  Ins^rlBelaB  balMot  h.  versimi  el 
ilg.  1  PaU.  9i  veu.  ei  Voneia  tic:  h 
i#0  MBproMiit  ludiJUabUur,  Quldam 
Ml  r«last  in  Sne  dolu.  Ege,  de  Her- 
bbbI  cUaA  eeal.,  adieel  hodicj  fsepe 
siBMBi  Beiaias  ex  aeq.  bie  iidlaeg&t 
mtm  €g9.  Llod.  IimU  ludijlcabiiur. — 
tmB  9m  iMUiriui  prealiUt  foplter, 
■I  in  Seperdilis  qsani  actus 
•i  Misere  lagiilata  in  •apposliltf 
sr. 

r.  MIL  Sc.  in,  ProdH  veras  8e- 
I.     Gaaaci,  ractsB  reeencUUilonem. 

m  lapMer^  ut  a  navl  Blepba- 
aeceraal.  latroU  Alcmena  ad  rem 
apparaadam.     lupiter  advocat 
■I,  el  Ifltroli. 
&    Tvlg.  el   velt.  et  PaU.  omlltunt 
aaed  aabet  Cameraclus  et  Lamb. 
•C  B.  etc. 

•u  Vait.  JVetRile  vt  Aeri,  tpte  item 
hi  f«a  1.  BOB  eBdeadiim  Ptoinde  In 
mf  see  keri.    Bed  nestram  vslg.  et 
maae.   V.  C.  Umm  tpt e  9H. 
6.  Veil.  J)rii$u9  9Uf  u  kmi  umitriMiei. 


8.  Sic  Camerarivs.  Vulg.  Dende9, 
qui  teii  haec  iam  dudwm  me  tfixlete 
per  tociifn.  Veil.  Deridfy  qui  acta 
iamdudum  hate  me  dishee  per  ioernm, 
Betblos  iambom  lafercil:  Deridee^  qui 
fcie,  Aaec  iamdudum  me  dixiese  per 
ioeum.  LlndemauDus  perperaan  laagll 
InierpoDGiloae,  qui  eeie  iamdudum^  qnaai 
poUoa  iamdudum  aequeaUbra  eempelai; 
est  enim  vorAiti,  non:  IdngiU  Bed  Ideal 
el  slgnlflcal  dudum^  aU  eentles  iegUor. 
Cf.  II,  1,  71.  Uy  2,  Sa  68.  Cist.  IV,  2, 
45.  Cas.  II,  6,  16.  BpM.  V,  1,  &4.  etc. 

9.  ratue  bic,  ol  mnias  in  locia  apod 
SallusUom,  pre  verba  inllo,  ratue  aafiti 
se.  te  dixisse. 

10.  Uad.  At  AoM,  mdla  Isata  caoaa 
neque  auctoriiate.  Hahui  ealm  nea 
elldeadom. 

12.  Sic  vett.  el  valg.  —  &  Ana  ab 
IdIi.  vs.  sq.  babet. 

13.  tit  w  ex  LamblBO.  Baai.  la  velt. 
et  vulg.  deesi  tt.  Lfaid.  it  uXL  BU* 
pihmemem  la  flae  aea  Uqaesek. 

17.  Veu.  at  Camar.  el  PaL  6.  quia 


44 


AMPHITRUO. 


[Quando  ista  omnia  exiurasti      mi  dixe  ptfr  iocum.] 

lu.  R^cte  ioqiiere  et  profnde,  dili|;^utem  at  axor^m  decel* 

lam  hi  imbo,  et  Merroa  dt  hera,  fruatra  atot  dao, 
Qui  me  Ampliitruooero  rdntur  eaae;  err4nt  probe. 
Nunc  tii,  divine,  hi&c  fac  adsia,  S6aia! 
Audia,  quae  dico,  timetsi  praeaena  n6n  adea. 
Fac,  Amphitruonem  ddvenientem  ab  addibua 
Ut  ibi^aa  quovia  picto  commentua  aiea! 
Volo  ddudi  ilium,  dura  cum  hac  uauriria 
Ux6re  nunc  mihi  mdrigero.    Haec  curdta  aint 
Fac  sis  proinde  adeo,  ut  me.velle  int^ilegia, 
Atque  ut  mfnistrea  mihi,  quom  sacrufic^  mihi. 


ACTUS  III.    SCENA  IV. 

MERCURIUS. 

Concddite  atque  abac^dite  omnea!  d^  via  dec^dite, 

Nec  quisqiiam  tam  audax  fi&at  homo,  qui  6bviam  obaiatii  mihi! 

Nam  mihi  quidem  hercle  qui  mioua  licedt,  deo,  minitirier 

Popul6,  ni  deceddt  mihi,  quam  adrTolo  in  comot^diial 

Hie  nivem  aalvam  ntintiat,  aut  irati  adventtim  aenia;  ( 

Ego  fAm  lovi  dicto  aiidiena,  eiua  i^aau  nunc  hue  me  4dfero: 

QuamobrAn  mi  magia  par  ^8t  via  decddere  et  concddere. 

Patf^r  Tocat  me,  eum  sequor,  eiua  d/cto  imperio  aum  aMiena: 

Ut  filium  boni&m  patri  esae  op6rtet,  itidem  eg6  patri 

Amdnti  aupparasltor,  hortor,  ddato,  admoneo,  gaiideo;  II 

Si  quid  patri  volup^st,  voluptaa  da  mihi  multo  mixnma  eat. 

Amit?    Sapit,  recte  facit,  anim6  quando  obaequitdr  auo; 


veni,  Vulg.  et  B.  Quin  veni$.  —  Ver- 
fiQin  seq.,  unois  inclusum,  ex  NoniOf  de 
Bosli  senteiiila,  bic  inseruit  Lambinus. 
Idem  legilur  in  Aldioa  et  Brixiensf.  Eum 
veil,  sic  habent:  Qvando  exiurasti  te 
mihi  haee  dixisse  per  ioeum,  lo  Came- 
rarlo  et  vulg.  non  legilur,  neque  in  Pall. 
Aiqoe  hoc  non  perlinere,  monslranl  quae 
addit  Jopiier,  quae  necetfaario  referenda 
ad  V.  17. 

19.  Lind.  perperam:  perinde. 

20.  lam  hi  ambo.  Sic  vett.  et  Pall, 
et  vulg.  —  B.  lam  hice  a. 

22.  fac  hue  ossis.  Sic  vulg.  —  Ven. 
et  PaU.  el  Vett.  hue  fac  a. 

25.  Vulg.  et  Pall,  et  vett.  fao  com- 
mentua «ief,  repetito  /ac,  quod  Guelf. 
Iiic  non  babet. 

26.  Lind.  e  coni.  hac  dum  cum,  — 
Idem  V.  27  omiltit  nunc. 

28.  B.  ut  velle  med  e  codd.  Verum 
noB  elidendum  adeo,  Nosir.  vulg.  et 
vett.  —  Lind.  ut  velle  me, 

29.  Tranaposui  mihi  in  finem  versus, 
qaod  ante  iacruficem  legitur  in  add.  — 


Camerarius:  Atque  ut  minietree  mHa, 
mihi  cum  iacrujUcem^  otl  et  Lind.  — 
V.  C.  ctim  mihi  sacr.  qaoi  iranapeailSt- 
nem  aperte  suadet. 

Act.  Ill,  Sc.  ir.  AdvocatM  aicii 
Mercurius,  atqae  ex  more  eewvenm 
comlcorum  sibi  viam  poatolat  Aeri.  Partf 
aese  ad  deludendum  Amphitraoneai ,  ak- 
qne  ae  inius  suroturum  omalum  aoaiali 
ebrii,  et  in  tectum  ascenaurum. 

2.  nunc  post  audax  addidemnt  LamM- 
nus  et  Camerarius.  Linden.  Idem  ante  f«t 
coUocavit.  In  vulg.  et  Ven.  ei  PaU.  fl 
vett.  deest.   Ne  igilur  eUdaa  qui, 

5.  Vett.  et  Camer.  lUe  ami  navem, 
Vulg.  om.  aut  prius,  uti  et  PalL 

6.  Vulg.  et  Pall.  lovi.  Veil,  et  B. 
lovis.  Itam  Lind.,  qui  el :  nunc  me  Aac 

9.  Veil.  vulg.  B.  itidem  ego  eum  pe- 
triy  contra  metrum.  Lind.  item  ege  tern 
patri.  Veneta  omittii  vv.  e^o  eum  pain, 
et  versum  babel  imperfectum,  at  al 
princeps.   V.  C.  itidem  ego  ago. 

10.  Vetu  herlo. 


Actus  IV.   Sgbita  f. 


45 


Quod  6roni8  homines  fdcere  oportet,  dam  (d  modo  fidt  bono. 

Monc  Amphitruonem  T^it  deludi  mdus  pater:  fax6  probe 

km  hie  d^iudatur,  sp^ctatores,  vdbis  inspectintibus.  15 

CipiAm  coronam  mi  in  caput;  adsimulabo  me  esse  dbrium, 

itque  iliuc  sursum  escdndero:  inde  6ptume  aspelUm  Tirum 

Jk  sApero,  quom  hue  acc^sserit:  faciam,  iit  sit  roadidus  sdbrius. 

Delude  ilie  actutum  stibferet  suus  8(^rvus  poenas  Sdsia: 

Eom  f^cisse  life  hodie  irguet,  quae  ego  f^cero  hie.  Quid  (d  meal  20 

Meo  me  a^quom  est  morlgernm  ^sse  patri;  elus  sttidio  ser?ire  dddecet. 

Bed  ^ccum  Amphitruonem:  idvenit:  iam  iile  hie  deiudetur  probe; 

Slquiddm  ros  voltis  a^scuitando  operim  dare. 

Ibo  intro:  ornatum  cdpiam,  qui  potis  decet; 

Dein  sdrsnm  ascendam  in  tectum,  ut  ilium  hinc  prdhibeam.  25 


ACTUS  IV.   SCBNA  I. 

AMPHITRUO. 
Nai&cratem  quern  cdnvenire  vdlui,  In  navi  n6n  erat: 
N^que  domi  neque  in  ^rbe  Invenio  qudmquam,  qui  ilium  viderit: 
Nam  dmnis  plateaa  p^rreptavi,  gymnasia  et  myroptfiia; 
Apud  emporium  atque  in  macelto,  in  palaestra  atque  in  foro, 
fn  medicinis,  in  tonstrinis,  ipud  omnis  aed/s  sacras. 
86m  defeasus  quadritando,  ndsquam  invenio  Nai&cratem. 
Nunc  domum  Ibo,  atque      uxore  hdno  rem  pergam  exqoitere, 
Quia  fuerit,  quem  propter  corpus  si&um  stupri  compltSverit: 


5 


IS.  dum  id  modo  flat  ftono,  dam- 
mo4o  Id  b^num  iBein  Id  flat,  nec  ni 
ral^vaa  noceatar. 

1&  Caatrarini.  et  Hermannos  de  Metr. 
p.  161:  dHmdatur,  Valg.  et  PaU.  et 
rait,  dolmdoiurj  qaod  el  <B.  et  LInd.  — 
wupteUmtibua  Herm.  §pectantibui  volg. 
Pan.  valt.  adtpocUmtibui  B.  et  L.,  qui 
iMteilor  panetam  habet  post  probe. 

17.  Vatc  ei  vol;,  et  PaU.  4  et  5  ciipel- 
mm  9  V.  C.  8ei§  pellamj  alU  PalL  expel" 
mm.  Lambiaaa  lamen  malalt  legi:  aspel- 
mm  9  ^aed  prebat  Bentlelus  ad  Heaoi. 
I,  8,  90.  el  raeepU  Bolhlaa  et  com  ee 
jimM,  Negarl  aatem  neqolt,  panlculam 
laeo  yalde  cenvenlre ,  quia  eo- 
I  aal  MercQrioa  featam  allqoem 
■aiolaai  erfondendam  ^  vet  aUud 
■M  ataMedl,  algnlScaBtem.  Quodsl  le- 
as: ata  aMpellMy  veraua  hoc  modo 
tmm4om6m»  erit:  Atque  Ulue  iureum  e«- 
imdorpt  imde  opiumd  iie  ciapelldm 
II— i ^  qaaflMdmodam  optenie  Interdom 
•mptte  eaanclaodnm  occurrlt. 

la.  mmdidmoeoh'iui^  madldnm  faclam 
mm  qol  aan  abrioa  eat. 

19.  VoJg.  el  Laaib.  Doinde  tilt,  ae. 
baphUniaiii,  oufferei^  perpetletur.  Bed 
ran.  ai  Talf;  tt  Caaiar.    Dcmde  tl/e, 


sc.  llle  alter  Soaia,  qal  diversoa  a  me. 
Qood  praefero.  mat,  at  aaepe,  pro  ei'tif. 

20.  LInd.  Quum  evm  ex  cd.  Llpa. 

91.  Volg.  veil,  et  antt.  v.  ette  non  aa- 
bent.  Beceplt  Hermaanoa,  de  meiria  p. 
186.   MoDoayllabom ,  nf  aaepe. 

34.  qui  poii$  deeet^  dative  pro  abl. 
poailo,  ut  supra  II,  2,  196.  noitro  generi 
non  decet.  —  VeU.  et  omnes  PaU.  et 
Camerar.  potiu$,  Bosllus:  das  fur  mieh 
mehr  pafat,  Sed  dublom  nullum  eat, 
anice  verom  esae  potia.  Cf.  vs.  16. 
adiimulabo  me  esse  ebrium.  Noalnua 
Bolb.  el  LInd. 

j4ct.  if.  Sc.  I.  Ampbliroo  poatqaam 
nuspiam  reperit  Naucratem,  advenit,  ol 
rem  porro  ex  axore  exqalrat. 

1.  JSaueratem  quem^  per  atlraoiionem, 
pro  Nauerateiy  quem  etc. 

3.  gymna»iay  myropoUa.  81c  veil,  et 
Camerariua.  Vulg.  Bolb.  Lind.  Inlerlecta 
et,  Qti  Pall.  —  Plane  sImUfs  bulc  locaa 
legllar  BpM.  II,  2,  14.  Vtinam  eonve- 
niam  domi  Periphanem,  per  ommem 
urbem  quem  turn  defeetua  quaereret 
Per  medieinoBy  per  tonstrina$,  in  gy^" 
natio  atque  in  foro;  Per  myropolia  et 
lanienasy  eircumque  argeniariae, 

a  Sdd.  mediae :  Quit  fnit. 


46 


AMPIIITRUO. 


Niro  me,  qiiam  illaro  qiiadgtionero  inqiifnitam  hodie  amfUere, 
Mdrtiiuro  satMst    Sed  aediir  6ccliiaerunt.   Etigepae!  II 
Il6c  fit  pariter,  tftque  ut  alia  ftcta  aunt    Feriim  foria. 
Aperite  hoc!  heua  ^cqiiia  hie  eati  dcquia  hoc  aperil  datimnl 


ACTUS  IV.    SCENA  II 

MERCURIUS.  AMPUITRVO. 

Mb.  Qufa  ad  forea  eail  Am,  iSgo  aum.  Me,  Quid  ego  aumf  Am 

iitL  loqnor.    Me.  Tibi  lApttcr 
Dfqiie  omDea  irdti  certo  aunt,  qui  sic  franfia  forea. 
Am,  Qu6  model    Me,  Eo  mode,  tft  profecto  Titap  aetot^n  miacr. 
Am.  Sdaia!    Me.  Ita;  aum  Sdsia,  nisi  me  ^aae  oblitum  exfatumiii 
Quid  nunc  vial  Am,  Scelc^ate,  atetiam  qufd  velim,  id  tu  mdrogul  ( 
Me,  ita  rogo:  paene  ^ffregitti,  fttue,  foribua  cirdinea. 
An  forea  cenat^baa  nobis  publicitua  praebdrierf 
Quid  me  adspectas,  at^lide?  quid  nunc  vis  tibi,  ant  quia  tu  ^a  homal 
Am.  V<!rbcro,  etiam,  qufa  ego  aim,  me  rdgitaa,  ulmorum  icherani? 
Qu^m  pol  ego  hodie  6b  iataec  dicta  fdciam  fervent<Fm  flagria.  It 
Me.  Prddigum  te  fuiaae  oportet  diim  in  aduleac<Fntia. 
Am,  Quidumi    Ms.  Quia  aencFcta  aetate  i  me  mendicda  —  maloA 
Am.  CAm  cruciatn  ttio  istaec  hodie,  T^ma,  verba  fdnditia. 
Me.  Sicrufico  ego  tibi.  Am.  Qui?  Me.  Quia  enim  tifmacto  infortdrin 


(Quae  post  hunc  versum  supposita  leguntur  in  editionibua  vulgatia,  es 
neque  in  Palatinis,  neque  in  uUo  codice  scripta  reperiualnr.  lal*  fgitir 
omnia  receniiorum  commentay  praeserCim  quia  ita  conparata  erani,  atd 
lectoribua  et  poesi  ipsi  non  possent  non  vero  detrimento  esse  at  legereaiari 
abiecta  dudum  oportuit,  queniadmodum  invecta  fiierant  olim,  aive  ab  Henaaiis 
Barbaro  sive  alio  quopiam  medii  aevi  Pseudoplauto.  In  codicibua  post  ve^ 
sum  14.  qui  supra  legitur,  stalim  nuUoque  interstitio  iuncta  auntf  qase 
hie  sequuntur:   f'ot  inter  vo$  etc.) 


ACTUS  IV. 

BLEPHARO.  AMPh 

Bl.  Yds  inter  tos  istaec  partite: 

11.  Hoe  fit  pariter.  Sic  bene  veil.  — 
Vulg.  et  Pan.  et  B.  Pariter  hoc  fit,  oC 
tt  LInd. 

Act.  If,  Sc.  11.  Mercorlns  de  tecio 
Increpat  Ampblfruoneni  ob  fractaa  fores. 
Hie  minltaior  ei  Inrertonlom.  Scena  Im- 
perfecta. 

1.  Vett.  Qtti'f  ad  forii?  omlaso  est, 
quod  babet  vuls-  —  VeU.  et  vulg.  i^uid 
ego  mm.  Boib.  ^uts  ego  §um  ex 
Helmat.  et  Guelf.  Dleiionem  (fuid  ego? 
vide  True.  II,  2,  2. 

2.  Vett.  qui  iic  frangai  fore$. 
4.  Llnd.  nin  met  me,  e  eonl. 


SCENA  UL 

ITRUO.   lU  PITER. 

ego  ibeo:  mihi  negdtiam  eat  • 

8.  etolide  in  veil,  pro  advertio  ksfee- 
lor,  accentn  in  Sne  pesllo,  et  emlMt 

commate. 

9.  ulmwrum  Aeherune,  in  qoem  eaa- 
veniunt  omnes  nlmi ,  h.  e.  virgao  ex  al- 
mis  faciae,  tamqoam  in  Aehenmlom  aai- 
mae.  Cf.  Caa.  II,  8,  12.  Nota  Acbcraa- 
lem  plerumque  prima  prodoela  a  Piasia 
oaurparl. 

10.  Lind.  Quern  ego  pol  kodie, 

14.  Veil.  Sacr^fico  ego  kune  tdi. 
Eaedem  in  flne  non  habeat  ii^erfaaiVf 
ml  nee  Venela. 

Act,  IF.  Sc,  UL  In  depeidlUa,  psft- 


ACTCB  IV.     SCBNA  in. 


47 


N^qne  e^o  anquam  asquain  Uota  mira       ▼idiase  c^nseo. 
Am.  Bl^pbaro,  quaeao,  ul  Uvocatua  mi  Maia,  oeve  abeia.  Bl,  Vale 
Quid  opiiai  me  advocAto,  qui,  utri  aim  advocatua,  n^aciol 
hj.  fntro  ego  hiDC  eo:  Ajcamena  parlurit    Am,  Perii  miaer! 
Qofd  ago,  quem  adToditi  iam  omoea  itque  amici  d^erontl 
Nteqaam  edepol  me  fntkltaa  iatie  l^dificabit,  quiaquia  eat: 
Nim  iam  ad  regem  r^cto  ducam,  r^aqne  ut  facta  eat,  ^oqoar. 
Ago  pol  illam  uldacar  hodie  Til(^88aIum  TCDdficiim, 
Qvf  penrorae  pcFrtiirbaTlt  ftmiliae  ment^m  meae. 
Si^d  ubi  jlie  eati   Intro  ^depol  abiit,  crddo,  ad  mor^m  meam. 
Qof  me  Thebia  Alter  ritit  mfaeriorl  quid  di&dc  agam, 
Quem  dmnea  mortai^a  ignorant      ludificant,  lit  iubett 
Cdrtom  eat,  introrfimpam  in  aedea:  4bi,  queroqoe  liominem  adap^xero, 
M?e  anciiiam,  afve  aerrom,  aire  ^xorem,  aive  adiiltenim,  15 
8eA  patrem,  aire  ardm  ridebo:  dbtruncabo  in  a^dibua. 
N^que  me-Iupit^r,  neque  di  omnea  fd  proliibebunt,  af  Tolent, 
Qoin  aic  faciam,  utf  conatitui.   P^rgam  in  aedea  n^nc  lam. 


6 


10 


araa  Mtte  rizatus  Mercorios  cam  Am- 
phlirvone,  aeeenslt  Inplier  ex  aedlbns 
Mk  ftraia  AMpklinieriB ,  at  lildtm  veram 
AoiphlirooDem  aspeUerti ;  accesslt  et  Ble- 
fiai*  a  aaxl  cam  8«sla.  Qai  quam  non 
pMsei  UleB  ilrlaim,  nee  difnotoere  oier 
VOTW  Aaphllnio:  lam  deelarat,  se  rem 
!■  meat  reactoram  abttoromqae  ad  sua 
■eaaiia.  laHeh  et  laplier,  epem  Utaraa 
faMrleail  Alemenae.  Deeperans  iiaqoe 
Ampkltnia,  ipee  qoeqoe  Inlroromplt  In 
I,  eadiiam  arinaioe,  qoemque  depre- 
Dam  aolem  irrampefe  vali^  fx 
I »  ac  tencidlt  AmphHrno. 
1.  la  Tali,  et  veti.  aaeet  itiaee,  qoed 
fenaet  neffMae  ez  Gaelf.  e«  edd.  medUe. 
V.  mter,  oil  aaeplue,  lamqnam  mene- 
•yttaaam,  leflendom,  qaael  'nier.  Cisl. 
I,  1,  68.  0«ed  el  nellsy  lege  kaec. 
Una.  M  90§  mter  eot  porfite.  —  Pre 
pmrUU  V.  C.  poretle. 

4.  Peat  a.  y.  qaldam  addaat  verenm 
•a  Naale  aervaiom  v.  Oecemere: 
aef«ea,  vaatrormm  uter  iit  Amphitru; 
ifeaamera. 

Su  Talg.  el  yett  Jnfre  hme  ee.  Sed 
§g9  el  cedleee  qaldam  haaenl,  et  Came- 
raftaa,  at  ex  ee  LamUaas. 

i.  me  yen.  —  Val«.  et  Pall.  Quid 
§gm?  at  et  Cam.  et  Lamb.  Qoed  apiom 
ferel,  Biel  praecederet:  Perii  miter, 
Maie  In  yalf.  et  Ven.  deeet  entnet, 
qaei  legHar  In  vett.  et  CaaMr.  Bethloe: 
Qaid  ego?  quid  age,  quem  mdveca$i 


iam  atq.  am,  dee,  Llnd.  Sam  quid  ego 
ogOy  quem  ado,  iam  atque  amici  ift- 
fenml. 

8.  Vulg.  et  Pell.  Nam  imm  ad  r.  r. 
me  dttcain,  reeque  ut  fadm  aa^  ate^aar. 
Vetl.  me  dueam^  remquo  «t  /aeto  ele- 
quar.  Cam.  me  dueam,  reeqmo  utfaeta, 
elequar,  Alqae  lecuile  $e  dueere  ecear- 
111  Aol.  IV,  8,  8.  et  Baecb.  IV,  1,  81. 
een  9,  11.  Sed  nen  sese  volt  A.  ad 
regem  dacere,  yerom  lUam  alteram  Am- 
pbltraenem;  qaem  idee  etlam  In  aeqaen- 
tlboB  quaeril.  Ergo  me  abeaee  debec 
Llnd.  Iam  me  ad  r. 

9.  TAetealiim  vecat  ndyeraarlom,  qala 
TbeeeaU  yeneflcila  el  maglcie  artlboa  In- 
famee  erant. 

14.  It  ble  et  ye.  18.  Vnlg.  et  Pall,  et 
Ven.  babent  aedi'6«ie,  cSpjjrai'iMig,  nt  alt 
MeareiuB,  qol  baee  addle :  apparet  enim, 
veierea  praepeelUenl  in,  elve  metam  In 
leco  elve  ad  leeom  elgnliearent,  Indllle- 
renter  aceaeallyam  et  ablatlyom  Innxleae. 
Itaqoe  el  Groneylaa  edidlt.  Vett.  et  Ca- 
mer.  babent  aedie, 

15.  VereuB  ipae  praebet,  pealerlera  dae 
•toe  monoeylla/Sceff  legenda  eaae.  Se- 
tbhia  daplex  ti*  repoeolt. 

10.  Seu  patrem,  eioe  avom.  Sic  vett. 
et  valg.  et  Pall.  e»ee  moneeyUabam, 
elldendomqoe. 

Inter  bane  et  aeqnentem  ecenam  toai- 
ira  derl  cegiiandam  est,  qoo  examlnataa 
Ampbltrne  In  IntroUa  aedlam  ceacldlt. 


48 


AMPHITRUO. 


ACTUS  V.   SCENA  I. 

BROMIA.  AMPIIITRUO. 

Br.  Spes  itqiie  opes  vitat^  meae  iacc^nt  sepultae  io  pt^ctore; 
Neque  iilla  est  contiddotia  iam  in  cdrde,  qiiin  amfserim: 
Ita  rofhi  videntiir  dmnia,  mare,  tc^rra,  coeium,  c6o8equi, 
lam  lit  dpprimar,  ut  dnicer.    Me  miseraro!  quid  a^am,  o^acio: 
Ita  tdnta  mira  in  atSdibus  sunt  facta.    Vae  miserad  mihi!  ft 
Anim6  male  est:  aqudm  veiim!    Corriipta  sum  atque  abstkmla  suHi 
Caput  dolet;  neque  aiidio,  neque  dculis  prospicid  satis; 
Nec  md  miserior  fodmina  est,  neque  ulia  ?ideatAr  magis:  * 
Ita  hdrae  meae  liodie  cdutigit:  nam  ubi  pdrturit,  deos  sibi  iovocat: 
Strepitus,  crepitus,  sdnitus,  tdnitru,  ut  subito,  ut  propere,  ui  t^ 

nuit  vaiide.  M 
Ubi  qufsque  institerat,  cducidit  crepitu.    tbi  nescio  quia  mixuroa 
Vdce  exclamat:  Aicumena,  ddest  auxiiium!  nd  time: 
l^i  tihi  et  tufs  propitius  codii  cultor  ddvenit! 
Exsurgitc,  inquit,  qui  terrore  meo  dccidisftis  prad  roetu! 
Ut  idcui,  exsurgo.    Arddre  censui  addis:  ita  tum  cdnfuigebant.  U 
fbi  me  inclamat  Aicumena:  tum  da  res  me  horrore  ddflcit. 
Ileriiis  praevortit  metus:  adcurro,  ut  sciscam,  quid  velit, 
Atque  liiam  geminos  fiiios  puerds  peperisse  cdnspicor; 

Act  y.  Sc.  1.  Prornmpit  ex  aedl- 
bas  Bromia,  andUa  Alcumenae,  attonl- 
taqne  refert,  quae  Inlua  gesia  aint.  Of- 
fendit  Aropbitruonem,  elque  narrai,  lovem 
aeae  ipsum  intua  paiefecisae.  Eo  placa- 
tua  Ule  laelaaqae  duui  vuU  aacra  parare, 
iterum  tonat,  el  apparet  lupiier  ipMe,  eum- 
que  aolatur  et  ul  cum  Alcmena  in  gra- 
Uam  redeat,  boriatur. 

1.  Spes  opesque  vide  Capl.  2,  3,  85. 

2.  Vulgata  cum  Camerario  alque  Lam- 
blno:  iam  meo  in  corde.  Veil,  oniiiiunt 
mco,  ul  V.  confideniia  in  fine  ail  produ- 
cendnndf  ut  et  alibi  a  flnale  in  prima 
declinaiione.  Sin  reiineaa  meo^  erit  tola 
vox  elldenda,  ut  iildem  aaepe  et  boc 
pronomen,  et  ca,  sifri,  mi'Ai,  rei,  etc. 
Vocem  est.omnea  ante  confidential  qui 
ordo  non  muiandus,  ut  fecit  Lind.  I^eque 
uUa  eonfidentiatt  iam  in  c.  q.  am, 

4.  Veil,  lam  ui  opprimar ,  et  ut  eni- 
eer.  Vulg.  cm.  et,  uil  et  Pareua  in 
lextu,  nulla  noia  adlecta. 

6.  aquam  velim,  ac.  qua  adapergar, 
ul  recreer.  —  atque,  quod  babent  vulg. 
et  edd.  velt.,  omiaii  Dolbiua,  ex  cod. 
Gueir.  et  Lang. 

9.  ubi  parturit,  deos  sibi  invocat. 
Sic  veil,  el  Pall,  et  vulg.  —  Guelf.  par- 
turis.  Hinc  Bolbiua:  JSam  ubi  partuis 
deos  sibi  invocat.  Sed  priua  narrandum 
erat,  earn  parturissc,  dein ,  deos  i<ibi  in- 
vocasse.  Hoc  autcm  asyndeton,  valde 
accommodatnm  et  ancillae  niorlbusi  et 


affectui,  protasin  facit,  cuius 
eat:  strepitus,  crepitus ^  aonitut^  (oai- 
trus ,  ac.  exoriiur.  LInd.  A'flm  ubi  par- 
funi,  deoi  ubi  vocat;  Sirepituif  trc- 
pitusy  sonitus,  tonitrti$;  subito^  liC  pn- 
pere,  tie  validti  tonuit.  Ceterum  ad  baae 
omnem  acenam  confer  Tlieocrlil  IdylL 
XXVI.    MartQ  ifia  etc. 

10.  Ilunc  veraum  VeU.  aic:  Str.,  cr., 
f. ,  tonitrus,  ut  subitOj  ut  property  at 
tonuit  valide?  Hem  Camerariua  ei  Valf. 
nisi  quod  io  fine:  ut  valide  tonuit  If* 
aequendam  duxi  1.  vett.  Ita  tamei,  oi 
tonitru  acriberem.  ut  interprelator:  qauk 

11.  V.  crepitUy  quod  omnea  lUiri  babeait 
omitlit  Bolbiua,  el  cum  eo  Llnd. 

13.  Yell.  Kt  tibi  et  tuit  omniHu  pre- 
pit*  Vulgata  cum  Pall,  omitlit  oiiiiii6at. 
quod  per  metrum  poaaia  retinere,  fi 
eJidaa  ti6t. 

16.  tum  babet  Lambinoa.  Veil,  laai* 
Cam.  el  Pall,  el  Vulg.  et  Llnd.  et  l  ath, 
iam,  uii  videtur  legiaae  Nonius.  DapBd 
re  se  affeciam  fuiaae  dicil :  primoB  la- 
clamatlone  Alcumenae,  turn  terrore  cx 
voce  audita.  Igiinr  unlce  probaadaa 
puio  tum. 

1 7.  praevortit ,  b.  e.  plaa  valet  la 
metus  de  bera  mea,  quam  timer  ob  fal- 
gur  et  vocem  audiiam.  —  Vulg.  el  Velt 
addunt  oc^^us  ante  accurro;  deeat  laaiM 
illud  in  codd.  Langg.  et  edd.  antlquiasi- 
mis.    Ilabent  Pall. 

18.  B.  j4c  gcminoi  illam  JUios  etc. 


AcTUi  V.    ScRifA  L 


40 


Neqiie  ndstrum  qiiisquam  sdonimus,  qimm  pf^perit^  neqiie  praeWdimns. 
S<5d  qnid  hoc?  quia  hie  ^sl  senex,  20 
Qui  ante  a^ia  noatraa  sie  facet? 
Niimoam  h^nc  percuaait  Mpiter? 
Credo  ^depol:  nam,  proh  li&piter! 
Sepdituat,  qiiaai  ait  mtfrtiiua. 

Ibo  cognoacaiD,  qui'aquia  eat.  25 
Amphi'troo  hie  quidem  eat,  hdrua  meua. 

Amphitruo!   Jm.  Peril !   Br,  Surge.  Am.  loterii!    Br.  C^do  ma* 

nam!    Am.  Quia  md  tenet? 
Br.  Tiia  Br6mia  ancilla.   Am.  T6tuatimeo:  (ta  me  increpuit  I^piter; 
Nee  a^cua  eat,  qnam  ai  ab  Acheriinte  vdniam.    Sed  quid  td  foraa 
B^r^aaa  ea?    Br.  Eadem  nda  formido  timidaa  terrore  impulit  SO 
In'  a^dibua,  ubi  tu  htfbitaa,  nimia  mfra  vidi.    Vad  mihi, 
Amphitruo:  ita  mihi  inimua  etiam  ni&nc  abest.  Am.  A^ednm,  ^xpedi: 
Scio'  m€  tuom  eaae  herum  Amphitruonem?    Br.  Scfo.    Am.  Vide 

etiaro  nt&nc.    Br,  Scio. 
Am.  Haec  adla  aanam  mdntem  geatat  medmm  famiiidrium. 
Bm.  Imo  6mnea  aani  ai&at  profecto.  Am.  At  me  ^xor  inaanum  facit  35 
Suis  foddia  factia.    Br.  At  e^  faciam,  tu  idem  ot  aliter  pra^dicea, 
Amphitruo:  piam  €t  pudicam  ^aae  tuam  uxorem  t&t  aciaa. 
De  ffa  re  aigna  atque  irgumenta  patlcia  Torbia  ^loquar. 
Omoium  primum  tibi  Alcumena  gt^minoa  peperit  filioa. 
Am.  Ain'  tu?  geminoa?     Br   Gdminoa.     Am.  Di  me  a^rvant 

Br.  Sine  me  dicere:  40 
Ct  sciaa,  tibi  tua^ue  uxori  ddoa  eaae  omnia  prdpitloa. 
jIm.  Ldquere.    Br.  Poatquam  pirturire  hodie  ^xor  occepft  tua, 
Cbi  utero  exortf  dolorea,  ^t  aolent,  pu^rperae: 
foTocat  deoa  fmroortalia,  ti  aibi  auxiiiiiim  ferant, 
M4oibna  puria,  cApite  operto.    fbi  continue  cdntonat  45 
86oitu  maxumo.    Addia  prime  rt&ere  rebamtir  tnaa: 


19.  Llnd.  prooiffMRiu 

90.  Qal  Mqoniiir  v*rsiM ,  dlmelroa  esse 
im\  atQM  primos  saltern  •orumlii  %'eu. 
M  Tvlji.  acparailiii  tcripius  legltir. 

84.  Veil.  9€puUM9  noB  adlecto  ant 
ae. 

S6.  Veti.  quidtm  aine  eft,  quod  In 
xvAr.  lagltHr. 

S8.  Llnd.  ex  conl.  (ofuf  contremo. 

39.  SJc  Veu.  et  Yen.  et  Pall.  —  Vulg. 
nrfM*  cd'om  nunc?  Senaoa:  Iterum  nanc 
itB  p«rpeiide,  Heroin  coglca.  Neoilqaam: 
etglu,  an  nanc  qnoqnef  Nam  v.  etiam 
Tat  eMMlanailonem ,  vel  Iterailonem  al- 
Oriieat.  cr.  I,  1,  98a  Caa.  9,  6,  16. 
HI,  71.  Aol.  f,  1,  16.  Aa.  1,  1,  99. 
?,  73.  Care  1,3,  10.  88.  Men.  9,  3, 
79L    IV,  8,98. 

84.  Boiaiaa:  Mariam  mmUm.  Came- 
rarii  cedes:  toeeoM.  Laaglaai  et  Lamb. 
icreMh  aar«M.  Palatial  aifflMuiai.  Ven. 
tarcam  omiaao  mentem.    Vett.  fo^om. 


Sed  w  tanut  alailm  el  a  Bromia  et  Am- 
phliruone  repeUiur.  Idee  praeferendam. 
Llndemannus:  Haec  iola  $anam  $ariam 
gettai  mentem  familiarium.  Non  antem 
possam  adaiipiriarl,  otot  %'alde  probem 
Naekli  de  allllerailone  dlapalailonem,  qoed 
egreglum  ihema  lUe  aibl  aompalt  traeiaa- 
dam  InMua.  Rben.  ni,  8.  p.  894  — 418. 
neoilqaam  tamen  addaeto  loco  noatro. 
Neqae  ex  boioa  de  allMerailone  doctrlna, 
perdocte  expeaila,  probarl  qoaal  opone- 
bat  conlecturam,  qoa  allltteratio  eflceretar. 

89.  t«6f,  qood  iegllar  In  veti.,  detat 
In  vulg.  et  B.  EUdendam  aotem,  at 
aaepe,  et  Omnium  doaboa  ayllabia  legen- 
dom,  at  llldem  band  rare. 

48.  Vbi.  81c  Vetf.  et  codd.  Talg. 
Ibi^  at  V.  C. 

45.  Manibu9  picn'e,  eapite  aj^^rtof 
lotia  enlm  manibaa  et  velaio  caplle  aaera 
(lebani,  ot  refert  Pluiarehoa  in  qoaa- 
Hilonlbaa  Romania. 

4 


60 


AMPHITRUO. 


Addes  tolae  coofulgebaot  tdae,  quasi  eaaani  a6r«ae. 

Am.  Quadso,  ab8ol?ito  hinc  me  extemplo,  qaindo  aalia  deUaerii. 

Qufd  fil  deinde?    Br.  Dum  ha^c  agunlur,  interea  uzordm  taaa 

Ndque  gementeni  D^qoe  plorantem  odalrum  quiaqaam  aodiTimna:  H 

fta  profecto  sine  dolore  p^perit.    Am.  lam  iatue  gaAdeo^ 

l!)tuter^meettm<^rita.  i?ii.l8taecmitte,4tqaeliaec,  quaedimB,icoipa. 

P^stquam  peperit  p^eroa,  lavere  idasil  noa.  Occ^imoa. 

S^d  puer  iile,  qudm  e^o  laTi,  ul  mAgouat  et  mullAm  Talet! 

Ndque  eum  quiaquam  odniifare  quivit  in  cunibalia.  H 

Am.  Nimia  mira  mdmoraa!    Si  iataec  vdra  aunt,  di?initua 

Ndn  metuo  quio  m^e  uxori  iitoe  auppetiad  aieot. 

Bm.  MAgia  iam  fiaxo  mira  dicea.    P^atquam  to  cnnaa  cdndiUiaii 

DdTolant  anguda  iubali  dedranm  in  implu¥i6m  duo 

Mixumi;  coutiDuo  extoliuul  Ambo  capita.    Am.        mihi!  tl 

Bm.       pave.   Sed  in^ea  oculia  tfmnia  circumviaere; 

Pdstquam  pueroa  cdDspicati,  ptfrguot  ad  cunda  citi) 

iSgo  cunaa  recdaaim  ruraum  vdraum  trahere  et  dAcere, 

Mdtuena  pueria,  mihi  fonnidana;  tintoque  anguea  Aeriua 

Pdraequi.    PostquAm  conapexit  ing uea  ilie  altdr  puer,  II 

Citua  e  cunia  dxiiit,  bcit  rdcta  in  aoguia  impetum. 

Alter  urn  altera  Adprehetfdit  ^oa  manu  pernioiter. 

Am.  Mira  memorat:  nimia  formidoldaum  faciuua  pratfdlcta: 

Mm  mihi  horror  mdmbra  miaero  pdrcipit  dictia  tuia. 

Quid  fit  delude  p6rro,  ioquere.  Br,  Piier  ambo  an^^ea  dnicat.  It 

Dum  hade  aguntur,  Tdce  ciara  exciamat  uxordm  tuam  •  .  . 

^ir.Quishomol  Br.  Summuaimperatordiyomatquehomiiium,Idpitcr. 

\%  ae  dixit  cum  AicnuMua  cldm  conauetum  cnbiiibua, 

Etimque  fiiitim  suum  eaae,  qui  ilioa  anguia  Ticerit; 

Aiterum  tuum  f^ase  dixit  pAerum.    Am.  Poi  me  hand  podaitel  It 

48.  8lc  Vett.  el  PaU.  —  Volg.  Kino  IV ,  2,  36.  9i  noalrum  rMrtiim  Mrtta 

AM,  ejremplo  qa.    De  re  cf.  indlcem  et  Epid.  II,  9,  65.  votium  1.  e.  q.  ven») 

Merc.  1,  2,  57.  et  abondat.    Nam  qood  aUl  ladieavtnit 

52.  8ic  plane  vetl.  et  Camer.  —  Vola*  dlciiim  pre  refro  ei  frwmmy  nlckwirti 

et  PaU.  C/tttI  erga  me  meriia  etf.  Bm.  o.  vorwaria,  ataltum  faerit,  al  aacUla  it 

wutU  utAoee,  a.  h.      d.  o.  ex  qua  anterioreiB  parteoi  veraaa  angoaa  tiaatik 

•eeeaaarie  legeadoBi:  mitle  tffo,  Id  qaed  conas.  Male  IgilQr  RoaUaa:  rvdMrti, 

fiBeil  Lind.     Bolhlas  omlalt  uique  ex  voriffdrft ,  him  her. 
y^^^xm.  66.    sic  veil,   et  valg.     At  Batfein 

54.  Beta,  ui  magnu  $t!  ut  muiium  lamWce  veran:  Of  at  exHlU  m  emu, 
volet  /  contra  llbroa.—  Llademannua  item.  ,recea  facit  in  angue%  impeium,  pradacii 

55.  Ill  ciMobttlie.  Slo  vett.  et  Pall.  —  ejrilit  In  fine. 

ViUg.  incunabuliB,  ut  V.  C.  praedica$  faemu9, 

57.  Norn  mttno  fum  etc.  b.  e.  pro-  P»^»»»*««* 

feate  eredo,  laUa  eaae,  nee  qaidqiam  »•  Qvid  fit  ieUde  pofru?  lofntrt. 

aUod  metuo.  —  LInd.  meae  quin.  vetl.  deindt?  porro  L  Ven.  alhU 

58.  LInd.  in  ennit.  diatlnctlonia  babel. 

68.  rurmm  vargum.     81c  Camerar.  73.  clam  centiiettim  Ctt6il»6ttt.  ate 

Lamb,  et  Volg.  et  PaU.  1.  e.  retrorsum.  veil,  et  volg.  et  codd.  —  Boibloa  tra^ 

Vett.  iuTium ,  pronum.    Both,  runum  poauli :  tlam  eubUibua  eommMnm.  !>* 

prorium.    Ven.  vortum  omlaao  rur$um.  gendum  c'bilibu§^  at  cttbievlo  II,  t,  186. 

Obvlam  eat  turf  urn  vartum  Capt.  Ill,  4,  et  Aain.IV,  I,  42.  lin  ealieed  fmdmrmm: 

123.    Cf.  et  Celaam  I.  IV.  e.  1  In.  ab-  namai  in  eMtmlo.   LInd.  a  eaal.  ddm 

ilomen  snrtnni  oertna  nd  praeewrdia  conauetuni  otKcnlo*   Sed  fortaaaa  e«a- 

pervenit.  et  deort nai  vortnai  Ter.  Adelpa.  lendum  elam. 


ACTUg   V.     SCBNA  II. 


51 


Sdlicel,  bonf  dimidium  mihi  dividere  cttn  love* 

4bl  domuni:  lube  Tisa  pura  actiitum  adoroari  mihi, 

it  Io?to  ifkfUml  muMIe  liAlllii  pa^etti  dk^etei* 

i§o  TireaiaiD  cdniectorem  idvocabo  el  cdDsulam, 

Qnfd  faciandam  cdnaeat,  sioiiil  hint  refki,  ut  facta  eat,  dioquar.  80 

Ud  quid  hocf  qoaia  vilide  tonuit!    Di,  dbsecro  voathLm  fidem! 


ACTUS  V.   SCENA  II. 

lUPITBB.  AMPBITBtO. 

Iv.  Bono  ininio  eg:  adaom  auxiiio,  Amphitruo,  tlbl  ^1  tuia. 

Nihil  ^at,  quod  iimeaa:  hirioloa,  liar4apicea 

Mitte  dmoias  quae  fntiini  et  quae  fketa^  dioquaf, 

Mnlto  ideo  meliua,  quam  illl,  quum  aim  Hpifer. 

Primum  6mnium:  Alcanidnae  uauraiu  cdrpofia  A 

Cepi,  6t  concubitu  grdTidam  feci  fiiio; 

Tu  frdTidam  item  fecisti,  quum  io-  ex^reitutu 

Frofi^ctua:  uuo  pirtu  duo  pepeWl  aimui. 

Eorum  ilter,  noatro  qui  ^st  auaceptua  s^fflinc, 

Suia  factia  te  immortili  adficiet  gidria.  10 

Tu  cnm  Aleumena  uxtfre  antiquam  in  gritiana 

Redi:  hadd  promernit,  quimobrem  vllio  Tdtt^rei: 

Heu  t(  fubaeta  eat  ticete.   Ego  in  coeldiu  luigro. 


ACTUS  V.   SCBNA  III. 

AMPUITRUO. 

Fdciam  ita,  ut  iub^8,  et  te  oro,  prdmisaa  ut  aerv^a  tua. 
fbo  ad  uiorem  fntro;  roiaaum  f&ciaf  Tir«aMtti  aeMfii. 
Moc,  apecUtor^a,  lovia  aumroi  daAiA  clafe  plnMite. 

70.  Liiii«mannu8:  Si  licet,  ex  V.  C.  De  hMoUn  ei  banlapleiKaa  sa^lia 

Al  reflattl  Pall.  Scilicei.  conieniftfli  ^elete$  totflet  tahl  tdoaU.  Cf. 

80.  B.  eentet,  ex  Oaelf.  deln:  eimitu,  Cic.  de  dlvln. 

Act.  y.  Sc  11    1.  Sic  vulg.  et  vett.  ^                ^  v«ala#4PaU.  pmm 

al^«e  Ubi,  ut  eaepe,  Integrum  elidenduin.  ^  ^ 

Bl  BMk.  tanen  et  Llod.  verba  et  tun  ^^^^^ 
MinaBi,  qaae  ad  seasam  majLlmopere 

vMeafBT  aeceaBaria,  el  In  Ubris  plerlsquo  a  Ltud.  tft/d4.    NaflTr.  «(  vett. 
lefWiiar. 


METRORUM  IN  AMPHITRUONB 

DBSCRIPTIO. 


Prologui  coniUC  •enariii  UbMcIs. 
Acl.  I.  Sc.  I.  V.  1—7  sunt  tetrametrl  iuibici  acatel. 
T.  8  tetnuneter  chorlambicuB  prmecedente  pyrrUddo. 

9  .  11  cretici  tetraa. 
T.  19  y  19  dimetri  anmpMatioi 
w.  14  —  18  floUdicL 
V.  19  —  94  BacchiL 

95  aiiapaeatua. 
V.  96  —  64  iambicl  lelTMi.  aoataL 

▼.65  —  94  creUci;  ialerpoaitifl  brevioribas  89,  81,  89  eC  flaaU  94. 

95  —  109  tetnuaetrl  iambici. 
▼.  110  —  909  trocbaici  tetnuaetrl  cataL 
Act.  I.  Sc.  If.  iambici  aenarli. 
Act.  I.  Sc.  in.  trocbaici  tetram.  catal. 
Act.  11.  Sc.  L  ▼.  1  —  99  baccbici  tetr. 

94  —  96  dimetri  trocbaici. 

97  monometer  trocbaicua. 

98  —  99  dimetri  trocb. 

V,  99  y  94  iamblei  breviorea,  tribns  singnli  pedibaa  composilL 

▼.  95  —  40  anapaeatlcL 

▼.41  —  88  trocbaici  tetr.  cataL 
Act.  U.  Seb  n.  ▼.  1  —  99  baccUci  tetnuaetrl ,  iatermiaUa  bre^ioriboa  9,  7, 
9,  19,  16,  90^  94,  90. 

▼.  91  -  940  trocbaici  tetram.  catal. 
Act.  lU.  Sc.  I.  aenarii  iambici. 
Act.  UI.  Sc.  II.  aenarii  iamb. 
Act.  IIT.  Sc.  m.  ▼.  1  —  19  trocbaici  tetram.  catal. 

▼.  90  —  99  iamb,  aenar. 
Act.  m.  Sc.  IV.  ▼.1  —  99  iambic,  tetr.  acatal. 

▼.  99  —  95  aenarii  iamb. 
Act.  ly.  Sc.  I.  trocbaici  tetram.  catal. 
Act.  IV.  Sc.  IL  trocbaici  tetram.  catal. 
Act.  IV.  Sc.  III.  trocb.  tetr.  catal. 
Act.  V.  Sc.  I.  ▼.  1  —  9  iamb.  tetr.  acatal. 

▼.  10  trocbaicua  tetr.  acatal. 

▼.  11  iamb.  tetr.  acat. 

▼.  19,  19  trocb.  tetr.  cat. 

▼•  14  iamb.  tetr.  acat 

▼•  15  iamb.  tetr.  bjrpermeter. 

▼.16  trocb.  tetr.  catal. 

▼.  17  —  19  iamb.  tetr.  acatal. 

▼.  90  trocbaicua  dimeter  oatalecticus. 

▼.  91  —  96  iambici  dimetri  acatal. 

▼.  17  —  91  iambici  tetrametri. 

▼.  99  —  76  trocbaici  tetram.  catal. 
Act.  V.  Sc.  II.  aenarii  iambici. 
Act.  V.  Sc.  III.  trocb.  tetr.  cataL 


ASINARIA. 


DRAMATIS  PBRSONAB. 

LIB  ANUS,  senms  Demaened. 
DBMACNBTUSy  senez. 
AR6TRIPPU09  eius  filiOB. 
CLBABRBTAy  lena. 
LBON IDA,  cooBervns  Libuii. 
PHILBNIUM,  meretriz. 
DIABOLUSy  mUes. ' 
PABASITUS. 

ARTBMOIf  A,  uxor  Demaenetl. 

MBRCATOR. 

6RBX. 


S  U  xM  M  A  R  1  U  M. 


lofrenlB  Argyrippu,  Demaenetl  fliiaa,  aast  PbllenlM,  4iM  est  apad  Cleae- 
relam  lenaai.  Cleaereia  aniem  cam  mUli«  DlaMo  de  PbUaalo  peplgvrat,  lia  li- 
nra,  at,  8l  Argyrippaa  priar  aftrti  vlflnti  ailaaa,  Aifyrippoi  pm  kaberei.  b 
eiga,  qaaerena  pecanlam,  DeaMeaatoBi  adit  patreaii,  ragaaa  at  vlflad  mM  alaana 
fadat  paiestatem.  Demaenetoa  aultiRt  qiil  daUtB«  d«xanit|  letaa  ab  kalaa  p«(i- 
aiaie  pendei,  et  ab  atriensl  Saarea,  qnam  UU  dotate  add«x«raU  Ciph  taaea  te 
banafcom  praeatare  (lUo,  at  Llbaaaai  «arva»  labai,  wiofaa  modo  poaalt,  vcl  m 
▼aJ  axoram  vel  atrienaem  vlclntl  mlnla  fraadart.  Sa  Ipaa  Ifnpara  adrank  mm^ 
eater,  atrtonai  pro  enpila  aaliila  prfllvA  aalulnnia,  f  i^a  Ubaaaa  eaaaarraB  aana 
Laonldam  aabomai,  at  la  atrlenala  afat  panoavBi  arfaalf M«a  lUod  ab  BtrcalMt 
aaferai.  idqae  paridant,  aiareatorqae  arftntaai,  pcMatitft  Paaiaaaata  iMfa,  mt- 
Biarat.  Id  iglior  Argyrtppa  tradltar,  aa  tamen  aa«dlllaae|  «l  palUNar,  rbMiriaB 
■Dom  dleai  com  patre  Demaaaaio  east.  Qoad  Ilia  labaaa  cfacadH.  Dm  aai« 
apalae  doM,  advenit  ndlea,  Demaenatamque  o«ai  PbUapVa  aoeMbMHa«  Biaaplfli 
Qoa  re  iraiaa,  Artemonam  addaeit,  quae  aoam  vlram  ngU  nalcaiui,  ax  laalrii 
abriplt.   Argyrippaa  aatem  ad  Pbllenlam  introit. 

Seena  fortaaaa  Aibenls. 


ARGDM£NTDM. 


Aminti  ATgento  fllio  muUidrier 

Sub  impMo  tiwBMu  r6U  senez  ozdrio. 

lUque  6b  a«iao0  reUtooi  pretlBM  SMireM 

Nmneririer  iubet  s^rvolo  Lednidae. 

Ad  amicam  id  fertor:  c6dU  nocten  fUiuc. 

Bi?inus  amefti  6b  pnereftam  adlierem; 

Is  rem  drnnem  uxoii  p6r  parasitum  ndntiat. 

Adcdrrift  nzofy  ic  vinim  ez  lastri^  rapU. 


PROLOGUS. 


.oc  ^ite,  tulUa,  •p^ciatoret,  ntmc  Imd; 

ae  qoidein  mihi  atque  Tdbia  ret  vortit  bene, 

Bglqiie  buic  et  dominia  itque  oonduotdribua. 

Be  iim  nunc  tu,  praeco,  dmoem  auritdm  poplum!  — 

B,  ntoc  reside!  ci?e  mode,  oe  gritiis.  — 


HOT.  3.  Sic  1.  valg.;  pro  qao  Bo- 
hmque  reUUmm  ob  at.  pr.  8.  8od 
ayllM  ososrrU  pro  attiut  II,  2^  70« 
alf.  Ntmermritr  immi'I  tervolo  L* 
Numerarier  iu$ni  aervo  L*  Noma 
iot,  01  Mo  reponOBdsm  osso  prao- 
qaod  In  Colo  araasMnio  oMIaot, 
iMom,  at  oaopo,  ana  oyllaba  onoa- 
B.  V.  C.  ot  Pan.  Numermri  tut- 
I  kabot  Botbe. 

RImm,  I.  o.  rtvoitf;  lai^  Dla- 
mHoo.  Allao  odd.  voli.  Utoalif 
•6  orcptam  flMih'oreai»  al.  o^ 
<oai.  Noairam  Lamblnao. 
iBN.  odd.  ao  virum  dmamm  trUte 
iL  IraJUl.  Cetoram  boo  arga- 
1  la  aailqala  Ubrts  post  prologam 

logvt  1.  JHot  ogflOf  U  o.  adbaao 
Nam  lam  antaaos  advortMo ,  ae«HO 
mi  aMoadbo,  ol  voltfai.  Slo  Hor. 
I,  If,  aa  Tu  dam  t«a  navh  in 
f ,  Hoo  ajfo ,  no  mutatm  retrormm 
il  aara.  Hot  age  oalm  oolem-« 
I  looailo,  abl  alhiaom  vohmf  ailon- 
rt  oiffoaao  rom  propooiiam  agoro# 
iL  I,  1,  83.  Capi.  n,  a,  84.  Caa. 
df.  Core.  V,  %  88.  Gf.  Saot. 
t8L  ai  lap ilmla  Ptaiasolk  Garlolaa. 
h  Md. 


3.  Oregique  Aatc,  I.  o.  bialrlonibos. 
B.  olooll  pron.  Jkaio,  qaod  la  oamlbaa 
legltar.  At  gregi  corropdm  pronaaclaa- 
dam,  oft  saopkio.  Paoand.  ProL  9.  Po- 
mmt  aatom,  (Ltmh.  logit  dawUno^)  sani 
ptaofooil  grogl  Molfflooi  poolae;  ooada- 
etore$  aodlloo,  sea  qal  ozblbobaat  lodos 
01  oondazoraai  oraamoafa. 

4.  auae  al.  ai  Lamb,  poal  j^Mcm 
coUooaal.  Alii  omiituai  la;  /ortaaao 
roetloa.  Si  ale  voli.  —  aun'Cttm.  Cf. 
Her.  Od.  I,  18,  11. 

6.  eaeo  mode,  ao  graiUt^  11  o.  no 
graila.  Doplez  aabeai  aenaaa,  prlmom 
rolma  ad  praeeoaom,  dolndo  ad  apeela- 
torea.  Ad  praecoaom  qaidom  qaod  ai- 
linot,  conferondaa  oai  looaa  in  Pooa. 
Prol.  V.  1 1  — 15.  obi  eat:  Age  uune  re- 
Bide,  dupUcem  al  meroedem  /orat,  o. 
01  protlom  pro  praeooalfTy  ol  lleoaiiam 
fabalam  apectaadL  Slo  boe  loca:  Jge 
auac  rotide  el  epeeto^  tod  emve  ae  gra^ 
Hie,  localur  enlm,  ae  nolle  el  eoneo- 
doio  graifai  Uceaclam  apeciandl.  Ke  ipaa 
adtem  eoa  apeetaiorea  Innoll,  qoi  pallia 
apeetaiam  aeoedobaat,  al  aervatt,  do 
qidbaa  oC  Poea.  Prok  v.  98^8T«  et 
Capttv.  pfftf.  11-^14.  Voaola:  me 
gr&sie,  la  Camorartl  prbaa  od.  loiam 
voffbam  gralita  doaMoratar ,  poakaqae  oai 


e 


56 


ASINARIA. 


Nunc,  quid  procetterim  hue  et  quid  mibi  vdluerim, 
Dicam:  ut  gciretis  ndmen  huiug  fibulae. 
Nam  qu6d  ad  argumentum  ittinet,  san^  breve  est. 
Nunc,  qu6d  me  dixi  fdlle  Tobia  dicere, 

Dicim:  liuic  nomen  ^ra^ce  Onagoa  fibulae;  II 

Dem6phiiu8  acripait,  Mircua  vortit  birbare; 

Aainiriam  volt  ^sae,  ai  per  vda  licet. 

Indat  lepoa  iuduaque  in  hac  comoddia; 

Ridfcula  rea  eat:  dite  benigne  operim  mihi: 

Ut  \6s  item  aliaa,  piriter  nunc,  Mara  idiuvel.  M 


ACTUS  I.   SCBNA  1. 

LIB  ANUS.  DEMAENETUS, 
Li.  Sicut  toum  via  Anicum  gnatum  tuae 
Superdase  vitae,  aoapitem  et  aup^ratitem: 
ha  ted  obteator  p<^r  aenectuti^m  tuam, 
Ferqne  illam,  quam  tu  mt'tuia,  uxor^m  tuam: 
Si  quid  mcd  erga  tu  Ii6die  falaum  dixeria, 
Ut  libi  auperatea  uxor  aetat^m  aiet, 
Alque  ilia  viva  vi'vua  ut  peatem  dppetaa. 
Db.  Per  deum  fidem!  quae  quaeria,  iuratd  mihi 
Vided  neceaae  eaae  dioqui,  qiiidquid  rogea: 
Ita  me  dbatinate  adgrdaaua,  ut  non  aAdeam 
Frof(!cto,  percontinli  quin  promam  dmnia. 


flleUala,  lacunae  sigiie.  V.  C.  negralst, 
nno  verbo. 

10.  Onagot,  Gr.  ovaydg,  a  longa, 
a.  e.  asinorum  ductor.  Llbri  plerlqae: 
onagroit.  Yen.  et  qaldam  Pall,  onagott. 
Vetl  onagroBt,    Noeir.  Vulg. 

11.  barbare  I.  e.  Lailne.  Latini  enim 
quoque  Ipsi  anilquiius  sese  vocltasse 
videntar*  barbaro0f  I.  e.  non  Oraecos. 
Cf.  Cure.  I,  2f  ad  fln.  file  causa  mea 
ludii  barbari,  i.  e.  saliaiorea  Romani. 
et  MU.  Iff  2,  58.  poetae  barbaro^  i.  e. 
Lalino,  forte  Naevlo.  El  alibi  barba- 
rieae  urbei  vocantur  Iialae;  el  barbarica 
lex  V.  Capt.  Ill,  1,  32.  .  IV,  2,  105.  ~ 
Marcui  esi  Ipse  Plaulua. 

14.  ridicula  res,  I.  e.  rlsus  plena. 

15.  Dousa:  L't  vos  ita  alias ,  p.  n. 
M,  adi,  Botb.  Ut  vot,  item  ut  alias, 
p.  n.  M.  adi.  Nosiram  Lamb,  et  vulg. 
el  Veneia  et  Pall.  —  Al.  et  Veil.  Ut 
vos  item  alias,  pariter  nunc  me  ar$ 
adiuvet.  Al.  I'os  item  ut  alias,  p.  etc. 
Sed  item  alias,  pariter  nunc  e»l  i.  q. 
item  alias,  pariier  alque  nunc  facit,  b. 
e.  ul  In  posierum  eilam  In  bello  rem 
bene  geratls.  Cf.  LIv.  I,  64.  Jpud 
milites  vero  obcundo  pericula  ac  labo- 
res,  pariter   praedam   munifice  lar- 


giundo,  ianta  cariiaU  cue,  etc 
SlmUes  appreeallones  vM«  Prel.  ad  Oft* 
ptlvos,  Caslnam,  Clstellarlaa,  PommIw, 
Rudentem. 

Act.  I.  Sc.  I.  3.  lege:  Ita  ted  ek- 
tester.  —  Qaaedam  edd.  veil.  I««  per 
8en  i. 

6.  med  erga  L  e.  q.  erga  aa.  la 
aliis  II.  abest  tu. 

6.  aetatem  Lamblnus  InteUlgll  tfe  tri- 
ginia  annia.  Sed  potest  esse  aee.  abaa- 
lutus,  aeia^que,  at  saepe,  dicta  pro  Mia. 
Id  quod  sequentia  videnlar  conprabm 
Alque  eodem  sensu  accepli  Caaaubeaai 
ad  Albenaeum  lib.  VII,  cap.  1. 

8.  Vulg.  et  Pall.  Per  deums  JUum 
quaerin;  iuraio  mihi  elc.  VetL  Per 
deum  fidium  quae  quaeris ,  iuraim  auli. 
Sed  neque  per  deum  fldlaai,  nee  per 
deorum  (Idem  IJbanus  obieatatu  erau 
Igiiur  ad  Per  dedm  Jldem^  qaaa  eal  L 
Guelpb.  cod.,  ponendum  algn.  azclaa* 
Est  enIm  exclamaiie.  Delude  ante  fiiae- 
ris  addendum  pron.  quae,  cam  veil.  — 
Bothlus:  Per  dtAm  fidem  ^  ui  tu  quM- 
ris,  iurato  mihi. 

10.  aggreesus,  h.  e.  aggreteui  ea. 
uil  v.  2).  quae  loeutus,  aolemnl  oaii.  V* 
ludlc  V-  es  omissum. 


ACTOa  J.     SCEBTA  I. 


5T 


ictuUnn,  istuc  quid  sit,  quod  scire  tSzpetis, 

t.    Ut  ipse  sdbo,  te  ftciani  dt  scias. 

dbaecrO)  hercle,  sMo,  qaod  rogem. 

li  mendacii  quid^uam!    Ab.  Quin  tu  wg6  rogaal  15 

me  niuc  ducia,  ^bi  iapia  lapid^  terit? 
I  iaidc  est^  aat  ubi  eat  istuc  terrahun  ioei? 
fl^nt  nequam  liominea,  quf  poientam  prinaitaDl. 
I  istdc  pit,  aut  ubi  istt&c  ait,  nequeo  ndscere, 

nequam  bominea,  quf  poientam  prinaitant  20 
i  f^titudlnas  fdrricrepinaa  fnsuiaa, 
I  hominea  mdrtui  incuraint  bovea. 

0  pdi  percepi,  Lfliane,  quid  iatuc  ait  ioci: 
oienta,  td  fortaaae  dicere.    Li*  All! 

Ircle  ego  istuc  dice,  neque  dictum  voio;  25 

»secro  hercie,  ut^  quad  iocutus,  ddspuaa. 

\  geratur  m6a  tibi.   Iri.  Age,  age,  uaque  dxacrea! 

mnel  Li.  Age,  qiiaeso  hercie;  dsque  ex  penitis  fa^cibua! 

ipiius!    Db.  Nam  quoi&squel  Li.  Usque  ad  mortem  voio. 

s  sis  maiam  rem!    Li.  Ux6rii  dice,  ndn  tuam.  SO 

S  te  ob  istuc  dictum,  ut  expers  sis  metu. 

bi  dent,  quaecunque  dptea!    Db.  Redde  operim  milii. 

ego  ex  te  quadram,  aut  cur  minitdr  tibi, 

1  quod  me  ndn  scientem  f^ris? 

postremo  filio  suscdnseam,  S5 
.  faciunt  c^eril   Li.  Quid  istAc  no?i  est? 
quid  sit,  dt,  quo  e?adat,  aum  in  metu. 
Iddm  scio  iam,  fiiius  quod  amdt  meua 
iretricem  e  pr6xumo  Phiidnium. 

e,  ut  dice,  Lfbanel   Li.  Rectam  instia  viam;  40 

o^pit  lapidem  ierU^  I.  e.  In  siia.    futltfucfifi.  comp.  •x  fu$ti$  •% 

tundere^  u\  ferrier,  ex  fcrro  et  erepare, 

icran  ett  omlslt,  qood  omnefl  AI.  ferricrepidinaa. 

Ordinem  versaain  seqaenilam  ^*  wutriui  fronet  sont  lors  ez  peUI- 

II  Aeldattafl,  et  moisvlt  Bo-  bubulls  facia. 

AcldaJlue  pin$itant  turn  ad-  va .  In  codd.  legliur  post  va. 

,  pro  proMfitafil,  qaod  eal  ^0.  neceeaarlo  kne  reponendaa,  qoidquld 

m9   plerleque    Ubris.     Hoe  obloqaaiar  Pwreaa. 

I  aenigmallce  poellum  eal;  29.  Vulgala  v.  Kliom  DeoMienelo  Irl- 

lUitlm  opaa  eat,  ut  agnoacal  bait.   Boihloa  LIbano,  si  v.  Ex  penitia 

Igltar  laendum  censeo  or-  faucibw  Demaeneio.     Kgo  Lamblnum 

uoa.  aeqaor  Doaaamqoe,  et  veil.  —  Nam 

uunu,  I.  e.  edanl,  goeUni.  lTT":a^^u^!:!!l?  "~  ^^'^^^^^^^ 
i»   caphuit  eearlenlee.  In 

a  lebai  polenta.  Non  llcebat  ^0.  malam  rem,  I.  t.  poensm  a  Me. 

aervia  Inter  pinsendam  earn  flenaoa:  noil  ezlatlaure,  me  velle 

led  abl  Aebat,  ilebant,  b.  e.  exprobrare  ant  mlnarl  ilbl,  quod  nea  Me 

Polenta  aalem  hoc  mode  feceria  adentens  de  amore  SIIL 

asm  aqaa  hordeam  aiccaba-  37.  DenUror  quid  ttl  etc.   Hone  va. 

igebaiur,  denlque  moUa  tan-  post  v.  69.  eollocaat  Valg.  et  allae  odd. 

vetl.,  Iblqae  peat  eom  repetani  va.  88. 

loe   aunt   aedlScIa  ruatlcS,  98.  Lamblnua  /Uium,   quod  omel, 

IttcU  ab  alila  aeparailffl  po-  mtum  ex  llbria  legendnm  eenael,  qnem- 


ft6 


ASINARIA. 


Ea  rds  e8t.   Sed  earn  ni6rbu8  invatit  (pravis. 
De.  Quid  m6rbi  egtl   £/.  Quia  dod  sAppetUBt  dicys  data. 
I)e.  Tune      adiutor  niiknc  amanti  filiol 
£r.  Sum  T^ro,  et  alter  ndster  eat  Lednida. 
De.  Bene  hdrcle  facia,  et  A  me  ioitit  gritiam. 
Vert&m  meam  uxorem,  Libane,  neacia,  qaiJia  ait. 
Li.  To  prfmaa  aentia;  nda  tamen  praendaeiroua. 
De.  Fatedr,  eam  esse  impdrtanam  atque  incdmmodam. 
Li.  Pottdriua  iatiic  dkia,  quam  credd  tibi. 
De.  Omof^a  pareotea,  Libane,  liberia  aula. 
Qui  mi  atiscuitabunt,  f&cieot  obaequdntiam ; 
Quippe  qui  mage  amico  utintur  gnato  et  bdneTolo. 
Atque  ^go  me  id  facere  atudeo:  toIo  amari  d  meia; 
Volo  md  patrig  mei-aimilem,  qui  cauad  mea 
Maucldrio  ipse  oruita  per  faiUciam, 
Quam  amdbam,  abduxit  ilb  lenooe  mdlierem, 
Neque  pdduit  eum,  id  aetitia,  aycopbdotiaa 
Btrnere,  dt  beneficiia  me  dmere  gnatum  adum  aibi. 
Eoa  md  decretum  eat  pdraeqai  norda  patria. 
Nam  me  bddie  oravit  Argyrippua  ffliua, 
Uti  aibi  amanti  eiua  Ucerem  argenti  cdpiam; 
Et  id  dgo  percupio  dbaequi  gnatd  meo: 
Volo  amdri  eiua  obaecdtnm,  volo  amet  md  patrem; 
Quamquam  Ilium  mater  Arete  cootentdqne  habet 
Patrda  ut  coDauevdrunt,  ego  mitto  dmoia  haec; 
Praeadrtim^  quom  la  me  digoum,  quoi  coocrddcret, 
Habui't,  me  habere  hondrem  eiua  ingeoid  decet: 

admodom  supra  v.  13:   |e  faciam  ut  terl.   dfalar  lamaa  ble  veraaa  a 

seiaiy  el  infra:   Vcrum  meam  uxorem  sub  ipso  verbo  obiequela.    V.  C.  oIm- 

alc.  et  lia  ceoiies,  per  aiiraciionem.  At-  quellam. 

Qol  Palatini  omnea  nominaiivum  babent.  54.  Sic  Vulg.  et  V.  C.  ef  LaaMan. 

Utat  igitur  praeplacuerlt  Lamblni  lectio,  Contra  vetl.  et  Pall.  Folo  mei  p.  aw  i. 

In  VQlgata  tamen  acquieaceadum  duxi.  55.  omatn  nancUric^  h,  a.  vesilii 

45.  facii  necessario  legendum  cum  naaclerl,  I.  e.  ma^latrl  ae  donini  aifli. 
Hermanno.  Vett.  Volg.  et  B.  metro  cUo-  Cf.  Mil.  IV,  4,  41.  et  IV,  8,  ISk  ill 
(Ucaale:  faciii$,  omatua  is   Ipse  deaeribkar.  Catena 

46.  B.  8ci$  quttlii  tiet.    Aliae  edd.  Lamb.  Nauelerico. 

Verum  meam  iixorem  neicit  qualii  $iet?  Volg.  et  edd.  Volo  amort  okm- 

Cretlcl,  qaalea:  qualit  fit,  et  alibi  oc-  quutum  iWitit,  volo  a.  m,  p.  ^  y.  e^ 

currant,  nt  II,  2,  20.   Ceierum  ne$eis  gecutum  passive  b.  1.  uaurpafam.  SapffL 

omnes  babent  llbri.    Itldem  Palatini  om-  ^ste  a  me, 

.w.            *  sc.,  at  igitur  et  mibi  et  axortpef 

47.  Bolbius:  np.  tamen  m  Rre«,o  aabaeqwaliaaa  teee 
fRUf,  ex  cod.  Camerarll  et  Langlanis.  .^^^^  i„^„t  ^„^.-«t  - 
iVo^iccmaa  omnea  edd.  et  Pall.  6.,  JJg '  ^ «  «t  lo  laHill 
aenao  bene  cangmente.    MarMua  enim 

prtmM  aamUt  ;  aarvl  tamen  ante  ali<»a  Pofrcf  irt  coniuepenme  t  a.  aia^ 

priml  vident,  b.  a.  praenoscani.    Pro-  Pterumqne  patrea  conaueranl  In  laO  ae- 

prle  tamen  praenoseere  eat:  praevldere  '^■'^«'«»       Increpanl  naiai, 

f^tf^  minitentnr,  at  rus  ablegent  etc.,  aa  «fi 

49.  H.  a.  ante  lib!  credo ,  quam  dicas.  S^™"*"*  aBqoaiwiaa  pim- 

51.    Vulg.  obiequelam,   cui  quldam  v.  Casln.  Ill,  1,  Inlt. 

addunt  iam.   Botb  ob$equentiam ,  baud  67.  mgenium  1.  q.  morea, 

Improbabili  coniectura  Scaflgerl  et  Gm-  WHlenamelaaaff.   V.  fnd. 


Actus  I.    Sobva  I. 


M 


ae  Adiit,  ut  pud^otem  gnalnm  aequtfm  est  patrem, 
!88e  amioae  qu6d  del  argeBti&m  raae. 

dn  id^  qaod  oopere  i6  aeqaidqaaio  lottfllpgo.  10 
\  servon  Sadrean  ax6r  tua 
,  qnoi  plus  in  niana  tit,  qndm  tibi. 
[^dntnm  accepi:  &6te  iinperiam  T^ndidi. 
!rba  in  pauca  cdnferam,  quid  Id  Teliin. 
iam  nsutt  filio  argenti  minia:  75 
lilt  paratum  idm  sit.    Li.  Unde  g^ntinmY 
I  d^frudato.    Li.  Mixumas  ongia  agis: 
etrahere  Tdstimenta  md  iubea. 
ID  te  egol   Age,  als,  to  sine  peonfs  Tola! 
;o  defradem,  qiioi  ipsi  nihil  est  in  nann,  80 
[d  tu  porro  uxdrem  defrodirerisl 
a  m^,  qua  uxorem,  qui  tu  serrom  Satiream 
circumduce!  aiikfer!  proroitt6  tibi 
'uturnm,  sf  id  hodie  effdceris. 

eds  una  opera       piseari  in  iere,  85 
autem  idcuiod  in  medid  mari 
li  6ptionem  stimito  Lednidam. 
re  quidfis,  qnidvis  commin/scere: 
o,  argentum  bddie  at  habeat  filius, 

quod  det    Li.  Quid  ais  tu,  Demadnetel  M 
s,  si  forte  in  insidiaa  de?dnero1 
imes  me,  si  me  hdstea  intercdperinll 
dimim.   Li.  Turn  tu  igitur  iliod  cura,  quid  lubet. 
:o  eo  id  forum,  nisi  quid  vis.   Li.  I!  etiamne  imbuias? 
gue  a^din*  etiami   Li.  l^ece!   Dm.  Sf  quid  td  Tolam^  95 
si   Li.  Ubicunque  Mbitum  erit  animd  meo. 
9  nemo  est,  qu^  iam  dehinc  meluim  mibi, 
I  aoeere  pdaait,  quando  t^  tua 

ol  dutyyilnv  xoi  diotstiiifmv  vmjifMktg 
ttXovvtiq.  Tac.  Hist.  I,  95:  ^oeulmu, 
Uiserarium  tpeeulatfnum^  ef  FeUtrhtm^ 
aptionem  eorundem. 
89.  Both.  PerfieitoU. 
91.  H.  V.  Botik  sncteto  lotlMU,  ^p^w^ 
qvl  noB  Itgatur  In  cSd.  «Mlt  MoDftc. 
Pall.  6.,  et  Htlmat.  matUalois  kalteat. 
Bi  Moe  abesM  poiesft.  Gerte  addaaSam 
oif,  SMd  la  ¥alg.  MaHUlar^  qoa  vanaa 
teaaltt.  V.  C  bilbat  vtfsa■^  Malaao  ou. 

M.  If  <t»aaHia  asi^laa?  Valt  eetor- 
rlBw  aom  abira,  fB»  aklaa  Ipsa  raai  oi- 
ref.  AUi^e  add.  antu  Jiatna  awk^Xml 
aifaa  V.  C.  aaai  PalL  /at*  aa  aaMo, 
taata  Paraa.  Naetr.  valgaia.  tiBsaiaU- 
▼aa  U  auriaH  B. 

9&.  Saqaar  Tulsatajay  aUl  «aad.  waifea 
Vbi  €wi9  ad  aaaaanlaia  vaauuti  lffaxi»  ai 
va.  9a  paa  fm&rik  sarlpai  aril,  ax  add. 
vett.  at  odd.  Pall. 
Oil  ate  adii  vaftkt  aM  aaaA  miki  ad- 


il  vataaa  hla  la  valg.  mala  In- 
aaiar,  aoa  supra  posiilmaa  v. 
laaaiquam  alter  earum  tbi  gao- 
alar  In  add. 

m  offuiwrum  I.  e.  Id  tibi  nan 
I  par  BM.  Batb.  ax  ttualpb. 
triaolaram ,  ho^  n  id  a^a- 

Ig.  Fan.  oaf.  rata  I'aaaia  ra  m. 
C  qaad  ai  Lamb.  —  Nasiram 
IX  aafi.  at  add.  aiadd.  atqaa  la 
Pall  abarat  v.  reU. 
•afaaaa  In  ra  BOltarl,  taatlias 
aala  et  Varrana,  appaWabaatat 
aM  aaalarlanaa  aat  daaailaaaa 
aiailalalraa  ral  vlaarlaa  reiaia 
ipi,  fso  Biallaa  pablica  aagalla 
alfa  aaaanti,  ma\  dabaatar 
ibna  a  iribunis  mUitmi.  Can/, 
•alba,  a.  24.  'Ep  &k  rovfig 
jnbI  Bd^^s,  6  ^a  6>mlm¥^ 
jMiifoaag'  90? »  vAa  mrilaaavan 


A8INARIA. 


Oiitione  omoem  dnimum  ostendisti  taom; 

Quin  i6  qiioque  ipttini  fdcio  haad  raagni,  si  h6t  patro.  Ill 

Fergdm^  quo  occepi,  atque  fbi  consilia  ex6rdiar. 

Db.  Aadi'n*  tul  apud  Archibi&lum  ego  ero  argenUritun. 

Li.  Nempe  fn  forol   Db.  Ibi,  si  qufd  opua  foerit  Li.  HtebMva. 

Db.  Nod  ^tte  aerrua  p^ior  hoe  qniaquiin  potaat, 

Nec  migia  veraotua,       qno  ab  caveaa  a^grioa;  IN 

Eidem  lidmini,  ti  quid  r^te  curatto  Teiia, 

Maud^;  moriri  a^e  mitere  mivolet, 

Quam  ndn  perfeclum  rdddat,  quod  promfaerit 

Nam  ego  filud  argentum  iAm  paratum  fiiio 

Scio  (^886,  quam  me  hnnc  acfpionem  etfntui.  Ill 

Sed  qufd  ego  ce880  ire  Ad  forum,  qno  ioe^peramY 
Ibo,  itque  ibi  roan^bo  apud  argenUrium. 


ACTUS  I.   SCENA  U. 

ARGTBIPPUS. 

Sfcciue  hoc  fitl  foras  a^dibua  me  ^iicil 
Pr6mereDti  dptume  hocdn'  preti  r^dditur? 
B^ue  mereDtf  mala  ea,  mile  merentf  bona  ea! 
At  malo  cum  tuo:  Dim  lam  ex  h6c  loco 

ibo  ego  ad  tri8?iro8,  Tdatraque  ibi  udmina  I 
Fixo  eruDt:  cipilia  te  p^rdam  ego  et  filiam, 
P^rlecebrae,  pdmiciea,  idulescentum  dxitium! 
Nim  mare  haud  isi  mare;  T6n  mare  acdrrumom: 
Nam  fn  mari  rdperi,  hic  ela?f  bonia. 

fngrata  atque  irrita  esse  dmuia  iotdllego,  II 
Quad  dedi,  et  qudd  benefecf.    At  posthic  ttbi 
Mile,  quod  potero  ficere,  faciam,  mdritoque  id  faciim  too. 
^go  pol  te  redigam  eddem,  unde  orta  es,  id  egestatia  tdrminos! 
]£go  edepol  te  ficlam,  nt,  quae  als  ntioc,  et  quae  fueris,  adaa. 
Qua^,  priusquam  iatam  adii  itque  amans  ego  inimum  menm  isti 

dedi,  16 

donl  post  2Ve  quid,  Valg.  Ne  quid  noe.  faxo  emni  (b.  e.  aeeosaboalar,  defefea- 

postii:  cum  mihi  tuo  etc.   Lamb.  P/e  q,  lor},  referenda.    B.  cam  vaJg.  Alt 

n.  mihi  potttt,  quum  iu  iua,  erunt:  capiUt  ie  p,  ele.    Bt  cf.  HU.  1^ 

103.  B.  ZVempe  in  forum?  —  Apad  4,  18.  quern  pol  ego  capitie  perdoa. 


argentarios  aocilones  Aebani,  pecuniae      7.  CboriambI  aaDl,  qnalea 

aolvebantar  debitae  alUa,  et  alia  negoila  Inlerpoaltl  legontar  In  Plaato.  Ct 

gerebaniar,  quibua  intereaae  mullam  In-  I,  1,  8.  Bacch.  JV,  3,  89.  etc 
tererat  Romanomm  civlum.    V.  Torrent.      9.  rtperi,    Nlmlram  apad  aoUaaas  ft 

ad  Suet.  Ner.  c.  5.  praepealtlvam  In  perfeeto  namaaam  nea 

110.  eontui  pro  contueri.    Sic  Infra  prodacUur;  ot  Igllar  non  opaa  alt  dq^ 

couiuor  II,  3,  23.    Cf.  Pera.  II,  2,  26.  cata  conaona.    VMe  aaae  adaolavl  ai 

Act,  L  Sc,  IL     1.  Loqulinr  baee  Lucanam  In  Indlce  aab  v.  repmUL  Of. 

Argyrippoa  electas,  ad  lenam,  qaae  In  Sebnelder's  Elementarlebre  d.  LaL  ipr. 

domo  eal,  necdom  In  scenam  prodilr.  II,  p.  S95. 

5.  tretviron  sc.  rerom  capitallom.  Cf.  10.  Ingraia  b.  e.  lia  data,  at  vas  aM 
Ampbitr.  I,  1,  3.  babeatia  grattam.    Sic  AMpbltr.  piaL  48 

6.  V.  capitii  de  scntentia  Lamblol  ad  grolnai  arbUroimr  eat  id  a  aaMa  liN. 


Actus  I.   Sgbna  III. 


01 


S6rdido  TiUin  dblecUbas  pine,  in  pannis,  fnopia; 

si  ersnt,  magnis  habebas  dmoibus  dis  griUas: 
iSadeni  nano,  qoom  est  melius,  me,  cuius iSperi  est,  ignoHU  mala. 
RMdam  ego  te  ex  feri  fame  mansudtem;  me  specti  modo! 
Nam  fsti,  quod  susc^seam  ipsi,  nihil  est;  nihil  quidqudm  meret:  20 
TAo  facit  iusstk,  tuo  imperio  piret:  mater  tu,  dadem  hera  es: 
T6  ego  ulciscar!  t^ego,  ut  digna  es,  p^rdam,  atqueutdemdmerea! 
At,  seelesta,  yfden*,  ut  ne  id  quidem  md  dignum  esse  existumat, 
Quto  adeat,  quem  cdltoqoatur,  qnoique  irato  s^pplicet? 
Atque,  eccam,  illecebra  ^xit  tandem.   Oplnor,  hie  ante  dstinm  25 
M^o  loquar  modo,  quad  volam,  quoniam  fntus  non  iicitnm  dst  mih!. 


ACTUS  L   SCENA  III. 

CLEAERETA.  AHGYRIPPUS. 

Cl.  tfnumquodque  ist6nim  Terbtm  ni&mis  Philippeis  arrets 

Ndn  potest  aufdrre  hinc  a  me  ^  si  quis  emtor  T^nerit. 

Ndc  recte  quae  tu  in  nos  dicis,  a  Arum  atque  argentiim  merum  est. 

Ffxas  hie  apud  nds  est  animus  t^us  cla?o  Cupidinis. 

Rdmigio  veldque,  quantum  pdieris,  festina  dt  fuge:  5 

Qadm  magis  te  in  alttim  capessis,  tam  adstus  te  in  porti&m  refert. 

Am.  ]£go  poi  istum  pdrtitorem  privabo  portdrio. 

]£go  te  deliinc,  ut  mdrita  es  de  me  et  mda  re,  tractare  dxsequar, 

Qudm  tu  med,  ut  m^ritus  sum,  non  trdctas,  quae  eiids  domo. 

Cx«  H^s  istuc  percipimus  lingua  dici,  quam  factis  fore.  10 

Am.  SdluB  solitddine  ego  te  atque  ih  egestate  dbstuli: 

Sdhis  si  ductdm,  referre  grdtiam  nunqu&m  potes. 

Cfi.  Sdlus  ductatd,  si  semper  sdlus,  quae  poseim,  dabis; 

Sdmper  tibi  promissum  habeto  hac  Idge,  dum  superds  datis. 

Am.  Qui  modus  dandit  nam  nunquam  tti  quidem  expleri  potea:  15 


16.  in  panmf.  Sic  V.  C.  el  6  Pall. 
AU:  m  pmjt  tnopia,  quod  probnil  ne- 
ftfl,  prapier  ca  m  erant.  Ceteram 
m&fim  est  I.  f .  prae  Inopla. 

17.  B.  et  volg.  Atque  ea  $i  er.  iiaasl 
MCM.  iaak,  quum  rellqui  oauiea  aim 
tfrtiM  Ila^ae  sat  eilcieadam  Iliad 
.JlfM,  aac  L  mmgnam  —  gratiam, 
flea  9L  III,  9,  1.  ea  referlo  ad  panem 
01  fsaaaa. 

n.  aatlwfa  apparliio  eat,  bob  voca- 
ihraa.  Naai  qaaai  aaaai  cemiiem  allo- 
iskar,  aaa  Ipaam  lenam.  Nomqoam 
mim  sail  acforea  prodlbant. 

K.  Pleraeqoe  edd.  panctum  ponont 
paat  offtam,  qoimi  laneo  aperte  cobae- 
reaal  Mnlsa  veraoa  poatrema  cam  aeq. 
va.  —  B.,  ipmor,  hue  ante  oitium. 
aea  Me  edd.  rm. 

M.  Talf.  Meo  modo  loquar,  Sed 
BialiBW  iasM  uraBapoaMeneffl.  aieo  modo 
L  o.  a.  Mi  arMlrata. 


jicT,  L  Sc.  llh  I.  Philippeie,  Knun- 
elatnr  hoc  verbam  plerumqne  valde  cor- 
repia  aa(  laniam  ago  ellaa  syUaba  priori, 
qaaal  ail  PhHippie,  Cf.  Bacch.  II,  8, 
38.   II,  2,  52. 

3.  iVec  rerle  in  aliquem  dicere  eat: 
maledicere  allcal,  oblorgare  aliqaem.  Cf. 
II,  4,  65.   Baccb.  I,  2,  11. 

7.  portitorem  lot.  leoani,  col  mloatDr 
ae  nihil  porro  datonim. 

9.  Pro  fiiae  ai'icta  B.  ^ao  eiieiae, 
ADilqaae  edd.  quem  eiieU  d,  iDdicati- 
vam  omnes. 

12.  duetare  eat  verttDOi  lenonloni, 
Bignlfieatque  veraarl  cam  paella,  eanque 
domam  aeeom  dacere. 

14.  JVomitfvm  babet  Volg.  Doaaa  el 
allae  edd.  anil.  At  Lamblnoa:  proaitt- 
aom.  —  cfiim  fiiperea  dalia,  h.  e.  dom 
babeaa  qoae  dea;  dom  tibl  adhoo  ao- 
perall,  quod  dea;  dam  aaflciea  dandia. 
ale  laberi  euppcditare,  As.  II,  4,  17. 


02 


ASINARIA. 


M6do  qiiod  acceptti,  liaiid  multo  poit  Aliquid,  quod  potest,  pim. 
Cl,  Quid  modi  eat  ductdodo,  afnandol  ntiBqaamne  expleii  potaal 
M6do  remiaiati:  conlinuo  iam,  ut  remittam  ad  t^,  rogM. 
Ar»  D^di  equideiD,  quod  nn^cum  egiati.    Cs.  El  ifbi  ego  wM 

Par  pari  datum  hdatimeotum  eat;  dpera  pro  pectaia.  II 
Ae.  Mile  agia  mecum.  Cl.  Quid  me  accuaaa,  ai  facio  ofBoiAm  newaf 
MAm  Deque  fictum  uaquim,  neque  pictum,       acripliun  in  po&natil, 
Ubi  leoa  bene  agat  cum  quiquam  aminte,  quae  frugi  tee  Toll. 
Ar.  MChi  quidero  le  pdrcere  aequom  eat  tdodem,  ut  tibi  durte  dia. 
Cl.  N6n  tu  acial  quae  amdoti  parcel,  ^adem  aibi  parent  ponim.  SI 
QuAai  piacia,  itidem  tSst  amator  Idoae:  uequam  eat,  niai  recena. 
{%  habet  auccum,  ia  audvitatem;  eum  qu6?i8  pacto  cdndiaa, 
V^i  patioariiim,  vel  aaaum;  voraea,  quo  pactd  lubet. 
{%  dare  volt;  ia,  ae  diiquid  poaei:  nam  \iibi  de  pieoo  pnSmitur, 
N^que  iiie  scit,  quid  dtSt,  quid  damn!  ttciat;  ilii  r^i  aludel:  SI 
V6U  placere  aeae  amicae,  v6it  mihi,  Tolt  pddiaequae, 

famulia,  toII  c^tiara  anciliia;  dt  quoque  catul6  meo 
Subblanditur  d6vu8  amator,  ae  11 1  quom  ?ideat  gai&deat 
Vdra  dico.    Ad  a^om  quemque  homioem  quadatum  eaae  aequom  Ml 

cdllidum. 

Ar.  Perdidici  iataec  daae  vera  dimno  cum  magnd  meo.  SS 
Cl.  Si  dcaator  nunc  bdbeaa,  quod  dea,  dila  Terba  pdrhibeaa; 
Nunc  quia  nihil  liabda,  maledictia  te  dam  ductare  pdslulas. 


16.  \u\g.  et  Pall.:  Modo  quod  ae- 
eephii,  Al.  Modo  quidem  ace.  B.  ez 
edd.  medlls:  Modo  qmum.  Veil.  Modo 
quum  quidem.  Id  quod  algnlfieare  uo- 
sirom  potest.  Fortasse  et,  omiBsa  voce 
Interlecta,  legendum:  Modo  accepiatiy 
quemadmodam  Infra  v.  18  eat:  Modo 
remiaisii. 

2<).  hofttimentum  est,  ut  Festus  ex- 
pllcat,  beneficH  penaatio.  Sic  eodem 
teste  redhoatire  est  referre  gratlam.  Om- 
nlno  hoatire  significasse  videiur  I.  q. 
aequare;  unde  Nonius  Cv*  Statua  dies) 
all  hostcs  dicios  esse,  qui  ex  aequa 
causa  pugnan  Inierlnt.  Recurrit  v.  ho- 
8tirc  Infra  II,  2,  110. 

22.  Vulg.  et  Nonius  et  edd.  antt.  Nam 
neque  uaquam  fictum  y  neque  pictum, 
nec  scriptum  in  poematii.  In  qua  lectlone 
Alteram  neque  feret  eUdendum,  uti  saepe 
fieri  debet.  Cf.  indie,  sub  v.  ne^iie, 
neque.  At  in  codlclbus  quaedam  varie- 
laa  reperitur;  ac  primum  V.  C.  non  ba- 
bet  vy.  fictum  neque ^  quibua  omiasis 
versus  nullo  modo  atare  poterit.  Simili- 
ter neque  fictum  in  aliia  eilam  edd.  Pall, 
la  textu  desiderantnr ,  ad  margliiem  par- 
tlm  adscrlpta  legnntor.  Sic  enlm  Pal.  1. 
Namqws  Cadscr.  nec  ficium^  uaquam^ 
neqne  dietmm,  nee  tcr.  in  p.  Pal.  8. 
Namque  uaquam  neque  pictum^  neque 


tcr.  t.  p  Pal.  3.  Sam  Cadscr.  aefic 
fictum')  ufqnam,  neaue  pietum^  meette. 
in  p.  Pal.  6.  offletum  meum,  Aifar 
pictum ,  neque  fictum ^  nequ€  euifttm 
usquam  in  poemaiia^  omiaso  A'aak  tt- 
miUterqae  Pal.  6.  Al.  V.  C  iVdai  ac- 
que  uaquam  fictum,  nee  wer,  in  p. 
ibiua  cum  Pal.  8.  iVam  megm6  fietem 
uaquam,  neque  pictum,  neque  eeriptem 
in  poematia,  qaem  bic  aequendam  daiL 

28.  patinariumy  L  e.  cocium  et  caa 
iure  in  patina  apposlium.  —  voiraea  U- 
piseem,  i.  e.  traelare  poaaia  et  appame 
coenae. 

29.  nam  ubi  de  pi.  Omaea  add.  ani 
aervant  ti^s,  et  panciam  ponaai  pf 
damni  facial.  BoUilna  idt  ex  Ma.  Btf- 
Ibil,  et  ex  cd.  Helnint.  ful  habdf  W 
Quodsi  ti6i  retineas ,  apodoaia  aNMr  i 
neque  Ule,  at  alteram  iiefiie  aappMa 
ante  quid  damni  faeimt. 

80.  illi  rei  Hudel^  h.  e.  aaiarl,  «f  It 
poiialur  arnica. 

31.  Vulg.  eoll  miAi,  pediiHfmL 
Bed  tertiom  volt  la  allia  leghor  ediL  ^ 
In  Pall. 

37.  Pro  tu  earn,  aaad  aal  tatiii' 
paucia  antiqais,  valg.  «t  B.  fe  aMi 
docUua  qaam  pro  laaaa  taaaaiai 

Ita  et  V.  C.  et  3  Pall. 


ACTOS  I.     SCBRA  III. 


OS 


D  toeom  est.    Cl.  Neo  m^um  quidem  edepol,  ^d  te  ut  mit- 

tam  griiiis. 
aetatis  itque  honoris  giitia  hoc  fidt  4ui, 
\h\n  lacr6  fuisli  p6tiat,  qaam  decori  tibi:  40 
danlur  dilo  taleaU  argdoii  numeraU  in  manam, 
ibi  Docftem  hondria  causa  gritiis  dond  dabo. 
fd,  si  Bon  esl?   Cl.  Tibi  ooo  esse  crddam;  ilia  alio  iUl 

tamen.  . 

i  illaec,  qaae  dedi  dotel    Cl,  Abiisa:  DAm  si  ea  darardnt 

mihi, 

miUerdtur  ad  te;  ntoqaam  qaidquam  p^scerem.  46 
qnam,  soiein«  iteam,  Doclem,  hai^  argeDto  ado  emo; 

qnaeqiie  v6iumus  uli^  6ra^  mercamir  fide. 
\  pistore  ptoem  petlmus,  vinnm  ex  oeoop4Siio: 
liabeDt,  dani  m^reem.   Eadem  nds  disGipiina  i&timur: 

oculatad  noslrae  maotls  sunt:  creduot,  qu6d  videot.  00 
sst  ,,Mhiii  c6cio  est;^^  sels,  ci&ius:  non  dieo  implius. 
lam  DUDC  mihi  oriiionem  d^spoliato  praedicas, 
liiam,  foquam,  praebes  n^nc  ^  atque  oiim,  qutim  dabam, 
ilque  olim,  quum  ilUciebas  me  dd  te  blande  ac  bdnedice: 
Iki  aedea  qooqoe  Adridebant,  quom  idle  ▼eniebAm,  tuae;  65 
:e  uoiun  ex  dmnibua  te  atqae  iliam  amare,  aib^a  mihi; 
id  dederam,  qudsi  coiumbae  pAlli  in  ore  amba^  meo 
sratis;  m^o  de  stndio  stadia  erani  Tostra  dmnia; 
idhaereliitis;  quod  ego  itisseram,  quod  Tdiueraai, 
tis;  qu6d  nolebam  ac  rdtueran,  de  indi&stria  00 
ttis,  n^ue  conari  id  ficere  audelMtia  prias* 

la  simsi  cti;  non  coMiMvl  earn  a  voce  groeca  afpe,   quia  Btauitur 

mledlclis,    quippe   qui  mnlta  merces^  ex  quihu$  quid  cadeni  tucelli 

»  sd  vos  delalerln  mnnera.  potitf  toUere,  QaemadiBodui  Igiinr  talla 

rm€€a  mercamur  flde^  tu  e.  beno  deboat  esae  oealatoa,  lia  hie  alf* 

paennla,  qnae  eonynuaU  eat  niAcarl  ezlailauuil  lenae  manna  ocalataa 

■  Meoy  h.  e.  qoalia  moa  est  esse  oportere.    Lambknoaque  legli:  ni- 

B,  b.  e.  moa  hominam.    Non  hUi  cocio  eti,  n  eti  cae(ut.    /Von  dico 

peridla  aflqaa  Graecorom  cogi-  ampUut,  Yenim  enlmvero  lata  poalrema 

/Ven  dieo  ampUu9  turn  plane  eileae  ftae- 

ilatae,  volunt  videre  argentum;  riot  addlta.    Codlcam  autem  lectio:  tci't 

.  Oed.  Col.  74.  '*0c'  Sv  XsywfitVy  cvivt  ?  nuUnm  plane  aenaam  fondii ,  al 

mpva  liiofiiv,  cocio  de  mercatore  acciplaiarl  Fortaase 

ikUi  cocio.    Sic  vnlg.,  qaam  Iglrar  legendam:  nikiU  eoeUo  eat  anp- 

tabeat:    Nikili   comeiio    (aive  plendomqoe:  etna  qui  nihil  hakei.  Id 

aal.  acts  euint?  non  if.  a.  Pal.  quod  vldeniur eempreMre  glafaaria,  qnaa 

•fl  mihi  nichili  cohaeiio,  $eiu9  Interprelantor:  airc/a,  ^  ^ivtvcig^  aa- 

a-d*  «•  Pal.  2  et  4.  Telua  asi  gina^  eoeeio. 

lU  eoaetio  €$i  tci$  cuiuM?  n,  d.  52.  Qood  addHm  legUor  In  volg.  ft 

antt.  iViJkili'  cofuraCfo,  at  aen*  PaU.,  pren.  wrihi^  B.  earn  edd.  at  Lamb. 

:  nUdll  annl  conqueatlonea ,  abl  omiall. 

predegli.    Alll  colioacm  pro  53.  Longe  aUam^  ae.  le,  qnad  Lamb, 

aictnm  habuere.    Pleriqoe  ta-  voluli  In  leztnm  reclpl.    Allae  mlqnaa: 

mani  pro  arrilatore  0*  Longe  alimm  praehee^  tnoiinm,  nniia 

ireaatfaraneo,  negotlaiore)  ae*  etc.    Parte  leg.    Iienga  alinm  mihi  fa 

do  quo  V.  Gellloa  XVI,  T.  ef  pmebea  mmc  of^e  omn,  qumm  Mom. 

|bI  liaee  babel:  ^mlntoff  qui  68.  meo  de  afndfo  a(o.|  B-  adbl 

*   ^PpaUolnr,  dicfna  pideCnr  onke  aludebatia. 


04 


ASINARIA. 


N6nc  neque  quid  Teiim,  neque  nolim,  faciiis  mtgni,  pteumae. 
Cl.  N6n  tu  nclnl  hie  ndater  quaestiia  a^cupii  aimfiiimut'at. 
At&cepa  quaodo  cdocinnavit  iream,  obfuodil  cibum: 
Afea  adsueacunt.  Necdaae  eat  facere  at&mtuni,  qui  qaaerit  lucrum,  il 
Sa^pe  eduni;  aem^l  ai  captae  aiint,  rem  aolvnnt  a^cupi. 
hidem  hie  aqud  noa:  a^dia  nobia  drea  eat;  aac^pa  aum  ego; 
I^sca  eat  meretrix;  l^ctua  iltix  dat;  amatorda  avea: 
Bdne  8alutaod6  cooauescuot,  cdmpetlaodo  bltoditer, 
Oaculando,  ordtione  Tfunula,  Ten&atuia.  II 
Sf  papiliam  p^rtractavit,  haud  id  eat  ab  re  a^cupia; 
SAvium  ai  a^mait,  aumere  ^um  licet  aine  r^tibua. 
IlatSccioe  te  eaae  oblitum,  lo  indo  qui  fuiati  tim  dint 
Ae.  TAa  iata  culpa  eat,  quad  diacipulum  atoidoctum  aba  ieiaiovca. 
Cl.  Rdmeato  audactdr,  mercedem  ai  eria  nactua;  d^dc  abi.  V 
Ar.  Mdne,  mane!  audi!  die,  quid  me  aequom  cdnaea  pro  ilia  libi  darr, 
AuDum  hnnc  ne  cum  quiqnam  alio  aiti    Cl,  Tdoel  ?iginti  mlnaa, 
Atque  ea  lege:  ai  dliua  ad  me  priua  attulerit,  ti&  vale. 
Ar.  At  ego:  eat  etiam,  pridaquam  abia,  quod  t6Io  ioquf.    Ci.  DiCi 

qu6d  lubet. 

Ar,  N6n  omnino  Idm  perivi:  eat  rdiiquom,  quod  peredm  magia:  81 

HAbeo,  unde  iatuc  tfbi,  quod  poacia.  Mm;  aed  in  leg^  meaa 

Ddbo,  ut  acire  pdsaia:  perpetuom  Annum  hunc  mihi  uti  adrviat, 

Ndc  quemquam  interea  dlium  admittat  prdraua,  quam  me,  ad  u6  ▼iniB. 

Cl,  Qufn,  ai  tu  volea,  domi  aervi  qui  aunt,  caatrabd  viroa. 

Pdatrerao,  ut  Totda  noa  eaae,  a^ngrapham  facito  idferaa;  85 

tft  volea,  ut  tibi  iubebit,  n6bia  legem  imp^Snito: 

M6do  tecum  una  argdntum  adferto;  ficile  patiar  cetera. 

P6rtitorum  aimi'ilumae  aunt  idnuae  lendniae: 

Si  ddfera,  turn  patdnt;  ai  non  est,  qudd  dea,  aedea  ndn  patent 

Ar.  (nterii,  ai  n6n  invenio  ego  illaa  viginti  mlnaa;  W 

I^t  profecto,  ni'ai  illud  perdo  argdntum,  pereundum  ^t  mihI. 

Niknc  pergam  ad  forum  Atque  experiar  6pibu8,  omni  cdpla: 

St&pplicabo ,  exiSbsecrabo,  ut  que'mque  amicum  Wdero; 

Dignoa,  indignda,  adire  atque  (!xperiri  cdrtum  eat  mi: 

Ndm  ai  mutuaa  non  potero,  cdrtum  est,  aumam  fodnore.  H 


65.  jiven  adiuetcvnt,  Vocabalom  avU 
perbreve  pleromque  legendum,  (Mmquam 
ao*t,  ull  plura,  quae  mediam  v  habenl. 
I)e  qua  re  vide  praef.  Sic  avui  Aul. 
prol.  5.  Ampb.  IV,  3,  17.  SlmiUter  ne- 
cette.   NIbll  ergo  motandom. 

70.  vinnula  apud  al.  legllor  vinula^ 
lamquam  si  descendat  a  vino.  Sed  No- 
nius dupHci  n  litera  scribit,  inlerprela- 
turque:  sensiloquum ,  Ulecebrum. 

80.  Pro  quod  peream  magia,  quod 
habenl  Pall,  sex,  B.  cum  vulg.  et  V. 
C.  quo  peream  m.  —  De  loculiooe  pe- 
rire  cf.  imprimis  Tracul.  1,  I,  36.  IV,  1,  9. 


82.  Daboj  ui  9cire  potatf,  ae.  qia* 
te  mibi  praestare  velim.  AI.  pottiM.  Lt- 
ges  similes  scribit  mUea  Act.  IV.  Sc.  1* 

88.  LIbri  omnes  et  edilL  portiUnm^ 
quod  probe  ferri  polerit,  moa«  v.  stmil^ 
iimae  ab  Iniiio  corriplatur,  quod  piii>» 
faciendum  in  Plauto.  Bothlaa:  Parta— 
Sed  porius  potlus  tont  aedea,  laaavi': 
poriitores. 

94.  Quaedam  aotu  experira.  BtthlH: 
adire  cerium  mi  e$t  oifiie  experiri^  ata* 
Ira  libroa  omnea. 


Actus  II.    Scbna  I. 


ACTUS  II.    SCENA  I. 

LIBANVS. 

ero,  Ubane,  nuDC  te  ro^liust  expergiscier! 

rgento  cdmparaodo  fiDgere  falUdam.] 

facliim  eat,  qu6iii  diaceaii  ib  hero  atque  abiiati  id  foram: 

renidndo  argeDto  ut  fingerea  falldciam, 

hoc  di^i  teinpiis  ddrni|Uati  in  dtio.  5 
aba  le  aocdrdiam  omnem  rdcia,  aegnitiem  dmoTea, 
I  iogenilini  vetua  ToraAtum  ie  recipfa  tuomi 
rum:  cave  tu  idem  faxia,  ilii  quod  aerri  aolent, 
eri  fraudatiooem  cillidum  iogenidm  gerunt  — 
umami  quern  iotervortami  quo  hdoc  celocem  ctfnferam?  10 
m,  iuaAguratum  eat;  qudvia  admittdDt  avea; 
irnix  ^at  ab  laeva,  cdrvua,  parra  ab  ddxtera. 
inU    Certum  Ii^rcle  eat,  Toatram  c6naequi  aent^ntiam. 

hoc,  quod  pfcua  iilmum  t^oditl   Haud  temeHLrium  eat 
rcle,  ego  quantum  dx  augurio  adapicii  int^liego,  15 

Id  mundd  aunt  >irgae,  aut  iltrieDai  Salireae. 

illuc,  quod  ^xaoimalua  cdrrit  hie  Ledoidal 
|uod  iilic  dbacaevavit  m^ae  fiiiaae  fallAciae. 


ACTUS  II. 

LEONIDA. 


SCENA  II. 

LIBANUS. 


ego  nunc  Libaniim  requiram  aut  fimiliarem  filium, 
lioa  iub^Dtiorea  fdciam,  quam  Lubdntia  eat? 


Sc  I.  2.  Sic  vulg.  el  aUae 
se.  Lamb,  ftngere  te  Jalla- 
bivm  vero  non  est,  inirnsam 
verBunif  certe  non  ana' cum 
M  a.  1.  legl;  poiiuB  credendom, 
l»  hisirionlbus  lllatum  esse;  ui 
•  Ua  bsbuerli:  Hercle  vcro, 
unc  te  meliusi  expergitcier! 
etMm$t,  quom  disceiti  ab  Aero, 
Hi  ad  forum;  Ibi  tu  ad  hoc 
tf  dormita$li  in  otio-elc.  — 
forum  non  nlmls  sant  orgen- 
antaae,  abHsse  a  scena,  quod 
vel  domom  llebai  vel  ad  forum, 
■at  iomuffl. 

fa  idem  faxi».  Potest  idem 
{I,  at  ait  mase.  referaturque 
D.  Cade  non  opus  Iranspo- 
Mi  InaiitoU  Boihlus  .*  catie  idem 
>  ai  idem  neutro  genere  aecl- 
m  vero  legendum:  ttit  idem 
lelaa  alt  In  tu  pron. 
«  celocem,  I.  .e.  boc  meum 

Celts  genaa  Davigii  brevioris 
at. 

ia  ab  alnlatra  al  erat ,  bonum 


erat  omen;  Item,  al  eorvaa  ab  daztra. 
Peat  pieva  V.  C.  et  PaiL  adduni  et, 
quod  omlttlt  Lamb.  Delude  pleraeaae 
edd.  aniu  eoroot,  parrha  ab  dexfera, 
quod  alii  relecemnt,  propter  unlearn  Ho- 
raiU  locum:  Jmpioe  parrae  recmcvlta 
omen,  undo  exiatlmarunt ,  parram  per  aa 
fuiase  avem  peaalml  omlnla.  V.  C.  patra. 

14.  tflfimm.  Nimimm  ulmeae  plerum- 
que  erant  virgae,  quibus  vapulabant  aervl. 
Haud  temer.  repoaul  ez  antt.  at  Nonlo 
pro  iVon  temerar,  vulg.  at  B. 

16.  in  mundo  ease  L  e.  q.  In  omata 
esse,  I.  e.  poratum  eae,  Cf.  Caa.  Ill, 
8,  3.  Pseud.  I,  5,  85.  Poen.  lU,  5,  8a 
Nihil  audlendna  RoaUua,  qui.  In  Capedlla 
de  dlciione  aae  diaaerena,  mundam  non 
de  ornatu,  aed  de  unlverao  CWeli}  Inter- 
preiaiur;  perperam,  ut  alia  multa. 

18.  obicaevavit.  Scaeva  vel  bonum 
vel  malum  omen  algnileabal,  leate  Peato 
In  b.  V.  Sed  h.  1.  male  aenaa.  Vetl. 
edd.  Afefiio,  ne  iUe  obse^arit,  meae 
faUae  fall. 

Act.  11  Sc.  IL  1.  /<im<l»arefii^«ai, 
h.  e.  dUum  heri  mel,  Argyrlppum.  — 


A8INARIA. 


SUxumam  praedam      triumpbum  e!a  idfero  advenlift  meo. 

Qudodo  mecum  pAriter  potent,  pdriier  acorteri  aolenl, 

HiDC  quidein^  quam  nictua,  praedam  piriter  cam  illia  pirthm.  ft 

Li.  liiie  homo  aedia  cdmpilavit,  radre  ai  fecit  auo.  | 

Va^  illi,  qui  tarn  indili^nter  dbaeiravit  iinaami 

Le.  Adtetem  velim  aenrire,  Lfbanum  at  conTeoiim  modo. 

Zri.         quidem  hercle  dpera  liber  n^nqnam  flea  dciaa. 

Lb.  ^tiam  de  tergd  ducentaa  pidgaa  prme^aot^  dabo.  M 

Li.  Ldrgitur  pectilium  omne:  in  i^rgo  theaauh&m  gerit. 

Ls.  NAm  ai  huic  occdaioni  tdmpiia  aiibterd^xerit, 

Ndnqaam  edepoi  quadrigia  aibia  indipiacet  pdatea; 

Hdruro  in  obaididne  linquet,  fnimicikm  animoa  i^xerit. 

8dd  ai  mecum  occdaionem  opprimere  banc,  quae  obvenft,  atudet,  1& 

Mdxumaa  opfmitatea  gatidio  effertiaauroaa 

Siiia  beria  ilie  Ana  mecum  pdriet,  gnatoqae  ^t  patri: 

Adeo  at  aetatem  imbo  ambobua  ndbia  aint  obndxii, 

Ndatro  dcTinctf  beneflcio.    Li.  Vfnctoa  neacio  qnda  alt. 

Ndn  placet:  metuo,  io  commuoe  nd  qnam  fraadem  frateua  ait.  11 

Le.  P^rii  ego  oppidd,  niai  Libanum  in?^nio  iam^  ubinbi  eat  gentian. 

Li.  fiilc  bomo  aocium  id  malam  rem  qna^rit  qucm  adiungit  aibL 

Ndn  placet:  pro  mdnatro  extemplo  eat,  quindo,  qui  audit,  trenii 


Compererat  aatem  Leonidas,  advenlBfle 
niinclam  a  mercatore  qaodam,  qal  afTer- 
ret  viginll  mlnas  pro  aslols,  qaoa  llle 
•merit  ab  atrlensi  Saurea.  Eaa  at  inter- 
verterenl,  feclendam  esse. 

7.  ohteravU  edd.  vett.  et  Lamb.,  pro- 
bavUqoe  Camerarios.  All!  tamen  et  B. 
com  vulg.  et  Pall.  9b$ervavit, 

8.  aetatem,  1.  e.  vltam  omnem.  Cf. 
V.  18.      B.  addidil  ego. 

10.  proegfiantef ,  L  c.  iatomemea, 
taratdas. 

11.  Vulg.  V.  C.  et  B.  Largitur  pe- 
eniivmt  omnem  in  iergo  theeauntm 
gtrit,  Nosir.  PaU.  vetl.  et  Lamb.  Atqae 
omne  hie  I.  q.  anlcam,  qnod  habel. 

19.  Apertum  est,  sensam  haoc  esse 
debere:  nam  si  Libanos  passas  foerit, 
at  haee  occasio  aufaglat,  aonqaam  eam 
postea  adipiscetur ,  si  vel  qaadrigis  albis 
vectus  eam  perseqaalur  C^f.  Mil.  II,  3, 
78.  A'e  tibi  elam  ee  eubterducat  ud'nc, 
atque  hue  traneeat ,  sc.  ■  poella}.  Edd. 
pleraeqao  et  V.  C.  Pali,  qae:  iVam  n 
InUe  oceaeioni  tempue  aete  Cal*  $ub- 
terduserit.  Boibios:  Nam  $i  $e  huie 
OGcati'om'  tempue  §ubterduxerit.  —  Tern- 
put  incertam,  an  sit  pars  capitis,  an 
abstractnm.  Sin  capitis  pars,  an  occa- 
alonla  an  Llbanl.  Libani  autem  esse, 
aoident  seqaeatia.  Boihlus  de  tempore 
vldetar  acoepisse,  non  parte  capitis.  Sed 
qald  sibi  velli:  tempus  te  eubterdueit 
oeeaeioni^  ego  non  asseqnor.  Itaqae  aut, 
omisaa  voce  tcmpiia,  legendtun:  Nam 


si  huic  oecatiani  lete  suhierduxtrii^  ic* 
Libanus,  quasi  qaaerento  Ipaam  occa- 
slone;  ant,  omlsst  te  ant  tese;  Nam  m 
huie  oceaeioni  tempus  tubterduxcrU,  — 
aensa,  ui  tempos  sit  para  eaptala,  qani 
esset  dictum:  Nam  al  Llbanaa  anc, 
qoom  Ipsa  occasio  oom  qvaeric  al  aap* 
quasi  eioa  appreliendoro 
suom  el  sublerdoxerit.  Alqne 
•qoldem  probo. 

13.  quadrigie  albie.  Cf.  Ampi.  I 
1,  897.  quadrigae  ei  nune  imeetmdm 
lovii. 

15.  epprimere,  I.  e.  forflter  arilpefV; 
apprehendere. 

18.  aetatem,  L  e.  per  omnem  vttaa. 
Cf.  V.  a 

20.  Haec  est  I.  codlcum  ei  valf qaw 
tamen  comma  ponit  post  comaianie,  t( 
in  fine  babet  tte<.  —  Fortaaaa  mellii 
sic:  meftto,  in  commune  quam  framdm 
frauaue  eiet.  —  Cretleom  aimllaa,  fs^ 
lis  fraueue  tiC,  vide  I,  1,  4A.  Cetona 
fraueue  eit  est  neotro-paaaivoai. 

83.  Pro  extemplo,  qnod  legliBr  la  am- 
nibos  editlonlbos  oi  plerlaqno  edd.,  Brik 
babet:  exemplttm  ex  qalboadaai  IMhi 
Extemplo  autem  eat  verbom  aagwalt, 
quonlam  aognres  alatim,  aafvlo  «ls«i 
surgebant.  HIne  erfeaipio  L  a.  q,  aiariSi 
Ad  aequenila  expUcaada  LamMmui  afl^^ 
locom  ex  Hlppocraie:  inl  Id^mv^  ^^StL 
ov  xQ''l^''^v,    Bgo  hone  vanui 
nullias  aenaoa,  neqaa  aptun  M  neees- 


ACTtfB  II.     SCBNA  11. 


quid  ego  hie,  properiot,  concetso  p^ibus,  Uogua  lirgiorl 
banc  inbe6  tacere,  quad  loquena  laeertt  diemi  S& 
ol  homiDcm  infelicem,  qui  patroaam  cdmprimat! 
uid  acel^le  fecit,  lingua  pro  illo  pderat. 
operabo:  nd  poat  tempua  praddae  praeaididm  parem. 
illaec  praeda  eat  1  tbo  advoraum  atque  dketabo,  qnfdqald  aal. 
aalvdre  voce  atooM,  quoad  virda  valent.  M 
Daaium  iagH,  aai?eto.   Li.  Quid  agia,  cuatoa  cdrceriaf 
ieoahkni  colouel    Jji.  O  Tirgarum  iaadvlat 
pondo  ted  daae  cenaea  nMnml   Li,  Non  edepdl  ado. 
im  ego,  te  ueadre;  at  pol  ego,  qui  ted  expeadi,  acio: 
Dctua  centum  pondo  ea,  qudndo  pendea  pdr  pedea.  t5 
irgumento  iaUkel   Lk.  Ego  dicam,  quo  drgumento  et  qu6 
mode: 

quaado  iUlligatnraat  a^quom  eentopdndium; 
la  mauicad  eompiexae  adnt  atque  adduetae  id  trabem, 
ndea,  nde  propendea,  quin  —  malua  neqvAmque  aia. 
tibil    Lb.  iatoc  t^tamento  Sdrritua  legit  tibi.  M 
iTelitdtionem  fieri  oompendi  toIo. 

0  eat  neg6ti1    Le.  Certum  eat  crdderel    Ai%  Audact^. 

Le.  Lieet, 
iti  aiubfenlre  ttmiiiari  filio: 
ideat  boni  improviao;  T^ruia  eommiatAm  malo. 

:  loco;  iDpriBlt  propter  ttlad   pondo  os;  M  qaod  mpplorl  MmI  oa 

1  p2iioe<  V.  SO  ot  Booiro.  aalecodonUkaii.  Volg*  alUgatu§^$  Mf . 
^  eoneeiio^  Imguo  largior,   ceal.  Noslrom  odd.  vott.  Lamb.  BoUi. 

pedibus  est:  remluero  cor-  88.  Ubi  at.  —  trabem:  pool  liaeo 
Pmii.  I,  a,  9.  Largiw  voro  verba  debobat  ezopoetaro  Lttiaano,  aeea- 
MtToo  eai»  vol  verbaou  81  lonua  eiao,  aa  aUaaaato  aMioila  foro 
vo  aeceperb,  senooo:  dun  pondoria;    capldoaqao   ooao  andloadl, 

Ungaa.  Sin  pro  verbo:  lln-  qoontl  tmn  eooot.  aeqoltor  Umen,  oom, 
M  pareuo  oum.  Qood  reciios.  qaaalaaaoaatao  vel  dopendeal  vol  pro- 
U  pendeal,  makim  Mqaamqao  oaoo. 

vl,  orgo  earn  prologlt;  olao      89.  Valg.  V«  C.  PaU«  ol  B.  iVoe  de- 

pcaifu,  aee  propoa^tt.  Moauom  volt., 
abo  1.  e.  4p  olklaai  rem  oz  oo.  Laaib. ,  Doasa. 

4a  B.  cum  valg.  Jioo  fetl.  Lamb. 
na9iumfl.^  i^alppe  In  quo  so  Doob.  Hocet.  —  SonsDo:  lUad  oao  Obi 
aosldae  diigra.  cuftot  care.,  qoasl  toouunonlo  UbI  legaft  aorviuui.  Mo- 
joldoe  In  carcere  oo,  qoaal  (am  vmM  vUti»» 

41.  Valg.  Lamb.  V.  C  PaU.  oC  aL  add. 
narvm  eof.,  1.  e.  qui  aaaldno  votf.  For6io  «o/ilaf»oneak  Moatrum  az 
fta,  at  agrom  colonus.  virga-  aioarolo  BoUUaa.  —  fieri  oompoadi  aala, 
la,  1.  o.  in  enlus  tergo  laocl-  1.  o.  abtampl  Tola,  cooaaia  voia,  nolo 

vlrgao,  ot  oroaltare.  ampUao  fori.    Ctmpeudyimi  ptoolvam 

poifee,  b.  0.  ita  at  pedes  do-  oat  vorbl  ooaqMRdt/aetro.    Gf.  Baaah. 
Mam  aUlgabantoraervlomanua  II,  2,  6.    Mosu  I,  I,  66.    Bill.  ID,  1, 
tola  manicao  addooebaoior  ad   188.   Caa.  Ill,  1,  8.  aqq. 
t  at  poaderet  corpus.    Ad  pe-      42.  Certum  tH  credere?  I.  o.  anao 

adHgabantar  pondera,  vol  ut  ogo  tuto  toao  Idol.^m  conunUtoro  poa- 
laaaa,  vol  no  caloHrareni,  oam  aom?  —  In  aoquenflboa  aoquor  Lambl- 

nam,  qol  roclo,.ot  vidoiar,  vidit,  onuloaom 
padot  — •  cenUfpondi'iMa,  b.  e.  Loonldao  a  v.  Licet  ordlrl,  qaam  la  valg. 
;iaai  aoatupoadlam  tlbl  ad  po-  et  apud  B.  ordlatar  a  Sk  am.  In  oodd. 
am  oat,  turn  aclUcei  aoaiam   serlptam  oral:  Iteol  tit  —  Si  vie  am. 


66 


ASINARIA. 


I 


Omnes  de  nobis  carnuficum  cdocelebrabunUir  diet.  45 

Libane^  nunc  auddcia  uaust  ndbis  iDveota  doiia: 

Tiotam  facinus  roddo  iDveoi  ego^  tt  non  dicam^r  duo 

OiDoium  digDfssumi  ease,  qu6  cruciatut  cdnfloaot. 

Li,  l^rgo  mlrabdr,  quod  dudum  tcipulae  feaiibiol  adhi, 

lUHoiari  quae  dccoeperuot,  tfbi  ease  in  mundd  malum.  M 

Qofdquid  est,  eidquere.    Le.  Magna  est  pradda  cum  magod  mala. 

Li,  Si  quidem  omnes  cdniurati  crtAciamenta  cdnferant: 

Hdbeo,  opinor,  fimiiiarem  t^rgum,  ne  quaerim  foria. 

Lg,  Si  istanc  flrmitddinem  animi  dbtinea,  aalW  aumua. 

Li.  Qufn,  ai  tergo  r^s  aolvenda  est,  ripere  cupio  publicum:  H 

Pdrnegabo  atque  dbdurabo,  pdriurabo  ddnique. 

Le.  Hdm,  ista  virtua  dst,  quando  usnst,  qui  malum  fert  fdrtiter. 

Fdrtiter  maldm  qui  patitur,  fdem  post  patitdr  bonum. 

Li.  Qufn  rem  actutnm  edisserisi   Cupid  malum  nanciacier. 

Pldcideergo  unumqufdqueerogita;  ut  icqniescam.  NdoTidea,  M 
Me      eursura  anb^itum  etiam  d^cerel    Li.  Age  age,  mAnaero 
Tuo  drbitratu,  vdl  adeo  u^que  dum  peris.  Le.  Gbinam  hcmsl 
Li.  Miior  apud  forum  ^st,  minor  bic  fntus  eat     Le.  Im  aatis 

^st  mibi. 

Li.  Titm  igitur  tu  es  dives  factual    Le.  Mftte  ridicuidria. 
Li.  Mitto  igitur.    Ist^c,  quod  adfers,  atires  exspectdnt  meae.  C5 
Ls.  Anlmnm  advorte:  ut  a^que  mecum  ha^  aciaa.    £f.  Tacc& 

Le.  Beaa. 

M^ministin*,  asinda  Arcadicos  m^rcatori  Pdllaeo 
Ndstrum  Tendere  dtriensemi    Li.  M^mini.   Quid  tnm  pdaleat 
Le.  Hem  ^rgo  is  argentum  hdc  remisit,  qudd  daretur  Sadreae . 
Prd  asinis.    Adul^cena  venit  mddo,  qui  id  argentum  ittnlift.  -19 
Xi.  t)bi  is  homo  esti  Le.  lam  ddvorandum  c^ses,  si  conap^xeriat 
Li.  ha  enimTcro.    S^d  tamen  tu  n^mpe  eos  asinos  pra^dicaa, 

46.  H.  e.  carnMcea  per  omnea  dies  Id  fierel ;  nam  excldlaaa  aliqald  llqiiet  fllvt 

nobia  eaedendia  eront  oceapaiL  maUa  poat  ittuc  addere  front.  Sed  igitar 

50.  Haee  reaplciant  ad  II,   1,  16.  apie  videior  repeii  poaae.    Both.  valg. 

ariolari  anUqaUoa  dictam  pro  divinare^  Mitto  ^  i$tuc  quod  afftr%^  mum  ea* 

praedicere,  vailcioari.  —  in  mundo.  pa-  tpectant  meae^  pro  aonario  lambica  haM! 

5S.  familiarem  tergum  dapUcem  vl-   „     ^  p„      ^      mere«l»ri  vtmdtr* 
delur  habere  senaum.  vel  ot  alt:  tergOBi,  ' 

Joa^em  decei  tabew  aervo-,  h.  e.  pa-    "  ^'^'f^  .»••"»*  ««"«»^- 

66.  B.  .X  oaelpb.  Peme^aftoae  per-  „,       ^  cirtpBai 

V  B..h.  Qum  actutum  rem  edU-  ^•f""*  «»                     ""»»  "»•- 

aertofl?    Cupio  fnolum  nancttcier,  ex  ^     ,  ,                     .  . 

GoU.  et  codd.  Langg.  —  Noatr.  vulg.  V.  odule$ceM  non  eac  em  JSmgUmg^ 

0.  pmi,  aed:  vir  Qaldam,  ai  aaepa  apad  vafartiL 

60.    Valg.    unumquidqu9    derogita.  Cf.  Epidic.  I,  1,  1.   HoaltU.  lU,  1,  110. 

Lamb,  unumquidque  rogita.   V.  crog^-  'V,  4,  109.   Paead.  II,  8,  tl,  M 

tare  occorrli  Capl.  V,  1,  29.  72.  Bothlna:  Ito  enimveroy  aad  ft-  ^ 

65.  AddidI  igitur  ^  quo  veraaa  integer  fnetiMa,    Nempe  eoa  aftaoa  pr.,  alle* 


AcTUa  II.    SCBVA  II. 


M,  claudos,  qufliiia  aobtriUe  ad  Iteina  lam  erani  uogulael 
laoa,  qai  tibi  a^bTectabaot  rdre  buc  Tirgaa  dlmeaa. 
dneo:  atque  iidem  4e  bfoc  vezenmt  ▼fnctum  raa.  Le.  Memo* 

via  probe.  15 
1,  In  tonatrina  i&t  aedebam,  me  fnfit  percontdrler, 
m  fllidm  Stralonia  Ddverim  Dema^netum. 
ne  BOTiaae  eitempio,  et  me  ^iua  aeirom  praddico 
eft  aedia  d^monatravi  ndatraa.    Li.  Quid  turn  pdaleal 
it,  ae  ob  aalnoa  f^rre  argenftam  itrieoai  Sai&reae,  80 
i  mnaa,  a^d  enm  ae  non  ndviaae  bominem,  qai  aieft; 
▼ero  ad  ooTiaae  collide  Demadneftnm. 

im  ille  elocdftua  haec  aic  ...    Li.  Qufd  tumi    Lb.  Auaculta 

ergd:  aciea. 

plo  facid  facetnm  me  itque  magniflc^m-Tiram; 

med  ease  dftrienaem.   Sic  hoc  reapondift  mihi:  85 

ol  Saureto  non  oo?i,  ndque,  qaa  fade  aift,  acio: 

n  aeqaom  eat  aAccenaere.   Si  beram  via  Demadnetam, 

ego  Do?i,  adduce:  argentum  ndn  morabor  qafn  feraa. 
le  dixeram  iddnctarom  et  md  domi  praeatd  fore; 

balindLa  ituroat;  inde  hnc  Teniet  pdatea.  90 
iQoc  eonaili  captandam  cdnaea?  die   Li.  Hem,  iatdc  ago, 
»do  argento  fnterrortam  et  ddveotorem  et  Satiream. 
Se  opiia  eat  ex^iatom.   Ndm  ai  ilie  argentum  priua 
I  hoc  adfdrt,  eontinuo  nda  ambo  exclaal  aiimua. 
ne  hodie  aendx  aednxit  adium  aeoraum  ab  addibua,  05 
Ibique  intdrminataa,  nda  faturoa  Almeoa, 
lie  Argyrippo  viginti  daaent  argentf  mioae; 
?el  nda  dtrienaem,  vdi  noa  axordm  anam 
dare;  dixit  aeae  dperam  promiasim  dare, 
to  abi  ad  forum  id  herum,  et  narra,  haec  dt  noa  acturi 

aumna:  100 
Leonidi  futurum  eaae  itrienaem  Sai&ream, 
rgentnm  adferit  mercator  prd  aainia.   Le.  Faciam,  6t  iubea. 
;o  ilium  interea  hie  dbiectabo,  priua  ai  forte  advdnerit. 
lid  ata?  Lt.  Quid  viaf  Le.  Pdgno  maUm  ai  tibi  percdaaero, 


a,  vs.  84.  Kdd.  aniHi.  ied  ta- 
mipU  €o$  0.  pr.  Laab.  ef  volg. 
m  im  iiempe.   Forte  lef.  ted  to 

2V.  «.  a.  pr, 
mkrilM    hyftboWf  dlclvni. 
ttvitae.    NoBir.  volg.  ei  V.  C. 
U  8. 

I  ionUrina,    Cf.  Ter.  Phorm.  I, 

0g.  mrgentum^  Both,  cum  V.  C. 
,  •!  pro  mioefiforeiii  Idem:  ad' 
ly  «ll  habenc  Pall.    De  v.  ad- 

L  Tmc.  I,  8,  9.  Atqoo  Ua  ha- 

I 

>m 

^Ibliia:  exaseiato  ez  Acldallo. 
•I  «iraaiqao  aeqae  hone.  Sic 
•St  re,  ol :  opmo  eai  roo.  Qaod 


ealm  Lamb.  iBloUezU  do  opero,  erraose 
vidoior.  Kxa9eiar9  aoiem  oot,  aacia 
allqaod  llgiram  perdoUura,  anteqaam  po- 
llator;  Iglior:  inchoare  rem,  afgredl  rem 
ei  Cabrlcarl. 

99.  operM  promitfaai  I.  e.  pactam. 
Alqoo  ale  omnea  PalL  Bothlaa  tamen 
ez  Palmerlo:  promitcam,  h.  e.  Indlacrl- 
mlaailm,  slve  atrlenaem  aive  azorem  de- 
fraodare  loatlierint. 

108.  o6lecto6o,  1.  e.  dktia  deilnebo. 
Cf.  Tmc.  1,  9,  11.  Paead.  1,  &,  151. 
Poen.  ft,  4,  108. 

104.  Qmid  ai$?  qaasi  dieai:  8ed  heua 
lu,  eat  aUad,  qood  ez  to  qoaeram.  V. 
Ind. 


TO 


ASiNARIA. 


M6x  quom  Sauredo  imtlabor,  civ^to  ne  tucc^teai.  IH 
Li.  H^rclo  vero  Ut  ciTebia,      me  attingiB,  ti  wpla, 

hodie  nial6  cum  auapicio  n6men  commuti&yeriB. 
Lb.  Qaa^o  aequo  auimo  p^itor.    Li.  Patitor      item,  quom  ego 

te  rtferiam. 

Ll.  Dieo^  ut  U8U8  fieri.  Li.  Dico  hercle  igo  quoqae,  ut  trnMrm  wum. 
Le.       aega.     Li.  Quio  pr6milto,  iuquam,  hoitira  oontn,  ■! 

m^rueria.  Ill 
Le.  itgo  abeo;  tu,  Um  acio,  pati^re.   Sed  quia  hie  dati    la  eall 
file  eat  ipaua!    lam  6§o  reeurro  hue:  Ut  liunc  iaterea  hie  imet 
\6\o  aeui  aarrdre.    Li.  Quia  tunm  offidam  fade  ergo,  4c  ftigial 


ACTUS  II.   SCENA  DI. 

MEHCATOR.   LI  BAN  US. 

MsB,  Ul  d^onatratae  atint  mihi,  haace  addia  eaae  opdrtet, 
Dematfnelua  ubi  dfcitnr  habitire.   I,  puere,  p^ita, 
Atque  Atrienaem  Sadream,  ai  eat  iotua,  evocdto  hue 
Li.  Quia  ndatraa  aic  frangit  forial   Ohe,  inqi&am,  ai  quid  «&dia! 
Afj;a.  Nemo  dtiam  tetlgit:  aiouu'  eal  Li.  At  odnsebam  attigiaae,  6 
Propt^rea,  hue  quia  habebda  iter:  nolo  dgo  force,  eoDodrvu 
Heaa,  i  te  yerbehLrier:  aane  dgo  aum  amicna  ndstria. 
MsE.  Pol  hatid  periclom  eat,  cArdinea  ne  fdribua  cfFringdator, 
8i  iatdc  exeropio  tu  drooibua,  qui  quadrunt,  reapooddbia. 
Lr.  ita  hade  morata  eat  itoua:  extdmpio  ianitdrem  M 
Ciamdt,  procui  ai  qudm  videt  ire  id  ae  caidtrdnem. 
Sed  quid  venial  quid  quadritaal   Mbe.  Demadnetum  Toldbam. 
Lr.  Si  aft  domi,  dic4m  tibi.    Mbe.  Qiiidi  diua  atridnaial 
If.  Nihiid  mage  intus  dat.    Afi^a.  Ubi  eati    jLj.  Ad  tdnaorea  ire 

dixit. 

105.  caveto  correptlm  legeodum^  ut   reae  nomen  In  edi.  alUfl  umi.  per  t 
plara  In  auiboe  media  eet  liiera  v,  at   Bcrlptnm  legliur  abique:  Samrio. 
qvidUa»  Merc.  prol.  29.  el  aapra  avu      110.  hoitire  contra^  par  pari  rcfime. 
f,  8,  65.  avu8  Aol.  prol.  5.  Men.  V,  9,   Cf.  I,  d,  20.  not. 

71.   Gf.  Ind.  cao0.  113.  ae  fugis^  se.  nt  aervl  loleBi, 

106.  Sic  bane  et  aeq.  vb.  antlqaae  bine  foglUvi  interdum  dlolL  Gt  aaU. 
edd.  et  Pail,  nial  quod  qaidam  eornm  ft  Gat.  56.  in. 

me  sopla,  aU  et  V.  G.  Male  volg.  cum      jct.  11.   Se,  Ul.  %  Volf.  pmr, 
Gratero:  Hercle  vera  iu  cav^u,  ne  me   qgam  ubi  Bequarls,  non  elldendnm  fill 
aUiga$:  ft       tagity  Nae  hodie  etc.   kabitare.  AUae  tamen  amlqaae:  f^pMrc, 
Non  enimBenaas  est:  bI me  tetigeris,  turn   puUa,  uil  et  Botb.,  dQX<x'M»9. 
commaiabiB  nomen  et  ex  Leonlda  flea      ^  3  ^  habebae  tter.  al  ei 

Saarea;  aed  potins:  to  eavebla  ne  me  wcr,  w 

attlngaa,  ne  forte  Infortanlo  tao  magno      ^  \^  .        „  «       „  „ 
Ita  a  noblB  bodie  inatltutam  alt,  to  ul      7-  Volg.  et  V.  C.  el  Pall,  eame  §gB 
Saoreae   In   te    suBclpereB   personam.  omtcu$  noflrtf  oedtAiif,  qoad  «I 

Neqoe  Inierpretandum  nomen  Saureae,  expreaaum.   Noalr.  « 

colas  ad  etymologlam  plane  blc  non  re-  ««««  anUquae,  el  Botbioa;  aapplendoi- 
spicitur.  Perperam  enim  omnem  locum  A"®  contcrtJtf  aut  /amtltandnf ,  wem- 
accepit  Gratems.  vero  aedUmt. 

107.  iieaien  commiitavcrtf ,  sc.  Leo-  11.  Vulg.  ad  fcfe.  B.  cum  Pall,  ei 
nidae  nomen  in  Saureae.    Ceterum  Ssu-    »e ,   ei   recte  videi  In  lao  proiacitir 


Actus  II.   Scbva  IV. 


11 


Mem.  Quom^T^olatel,  post  ndn  redlltl    Li.  Non  ^depoi.  Quid 

voUbasI  15 
Mbm.  Arg^Dlt  vigintl  mints,  si  sddsset,  tccepfsset. 
Li.  Qui  pro  fstuci   Mbmu  Asinos  vdadidil  Pella^  mercat6ii 
Herc^lo.  Zi.  Scio.  Tu  id  d^dc  refers  1  lam  liic  cr^o  eum  adfuttamu 
Mkji.  Qua  ftcie  voster  Saiirea  esll   Si  is  ^t,  iam  scire  pdtero. 
£r.  Maeildntls  malis,  rtfulus,  aliqutotum  ventridsus,  SO 
rrucul^Us  oculis,  cdmmoda  stat^ra,  tristi  frdnte. 
IUbml  Mod  pdtait  pictor  rdctios  descrfbere  eius  fdrmam. 
Ltm  Atque  h^reie  ipsum  adeo  cdntuor;  quassioti  capite  incddit 
Qulequa  dbTiam  huic  occdsseril  iriLto,  rapuiibit.  * 
BMmm.  Si  quidem  lidrcle  Aeacidiufs  minis  animisquc  eipletus  cddit:  25 
Si         iratna  t^ligerit,  irdtus  yapulibit. 


ACTUS  EL   SCENA  IV. 

LEONIDA.    MBBCATOB.  LIBANV8. 

Li.  Quid  Iioc  aft  negolil  n^inem  meum  dfclum  magni  ftcerel 
Libanum  In  tonslrlnam  ut  ii&sseram  Tcnfre,  is  nulius  y^iit. 
Nae  iile  ^depol  tergo  et  crAribus  const&luit  liaud  dec6rei 
Mem.  Nimis  Imperiosust.   Li.  Vad  mibi  liodidi   Lb.  Salvere  iAssi 
Libandm  llbertnmi  iim  manu  emissusi   Li.  Obsecrd  te.  5 
Le.  Nae  in  hdrcie  cum  magnd  malo  milii  dbviam  oecessfsti! 
Cur  Ddn  venisti,  ul  i^sseram,  in  tonstrinami  Li.  Hie  me  morituat 
Le.  Si  quidem  h^le  nunc  summdm  lovem  te  dfcas  detinnlsse, 
Atque  is  precator  idsiet,  malim  rem  elfu|;ies  ndnquam. 
Ta,  TMiero,  Imperitfm  meum  cont^stil   Li.  Perii,  lidspesi  10 
Memu  Qnaeso  lidrcle,  noli,  Satirea,  mea  catisa  bunc  Terberire. 
Lv.  Dttnim  nunc  stimulus  in  manu  mihi  sit       Mee.  Quiesce, 

quadso. 

Le.  Qui  iiLtera  conterAm  tua,  quae  occ&liuere  pidgis.  — 
Abae^e,  ac  sine  me  hunc  p^rdere,  qui  semper  me  ira  incdndt, 

S9m  dadyloB  hoe  loc«  vlx  potest  ferrl.  71.  slgoUcatiirqao      verbo  nil  nisi  la- 

CL  Hera.  Ilcir.  dlffnatlo  stqao  ira. 

16.  Qmmi  vemi$$ei^  sc.  eo,  sc.  ad  25.  jitaeidinM  minae  stmt  nOas*, 

iMMim.   Cf.  Virg.  Aen.  V,  604.  ventt  qaales  AchUils  erant.  imcedit  edd.;  Boia. 

9mgUia  sc.  so,  qae  tetsndsrat,  ad  Hcspam.  osdil.   JEt  ef.  Men.  5,  7,  31.  Pseni.  4, 

OtUL  Mtl.  VUI,  864.  lignum  tme  aen-  1,  54.   Pro  espUluB  volg.  repIetMt. 

mime  •cnil.     Sle  aotea  valg.  et  codd.  26.  Lamb,  hie  iratui  vapulMt.  Ts- 

M  alias  ids.  iviitctf  qaod  babel  Bo-  riun  aberat  hie  a  Pall. 

1Mb.  obuMef.  j4ct.  IL  Sc,  IF,  1.  Quid  Jbse  ttt  as- 


17.  Qui  pre  tsluc,  I.  s.  4.  pro  400  gvUi?   81e  V.  C.  et  PaU.    Vslg.  Quid 

Isbic.  hoo  ett  n.  at  dsu  V,  1.    Lamb.  Qmd 

19.  Kdltlsnes  velt.  pleraeQue:  nosUr  e$t  negotii^  In  neils:  Quid  Jbss  negoHi, 

Smmrwm.   M  sdd.  Mtter.  —  SimUlter  Ampb.  U,  1,  27.  Quid  hoc 

93L  asw<«or»  Cf.  I,  1,  108.  —  quat-  $U  hominii?    Sensas  conlnnetlvl:  IFiis 

amtU  csipile.    Mcgat  Lambinus  psise  $oU  dm§  tern?  —  Al.  edd.  mimi  siagM 

Ad  qmoMamti  tapiU^  faooUun  quoMmrM  facere  dictum, 

tk  asUvMiy  mavBltqiM  legl  coMiiii,  L  7.  Edd.   /lie  me  rtmoratuii.  Valg. 

e.  Iflally  demlsss,  vcl  ebrio.  8ed  occur-  morotu'$t. 

rii  €Qpaibu9  quauantibut  Baccb.  II,  8,  14.  Vulg.  Abtctde  et  0.  Antlquaeedd. 


ASINARIA. 


Quoi  ndnquam  untm  rem  m6  licet  temdl  prtedpere  Mri,  1ft 
Quia  c^Dties  eadem  fmperem  atque  obgAonimm;  ilaque  iam  h^rde 
Clamdre  ac  stomacho  n6o  qaeo  lab6ri  snppediUre. 
Iu88fo\  aceleste,  ab  i&nua  hoc  st^rcua  hioc  aufdrril 
lassfo*  columDia  ddici  operds  aranedruml 

luasfn*  in  spleDdor^m  dari  buiiia  haa  foribna  ndatrial  II 
Nihil  fini:  tamquam  si  claiidua  aim,  cum  fttati  eat  ambuliDduiB.  • 
Quia  triduum  hoc  unt&m  modo  foro  dperam  adaiduam  dMeriv, 
Dum  r^periam,  qui  quadritet  argt^Dtum  in  foenna:  hic  Toa 
Dormitia  interei  domi,  atque  herua  in  hara,  baud  aedibua,  hibitat 
Hem  ergo  h6c  tibi!   Li.  Uoapea,  te  dbaecro,  deCdnde!    Mm.  Sao* 

rea,  dro,  tt 
Mei  causa  ut  mittis.    Lb.  Ebo,  ecquia  prd  vectnra  oUvl 
Rem  sdWitl    Li.  Solvit.    Lg.  Qudi  datum  eati    Li.  Stlchd  vi- 

carlo  ipsi 

Tuo.    Lb,  Vih,  delenire  ildparaa!  Scio,  mihi  vicarium  ^ae, 
Neque  eo  dase  servom  in  a^dibua  heri,  qui  ait  piuria,  quam  ille  est 
Sed  Ti'na,  quae  here  v^ndidi  vinirio  Exaerimbo,  W 
lam  pro  ils  satisfecit  Stichol   Zi.  Fecfsse  satis  opinor: 
Nam  Tidi  hunc  ipsum  abdticere  et  trap^iitam  ExaeHLmbiun. 
Lb.  Sic  d^dero.    Priua  quae  crtSdidi,  vix  inno  poat  ex^ij 
Nunc  sitagit:  abducit  domum  etiam  ^itro  et  scribit  niikmoa. 
Drom6  mercedem  rcftuiiti   Li,  Dimidib  minua,  opi'nor.  .  tt 
Le.  Quid,  rdiqiiomi   Li.  Albat  r^ddere,  quam  extdmplo  reddituai 

daset : 

Nam  nftineri,  ut,  quod  sit  sibi  opeWs  locatum,  effleeret. 
Lb.  Scyphds,  quos  utendda  dedi  Philod&mo,  retulitnel 
Li.  Non  dtiam.    Lb,  Hem,  noni   Si  velia,  da,  cdmmoda,  hofldal 

amico! 

Mbb,  Peril  hdrcle,  lam  hie  me  abdgerit  suo  ddio!    Li,  Heua  iaai 

satis  tu.  If 


Abtcede  hoc,  tine  m.  Both,  Jbicede 
ac  $, 

19.  operas  aranearum,  Cf.  Slicli.  II, 
3,  24.  Ui  operam  omnem  aranearum 
perdam  ei  texturam  improbem. 

90.  bullai,  ornamenta  ex  aaro  aot 
sere.    Cf.  CIc.  Verr.  IV. 

22.  Volg.  operam  aaiduam  dedi,  B. 
dedi  operam  auiduam.  Lamb.  op.  Off. 
dedi  ab$en§*    Bene  nostrom  edd.  anil. 

24.  Pro  aedibus,  qaod  est  In  anilqais, 
probatomque  Hermanno,  B.  accfe. 

27.  Pro  rem  solvit^  qaod  B.,  UbrI 
atqoe  edd.  Resolvit. 

28.  delenire  apparat,  sc.  me,  qao- 
nlam  loqueris  de  vicarlo  meo.  Nimlmm 
id  honorl  dach,  qaod  elbi  sit  vicarius, 
qui  prae  reilquls  omnibus  servis  lio- 
norelur. 

29.  Vuig.  quam  ille  fi'(,  quod  aeque 
potest  f  modo  ille  una  syllaba  pronun- 
cietur. 


32.  et  trapeziiam.  Sic  legendua,  ti 
fie  full  in  V.  C.  Nam  Exaermmbos  ct 
Sticbum  e(  trapezilam  se€UB  abduM 
domum  suam;  quod  patet  ex  vm.  54.  AL 

ad  trap, 

3H.  Sic  dederOf  proverbUlls  locatio, 
redlt  Poen.  V,  5,  7.  Cf.  Capi.  8,  I,  86. 
Atque  sensus  videtur  esse:  ale  fMUna 
gaudeo;  hoc  probo.  Cf.  Ter.  Pliora.  T, 
9,  38.  Sic  dabo:  age  nime,  Flor- 
mionem  fiit  volet  laee$$it0*  Cf.  Mea. 
IV,  2,  46.  70.  ubi  praesens  pass,  ek 
datur.  Hoc  nota,  futorani  exaetam  abi- 
pliciler  esse  loco  futuri  IndicaiivL  CL 
indie,  sub:  futurum  esactum, 

35.  Cogltandus  est  Dromo  opaa  al- 
quod  suscepisse  efficlendum,  loealan  sibi 
ab  allquo  cive,  et  mercedem  praeceplast 
a  Saurea,  sou  parem  pecuniae  aoMUUi 
ab  eo  mutuam  accepisse,  qaam  afaUa 
redderel ,  ubi  dominus  illlua  rei  sibi  mer- 
cedem solverit. 


Actus  U.   Scbha  IV.  YS 

ludfn\  quM  loqultarl  Le.  Addio  et  qoMsco.  ilfeir.  TaDdem,  opfnor, 
C^nlicuil:  nunc  adeam  dplamiim  eat,  priuaqaam  fncipit  tinDfre. 
{uam  m6i  mi  operam  djul    Lb.  Hem  dptame,  quamdddum  tu 

adveDfatil 

tfon  h^rele  te  provideram.   Quaead,  ne  yitio  vdrtaa: 
te  Inicandia  dbatitil  oculfa.    Mer.  Nod  mirum  fi&ctum  est.  45 
led,  af  domi  est,  Demadoettim  vol^am.   Li.  Negat  esse  fntus; 
iTeniBi  latac  argeDtdm  tameD  mihi  %i  vis  denamehlre, 
ieprdmittam,  istoc  ndmioe  soli&tam  rem  futdram. 
Mmm.  Sie  pdtiaa,  tit  Dema^Deto  tibi  herd  praesente  rdddam. 
Lf.  Herua  istunc  novit^  dtqae  hemm  hie.    Mkr.  Hero  hafc  prae- 
sente rdddam.  60 
Lf.  Da  mddo  meo  perfculo:  rem  adlvam  ego  exhib^o: 
Nam  ai  aciat  noat^r  senex,  fiddm  non  esse  huic  Mbitam, 
Succ^naeat,  quoi  dmoium  remm  fpsus  semper  credit. 
Le.  Non  mdgni  pendo,  nd  duit:  si  ndo  volt,  sic  sine  ddstet. 
Lr.  Da,  inquto!  Vali,  formidd  miser,  ne  liic  md  tibi  arbitrator  S5 
Saaaiaae,  sibi  ne  crdderes.    Da,  qua^so,  ac  ne  formida. 
SalTom  hdrcle  erit    Mem.  Creddm  fore,  diim  quidem  in  manu 

ipse  liabdbo. 

Peregrfnua  ego  anm;  Sadream  non  ndvi.   Lt.  At  nosce  sdne. 

Mee,  Sit,  ndn  sit,  non  edepdl  scio;  si  is  dst,  eum  esse  oppdrtet 

Bgo  cdrte  me  incertd  soio  hoc  datdnim  nemini  hdmini.  60 

Le.  Hereie  istum  di  oftines  pdrdiiint!  —  Verbd  cave  supplicdaais! 

Ferdx  eat,  Tiginti  minaa  meds  tractare  adae. 

Nemo  dccipit:  anfer  td  domum!  abacede  lifnc!  moieatns  nd  ala! 

Mem.  Nimia  iracunde!  Ndn  decet  aapdrbnm  esse  hominem  sdryoili. 

Li.  Haio  hdrcie  iam  magnd  tuo  nae  istf  nec  recte  dfcis!  65 

Impire,  nibiii,  ndn  vides  irdscil   Le.  Perge  pdrro! 

£r.  Fiagitium  liominis,  da,  dbsecro,  argentum  hnic,  ne  male  loqodtur. 

Mem.  Malum  hdrcle  vobis  quadrltis.  Le.  Crura  hdrcle  diffringdntur. 


46.  V^gmi  em  mint.  LanUnaf  svp- 
pleB4aM  ad  nngat  •8ii«  Li6aiiai«  oeiiMt. 
8«a  Ml  Slelto  MleBiils,  eolas  sensos: 
MS  m$  iirfm.  8te  Baeob.  IV,  1 ,  20. 
mtgmt  99$9  iinram  pro  moti  itura  ett. 
ale  lai  l«g«BdaB.  cr.  Indlcem  sub 
baa  Ipsa  ildloM. 

40.  BoibiBi  obiImo  v.  ftero,  quod  ba- 

M.  V.  cfwfero  eoBBlniltiir  paMlm  eum 
gOBhlvo.  8fc  TraeuL  II,  9,  69:  iVvm- 
fMM  atfcnoi  miki  HuUfitam  homo  mor» 
UMo  pMUoe  duarmm  remm  creifiiff, 
dc  Cotoram  odd.  anlt.  babent:  ^tie- 
oaaaoaCy  ^^oi  oaraiaai  rofuni  tpouf  Mim— 
aMBi  oriiUt  Torsu  porboao.  Lamb. 

jteoBiHMaty  €M  OBMllllBI  IHBIBIBBI  ftfum 

ifomo  oomper  oredU.  NoBimm  B.  et 
val«. 

51.  «•  dmU  i.  o.  dodoril. 
57.  Valf.  liMa  qMiSm  ipoo  m  mmmu 
kikoOf  aiaao  sk  allae  odd.  voii.  sod 


kabeko  eod.  Camor.  el  Pal.  8.  ol  OBOir. 
Acid.  RelB.  Uode  retlaul.  TiaBepoaal 
aoieai  tpte  in  atonti. 

59.  Si  If  e$ty  evm  et«e  oportet.  Sle 
VBlg.  eulos  qbI  sensos,  non  Biadn  ap* 
parol;  legit nr  Umen  in  omnlbBO  Ubrlo. 
Fortasso  leg.  earn  oeMf  e  ani  octro.  Nam 
vldetor  Indoro  In  v.  omo. 

62.  Tarn  forox  oat,  quod  UUb  vlgUitl 
mlnao,  quae  lam  meao  bbbi,  oi  Ueol 
manlbua  tractaro.  Falao  b«  voraum  Mer- 
oatorl  trlbuh  Botblaa. 

65.  Boiblua  do  aentontia  OoUelail  b.  v. 
Loonldao  irlbult;  Ita  aatom  legit  ae  In- 
torpunglt:  Moio  fterde  torn  mogiio  Ibo; 
ni  ioU  nec  recle  dicta/  vultqao  dicta  ad 
LIbanum,  quo  Ulo  malodieal  moreatori. 
Sod  tarn  mfailmo  apta  forot  loeatlo:  boo 
roelo  dtoere,  enloa  bobobo  eat:  lalqao 
allqoem  oblargare;  dekide  ad  prtora 
(BMiio  —  iBo)  BBpplondum  eaael:  /et, 
qaod  aequo  laaalialBm.    Iiaquo  voraum 


ASINARIA. 


Ni  Istum  impudlcum  ptSrdes.  jLi.  Peril  b^rclei  Lb»  Age,  Impudke!  |, 
Scel^ttei   Li.  Non  eud^  miht  scel^to  labvenirel  H  j 

Le.  Pergfo'  precaii  p^Mumol   Mbb.  Quae  r^l  tan'  Ubero  hteiil  ^ 
Mile,  B^rvos,  loquerel  Ls.  ViLpula!   Msm.  Id  qulddm  tlbl  hercle  fiet, 
Ul  yApulea,  Dema^etum  simulAc  conspexero  hddie.  | 
lo  lilis  TOCO  te.     Lb.  Ndn  eo.     Msm.  Non  iai  —  Menenti.  | 

Li.  Mdmint.  I 
Mer.  Dabitdr  pol  aapplicidm  mihl  de  t^rgo  Toatro.  Le.  Ymi  tel  ti  \ 
Tibf  quidem  auppliclum,  carnuf^x^  de  nobla  d^turl 
Meb.  Atque  diiam  pro  latia  mAledlctia  poenad  pendeotor  ml  bddle.  ' 
Le.  Quid,  vdrbero?  aio*  tu,  ftirciferl  heroin  nda  fugilare  c^oaeal 
1  nunc  lam  ad  herum,  qud  vocaa  iamdtidum,  quo  voldbaa. 
Nunc  d^mum!    Mee.  Tamen  nunquam  bine  ferea  argdnii  ninnoai, 

nfai  me  81 
Dare  itiaaerit  Demadnelua.   Le.  lla  fAcito:  age  ambula  drgo. 
Tu  cdntumeliam  iLlteri  facUa,  lib!  non  diciturl 
Tarn  ego  hdmo  aum,  quam  tu.   Mee.  Scilicet  Ita  rda  eat.  Lm»  8e- 

quere  hac  drgo. 
Praefiscini  hoc  nunc  dixerim:  nemo  dtiam  me  adcuaiyit 
Meritd  meo,  neque  md  Athenia  est  ilter  hodie  qufsquam,  tt 
Cui  cr^i  recte  aequd  putent.   Mee,  Fortdaala;  aed  tamdn  nie 
Nunquam  hddie  inducea,  dt  tibi  credam  hdc  argentum  Igndto. 
Lnpua  dst  homo  homini,  ndn  homo,  quom,  qoAlla  ait,  noa  ndvit 
Le.  lam  ndnc  aecunda  mihi  facial   8cibam,'buic  te  capitulo  hddie 
Factdrum  satis  pro  iniuria.   Quamquam  <Fgo  aum  aordidAtua,  M 
Frugf  tamen  aum,  ndc  potest  pecdiium  enumerdri. 
Mee.  Fortdaae.  Le.  Etiam  nunc  dice:  Perlphanda,  Rhode  mercdtar 


Llbano  resthuo,  et  pro  ntcnc,  qaod  est 
in  Pall,  et  vulgsta,  Jego  nae;  id  quod 
probare  videlar  V.  C.  qui  babet:  ni  if  It 
nec  r.  d.  Nam  mliiari  Llbano  inclplt 
Leonidan  v.  demum  68. 

69.  pweieMf  t  e.  obtuodes,  permove- 
bia,  aeo  ^ublge«.  Videtur  enim  eaae 
futurum  tempua  v.  percio^  de  quo  cf. 
Lucr.  Ill,  29.  Sic  eoncio  Amph.  I,  2, 
14.  Vulg.  verba  Age  iMpudice,  quae 
ia  anit.  edd.  ab  inUio  versua  praec.  col- 
loeata  aunt,  eldem  Llbaoo  irlbult,  quae 
LeoAldae  potlus  iribuenda,  una  cum  aq. 
^ceietfe,  ul  rellqua  Llbano. 

70.  tceleHo ,  i.  e.  InfeUcl.  Cf.  Aflipb. 
11,  1,  a.  et  Ibi  notata.  Baec  aolem  Li- 
banua  ad  Mercatorem,  dum  vapolai  a 
Leoaida. 

72.  male  loquertj  videlicet  quia  dlxerat 
Leonidas:  preeari  peuimOf  1.  a.  invo- 
care  bonlaem  pesslmum,  at  feceral  va.  25. 

74.  Non  eo.  Servi  enim  non  ibant 
in  lua.  —  In  verbo  Mememto  credunt 
aliudi  ad  aniealalionem.  Cf.  Pera.  IV, 
9,  10. 

77.  B.  Tibi  quidem  de  «o6if,  car- 
tiufex  y  detur  suppHcium?   Man.  Mquc 


eiiam?  —  Pro  dieii$  voHrio  taaUUk 
poen.  etc.  In  vulg.  enim  et  codd.  aatfl 
maledictit  addliur  dicUi.  Allae  tamia 
anilqnae  babent:  ^^f^ue  efiom  pre  Mi 
malediciis  poenae  pendcntur  muu  Mm, 
vetau  opiimo.  —  In  aeqq.  aeqaor  vah 
gatam. 

83.  Sequere  Jkoo,  ac.  ad  kenw.  le 
enim  iam  lenduni  Inter  collequeadam  ia 
poairema  acenae  parte. 

84.  Praejheini  (tii.  I.  ProfidHnT} 
aeu  praefiidne  dicebani  velerea,  tm 
praefabantur,  ut  abeaaol  verba  lavMlii 
quasi  ut  depelleretur  a  ae  faaclavm, 
prlmla  ubi  ae  auoave  laudalMnl.  aiBl- 
llier  Rud.  II,  5,  4.  el  apad  caaiialmi 
Tiilnlua  in  Seiina:  Afea  Paulio,  maafci, 
pol  iu  ad  laudem  addito  prgjj^aciaij 
ne  puella  foicinetur, 

89.  Both,  tecimdca,  qaod  IniaiFr- 
feetis<fo«  partoB.  —  Sod  codd.  omam 
babent  tecmida  /ocst ,  idque  diclam  vi- 
detur pro:  oftff^ucrif,  qaonlam  dlxeral 
Mercaior  va.  83.  Seilieet  ita  ret  eat,  ti 
V.  86.  Fortatm.  Alii  dictoa  palani  pro: 
aeeundA  boatlA  mihi  liiare  Inaiitaia.  — 
Jkiiic  cap«liilo,i.  e.  linic  aervala,  L  c.  •ihl- 


Actus  HI.   Sobna  I. 


1ft 


ahaenie  her6,  nrihi  toUs  talentam  wrginil 
Li  ^numertvit,  4i  mihl  credidi't,  neqiie  est  dectfpius. 
tm.  Forttoe.    Lb.  Atqne  etfaini  tiik  quoque  ipse,  %i  6%9tn  per- 

contilut  Oft 
s  ex  ilib,  icio  pol,  crMeres  nunc,  qu6d  fert.  Msb.  Haud  negiiflim. 


ACTUS  ni.   SCENA  I. 

CLEAERBTA,  PHILENIVM. 

N^queoo'  ego  ted  foterdlctis  ficere  mmnBuetam  mebl 
1  itm  tn  ea  animila,  ut  quae  expert  miiris  imperii  siesY 
VI.  I^bi  pieiD  pietAtem,  si  istoc  mdre  moratim  iibi 
btuiem  plac^re,  nJkter,  mfhi  quo  pacto  pra^cipisY 

Ad  decorum  est  id?ortari  m^is  te  praecepiisY  Pmi.  Quid  estY  6 

Hdccioe  est  pieUtem  colere,  imp^rium  matris  mfnuerel 
vf.  N^que,  quae  recte  ficiunt,  culpo;  n^que,  quae  deituqutiDt,  amo. 

Sitia  dicacnla  4,%  amairix.   Pai.  Miter,  ig  quaesttist  mihi: 
iDgua  powit,  cdrpns  quaerit:  Animus  orat,  r^  monet. 
K.  Itgo  te  vdiui  castigare:  t6  mi  adcusatrix  ades.  10 
u.  N^que  edepol  te  adc^o,  neque  id  me  ficere  fas  exfstumo; 
^mro  ego  meas  quer6r  fortunas,  quom  fllo,  quem  amo,  prdhibeor. 
L.  ]£rgo  para  oritiouis  d(S  die  dabittir  miliil 
feri.  ]^t  meam  partem  ioquendi  ^t  tuam  trad6  tibi. 
d  loqaendum  atque  dd  taceudum  t^te  habeas  portfsculum.  16 

M— 94.  fz  vnlgiita     allls  •dd.  antt.  pletatem.  DecUnaiom  est  qoale: /acmtis 

lA,  bIsI  qood  iransposoi  tolaif  miAi,  faeere. 

§Bmnmti  im  to,  ifum  poat  decepitii  6.  Valg.  mairit  imtpemm  mimutn* 
Mka  lagalMdMar,  onM.  Ewt  addeBdwn  Sad  quia  onuMa  iaiaa  aceMM  Tarsoa 
c  liaBb.  at  Beta.  Deeat  enlm  la  U.  el  aaat  eataleaUcl,  Iraaapaaiila  ble  neeaa- 
df.  Oaaea  aaten  Ubrl  legaat  on-  aaria  lolt  adaiiuenda. 
iiarauit,  at  hakeai:  dico.  liaaaiodi  7.  Sensoa:  non  vltopera  eaa,  qaae 
Uea  Teraaa,  qnalea  nostrl,  veteniai  la  vairea  ealaiit;  nan  laaMii  eaa  aaio,  qaae 
MiaaaUa  fraqaaatea  aaanmiat,  Inprimla  aauitaraa  aooa  pradoau 
>1  taieraarui  amrt  namlaa  praprla.  9.  Pro  mum—  orat  B«  ax  AddaUo  at 
Mtraaaa  laaien  feraan  'at  ale  paleat:  qalbnadan  IL:  atumua  kwrtat,  mi  re- 
all  ^mmumtravUt  wrididitf  aegae  M  apondaat  v.  moaet.  Fertaaae  aeaaaa:  at 
MpCsa  la  aa.  rea  el  animaa  arat  moaefqaa  aea  taapel- 
M.  iiwie,  qmod  /era,  ae.  anreaCom.  Ill,  al  corpaa  qoaaral,  L  a.  qaaeataai 

itfcr.  Hi.   Sa.  /.    1.  Inorepai  laaa  Aielal,  llagaa  aoiem  peaeat. 

laBiai,  quad  noUl  abacedere  afe  Ar-  I9.  Valg.  Brgo  una  pan  or.  if  a  die 

filpfa,  d.  m>    V.  C.  babel  Kgwa  pan  etc. 

%,  Ah  mi  ^  pro  al  qua:    Atqae  Vett.  Ergo  una  oraiioni$  pan  da  die 

M  valg.  el  PaU.  qoeaiadmcdBBi  quit  d,  m.?    Bt  fortaaaa  oadttendaai  ErgOy 

,   fai§fai$   de  feenlatada  aaarpaior.  ratlBeadaai  una, 

aair.  Baia.  at  alU  eodd.  —  B.  miilrif  14.  B.  el  banc  al  aaqoeiHam  Teraaaii 

^pdrtia*  qaaai  saaltiToa  aU  laoaliataa  lenae  frlbalt ,  et  interrogadooea  exlall- 

I  feac  ikilaae  aevo  PlaaU.  *  Bi  aane  auit,  aU  va.  la.   sUbl  laaieB  apertam 

matmltar  cam  abl.,  at  f,  1.  31,  «l  Tldetor,  v.  14.  eaae  reapenaloBem  Pbl- 

rpera  ale  faeta;  Pars.  IV,  8,  40.  ea  lean  ad  v.  IS.  quaia  et  raUqua  eldem 

m  aia  domo  expertem  faeit.     Atqol  nlttenda  ezlatlmo,  qao  lena  aplrltom  col- 

OB  In  Ampbltmone  1^  1,  16  babet:  ct  ligat  ad  longlorem  orationem  capeaaen- 

itofie  ejeper$,   Brgo  non  dublom.  daai  va.  18^31. 

3.  uhi  pi€m  pieialem ,  b.  e.  oM  colam  15.  portltealiif  erai  maUeua ,  qao  gu- 


w 


ASINARIA. 


Quia  pol  8i  repoaivi  remum  86ta  ego,  io  cul^ria, 

Ubi  quiesco,  omDft  familiae  ca^sa  coDalatfl  tibi. 

Cl.  Quid  ais  tu,  qnam  ego  iinam  vidt  miUiereni  audaduumaml 

Qu6tien8  te  vetui  Argyrippum,  filium  Demadneti, 

Cdmpellare  aul  c6ntreetare,  cdlloquWe  aut  cdotnil  II 

Quid  dediti  quid  d^portori  iiissit  ad  no%1   Ti&  tibi 

V^rba  blanda  ease  adrum  rere;  dicia  docta  prd  datia. 

I^ltro  amaa,  ultro  dxpeteaaia,  ^Itro  ad  te  arcesai  iubea. 

illot,  qui  dant,  e6t  derides;  qui  deludunt,  d^peria. 

Ad  te  id  expectiLre  oportet,  ai  quia  promittdt  tibi,  B 

facturuin  divitem  esse,  ai  moritur  mat^r  sual 
^castor  nobis  periclum  et  f&niiliae  port^oditur, 
Dtim  eius  expecttous  mortem,  u6  noa  morlamdr  fime. 
N^oc  adeo  nisi  mi  liAc  argenti  idfert  f iginti  qiioaa, 
Nad  iiie  ecastor  hinc  tmdetur  iirgus  iacrumahim  foraa.  II 
Hie  diea  summAs'at  apud  med  ioopiae  excusAtio. 
Phi.  Pitiar,  si  eibd  carere  md  iubeas,  matdr  mea. 
Cl.  N6d  veto  te  am&re,  qui  dant,  quid  ameotur  gritia. 
Phi.  Quid,  si  lilc  auimus  dccupatust,  miter,  quid  faclainl  moae. 

Cl.  Hem!  ^ 
Hdum  caput  cootdmples,  si  quidem  dx  re  cousuitis  toa.  IB 
Phi.  titiam  opilid,  qui  pascit,  miter,  alieois  Ofea, 
Aliquam  liabet  pectiiiarem,  qui  spem  soletlir  suam: 
Sine  me  amare  uoum  Argyrippum  inimi  causa,  qudm  yolo. 
Cl.  (ntro  abi:  oam  td  quidem  edepoi  mliil  est  impuddntiua. 
Phi.  Atidieotem  dicto,  mater,  prdduxisti  filiam.  M 


bemator  navis  signam  dabat,  qoaodo 
remlgandom  esset,  quando  non.  HIne 
recte  docUsflimus  Ainsworihas  noslrtuii 
lla  venli:  do  you  direct  me,  when  to 
tptak^  and  when  to  be  silent. 

16.  Ca$teria  erai  locus,  abi  rem!  et 
aaberaacttla  reponebantor.  Veferes  ooo 
interpunguDt  poel  h.  v.;  eo  magia  inducer, 
ut  verba  m  ca$teria  ad  apodosin  irabenda 
•aae  censeam.  Inesl  auteoi  in  bis  ex- 
probratio  quaedam.  Qoaai  enlm  ait:  Ce- 
teram  ego  sola  fibl  aom  familia,  ego  sola 
tibi  qoaeslam  facie.  Ergo  mibi  etiam 
aliqaando  iicebit  amare  qaem  volo.  — 
Eoque  respiclt  versu  18  quod  ail  lena 
audaeii$itnam, 

81.  quid  deportari.  Legator  Tnicul. 
II,  1.  obi  Oeta  dona  heri  ad  Pbronesium 
deportat.  —  Vnlg.  An  tu  tibi,  B.  j^n 
tibi  tu. 

25.  id  ex$pectare  oportet,  sc.  dom  ea, 
mater  obierlt. 

26.  V.  ease,  quod  abest  in  vulg.  et 


Lamb.,  recte  addhur  In  antn  eM.  — 
Deinde  codd.  habenl:  tt  moritmr  laNr 
ilia,  non  moriatur^  at  babot  valg.  — 
Innuilar  autem  Argyrippoa. 

27.  In  vulg.  peat  perictiiicai  addllir: 
magnum. 

80.  larguM  laerumarmm^  L  o.  qri 
praeier  lacrumaa  nibU  largliar. 

31.  Sle  vulg.  et  V.  C.  Ai  Pall,  nai- 
mae  est.  Both,  ftimma  eti.  Dablo  pro- 
cul  pari  iure  nimmut ,  que  hie  ab  kdL 
vs.  Senaus  autem:  Ab  hoe  die  albl 
ampIioB  audlam  Argyrippi  ezeaaaUoaei 
inopiae.  Reapondet  PbUenlum:  Penritie 
mibi  bunc  amorem ;  ego  contra  pailar  ■§ 
clbe  carere. 

84.  occiipataia,  sc.  amore  ArgyiippL 

85.  meicm  eaputj  ac.  qood  canam  est. 
Igitur  cogiia,  tibi  Idem  fatam,  atfie 
oiere  tempore  too,  ad  rem  parandam. 

87.  peciiliorem,  ac.  ovem.  Cf.  Capi 
prol.  20. 

40.  produxistiy  educaatt,  InatUolad. 


AcTOt  III.     SCBNA  II. 


ACTUS  ni.   SCBNA  II. 


.    LBONIDA.  LIBANVS. 

Le,  Perfidiae  laudet  fritiaaqae  hab^miia  merlto  m^oa«, 

<)oiiiD  ndatris  ajcophAntUa ,  dolfa  aalatifaque, 

ftBapulinim  confid^nlla,  virt^te  almorum  fr^il, 

AdTdrtum  atimnloa,  Idminaa,  citie^tqae,  comped^aque, 

Nervda,  cateoaa,  circerea,  nnm^llaa,  pedicaa,  bdiaa,  5 

laddctoreaque  ae^rrtimoa,  gnardaqae  noatri  tdrgi, 

[%oi  aa^pe  ante  in  noati^a  acapaiaa  cicdtricea  ded^untj 

faa  ndnc  legionea,  cdpiaa,  ex^rcitiiaque,  fArum 

Vi  pdgoando,  perl^riia  noatria,  euge!  poU'tl. 

M  Tfrtute  huiua  edilegae  meAque  comitAle  10 

FaclAmat.    Lt.  Qui  me  eat  vir  fdrtior  ad  a^fferendaa  pi^aal 

Lb.  Edepdl  Tirtutea  qui  tuaa  nuoe  pdaait  eollanddre, 

Bic6t  ego  poaaum,  quad  domi  duellfqne  male  fecfati! 

Nae  ilia  ddepoi  pro  meritd  tuo  memorM  multa  pdaauol: 

DM  fideotem  fraudireria;  ubi  hero  fofideiia  fiieria;  15 

DU  vdrbia  eonceptia  aciena  lubdoter  periurdria; 

Dbi  pdrietea  perfdderis;  in  fdrto  ubi  aia  prehdnsus; 

UU  ndpe  canaam  dixeria  penddna  adveraua  dcto 

Artftoa,  andaoda  viroa,  Taldntea  virgatdrea. 

Lt.  Fatedr,  prdfecto,  ut  pijiddicaa,  Lednida,  eaae  vdra:  20 
Vmun  ddepol  nae  eUam  tda  quoque  malefdcta  iterari  mdita 


Act.  IIL  Sc.  IL  1.  lolerim  Leo- 
iMaa  Uaaaasaaa  tnios  op«  herl  eol  a 
■maior*  argeatom  abstolere.  Fert  id 
In  eranieBa  Leeniaas,  et  Irlumpiial : 
■Mfia  gfailaa  luibemof  PcrildUe,  quia 
B«atria  teUiy  firttl  fcapalia  nostrls,  potiil 
wmaam  aia  €«pUa  Cm.  pceunlaj  adversos 
ailaMrios,  lanloas  el  cetera*  poenas, 
aaat  aanria  euat  patlendte.  Qnlppe  ob 
aaae  rem  Ubenaie  doaandL  Cf.  Ill,  3, 
€1.  8le  aacem  laeaM  ceMfUiili  Bethlos, 
«aaa  valaata  kafeeal  va.  4.  Qui  advor- 
fua,  V.  &.  mdoetarei  ei  v.  8.  eae  nunc 
icriiMa,  c9piaMy  exereituifuc  eontnty 
^P«f»' 

X  vtrimic  mlmantm  frcU^  eomlca  per- 
biamfli  pro  arfRomm  tut 
qa«i  #1  malalt  legl  L«mb. 
4k  lawiaai  erant  leiioes  aerU  tabulae, 
aaaa  ■aaiaaiaa  adaovebaaior  cerporL 
Cr  da.  Verr.  5,  €&. 

&  aaanHa  eras,  Naalo  feme,  aia- 
cilBaa  ftaaa  naaeam  ad  dlaeraclandoa 
■ajdaa  paraiaa,  qae  et  collam  et  pedes 
j—aniaalar.  Maa  genoa  Ttaealoram 
tarn  ngaaaniai,  qaam  ferreoraai,  atl  Idem 


&.  imdudartB.    lie  Itaaglaal  eodd.  — 
Talf.  at  al.  edd.  Tt M.  Indectofet.  Sed 
I  tel.,  aal  tergam  nibro  ealoro 
parletem  plderes. 


7.  Haae  versam  aadals  laeladlt  B., 
al  glessema  ad  v.  inductore$.  Ei  f  aae 
anivQogy  nisi  correpiim  legas  9cap^la$ 
dederunt  pro  indidcruntj  qnod  babet 
VQlg.  aliaeque. 

8.  eof  nime  I.  Aecaaailvl  pro  abia- 
livis  poaiti  pendcni  a  verba  polifi.  81c 
Ampk.  I,  1,  23.  eum  nunc  foiivit  pater 
$ervUuU$.  —  ea$  pro  kai.  Le^onea 
antem  et  copiae,  qnas  dleit,  avat  namaU 
in  cmmena,  qnomm  ope  libertaiem  nan- 
eiscentur.  Cf.  scenae  aeq.  v.  61.  Si- 
militer alibi  pecania  vacatur  commealiia 
Epld.  Ill,  2,  7.  e^uf  Troianui  Baocb. 
IV,  9,  31.  copiac  regiae  Bacch.  IV,  4, 
6.  furum  recte  est  in  edd.  antt.  (sient 
et  aceosatlvi  can  a.,)  et  ad  vi'  pugnmndo 
trahendom,  L  o.  fraodando.  — *  Ad  po- 
titi  soppl.  timat,  nti  aaepe  oadtiltar 
aozUiare. 

10.  meaquc  camUait^  aor  cryr/^^a- 
019  acillcel.  Moallqoam  eolm  eomom 
80  ozhibaerat  erga  Libaaam  Act.  11.  8a. 
IV.  V.  10.  sq.  ot  69.  sq.  obi  enm  vor- 
berarat.  JEotfem  special  Libanl  otftiia 
qaam  ab  laii.  veraaa  laadat,  qaaieaaa 
Ulo  aiaiinim  pasaas  eat  so  caedl  a  Leo- 
nlda.  Bo  enlm  factam,  at  crederet  Mor^ 
cater,  eaae  Saaream. 

19.  orli'toa.  8ic  Taraeboa  Qlb.  14, 
81.)  acribendnm  cenanii,  i.  e.  boala  ar- 


A8INAR1A. 


El  v^rm  possuDt:  i&bl  sclent  fidt^li  lofldus  Merit: 
Ubi  prdotut  io  furt6  tiet  mtoufdtto,  eft  verberitut; 
Lbi  p^riurarit;  ubl  tacro  mandt  tit  admoUtat; 
Ubl  hedt  damoo  eft  mol^tiae  eft  deddcori  aaepe  Merit ;  tt 
Ubi,  crt^ditu^l  tibi  qu5d  tift,  tibi  dalum  dtae  pem^girie; 
Ubi  amicae,  quam  amicd  tuo,  fueria  magit  flddllt; 
Ubi  tt^pe  ad  ianguor^m  tua  duritia  dederia  dcto 
Valld6a  lictoret  uimeit  affdctos  lentia  Tirgit. 
Num  mdle  relata  etft  gritial  uft  coU^gam  coUaudiyil  M 
Lk.  Vi  ni^que  teque  mdxume  aftque  iag^nie  aotiro  dteiil. 
Li,  lam  omftte  itU,  aique  hoc,  qadd  rogo,  retpdode.  Ijr.  Regito, 

qudd  vit. 

Li.  Arg^nti  Tigintf  mints  haln^tnel   Lk.  Harioldrc. 
Edepdl  teoem  Deroadoetiim  lepidifini  fuisse  ndbiai 
Ut  idsimulabat,  Saiiream  med  <!sse,  quam  fac^tei  tt 
Nimis  a^gre  risu  md  continui,  abi  hdspitem  indaniyiii 
Qiiod  sd  absente  mi'hi  fidem  habdre  noluittet. 
Uft  m^moriter  me  Sadream  vocAbaft  aftridntemi 
Li  Maoed^m!    Le.  Quid  esfti   Li.  Phildoium  etftm  hsdCf  fns 

iotut  dxit, 

Aftque  Argyrippusl  Lk.  Opprime  os!  It  dtft:  tubautcult<$ii|Mfr  .^il 
Li.  Lacrumdotem  lacinii  fteneft  iacrum^ot.   Quidnam  eete  dfcMl 
Lk.  Tacifte  ai&tculftemiit.   Li.  Aiftafte,  ipodo  hdrcle  in  mentem  fidait; 
Nimit  vdllero  habere  pdrfticam.  Lk.  Quoi  rdil  Lt.  Qui  ▼arberdn 
Asiuds,  si  forte  occ^perinft  elamire  liioc  ex  crumdna. 


ACTUS  m.    SCENA  IIL 

ARGYRIPPUS.   PHILENIVM.   LIBANUS.  LEONIDA. 

Ab.  Cur  md  retentas?    Phi.  Quia  ftui  amdns  abeuntia 
Ar,  Vald!    Phi,  Aliquanto  dmplius  valorem,  si  hie  mandrea. 
Ab.  Saivd!  Phi.  Salvere  md  iubes,  quoi  tu  ibieoa  adfera  mdrbuoil 
Ar.  Maftdr  siipremum  roihi  ftua  diii'ft:  domum  ire  i^ssift. 
Phi.  Acdrbum  funus  ffliae  facidft^  si  te  cardndum  est.  5 
Li.  Homo  hdrcie  hinc  exclustisft  foras.  Lb.  ita  rdt  est.  Ak.  Hitle, 

quadso. 

tabus  Instroctos,  at  interpr.  Festas,  Ota 
enlm  legendum,  mTUbu9  la  Feeio}. 
—  V«tt.  areicof ,  Vulg.  antuiOB. 

82.  Pro  et  vera^  quod  babent  odd.  velt., 
Io  volg.  et  reliquis  log.  ct  vera, 

29.  affeetou,  i.  e.  inflinicfoc.  Ita  aa- 
tem  omats  legant  llbrl.  B.  taom  rece- 
pit  affteius  ex  Bosil  cooL 

36.  Sic  leg.  ex  HeroiaoDl  sententia,  p. 
154.  Beta.  INimU  aegre  ritum  eontini. 
Edd.  vett.  Aegre  mimi$  riium  eontinui. 
Vulg.  ZVtmi'f  aegre  ri§um  eontinui. 

40.  Edd.  veit.  Mq.  Arg.  una.  Le. 
OppriM  Of,  18  ett,  fii6ati«c.  Pall.  o$ 
opprime. 


Salot. 
Io 


41.  VIdeUeei  PlUleBlam 
tlaet  Argyrippam  abeanlMi. 

44.  Mi'iiof ,  L  e.  DaBBoi 
vendltla  solutoe,  onde  nomei 

Act.  IIL   Sc.  HI.  3. 
vale  enlm  et  ealve  dicebaot  ; 
Cure  4,  4,  82. 

4.  oupremum.  Sle  la  84leiM  n,  % 
ad  In.  Defouui  ewm  puUandmi  Im 
est  poitremum  vobie.  Doaaa  Mlatt  w* 
premam^  quia  Varro  L.  L.  V.  alt,  prat- 
terem  In  eanlUo  aupreaiaai  praaaodaM 
domamque  Ire  civea  luaalaae.  Ct  liidtr- 
Orlg.  V.  Poriet  iliei'  Irea  ountt 


AOTUS   HI.     SCBMA  III. 


ndiicabifil  qaiif  In  htcmaneBl  ^a.  Noi,  bI  voles,  man^o. 
1*  ta  huDC,  opera  at  lirgus  eat  nocti&nim^  nunc  enim  hie  est 
18  Int^rdina.   Le.  Videlicet  Sol6n  eat, 
eonacribilt,  quibua  ae  pdpulna  teneat.   Li.  G^rraei  10 
parere  Apparent  hulna  l^bua,  prof^cto 
bonae  trugt  aient;  dida  nocteaque  pdtent. 
late  h^rcle  mb  lata  ndn  pedem  diac^dmt,  ai  lic^if, 
featinat,  Atque'ab  hac  min^ttir  aeae  abfre. 
6ni  iam  fin^m  face  tuo:  hiiii&B  aermonem  accipiam.  15 
Phi.  Qoo  properaa^  ^a.B^ne  raie:  apudOrcnm  te  vid^bo: 
id^m  me  iam,  quantdm  potest,  ab  vita  abiudicibo. 

*  ta,  dbgecro,  immeritd  meo  me  mdrti  dedere  dptaal 
te?  quam  ai  int^lle^m  defYcere  vita,  iam  fpae 

*am  tibi  lArgiar  et  dd  mem  id  taam  Mdam.  20 

*  ^rgo  minitaris,  tIbi  te  vitam  eaae  amiaaHirumf 

I  me  factiirim  pataa,  ai  iatdc,  quod  dicia,  ftzial 

tum  efAcere  in  me  dmnim  ead^m,  quae  ta  in  te  ftxia. 

idlle  duici  dtilcior  mihi  tu  da.  Pht,  Certe  enim  tu  vita  ea 

nplectere.  ^a.  Facid  lubena.  Phe  Utinto  aic  efferimarfSS 

ane,  Libane,  ntmiaerhomoeat^  quiamAt!  Li.Imo  hercle  vdro, 

et,  multo  eat  mfaerior.    Ls.  Scio,  qui  periciam  fdel. 

itamua,  Alter  hine,  hinc  alter:  adpeil^mua. 

,  aAlve!  Sed  nam  ft&mua  est  haecmdiier,  quam  amplezArel 

dumi  Li.  Quia  oculi  adnt  tibi  lacrumAntea,  eo  rogivi.  M 

dnua  qui  vobia  fuit  fntdrua,  perdidiatia. 

lem  lidrcle  nullum  pdrdidi,  ided  quia  nunqnam  nlium  Uboi. 

Inium,  saivd!    Pm.  Dabunt  di,  quad  velitis,  vdbia! 

^m  tuam  et  vini  cadum  velfm,  ai  optata  fiant. 

dm  cave  faxia,  vdrberol  Zr.  Tibi  dquidem,  non  mlhi,  dpto.  S5 

i  tu  fgitur  loquere,  qu6d  lubet.  Li,  Hunc  hdrcle  verberAre. 

nam  fatnc  accredit  tibi,  dna^de  calamiatrAtef 

berea,  qui  prd  cibo  liabeAa  te  verberAril 

rdatrae  fortnnad  meia  praecddunt,  Libane,  Idn^, 

$uprema.     V.  C.   et   PaU.      31.  Servi  enim  Iiotm  babcnl,  nee  pa- 

tronos,  nisi  Ub«rti  faetL 

^im  labaiamm,  pro  nociem,  Qaod  laberet. 

»oe  forte  et  in  seqq.  Llba-  aeeredat,  probet,  aaseatlator ,  tri- 

ine  legislatore  Joqaiiur,  quam-  —  einaede;  hoc  nomine  Imprlmla 

wcare.  —  Codd.  omnes:  inox.  •altaiorw,  acenlcl  vocabaatnr,  ai  ezpl. 

ttall  Upsiaa  et  probat  I.  8ca-  Nonlaa,  an6  tov  KiWiV  td  aBfut.  — 

caloaiiftrvm  oral  taMitniBieatH  cirria 

etu   In  al.  deeat  tu  et  hie*  ^adendls. 

:eafftf,  I.  e.  si  Ucaerll.  38.  Verban  vtrherare  el  obaeoenam 

,  facturum  pro  faeturam,  at  aensom  videior  boe  loee  lavelvere. 

Id  anfiquos.    Sic  Cas.  in,  V.  Ceterum  peraonamia  nomlna  Ita  dedi,  ati 

ait  9  pro  occiaaram.    De  qua  legontar  In  edd.  vett.  et  vuJg.  Certe 

1,  7.    Hie  vero  oiinea  PaU.  verba:  kune  hercle  oerberore,  LIbano 

leale  quidem  Paree.  sant  tribaenda,  irate  adboc,  qaod  vapa- 

L  add.  Miki  eeriuH,  efjietre  Uverat  ante  a  l4eonida.  —  Both,  enim 

matavit  imnlna. 


80 


ASINARIA. 


Ilodii^  qui  DunquafD  ad  vi'sperum  vi?ini!  Li.  Quipropter,  qimt^tol  41 
Ae.  Quia  ego  hinc  mmo,  el  haec  m<<d  amat;  huic  qu6d  dem,  niia- 

qaain  qafdquani  eat: 
IUdc  m^d  amantem  ex  ai^dibua  ab^gU  huiua  m^ter. 
Arg^ti  vigintf  miuae  med  ad  mortem  adpuldruot. 
Quae  hddie  aduleacena  Diabolua  ipai  daturua  dfiit, 
IJt  hAoc  ne  quoquam  mitteret,  nisi  Ad  ae,  huDc  anoum  tdtun. 
Viddtio',  Tigintf  mioae  quid  pdlient,  quidve  p6s8UDt1 
liie,  qui  iilaa  perdit,  %iUo%  est;  ego,  qu(  non  perdo,  p^reo. 
L/.  lam  de'dit  argentuml    Atu  N5n  dedit.   Li.  Booo  iDimo  ea!  wt 

formida! 

Le.  Secede  hue,  Libane :  t^  volo.  Zr.  81  qufd  rla.  Am.  Obaecr6  voa, 
Eadem  fstac  opera  suAviuat  compl^xoa  fabuUrl.  Si 
Li.  Noo  6mnia  eadem  aequo  dmnibua,  here,  audvia  eaae  ■cito. 
Vobis  eat  auave  mmdotibua  compi^xoa  fabuMri; 
Ego  cdmplexum  buiua  nihil  moror:  meum  atitem  hie  adspernitur. 
Prolndo  fatuc  faciaa  ipse,  quod  faciimua  oobla  auAdea. 
Ar.  Ego  T^ro,  et  quidem  edepdl  lubens.    Int^rea,  ai  viddtur,  tt 
Conc^dite  istuc.    Zir.         herum  deli&di?   Li.  Digouat  tine. 
Le.  Vio  faciam,  ut  me  Philc^nium  praea^ote  hoc  amplezdiurl 
Li.  Cuplo  h^rcle.    Le.  Sequere  hac.    Ar.  iScquid  oat  aaUihl 

aatia  loclitil 

Le.  Auaciiltate  atque  operim  date  et  mem  dicta  devorite. 

Primum  dmnium  aervda  tuoa  ooa  daae  doo  negdmua;  M 

Sed  af  tibi  argent!  minae  Tigfnti  proferentur: 

Quo  nda  vocabia  ndminel   Ar.  Lib^rtoa.    Le.  Non  patrdooal 

Ar.  Id  pdtiuB.    Lb.  Vigintf  minae  hie  fnaunt  in  crum^nm; 

Has  ^go,  ai  via,  tibi  dabo.    Ar,  Di  t^  aervaaalnt  admper, 

Cuatda  herilia,  d^cua  popli,  theaai&rua  copidrum,  0S 

Saiua  interior  c6rpori8,  am6risque  imperitor! 

Hie  p6ne,  hie  iatam  c611oca  crumcfnam  in  collo  pUne! 

Le.  Nolo  (^go  te,  qui  herua  afa  mihi,  onua  istuc  auatin^re. 

Ar.  Quiu  tu  labore  li'beras  te,  atque  iatam  imponia  io  mel 


41.  Post  quod  edd.  addunt  ego,  quod 
abest  a  V.  C.  et  Pail. 

43.  Edd.  veit.  Ilinc  me  elamanXem 
ex  aedibui  abcgU  huiut  mater,  Vulg. 
Hinc  med  am.  ex  aed.  delegit  huiut 
mater  ^  qaod  reiinolt  B.  —  Pal.  5.  ex- 
egU. 

44.  ipei  daturue  d,  b.  e.  dixit  ae  ei 
datarom  esse.  Iia  Llpslua  ex  vetere 
cod.  restituit,  habefque  vulg.  —  v.  45, 
suppl.  ea  lege,  ut  hane  nc  q, 

47.  qui  non  perdo ,  i.  e.  non  prodigere 
possum,  at  amori  meo  obseqdar. 

40.  Diciio  Si  quid  vii  redit  Trin.  2, 
4,  116.  Aul.  2,  2,  32.  Capt.  5,  3,  1. 
Amph.  1,1,  236.  300.  SuppL  ilicere, 
dicat. 

50.  Deludens  Argyrippus  bortatur  eos, 


ut  sese  invicem  compleeiantor ,  qoemad- 
modum  ipse  facil  cum  Pblienio;  qaipp* 
quod  illi  capita  conferrent,  et  aecrvtf 
Inier  se  loquereniur.  Hoc  ipso  aatea 
eos  irritat,  nt  postea  ipsum  deJudere  af- 
gredlantur ;  cf.  v.  56.  —  Pro  ittec  Beta. 
ietaee. 

53.  Vulg.  meum  autem  haee  avper- 
natWy  quae  verba  Leonldae  iribaU. 
Atque  ale  codd.  omnes.  Primoa  Aiduf 
dedii  Aic,  quod  deinde  aUI  receperaat. 
Sed  sive  hie  slve  haee  legaa,  aeaper 
inielligendos  Leonida:! ;  quemaamodaa 
Ampb.  If,  2,  191.  Aic  tarn  rnnlier  /acfa 
ett  ex  viroy  de  Ampbllruone. 

66.  Edd.  vett.  et  Pall.  Salu9  uife- 
riorie  corporis  amoriemte  impervfcr* 
Vulg.  SaluM  interiori$  hommii  etc.  ■! 
V.  C.  —  Nostf.  B. 


Actus  III.    Scbna  III. 


81 


r.  Ego  Utulibo;  lu,  ^1  decet  dominum,  ^nte,  me  Uo  iniois!  70 
t.  Quid  ndncl  quid  esll  quiu  trddis  hue  erunuSnam  herum  pres- 

Uiumi 

r.  Ilane,  quof  daturui  htoe,  iube  pelere  ^tque  orare  m^eum: 
m  latdc  proeiiye  eat,  qutfd  iubea,  me  pitoe  coiloeire. 
rj.  Da,  mdua  oceiina,  mda  roaa,  da,  mi  Anime,  mea  Toltiplai, 
i^oida,  argenttlm  mihi!  ne  n6u  deiunge  amtotis!  T5 
r«  Die  igitur  me  paaadrculnm,  galiinam,  coturnfcem, 
pi^llum,  hoedillum  md  tuum  die  dsse,  Tel  vit^llum! 
reh^nde  auriculiai  compara  labdla  cum  lab^lliai 
B.  Ten'  daculelur,  Tdrberol  Lb.  Quam  v^ro  indigoum  yisnm  e%i1 
\Mfai  pel  hodie  ndo  ferei,  ni  gdnua  confricAntur.  80 
B.  QuidWa  egealaa  imperat:  fric^ntur.   Pmi.  Da  nunc,  dro. 
ge,  mi  LeoDida,  dbaecro;  fer  amdnti  hero  aaUtem! 
edime  latoc  beoeficid  te  ab  hoc,  et  tibl  eme  hunc  is  to  arg^nto! 
B.  Nimia  bdlia  ea  atqne  amibilis;  et  si  hdc  esset  meum,  hddie 
onqudm  me  orarea,  quio  darem!    Illdnc  te  orare,  mdliust:  85 
lie  hino  mihi  servanda  dedit.   I  s^e,  beiia,  bdle!  — 
ipe  hdc  sis,  Libane!    j4r.  Fdrcifer,  etidm  me  delusfsti? 
Em  NuDquam  hdrcie  facerem,  g^nua  ni  tam  ndquiter  fricdres. 
ge  afa  tu  in  partem  niinc  lam  hunc  deUde,  atque  amplexAre  hanc. 
r.TaeeAs!  me  spectes.  ^B.Qufn  ad  hunc,  Phil^nium,  adgredfmur,  00 
irim  quidem  pol  tfptumum,  et  non  s/milem  furis  hiiiual 
r.  lodmbnlandum  eat.   Ndnc  mihi  vicfssim  supplicAbunt, 
^B.  Qnaeao  hdrcle,  Libane,  sfs  herum  tuis  ftctis  sospitiri: 
a  mi  iatas  Tiginti  minas!   Vid^s  me  amantem  egdre. 
I.  Yiddbitnr;  factum  toIo;  redito  hue  contidnio.  05 
one  fatam  tantiap^r  iube  petere  dtque  orare  m^um. 
kri.  Amindone  exoririer  vis  t^d,  an  oscuMndol 
r.  Enimvdro  ntrumque.    Pmi.  Ergo  tfbsecro  te,  utrumque  no- 

atrCim  sdrra. 

'b.  O  Ubane,  mi  patrtfne,  mihi  trade  fstuc.  Li.  Magia  decdnim  est, 
ilidrtum  potiua  quim  patronum  onus  in  via  porlAre.  100 


71.  Veil.  odd.  crumena  imprtitaium 
tnm.  V.  C.  prcffofiifR  ertim.  Lamb, 
wiw  mere  preuatum.  Both,  cru- 
emam  fre$eatum  aerum  antiqoo  genl- 
r«.  D«aim  BOii  esl,  recipiendam  aase 
tuaa  leetlenem,  qoam  nos  dedlmoa: 
rmm  fretgatum ,  li.  a.  m  herum ,  i.  e. 

•  pfftML 

19.  arore  ineetiai,  i.  a.  orare  me,  ai 
irya.  Cf.  v.  96.  Hanc,  L  e.  PliUe- 
■By  eal  dainnia  aa  crumenam. 
78.  pUme^  vide  v.  67.,  abl  Inaaerat 
m  Arfsrrfppaf  cromenam  in  coHo 
aaa  caUocare.  —  ^  ISam  ittuc  proc/., 
■I  fli  aaac  ma  oraverll,  torn  ataiim  fiet, 
cnDaeaam  azhlbeam. 
74^  Lambfaiua  aaater  babat  v.  do  hoc 
raa,  nm%4  vatt.  odd.  noiulal  aemel, 
at  valf.  at  add.  Ptfl. 


83.  beneHdo  aaeploa  aimill  rbythmo 
legendam.    Cf.  II,  2,  19.    V,  I,  15. 

84.  Nimii  hella^  I.  e.  valde  beUa. 
Sic  Amph.  1,  1,  64.  niaiM  pulerit  ar- 
mis  praediia$, 

85.  lUune,  ne,  Llbanam. 

87.  Cape  Aoc,  ae.  crumenam,  qvam 
iam  veraoa  Llbanam  conUcll,  nl  Ilia  earn 
arrkpiat. 

88.  frieare$,  AUoqaitor  PhUeniim.  In 
aeqoentUias  anlem  Llbanam. 

95.  cofifiani'o,  I.  e.  com  noz  venerit, 
redilo  hoc,  Argyrippe.  Conticinium 
enim,  nl  Nonlaa  docet,  eit  primum  no- 
etit  fempuf,  quo  omnia  quie$eendi 
gratia  eonticeeeunt*  Cf.  Macrob.  Sai. 
I,  S.  ubl  tamon  poilua  signUcai  primum 
mane;  quod  at  hie  poteai. 

06.  tantiepery  U  a.  uaque  dam  venerit 
noz. 

*  6 


82 


ASINARIA. 


Phi.  Mi  Lfb«De,  ocellus  ai&reus^  donum  decutque  aiadria, 

Am  Abo!  faciam,  qu5d  Toiet:  da  istiic  argentuai  ndbiai 

Zr.  Die  fgitiir  me  tuam  an^Uculam,  coliimbam,  vel  cat^lliun, 

Hihiodiiiem,  mooe'dulam,  paaaerculum,  putilluBi! 

Fac  pr^aerpeotem  b^atiam  me,  dikpiieem  uft  haheam  Uoguuii!  Mi 

Clrc^mdato  me  brichiia!  meum  cdllum  dreumpKcte! 

Am.  Ten  c6mplecUlur,  cirnufexl  Li.^mm  y^ro  iadigDoa  vfdeorl 

Ne  iatuc  oeqiiidquam  dixeria  lam  ind/gnum  dicliun  fa  me, 

Veh^  pol  me  hodie,  %i  quidem  hoc  argt^Dtllm  ferre  apiSrau 

Ar.  Ten'  ^go  vebaml    Li.  Tun'  hdc  feria  argdnlam  hiac  aliUi 

A  mel  111 
Am.  Peril  hdrcle!   Verum  ai  quidem  eat  decdnun,  herum  vehere 

a^rvum, 

Inacc^nde.    Li.  Sic  iati  aolent  aup^rbi  aubdomdrl. 
Adala  fgitur,  ut  conaudiua  ea  puer  diim.   Scin*  nt  dicrnml 
Hem,  ai'c!  —  Abl,  laudo;  ndc  te  eqno  magia     equua  ullot  adpicai. 
Ae.  Inac^nde  actulum!   Ia.  Ego  f^cero.  —  Hem  quid  iaiic  cail 

ut  tu  incddial  IM 
Demam  h<$rcle  iam  tibi  de  bdrdeo,  toldtim  ni  badiiaai 
Ar.  Amdbo,  Libane,  lAm  aat  eat.    Li.  Nnnquam  hdrde  hodk 

exoribia: 

Nam  Um  cakari  quAdrupedem  agitibo  ad?oraum  cU?om; 
Postfdea  ad  piator^a  dabo,  ut  ibi  cruciere  cdrrena. 
Adsta,  ut  descendam  n^nc  'iam  in  proclin,  quamquam  ndquam  ea.  Ill 
Ar.  Quid  niinci  quoniam  ambo  vda,  ut  eat  lubitiikm,  noa  deluaiatii: 
Datfsne  argentumi   Li.  Si  quidem  mihi  at^tuam  et  aram  ititoia, 
Atque,  ut  deo,  mi  hie  immolaa  bovdm:  nam  ego  tibi  SalAa  anm. 
Le.  Etiam  tu  here,  iatunc  AmoTea  aba  te,  dtque  me  aggredfre, 
Atque  ilia,  aibi  quae  hie  iuaaerat,  mihi  statuia,  auppUciaqael  116 
Ar*  Quem  (e  autem  nomln^m  deum?    Lb.  Fortunam^  atque  Obae- 

qu^ntem. 

An.  lam  iatdc  ea  melior.    Li.  An  quid  est  homini  Salute  melius  1 

103.  iitam.  Edd.  veU.  Die  igitur  me  lus.  Nam  v.  115.  demom  earn  iabei 
(i6i  anat.   Pareos:  Vie  igitur  mihi  te  insceDdere. 

anaticulam.    Ai  tuam  codd.  Langg.  el  114.  Ahi^  laudo  aolcmnis  UDdaoltt 

U.;  In  vulg.  deeai;  quae  lamen  v.  75.  formala,  qoam  v.  Trin.  IV,  1,  11.  Tcf. 

babet :  Die  igitur  me  tuum  p.  abi  necea-  Adelpb.  5,  1,  3.  Hor.  JEplaU  II,  S,  906. 

sario  fait  omitiendum.  Poteat  ergo  etbic  116.  tolutim  ni  hadizaB^  h.  e.  abi 

abesse,  legique:  Die  igitur  med  an.  Incedia  volubUller.    V.  toluUm  oecirrii 

104.  putiUumy  1.  e.  naaum,  pan-um  et  apod  Varronem,  et  In  dcerooe  ez 
bomtnem.  aniiquia  cliaiur  iolutiUquentia. 

105.  proterpcfii  6effia  1.  e.  q.  serpena.  124.  sic  veraua  leglior  la  edd.  T«t 
Cf.  Silcb.  V,  4,  42.   Poen.  V,  2,  74.  et  vulg.,  nlat  qood  addont  teat  peit 

108.  Velt.  edd.  tarn  md^gnum  in  me  atque.    Codd.  aggrtdert. 

ticTii  Pau"'*'  125.  eihi  quae  hie  iu.,erai,  ac  ^ 

lll.  Llbri  el  edd.  «i  Dcnim  quidem  -t-toamqae. 

ett  decorum  herum  veh.  t.    Botbiua:  ^^6.  Velt.  edd.  Forfanaai  of f«f 

$id  herum  quidem  ett  dec.  veh.  terv.  ^equelam.     Nosiram  vulg.  Colebttv 

113.   Ad$ta  etc.  HIc  veraoa  abeal  la  Roma*  Portuna  obaeqaena. 

edd.  vett.  reatlioU  Lambinna  ez  codd.  et  127.  lorn  tttoc  e$  melior.    Iam  SH; 

babent  eum  Palatini  cum  V.  C.    Sed  voco  te  Fortunam.   Sed  turn  meller  ids 

forsan  et  blc  et  seqaens  seriaa  est  Ilia-  Libano ,  qui  ae  volalt  Salatena  vocari. 


Actus  IV.   S^Tsna  1. 


8S 


r.  Lic^t  laudem  FortAnini:  laaeB,  ut      Salntem  ct^lpem. 

ri.  Ecdiitor  ambae  stmt  bonae.  Am.  Sciam,  tbi  boni  quid  dMertat. 

r.  Opia  id,  qvod  ut  eontingat  tibi  via.    ^b.  Qoid,  ai  optaro^ 

Lx.  Bv^Diel.  IM 
u  Opto  innum  banc  perpetnAm  mibi  baitia  6peraa.  Lb.  Impetiiatl. 
t.  Ain'  T^rol   Lm.  Certe,  toquam.   Li.  Ad  me  adi  Ticfaaiin,  at- 

qM  eipeifre. 

:6pt«  idf  qaod  via  nAxome  tibi  ^yeDtre:  ftet. 
t.  Quid  ego  illud  exopten  Amplioa,  niai  fllod  qnoiua  iadpfa  eit, 
ginti  argent!  cdmmodaa  Biioia,  hiilua  qal  dem  mitrl.  186 
.  Dabiintur.   Animo  afa  bano  faoes  ^xoptata  obtfngeiit. 
I.  Dt  c6D8uevere,  homin^a  Balm  fniatritar  et  Forttoa. 
p.  Eg6  caput  argeutd  fui  huic  hddie  reperiindo. 
.  Ego  p^a  fui.   ^ju  <^in  ndc  caput  neo  ptfa  leimouum  adpiret. 
m:,  quid  dicatia,  ode,  me  cur  lodiLtia,  actre  pdaanm.  140 
.  Satia  iAm  deluaum  cdaae^:  rem,  ut  ^at,  nunc  eloquimur. 
ilmnm,  Argyrippe,  advdrte  aia.   Pat^  noa  ferre  hoc  idisH 
rg^otum  ad  te.   j4b.  Ut  itepore  oj^rtdneque  attuHatia! 
\  Hie  inerunt  Tigintf  minae  bona^,  mala  opera  pArtae: 
la  tfbi  noa  pactia  l^gibua  dare  idssit.  Jm.  Quid  Id  eat,  qua^ol  146 
r.  Noctem  htiiua  et  coenam  aibi  tit  darea.    Am.  lube  Mvenire, 

qna^. 

eritfaaumo  eiua,  quad  Toiet,  &d^mna,  qui  hoaee  amdrea 

Mtrda  diapuiaoa  ctfmpniit.   Le.  Pati^ria,  Argyrfppe, 

itrem  htoe  ampiexaH  tnomf   Am.  Haec  ftclet,  facile  ut  pAtiar, 

Bdoida.  Carte,  dbaeero:  patrem       oiato  ot  v^niat.  160 

r.  lamdddum  eat  intus.  Am.  Hie  quidem  non  i^ntt.  Lr.  Anglpdrto 

lAe  per  hortum  circuit  clam:  nd  quia  ae  Tiddret 

Qc  ire  familiMum:  ne  axdr  readacat,  mdtuit. 

a  argdnto  ai  aatdr  tua  adat  it  ait  faotum  ....  Am.  Hefa, 

enedidto!    Ite  intrd  dto!   ValfSte.   Lb.  Et  toa  amdte!  166 


ACTUS  IV.    SCENA  1. 

DIABOLUS.   PARA  SITUS. 
'1.  Agedum,  latum  oatende,  qudm  conacripati,  a^ngraphum 
ildr  M  et  amicam  et  Idnam;  et  legea  pdrlege: 

147.  MeriUimmo  eius,  h.  «. 
eios  merito. 

148.  HoM  /octet,  Be.  quippt  quam 
peBtea  toto  posBlm  amare. 

151.  hae  fBidem  non  vauiy  I  ftac 
▼la  noB  Tentf. 

156.  B.  Leonldae  nomen  ante  Fakie 
posait. 

Act.  IV.  Sc.  L    1.  HandaT«rat  ori- 
IfB  parasilo,  ui  CBMeiibtrti  leffan  tnttr 
BB  el  Jenam. 
9i  B.  InlBT  me,  omiemH  et  Imam, 


ISei  B.  maalth  eonL  «t,  quam  onuiea 

laau  Vctt.  eM.  hmn  fwdm  nurtrt, 
Ikniiif  q«i  dem  m.  i.  e.  nt  hnlaB 
■I  Mlri.  Bl0 :  fnt  ipCHi  Boietnr  tnom 
\f  1y  sr.  Vnlg.  fMf  rfeni  nU  et 
—  GbothmiUm  ndnaa  annl:  Inlegrae, 
lae,  laaift  peaierte,  oem  adoUerinae. 
:  Mere.  If,  8,  100. 

1S7.  Uterqne  VBStnui,  qaaa  Salnlem 
flartaaaai  ▼oeavft,  ae  ielaaiiis,  ut 
anaa  anient  fncefe. 

Vnlf.  JEgn  eapiil  hmU  mtg.  fm 


8i 


ASINARIA. 


Nam  i(k  po^ta  es  prdrsus  ad  earn  rem  i&nicuB. 

Pjt.  Ilorr^cet  faxo  l^na,  legea  quom  addict. 

Di,  Age,  quadao,  mi  hercle  trinalege.    Pa.  Audlal  Di.  AMio.  b 

Pa.  Diiboiua,  Glauci  flliua,  Cleadretae 

Lenad  dedit  done  argdnii  vigioti  mioaa, 

PhiidDiom  ut  aecum  daset  noctia  dft  diea 

Hunc  ^nDum  tolum.    Di.  Ndque  cam  qniqaam  w\\6  qoidcm. 

Pa,  Adddnel   Di.  Adde;  et  acrfbaa.  Tide,  plane  dl  probe!  It 

Pa.  AlidDum  hominem  fDtromiltat  n^inem. 

Quod  ilia  adt  amicam  adi  patroDum  ndmioet, 

Auft  qudd  iiia  amicae  auae  amatorem  praMicet: 

Fon^a  eccluaae  dmnibus  aieot,  niai  tibi. 

lo  fdribua  scribat:  6ccupaUm  daae  ac.  U 
Aut  qu6d  ilia  dicat,  pdrcgre  allatam  epfatoiam: 
Ne  epfatoia  quidem  dlia  aieft  in  aMibua, 
Ncc  cdraU  adeo  fibula;  ct  ai  qua  iDdtiiia 
Pictdra  ait,  cam  ?dndat.   Ni  quatriduo 

Abilieoarit,  quo      argcntum  accdperit,  ft 
Tuua  Arbitratus  aft:  comburaa,  af  yeiia. 
Ne  ilif  ait  cera,  ubi  fi&cere  poaait  iftteraa. 
Vocdt  coDviTam  ofSmiuem  ilia;  td  Tocea. 
Ad  e6rum  ne  quem  dcuioa  adiicidt  Buoa. 

Si  quem  ilium  adapexit,  cadca  continud  aiet.  tt 

Tecum  una  poatea  adque  pocula  pdtitet. 

Aba  tdd  accipiat,  tibi  propinet,  tiik  bibai. 

Ne  iiii  minua  aut  plua,  quim  tu,  aapiat.    Di.  Sitia  placet. 

Pa.  Suaplcionea  dmnea  aba  ae  adgreget: 

Neque  illaec  ulli  pdde  pedem  homini  premat,  II 

Quom  aiirgat:  neque  in  idctum  inacendat  prdxumum; 

Neque,  qu5m  descendat,  fnde  det  quolquim  manum. 

SpecUndum  ne  quoi  inuium  dct,  n<$que  roget. 

Tal68  ne  quoiquam  hdmini  admoveat,  nfai  tibi; 

Quom  iiciet,  Te,  ne  di'cat:  nomen  ndminet.  U 

7.  B.  V.  dono  elecit,  qaod  In  omnibus  —  Ceteram  nominet  Pal.  5,  ved.  eid. 

llbrls  legltur.    Dedit  correptim  pronan-  et  Lamb.  —  Valg.  Di,  Newunem^  qoaii 

liandom,  ut  dediiii  Bacch.  IV,  3,  51.  referenda  baec  alni  ad  veraani  praecf- 

fstoc  dicto  dediiti  hodie  in  eruciatum  dentem. 

Chrytalum.    Men.  IV,  3,  15.    Tttte      20.  Velt.  edd.  quo  ex  te  org.  set, 

ultro  ad  me  d6tuU$ti.     Dediiii  earn  onde  bene  Bothiin:  quo  ex  org.  acc  i. 

dond  mihi,  —  Dono  autem  est  arro-  e.  ex  quo  org.  acc,  Vnlg.  9110  ahe  It* 
gantlae  mUitls.  24.  ilia  ante  oculoi  babent  Tttt.  H 


10.  Veti.  ut  ecribae.  Nostr.  PaU.  cdd.  Lamb.;  deest  in  valg.;  B.  ne  < 

et  vulg.  oeul, 

12.  Quod  ilia  etc.    Sic  conl.  quod  26.  fotiea^  sc.  in  convlvio,  aM  aecf- 

saeplQs  adhlbetur  de  rebas,  casu  qaae  baerint  convlvae.   ae^ue  1.  e.  parpefae* 

poHsint  forte  evenlre   foturo  tempore.  27.  tu  bibae.  B.  turn  bibat.  Bed  aappL 

Nosimm:  ^o</Ce  tie  etnen  iolchcn  ihren  neque  quisquam  alias,  col  praplnaill. 

Bekannten  oder   Sachwalter  nennen.  33.  Sic.  valg. 

Cf.  V.  16.  61.    Aolul.  I,  2,  13.    Quod  34.  taloe  sc.  lasorios. 

quiipiam  ignem  quaerat^  WennJemand  35.  Cum  iaeieiy  sc.  talos.    TV,  b.  #• 

Feuer  haocn  will.    Notandom  autem,  non  pronomine  te  solum  peraoaan  hrro' 

ublcanqae  hoc  sensu  adhibealur  conl.  ce(,  sed  Diabolum!  dlcat,  ne  videanr 

quodf  semper  consimi  cam  caalanciivo.  aUqaem  coBvivaron  clanealBm  iBtelUctf** 


ACTUI  IV.     SCBNA  I. 


85 


•earn  (o?oeet  tlbi,  qoAoi  Jubebit,  prtfpiliani; 

earn  nWam.   Si  magii  rdigiosa  fi&veril, 

ibi  dieat:  ta  pro  ilia  tfres,  ut  sit  prtfpitiua. 

eqae  ilia  ulli  homini  ni&tet,  nictet,  Mnuat. 

Oil  ti  lucerna  extincta  sit,  ne  quid  aui  M 

[embri  commoveat  quidquam  in  tenebria.   Di.  dptumum  est, 

a  icflicet  facttiram;  Temni  in  cubfculo  ... 

eme  iatoc!  eqaldem  Illdoc  moveri  g^atio. 

bio  illam  habere  ea^am,  et  Tetllam  dfcere. 

ttf.  Scio,  c^ptiones  m^taia.   Di.  Veram.   Pa.  Ergo,  ti  lubes.  45 

blUmI   Di.  Quldnil    Pa.  Audi  r^llqua.    Di.  Loquere,  aidlo. 

Neque  dllum  Terbum  ficiat  perpIexAbile; 
eque  ^lla  Uogua  scfat  loqul,  nisi  Attica, 
orie  si  tussire  occ^pait,  ne  sic  tduial, 

i  quofquam  linguam  in  tdssiendo  prdferat.  50 
nod  ilia  adtem  simulet,  quisi  gravedo  pr6fluat: 
loc  nd  sic  facial:  ttk  labellum  abst^rgeas 
otids,  quam  quoiquam  flAvium  facUt  palam. 
ee  miter  lena  ad  Tlnum  accedat  Interim, 

eqne  ^  Terbo  mile  dicat.   Si  dixerit,  55 

[aec  milta  ei  esto:  Tino  Tigintf  dies 

i  cireat.    Di.  Pulcre  scrfptti!  scitum  r^ngraphuni! 

Turn  Bi  coronaf ,  s^rta,  unguenta  idsseril 
nefllam  ferre  V^nerl  aul  Cupidini: 
nna  a^rrus  aervet,  Vdnerine  eaa  del,  An  Tiro. 
i  fdrte  pure  v^ie  habere  dixerit, 
oi  ndctea  reddal  apircaa,  quol  pure  hibuerit. 
[aec        non  nugae:  ndn  enim  mortuilla. 

Placdnt  profecio  Idgea.   Sequere  intrd.    Pa.  Sequor. 


mfmaias  eat  leeaa  V,  9,  54  el  65. 
il  aaec:  lace ,  safer,  falof ,  ut  pwro 
M  UMtaMe.  Dm.  Maxume,  Te,  Fht- 
MMfli,  omU,  alfiie  luron  mortem! 
Im  Fmurimm  eil.  etc 
sr.  at  aiogM  efe.  al  ezlatlmarlt  ee 
m  aadatececa  paeae  ivllflonl,  nlal  dec 
loa^  iBTacata. 

aa  lla  aid.  velt.—  Batliloa:  PoH 
mrmm  at  ajrlmeta  ail,  ne  q,  e.  Valg. 
ail,  a<  I.  aat.  eel.  Ml  PaU. 
as.  km  miUeet  factmram,  Ita  amalaa 
aa  afaitac  liMere. 

tt.  Varta  lUatw  kla  verana  a  aailorl- 

la,  fafafflaaltatla  aaoaa.  Senaaa  enIm 

ifca  caoataau,  Ulo  eleeto. 

40.  Baiaiaa:  Fere  tt. 

58.  me  faeM^  ac.  nt  qaolqoam  oa 

mm  f aaal  ai  baakandaBi  praferat. 

aa.  Vatt  ad4.  aatiaiaai  pre  •aatnai, 

laa  filf.  at  V.  C.    Savlam  hie  ennt 


laHra,  at  MU.  9,  1,  16.  Rud.  9,  4,  10. 
palam  facere  aatem  eet:  porrlgere. 

60.  an  viroy  I.  o.  Cupldlnl.  Cf.  v. 
86  et  87. 

61.  Feelo  leldU  Cererleqae  moria  erat, 
ot  eelanctae  mallerea  eabarent  per  10 
nodes  a  marlboa,  h.  e.  pure  haberent. 
Cf.  Prepert.  U,  39.  Ki  omnino,  cam 
aacriflcio  ae  parabant,  pore  ae  babebani. 
Poen.  1,9,  140.  Kdd.  veil.  St  ferte 
pnrae  veUe  habere  disenty  Tot  reddat 
ipurea$y  foot  pmrae  kahuerit^  lege 
hahuverit. 

63.  fliorfiialMi;  nan  avnt  naankae,  qaae 
monaia  eaDaaior.  Inio  ad  vlvoa  qaam- 
majdflie  pehlaeni,  et  aeria  aani  con- 
■erlpla. 

64.  ieftiere  intra  y  ee,  ad  lenam,  ad 
qaam  lalrolerant  lam  Demaeaeioa  et 
Argyrippaa  cam  PtiUealo. 


86 


ASINARIA. 


ACTUS  IV.   SCENA  II. 

DIABOLUS.  PARA8ITUS. 
Di.  Sequere  hie.   Egon*  haec  pitiar,  aut  taceamt  timori 
He  milim,  quam  haec  non  ^iua  uxor!  Indicem. 
Ain'  tul  6pud  amicain  mtinQS  adulegc^ntuli 
FuDg^rel  uxor!  excdaes  te  ei  dicda  genemi 

Fraerfpias  scortum  am^nti,  atque  argentum  iblclu  i 

Lenadi  suppilea  cUm  domi  uxordm  tuaml 

SuspdDdaa  potius  m^,  quam  tacita  haec  tu  adferaa. 

lam  quidem  h^rcle  ad  iilam  Udc  Ao,  quam  tu  prdpediem, 

quidem  Mia  ante  occupiasit  te,  efflig^a  ado, 
Luxiiriae  aumtus  siippeditare  ut  pdsgiea.  M 
Pj.  Ego  sic  faciundum  cdnseo:  me  hontfatiuat, 
Quam  td,  palam  hanc  rem  £icere:  ne  ilia  exiatumet, 
Am6ria  causa  p^rcitum  id  feciaae  te 
Magis,  qudro  sua  causa.    Di.  At  p61  quia  dlxti  r^ctlaa. 
Tu  erg6  face,  ut  ilii  tdrbas,  Utea  c6Dcia8:  U 
Cum  atio  aibi  gnato  tina  ad  amicam  d^  die 
Potdre;  iliam  expilire  clam.    Pa.  Ne  m^  none: 
Ego  iat^c  curabo.   Di.  At  ^go  ted  opperiAr  domi. 


ACTUS  V.   SCENA  L 

ABGYBIPPUS.  DEMABNETU8. 
[Jr.  Age,  d(!cumbamu8,  ais,  pater.    Db.  Ut  ii&aaeTia, 
Mi  gnite,  ita  fiat.    ^in.  Pderi,  menaam  adpdnite.] 
Db.  Numquidnam  tibi  mol^tum  eat,  mi  godlte,  «i  haec  mecam  ddcubtti 
^it.  Pietds,  pater,  ocuHs  dolorem  pr6hibet.  Quamqaamego  iattecaina, 
Possum  ^quidem  inducere  inimum,  ne  aegre  pAtiar,  quod  tecoB 

ddcubat.  & 
De.  Dectft  verecundum  ^sse  aduiescentem,  Argyrippe.  Jm.  Edepili 

pater, 

Act.  if.  Sc.  11.  Censpexii  Diaboloi  Agtdum^  deeumbamu»y  ait,  patir,  m. 
convivium  sive  apparanits,  aive  lam  ce-  Scenam  quidem  qaod  atikMC,  e«a8MM»> 
lebrantes,  iralusqae  ob  Ulud  iarat,  ae  neum  eat,  Diabolum  lam  apedasae  IM 
earn  rem  uxori  Demaeneti  ease  indl-  oonvivantes.  Undt  oreautem,  poal  act- 
caturum.  nam  superlorem  OV,  lf.>  foetaai  aaa« 

8.  AUeqaitur  quaai  praeaentem  De-  naiationem  aceaae  In  altera  P^rte,  aper- 
maenetum  tamque  domam  lenae,  Ua  ut  coaaplawaa 

^      ./  .     .  J  tur  lam  decnaibeBtea ,  potaatesiiM  at  et- 

T.  Veu.  edd.  ei  vulg.  ni9penda%  po-  lb 
tiUiine.   B.  SuMpmdamp.m.  ^^^^^^  ^.^^u,^  ^  ^ori  faM  Mat 

9.  SensQs:  quam  ta  certo  propediem  profeotis,  ubi  valient  nibU  mvlarl  te  aaM 
farando  et  apollande  ad  terram  deliclea,  Aptlaslma  enim  orMetur  aeena  a  ▼ana: 
ut  poasia  ete. ,  nial  Ula  ta  praaverlerlt.      JSumquidnam   iUn   m.    ate.  —  V««. 

16.  Vett.  add.  Cum  mo  sihi  gnaio   Agedum,  dee. 
una  ad  amieam  de  die  —  Ilunc  voii-      3.  Sic  legltur  in  antt.  add.,  ulal  ftei 
tare,  illam  expilare  iam.    Pj.  A'e  mc   habent:  meleatuit^  quod  dlytota  lagaa- 
mone.    Farlaaae  legendum:    Ilunc  po-   dum.  —   Al.  gnaU  mi,  n  tuuc  mac 
titarc,  illam  expilmre.    Pa.  2Ve  mono,   mecum  una  aecuhai. 
—  V.  una  cf.  V,  2,  13.  5.  quod  tec.  adc.    Sic  velt.  —  Valg- 

Act.  V.  Sc.  L    I.  Omnea  add.  vett.   ei  B.  quia  tec.  ace. 


Actus  V.   Scbha  II. 


87 


16  too  facere  ptftanm.  De.  Age  ergo,  agit^not  hoc  coovivlum 
4i  aermoDe  auAvi.    Nolo  ego  mdtui,  amari  mivolo, 
:Dite,  me  aba  te.    Ab.  P6i  ego  utromqiie  fteio,  mi  aequom 

eat  fiiium. 

Credam  faCue,  ai  eaae  te  bflarum  Tidero.   Jb,  An  tu  eaae  me 

irtat^m  pataal  10 

Putem  ^o1  qoem  TideaiB  aequo  daae  moeatttm,  ut  qiidal  dlea 

ai  dicta  ait. 

Ne  di'iia  latae.    Db.       aie  fueria:  ililco  ego  dob  dfxero. 
Hem,  adap^cta:  rideo.    Db.  I^iinara,  male  qui  miiii  ToiuBt,  aic 

rfdeanti 

Scio  ^quidem,  qoamobrem  m^,  pater,  tu  tWatem  eredaa  niBc  tibi: 
iata^c  eat  tecum.    Atque  ^go  quidem,  hercie,  ut  v^rum  tibi 

dicdm,  pater:  15 
^a  me  male  habet;  it  non  eo,  quia  tfbi  boo  caplam,  quad  velia: 
m  fatam  amo.  Aliam  t^um  eaae,  equidem  ftciie  poaain  pdrpelf. 
At  ego  bine  volo.    Ab,  Ergo  a^ut,  quae  exoptaa.  Hdii,  quae 

ego  exopt^m,  volo. 
Unum  htiDc  diem  perp^tere:  quoniam  tibi  poteatatdm  dedi, 
hac  ioDum  ut  eaaea,  atque  amanti  arg^nti  feci  cdpiam.  SO 
lem,  iatdc  me  facto  tibi  deWnxti.    De.  Quid  te  ergo  liiiarum 

dia  mihil 


ACTUS  V.   SCENA  H. 

ARTBMONA.    PABASITUS.  DEMAENETUS. 
ABGYRIPPUS.  PHILENIUM. 

Ala'  tu,  meura  virum  hie  potare,  dbaecrOi  com  fitio, 
1  anicam  ddtuiiaae  argdoti  Tigiuti  mioaa, 
ue  ftild  acioDte  id  ftcere  flagitii&m  patrem? 
idque  divioi  udque  mi  humaoi  pdsthac  quidquam  accr^duas, 
■em,  ai  hiliua  rei  med  ^aae  meudacem  ioTdoerla.  5 

At  aceieata  ego  pradter  alioa  rodum  Tirum  tvnwi  rata 
m,  frugi,  cdDtiDeDtem,  amdDtem  uxoris  mixume. 
Lt  DUDc  dehiDc  acito,  ilium  aote  omuia  mioimi  raortalda  preti, 
lom,  Dihiii,  iDcdDtioeDtem  atque  daorem  uxoria  auae. 

18.  Mikij  quae  ego  ex.,  volo.  fltee 
1b  velt.  edd.  DemMneto,  non  Argyrippa 
tribuuotur. 

jicT,  V.  Sc.  11.  4.  Neque  divini  ae- 
que  etc.  SlmlUs  IqomUq  oconrrit  Aaipli. 
U,  8,  48.  Nunquam  mUu  divimi  quid- 
quam ereduU  po$t  huue  diem;  ubi  v.  n. 

5.  fidd.  velt.  omkiuM  med.  Valg.  aie. 
Vox  eeee  monoeyUaba  protUBMlanda. 

6.  $cele$ia^  1.  e.  in/eibc    Ampb.  If, 

7.  Sieeum  I.  e.  aobriam.  OpposHam 
in  aequ.  modulo,  v.  9. 

8.  wwrtaUe.  B.  et  vulg.  mortalem. 
Nostrum  add.  vett.  et  qaldam  Pall. 


larifo  iMo;  ole  III,  8,  146:  me- 
■o  aiiit,  quia  raenierat,  propter 
Tlgtnti  miiias. 
aato  me  trist,  p.  verbnm 
■ImM,  quod,  ut  saepluo,  /uovoovA- 
proMadaadnai. 

B.  quamobrem  me,  parene,  iu 
Moaae.  cod. 

B.  nx  Chielph.:  ut  verum  Uhi 
potrf. 

Edd.  vett.  Ea  tee  me  male  ba- 
1  T.  C.  et  PaU.  Vulg.  omitUt  me. 
§•  oe  flow  eo  ;  aed  non  earn  ob  rem 
te  Biale  babel ,  quia  tibl  etc.  Forte 
:  at  non  eo,  ut  Lamb. 


88 


A81NAR1A. 


Art.  P61  dI  vera  isU  Assent,  nunquam  fiicerel^  ea,  quae  mkm  i 

facil.  M  h 

Pa.  Ego  quoqae  hereie  ilium  Aotehac  homloeni  aAnper  aua  ln|i  k 

ratus;  !■ 
V^rum  hoc  facto  i^se  oateodil,  qui  quidem  cum  fitto  i 
P6tet  una,  atque  likna  amicam  d^ctel,  decrepitda  aenex.  b 
Art.  H6c  ecastor  ^it,  quod  iile  it  id  coenam  cetfdie.  i 
Ait  sese  ire  ad  Archidemum,  Cha^ream,  Chaer^lratum,  U  I. 

Ciiuiam,  Ciiremclm,  Cratinum,  Diniam,  Dem6atlienem:  t 
la  apud  acortum  cdrrupleiae  et  liberia  luatria  aludet.  • 
Pa.  Quio  tu  ilium  iubds  ancillaa  rdpere  aublimdm  domumf 
Art.  Tdlce  modo.   Mae  ill6m  mecaator  miserum  habebol    Pa.  Bgt  i 

iatikc  acio 

fta  fore  illi,  di&m  quidem  cum  ilio  nupta  eria.  Art.  Ego  c^oaeo  M  i 
jSum  etiam  homioem  iu  aenatu  dire  operam,  aul  clidniibaa; 
Xhx  labore  d^Slaasatum  ndctem  totam  at^rtere:  I 
file  opere  fon's  faciundo  lissus  noctud  idveoii; 
Fiiindum  alleuum  arit,  incultum  fiuniliarem  d^aerit 
la  eiiam,  corhkptus,  porro  atiom  corrumpit  filium.  SS 
Pa.  S^quere  liac  me  mod6:  iam  faxo  ipaum  hdmioem  maunfcito  ' 

dpprimaa. 

Art.  N/hil  ecagtor  ^t,  quod  facere   mdvelim.     Pa.  Manedte. 

Art.  Quid  est? 
Pa,  P688i8,  ai  forte  idcubantem  tiiom  virum  conap^xeria, 
Ctim  corona,  ampl<Sxum  amicam,  si  videas,  cogndscerel 
Art.  P688um  ecastor.     Pa.  Hdm  tibi  hominem!    Amr.  Ptfrii! 

Pa,  Paulisp^r  mane:  M 
Aucupemua  dx  inaidiia  cUnculum,  quam  rdm  gerant. 
Arg.  Quid  modi,  pater,  implexando  ficieal  De.  Fateor,  gnite  ml ... 
Ar.  Qufd  faterel   Db.  Me  dx  amore  huiua  corruptum  dppido. 
Pa.  Audin*,  quid  ait?    Art.  Audio.     Db.  Egon'  ut  ndn  dono 

uxori  meae 

Subripiam  in  deiiciia  pailam  quam  hibet,  atque  ad  te  ddferami  S& 
N6n  edepol  conduci  possim  rita  uxoris  Annua. 
Pa.  Ci^nsen',  tu  iilunc  h6die  primum  ire  idsuetum  ease  in  gineunl 
Art.  file  ecastor  suppiiabat  md,  quod  anciiias  meaa  . 
Siispicabar,  itque  insontes  miseras  cruciab&m.    Ar.  Pater, 


14.  quod  Hit  it  ad  e.  Sic  vulg.  et 
edd.  vett.  —  B.  quod  illic  ad  coenam 
ait  cotidie  —  Ire  teie  ad  Arch. 

19.  meeaMtor^  0ic  V.  C.  el  edd.  velt. 
—  B.  et  vulg.  ecoftor. 

21.  Edd.  velt.  Bum  etiam  hominem 
$enatui  dare  operam^  aut  cUentibus. 
Unde  forte  scribendam:  Eum  etiam  ho- 
minem dperam  dare  ienatui  aut  cUenti- 
bus.  Nostrom  volg.  et  B. 

23.  24.  Sequor  in  his  vulg.  et  edd. 

32.  amplcxando  debet  ur  Acidalio. 
Vulg.  el  edd.  velt.  amplciandi. 

35.  Constr.  subripiam  pailam^  quam  in 
deliciia  liabet. 


36.  Passim  edd.  velt.  —  Vnlf.  B. 
possum.  Sensus:  oon  coadad  p«aai«t 
quin  tibi  pailam  dem,  al  vel  aanMai  eo 
Danciscar  axoria  vliam,  sc.  praMer  ees 
quos  vivet  annot.  Vel  poUua:  al  azoi 
non  esset  mea  uxor,  egoqae  paaacs 
emere  eiua  vitam  anaaaniy  lu  «.  at 
mecum  annum  vivat,  nisi  libl  daram  pal- 
lam,  tamen  ego  potiua  tibi  pallaai  daicn, 
et  vitam  annuam  axoria  nollem. 

37.  Veteres  omittunt  v.  ette,  qaod  ba- 
bel vulg.  et  B.  Bine  acribl  poaiii: 
Vensen  tu  illunc  hddie  primum  (rt 
adsuetnm  in  gdneum? 


Actus  V.   Scbma  II. 


80 


[Abe  dari  ▼indma  iamdadam  factum  eat,  quom  primdm  bibi.  40 
Ds.  Dd,  puere,  aB  aamnio.   Age,  tu  interibi  ab  infumo  da  aiviam. 
dmr.  F^rii,  miaera,  ut  dacalatur  ctaiufex,  capnii  decual 
De.  ifidepol  animam  au&Tiorem  aliquinto,  quam  axoria  meae! 
Phi.  Die,  amabo,  an  fo^tet  anima  dxoria  taael   Vs.  Nadteam 
Bibere  malim,  ai  neeeasum  ^at,  qaam  iilam  oaculirier.  46 
i^MT.  Aiin'  tandeml   Edepdi  nae  ta  iatuc  cdm  malo  magnd  too 
\m  me  dixlati!   Sine  veniaa  mddo  domum:  faxo  dt  aciaa, 
l^nfd  pericli  aft,  dotatae  nxdri  Titium  dicere. 
Pmi.  Miaer  ecaator  ^a!    Jrt.  Ecaator  dignua  eat.    Jm.  Qoid  ala. 


Jlmm  Qnid,  qnom  adeati   De.  Periiaae  cupio.   Pa  Amat  homo  hie 

te,  nt  pratfdicat. 
Aet.  Na^  iile  ecaator  fo&ierato  fi&nditat:  nam  af  domum 
R^dierit  hodie,  dscnlando  ego  dlciscar  potiaaumum. 
Ae.  I^,  pater,  tal6a:  ut  porro  n6a  iaciamua.   De.  MAxume. 
T^,  Philenidm,  milii,  atqne  uxdri  mortem!  —  Hoc  Vdnerium 

eat!  66 
Pderi,  plaudite,  it  mi  oh  iactum  cdlntharo  raulai&m  date! 
Amt.  Mdn  queo  dur&re.   Fj.  [Si  non  didiciati  fuiionicam: 
Non  mirandum  eat.]   In  ocnloa  ntuc  ioTadi  eat  dptumum. 
Amt.  jSgo  pol  Tivam,  et  tu  fstanc  hodie  ctim  tuo  magnd  maio 
luTOcaviati!    Pj.  ^cquia  currit  p6iiinctorem  acc^rserel  00 
Am.  Miter,  aalTe!   Amt.  Sit  aaiutiat.    Pa.  Hdrtuoat  Dematfnetuai 
T^pua  eat  anbdi&cere  hinc  me;  pi&lcre  hoc  gliacit  prodiium. 

40.  Valg.  Iwke  dan  otnimi,  ol  ot  olos,  anam  taU  qoatoor  dlv«m  oauMs 
aUM  v«(L   8ed  passivam  el  ••nans  et  erant  Bamero. 

■ecraai  iagHat.  56.  ettniharo,  I.  e.  e  caatliare,  qaed 

41.  ok  iummot  ab  aiiiDnio  loco  ad  In-  erat  pocnll  genns.  miiZfiisn,  oivofieltf 
amn,  at  eaum  aeqae  bUiant    Sinil-  vinam  meUe  condltum. 

Uter  lleaL  1,  4.  va.  oil.  da  ab  Delphio  57.  Volg.  JVoii  fie^ueo.  Neatr.  Belh. 

eiia  tamlkarum  eireum.  —  «ge  tu,  ac.  Dleilo:  Durof  nequto  m  a9dik%$  oe- 


4Sl  ea^iiif  dtcu»;  doblam  non  eat,  Si  non  didieUU  fuUofiMom ,  Non  ait- 

eapnlnai  U,  L  algnliearo  feretram,  aoo,  randum  e«f,  inftoetom  ease  cenlonoai, 

■t  ICealaa  ezpL,  aarcopbagnm,  a  cu-  assutnm  a  aerlorl  mana,  eerie  non  ab 

piendOf   anla  eapU  mortaoa.     capnii  Ipso  poeta  profeciom,  qolvla  peniplclet, 

deent  eat  qui  apliia  eat  ernande  feretro,  qui  bob  destilatna   alt  aenaa  poeilce. 


44.  8le  vnlg.  atqne  In  v.  anima  non  Plauil:   Non  queo  durare.    Pa.  In 

ettdeada  peetrema.    Getenim  homm  or-  ooii<et  fivnc  invadi  eit  eptimiimiy  alve: 

diMB  veiannni  oIlB  eonatUnerat  Aeldalioa,  nune  invadere  eptnmimi. 

^aom  aeeatna  eat  BeUilna,  et  noa  Ulnm.  59.   et  tu  ttlone,    ae.  PhUenlnai. 

4&  Pro  viUum  odd.  et  YBlg.  eonvi-  Dlzerat  enlm  llle:  Te,  PAticnwm,  au- 

etiMi,  qned  ayllabam  vi  liabet  longam.  &i,  et  usori  mortem. 

Heatr.  V.  C.  et  B.  60.  poliiiietoresi  oecenere,  ac.  at  lam 

65.  Ta,  PkiL^  mihi  ele.  ae.  ezopto,  Demaenetom  aepellal,  qola  aeioai  aaae 

Mqna  eonannail  velo  fellel  lacta.  —  Pro  de  eo  eat. 

«xon  B.  turoru,  nU  V.  C.  et  quidam  61.  tol  iabUitt,  L  e.  aat  hie  Tohli 

PalL  —  Dam  autem  Ita  loqoltar,  lacit,  eat  potatnm.    Veterea  lamen  odd.  de 

etiack  Venerium t  ac.  lactam,  qal  erat  eatuiae?  nil  Pall.  6.    Noatram  B.  et 

iillclaaiaiaa.   Venna  enlm  Tocabaior  la-  valg.  at  V.  C. 


PUlenlom. 


eurrlt  Ampb.  HI,  2,  1.  Qnae  aeqaantar: 


Senaum  enlm  noUom  habet.  Verana  erat 


00 


ASINARIA. 


fbo  ad  DlabolAm;  mandata  d/cam  facta,  nt  vilQerlt, 

Atqne  iDterea  at  d^mbamua  anidebo,  hi  dum  IHIgani; 

P6at  enm  demnm  hue  cria  addacam  ad  Itfnam,  tit  wlgintl  mlaaa 

jSi  det,  io  parte  Me  amanti  tit  liceat  ef  potfrier. 

Argyrippua  ^xorari,  ap^ro,  poterit,  ti  afnai 

S^ae  aiternaa  enm  file  noctea  hac  frui:  nam  d1  impetre, 

R^gem  perdidi:      amore  tiDtum  eat  honfiil  inc^dlom. 

j^RT.  Quid  tlbi  hoc  rectfptio  ad  te  eat  m^oxn  Tirnmt   Ar/.  Pol  m6 

qaidem  W 

Hfaeram  odio  ^nicaTit.   Art.  Stirge,  amator!  i  domam! 

/>£.  Niikllua  aiim!   Art.  Imo  ea  (n^  nega)  poldmniam  neqaiaaaniiul 

At  etlam  ciibdlt  cocuiua!   Stirge,  amator!  i  donuiii! 

Db.  Va^  mihi!    Art.  Vera  fairioiare.    Stirge,  amator!  i  domaoi! 

De.  Abacede  ergo  pai&lulam  iatuc.  Art.  Stirge,  amator:  f  da- 
mum!  IS 

De.  lam,  dbaecro,  uxor  .. .    Art.  Niioc  uxorem  me  ^aae  meni- 

niatf  tuaml 

Hddo  quom  dicta  in  me  fngerebaa,  ddiam,  non  axdr,  eram. 
De.  Tdtns  peril!  ^rt.  Qufd  tandem  1  anima  fotftetne  uxorfa  toael 
De.  Mtirrham  olet.    Art.  lam  aiibripuistl  pdlilam,  qnam  acorto 

darea? 

Phi.  ^caator,  quin  a^brepturnm  pdlilam  promisft  tibi.  86 
De.  Ndn  tacea^     Ar.  Ego  dfaauadebam,  mAter.     Art.  Bellan 

filium! 

fatoacine  patrem  a^qaom'at  morea  Uberia  largfrierl 

Nttne  te  pudtftl   Db.  Pol,  ai  aiiud  nii  sit,  tui  me,  uxdr,  pudet. 

Art.  Cdlno  capite  td  cucuium  i&xor  ex  iuatrfa  rapiti 

Db.  N6n  licet  manure  (coena  cdquitur)  dum  coendm  model  85 

Art.  ^caator  coenibia  hodie,  ut  d/gnus  e8,  magndm  malum. 

Db.  Mdle  cubandum  eat:  Itidicatum  me  uxor  adducit  domum. 


62.  pulcre  tx  vett.  edd.  dIstiDctione 
referendum  est  ad  tuhducercy  uti  In 
Ter.  Phorm.  imo  vero  pulcre  diseedo^ 
et  probe. 

65.  VelU  Po$t  domum  kune  eras  add. 
Nostram  vulg.  et  Pall.  6. 

66.  Vett.  et  vulg.  et  edd.  Pall,  in 
parte.   Lamb.  B.  tn  partem, 

69.  recent.  Reges  enim  paraeMI  aooa 
patronoa  vocare  solebant. 

70.  Quid  tibi  hue  r.  i.  e.  Quid  tu 
bie  reclpis  ad  te  meum  vlrum  ?  Sic  Ampb. 
II,  1,  21.  Quid  tibi  hano  euratio  est 
rem,  oerbero,  aut  muttitio? 

Tl.  B.  Mis.  od.  en.  Aodte.  Sed  In 
veil.  edd.  abest  illud  bodie. 

T2.  Vett.  ne  negate ,  omnitim  pel  ne- 
qui9$imu$j  atl  et  Lamb.  —  Vulg.  ne 
nega,  omn.  pol  neq,  —  Sensus:  non 
eat  vemm,  quod  mode  dlzitfti,  te  nullum 
eete;  nam  et  ea,  et  omniom  ea  ncquia- 
aimua. 

73.  At  ctiam  cub.  c.    PergU  enim  de- 


cambere,  neqae  dam  aarrezlt  Demaeae- 
laa.  eftam  1.  e.  4.  perro,  longloa,  aa- 
pUus,  adbuc,  immer  nocA.  ^Ide  ladi- 
cem.  Cucuium  aalem  eum  veent,  qeia 
baec  avla  allarom  avium  nidoa  posaldere 
amat.  Atque  ale  aolemnl  vocabalo  laU- 
dinoai  cueuli  vecantur.  Cf.  Her.  Sem.  1, 7. 

75.  Pro  vaig.  iatue  vett.  iBtinc. 

80.  Vulg.  et  veil,  lolom  bunc  v.  iri- 
bnunl  Argyrippo,  veil,  tamen  In  tot 
signo  interrogandi  pesito,  vulg.  poneio. 
B.  V.  ecastor  Artemonae  Iribult,  deln  ba- 
bet:  j4b.  Quam  eubr.  p.  pr,  tibi  ...  lU 
eobaereant  baec  cam:  ego  dientadebem 
In  aeqq.  Ego  Pbilenie  Integrum  tilbao, 
Ideo  qiia  Ecastor  mullerum  eat  eblc- 
atatio,  non  virorum. 

62.  Sic  vett.  Vulg.  aequum  more$  €$t. 

86.  til  dignum  e$t  vett.  —  Vulg.  at 
te  dignum  est.  B.  til  digTiua  et  ex 
Guelpb. 

87.  <udicaft<m,  1.  e.  at  de  me  iodi- 
cium  babeat.    vett.  mdicoitim  me  uspr 


Actus  V.   Scbva  II. 


01 


^wu  IMcebam,  paWr,  tibi,  ne  m^tri  consuler^a  male. 

fmi.      paiU  mem^oto,  amabo.  De.  Itiben'  banc  bine  abactfderel 

Ari.  (bo  intaa  potite  aeqaere  bac  me,  mi  animel    Am.  Ego  veri 

aequor.  00 
Amt.  \  domnmi   Pbi.  Da  aiTium  etiam,  pritiaquam  abla.   Dm.  I  in 

cracem! 

Be  Moex  ai  quid  clam  nxorem  aio  enimo  fed!  volap, 
N^ne  noTom  neqaa  mfrnm  fecit,       aecua,  qaam  alii  aolenC; 

quiaqiiam  eat  tarn  iog&iio  duro^  ni^qae  tam  firmo  pAstore, 
Qiiio,  abi  quidqnam  occ^ienia  rit<,  dbi  adit  bene* 
Ndoc  al  Toltia  d^precari  baic  aeDi,  ne  TApslet,  5 
R^oanr  Impetriri  poaae,  af  plaoaum  bic  clarim  datla. 


DovBa,  et  earn  eo  Tiflg.  et  v«ii,  lotarpvagaat  poai 

MLwdi^  eoBtra  Uliras.  pali'iUL 

80.  E.  DMbmmm%,  pater  etc.  fled  U-  ?■ 

liitai'  Aoiie  Amm  a&teetfm,  se.  ptaumm  H  dmm  Mft.  AL  ft  jilasf. 

—    AttoaaltaraataBi  ArfTilppBBL  tie  d. 


HBTRORUM  IN  ASINARIA 

DBSCBIPTIO. 


Prologaa  ei  Act  I.  Sc.  L  constaiil  vertlbiu  senariia  Uuiblcit. 
Act  I.  Sc.  II.  V.  1— •  sunt  cretid  tetrametrL 
T.  7  tetrameter  choriambioiu. 
8—11  nmaa  cretict 

It  —  Act  II.  Sc.  n.  fin.  tetrametrl  trochalci  catal. 
Act  n.  Sc.  UL  —  Sc.  lY.  fin.  te(r.  iamb,  catal. 
Act  III.  Sc.  I.  tetr.  troch.  catal. 
Act  III.  Sc.  U.  et  m.  tetram.  iamb,  acatal. 
Act  IV.  Sc.  I.  et  n.  aenarii  iambici. 
Act.  y.  Sc.  L     1  et  t  aenarii  iambici. 

V.  S  —  tl  tetram.  iamb.  cataL 
Act  v.  8c  U.  naque  ad  fin.  tetr.  trech.  catal. 


AULULARLL 


DRAMATIS  PERSONAE. 

LAB. 

EUCLID,  senez. 
STAPHTLA,  eiaa  aenra. 
EUNOMIA,  aoror  Megadori. 
MEGADOBUS,  aenexy  patraua  Ljconidia. 
STBOBILUS  6EMINUS,  h.  e.  aerma  Mecadori 

et  Ljconidia. 
ANT  HE  AX,  coquua. 
CONGBIOy  coquua. 
PYTHODICUS,  aenma  Megadori. 
LYCONIDES^  Megadori  nepoa. 
PHAEDBA,  Enclionia  filia. 


SUMMABIVII. 


ARCUMENTUM. 


Sen^z  avarus,  viz  sibi  credeBa,  fidello, 

Domi  suae  def^saaa  militia  ciua  opibaa 

Aalam  inveait,  ruraiimqiie  penitna  c6ndi(am 

EzBanguia,  aniens ,  s^nrat.  Eiaa  fUiam 

Lyc^^nides  vitiilrai.  latereil  aonez  5 

Megaddnuiy  a  aordre  aoaaoa  ddoere 

Uz6reni  y  avari  gaiitam  depoacit  aibL 

Dunis  seaex  viz  pronittity  at^ue,  aula^  Uaena, 

Vom6  sablatam  viriia  abatrudit  locia. 

lasidiaa  aervns  f&cH  haiaa  Lyc^nidiaj  10 

Qui  yirgiaeni  yitiirat;  atque  ^ae  6baecrat 

AvdncuUuB  Mag adtotm  aibimet  c6dere 

Uz6rem  amaati.  P^r  dolum  moz  Eiiolio 

Oaam  p^rdidiaaet  aulam^  inaperato  invanlfty 

Laeldsqae  naUun  c6Uocat  Ljc^aidi.  15 

ARGUttKHTUtf  ACROSTfCHUM. 
AoUm  repertam  aitri  plenam  Edclio 
Vi  admma  aenrat^  miseria  affectiia  media, 
liyconidea  istiua  vitiat  llliam. 
Volt  hine  Megadorua  indotatam  diicere, 
liOb^Bsqae  at  fliclatj  d&t  coquoa  com  obsdaio.  5 
Aord  formidat  Euclio:  abatnidit  foraa; 
Eeque  6auii  iaapeeta  otepreaaaria  a^nrulus 
Id  aarpir.  Ulie  Edclioal  rdm  Tettn: 
Ab  e6  donator  aiiro,  ozore,  et  IIIIo. 


PROLOGUS. 


LAR  FAMniAUS. 

quia  miretur  qni  ain,  panda  ^loqnar. 
go  Ur  aum  famllidria,  ex  bac  fiinilia. 


/.  2.  cum  opihuM  noB  Ilqae- 
■Ic  valg.  et  allae  edd.  veil.;  eaa- 
01  V.  1.  i»x  f»6t,  ft  i/oau  taae. 

Dmm9  9m9»,  B.  Stfutss  durmt, 
tmex  carrifleBdam  la  eaoaeiaiioBe, 
lam  monoayilabaak 

B.  kmui  faeit. 

mrm,  11.   1.  Botldiia:  AuUm  r^- 


pertam  avarui  pleaam  ouri  EueUo, 
■dd.  velU  ^alaat  rtpertmm  auri  ple- 
nam dom  EueUo.  Tolg.  omiult  v. 
domt,  nU  •!  V.  C.  ei  Pall. 

Pao£.  1.  iVe  quii  miretur^  aui  nai, 
teste  Donato  ad  Ter.  Andr.  IV»  0.9  L  e. 
q.  Be  igaoreiJa  qal  aim;  aam  admlrallo 
ab  Ignorantla  proiciscltar. 

a.  Priae.  VI,  0.  ale:  Ego  turn  Lor. 


96 


AULULARIA. 


Unde  ^leuntem  me  idspexistis.    HAnc  domimi 

lam  mdltos  aoDOt       quum  possideo  cofo, 

Patri  dlvoque  amicus  htiius,  qui  nunc  hie  habet.  5 

Bed  mflii  avos  liuius  dbsecrans  concr^didii 

Auri  tlieaaurum  clam  6mnei;  in  medi6  foco 

Defddil,  Teoerans  m^,  ul  id  serrar^^m  aiU. 

Is  qudoiam  moritur  (ita  ayido  iogenid  fuil,), 

Nnoquam  indicare  id  fiiio  Toluit  auo,  l§ 

Inop^mque  optavit  p6tiu8  eum  relinqoere, 

Quam  ^um  theaaunim  c6mmonstraret  fOio. 

Agri  reliquit  ^ii  dod  magoAm  modum. 

Qui  dim  iabore  mdgno  el  misere  wiyerei. 

Vbi  is  dbiit  mortem,  qui  mihi  id  aurum  credit:  15 

Coepi  ^bserrare,  ecqui  maiorem  fiilus 

Ml  hondrem  habere!,  quam  ^ius  habuita^t  pater. 

Atque  flle  Tero  minus  minusque  Imp6ndio 

Curdlre,  minusque  me  impartire  hon6ribna. 

Item  i  me  contra  ftctum  est:  nam  item  obii't  diem.  M 

Is  ex  se  h6nc  reliquit,  qui  hfc  nunc  habitat,  filium 

Faritdr  moratum,  ut  p^ter  aTOsque  huite  fuit. 

Hulc  filia  una  est;  ^a  mllii  cotidie 

Aut  tdre  aut  vino  aut  dliiqui  semper  si&pplical; 

Dat  mfhi  coronas,   ^ius  honoris  gratia  tt 

Fed,  thesaurum  ut  hie  reperiret  Eticlio, 

Quo  illim  facilius  n^ptam,  si  velldt,  daret: 

Nam  cdmpresslt  eam  d^  summo  adulesc^s  loco: 


5.  Vett.  Pairique  avoque  amieuM  ku- 
tMf ,  qui  nunc  hie  habet.  V.  C.  Patri 
avoque  iam  Atitut,  9111  nunc  hie  habet, 
Noniofl  in  v.  habere  ^  ubi  cltat  h.  v., 
sic:  Pairi  avove  huius,  qui  nunc  hie 
habet  J  omisso  iam.  Vulg.  Patrique 
avoque  iam  huiue^  qui  nunc  hie  habet, 
DlfflcUior  tamen  dictio  videtur  et  insolen- 
tier:  poeeideo  et  colo  domum  patri  avo- 
que^ quamvis  datlvum  commendatUiam 
nnncoparint.  Unde  hand  absona  veit. 
lectio,  qaae  pro  tarn  babent  amieue. 
Qaod  si  reatilaerla  in  valgatam,  versus 
perqoam  bonus  existei:  Patri  avoque 
ttmicu9  huiu$,  qui  nune  hie  habet.  Nam 
avo  contracllm  legendom,  nt  alia  in  qui- 
bus  V  intermedium  legitur,  at  navie, 
aoet,  aviditai^  avunculu$;  et.  IV,  7, 
4.  obi  huiusmodi  versus  occurrit:  Fae 
mMionem  cum  dvunculo^  mater  mca. 
—  Unum  obstat,  quod  non  videaiur  did 
posse  amicus  Lar  eorum ,  qui  ipsum  ne- 
glexissent;  cf.  vs.  16 — 22.  nisi  aroicum 
In  aniversum  pro  tutelari  genio  accipias. 

6.  B.  Sed  avu9  mihi. 

7.  jiuri  thee.  Valg.  Thetaurum  auri. 
niud  vett. 

9.  Pro  vulg.  h  quoniam  vett.  edd. 


el  PaU.  6.  It  quandOf  qaod  si  MM 
Goellems.  Sensas:  Is  qnum  extroMB 
vitae  suae  tempos  ageret.  Nam  qmotum 
passim  pro  quum  ant  poMtqmmm  posiini 
legitor.  Cr.  As.  2,  S,  Sa.  Poen.  S,  S, 
&2.  Cist.  1,  3,  16.  Baeeli.  2,  8,  56. 
58.  66.  —  In  seqoentibos  vetl.  edd. 
signs  parenthesis  babent,  qaae  dtltTtt 
Botliios. 

12.  Goeller:  eommonetrare  ^  ex  qri- 
bosdam  libris. 

14.  Qui  cum  lab.  Sic  B.  ex  Laa- 
gianis.  Vulg.  et  vetl.  9110  cw  1; 
otrumqoe  signidcat  i.  q.  ut. 

16.  Vett.  edd.  ec^iiid.  NosUmi  volg. 
et  V.  C. 

18.  impendiOf  i.  e.  mnlta.  sic  Ter. 
Eon.  Ill,  5,  39.  impendio  magie  emi- 
mui  gaudebat  mihi. 

20.  item  obiit  diem^  pc.  Igoaras  sM 
ille  thesaurus  esset  recomliiua. 

21.  Sequor  vulg.  el  edd.  —  B.  Adi- 
quit  ie  ex  $e  h,  Verum  Uqueaelt  §neu  it. 

24.  aut  aliqui.  Sic  B.  earn  wutg.  et 
Lamb.  —  Velerea:  aUquQ, 

27.  illam  B.  ex  codd.  ei  T.  C«  - 
Vulg.  eam. 

28.  TVam  compreeeit  eam.    B.  ^"am 


Actus  I.    Scbna  I.  97 

Is  tci't  adulescens,  quad  ait,  quam  comprdsaerit ; 

Ilia  ilium  neacit,  n^ue  compreaaam  aut^  pater.  SO 

Earn  ego  h6die  faciam  ut  hie  aenex  de  pr6xuino 

Sibi  ux6rem  poacat:  id  ea  faciam  g[r^tia. 

Quo  ilie  dam  faciiiua  dticat,  qui  coraprdaaerat: 

Et  hie,  qui  poacet  dam  aibi  uxordm  aeuex, 

fa  iduleacentia  fliiua  eat  aT6DCulua,  S5 

Quid  illinc  atupravit  n6ctu,  Cereria  Wgiiiia. 

Sed  hie  aeuex  iam  cMmat  iutua,  tit  aoiet; 

An^m  foraa  exthidit,  do  ait  cdoacia. 

Credo,  a^rum  iuapicere  vdlt,  ne  aubrepti&m  aiet. 


ACTUS  I.   SCENA  I 

EVCLIO,  STAPBYLA. 
Ev.  Exi,  inquam!  age,  exi!  exeiiudum  hercle  tibi  hinc  dat  foraa, 
Circ^mapectatrix  cum  6culia  emiaaitiia! 
Srji.  Nam  cdr  me  miaeram  Tdrberaa?   Ev.  Tt  mfaera  aia, 
Atque  ti  te  dignam  miia  malam  aetatem  dxigaa. 
St^.  Nam  qudl  me  nunc  causa  dxtrualsti  ex  addibual  6 
Eu.  Tibi  eg6  rationem  rdddam,  atimulortim  aegeal 
lll^c  regredere  ab  6atio!  illuc,  afa.   Vide,  ut 
Inc^dit!    At  acin*,  qudmodo  tibi  rda  ae  liabet? 
Si  hodie  lidrcle  fuatem  cdpero  aut  atimuium  in  manum, 
Teatiidioeum  iatum  tibi  ego  grandib6  gradom.  10 
Srji.  Utinim  me  di?i  adAxint  ad  auspdudium 
Potiua  quidem,  quam  hoc  pdcto  apud  te  adr?iam! 
Bu.  At  tit  aceieata  a6ia  aecum  mtirmnrati 
Oeiil6a  hercle  ego  iatoa,  improba,  effodidm  tibi, 
Ne  me  dbaerrare  p^aaia,  quid  rertim  geram.  15 
Abacdde!  etiam  nunc!  dtiam  nunc!  etito!  ohe, 
latic  adatato!    Si  fadrcle  tn  ex  istdc  loco 
Diglttim  transvorsum  aut  tioguem  latum  excdsseris, 
Aut  af  reapexia,  d6nicum  ego  te  idaaero: 

Cootloao  hercle  ego  te  dddam  discipuUm  cruel.  20 

Seeldatiorem  me  hdlc  anu  certd  scio 
Vidiaae  nunquam,  nimiaque  ego  banc  metu6  male, 

cm  cMipr.    Idem  v.  39:  Sibi  poieat  oz  MDlectort.  Noflrom  vidg.,  niBl  qaod 

M«rtM.  interponxlmaf  post          GoeUer:  illue: 

34.  B.  ez  AeldaUo:  Rtenim^  ^ui'  p.  cit  vide^  til  —  Ineedit! 

Act,  1.  Sc.  I.  1.  GoolL  com  Both.:  10.   grandiboy    grandiorem  reddam. 

txtmndmm  hmreU  cit  tibi,  omlBslc  June  NodIim  in  v.  grandire  locum  affcrt  ez 

•t  /•r«t.   Noitr.  volg.  et  cdd.  Varrooe:  Cum  out  humuM  »eminari  in- 

8.  iV«w  cur  me  i.  e.  q.   Cnmam  me,  c^ere  non  postit,  aut  recepta  nam  red- 

■I  paaUelaAa:  iVam  qua  me  eau$a  pro:  dal,  aut  edita  grandire  nequeat. 

ffmamam  me  cmuea;  et  sic  aaepios.  Cf.  11.  adaxint:  adegerlnr. 

Ampk.  U,  1,  35.    n,  9,  37.   Clef.  IV,  16.  Boiiaas:  Jbecede      etiam  mmel 

1,  10.    Cat.  n,  3,  51.    Ill,  5,  10.   IV,  —  etMiin  nunc!    Stj,  Etiamne?  Ew. 

1,  10.   Care.  I,  1,  19.   Ill,  95.   Kpld.  O&e,  ieiuo  ade$to!    GoeU.:  Abedde: 

ai,  9,  13.  Mere.  II,  3,  75.  Men.  II,  1,8.  eli'am  nunc,  itiam  nuiio,  elian.-  dAe, 

7.  B.  tUve,        ptde,  —  Vt  eedii^  nunc  —  fflle  adetaUf.    Noe  aeeaa 

7 


98 


AULULARIA. 


Ne  mi       insidiit  T^rba  imprudentf  dait, 

Neu  p^raentiacat,  airam  ubi  est  abscdndituin; 

Quae  in  dccipttio  qa6qiie  habel  ocnloa,  p^suma.  IS 

NuDC  ibo,  ut  Tiaam,  ^sine  ita  aurom,  ul  cdndidi. 

Quod       aoilicitat  piArimia  miseHim  modia. 


ACTUS  I   SCENA  U. 

STjiPHYLA. 

Nec  Di&DC  mecaator,  qufd  hero  ego  dicdm  meo 
Maia^  rei  eveniaae,  quani?e  inadLniam, 
Queo  c6mmioi8ci:  iU  me  miseram  ad  htne  modum 
Deci^  die  uno  aa^e  extrudit  addibua. 

Nesdo  pol,  quae  iliunc  hdminem  iutemperiad  leoeDt:  i 

Fervigiiat  noctis  t6taa;  turn  autem  intdrdiua 

Quasi  ciatidua  sutor  ddmi  aedet  totda  dies. 

Neque  itoi,  quo  pacto  cdiem  herilis  ffliae 

FrobHim,  propinqua  pdrtitudo  quoi  dlppetil, 

Queo  ctfmmiDisci;  ndque  quidquam  meiiiis  est  mihi,  M 

Ut  opinor,  quam  ex  me  ut  dnam  faciam  li'tteram 

LoDgim,  meum  laqueo  cdilum  quando  obstrinxero. 


ACTUS  L   SCENA  IB, 

EVCLIO.  STAPRYLA. 

Eu.  Nunc  ddfaecato  ddmnm  animo  egredi^r  domo, 
FostquAm  perspexi,  s4iva  esse  intus  ^mnia. 
Redi  ni&nc  iam  intro  atque  intus  serva.    St^^  Qufppinii 
Bgo  intus  serveml    An,  ui  quis  Mdis  adferatT 
Nam  hie  dpud  nos  nihii  est  iUud  mamti  JiMbnti 
Ita  in^niis  sunt  dppletae,  atqiio  ir&ilki 


muB  vuigatam;  aiqae  oke  b.  1.  vldstur 
corripl.    —    etiam  postremum 
eUamd.  —  Pro  ad$tato  vttt.  odMNib 
T.  C.  ata$to, 

26.  eUne  pro  iitne*  V.  Indie,  v.  In- 
dieativuB  pro  eonjuneUvo.  Sio  Bmcch* 
IV,  7,  eo:  I,  vise  J  ettne  ibi. 

Act.  I.  Sc.  IL  1.  Nec  nunc,  ile 
viilg.  odd.  antt.,  oi  Lamb.;  pro  qod  B* 
Tie  nunc.  OoeUer:  IVenurn.  V.  C.  Nm 
nvm.  Pareaa:  JSon  entm  meeMlor,  ex 
€dd.  Langg. 

3.  ita  mo  mtterom.  Slo  odd.  vott.  — 
Tnlg.  Ha  miseram  me. 

11.  nt  fcnam  faeiam  litermn  lougam. 
Vox  imam  pleonaatloo  adloota,  «t 
ploa  la  Plaato.    Cf.  Amph.  II,  2^  T4. 
Cist.  IV,  2,  70.   Afl.  in,  1 ,  18. 
2, 1,  39.    LUteram  Iwgam  aUI 


protanlDf  do  Utofi  If  flM  longior  sal* 
bebaiur  Qbl  otgnUeirtt  U ,  atU ,  nt  L» 
blnao,  do  lUlerls  maloribus,  ^itlbaa 
tMniur  in  Inaerlf li^u^ao*        tM~  %[ 
7,    Cubitum  hercU  ttmgi*  liUrit 
nafro  iam  myiiOfiiflf  f  |  •! 


snmra. 

3,  Botlilas:  Qttipp0  nil  ^  S4 
Um  servem!       aulo,  Ot  Ullj 

ol  vuig*  ot  ^noLqaot  I 
it  Lsml.  IM« 

if 


Actus  I.   Scbha  HI. 


Ku.  Miriiiii,  quin  tua  me  caiisa  facial  Upiter 
'hilippum  regem  aut  Darium,  triTOD^fica! 
krdneas  mih!  ego  illas  servari  toIo. 
*aup<:r  sum,  fateor;  pdltior.    Quod  di  dtot,  fero. 
kbi  I'ntro!  occlude  iinuam!    lam  ego  Mc  ero. 
]!ave  qu^mquam  aiienum  in  a^dia  iDtromiaeria. 
luod  quispfam  ignem  quadrat:  extlDgui  Toio, 

causae  quid  sit,  qudd  te  quisquam  qua^ritet. 
iam  si  I'gnis  vivet,  tu  dxsUngu^re  ext^mpulo. 
Pum  aquam  aiifugisse  dicito,  si  quia  petet. 
[^ultnim,  securim,  pfstiilum,  morUrlum, 
}uae  utenda  vasa  a^nper  Ticiuf  rogant, 
Kures  venisse,  atque  ibstulisse  dkito. 

Prof^cto  in  aedis  m^a  me  abaente  nc^minem  £1 

Volo  intromitti;  atque  ^tiam  hoc  praedicd  tibi: 

8i  Bdna  Fortuna  T^niat,  ne  intromiseris. 

8ta.  Pol  ea  ipsa,  credo,  ne  intromittattkr,  cavet: 

Nam  ad  a^dis  nostras  n^squam  adit,  quanquAn  prope  est 

^i^.Tace  itque  abi  intro.  St  a.  Ticeo  atque  abeo.  ib.Osdide,  sia,  29 

For^s  ambobus  p^ssulis.    lam  ego  hfc  ero.  — 

Discrucior  animi,  quia  ib  domo  abeunddn  est 
Nimis  hc^rcie  invitus  dbeo;  sed,  quid  agto,  sdo: 
Nam  ndster  nostrae  qui  dst  magister  curiae, 
DiWdere  argenti  diiil  nnmos  in  viros; 
Id  si'  relinquo  ac  ndn  peto,  omnea  iilico 
He  siispicentur,  crddo,  habere  aurum  domi: 
Nam  ndn  est  rerisfmiie,  hominem  patiperem 
Pauxiiium  parvi  f&cere,  quin  numUjm  petat 
Nam  ntiDC,  quom  celo  a^ulo  omnia,  nd  sciaal, 


10 


15 


M 


piu  eit  anrmandl  pariicula,  qaae  hie 
Ironlce  aeclplenda  est ;  noetrun:  freilich! 
Wmrum  denn  nichX?  Plerumqae  aatem 
■tau  addiiur.  Cf.  Baccb.  IV,  7,  41. 
Jferetrieeiine  eise  censes?  /V.  Quip- 
pnir  et  Men.  V,  5,  45:  Ad  me  face  uti 
deferaiur,  Sk,  Itane  centee?  Med. 
^tppint.  Ubl  vula-  Quippe  ni;  ex 
pe  {t£\le  ftji^i  poEuerll  Quippa  nil  ^  quod 
dli  Bathlus  lu  cdd,  —  Porro  guleffi 
ro  intut  wctvetn  Inlei 
Se  iiiiie  HMep^  m  pq 


35 


phyiae  iriM,  »»mm,  mt  quiequam 
■inia  V.  CilAflidi  ^ 

QA  ..^ 


■inia 


Sic  voI|^ 

 jue  sMcef- 

'oriunae  prope 
Onaedam  lanea 
oilfws  nuiqtum 
m  Pali.  


100 


AULULARIA. 


Oinn^g  Tidentiir  sdre,  et  me  benffnius 

Omn^  saluUnt,  quim  saluUbint  prius; 

Ade^nt,  consistunt,  c6pulantur  dJiteras; 

Rogitint  me,  ut  valeam,  quid  agam,  quid  rer&m  geram. 

Nunc,  qu6  profectus  sum,  ibo;  postideA  domum 

Me  rArsum,  quantum  p6tero,  tantum  rMpiam. 


ACTUS  IL   SCENA  I. 

E  UNO  Mi  A.  MEGADORUS, 

Bun.  Velfm,  ie  arbitriri,  med  ha^c  verba,  friter, 
Heii  fid^i  tuAique  r^ii 

Cauai  facere,  ut  a^uom  eat  germinam  8or6rem. 

Quamquam  ha^d  fialaa  a^m,  noa  odi^aas  hab^ri. 

Nam  miiltum  loquicea  merito  6fflnea  hab^nur: 

Nec  mdtam  prof^to  rep^rtam  ullam  tfaae 

Hodi^  mulierto  dicunt  ttilo  in  aadelo. 

Verum  li6c,  frater,  ^um  tam^n  cogitito, 

Tibi  proximim  me,  miliique  eaae  it^m  te: 

Ita  a^quum  eat,  quod  in  rem  eaae  utrique  arbitr^mnr, 

Et  mihi  te,  et  tibi  me  cona^lere  et  mon^re; 

Neque  6ccuitum  id  hab^ri,  neque  p^r  metum  maaairi, 

Quin  particip^m  te  parit^r,  et  tu  me  ut  ftciaa. 

E6  nunc  ego  s^reto  te  hi&c  foraa  aed^i. 


M 


36.  henigniuM^  I.  e.  UberaUoa. 

38.  copulantur  cfexterot,  passlvooi, 
at  ait  Nonios,  pro  actlvo. 

41.  B.  Me  mrmf.  Nostr.  vnlg.  et  edd. 

Act,  IL  Sc,  L  1.  Versas  sunt  Bac- 
ehici,  quo  metro  pleromqae  in  cantlcia 
atltor  pooia,  abl,  alcot  ble,  aenloros  per- 
aonae  loqaeatea  iatrodueoatar.  Immlxli 
•atom  aunt  Soladiei  aeu  lonlcl  a  malore, 

quorum  hoc  matrum  eat:  v^v^  —  — 

sy\j  aeu:  —  — 

syyj  —  w  —  \j  — —  sou:  — —  WW  — 

'k^  —  w  —  w  —  w  ;  ut  V.  38 —  40. 

at  13  — 15.  A  verau  autem  28  —  34 
aunt  dlmetrl  aoapaeailcl.  Locum  omnem 
a  V.  16  ad  V.  25.  non  eaae  Plautlnum 
duco,  quamquam  fortaaae  mature  ifm 
Invectum,  uti  aaepenumero  aine  dubio 
factum  In  cantlcia,  vol  ab  lUatrlonibua, 
vol  ab  aedUibna,  qui  redlmebaat  fabulaa 
a  poeila,  alcubl  aut  auaa  faceilaa  In  ace- 
nam  vellent  Inferre,  aut  nulla  hablia  ar- 
lla  ratione,  vulgl  riaum  captare.  Optima 
•nim  procedet  oratlo,  al  poat  verba  va. 
15.  Vt  tuam  rem  ego  tecum  loquerer 
famliarem ;  aequatur  v.  26.  Mm.  Quid 
eat  id  $oror?  etc.  Inaeria  amem  quod 
aillnet,  inepliua  nibU,  aut  infleeiina  tur- 
ballnaqne  eat  bla:  Da  mihi^  optimm 
foeaunaf  aumtim,  aat:  ubi  ea  9H?  etc 


aut:  at  «agaa»  acgo,  dalBda: 
opcraaiy  oam^o  —  Ser^r^ 
faeii,  —  Facta  oolo.  Bga,  praaiar  bw 
locum  farUter  reteclaai  et  locleaamf  k 
reliqula  aequor  Relslaai  HemaauMqa*! 
Botbll,  at  qui  nimium  a  valcaiA  raaea- 
aerlt,  nullam  In  bac  acena  railoBam  ba- 
bere  potuU 

2.  Poat  rei  vale,  et  veil,  babeat  ftae, 
quod  equldem  apnrlum  ludlea.  Nam  ca- 
baerent:  me  Aoec  ver6a  O^cmr)  fame* 
Evooaverat  enim  fralrem ,  nt  earn  ea  la- 
qneretur  non  de  aoa  allqua  ra,  aad  dt 
Ipalua. 

4.  Haud  faha  ium^  1.  a.  hamA  Igaaia. 
—  odio9a$f  L  e.  moleataa,  gamlaa. 

7.  Vnlg.  Hodie  diemU  m^iarm- 
GoeUema,  Hermannam  aeentWy  bate 
ale  ordlnata  babet:  iVee  ariUoaa  pra- 
f4cto  rep&tam  uUam  e$$e  h6dia  —  JN> 
etint  ullo  m  $Mo. 

9.  Vnlg.  mi&tftie  item  aaac  !«•  atf  at 
edd.  vett. 

10.  O.  Vt  aepumei.  . 

11.  81e  vnlg.  Farte  meilaa:  aiaadrt 
et  conMere* 

13.  Vulg.  Qiim  pariie^em  fmrHer 
ego  te,  et  tu  wu  ut  fadaa. 

14.  GoeU.  e.  Herm.  B6  mMi  if 
Vite  forda  te  hue  eed^i. 


Actus  II.   Scbha  I.  101 

di  toaa  rem  ego  Mcam  hlc  loqaenSr  funilMrem.  1& 
[Afir.  Da  miht,  optunia  femina,  mtoum.     Evn.  Vbl  ea  etti  quia 

ea  eat  nam  optamal 
Mm.  To.     Eun.  Tone  aial    Mm.  Si  negaa,  nego.    Eum.  Decet 

equidem  vera  proloqni. 
Wam  opibna  nalla  poteat  elifi;  alia  alia  peior,  frater,  eat. 
Mm.  Idem  ego  arfcfitror,  nee  tibi  adveraari 

Tettam  eat  de  iatae  re  umqaam,  aoror.  20 

Sum.  Da  mihi  OBeram,  amabo. 

Mm*  Tua  eat.   IJtere,  atque  impera,  ai  quid  Tis. 

9uM.  Id  qood  iD  rem  taam  optumum  ease  arbitror, 

Te  id  admoBitom  adTeato^ 

lb.  Soror,  more  tao  faeia.   Eum.  Faeta  toIo.]  25 

Wm.  Quid  ^t  id  aortfrl   Evm.  Quod  tibi  aempit^mum 

kl^tare  ait  liberia  procreiodis. 

Wm.  lU  di  faxiot!   Euif.  Volo  te  dxorem 

NNDum  dAcere.   Me.  Hei,  ooddia!    Eum.  Quid  ital 

Ifx.  Quia  mi  miaero  cerebrum  ^xcutiunt  SO 

Tub  dicta,  aoror;  lapld^  loqueria. 

9vM.  Heia,  bdc  face,  quod  te  iilaait  aoror. 

Vm.  81  Ubeat,  faciam.    Evm.  In  r^m  tuam  hoc  eat. 

Mm.  Ut  quidem  emorlar,  priuaquim  ducam. 

M  hla  legibua  ai  quam  dare  tIs,  ducam,  S6 

tnae  craa  Teaiat,  pereadie  foraa  feratur. 

11a  legibua  quam  dare  Tia,  cede,  aupiiaa  adoraa.] 

Vpm.  Qaioi  maxima  pdaaum  tibi,  friter,  dare  d6te: 

M  ea  graadior  aitu,  media  ^at  muiieris  a^taa. 

BiBi  at  Isbea^  friter,  tibi  ai^  poacere,  pdacam.  40 

Wm.  Nioynm  via  me  iat^rrogare  tel   Eom.  Imo  ai  quid  Tla,  roga. 

Kb.  Pdat  mediam  aetat^m  qui  mediam  d^clt  uxor^m  domum, 

H  ^am  aeaex  aata  praegaaatem  fdrtuitu  ftcerit, 

laid  dBbltaa,  quia  ait  paratum  a6meB  puero  P68tumu8l 

itoc  cfo  latum,  a^ror,  laborem  d^mam  et  demiauto  tibi.  45 

17.  VWf*  frocrtattdU  Uhtrii.    8«b-  ■iraetlonem  son  a  Plaato  esse  profecnuB 

■a:  atf  VkWB  preereaaios.  iadleo. 

IB.  Talc.  Foio  U  Mxorcm  dtmum  ^  Vulg.  Serf  hi»  iy**"'  « 
■MTV.    Mm.  Eti  ocddU    8«d  veil.  ™  .  k* 

M.  d^mmm.    Batdem  rerta:  ita  di  «• 

mM  Htaadm  trlkoaat,  valftta  Bo-  -  Allae  edd.  veil.  eBHiaB  vewam  85. 
Mriaa.    BeHtofaa:  lim  di  faxint  -        •»  •»  G''^'/'^- 

Wa  if  VMrAa  4o«ia»  rftfcere.    M*a.  Volg.  el  edd.  6ed  eif  ^. 

W  —  Krir.  «irfii  ita?  -  ati  «• 


valg. 

.  ^    .                  «  .      .  43.  /ortiMlM.    AI  edd.  veil,  /orfalfa, 

M.  fvoa  le  MiMf  Boror.  fortuitu.  Prosodlam  aaiem  qaod  atitoet, 
B9.  8i  Imkemt^  faciam.    Sle  vulg.,  p.rtter  vox  i  longA  legend*,  atqao  gro- 
ut aaa  vatt.  edd.  ei  fufreol,  f adorn.  t^Ua  Clei.  IV,  «,  T4. 
ra:  m  raai  immm  koe  ett,  «aod  aieinim  44.  reetos  I.  e.  pven't  Poitvmi. 
laalty  valf.  at  edd.  la  rem  Aoc  Cimiib  45.        valg.  detama  veil,  ez  Nealo 
1,  aU  at  GeeU.  degom,  vU  eaedfM  Bpld.  I,  1,  68,  De- 


9%.  VMmm  Meai  aaum  aa  koe  va.  gelMf,  abl  laaMn  valg.  veeie  detegetur. 
I  87.  al  aB  mtttwm  ei  ataaaa  el  aafc  Bed  reUaaU  B.  degum  I.  e.  abigam. 


AULULARIA. 


^0  Tirtute  deftm  ^1  maionim  D6stHkiii  dives  rtm  Mtit: 
iiUfl  mtgnas  ftcliooes,  Aoimos,  dotea  dipsiles,  I 
CMmores,  imp^ria,  ebunita  TehicU,  pallas,  pArpuram,  \m 
Nil  moror,  quae  in  adrvitutem  a^mtibua  redigiot  viroe.  'ir 
EunF.  Die  milii,  qiiaeao,  quia  ea  eal,  quam  via  diicere  uzoreail  Iki 

Mm»  tiloqaar.  M  L 

N6viat{  hunc  aenem  Eticlionem  ex  pnSxaino  panpdrenlninf  n 
JEi^iv.  N6vi,  homiDem  haud  mal^m  mecaator.  Me.  itlm  enpio  IMaB  m 
Vfrgioeni  mihi  d^aponderi.  V^rba  ne  faciAa,  aorqr.  |l 
Scfo,  quid  dictura  ^a:  lianc  eaae  pa^perem.  Haec  pauper  plaeai  tt 
Bun.  hi  beoe  Tortaot!    Mm.  Idem  ego  apero.    Bvif.  Qnidl   Ma  » 

numquid  vial  Mir.  Vale.  H  h 
EvN.  it  tu,  f rater.  Me.  itgo  conveniam  Eiicliooeiii,  ai  doni  cat  |1 
StSd  eccum;  neacio  linde  aeae  niinc  homo  recipft  domam.  I 


ACTUS  11.    SCENA  II. 

RUCLIO.  MEGADORUa. 

Eu.  Prat^aagibat  mi  Animua,  fruatra  me  fre,  qoom  exibta  dome; 
Itaque  abibam  ioTitua:  nam  neque  qufaquam  euriillum 
V^nit,  neque  magfater,  qnem  diWdere  argentum  op6rtnit. 
Niinc  domum  properAre  propero:  nam  dgomet  aum  hie,  tniokb 

domi  eat. 

Mb,  Sdlvoa  atque  fdrtunatua,  Ei&clio,  aempdr  aiea.  6 
Ev.  Df  te  ament,  Megad6re.    Mb.  Quid  tul  r^ten*  atqne,  ut  Tfi, 

Taleal 

Eu.  N6n  temerarium  ^at,  ubi  direa  biinde  adpellat  padperem: 
lam  iiiic  homo  aurum  acit  me  habere:  eo  m^  aalutat  blAndiaa. 
Mb.  Afn'  tu,  te  Taidrel    Eu.  Pol  ego  haud  pdrbene  a  pecAnia. 
Mb.  P6i  si  est  animus  acfquos,  aatia  hab^a,  qui  bene  vitim  colaa.  It 
Eu.  Anus  hercie  huic  indicium  fecit  de  adro;  perapicad  paiam  est; 
Qu6i  ego  iam  linguAm  praecidam  atque  dculoa  effodiim  domi. 
Mb.  Qufd  tu  solus  tdcum  loquerel  Eu.  Meam  pauperiem  cdnqueror: 
Virginem  habeo  grdndem^  dote  cdssam  atque  inlocdbiicm; 


4^.  Ego  virt.  eic.  Idem  versas  Us- 
dem  verbis  recurrU  Capi.  41,  2,  74. 

51.  NoviMti  hune.  61c  edd.  vett.  — 
Vulg.  A'ooitttV  hunc.  PaU.  1  el  2. 
JSotti  hunc. 

67.  Velt.  edd.  Sed  cecum  nctcio  un- 
dt  nunc  iese  homo  reripiat  domum* 
Volg.  Eit  (jex  praec.  versa).  Sed  te- 
cum. NcMcio  unde  mcsc  homo  recipii 
domum  at  Goell.  el  Boib. 

Act.  //.  Sc.  11  1.  Proesagibat.  Ci- 
tatur  bic  versus  ab  Cicerone  de  Divinai. 
I,  31. 

2.  Curialo9  sunt,  qui  eiusdeni  sunt 
curiae,  ul  Gr.  drffMrai, 

7.  /Von  temerarium  ett:  uon  sine 
causa  At. 


8.  Veil,  omkttunl  v.  homo.  GotUerM 
cum  vulg.  Iam  iUic  homo  aurum  me 
$cit  habere,  eo  md  etc.  Fonaaa'e  si  ik 
poierit:  iam  Ulic  homo  me  sWc  hmbtre. 
Nam  habere  inierdum  esl  idom  quod:  dl- 
vitem  esse.  Cf.  Ill,  6,  6.  Qui  Aatat, 
mcmincrint  scse,  unde  oriundi  sicat 
Cr.  True.  4,  2,  3. 

9.  Vulg.  el  veil,  haud  a  peevfua  p<r> 
bene  J  ui  el  QoeU.  —  Nostr.  Baih. 

10.  Vulg.  et  vett.  post  aequuo  addm 
Ubi.  —  qui  bene,  I.  e.  at  bene  %'iiaa 
possis  degere.  —  Ge«ll.  gc^im 
habee  sat  • 

11.  Veit.  edd.  Anue  hcrole  kociuii' 
eium.   Nostr.  vulg.  LaaUi.  B. 


Actus  IL   Scbha  II. 


IM 


earn  qaeo  loc^re  quoiqutm.     Ms.  Tiet;  bonam  habe  aoi- 

mum,  Ei&clio:  1& 
ir:  adiuTib^re  a  me.   IMc,  si  qatd  opust;  (mpera. 
Aoc  p«lit,  qaom  p6Uicetar;  inhlal  aurum,  ut  d^voret; 

maoA  fert  lapidem,  pinem  osleaiat  41lera. 
i  eredd,  qui  large  bUndust  dives  pa^perii 
aaiia  ioiiefl  benigne,  ibi  dnerat  aiiquam  admiam.  20 
iloa  DOTi  pdljpos,  qui,  t&bi  quid  tetigerint,  teoent 
^  mi  operam  pardmper:  paucis,  E^clio,  est  quod  Id  volo 
nmaai  re  dppeiiare  mea  dt  tua.   Eu.  Hei  miserd  mibil 
1  mi  iolus  birpagalum  est:  n^c  bic  esm  rem  fdlt,  scio, 
I  adire  ad  piclionems  vdrom  intervisdm  domum.  25 
ind  sbisi   Eu.  lamiam  ad  id  revortar:  Dimque  est,  qaod 

s4m  domum. 

irddo  edepol,  ubi  mdotiooem  ego  fdcero  de  fiiis, 
despoodeit,  sese  a  me  ddrideri  rdbitur. 
illo  quisquam  est  dlter  bodie  ex  paupertaie  pdrcior. 
Cmeaerrant:  sdlva  res  est!  sdlTom  est,  si  quid  ndn  perit.  SO 
male  timn/,  priusquam  intro  rddii:  exaoimat^s  fui.  — 
ad  te,  Bfegaddre,  si  quid  md  vis.    Me.  Habeo  fritiam. 

quod  te  pdrcontabor,  lie  id  te  pigeat  prdloqui. 
im  quidem  ne  quid  pdrconieris,  qudd  non  lubeat  prdloqui. 
Ic  mibi:  quail  me  Arbitraris  gdnere  progoatlimi  Eu.  Bono.  85 
uld  fldel    Eu.  Bond.    Me.  Quid  factisi    Eu.  Ndque  malia, 

neque  fmprobis. 
kdtatem  meam  sdsl    Eu.  Scio,  esse  grdndem,  itidem  ut 

pecdniam. 

drte  edepol  equid^m  te  civem  sine  mala  omni  mdlitia 

r  sum  arbitrdtus,  et  nunc  arbitror.    Eu.  Aurum  buic  olet. 

IOC  me  yfM  Me.  Qudniam  tu  me  et  dgo  te,  quails  sis,  scio :  40 

Mb.  vt  vlfetir  taalolosla,  Pkfue  edd.  domi,  Idqae  forlaase  reetlus;  quam- 

•  iocare  quoufuam  ...  quasi  qoam  sq.  va.  vUam  dowmm. 

qald.   Bed  omjios  consenilont  In  86.  Goell.    Qu&nam  abii?   Eu,  lam 

\  et  nloiUea  taatologlae  In  Plauio  ad  te, 

«.   Cf.  lad.  V.  iautologia.  29.  Nequt  illo  fuhquim  etc.  Con- 

. .                        .          .  templatar  qaaal  omnea  more*  Bocllonis, 

,U.m,  M.  «M  m...l  .cold.!.  ,,2„„„               qnU  hae«  .... 

mum  imiieit  sc.  bumero  foo,  vol,  qoam  deplagi  vololt  poeia.  ex  potiper- 

laai  Sezlraa  tecom ,  at  I,  3,  88.  tate ,  h.  e  propierea  qaod  eat  paaper. 

It  aiiquam  samiam,  trjfiiav,  81.  Vuig.  Interpangll  post  timtii,  et 

aamaai  Infert ;  quasi  pro :  oneral  ex  rellquls  unam  facli  periodum.  —  ex- 

iaaiDO.  animatuB  fui,   Cf.  Baecb.  2,  8,  M. 

M  •mlUDBi.  Veil.  edd.  «tl  no«.  p,olo«„i.    Cell,  i^tim  otiitfem  ««  p«r- 
Wj,,  «.      G0.1-   '""^•'"^?;5rfr,'-.f  ,.ld  p.rr. 

f  «  .  ^  r  »•  Ad*)U«d.m  vtU.  .dd.  Mo  !.«•»: 

I,  9.   Miyr.  I,  3,  w.  ^j^^  „^  Samp» 

•  rmm  1.  e.  ob  earn  nm.  „^  xiqn.  sic  M.piu  w«b*«- 
■MM  iatarMioM  rfMiam,          <■■>  mmw.  Not  Mcall  vnig.  .1  Laab. 


AULULARIA. 


Qua^  res  recte  vdrtat  mibiqiie  tibique  tuaeque  filiae,  *  b 

Filiam  tuAm  mi  uxoreiu  pdaco.   Promitte  hdc  fore. 

Ev.  Hefa,  Megadore,  hai&d  decorum  Hcinoa  tufa  facUa  ffieiai 

Ut  inopem  atque  ino^xlum  aba  te  atque  Aba  tola  me  Irrldeaa:  i 

Vim  de  te  neque  r^  neque  verbis  m^rui,  ul  facerea  qudd  facia, 

Mb.  N^que  edepol  ego      derisum  v^nlo,  neque  derideo,  i 

N^que  digouro  arbitrdr.  Eu.  Cur  igitur  pdscia  meam  gnatim  tiMI  i 

Ms.  tit  propter  me  tfbi  alt  melius,  roihique  propter  te      tuoa.  i 

Eu.  V^oit  boc  mlhi  io  ment^m,  Megadore^  t6d  eaae  bominem  dff  lleB^  i 

Fdctlosum;  m^  item  esse  bominem  pailiperum  paop^mimiun :     81  i 

Niinc  ai  ftiiAm  iocassim  mdam  tibi ,  in  ment^  venit,  i 

bovem  esse,  et  me  ^sse  aseilum:  ubi  t^cum  coniuDctAa  aiea^ 
tibi  onus  nequeam  fdrre  pariter,  iaceam  ego  aainua  in  Into; 
Td  me  bos  baud  mdgis  resplclas,  gnatus  quaai  nunquAm  aiem; 
]§t  te  utar  iniquiore,  et  mdus  med  ordo  irrideat;  H 
Nedtrubi  babeam  sUbiie  atabulum,  af  quid  dirortf  fuat: 
Asioi  me  mordi'cibua  scindant,  bdvea  Incursent  cdrnlbua. 
H6c  magnum  est  periclum,  me  ab  aainfa  ad  bovea  tranac^ndere. 
Me.  Quam  id  probos  propfnquitate  prdxume  te  adidnxeria, 
Tam  dptumum  est.  Tu  c6ndltionem  banc  dccipe,  auscultA  mihi,  M 
Atque  eam  despond^  ml.  Eu.  At  nil  est  ddtis  quod  dem.  Mk.  Hi 

duis, 

43.  hand  decorum  tuU  factU  1.  o.  tamon  6miUlt  e«te,  ec  venii  pro  peiitM 
quod  non  deceat  reliqaa  tua  facia.  babel,  qaod  ease  praeaena,  veniaa  51. 

44.  innoxium  ab$  te  atque  abi  tuit,   aP«fte  argult. 

II.  e.  qal  neqae  ilbl  nee  tula  eat  obnoxlus,  Recle  B.  ex  add.  velt.  rMepit  T. 

qui  plane  non  pendet  aut  aba  le  aut  aba  quod  deeat  In  vulg. 

tuorom  quoquan.  81c  Ball.  Cal.  89.  ip»i  wogit.    8lc  vaM.,  pro  qw 

Cpotenies)  innojcii,  florentea,  sine  metu   vulg.  wogii  haud ,  at  et  B.  at  GoeU. 

aetatem  agere.  Lambinua  (amen  iia  ex-      55.  iniquiore  ac.  quam  antaa  to  wM 

plicat:  qui  nee  tibi,  nec  tuis  nocuit:   praeaiiierls ,  quom  iungeremua  amlclttaa. 

vcl  aic,  qui  innojius  vel  innoccna  et(,    —  mcua  me  ordo,  \.  e.  hoiQinea  mti 

quod  ad  te  et  ad  tuot  attinet.     Ac    ordinia  atque  condltionia. 

aane  innoxiue  saeplus  i.  e.  q.  innocena,      56.  divorii  i.  e.  divortU,  ac.  inter  m 

ut  in  eodem  Sail.  Cat.  40.  lug.  85.  aed    et  le. 

nusquam  turn  addltur  ab  aliquo,  ut  bic  57.  mordicibua,  abl.  a  mordicet,  L 
abe  te,  quo  algnlflcetur  persona,  quae  e.  denlea.  Nam  ablaiivum  eaae  poafint 
non  laeaa  fuerit  ab  bomine  innoxio.  facile  persplcUur  ex  parallelo  eomibmt. 
Potiua  innoxius  ab  iniuria  pecorum  oc-  Atque  ale  vulg.  el  odd.  veil,  el  Belb. 
currii  apud  Columellam,  ut  alt:  non  ex-  At  Goellerua:  mordicitue.  —  Cetens 
poaitus,  Ilber,  non  aubiectua.  Contra-  Both,  comifrua  incursent  6ot>ea.  Sed  ^ 
rlum  obnoxiua  vide  As.  11,  2,  18.  y4deo  ves  crebro  monosyllabum  In  Plamo,  at 
ut  aetatem  ambo  ambobua  nobi$  sint  pleraque,  quae  puat  vocalem  babenl  Vaa 
o6noxti,  Aotfro  dcvincti  beneficio.  Qui  liieram,  ut  oves,  avea,  avua,  una  ayl- 
autem  pendent  ab  aliculua  iusau,  H,  laba  aunt  legcnda.  V.  vera.  aeq. 
etlam  al  neque  re  neque  verbis  meru-  59.  vulg.  et  edd.  me  ab  ai.  ad  b.  fr. 
erlnt,  ut  derideanlur  ab  eo  llerl  quit.  Boib.  ab  as.  me  ad  boves  fr.  Sed  tele 
Eam  Ob  rem  non  dici  poleal  repugnare  ,hythmu8  aolemnia  eat  Plauto ;  cf.  Aala. 
versus  aequena  noatrao  interprelailoni.       Argum.  v.  3.  ubl  vide  d.  et  lb.  If,  %  10. 

46.  Veti.  edd.   ^eque  edepol  te  ego      eo.  conditionem,  hoc  pactum  nupilale, 

dieae  rerbindung ,  diese  PartMe.  Cf. 

49.  Sic  edd.  vett.  et  edd.  Pall.  Idque    III,  5,  2.  de  conditione  hae  Kuetiotiii 
aptius  est  versul,  quam  I.  V.  C.  et  vul-  filiac, 

gaiae:  J^enit  hoc  mihi,  Megadore,  in  61.  iVe  duis,  i.  e.  ne  dederia,  h.  *• 
fnenteiR,  quod  Botbiua)  et  GoeUerua,  qui  Isu  al  vel  nuUam  dotem  dederia,  das- 


Actus  II.   Sgeha  II. 


105 


DdmiDodo  morita  recie  T^itt,  doUU  At  satis. 

JEv.  E6  dico,  ne       thesauros  r^perisae  c^seu. 

Ms.  N6Ti:  ne  doeeAs.    Desponde.   Eu.  Flat.    Sed  pro  Iiipiter! 

Ndn  ego  disperiil   Af^.  Quid  esti    Eu.  Quid?  cr^puit  quasi  fer- 

rtlm  modo.  65 
Mm.  Hi'e  apad  me  hortto  confodere  idsai.  Sed  ubi  hie  ^at  homol 
Abiit,  neque  me  c^rtiorem  f^it:  fastidft  mei. 
Qate  videt  me  ai&am  amicitiam  T^lie ,  more  homindm  facit. 
NAna  ai  opuleotas  ft  petitum  patiperioris  gritiam, 
Pamper  metoit  cdngrediri;  p^r  metum  maie  r^m  gerit;  TO 
Idem,  qoando  iila^c  oecasio  p^riit,  post  serd  cupit. 
Su.  SI  Mrcle  ego  te  non  dlinguandam  dddero  usque  ab  radfcibus: 
Impero,  auct6rque  sum,  ut  me  qu6ivia  caatraodiira  ioces. 
Mm.  Video  hercie  ego  te  me  drbitrari,  Ei&clio,  hominem  iddneum, 
Qa^rn  aenecta  aetdte  iudos  ficlaa ,  baud  merits  meo.  75 
Eu.  N^que  edepoi,  Megad6re,  facio,  n^que,  si  cupiam,  cdpia  eat. 
Ms.  Qafd  nunci  etiam  mfhi  deapondes  filiaml   Ev.  lilia  icfgibua. 
Cum  flla  dote,  qnim  tibi  dixi.  Mb.  Spdoden'  ergol  Eu.  Sp6odeo, 
Mm.  W  beoe  Tortant!    Eu.  fta  di  faxint!  fllud  facito  ut  m^mineris 
C6nTenlaae,  ut      quid  dotis  mA  ad  te  aiferret  filia.  80 
Ms.  IM^ini.    Eu.  At  acio,  quo  Tda  aoleatia  pdcto  perpiexdrier: 
Pictum  Don  pactum  At,  non  pactum  pActum  eat,  quod  Tobia  lubet* 
Ms.  Ntilla  controTdraia  mibi  tAum  erit.    Sed,  ntkptiaa 
Hddle  quin  faciAmua,  num  quae  caiiaa?   Eu.  Imo  edepol  dptume. 
Ms.  ibo  Igitur;  paribo.    Numquid  m^  vial   Eu.  latuc.    Ms.  Fi^t. 

Vaie.  85 
Beds,  Strobile,  a^quere  propere  me  Ad  macellum  atr^nue. 
Ev.  fllic  hinc  abiit.   Di  immortalea,  dbaecro,  aurum  quid  valet! 

■oia  eie.,  sails  dotata  erIt.    Cf.  Capt.  cf ecfero,  i.  e.  tradldero  earnlicl,  qol  tIM 

If,  1,  81.    81c  aaeplus  ne  constniitar;  Ungaaiii  exselndat. 

■t  apad  deeranem:  ne  til  fane,  videri  78.  Vulg.  Impero^  ouctorque  fM,  mi 

certe  patatf ;  ef  apad  Llvlam :  Ne  tint  tu  me.    Bdd.  veti.  Impere ,  aucterfme 

vera^  qume  dhemut:  Geseizi,  ea  sel  turn,  tit  me.    Poaslt  Ua:  Impero  mu- 

■Ichi  aCc    Goellerns:  dipte  earn  de-  etor  tvmque,  ut  tu  me.  Geelleraa: 

tpmidd  miki.    Eucl.  at  nihil  etl  ddiit  Auetor  mm,  imperoquCj  ut  tu  me.  — 

qui  dem.  Mt&  Ni  dui$.  Dummodo  etc.  £x  nostra  I.  bod  elidendum  In  Impero. 

as.  Pra  tke^auroB,  qood  babet  vnlg.  Veil.  edd.    Quid?  nunc  etiam, 

H  B.,  veil.  add.  Oefoiinim.  —  Verbl  Inierrogailonis  ante  ntinc  postte, 

rcFanasa  prima  prodachar,  ml  semper  posiposlinm  babel.  Bensas: 

r«  eaaipoalilvam  In  perfeeio.  0""          Uetum  lienimque  le  interrogo, 

.              ^.  an  mIbi  Ilium  despondere  veils.  Hie 

?!51     '      *"'*Sl      19.  vulg.  htucdi  bene  variant.  V«t. 
torrl  nafuil.    II aal  ettclen-       ,..,,„'.  '^v„..,  v  n  -  d.ii 


Ukt,  ant  alterna  quia.  —  HI.  »o-  h„ji, 

num  quae  causa  e»tf  Au.  tmmo  op- 
70.  Mia  raw  geril,  dob  ex  bsu  sao,   t«iiie.   Volg.  Oodie  quia  faeiamue,  (ut 

■SB  ez  aaa  siiniaie  agli,  non  nilior  ea  y.  c.  e(  Pall.)  num  quae  eau$a  eH? 

•ceastona,  qua  aaae  ael  consulai.  f,,,^  edepol  opiMiRff,  ut  et  Capt 

73.    IbaquHur    adversus    Slapaylaa^  II,  9,  104.   Neuimm  horum  potest.  Ce- 

laae  eac  laiaa  lo  dome.  —  eliDifM^ipL  lanm  opfnflia  non  babel  sensBm,  aefue 


U6 


AULULARIA. 


Gr^do  ego  illiiiii  iam  inai&diTiMe,  mt  ^ste  thenarAm  doaii: 
Id  inhiat;  ei  ifflDititem  hue  ^bsliDtTit  gHMk.] 


ACTUS  n.   SCENA  HI. 

EUCLIO.  STAPHYLA. 
Ed.  tJbi  tu  e0,  quae  ddblateraati  Urn  vicinia  6iiiiiibaa, 
Mdae  me  filial  daturum  ddtemi   Heus,  Staphjla,  toco! 
^cquid  audia?   Yiacula  iotua  ptkre  propera  atque  ^lue! 
Filiam  despdndi  ego;  hodie  niiptuiii  huic  Megadord  dabo. 
Srji.  Di  bene  vortant!    V^rum  ecastor  ndn  poteat:  •Qbitdm  eit 

nimis.  i 
JSrcr.  TAce  atque  abi!  CurAta  fac  aint,  quom  A  foro  redeem  domn; 
Atque  occlude  a^dia.  Iam  ego  hie  Adero.  Stj.  Quid  ego  dAdc  agaal 
Niinc  nobia  prope  ad^at  exitium,  mi  dlque  heriii  Cliae: 
Ndm  probrum  atque  pArtitudo  prdpe  adeat  ut  flit  palam; 

{^udd  celatum  eal  dtque  occultatum  daque  adhuc,  nunc  ndn  poteat  II 
bo  intro^  ut,  herua  quae  imperavlt,  ftcta,  quom  Teniil,  aient. 
Nam  ^caator  malum  moerore  mtStuo  ne  miattim  bibam. 


ACTUS  n.  SCENA  IV. 

SSROBILUS.   ANTHRAX.  CONGRIO. 
Str,  Poatquam  dpaonavit  h^rua  et  conduiit  cocoa 
Tibfclnaaque  haace  ipud  forum,  edixft  mihi, 
Ut  dfapartirem  opsdnium  hie  bifiriam. 

Ita  babet  Lamblnos.    Aal  iglinr  ett  aut  verbera,  vapoIaUo.    Sic  Aalii.  I,  1,  ^ 

Imo  eUcteodam,  el  leg.  optume.    Goell.  cave  sis  malam  rem!     Earn  Igitor  Ilk 

num  qua  cauia  e$t?     E.   imo  pol  metuii  Siaphyla,  comparai«ae  ean 

optuma.  culo  amaro,  quod  ebibendom  alibi  sti,  et 

88.  ilium  una  syllaba  enunciandum.  In  quo  mlsia  bM  poena  cam  moertrei  I 

89.  obstinavit,  pertinaeiier  peiil(.  Liv.  e.  eiulaiione. 

XXIU,  39.    Obsiinaverant  animis,  vin-  Act.  II.  So.  IF.    Prodil  In  aceaaa 

cere  aut  mori.  —  ea  gratia  ^  I.  e.  earn  Strobilus,  servoa  Megadorl,  cum  di«b« 

Ob  rem.  coquls,  Sirabace  et  Congrione,  dualii- 

AcT.  IL  Sc.  III.  3.  Both,  pura  pro-  que  simul  agnis,  allero  plngnl,  alteft 

pere  a.  e.  ex  Palmerio  et  Acidalio.  macro,  et  duabua  tiblclnla,  altera  Itea 

Noatram  vulg.  el  omnea  edd.  veit.;  quam  macra,  altera  plngul,  ad  parandaa  eee- 

Lamb.  Ita   explicai :  aqoa  pura  lavare  nam  in  Megadorl  et  in  Eucllonla  aedlbii, 

Celuere)  propera.  Turnebus  sic:  tu  Ipsa  quarum  atria   in   acena  conapidoaiar. 

ante  pure  lauia,  vaaa  propere  expedl  Divialo  At,  et  Slrabax  cam  plagriMt 

atque  eloe.  —  Pure  propera  atque  clue  agno  et  macriore  tiblclna  IntroU  ad  Ut- 

I.  e.  q.  propera  aique  elue  pure.  gadorum,  Congrio  aotem  cam  agno  aur- 

4.  Sic  vulg.  et  B.    Contra  veil,  et  cido  el  tiblclana  craaaloro  ad  EucUaaiB' 

Lamb.     Filiam  despondi  ego   hodie,  Praelerea  alii  adauni  aervl. 

huic  nuptum  Megadoro  dabo.  I.   Postquam  opsonavii,  I.  a.  can 

7.  lam  adero  I.  e.  q.  brevi  adero,  obaonlum.    Opsonare  enim  ot  ope^Mxi 

brevl  redlbo.  (v.  va.  16.)  eal,   parara  opaoalnm  ait 

12.  malum  moerore  mistum.    Sic  B.  convivlum.    Cf.  Bacch.  I,  1,  tiS.  Tk 

ex  emendalione  Gronovll,  quum  vulg.  el  facito  opioudtum  nobis  ail  apaleafaai 

omnea  edd.  babeani:  malum  moerorem.  opsonium.  et  lb.  I,  2,  36.    An  Mc  arf 

Malum  cum  aervl  meiuuut,  aut  berl  aer-  coj  ret  op«ona(uiii  est,  odaecro? 

via  miniianlur,  inieiligenda  eat  poana,  9.  Pro  volg.  hie  Bocii.  IkinCm 


ACTVS  .11.     SCBSA  IV. 


Me  it  qotdem  horde,  dicam  palim,  non  divides. 

qud  lu  totofli  me  Ire  Tit,  operim  debo.  ft 

Bellum  ^1  padicam  liro  prostibuldm  popli! 
It,  ti  quis  Tellet,  te  hntd  nevellefl  dMdi. 
B.  Atqui  dgo  ittnc,  Aolhrix,  alioTonum  dfxeram, 
n  isluc,  quo  tn  iosimnlas.    Sed  heraa  ntkptiit 
ins  h6die  faciei,   ji.  Qndius  ducit  filiamf  10 
m.  Vidni  hniua  Euclitfaia  senia  e  prdxumo. 

Adeo  opsoni  liinc  dfmidiom  iusait  dari, 
cum  Aiterom,  ilidemqae  Alteram  tiUcinam. 

Nempe  hufc  dimldium  dMs,  dimidMm  domil 
«.  Nempe,  afcut  dicta.    C.  Qufdl  hie  non  poterat  dd  aoo  IS 
oez  6p8onari  ffliai  in  ni&pliia? 

m.  Vah!    C.  Quid  negoti  euil   Stm.  Quid  nefoti  alt,  rogaal 
m^z  non  aequo  eat  Aridua  atque  hie  ^at  aenei, 
Ain'  tindem,  ita  ease,  at  dfcial   Stm*  Tute  eilatuma. 
In  dfytm  atque  homlnum  cUmat  continud  fldem,  20 
am  rdm  periiaae,  s^que  eradlcArier, 
sad  tigiilo  ftkmua  si  qua  exit  foraa. 

.  flaee  reelo  Coagrioal  trtboonlvr  In  14.  huie  ac  BucUoaL  domi,  ae.  Me- 

K.  •!  e4d.  veil.    la  9wHm  OBmhio  le-  s^Aorl.   Pro  dieUj  qoed  habet  vulg.  et 

orem  se  praesiat  Antlirace  el  In  hac  velt.  edd.,  Lamblnoa:  dtieif,  ml  alt  fai 

leqaentlboa  seenia.    Delnde  v.  6  — 7  omnlbaa  ae  vldlsse  codd.,  et  habeat  Ca- 

aendl  AiHhraci,  et  v.  8.  deaiom  8tro-  merariaa.   Botbius:   Nempe  hue  dfrmt- 

I.   Naai  et  Antbrax,  qoem  alloqoltar,  ifi'iim  dicie^  dimidium  demum?  ex  Aal- 

«ai  Inalmalaverat  atroblU  oraUonem  v.  dallo.  —  Laogg.  domui.    £go  praefero 

Porro  v.  10.    Quoiue  etc.  et  14.  vulg.,  nlal  qaod  probe  dttci*  CQUOd  ba- 

B^e  ate.  reele  tribal  poaaunt  An-  bent  el  Pall.3,  aeaaumqae  exlatlmo  eaae : 

icL    Contra  v.  15  videtar  varlatio  nempe  lu  dacia  lam  CqoMl  pompam)  dl* 

aoMnua  eaae   (kelenda ,   at   verba  midiam  opaonlam  BaellonI,  dlaildlam  vero, 

id  ete.    Congrlo  loqaatar,  et  qoae  at  apod  voa  domi  vestrae  appareior?  — 

WMtnr,  V.  85  aotem  Antbrax.    In  IHett  aaiem  ex  aeqaenti  veran  In  prae- 

f.  mrioi  ploraqao  baec  CongrlonI  trl-  eedentem  videiar  aaaampiom  eaae. 

lalaff  Aatbrael  antem  baeo  laniom:  Ooell.  rfvcit  et  domum. 

•ff  IB  anv  veil.  edd. ,  qaae  v.  44.  ;  q        It  da    n  n  tik 

M:  OHM  t«  oif  ?  Item  va.  45.  et  va.  ^'  ^     ^  ^ 

verba  Fur  ete.  Anibrael  trlbonnl.  —  20.  Non  omlltendam ,  In  veil.  edd.  et 

htaa  CongrlonI  baec:  6.  7.  36.  48.  apad  Lamblnam  Ita  boa  veraos  ordlnatoa 

GoCTnn  ete.  45.  47.  Fur!  e.  /.  ir.  eaae:  Suam  rem  p.  ete.    Qiim  tflvtfm 

i^u  Anibrael.    Goellema  4.  5.  trl-  eie.    De  $no  Hgillo  ele.   8le  enim  legl- 

I  ABflmcl;  6.  7.   CongrlonI,  delnde  tur  tbi:   Ugillo  aat  ligeUo^  boe  eat, 

nqm  CongrlonI,  praeier  44.     Sic  ezlgao  ligno,  pro  qao  valg.  B.  e.  ii- 

a  oto.  et  46.    TVn'  —  trifureifer,  —  gillo.    Aiqae  Iliad  etiam  probat  Lam- 

!  in  fuidem.    Sle  Lamb.    In  valg.  binua  earn  SImeone  Boalo,  altqae,  ligH- 

m  ot  aid.  velt.  abeat  tti,  ande  B.  de-  lum  aloilliter  formal  am  eaao  a  poela,  at 

frepalam  ex  eonleetora,  at  vMetar.  gigillum  a  aigno,  et  Ipaam  tigillum  a 

ilL  hie  tarn  palam^  ex  Llpsio.  tigno.    Nonloa  aatem  ligello  legit,  In- 

r.  Banana  obaeoenaa.    Pott^  Int.  etsi  terpretatnrqae :  (tigfnnolvm  et  domiei- 

aria  I  te  nolle  divldl,  tamen  poal,  al  (ium  6re9e.  Venim  Cigittttni.  oat  penlea, 

a  ete.   Vnlg.  haud  non  «el(et.  longnrloa,  e  qata  teetom  eomponltar. 

J.  Beqnor  Lnmblnun.   Vulg.    Vidni  Sle  Tlbull.  If,  1,  89.     lUie  eempotitie 

m$  JBWcli'onit  e  proximo.   Bdd»  vaM.  primum  doeuere  iigilUe  Kxigumm  eiridi 

m,  —  BotJi.  Fieimi  Buelionie  Mm  /Vanife  operirt  domum.  Similiter  Peiro- 
vaulBia,  at  el  O.                .  ..:e*  .^alBa:  FraaCeren  quae  fumoeo  euepenua 


108 


AULULARIA. 


Qutn,  quom  li  dormitaoi,  fdllem  [«tbi]  obstringlt  4b  gnlta. 

C.  Curl   Stm.       quid  animae  f6rte  amlttot  ddnnieBa. 

C  Etiimne  obturat  fnferiorem  fdUurem, 

Ne  quid  aolmai  f6rie  amiltat  d6nniena1 

Stm.  Haec  mihi  ted,  ut  tibi  med,  aequon  eat  crMens. 

C.  Imo  ^uldem  credo.    Stb.  At  acio'  etiam,  qndmodof 

Aquam  h^rcle  plorat,  qu6m  lavat,  prof&odere. 

C.  Censdn'  talentum  migoum  ezorari  poteaae  II 

Ab  i8t6c  aene  ut  det,  qu/  ftamua  liberie 

Stb.  Famem  hdrcle  utendam,  ni  roges,  nunquim  dabit 

Quio  ipni  pridem  tensor  anguts  d^maerat: 

CoU^it  omnia,  Abatuiit,  praes^gmina. 

^.  Edep6i  mortalem  pdrce  parcum  pra^dicaa.  K 
C,  Ceo8^*  vero,  adeo  ease  pArcum  et  miaere  vfreret 
Stb.  Puifn^Dtum  pridem  ^ii  eripuit  miiuos; 
Homo  id  praetorem  pidrabundua  dtSrenit; 
loHt  ibi  postuiire,  piorana,  6iulana, 

Ut  afbi  iiceret  miluom  vaddrier.  II 
Sezcdnta  aunt,  quae  m^morem,  ai  ait  dtium. 
Sed  ut^r  Tostrorum  est  cderior,  memori  mihi. 
C.  Ego,  ut  miiliito  meiior.    Stb.  C6eum  ego,  noo  fur^m,  roga. 
C.  Cociim  ego  dico.    Stb.  Quid  tu  aial   Jl.  Sic  aum,  61  videa. 
C  Cocua  Hie  nundiniiist:  in  noni&m  diem  49 
Solet  ire  coctum.    ^.  Tun*,  trium  iitteHlrum  homo, 
Bfe  ¥ituperaa1  fur!  ^tiam  fur!  trifurcifer!  .... 


iigillo  C9H9eroabat  ope$  humilii  ca$a.  allqab,  tarn  paree  el  adaere  eaM  vivcit 

II,  16.  poase.   Slve :  an  fa  ra  vera  eeneea  tw 

23.  Vulg.  babet  §ibi  poat  foUem^  non  iia  esse  parcomf  an  boa  la  aMadflit 

habent  vetu  nee  Pareua  in  lejrta.  —  an  serio  censes ,  etc. 

gula  est  Ipslus  fioclionis  gala;  follU  37.   Pulmtntum  deacendll   a  paRti 

aoiem  saceua  ceriaceus  maior,  oppositas  est  que  cibus,  que  diu  veterea  Beaari 

perae,  quae  minor  erai.  Cf.  Epid.  Ill,  8,  pro  pane  atebanior.  Consiabal  ex  tadtff 

15.    Peratim  ductitare:  at  ego  foUitim  aqua ,  melle  ant  caseo  et  ovla  lalcf  as 

dnctitabo.    Pugiles  ulebaninr  elusmodi  mlxtis.  Dlffert  antem  a  pnlpaMenlo,  qasd 

follibus  foeno  fortasse  expletis  in  formam  est  cibus  ex   came,   Imprlaila  fierlM. 

bnmanae  llgurae,  adversus  quos  ictus  Paiet  pulmenil  non  nisi  mlnalaai  partlcfl- 

ferrenl.    Cf.  Rud.  Ill,  4,  16.  extemplo  lam  mUuum  potulsse  aoferre.  —  OesIL 

hercle  ego  te  follem  pugilatorium  fa-  pridem  eidem  er.  m. 

ciam  et  tncur«a6o  pugni$.  38.  Hune  v.  vetU  et  Pall,  ale:  Bom 

25.  inferiorem  gulturem,  Ini.  podicem.  ad  praetorem  plorahunduo  dtomit 
Guitar  autem  masc.  gen.  bic  usurpari,  Vulg.  deplor.  venit.  Lamb,  qoefi*: 
noiarunt  et  Nonius  el  Prise.  V,  4.  plorab.  dcvenii.    El  recle,  ut  exlallB*i 

26.  Hunc  versum  Inclusii  B.,  quoniam  quamvis  vs.  seq.  dlcator  pioramo, 
absit  a  cod.  Guelpberb.  perperam;  nam  42.   Edd.   signum    Inteirogaail  peat 
est  IteratIo ,  boc  eerie  nexu  baud  sane  celerior.    Verom  est  videtnr  pro  $A  pe- 
Ulepida.  siium.   Cf.  Ind.  v.  Indicativuo  pra  csa- 

30.  exorari  potetee.   Sic  edd.  veit.  et  junctivo. 

Pal.  6.  et  3. ,  ilem  LambinI  codd.  2.  pro  43.  Ego  ut  multo  meiior  el  valg.  I 

quo  B.  ex  conl.  ejorarier^  omisso  v.  veit.  edd.  Sed  B.  omisit  ttl,  acrlpahfat: 

pofette.  — qui  fiamuM  liberi;  ergo  servi  Rgo,  multo  meiior,  ex  codd.  Laagg. 

sunt  Isti  coqul  suntque  sub  domino  all-  44.  Goell.  Cocum  ergo  dico. 

quo  coque.  —  Goellerus:  —  exor.  po-  45.  nundinalie^  non  alai  anno  qas- 

(esite  j4b  hoc  eene,  ut  det,  qui  f.  I.   ^  fae  die   condacllor,   1.  e.  rare,  ata 

36.  Verbum  esse,  quod  fiovoovXXd'  faalMla,  quia  nequaa  eat.  —  caetaih 
pcog  proferendum,  sustulil  Bolbiua,  at  :  aA^  aa^jpaaduai. 
cum  60  Goellerus.    Sensus:  vix  craiai 


AcTDt  II.     SCBHA  V. 


ACTDS  II.   SCENA  V. 

STROBILUS.   ANTHRAX.  CONQRIO. 

'n.  Ttce  ntme  lam  to,  atque  <|[nAni  horam  uter  ett  pfoguior,  ... 

Lie^.    Stm.  Tu,  Congrio,  ^um  sume  actuhim  tibi, 
que  iniro  M  iliac,  ^1  vos  ilium  a^qalmini. 
m  c^teri  illuc  id  nos!    C.  Hercle  inidria 

ipirtiTisti:  p/ngaiorem  agnam  isU  habent.  5 
ji.  At  tibi  nunc  dabitur  pfDguior  tibfcina. 
4ne  cam  illo,  Phr^gia.   Ta  autem,  Eletkaium, 
\e  Intro  abl  ad  noa.   C  6  Strobile  aAbdole, 
icdne  detruati  me  M  aenem  parcfaaamum, 
li,  ai  quid  poacam,  oaque  id  ravim  poacim  priaa  10 
iBm  quidqaam  detarl   Stm.  St^ltaa  et  aioe  gritia  ea. 
i  r^te  facere,  qaindo,  quod  faciAa,  perit] 
Qoi  T^rof   Stm.  RogitaaY   lim  priocipio  in  a^dibua 
rbm  latic  nulla  tfbi  erit.   81  qui  uti  Tolea, 
oio  iba  te  afferto,  ne  6peram  p^rdaa  p6acere.  1& 
B  ipud  noa  magna  tArba  ac  magna  filmilia  eat, 
pp^Uex,  eurum,  T^atea,  Taaa  arg^ntea: 
al  perierit  quidpiam  (quod  i4  acio 
Bile  ibatinere  p6aae,  ai  nihil  6b¥iam  eat), 

fer,  IL  8c,  F.  1.  ogiite  horum.  €i  tme  gr.  ett ,  reele  /.  ferii  plane 
Teu.  ei  Laab.  alaoe  PaL  6.  ognum  neqalt  per  vecaiUD.  laltar  qaenlaiii  Ulad 
«  konm^  uier  e.  p.  —  Valg.  et  B.  onice  rectam  probaadamqae ,  et  qola 
mm  hme  nttr  ui  p.  —  tifer  eif  vl-  eptlml  eedd.  Iia  babenl,  veraoa,  qal  ae- 
ir  f«altaM  pro:  qui  etf,  qaoDlam  qoliar,  quia  neqoe  cam  lUls,  neqae  earn 
M  fueatlo  de  ea  re  etae  poMlt.  In  bb  quae  aeqannivr,  qaoad  aenaom,  reete 
aa  aatem  babet  StrobUaa,  Coagrionem  eoneUlarl  poleat,  pro  InaltlUo  et  anp- 
lieia,  Ha  at  pro  pteg nlore  auMrioreai  pealiiUo  babendoa  et  ex  bee  loeo  ex- 
#tai  agaaai,  eb  ridlenlaai,  qaod  pangendaa  eaae  vldetnr.  Stuliu§ei  nmt 
Mm  coBMedla.  Omlaaa  apodoala:  gratia  et,  li.  e.  to,  Congrio,  atnltna  ea, 
m  tUf,  Jntkrax,  qaod  non  videa,  tlbl  bene  proapocloai 

.  Bone  et  aeq.  veranm  Ita  serlpsi,  eaae  eo,  quod  apad  BacUonem  ea  co- 
luM  Lamblnna.  Valg.  eum  ttnne,  cloroa;  et  Ingratoe  ea  erga  me,  qal  to 
■a  eW  •—  intro  ilitu^  et  «oi  iUum  lUoc  Ire  loaal.  Qaam  bene  aatem  el  bae 
ilanTaf.  Valg.  verbam  Lieet  CongrI-  re  ett  prospeetam,  atatim  deeet  v.  18. 
lilMi;iedd.  toii.  Antbrael.  Licel  lam  prine.  Qalvia  Igltar  videl,  veranm 
m  ant  fennala  approbandl,  qaaal  I.  12  boc  esse  Ulaiam  ab  allqao,  qal  verba 
tel.  —  tttoi  fiinie  Dam  bee  dlclt,  SiuUum  ef  atae  gratia  e$t  In  alia  allqoa 
pfaiBal  macUentam  protradU  Congrionl.  veiere  vel  iragoedia  vol  cemoedla  legero 
UIm,  aa.  ad  BaeOonem.  —  et  «of,  ae  memlnlasei.  GoeUenin:  Stultum  ett 
am  aervL  Nam  peraooaa  loquenlea  et  fine  grmtia  —  Te  tfri  r«  /. 
aaifaa  allae  eilam  motae  peraenae  13.  lam  priocipio  I.  o.  q.  prtmnai. 
Itaaaaiar  in  veterum  comoedUs,  calna  14.  Tmrba  ae.  vol  aervorum,  vel  nl- 
N  aBa  1b  Planto  oeenrrunt  ezempla,  nda  eoploaae  aupeUeeiUla.  —  ti  fui  uti 
am  ia  Arlatopbane  erebra.  Vide  aeq.  aolet ,  pro :  ••  qua  re  uii  oolea.  Bio 
1 ,  4.  vbl  eaa  voeat  diaelpolea  aaoa  Lamb,  et  B.  ^  Valg.  Si  quod  uti.  Vett. 
ptia.  BlaUllier  Antlirax  II,  9.  babet  8i  quid^  nU  V.  C.  et  PaU.;  qaod  Goel- 
aaeam ,  Haeliaerlonem.  lerat. 

Vatl.  edd.  Hut  iniro  mbi  dum  ad  16.  Vett.  Me  eateaa  apad  not  m.  t. 
fMd  raeeph  Botblaa.  ae  magna  fam.  ett.    Valg.  et  Lamb. 

Velg.  dafmstifl.  omUtant  atitem,  qaod  B.  reilnoH,  qal 

.  Vett.  earn  V.  C.  et  PaU.  4.  SM^  alteram  magna  amialt,  qnemadmodam 
Id  aana  gr.  et ;  atqae  boo  aMUiai  aaatiltar  In  V.  C.  et  PaU.  la  qoibaa  aee 
m.  Mam  quad  valg.  habati  Sliifcgb:  ealaai  lagliar. 


110 


AULULARIA. 


DIcdint:  coci  abatul^ruol:  compreh^ndite,  M 

Vindle,  verberite,  in  puleum  c6ndite! 

Hohinc  libi  iatic  nihil  eveniet:  qufppe  qui, 

Ubi  qofd  subripias,  nfhii  eat.    Sequere  hae  m^.    C  Sequor. 


ACTUS  11.   SCENA  VI. 

STROBILUS.    STAPHYLA.  CONGRIO. 
Stb.  Heua,  SUphyla,  prod!  atque  6atinoi  aperi!    Srji.  Qui  vacall 
Str.  Strobflua.   Stj.  Quid  Tia?   Stm.  Hda  ut  acdpiia  coeoa 
Tibkioamque  opadaiumque  in  niiptiaa. 
Megad6ru8  iuaait  Eiiclioni  haec  mittere. 

Sta.  Cererfn\  Strobile,  bia  facturi  ndptiaaf  i 

Str.  Quil    Stj.  Quia  temeti  nihil  allatum  iot^llego. 

Stb.  At  iam  ifferetur,  ai  i  foro  ipaua  redierit. 

Stj.  Ligna  hie  apud  noa  ni&lla  aunt.    C.  Sunt  iaaercal 

Sta.  Sunt  pdl.    C.  Sunt  igitur  ne  quaeria  foria. 

Sta.  Quid,  impuratel  quimquam  Velcand  atudea,  U 

Coena^ne  cauaa  aut  tiiae  mercedia  gritia 

Noa  n68tra8  aedia  pdatulas  combiireref 

C.  Hand  pdatulo.   Stb.  Due  iatoa  intro.  Sta,  SdquImiDi.  ^ 


ACTUS  11.   SCENA  \U. 

PYTHODiCUS. 
Curdte;  ego  interTiaam,  quid  faci&nt  coci; 
Quoa  p6l  ut  ego  hodie  adrTem,  cura  mixuma  eat 
Niai  tnum  hoc  faciam,  ut  fn  puteo  coenim  coquant; 
Inde  cdctam  auraum  aubducemua  cdrbulis; 
Si  aut^m  deoraum  cdmedent,  ai  quid  c6xerint; 


21.  tn  ptUeum  condiie^  b.  e.  in  lo- 
eum  tobterranoon ,  non  in  quo  aqaa  ei- 
■et,  sed  baraibrum,  Aaxxoy,  quo  delru- 
debaninr  coqui  rapacoa.  Cf.  sc.  7.  v.  3. 

99.  $€quere  hac  me,  ac.  Congrlo. 
Nam  Amlirax  cum  aula  dudum  va.  3. 
in  domum  Megadori  inlroierai.  Hioo  lecie 
poatremum  Sequor  in  vulg.  et  edd.  vett. 
Congrioni  tribuUur,  quod  porperam  B. 
AnUiracl. 

Act.  IL  Sc.  Vl.  6.  Sic  vulg.  et  edd. 
volt.  Nimirum  bod  elidendum,  supplen- 
dum  auiem,  ul  aiiepo,  auziliare  verbum 
call's.  Macroblua  lamen,  qui  cilat  li.  1. 
Lib.  Ill,  c.  11.,  vldeiur  legiaae:  hi  tunt 
facturi  nuptiai.  —  In  aacria  Cereria 
antem  non  adhibebatur  vinnm  apud 
Oraecoa. 

7,  ipfua,  ae.  Megadorua. 

8.  oatercf ,  1.  e.  tabulae  Ugneaa,  pa- 
riedbna  etc.  induciae. 

10.  Pro  quamquam ,  quod  babet  valg. 


ot  B.  et  G.,  vett.  guided.  Cetaraa 
V.  a  Sunt  a$$fire»?  et  9.  Sumt  igUm 
etc  et  13.  Haud  postulo^  quM  aarii 
vnlgo  Strobile  tribnumnr,  Congrloala  eaWi 
ex  context 0  paiet. 

Act.  IL  Sc.  P  ll.  1.  PylAodicMt,  ae^ 
vua  Megadorl,  aulenala,  v«l  as  hMii 
CCf.  II,  2,  66.)  vel  ex  aadldda  aBi 
prodit ,  et  eo  voraua  adhaa  laqollv  al 
aervoa,  qulbua  do  opera  aUqaa  piaa- 
ceperat. 

8.  tf(  in  putcQ.  Sle  add.  relt.  H 
vulg.  —  B.  in  pulco  nl.  —  pnlcni  aa> 
tern  eat  cella  aubterranaa.  Cf.  8€.V,SI. 

4.  inde  coclam  aMrtuni.  sic  val^  Vl 
V.  C.  PalL  que;  quod  al  prokaa,  mM 
corripiendum,  at  Ampa.  1,  1,  4b  Mt 
eras  c  promtuiria*  Sed  vail.  •!  Laab* 
Coclam  ind€  auraum.  Both.  Jntfe  c 
mAiucemut  nrwum  corbnlta. 

6.  Si  autem*  Sic  vail.  valg.  Laal- 
—  Baib«  Sin  aulm. 


Actus  II.   Scbha  VIII. 


Hi 


Sapert  {Dcocntti  tiaiit  et  coentti  inferL 
Sed  T^rba  hie  facio,  quU  negoti  nil  del, 
lapAcidarum  abi  tiatoin  liel  in  a^dibus. 

ACTDS  n    SCENA  VHI. 

BVCLIO  CONGRIO. 

Su.  Voloi  Anifnoin  taodem  cdofirmare  hodi^  meum, 
Jt  btfne  me  haberan  fillai  ni&ptiis: 
TeDio  id  maceliam,  r6gito  piscis;  fndlcant 
^rda,  •gninani  c^ram,  caram  b^bulam, 

ritalfiiaiii,  cetam,  pdrcinam,  eara  dmnia;  & 

itque      fuerunt  cArlora:  aea  ndo  erat. 

Lbeo  mine  iratoa',  qudniam  sibil  eat,  qaf  eman; 

ta  fllia  impuris  dnuiibiia  adIW  manuni. 

^einde  ^omet  mecum  cdgitare  iatdr  vlaa 

kc^pi:  feato  die  si  qaid  prod^eria,  !• 

^fdato  egere  Ifceat,  sial  pep^rceria.  , 

^oatquam  Iiinc  ralionem  cdrdi  reatrique  Midi, 

kccteit  aoimna  id  meaai  aeot^tiam, 

|aam  infnumo  aomtu  fiiiam  ut  nupt^m  darem. 

fune  Maculum  emi  el  hia  coronas  fldreas ;  15 

[aec  fmponentar  in  foco  Doalr6  Lari, 

It  fdrtuDataa  ttdat  |[naUe  irftptias. 

md  quid  ego  aperUa  addis  noatras  cdoapicorf 

It  alr^itaa  eat  intna!  nAmuaai  ego  compiler  miaerl 

I  AnUm  malorem,  af  pote,  ex  viefoia  20 

7.  Versus  mslat  sssoslonlsy  ntnt  tusi 
efSnxerli.  Vslg.  el  edil.  veil.  Aheo 
iratu9  iiZme«  fuoniam  nihil  etf,  qui 
emam.  Qaem  seqaor,  at  Uliue  fU  mo- 
DosyUabmn ,  qui  smem  ne  elldalar. 
Atqae  de  lUo  cT.  MMt.  9,  2,  30.  Ca- 
nine et  lilc  versiu  et  qui  Mqalior,  vlden- 
tnr  loBltliU.  Nam  manum  adire  aUcuif 
est  male  traciare,  declpere  allqaem, 
male  nuilcsre,  frandare.  OoeUenia: 
Irdiue  aheo  HUnCy  quoniam  lUUI 
qui  emam. 

IS.  aecetfjf  ad  L  e.  animua  bmbs 
iMnc  mesm  senlenllam  approlmvll. 

15.  tuiculum  a  tbare  dlmlnntlvam.  — 
Boili.  ZVtine  (ufcttZiim  emi  hoe  H  tar, 
fl.  —  Volf .  «ic.  Aotce. 

17.  Betli.  Ui  fort  gnaUi€  fomai 
pCiae. 

19.  B.  Ki  $irefituM  mfMai. 

SO.  Secatos  aam  Lsmhtawa  el  Dob* 
ssm.  Vnlg.  fi  potef,  oicinui*  qaod 
Ooellenie.  Boili.  ti  poUH^  vie,  Cf.  II, 
9,  4.  ejr  proxvmo. 


8.  Vslt  et  B.  •»!;  volf.  et  cedd. 
nU. 

a.  Saj^danm.  Coanm  verbom  a 
\tmu  ad  fermam  pstreaymleorum:  Atd- 
wwmf  PflssUdsniBi,  Tyndarfdarum,  Tan- 
Manm  eis. 

>cr.  IL  So.  VUL  Bedit  Eoelie  ab 
ra,  aao  ae  cealolerat,  at  emeret  op- 
imtam*  Jbl  aafem  qoonlam  omnia  eara 
Bfai  lisaffaal,  alhU  emit,  praeier  par- 
itafls  partlsnem  tborls  sd  aacra  Larl 
rtamia,  at  Soreaa  eeronas;  quae  lam 

1.  asu/lrmflrf,.  L  e.  fonlter  epnalllum 
pflva,  erigsfo  salmom  tanqoam  ad 
igmaai  Aietaob  Sballlier  etfirmare 
«mm.  Mere.  ProL  81. 
a.  Valg.  Vi  hemn  ftoberem  fiUae  nu- 
Eat.  Vett.  odd.  Ui  bene  boberem 
mm  bm/Imm  m  uMpiiie^  at  et  Lamb. 
mmfiiiM  oeearrlt  II,  4^  16.  et  me  ante 
mm  laaabatar  la  sod.  Cameraril.  Hlne 
lUaa:  Vt  htnm  me  hah,  JUiai  in 
pUU. 

0.  OSS  aoa  erat  sc.  mlbl;  non  erat 


112 


AULULARU. 


Pele:  ha^c  eat  par?a;  cApere  non  quit.    Bu.  Hd  mibil 

Perii  h^rcle!  aurum  rdpitor:  aula  quaMtur. 

Nimfrum  occidor,  nisi  (fgo  intro  hue  propero  cArrere. 

[Ap6ilo,  quaeao,  aiibveni  mi  atque  AdiuTa: 

Confige  aagittis  ftkrea  thesaurdrioa! 

Quoi  in  re  tali  iim  aubveoiati  iotidhac. 

Sed  0^80  priua,  quam  prdrsua  perii,  dkrrerel] 


ACTUS  IL   SCENA  IX. 

ANTHRAX. 

Dromd,  desquama  piacia.   Tu,  Macha^rio, 
CoDgHkm,  oiuraeDam  exddrsua,  quanti&in  potea. 
[Atque  omnia,  dum  abaom  bine,  exoaaata  fac  aient] 
Ego  bine  artoptam  ex  pr6xumo  utendim  peto 
A  Cdngrione.   Tu  iatum  galinm,  af  aapia, 
Glabri6rem  reddea  mfbi,  quam  Tolaua  lAdiuat. 
Sed  quid  b6c  claqioria  6ritur  bine  ex  prdxnmol 
Coci  bdrcle,  credo,  ftciunt  officitim  auom. 
Fugiam  intro,  ne  quid  turbae  bic  itid^  fuat 


SI.  Pro  haec  eit  parva^  quod  babent 
Lamb,  et  vulg.,  edd.  vett.  haec  pravast, 

23.  GoeU.  ni  intro  kuo,  Botb.  pro- 
pore  propero  versa  letrametro  tr. 

86.  Qtioi'  tn  re  foil'  etc.  Hunc  verfom 
Ita  babet  volg.  et  edd.  anit.,  Boib.  post 
S4.  eoUocavlt.  Sed  qoonam  tempore, 
qaaeso,  fiucllool  lam  anfebac  subventt 
ApoUo?  Qaid  mulia?  quatoor  postreml 
versos  sparIL  Non  enlm  oilum  erat  post 
V.  23.  plara  eiiam  a^Jlcere.  Alqae 
Ipsum  doplex  eurrere  rem  aperte  prodit. 

Act,  U.  Sc.  IX.  Prodit  Antbrax  co- 
quae  ex  aedlbos  Megadorl,  artoptam  a 
CoDgrione  peiitam.  Dum  autem  prodit, 
In  limine  stans,  Intus  lobet  coqoos  soos 
places  Interim  corare  et  apparare. 

2.  exdorma,  pro:  exdorsa,  I.  e.  dor* 
sam  confrlnge,  aut  exime,  ut  expUcat 
Festos.  NonlQs:  dorso  nuda.  —  quan- 
tum potee,  L  e.  qoam  clilsalme.  B. 
pofett.  Nostr.  et  Monlus,  qol  citat  b. 
vs.  In  voce  exdortuare. 

3.  Hone  versam,  qaem  babent  vnlg. 
vett.  Lamb.,  Botblus  eleclt.  Codd.  Palat., 
Uber  Camerarlanus  et  Monae.  bone  lo- 
cum sic  babent  uno  versu:  Congrum 
muraenam  esoBHtta  fae  iient.  Verba 
Atque  omnia f  dum  abntm  kine  Came- 
rarlo  debentor.  Bxossare  est,  ot  alt 
Nonius,  ossa  detrabere,  Usque  detractis, 


pnrgare.  Verboai  aaeplaa  obvlis,  H 
Ter.  Adelpb.  HI,  8,  95.  abl  Syras:  pm- 
cet  ceterof  purgo,  Dromo:  Cmgrm 
iatum  masimum  m  mqua  aMto  Mtrt 
Tanftfper:  ubi  ego  ponoro^  cjiaaaatilaf. 
Et  Ampb.  1,1,  166.  Hie  mu,  fw 
muraenam^  exo$$are  eogiiai.  et  IM: 
qui  pugnia  ot  exottiw  Aoaimffr«a;  eL  v. 
165.    Cr.  Lucr.  IV,  1264. 

4.  artopta  vaa  erat.  In  qoo  paala  lei- 
rebaiur.  Vide  de  bae  re  Pllalaa  BW* 
Nat.  vm,  11.  ubl  bone  loenm 
et  memorat,  lost  urn  panem 
eoqul  solltum  apod  antlqaos 
panem  slbi  feclsse  Qulrltea. 

6.  Glabriorem^  I.  e.  Uevlomi, 
plnmlorem,  minotlsslmla  etUuB 
nudatom.  —  quam  voleme  ImdhuL  La- 
dU  seu  Indlones  erant  aaliatorea,  talt 
a  Lydls  sic  appellatl,  qui  hae  aria  dK 
coniur  exceUulsse.  Sic  Cure  I,  B,  ai 
tin.  Pbaedromus  de  pesaolla :  FiU  aaiia 
mea  ludii  barbaric  L  e.  Latlnl  aalMt- 
res;  SubtiUtCj  ob$eero. 

9.  Vulg.  Fugiam  tnfro,  nc  ^md  Am 
(ur6ae  fiat  itidem,  Bdd.  vett.  me  fui 
turbae  hie  fiat  itidem.  Lamb,  earn  fil- 
gata  faclt.  Botb.  ne  guid  twrkai  tk 
itidem  fuat.  PaU.  teato  Parta:  me  qmi 
turbae  hie  itidem  fiat,  —  Moa 
dum  In  v.  turbae. 


Actus  III.   Schua  II. 


lis 


ACTUS  III.    SCENA  I. 

CONGRIO. 

6pUU  cir^s,  popultres,  fncolae,  adcolae,  didTenae  omnes, 
Dile  Tiam,  qua  f&gere  liceat:  ficite  totae  plAteae  pateaot. 
N^que  ego  oBqnam,  nisi  h6die,  ad  Bacchaa  ¥^ni  in  BacchaoAl 

coquinatom: 

me  miaerom  et  m^os  discipuloa  ft&sliboa  male  c^ntuderunl. 
T6ta8  doleo  atqae  ^ppido  perii:  fta  me  late  habuit  a^oex  gym- 

Daaium ;  6 
Neque  Ugn^  ego  uaquam  gentium  praeb^ri  rid!  p^icriua. 
lUqae  dmnia  exegli  foraa,  me  atque  hds,  onustoa  Mstibna: 
AtUt,  perii  hercle  eg6  miaer:  aperftnr  Bacchanal;  ades^ 
Bequii^r!   Scio,  quam  r^m  geram:  hoc  ipatia  magiater  Iki^  docet. 


ACTUS  in.   SCENA  H. 

EUCLiO.  CONGRIO. 
Bv.  Redi!  qiid  fugia  dqdcI  t^e,  tene!    C.  Qufd,  atolide,  cUmaal 
Ev.  Quia  ad  Trfaviroa  iam  ego  d^feram  tu6m  nomcD.  C.  Qoamdbremi 
Eu.  Quia  cAltrum  habea.    C.  Qoctm  decet.   Eu.  Quia  comminilu'a 
Mlhi.    C.  fatoc  malefactum  irbitror,  qufa  non  iatua  f6di. 


Act,  ill,  Sc,  L  Prorumpll  ex  aedlbos 
C«Bgri«f  male  malcata#  ab  BacJtone,  pe* 
Am«e  at  «lbl  via  delar  ad  AigleBdum, 
fMMadB«dom  aaepe  vlam  pelnnt  propo- 
MMS  is  Mmtedilf. 

1*  «pteit»  1.  e.  q.  ifflploratl,  ut  qoldam 
tsfOcaal.  Lamb,  carl  civet,  vel  a  me 
iMracaU  et  ImpleraiL  Forle  Idem  qood: 
•fllmL  —  popttlare*,  «al  eluadem  eaiia 
triiaa,  diuidtai. 

8.  /Vdftic  L  e.  q.  Neqae  enlm  I,  e. 
Mwm  nlik  —  cogutnatum  I.  e.  ad  co- 
f— dam  Ssplna  enlm  flreqaentla  apod 
Waaiam  Vefbam  aoiem  eo^pUnare  cer- 
ilftar  1b  Plaaie,  aU  et  hquino^  de- 
rmmtimo  eentploaior.  Cf.  Paead.  3,  2, 
86u  64.  bM  pariter  aiqae  bic  codd.  om- 
aaa  cpfMrnare  babent,  aen  eogutfdre, 
aaai  tiMarea  et  bIc  et  UUc  voluere 
Oaed  aeiem  toqutnui  pro- 
alUl  ImpedH.  —  Pro  in  hae- 
'  legarim  boceftofiai,  omlsaa  prae- 
Veram  ea  taaMn  In  omnlbea 

•Bd. 

4w  aieee  iltteqmlof ,  aervea  eoqnoa, 
frtbaaaam  aaa  preralt  In  acenam. 

Bw  gfamafftum,  la  qoo  /aatem  ezer- 
earti.  Ble  Aatai.  II,  %  81.  Gsfmaattam 
fmgri  Taeai  Llbaaam  LeonMaa. 

C  i4g^  prm§k€ri.  Resplclont  baec 
ad  If,  6,  a.  bM  de  Ugnle  praebendla 
lerme  ftili.  —  Ab  lioc  versa  lambici  ae- 
laaalary  qal  apte  traaaltum  faclant  ad 
•etnam  aeqaeBiem. 


8.  Edd.  vetl.  Volg.  B.  babenC  aperit. 
CJnua  Lamblnaa:  aperituTj  qaod  mefram 
requWl. 

9.  quam  rem  gcram.  Cultrum  innnit, 
quern  mana  tenet,  et  qao  at  ae  ab  Eb- 
cUone  defendat,  aese  apparat.  —  ^taa 
magiiteTy  h.  e.  Ipse  Eucllo  tamqaam 
ma^ster,  qooniam  Is  vim  intailt.  Igltor 
vis  vl  repellenda.  —  Pro  me  doemi 
acrlpsl  cum  GoeUero:  me  docel.  Cete- 
rum  In  vetl.  editt.  Ill  versas  Ita  sese  ez- 
clploni:  jiUai  elc.  SequUur  etc.  Nequ€ 
elc.  Itaque  etc. 

Act.  ill.  Sc,  IL  Prorampit  EacUo, 
faste  armataa  com  aals,  ad  loseqaendom 
Cengrlonem,  qoem  ad  Trlsviros  deferre 
minltatur,  qood  abaente  ae  aedea  aaaa 
IntraverU.  Metrum:  wvy  — —  —  — ' 
\j  —  I  v-*  — '  — '  — '  —  SIve ,  at  V. 
1.:  KJKJ —  vy  —  —  www— I  —  — 

WW   etc., ,  Veraaa  aont  SatamlL 

Paene  adlem  slaill^  cf.  Ar.  Lys.  819. 
et  Eccl.  969.  970.  978.  974. 

1.  (CMC,  (eac/  AUoqoltar  aUqaem  de 
sola. 

2.  TVf f  oiVot ,  remrn  capltallam.  Ampk. 
I,  1,  lnl(. 

8.  Pro  Qaio  tcmminaXu^^  quod  Botb. 
scrlpsit,  volg.  et  vetl.  odd.  Qaid  com-* 
mina(ue*f  mihil  ail  el  Gfplleras.  Al. 
gam  comm.    AL  gai'd ,  fBM  miaaiae. 

4.  UXut  m.  I.  e.  la  eo  faiy  vltope- 
raodos,  qood  minatoa  lantom,  aom  llbl, 
nee  Interfecl. 

8 


114 


AULULARIA. 


Eu.  Homo  nullust,  te  scel^stior  qui  vivat  h4die,  5 

Neque  qiiol  ^go  de  industria  Amplius  mali  plus  lubens  Hiim. 

C.  Pol  etsi  Uceas,  palam  (d  quidem  eat:       ipaa  t^tia  'si: 

lU  fiistibua  aum  iDdliior  miaer  mdgia  quam  ullua  cina^daa. 

Bed  quid  tibi,  mendi'ce  homo,  nda  tactio  eall  qua^  rea? 

Eu.  Etidm  rogas?  an,  quia  minua,  qudm  aequom  erat,  f&i?  10 

Sine!    C.  At  hdrcle  cum  magn6  malo  tu6^  ai  hoc  caput  a^tit! 

Eu.  Pol  ego  haikd  acio,  quid  pdst  fuat:  tudm  nunc  caput  a^ntii! 

Bed  in  addlbus  quid  tfbi  meia  ndm  erat  negdti 

Me  abs^nte,  niai  ego  iusserami   Vol6  scire.    C.  Tace  drgo: 

Quia  vdnimua  coctum  ad  n^ptiaa.   Eu.  Quid  tu,  malum,  cAraa,  1& 

Ego  ntrum  crudum  au  c6ctum  edim,  niai  tu  mi  ea  t^torl 

C.  Volo  scire,  ainaa,  an  ndn  ainaa,  nda  coquere  hie  codnami 

Eu.  Volo  scire  item  ego,  mead  domi  mdan*  salva  futdral 

C.  Utindm  mea  mihi  modo  ai&feram,  quad  attuli,  a^va! 

Eu.  Me  baud  podnitet:  tua  ne  dxpetam.  C.  8ci6:  ne  doce!  n6Yi.  iO 

Quid  est,  qud  prohibea  nunc  gritia  nda  coquere  hie  codnam? 

Quid  fdcimus,  quid  dfximus  tibi,  aecua  quam  vdlleal 

Eu,  Etidm  rogaa,  sceldste  homo?  qui  anguloa  dmnia 

Mearum  addium  et  concliTium  miM  perriam  ftcitia. 

Id  tibi  tibi  erat  negdtium,  Ad  focum  ai  addaaea,  X 

Non  fissile  haberds  caput.    Mdrito  id  tibi  factum  eat. 

Adeo  tkt  meam  sentdntiam  Mm  noscere  pdsaia: 

Si  ad  iinuam  hue  accdaseris,  nisi  iuasero,  prdpitia. 

Ego  td  faciam,  misdrrumus  mdrtalia  uti  aia. 

6.  Valg.  et  veil.  edd.  ampliun  maU  12.  Tolg.  quid  poH  ftaif  valt.  add. 
pint  I.  f.  Goell.  iV.  q,  ampliui  de  qui  po$t  fiat.  Sentai:  ego  pol  noa  cm, 
mil.  male  plu»  I.  f.   Scrlpel  malt.  qald  poefea  elt  ftunrmn.  Hoc  eerliB  ^ 

7.  Bothlas  bane  qooqne  versom  cam  toom  capat  none  senliro  doloren  ex 
■equenti  EuclionI  irlbuU;  omiuit  aatem  Ictibus. 

^•«®'  [T'j    18.  Sic  edd.  veil.  -  B.  aieae*'  rffw 


mea  t .  /.  Seneus :  an  sUiU  mihi 
reiia  mearom  reram. 


8.  emaeifuf ,  eallaior;  sallatores  an 
tem  saeplua  tamqaam  molles  et  efTeml- 
nati  a  poeta  commemorantur.    V.  supra 
If,  9,  6.    Goell.  omisKo  miser,  19.  Seqoor  vett.  edd.  et  vnlg.,  fii- 

9.  quid  tibi  nos  tactio  est?  qno  lore  ram  lecilonem  B.  sine  caosa  malavll* 
tn  nos  (angere  aodes?     Sobsianllvom  on  i#- 

,.e«o  r.gU  .ecu.  „o.   «  ..ep,„s    Cf.  're^ir:  S 

A»pb.  I,  3,  21.   Qu,HUb,  hone  eurauo  veu.  dlstribu'nlar.  Cllenu  (Me.  c« 
.'""^7          ?    »'•"•«««• Bolhlo  .ld.m  Can,rianl  (rUull.  SMt«: 

•dd.  Sine  htrcU  cum  malo  magi^o  tuo  'k       . T?.     1.^7  - 

H  hoc  caput  ,mtiet.    Vulg.  Sine  at  ^•"f »»»  ^ 

kercle.    sid  recle  B.  v.  Sine  Eacll.nl  *«^"'  po^nUet:  tuane  expetamj  ». 

IrlbuH,  quasi  percos.aro  fast.  Congrl.-  '"J'^L''ZL  ^iS 

Dem:  mane  quielaa,  ut  libl  plagam  in-  T   ,1 ,i  ' 

geram.  -  »i  hoc  caput  eentit,  I.  ..  .1  »^'»"  . 

eg.  abs  le  feriar  to  caput.    Lambtnus  25.  Id  M  (i6i  erat  megntnm  M. 

taaen  aie  iai.  al  quid  ego  aapio,  si  quid  Cnsirne:  Tm  al  ad  r.ca«  adtalMaa,  M 

In  me  aenaoa  Ml,  non  aine  magno  malo  •"»»         ne80««m  •"«.  ttmac  bob 

tuo  me  vetberastl.    Verberabainr  aatem  '■•"e  caput. 

caput  poilsslmom  apud  antlquos.    Cf.  87.  Tnlg.  el  B.  Jdeo  ut  tu  meam 

Ampb.  I,  1,  165.  n.  Sed  In  veil,  abeal  (u. 


Actus  UI.   Scbna  IV. 


115 


Scis  iim  meam  leDt^Dliamt    C  Qu6  abis?  redi  hursum!  SO 

lu       bene  L%r^rm  amel,      iam,  niti  rdddi 

Mihi  fisa  iubea,  pfpoio  Uc  differani  ante  a^dis. 

Quid  ego  dudc  af^l   Nae  ego  edepoi  ¥<!iii  hue  auspicid  malo: 

Numo  suflD  conddctui;  plus  iam  mMico  merced^t  opui. 


ACTUS  UI.    8CENA  III. 

EUCHO.  ^CONGRIO. 
Eu.  H6c  quidem  hercle,  qu6quod  ibo,  mdcum  erit^  mecum  feram, 
N^que  istuc  in  tantia  periclis  tkuquam  committam  At  siet. 
he  sane  utne  iam  iutro  omoes  6i  coci,  et  tibi'cioae. 
iStiam  iotrod^ce,  t!  vis,  vdl  gregem  TeD^lium. 
Cdquite,  facile,  fdstiuate  niinc  laro,  quantum  lubet.  5 
C.  Tamper!:  postquam  fmplevlsti  ftisii  fissortim  caput 
Eu.  fntro  abi:  opera  h4c  conducta  est  v<Sstra,  non  oratio. 
C\  lieu,  senei,  pro  Tdpulando  hercle  ^go  abs  te  merced^m  petam: 
C6ctum  ego,  non  Tdpnlatum,  dddum  conductus  fui. 
Eu.  L^ge  agito  mectim!  molestus      sis!    I  et  coenim  cdqu'e,  10 
Aut  abi  in  maliim  cruciatura  ab  a^dibus!    C.  Abi  tili  modo. 


ACTUS  III.    8CENA  IV. 

RUCLIO. 

(iiic  bine  abiit.    Di  immortales,  fdcinus  audax  incipit, 


so.  Sett  tarn  meam  iententiam?  His 
SiclU,  inlroll  Bucllo  in  aedes,  at  Inde 
aoUm  Baam  proferat,  ^vacaa  sfallm 
•ceoa  seq.  prodit. 

31.  Lavemu,  iea  forum.  €/.  Her. 
Bp.  I,  li,  SO. 

38.  pifmio  differam,  L  e.  convklis 
ezagM^tb  Hm  miUh  Uoebai  ex  lege  XII. 
laMarM  lit,  qulbus  kalaria  facia  eral, 
emm  temtm  adiilbere  bo*  poterant.  Id 
app«IMaiiir  vaguUitio;  v.  F«stuBi  aab 
kae         el  In  v.  porftit,  quo4  1.  e.  q. 

34.  Nmmo.  LMblnna  InteUlglt  hlc 
■■■■m  aamua  (moii  aealerilam) ,  qol 
valMrtc  allqaaiilo  plat  doobua  aoreis 
mmm  Miaila.  Naoiaii  Pailippeiw,  Aain. 
1,  3,  1.  ^  plua  tofli  etc.  I.  e.  aed  mital 
UuB  pins  opaa  eat,  qaod  dem  medloo, 


jier.  II/.  Sc.  11  L  1.  Hoe  quidem y 
ae.  •lla  mnem.  Bam  anlem  ha  aom  tamna 
apatlet  tner*,  at  videani  apectaiores, 
Ifaaret  Caafrio.  —  queqmmd,  d  itp- 
ihivattM^f  at  aaape,  pronaaclandam. 

4.  B.  Stimm  kme^  ot  at  Lamb.  Bed 
kme  aeaat  eC  ki  vuls.  el  In  odd.  vett. 
GoeU.     EUoMy  it         introduce.  — 


gregem  venalium;  occarril  Idem  in 
Ciatell.  IV,  3,  68.  Mirum^  qum  grex 
venaUum  m  eieteUa  mfmerU  una,  Ct, 
Cic.  or.  post  reditam:  Cappadocem  ali- 
auem  modo  abreptum  de  grege  oens- 
tium  diceree;  et  Sueion.  de  claria  rhel. 
1.  Tacit.  Blai.  Ill,  13.  Iln.  Tefui/es 
Igitor  aunt  aervl. 

6.  7empert,  sea  iempori^  L  e.  q. 
mature,  et  Ironlce  acelpiendom  pro:  tero 
nimii  ta  boo  nobla  iam  concedia.  Hinc 
.comparativua  iemporiue,  Ovid.  Mel.  IV, 
198.  —  Vett.  lamen  edd.  bk  legwM: 
Ifem  perit,  potlguafli  impletdiU  fuaU- 
hu§  ieiomm  caput.  Noairam  vuls*  et 
B.  SimUem  locum  v.  Caa.  II,  7,  60. 
IVnipcri,  poHquam  ^oppugnatum  eU 
Of.  —  ^«onim  ae.  vulneram  plannm 
fecisti  capat  fuatl  too.  Fi9$a  vulaera 
et.  VaL  riacc.  I,  479. 

II.  abi  tu  modo.  Metoit  enim  recen- 
tea  plagaa  ab  Bucllone. 

jicT.  UL  Sc.  If'.  1.  Credit  EacUo, 
CoDgrionem  a  Slegadm  alU  e«40  Im- 
miasum,  qui  aaram  aafMffal.  —  f acinus 
audas  incipit.  Senaiu:  qplranque  pau- 
per cum  bomine  opultaia  consuetndinem 
inire  coepit,  fudaz  ia  inalpit  ftclmia. 


116 


AULULARIA. 


Qui  cum  opiileoto  pauper  coepit  r^oi  habere  aol  ■eg^tiom. 

Vduti  Me§^dor&8  ienUi  med  6ainibua  miaerAin  nodia. 

Qui  aimulavit,  m^i  hoooria  roUtere  hue  caoaA  cocoa; 

b  ea  cauaa  roftit,  hoc  qui  aurripercDt  miaerd  nuhi.  i 

Cdodigne  etiam  mdua  med  intua  gillua  galliniceiia. 

Qui  ioui  erat  pecAliaria,  p^rdidit  peniaaume: 

tibi  era!  haec  defdaaa,  occepit  aciipturire  ibi  ^kngulia 

Cfrcumcirca.    Quid  opual  Terbia?  ita  mi  peclua  j^racuit: 

Cipio  fuatem,  oblruoco  gallum,  fdrem  manifeaUrium.  II 

Cr^do  ego  edepoi  ilii  mercedem  §iilo  poliicit<Sa  cocoa. 

Si  id  palam  fedaaet:  exemi  <5x  manu  manubrium. 

Quid  opual  verbis  1  ftcta  eal  pugoa  io  giiio  gailiniceo. 

Si^d  Megadorua,  m^ua  affioia,  6ccuni  incedit  i  foro. 

lam  hikoc  non  auaim  prac^terire,  qniD  conaiatam  el  cdUoqoar.  U 


ACTUS  HI.   SCENA  V. 

MRGADORVS.  EVCLIO. 
Me.  Narrivi  amicia  mi&ltia  cooaiiito  meum 
De  ciSnditiooe  hac  Ei&cliooia  filiae. 
Laudiot;  aapieoter  fictum  et  cooailid  booo. 
Nam,  m^o  quidem  animo,  ai  idem  fiaciaot  c^teri, 
Opui^otiorea  paAperiorum  filiaa  & 
Ut  indotataa  dticani  uxor^a  domum: 
El  m^ito  fiat  civitaa  coocdrdior, 
Et  iuTidia  noa  mindre  utamur,  quam  dtimur; 
El  iiiad  maiam  rem  mutuant ,  quam  meludot,  magia; 
Et  nda  mioore  siimtu  simua,  quim  aumoa.  M 
In  mixumam  iliuc  pdpuli  partem  eat  dptumum. 

2.  sic  velt.  omi08o  Aomine,  qnod  post  Sle  Both,  ox  emoadaUono  BlltonhMl 

Jauper  addnnt  Volff.  Lamb.  —  Both,  apad  8elopplum  Soap.  Loett.  4,  S.  Id- 

omine  pauper,  —  rem  non  olidatur.  mlrum  conditio  oat  quo4  dklPM 

3.  Both,  et  Goell.  iransp.  reluii  me  ParHe,  et  aoiennla  fomola  repodl  eiai: 
Meg.  ieniat.   Sed  me  lego  med.  Conditione  iua  non  utor.  CoofMU 

6.  Condigne.  V.  Capt.  I,  1,  39.  et  aotom  conditio  dicobatar,  qoni  priw 
Baccb.  HI,  2,  8.  Adhibetar  baeo  par-  aermo  de  naptUs  ot  earain  condlitiat 
ticula,  ubl  merita  dnornm  Inter  so  erg%  Mabebatar.  Cf.  Festna  v.  Caaveaia. 
tortiam  comparantur.  Sic  hoc  loco  fidea  Edltlonea  omnes  InlerptiBaanc  paac  hoc 
gaUi  gallinacel  cam  amicltia  Hegadori  Oelnde  habent:  Emclionie  fUimm  Loo- 
erga  EacUonem.   Igliur  senaaa:  Simlllier  dani.    Qaidam  etlaai  atalMrani  ala: 

et  mihl  gallus  egreglo  praeotltit   fidem,  conditione  kae  Euelionio.  FUimm  te- 

qai  mo  perdldlt  fienitntme^  I.  e.  penitia-  dant*    GoeUeraa:  ^'ae.     Lmmdmmi  M- 

anme.  —  Goell.  me  meue  intue.  pienier  factum  et  eonoilio  kono^  wt» 

7.  Vulg.  Qui  erat  anui,  tenore. 

8.  Volg.  vett.  Lamb,  ihi  eealpurire  3.  tapienter  factum ;  aeuaa :  ol  it- 
unguli$^  at  et  Nonioa,  qui  tamen  babel  vera  ego  aaplenter  Moc  Ita  Inatltal,  ^ 
unguibu9,  Goell.  i6i'  icalpturire  tui-  conalllo  bono.  Nam  raUoaea  atailm  aflSnt 
gtf lis.   Fortaaae  ibi  plane  omiiiendam.  9.  Et  i7/ae,  h.  e.  ozorea,  qaaa  daia- 

12.  exemi  ex  manu  manubrium^  b.  e.  rimos,  pauperlorea.  —  muUam  rem,  L 

Inlerfeci  inalrameatnm  Iliad,  I.  e.  gal-  e.  caatlgailonem  a  viria,  poaaam.  Ct 

lam,  caloa  ape  coci  voluorant  Inveniro  Aaln.  I,  1,  80.    Cave  ata  wudamrem, 

tbeaaarom.  foraitaii  tamen  hi  daa  varaoa  aapfa- 

jicT.  in.  Sc.  V.  2.  Eucliome  JUiae.  aiaui. 


Actus  III.   Sgbna  V. 


Ill 


iciora  ividoi  altercdtio  est; 

m  inimis  avidis  ACqae  iDsitietAtibus 

Deque  tutor  cdpere  est  qui  possft  modum. 
te  h6c  qui  dicst:  Quo  fllae  Dubeot  dfvites  15 
e,  si  istud  iAs  pauperibus  p6nitur? 
kbeat,  nubaat,  Mm  dos  ne  fiit  conies, 
a  si  fiat,  mdres  meiior^  sibi 

pro  dote  qu6s  feraot,  quam  d^dc  ferunt. 
Ixim,  muii,  prdtio  qui  superAut  equos,  20 
fiiores  Oililcis  cauth^riis. 

a       di  amabnut,  i&t  ego  huuc  auscult6  lubens: 
l^pide  fecit  T^rba  ad  parslmdoiam. 
fulia  ^rgo  dicat:  J^quidem  dotem  ad  te  ittuli 
tm  multo,  quto  tibi  erat  peci&nia:  25 
mihi  quidem  aequom  est  pdrpuram  atque  aurtim  dari, 
IS,  mulos,  ini&liooes,  p^disequos, 
^eruios  pi&eros,  Teliicia,  qui  vehar. 
t  m^troDarum  hie  fi&cta  pemoTft  probe! 
IS  praefectum  mdiierum  huuc  factt&m  velim.  SO 
QDc  qu6quo  Tenlas,  pli&s  plaustrornm  lo  a^dibus 
i,  quam  ruri,  quindo  ad  ▼iilam  T^neris. 
oc  ^tiam  pulcrum  est,  pra^  quam  ubi  sumtAi  petuot: 
liio,  phrygio,  sArifex,  lanirius, 

nes,  paUgi4rii,  indusi^rii,  S5 


hi  maxumuan  ete.  K  e.  tallbns 
libofl  iMoadls  state  dablo  pro- 
Hiailm—  popnU  parti, 
bi  pameiareM:  aaS  el,  40!  bee 
illefcatlo  erU  anbeoBda  eem  pan- 
•polemls,  qal,  qoanlaai  plara 
caplaal,  dlvilea  dlvlilbua  poUaa 
I  salODl. 

2«anfiii  ete.  Verum  eeram  aol- 
Oa  Qil  medoai  facere  poaalt,  ne- 
ar see  lex  eat  aai  inveaietor. 
ere  Laaib.  malalt  facere. 
MMFet  aliaM  ebleelioaeni ,  qaam 
•a  faeianl:  qoidf  si  paaperea 
aeealor,  cai  aabent  opnieniaef 
'•btaif 

9m  tlo  it.  Sle  vett.  edd.  — 
Yalg.  Hoo  u  t(a,  vt  et  GoeU.; 
fraee.  daai  ««  tfoe«  com  ee- 


ac.  virglnea  epalenUoree. 
]g9  fasim  etc.  Seaaua:  Qaodai 
m  eeBaUlnai  alU  etlam  aeqnantor, 
f  at  BiaU,  qal  bbbc  aapt  carta- 
ge qalbBs  vebl  ae  veiiBt  dota- 
Ulerea  iaat  GaUlcIa  caniberUa; 
It  YUlaaimaBi  seaBa  IflmeBteraai. 
iBlla  va.  27.  Ceteram  dicile  ego 
laraaimae  In  Sae  demoBairailoBla 
laL  Qomre  meveer,  at  ea  emaia, 
aparla  daeaa,  praater 


va.  63,  qBl  peat  v.  21.  atatUn  atUoBgeBdoa. 

83.  parMMontam.  B.  panimomttm. 
S4.  NuUa  ergo  dicat  ^  scU.  al  boc 

Ita  iat.  file  vett.  edd.  Lamb.  Doaa.  — 
Vfllg.  et  B.  NuUa  igitur  dkai^  al 
GoelL  qneqae. 

96.  Enim  miki  fu.  V.  eniai  ab  lal- 
tle  poaltam  Idem  eat,  qaed  cntmoero. 
Baccb.  IV,  8,  65.  MrsK.  Nunc  quid 
not  vi$  facere?  Cm,  Enim  nti,  niei  ut 
amcUt,  impero,  et  Trla.  V,  2,  10. 
Enim  me  nomintU-  QBemadmodam  aaepe 
aimplicia  ab  aBtlqola  pro  compositia  po- 
BBBtar.  V.  no8  ad  Lacaaum  IV,  484. 
VI,  823.   VIII,  641. 

27.  Pedi$equo9  correptlm  ab  inUio 
proferoBdam,  at  pedem^  pcdee  aaeplaa. 
Cr.  Ampb.  II,  2,  109.   HU.  II,  3,  73. 

28.  folttliii'ertilof ,  qui  aalalem  perfe- 
raat  ad  aliqaem. 

80.  GoeU.'  Praefectum  moribuc. 

33.  Sed  hoc  etc.  i.  e.  8ed  boc,  ac. 
qaod  tol  taatlqee  aant  aervl,  taataqBo 
copla  eat  emeada,  fereadem,  adeoqae 
pBlcrom  eat,  prae  qaam  saai  venit  dlea, 
qoo  artldcibaa  reUqabifaiL'<viMtrcea  eat 
aolvenda. 

84.  pkrygio.  Cf.  MIB.  W{  t,  4.  IV, 
1,5.  Nonina:  Pibry^  viiM  plcta  oaf; 
elua  artMcea  pbryglenas  saat  appeUatl. 

86.  Pro  vats,  eaapemee  t  Qm4  B.  el 


118 


AULULARIA. 


Flammedrii ,  violdrii,  cerindrii, 

Aut  mdoulearii ,  aiit  murobrecMrii ; 

Prop61ae  linteonea,  calceoUrii, 

Sedent&rii  autdrea,  diabathriril, 

Soledrii  adstant,  idstant  molochindrii ; 

Petunt  fiillonea,  adrcinator^a  petuni; 

Strophiarii  astant,  iatant  aernizonarii. 

lam  hosce  ibsolutoa  cfSnaeaa:  cedunt,  petuDt 

Treceiiti;  circiimatant  phylaciitae  in  dtriia, 

TextiSrea,  lirnbiiUrii,  arcularii. 

Ducuotur;  datur  aea.    lam  hdace  abaolutoa  cc^nieaa: 

Quom  inc^diint  iDfectdres  crocotuUrii, 

Aut  dliqiia  mala  crux  i^mper  eat,  quae  aliquid  petat. 

Eu,  Comp^llarem  ego  Ilium,  m  metuam,  ne  d^inat 

Memordre  morea  mulierum:  nunc  aic  ainam. 

Me,  Vbi  niigivendia  rda  aoluta  eat  drooibua 

[Pro  illis  crocotia,  strdphiia,  aumtu  uxdrio:] 

Ibi  Ad  postremum  cddit  miles,  ada  petit. 


SO 


Goell.,  vetl.  edd.  dniflones,  quod  onice 
probanduni  duco.  Cf.  Hor.  Sat.  I,  2,  97. 
Sunt  auteiii  ciniflonei  artifices  crlnium 
ornandorum.  Cf.  ad  vs.  41.  —  pata- 
giarii,  qai  faciuiit  patagia,  Patagium 
auiem,  teste  Nonio,  aureus  clavus,  vesii 
Immissus. 

36.  flammearii.  GoeU.  Flammarii. 
Flammeum  erat  velamen  latel  coloris, 
quo  caput  tegebatur.  Locr.  II,  361.  — 
violarii^  qu\  vestes  violae  colore  Indu- 
cnnl.  —  cermarii,  qui  cera  Indncuiit 
ant  tiiigunl.  8ic  auteni  legit  Lamb,  pro 
carinarii^  quod  habeni  edd.  vuig.  B. 

37.  manulearii.  Manuleae,  tunicarum 
manlcae.  —  myrobrccharii ,  aiiguentarll. 

38.  propolac,  al.  propalae,  qui  vesles 
palam  vendunt. 

39.  scdcntarii,  qui  sedendo  operanior, 
^avavcoi.  Pro  sutora  edd.  veit.  iuta- 
des.  —  diabathra,  liiquil  Festus,  genus 
solearuDi  Graecanicarum. 

40.  molochinum ,  Feslo  teste,  color 
flori  malvae  siniilis.  Igitur  qui  eo  colore 
(Ingant. 

41.  Petuni  fuUoncs.  Sic  edd.  vett. 
cl  Vulg.  —  B.  el  Goell.  Petuni  cini- 
floncs.  Videlicel  quia  fullo  Jam  ad  full  vs. 
31.  Veruiiiamen  iia  omues  babont  edd. 

42.  Nonius:  sirophium  fascia  brevis, 
quae  vir^inalem  tuuorem  continet  papil- 
larum.  Vid.  Caiull.  in  Epiili.  Pelei  el 
Telh.  —  Mtmizonarii^  qui  semicingula 
faciunt.  Versus  tutem  a  metro  male 
liabei.  HincBothlus:  Strophiarii  slant, 
slant  scmisonarii, 

43.  ceduni,  petunt,  i.  c.  acceduni 
alii  petuniquc,  trecenti. 


44.  Vulg.  el  edd.  Trecenii  emm  stni 
Both,  treceni  constant ,  flfaftf .  —  pA|- 
lacisiaey  pecanlae  eiractores,  arfttees. 

45.  limbularii^  qui  limbos,  I.  e.  erar 
vestlmentomm  contexoBl.  —  areulm 
qui  arculas  veniuoi. 

46.  Scripsi,  ut  est  In  vuIr.  et  edd.  vetl. 
codd.  que.    liotbius  omUtU  v.  ibotcc, 

47.  erocotularii.  8le  veU.  edd.;  Vil|. 
crocotarii.  Boiblns :  Qumm  imcedH  is- 
feeior  crocotulariui,  Cr5cdta  erat  Te- 
stis genus  crocei  coloris.  Possit  legi: 
Cum  infeetorts  cedunt  crocotmlariL 

49.  Goell.  CompeHem. 

50.  iVtinc  SIC  sinam ,  sc.  eum  pergcfe. 

51.  Ubi  nugivendis.  Sic  et  babeit 
edd.  veil.,  ei  duo  babueruni  codices 
Lambini:  (quamquam  II  dim.  nu^vm- 
dulis)  et  legit  Nonius,  ^vgivcndt  sonti 
qui  nugas  venduni.  Vulg.  B.  A'sgi- 
gcrulis. 

52.  pro  illis  crocotis.  Hlc  versni  11- 
laius  hue  est  ex  Nonio  v.  Strophinm,  « 
Bolbio,  monenie  Acidalio,  cum  GuUelmas 
mallet  eum  inseri  post  57,  ubl  et  babel 
Goellerus.  In  ediiionlbus  omnibus  deti- 
deralur;  legitur  in  fragmentlii. 

53.  cedit  1.  e.  venil,  advenlt.  mUa. 
Uic  cnnferendus  locus  Varr.  de  Lisf. 
Lat.  JV.  ad  fin.  ubi  et  hie  locus 
citaiur.  Nimirum  peiil  miles  aes,  qi*' 
uiililibus  ailribulum  erat  ex  redliib«> 
publicis,  qui  a  singulis  civibut  pro  i»- 
tione  census  exigebantnr.  Sed  (orwss 
est  ejusmodi  miles  inteUigendus,  faili> 
Cbalinus  In  Casina,  qui  armiger  crti 
filii  rami  l  ias. 


Actus  III.   Scbsa  VI.  119 
Jtur,  putatnr  rdtio  cum  argenUrio; 

Imprio8U8  miles  Adstot,  aes  cens^l  dari.  55 

Ubi  disputata  est  ritio  cum  argenUrio, 

Etiim  plus  ipsus  ddbet  argenUrio. 

Spes  pr6rogatur  mflUi  in  alium  diem. 

Hae  si&nt  atque  aliae  miiltae  io  magnis  dtftibus 

Incdmmoditates  sdmtusque  intoler&iles.  60 

Nam  quae  indotata  est,  ^a  in  potestate  ^st  Tiri; 

DoUtae  mactaol      male  et  damo6  Tiros. 

Sed  dccum  affinem  aule  a^dis.   Quid  agis,  E6clio1  p  ' 


ACTUS  III.   SCENA  VI. 

EUCLID.  MEGADORUS. 

Eu.  Nimiiiim  lubenter  ddi  sermon^m  luom. 

Mms.  Ain*?  stidifisti?   Bu.  tJsque  a  principio  6mnia. 

Me.  Tamen  m^o  quidem  auimo  aliquioto  facias  r^tius, 

81  DiUdior  sis  filial  ndptiis. 

Bu.  Pro  r^  nitorem  el  gl6riam  pro  c6pia. 

Qui  hab^Dt,  memineriDt  s^se,  unde  oriundi  sient; 

IHeqae  pdl,  Megadore,  mihi  nec  qnoiquam  patiperl 

Opfoioue  mdius  res  structa  ^st  domi. 

Mb.  Imo,  E^elio,  est.    Bu.  Estt    Ms.  iti  di  faciaut,  At  siet: 

Plus  plAsque  istoc  sdspitent,  quod  ntme  habes. 

Bu*  lilAd  mihl  verbum  ii6n  placet:  Quod  n6nc  habes. 

Tam  hie  scit  me  habere,  quam  ^omet:  aous  fedt  palam. 


5 


10 


56.  v«U.  edd.  MiU9  impratuui. 

57.  8k  edd.  Ttu.  — i  Vulg.  Etiam 
9lm»  ipni$  tiHro  defrel  mrgentario. 

59.  Hae  edd.  veil,  et  Lamb.  —  Vulg. 
n  Both,  Baee^  qaed  et  pro  femiii.  In 
Planto  foaiinm  legltor. 

03.  Vnlg.  el  Lamb.  Quid  ait,  Eu- 
Tell.  edd.  Qaitd  agUur^  EucUo? 
MM.  V.  C.  el  PaU.  noslr. 

JcT.  iff.  8e,  VL  1.  tdi.  Sic  le- 
readom  ex  V.  C.  el  Nonio.  Libri: 
Mdtvt,  Ml  et  Telt.  ^d.  —  GoeU.  audi. 

81c  guttare  wtrmonem  Most.  V,  1, 
Ift.  et  vorare  Poen.  5,  2,  8. 

S.  jihe?  audiviiti?  01c  B.  com  valg. 
it  V.  C.  —  Vett.  edd.,  Lamb.,  Doasa: 
4u  auiioitti?  ■  —  OeUde  vulg.  eodem 
rana:  Mm.  Tamen  —  seq.  E  meo  911. 
lem  V.  C.  el  Ooiua.  Sed  veil.  edd.  et 
^aaMaoe  venu  S:  Tumen  e  mto  q.  an. 
U.  f.  r.  OoeU.  E  Xamtn.  Meo^  et 
[eimim  pro  aUquanto  babel  ^auUo. 

#.  Lamb.  ^1'  niiidiar  sies  in  filiae 
imptiiej  qvod  a\  probes,  filiae  duabua 
lyUabla  legendum  sil.  Nostrum  valg. 
ilal  qood  ea  filiae-  Veil.  edd.  Si  tii- 
idior  $i$  nuptiii  filiae.    GoeU.  all  nos. 


V.  C.  ni  filiae.  Bolb.  Si  nit.  $i$  filiai 
in  nupt. 

5.  Pro  re,  i.  e.  aU  mlbl  est  res 
ramlllaris,  lia  nitorem  quaere,  et.otl  co- 
pia,  Ita  glorlam.  Gocll.  Prae  re  nit,  et 
gl.  prae  copia  Qui  h.    At  codd.  pro. 

6.  Qui'  habent,  i.  e.  qui  opulentl  sunt. 

cr.  12. 

T,  8.  Neque  pol  etc.  Noll  exlsll- 
mare,  aut  mibi,  aut  ulU  pauperl,  amplio- 
rem  esse  rem,  quam  qualem  volgus 
oplnatur;  b.  e.  nullum  roe  doml  recon- 
dllum  babere  tbesaurum- 

9.  Hunc  vs.  vett.  edd.  et  Vulg.  sic: 
Imo  ctt ,  et  dii  faciant  vti  aiet.  Lam- 
binus  et  Dousa :  Imo  est,  et  dii  faciant 
uti  iiet  diu.  Boibius:  Imo  eti.  Eu. 
Eit?  Me.  EmI,  et  divi  faciant^  ut  iiet. 
Ego  vlx  crediderim,  bis  repetllom  esse 
Idem  vocabulum  hoc  loco.  Semel  cre- 
diderim. Deesse  autem  aliquid,  melrnm 
prodlt.    Itaque  dedl,  quod  legitur. 

10.  Hie  versus  deesl  apad  Lamblnum, 
legilur  In  vulg.  el  PaU.  tl  add.  vett.  — 
Meurslus  Inserull  ex  aaid*  —  Ego  pu- 
laverim,  apte  abesse  pease,  Imprimis  si 
Ulud  Eit?  V.  8.  locum  recle  occupel. 


AULULARIA. 


Me.  Quid  tu  te  8olu8  6  senatu  sdvocaal 

Eu.  Pol  ego,  At  te  accusem,  m^rito  meditabir.    Me.  Quid  et(1 

£ Quid  sit,  me  rogitaa?  quf  milii  omiiia  4nguloa  II 

Furum  fmplevisti  io  addibua  miserd  mihi; 

Qui  iotrdmisisti  io  a^dia  quingentda  cocoa 

Cum  a^nis  manibua,  g^nere  Geryoodceo; 

Quoa  ai  Argus  serve qui  dculeus  totds  fuit> 

Quern  qudndam  ioni  Idno  custodem  dddidit,  91 

la  nduquam  servet;  pra^terea  tibfciDaro, 

Quae  mi  fnterbibere  sdla,  ai  vind  scatat, 

Corfothiensem  fdntem  Piren^n  potest. 

Tum  obsdoium  antem  ...    Ms.  Pdi  vel  legionf  sat  eat. 

Etiam  agnum  miai.    JSu.  Qud  quidem  agno  ait  aoio  25 

Magia  cilirionem  ndsquam  esse  uliam  bdiuam. 

Me,  Voio  ego      te  acire,  quf  sit  agous  ctkrio. 

Ev.  Qui  ossa  dtque  peiiis  tdtust:  ita  curd  macet; 

Quin  dxta  inspicere  io  adle  etiam  Tivd  licet: 

Ita  fa  peilucet,  qudsi  laterna  Punica.  M 

Me.  Caediindum  iiium  ego  conddii.  Eu.  Tum  tu  idem  dptumun  ail 

Loces  dfferuodum:  ndm  iam,  credo,  mdrtuoat. 

Me.  Poldre  ego  hodie,  Edclio,  tecdm  toIo. 

Eu.  Noo  pdtem  ego  quidem  hdrcle.    Me.  At  ego  Uaaero 

Cadum  dnum  vini  v^teris  a  me  affdrrier.  K 

Eu.  Nolo  hdrcle:  nam  mihi  bfbere  decretdm  eat  aquam. 

Me.  Ego  te  hddie  reddam  mddidum,  ai  vi?6,  probe, 

Tibi  qudi  decretum  eat  bfbere  aquam.    Ev.  Scio,  qadm  rem  agat: 

Ut  md  deponat  vfoo,  eam  affectdt  Tiam: 

12.  Tarn  hie  $ctt.  Sic  velt.  edd.  e(  26.  Vett.  edd.  nut^am  ulUm  mm 
Lamb,  et  Pall.  3.  5.  —  Volg.  Tarn  hoe  hettiam.  Ceteram  cunoneai  dedli  Mbt 
sc.  —  habere  1.  q.  dlvKem  esse.    Cf.  6.  et  receplt  GoeUer.    Nam  Aa  legl  debeif 

13.  Edd.  veit.  el  Lamb.  Quid  tu  te  prodit  seq.  versus.  Vulg.  et  veil,  evrto- 
$olu$  de  sen.  Valg.  B.  c  sen.  Langg.  tarn.  Cnriones  erant  sacerdotes  cnriaraB 
solum  c  Mcnatu  evocaa.  Senttus  est  apud  Romanes;  e(  praeconet  ita  vtca- 
colloqulum.  banlur. 

16.  Repelilam  in  vnlg.  mihi  deest  in      28.  Pro  macet  vett,  macer. 

edd.  vett.    Eias  loco  B.:  M.  Tibi?  et  30.    laterna  Punica  ^  forte  •  vltn 

seq.  vs.    Qui?  Ev.  Introm.   Sed  elus-  facta. 

modi  pleonasmus  non  raras  In  Plauto.  31.    Caedufidum   etc   suppl.  Beqie 

17.  Edd.  velt.  Pali,  et  Lamb.  Qui  adsplciendum  aut  admlrandum.  Pro  cea- 
mihi  intromisisti.  Valg.  in  aedi6iis,  ut  j^fxi  Lamblnus  mavuiC  locavi.  Veiui 
ct  Lamb.  et.  V.  C.  Pali.  Atque  sic  oc-  Konlus,  qui  b.  I.  ciiai,  aperto  iegll  esa- 
currll  in  acdibus  in  Ampbilruone  pro  in  duxi^  Idque  Interpr.  emcre. 

aedeM,   uii  saepe  apud   veleres  casus  ^^tt.  edd.  loca,  qaft« 

aunl  permulail.  Ai  noncongraeremelrum,  ^^j^         |  parenlhesl  Incluait  veita 

?romL)                         C"*  optumum  est. 

'^m!*s/  vino  tcatat,  conl.  a  v.  scato,  8^-  "          Vulg.  ted  vino.  Nostm 

15,  le,  pro  scateo.  Sic  aulem  leg.  Lamb.,  V.  C.  PaU.  edd.  vett.  Lamb.  Both.  Ged- 

et  M8S.  Laogg.  babuere  scafeat.    Vulg.  el  saeplus  occurrlt  apud  Plaalia, 

V.  C.  el  velt.  edd.  scatet.    Sensus:  si  Cas.  I,  I,  28.  Hen.  V,  5,  6.  Bacck. 

fons  Plrene  sealeiu  vino,  b.  e.  pro  aqua  5,  6. 

vlnum  emittat.  -  De  Pirene  fonle  apud  38.  Vulg.  Tc,  cui.   Veil.  Tibi  an,  al 

Acrocorinthum  cf.  Pliii.  H.  N.  IV,  4.  sU  intorrogailo.     Nostrum  V.  C.  La»fc. 

Persium  proiogo  el  Sirabonem.  Bolb.  Goeller.   Est  enim  atlraciio. 


AcTUi  IV.    SCBVA  I. 


Itl 


Post  btfe,  quod  habeo,  ut  ctfmmatet  coMniam.  40 

Ego  id  ctTebo:  nam  dlicobi  abitnidim  foraa. 

Bgo  ftxo  el  operam  el  ▼fnum  perdiderfl  simuL 

Mm.  Ego,  nisi  quid  me  Tia,  do  la?atam,  ul  a^cnificem. 

Bu.  Edepdl  nae  in,  aula,  mi&ltoa  ioimieda  babes, 

Alque  isloc  aorom,  qudd  libi  concrdditum  est.  45 

Nnne  bdc  mibi  facta  esl  dptumom,  at  ted  adferam, 

Aula,  in  Fidel  ftoam:  ibi  abstrnddm  probe. 

Fidds,  novisti  me  dl  ego  te:  cave  sis  tibi, 

Ne  in  md  mutassis  ndmen,  si  boc  concrdduo! 

Ibo  id  te,  fretus  tt&a.  Fides,  fiddcia.  50 


ACTUS  IV.   SCENA  I. 

STROBILUS. 

Hdc  est  serri  ficinus  fragi,  ftcere,  qaod  ego  p^rsequor; 

Nde  morae  mol^stiaeque  impdrium  herile  babeit  sibi. 

Ndm  qui  bero  ex  sentdntia  servfre  servos  pdstalat: 

in  herom  mature,  in  se  sera,  cdndecet  capdssere; 

Sin  dormitet,  ita  dormitet,  sdrrom  sese  ut  cdgitet.  5 

Ndm  qui  amanti  bero  s^rritutem  sdrvit,  quasi  ego  sdrvio. 

Si  bdrnm  Tidet  super^re  amorem,  boc  sdrvi  esse  offlchiim  reor: 

Rdtlnere  sd  saldtem;  non  eum,  quo  iocumbat,  eo  impdllere. 

Quia!  pueris,  qui  n4re  discont,  sdrpea  ioduitdr  ratis, 

Qni  laborent  minus:  facilius  dt  nent  et  moTeint  manns:  10 

Kddem  mode  servdm  ratem  esse  amteti  bero  aequom  cdnseo, 

t}%  toleret,  ne  pdssum  abeat,  tanquam  **** 


40.  Am  flc  Uiesaariui.  t^lmumm  eom- 
SMrffly  L  a.  aa  MM  truifeftU 

49.  Vnlf.  edd.  velL  Lamb.  e(  V.  C. 
cam  PaU.  !Ve  tu  in  me  muta$n$. 
GMUeraa  tx  Atldallo:  !Ve  tu  immu- 

Act.  if.  Sc.  /.  Miisas  a  Lycanlde, 
kara  aoe,  adMt  Strobilus,  spMvlatam, 
faltf  agatar  da  ilia  BbcIIobIs,  qoam  file 
aaiiTarai  dMponsttam  esse  avonenlo 
Ma  Magadoro.  Profldinr  servna  fldeai 
•aaai  at  abaaqolam  lo  perideadla  herl 

9.  8aa^:  nee  Ioms  herl  sibl  pra 
■era  aat  aioleatla  darat.  —  Hone  aniem 
▼maai  poat  dao  aeqaealea  coUeeavit 
GMUaraa. 

4.  eiiB  dMet  ea  qaM  herl  aaiiC,  ma- 
lata  perieeray  quae  aoa,  aerlaa.  Sic 
waM  emp€9$ere  pre :  perdcere,  apad  Virg. 

ft.  Seaaoj :  laie  la  Ipao  aomDO  aervam 
M  CMa  aieailBorlt.  Iia  aecta  qnoqoe 
paraiaa  arh  ad  amdaia  demlnl  perl- 
cienda. 

i.  Caattaraa:  Nmm  fui  k«ro  maoalv 


Beth,  emlaii  Imto.  Noalram  PalL  valg. 
ve(t.  Lamb. 

7.  BIc  qooqae  Aemai  emiali  B.,  qaed 
la  omnibua  legitor.  Seaaaa:  at  animad- 
venit,  heram  amere  aUqae  eaplam  eaM. 

8.  retmere  ad  taluitm^  h.  e.  earn 
adlovare,  aablevare,  el  aaxUle  eMe. 
Image  de  Banlibna  deaompla.  —  nem 
e«m,  quo  tne.,  eo  I'aip.,  non  ceaualUese, 
at  peMum  eai,  aed  al  viotor  evadat  ef- 
flcere. 

9.  puerU  veil.  edd.  Lamb.  Beth,  at 
para  Pall.  —  Valg.  puen,  cum  V.  C. 
—  ectirpea  raiit^  L  e.  acirpl  In  ratem 
eennejd.  UiebaBtnr  la  earn  ilMm  al 
certice  aea  aabere.  Cf.  Her.  Sat.  I,  4, 
190.  —  Pre  valg.  el  V.  G.  miuUur  veil, 
et  Pall,  inducitur, 

10.  GeeUeru  h.  L  ale:  Quaet  paer, 
qui  n.  diseitf  te.  induitmr  rati,  Qui  lo- 
boret  fnmtif ,  f.  tit  net  al  mooeaf  ma- 
MM.  Neatram  V.  G.  PaU.  Mg.  —  Bo- 
thloa:  -I/f  toUrmi^  «a  fMiavm  oaeoiil, 
et  uti  faeUiuB  movtani  wtmuuiy  dela  11 
et  IS,  elMto  19. 

19.  Ut  toUret.  Veraaai  maacam  ex- 


122 


AULULARIA. 


H^ri  imperiiim  edfscat,  ut,  quod  frios  Telil,  oculi  sciaot; 
Qu6d  iubeat,  citfs  qaadrigis  dtiaa  properet  p^nequi. 
Qui  da  curabil,  ^batioebit  c^aione  bt&bula,  .  IS 
Nc^que  aua  opera  rddiget  unquam  in  aplendorem  ctfmpedea. 
Niioc  herua  meua  amal  fliiann  huiua  Ei&clionia  pai&peria; 
j^aiD  hero  nunc  rendnciatum  eat  nt&ptum  buic  Megador6  dari: 
fa  apeculatuin  hue  misil  me,  ut,  quae  Cerent,  fieret  pirtioepa. 
Niinc  aine  omni  auapfcione  in  in  hie  adaidim  aaera:  SI 
Hinc  ego  et  hue  et  illuc  potero,  quid  agant,  arbilririer. 


ACTUS  IV.   SCENA  II. 

EUCLIO.  STROBILUS. 

Eu.  Tu  modo  care  quoiquam  fndicaaaia,  aurum  meam  eaae  iatfc,  Fides: 
N6n  metuo^  ne  quisquam  inveniat:  ita  probe  in  latebria  aitum  est 
Edepol  nae  illic  pi&lcram  praedam  ag^t,  ai  qui  iilam  inrdnerit 
Aulam  onustam  auri.    Verum  id  te  qua<^80  ut  prohibeaafa,  Fides. 
Nunc  iavabo,  ut  rdm  divinam  C&ciam;  ne  affin^m  merer,  5 
Qufn,  ubi  arceaadt,  meam  exteroplo  Hliam  duc&t  domum. 
Vide,  Fidea,  etiam  dtque  etiam  nunc,  adlyam  ut  auiam  aba  te 

at&feram ! 

Tuae  fidei  concrt^didi  aurum;  in  tu6  iuco  et  fano  4»i  aitum.  — 
Str.  Di  immoriaiea,  qudd  ego  huoc  horoinem  fdcinua  audio  dloqoi, 
Se  ai&iam  onuatam  auri  dbatruaiaae  hie  intua  in  fan6!    Fidea,  U 
Cdve  tu  iiii  fiddiia,  quaeao,  p6dua  fueria,  quim  mihi! 
Atque  hie  pater  eat,  dt  ego  opinor,  hUiua,  herua  metia  quam  anat 
iho  hinc  intro:  p^rscrutabor  fiinum,  ai  inveniam  uapiam 
Aurum,  dum  hie  eat  dccupatus.    Sdd  ai  reperero,  6  Fidea, 
Miliai  congiaiem  pienam  fdciam  tibi  fideliam;  15 
id  adeo  tibi  fdciam:  verum  ego  mfhi  bibam,  id  ubi  fd^cero.  — 


plct  Lambioas,  adieclls:  catapirates 
maris,  vel:  eatapiraieria ,  qaod  crat 
plambum  aea  Instrameniuiii  quo  explora- 
bant  allKadinem  marls,  catapiraier  eUam 
dlctna  ab  LucUlo  in  fragmentis.  Occur- 
rU  KaTaTCSiQTjTTjQirj  in  Herodoio  Eulerpae 
Initio,  et  Iflidorus  quoque  commemorat. 

13.  Iternm  redit  ad  praecepta  aer^-ia 
danda.  Edd.  vett.  Imperium  herile,  Vulcr. 
et  Pall.  Herile  imperium.  Goeller:  fieri 
imperium,  —  quod  from,  sc.  beri. 

15.  censione  huhula,  non  caedetur 
loris  bubulis. 

16.  non  vincletar  compedibua,  quae 
gesiando  splendidiorea  fiunt. 

19.  /5,  ac.  herua  me  us.    Bolb.  id. 
Act.  IV.    Sc.  11.  Abscondidit  inte- 
rim Enclio  aonim  in  Fidei  fano ;  ex  eoque 
progrediona  alloquilur  deam. 

6.  Vulg.  et  vett.  cdd.  Quin  ubi  ar- 


eessat  me,  meam.  Omiltunt  me  B.  et 
Goell. 

12.  Secutus  sum  Lambinom.  Vulf.  el 
vett.  et  cdd.  omiltunt  meut,  at  aaepiu 
boo  vel  omiilitur  vel  additor  perptraai 
In  vulgatis.  Goellerus  com  Belbit: 
Atque  pater  hie,  ut  ego  opinor,  kuiu 
esty  hcrus  quam  amat  Parous:  itflfve 
hie  pater  ett,  ut  opinor  hpiu$,  ems 
meus  quam  amat. 

15.  Sensus:  aacrldcabo  tibi  ftdeUaiB,l 
e.  vasculum  fictile,  mulsi  plenum,  qae' 
capiat  integrum  congium.  Apte  uUlor 
vocabulo  fidelia  In  sacrillcio  Fidei  ef- 
ferendo.  Occurrlt  verbum  et  apad  Per- 
sium  3,  73.  et  5,  183. 

16.  Id  adeo  tibi  fadam,  sc.  U  nai- 
sam.        In  fine  vulg.  et  vett.  uki  ii 

fecero. 


ACTUI  IV.    SgB9A  IV. 


18S 


ACTUS  IV.   SCENA  III. 

EUCHO. 

N6o  temere  est,  quod  cinros  €antat  mihi  nunc  ab  Iaev4  manu; 
Simul  radebat  pddibua  terrain  et  T6ce  crocib^t  sua. 
C6ntinuo  meum  c6r  eoepit  irtem  facere  Itidicram 
Atque  in  pectua  ^micare.   Sdd  ego  ceaao  tsiirrere.  — 


ACTUS  IV.    SCENA  IV. 

EVCLIO.  8TR0BILVS, 
Ea.  Fdraa,  foraa,  lambrice,  qui  aub  t^rra  erepaistf  modo! 
Qui  modo  nuaquam  cdmparebaa,  ndnc  quom  compares,  perls. 
Kgo  edepol  te,  pra^stl^ator,  mfseris  iam  accipi&m  modis. 
SfrM.  Qua^  te  mala  crux  igitat?  quid  lib!  m^cum  est  commerci, 

senex? 

Quid  me  afflictaaY  quid  me  raptas?  qui  me  causa  Tdrberas?  5 

Bu,  V^riberabiiissume!  etiam  rdgitas,  non  fur,  sdd  trifurf 

Stm.  Quid  tibi  subripufi   Eu.  Redde  hue,  sis!  Stb.  Quid  tibi  vis 

redddml   Eu.  Rogasi 
Stm.  Nil  equidem  tibi  Abatuli.    Eu.  At  iilud,  qu6d  tibi  abstuleris, 

cedo! 

j^cquid  agial    Str.  Quid  agim?    Eu.  Auferre  n6n  potes.  Stb. 

Quid  vis  tibi? 

Ev.  Pdne!  Ste*  Equidem  poi  ttf  datare  cr<!do  consuetdro,  senex.  10 
Eu,  P6ne  hoc,  sis!  auKr  cavillam:  ndn  ego  nunc  nugas  ago. 
Stml  Quid  ego  ponami  Quin  tu  eloquere,  quidquid  est,  suon6mine. 
Ndn  hercie  equidem  qiiidquam  sums!  n^  tetigi.    Eu.  Ostende  hde 

manus ! 

Stb.  Him  tibi!    Eu.  Ostende.    Str.  liccas!    Eu.  Video.  Age, 

iSstende  etiam  t^rtiam. 
Stb.  L4ruae  hunc  atque  fntemperiae  insiniaeque  agitint  senem.  15 

jicT.  IV.  Sc.  III.   ProdH  ex  doao      8.  qttod  tibi  abHuleriu.    Qaod  dize- 

•OS  CacUo,  carriiqae  In  Fidel  fanum,  rat  SiroblluH:  /Vi7  tibi  abatuliy  l(a  lam 

visual,  SB   adbac   mIviud  ail  aorom.  capU  KqcUo,  at  tibi  accipiat  pro:  la  lu- 

CSarvM  dtxler  baal  erat  omlnla,  laevaa  am  osum.   Igitur  ait:  at  illud,  quod  tibl, 

■alL    Cr.  Aa.  II,  1,  12.     .  b.  e.  in  tuum  U9um  abatuliaU.  Plant 

S.  Simul  veil.  Lamb.  Doob.  B.  O.  —  almUe  oecnrrlt  Men.  IV,  2,  82.  hmie 

Valgala:  SemeL  —  Pro  $ua  BoUilna  ei  nurepta  eti,  non  tibi.  Xt  ale  alibi  etiam 

Gaell.  /era.  —  Pro  crocibat^  quod  eat  in  bia  pronominibua  luditnr. 
^           I!".'  «'««,'J«*««-         croc-tat  p^^^ 

tt  W0Bm  legiaae  viaetur.  manlbua.   Sirobiiua  aulem  pro  advbrblo 

a.  eeqiii  per  oiviaionem  legenaum,  ui  ^^j^j,^  _  ,„  ^ett.  tamen  ^dd.  et  Lam- 

jSJTlF^i. '/r.  PCrmt  E.cn.  M"»  Wc  v.rB«.pI.n.d..>der.tur.  U.b.1 


vulg.  el  codd.  Pall.  —  Datare  verbam 


SirobUom  e  ridei  fano,  qui  nondum  eru-  ^^^^^^        ^  ^aa.  II.  6.  10. 

/rat   aurum,    perqalrllqae    an   babeat.  '     '  „ 

Oeinde  eum  ablgll,  aulamqoe  effcrt  ex  CaviUam.    Sic  vulg.  V.  C.  Pall. 

FMel  fano,    eamque  in  SylvanI  fano  veil.  BoUl  GoeU.  At  Lamblnaa  cawi/lam. 

ablt.  14.  Veit.  edd.  et  Lamb.   Sr*.  Hem 


1.  Ihiplez  /oraf  legHur  hi  cod.  Ouelpb.   f  i6t  ostendi ,  ecca«.    Botb.  Hem  tibi 
LamMooa  maluU  /  forme.    TeU.  edd.   ottemdo^  eccae.  Noatram  vulg.  et  Goei- 
UBiam  forot,  vU  Pall.  ler.   cr.  va.  92.  28. 


124 


AULULARIA. 


Ficin'  iniurian,  in  nonl  Bv.  Ftteor,  quia  nan  pendea,  mixanaB. 
Atque  id  quoque  iam  fiel,  niai  faidre.    <S^j^  Quid  fateir  UbH 
JBu.  Quid  abatuliati  hind   Stm.  Di  me  perdant,  a!  6go  tni  qaid- 

qaam  AbaluU,  — 
Nfve  adeo  abatuUaae  Tellem.   Bu.  Agedum,  excntedum  palUom  ... 
Stm.  Tuo  ^rbitraCu.   Bu.  Ne  inter  tunicaa  hibeaa.    Stm.  Tenta, 

qad  labet.  SI 
Bu.  Vih,  aceleatua  qudm  beni^e,  ul  ne  Abatuliaae  InMliegaml 
N6Ti  aycoph^otiaa*    Age,  rAraum  ostende  hAe  maniun 
D^xteram!    Stb.  Hem!    Bu.  Nunc  la^vam  oalende.    Stmu  Qofa 

equidem  ambaa  prdfero. 
Bu.  lim  acnitari  mitCo.  Redde  bucl  Stm.  Quidreddaml   Bu.  Ak, 

nugia  agia. 

C^rte  babea.    Stm.  Habeo  dgol  quid  babeol    Bu.  JMn  diet: 

audire  ^xpelia.  II 
id  meum  quidquid  habea,  redde!    Stm.  Inainia:  peracnitilua  ea 
Tuo  irbitratu,  n^ue  lui  me  qufdquam  ioTeniatf  penea* 
Bu.  Mine  J  mane:  quia  iile  ^at,  qui  hie  intua  iiier  ecnl  tecte 

aimuil 

P^rii  hercle:  ille  nunc  intua  turbat;  bunc  ai  amitto,  bic  Ubierit 
Pdalremo  bunc  iam  pdracrutavi;  hie  nihil  habet  Abi,  qutf  lubet  II 
Mpiter  te  dique  perdant!    Stml.  Hai&d  agit  male  griliaa. 
Bu.  iho  bine  Intro  atque  fill  aocienno  tu6  iam  interstringim  gultm. 
Fi&gin'  bine  ab  ocuUal  abin\  an  non?   Stm,  Abeo.  Bu.  CaTe,  lii, 

r^videam!  — 


ACTUS  IV.  8CENA 

STROBILVS. 
Em6rtnom  ego  me  mdvellm  let6  roaio, 
Quam  ndn  ego  illi  ddm  hodie  ioaidiis  aeni. 
Nam  hie  iam  non  auddbit  aurum  abstrudere: 
Credo,  ^fferet  iam  a^cum  et  mutabft  locum. 


V. 


15.  Larvae  semper  Irlsyllabam  in 

PlMltO. 

16.  Valg.  post  tfii'tirtam  habet  miki^ 
qaod  el  edd.  et  GeeUeras;  Botli.  FactV 
mi  ini.  —  pro  pendet  veil,  ptrdo.  Sed 
•ervi  craciaias  eaosa  aospendebantar 
vincll  a  trabe.  cr.  Asln.  Ill,  2,  18. 
Atque  sic  Pall.  1  et  2. 

19.  JSive  adeo  ab»tuli9»e  vdlem; 
haee  all  aversus  ab  Eoclione ,  at  ne 
andiat. 

88.  GoelleruB  omltlU  hicy  legiiqae: 
qmi$  illic  etf,  qui  intut. 

91.  Veil.  edd.  lupiter  te  dique  om- 
net  perdani,  Stb,  Hand  male  agii 
gratias, ,  Volff.  ilem  omisso  omnet,  qaod 
et  omltlnnt  edd.  Pall. 

32.  Vett.  Ibo  intro  atque  illi  tuo  eo- 
eienno  iam  interetringam  gulam,  qui 


veraaa  eat  opUmaa,  al  legaa  iamde^  M 
illi  ut  menoayUabaai  pronaociea.  Neatr. 
valg.  et  PalL 

.H3.  Veil,  omillant  allemm  htne^  fied 
habet  valg.  et  Lamb,  poat  mbnt,  —  la 
fine  omnea:  cave  iia  te  videem.  CM- 
lerus:  Fdgin'  kinc  ab  oeuUe?  §M 
hine  an  ndn?  S.  Jheo,  B.  Caoeri' 
videam.  —  De  omlaso  proBomlne  te  cf. 
Merc.  2,  4,  30.  Ergo  oeMum  face  am 
praeda  reeipiae. 

Act.  if.  Sc.  V.  Abacondldll  aeie 
Sirobilaa ,  alqae  aic  obaervat ,  faM  it 
faclaraa  EacUo. 

8.  iVam  veti.  el  valg.  ei  oouaa  Pril. 
—  Lamb.  Doaaa,  Both.  GoeUer:  ZVomfai 

4.  Valg.  referet.  LaoAh.  refori.  At 
ei/eret  Bouaaa  ex  Parca  at  libra  Caa^ 


ACTUI  IV.    SCB9A  Vn. 


it,  forii  crepuitl  g^nex  eccum  aurom  ecf^rt  foras! 
tfMfet  hie  ego  ab  Unna  conc^isero. 


ACTUS  IV.   SCENA  IV. 

EVCHO.  STROBILUS. 
Fidd  ceosebam  mdxamain  multtf  fidem 
II  6%  subleTit  6i  mihi  penissunie. 
n&bTenitael  cdrToa,  periiss^  miser. 
Ii  h^rcie  ego  ilium  cdnrom,  ad  me  Teniit,  velim, 
indicium  fecit:  tt  ego  iili  aliquid  boni  5 
m:  nam  quod  edit,  Um  duim,  quam  pdrdnim. 
c,  h6c  ubi  abstrudam,  c6gtto  aolum  locum, 
ini  lucua  dxtra  murum  est  dvius, 
ir6  aaiicto  oppl^tus:  ibi  snmim  locum. 

um  ^8t:  Silvano  p6tiu8  credam,  quim  Fidei.  —  10 
,  Euge,  edge,  di  me  silvom  et  servatdm  ▼oiunt! 
ego  iiiuc  praecurram  atque  inscendam  aliquam  in  4rborem: 
6b8er?abo,  adrum  ubi  abstrud^t  aenex. 
nquam  hie  manere  m^  berus  sese  idsserat: 
um  ^t,  maiam  rem  p^tius  quaeram  cdm  Incro.  15 


ACTUS  IV.  SCENA  VIL 

LYCONIDBS.   EUNOMIA.  PHAEDRA. 

»ixi  tibi,  mater;  idxta  rem  mectei  tenea 
;r  Edclionig  filia:  nunc  te  dbsecro 

icr6que,  mater,  qudd  dudum  obsechLferam: 

labalt  keeferet,    Langg.  koe  fwet.  IS.  malum  rem,  1.     fapplldam  sea 

ftrt  •tallm  tequltor  versv  seq.  peenam  ab  hero. 

Vvlg.  edd.  veil.  Lmmb.   Pareae:  Act,  IV.  Sc.  ViL    Lyconides  able- 

uper  hie  ego  ud  ianuam  eoncet-  rat  ad  Xanondam,  at  ei  confiteretar  de 

Lamb,  mavnlt   Toniitper  hue,  Kaelionia  filla,  eamqae  commoveret  ad 

■a:  Tantitper  ego  hine  ab  ianua  colloquendom  eani  ob  rem  com  Megadoro 

lecre.    Ooeileraa:  TamUaper  hine  avaneolo,  at  Ule  illl  reaonclaret  repo- 

mma  cone,  aierqae  ex  emendaiione  dlom.   Cf.  IV,  10,  57.    Accedant  Igltor 

m,  q«l  ak,  abenndam  longina  ftiisae  lam   ad   domom   Megadori,  IniroUqae 

to  ab  lanaa,    ne  revidereiar  ab  Buoomia. 

ma.   Bl  Terbam  concedere  aaepioa  3.  re«ecro^e«    Hie  veraas  la  valg. 

ramla  qnoqae  laagbor  earn  ejr  ecu-  edd.  veil.  Lamb.  Dousae  legknr  peat  ae- 

■a  are  et  simlUbna.   Cf.  Pera.  I,  1,  qnentem  demam:   Fae  mentianem  etc. 

-  Nlal  qnla  dlcat,  latere  Sirobllum  De  locotlone  o60ecro  retecro^ue  vid.  Pera. 

iaaoam,  ealaa  valvae  plcramque  I,  I,  48.    Ofrsecro,  reeeero  te,  operam 

mm  verfebaalor.  aa  hone  mihi  fldeUm^   abl  eat  L  q. 

r.  iV,  Sc.  VL  6.  quod  edit  pro  lleram  Iteromqoe  obaecro.    Slo  et  boo 

m  aaeplaa.   C/.  Peon.  V.  5,  5.  —  loeo.  —  quod  dudum  obteeraveramf 

fmi,  ^om  perdtitm,  b.  e.  lam  I.  e.  qaod  mode  {et  So.  aeq.  va.  5.3, 

m,  qoam  perdlderim,  h.  e.  al  de-  dam  to  bac  addncobam,  to  obaooravl. 

,  porlado  forot,  ae  si  perdlderim.,  Nam  plaaqaamperfecia  pro  porfooila  aot 

Qmmwequmm  etc.    Bone  veroam  Imperfectia  aaepenomero  ab  antlqola  oaor- 

raal  TOlg.  el  OoeUeraa,  operarom  pala  aaot,  aleail  et  SaUuailo  Cau  50.  et 

ecar  airafa.  —  Cf.  8e.  aeq.  ts.  16.  aUbi.  —  8oa  Ulod  refocra  aoeaa  laterpr. 


126 


AULVLARIA. 


Fac  indntioneiii  cum  avdnculo,  muiir  meal 

Jsluy.  Scis  tiite,  facta  T^lle  me,  quae      Telia.  5 

Et  istilc  coofido  a  frdtre  me  iropetrdssere. 

El  causa  iusta  est:  siquidem  ita  est,  ut  pra^dicas, 

Te  earn  cdrnpressisse  vfnolenlum  vir^em. 

L.  Eg;one  lit  te  advorsum  mdntiar,  matdr  meal 

P.  Perii,  mea  nutrix!  6bsecro  te,  utehim  dolet!  10 

Iun6  Lucina,  tuam  fidem!    L.  Hem,  matdr  mea, 

Tibi  r^m  potiorem  video:  claroat,  pirturit. 

EuN.  1  hac  mtro  mecum,  ^uite  mi,  ad  fratr^m  meum: 

[CJt  istuc,  quod  tu  me  eras,  efficiam  tIbi.] 

IJt  isttic,  quod  me  oras,  impetratum  ab  eo  aAferam.  15 

Zr.  1;  iim  sequor  te,  m^ter.  —  Sed  senrdm  meum 

Strobi'ium  miror,  ubi  sit,  quem  e^ome  iAsaeram 

Hie  6pperiri.    Niioc  e^o  mecum  cdgito: 

Si  mihi  dat  operam,  me  flli  iraaei  inilirium  eat. 

Ibo  intro,  ubi  de  cdpite  meo  suot  edmitia.  Si 


ACTUS  IV.   SCENA  VIII. 

STROBILUS. 

Pic^s  divitiis,  qui  aiireos  months  colunt. 

Ego  sdius  supero.    Nam  istos  reges  cdteros 

Memordre  nolo,  h6mioum  meodicabula: 

Ego  sum  ille  rex  Philfppusi    0  lepidAm  diem! 

Nam  ut  dudum  liinc  abii:  mdlto  iliuc  ad?eoi  prior,  i 

MuU6que  prius  me  cdliocavi  io  drborem; 

Inde  (^xspectabam ,  ubi  adrum  abstrudebdt  senex. 


Lamblnas:  et  tamen  (e,  ai  forte  hoc 
facere  notes  ^  ivrisiurandi  religione 
Btaiim  tolvo ;  quod  modesUae  faerit  apud 
veleres,  eum  resecrare,  quern  obiesiaU 
/uerint,  In  bis  formulis.  Cf.  Corn.  Alcib. 
Vl,  S.  5.  Vecum  bic  secus  eat. 

4.  mentionem  facere  cvm  aliqvo;  v. 
iod.  et  aimilea  sunt  diclionea:  orare  cum 
aliquo^  et  osculari  cum  aliqvo ,  de  qui- 
bus  vide  item  in  Indice. 

5.  facta  I.  e.  fieri.  Sic  factum  volo 
pro:  fieri  copio. 

10.  uterum  neutro  genere  h.  1  osar- 
paase  po^tam,  Nonius  tesiatnr,  qui  bunc 
Ipsum  locum  adducK.    Edd.  veit.  utervs. 

12.  tibi  rem  potiorem  video.  Lam- 
blnas ad  baec:  „Vldeo  rem  facitlorem 
esse  factam  ex  eo,  qaod  paella  parltura 
sit;  vet  sic:  video  te  maiorem  Impelrandi 
faeoltaieni  babitoram  ex  eo,  qood  pueila 
lamlam  paritura  sit". 

14.  Uiromqae  boram  versoum  non 
fB3e  OM  legl,  per  se  palel.  Quem  in- 
alasl|  omIsH  Botbius,  et  omiitunt  veil. 


edd.,  babet  Lamb.,  el  vulg.  asteiiK* 
noiavU. 

j4ct.  if.  Sc.  Fill,  Venit  SIrtbBBs 
com  aula  ex  Syivani  laco  effdsaa,  git- 
tulalurqae  sibi. 

1.  V.  C.  Pk'cifl.  Lamb.  Pieo»^  od  ct 
Dous.  —  Bolb.  el  GoeU.  Pici$j  qoi  Cf( 
accnsalivua  v.  ptx  seu  phlx,  qpi£,  apei 
Hesycbium  j.  e.  gryphaa,  de  qa« 
vide  Pomponiam  Melaa  II,  1.  Simkm 
crediderunt  veteres,  prope  monies  Sl- 
pbaeos  esse  reglonem,  obi  gryphi  sM 
castodirent  aurum.  Cf.  Plla.  H.  N.  ML 
1.  —  Al.  1.  dites.  Veil.  Piot.  Cf.  Hcs. 
Theog.  V.  326.  ubi        I.  e.  «.  Ikpiyyi' 

3.  hominum  mendicabutay  pre  beal- 
nes  mendicos,  prae  qaam  ego  aam.  Bk 
alibi  flagitium  hominie. 

6.  dudum  ^  I.  e.  paallo  aaie,  me^ 
Cr.  AmpbKiv.  II,  2,  69. 

7.  Volg.  Indeque  exspectefrain , 
atimm  abttr,   Vett.  edd.  htde  eipada- 
6am   oiiruRi  ii6t   abitntdebat  imes. 
Lamb,  inde  ejrp.  ubi  awrum  a.  ^ 


Actus  IV.   Schva  IX. 


12Y 


ille  Ah\h^  ego  me  detfrsum  duco  de  4rbore; 
Mio  auUin  aiiri  pl^nam.   lode  ex  e6  loco 
^6  recipere      seDem;  ille  me  n6n  Tidet:  10 
I  ego  m6do  declinaTf  paulom  me  exiri  Tiam. 
I,  eccum  ipsum!   fbo,  at  hoc  cond&m,  domum. 


ACTUS  IV.    SCENA  IX. 

EUCLIO. 

I!  fnleni!  occidil  Qu6  currami  quo  n6o  curram?  Tene,  ttfnel 

—  Quem  quia?  — 

do:  nil  Tideo:  co^aa  eo,  atque  equid^m,  quo  earn,  tut  ubi 

aim,  at&t  qui  aim, 

ne6  cum  aoimo  cerium  ioTeatigare.     Obaecro  Toa  ego,  im'hi 

auxilio, 

,  obteator,  aftia  et  hominem  ddmonatretia,  qui  earn  abalulerit. 
oid  eat?  quid  ridetis?    NotI  omnia:  acio,  furea  eaae  hie  com- 

pluris,  5 
Teatitn  el  cr^ta  occultani  a^ae  atque  aedeni,  quAai  aini  frugi. 
ufd  aia  lul  Tibi  crddere  cerium  est:  nam  ^aae  bonam,  e  Toltil 

cognoaco. 

I,  nemo  habel  horuml  —  6ccidiati!   Die  igitur,  quia  dam  ha- 

bel!  Nescial 

md  mlaerom!  miaerd  peril  1  Malepdrdilu\  peaaume  om&lua  eo: 
t6m  gemili  el  malad  moealiliae  hie  diea  mihi  dblulil,  10 
lem  <5l  pauperiem.   Pdrdilua  penitaume  aum  ego  6mnium 
drra.    Nam  quid  mihi  6pu8  eal  Tita,  qui  lanlum  aurl  pdrdidi, 
d  cdatodlfi  addulo?   Egomdl  me  defrand^Tl 

.   Jb  notii  Umen  vuU:  Inde  «pe-   spectalores  etiam,  at  aibi  farem  indlceat. 
iM.  Bolhe:  Inde  ewpeeiabam.  Goel-  De  bac  scena  cf.  Herm.  de  re  metrleii 
hde  eewpeeiabam.     Qnldttm  librl   pag.  411. 

atpeetabttm;  alU  Indeque  tpecta-  Qui  vesiitu  et  ereta  occultani  »e$e. 

Mai  daplieem  senteDUan  vldeiur  \eiu  cretta.  LamWnua:  qol  vesilia  ob- 
laaiaae  poeta,  el  enpeetaadl  nolle-  soleto,  neqae  aumtuoso,  el  facie  cretaia 
el  aapeetandl.  Uode  relliieri  probe  geu  faeo  candefacia,  almolant  ae  eaae 
U  egwpeetaham^  quod  pariler  a  «pe-  viroa  proboa.  AIM  sic:  vesilla  oandldo 
l0  dedocendam,  ac  adipeclore.  geu  toga  Candida  armalani  ae  eaae  vIroa 
Ceeilertta  ex  Scloppio:  ego  me  uonoa  et  maglatratii  dlgnoa.  Alll:  a>l 
,  cam  aint  nigri,  L  e.  aceleratl,  almnlanf 

pra  effodto  veil.   Forfio.     IHad       eaae  candldoa. 

App.r..      h..c         pr...eo.U  Lo'rum."" ' 

lea,  pro:  vtdt  —  wrfil,  at  paalio  muHu%,iu  uvtum. 

il^eftrnwl.  ^*  Veil.  edd.  miaere  perti  alqae  V.  C. 

8le  volg.  TOtt.  Laaib.  Dona.  —  fliitere  babet  aapra  Uneaa  addllam,  in 

me:*  iVoai  ego  decl  modo  mt  W«m  a«od  Vulg.    Heu  me  miw- 

e.         Beth.  Nam  ego  non  me  rum,  miserum!  perii,  quod  Goellema. 

pavUvai  extra  e.  addlia  nota:  Sic  10.  Veil.  edd.  Lamb.    TVmfMiii  ge- 

IM.   men  paulhtm,  mnliam.  mift   et  mali  moestiiiae^e.  Mooiaa: 

r.  IF.  Se  IX.  Accarrit  Batllo  ex  Tantum  gemiti  mali^  moestitiaeque. 

Bylvaal,  abl  anblaiam  vidli  anram  Prlacianaa   aoiem  libra  Vf.  Tantum 

,  iM^lerataae  enwea  aemlaea,  et  gem.  ae  malae  mo€$titiae.   Item  Langg. 


AULULARIA. 


Anlniimque  meam  Genii&fflqae  meuai.  None  meo  ilii  lacUficintar 
Damoo  it  Bilo!   Pali  nequeo.  U 


ACTUS  IV.   SCENA  X. 

LYCOMDES.  EVCLIO. 

L.  QuIdiih  homo  hie  ante  a^dig  nostraa  dialana  eonqo^ritur  moereail 
Al  hie  quidem  Euclio  dst,  at  opiDor.  —  6ppido  ego  inlerii'! 

iam  ett  ret: 

ScU  peperisae  iam,  ti  ego  opinor,  filiaoi  auam.    Ndne  mi  i■cc^ 

tam  eat, 

Qaid  agam;  abeam  an  mineami  an  adeami  an  fiAgiamI  Quid  agun, 

n^tcio. 

Ev.  Quia  homo  hie  ioqoiturl   L.  tigo  gum  miger.    Eu.  Imo  ^ 

gum  et  migere  p^rditug,  S 

Qudi  tanta  mala,  mo^gtitudoque  6btigit.   L.  Anim6  bono  ea. 

Ev.  Quo,  dbgecro,  pacto  t^gge  poggumi    £.  Quia  iatuo  fadam, 

qn6d  tuom 

Sillicitat  animum,  id  ego  feci  et  fi&teor.  Eu.  Quid  egoeiteaMiol 
L.  fd,  quod  Terum  eat.  Ev.  Quid  ego  de  te  m^rui,  aduleac^a,  maii, 
Quam6brem  ita  facereg,  rodque  meogque  p^rditum  ireg  liberogi  it 
L.  D^ug  impuigor  roihi  fuit;  ig  me  Ad  illamillexit        Qu6  modal 
L.  FAteor  me  pecciviate  et  me  ci&lpam  commeriti&m  acio: 
fd  adeo  te  oiitum  ad?enio,  ut  inimo  aequo  ignoaeig  miliL 
Ev..  Cdr  id  angug'g  fteere,  ut  id,  quod  n6n  tuom  egget,  tdngereil 
L.  Quid  Tig  fieri?  Fictum  egt  iliud:  fieri  infectum  n6n  potegt  U 
De6g  credo  Toluiage:  nam  ni  vdllent,  non  fier^t,  acio. 
Ev.  At  ego  deoa  credd  voiuigge,  ut  ipud  te  me  in  nervo  dnicen. 
L.  Ne  iatiic  dixia!   Ev.  Quid  tibi  ergo  ra^am  me  Invito  tictio  esti 
L.  Quia  Tioi  vitio  dtque  amoria  f^ci.    Ev.  Homo  andacfaaume. 
Cum  iatacin*  te  ordtione  hue  M  me  adire  auaum,  impudeng!  M 

15.  16.  Vulg.  et  edd.  vett.  nunc  eo  miner ^  el  mMere  perdiCM*.    Vulg.  Qiitf 

alii  laetificantur  —  Meo  malo  et  da-  homo  hie  lo^itur  ?  Ly.  ego  tuwL  Kf. 

mno,  pati  nequeo  j  qaod  Goelleras.  imo  ego  turn  miser,  et  mi»ere  perdita*' 

Act.  IV,  Sc.  X.  Prodli  Lyconides  ex  Sic  el  Lamblnai.    Nostrum  Bothlai  fl 

dome  avuncoll  soi,  qai  el  iam  mtnda-  Goellerus. 

veral  ut  repudlum  ferret  EucUoni^  Ipseque  6.  Sie  vulg.  el  veil,  et  Lamb,  et  eilaa 

eiu8  fiUam  duceret.    Is  igliur  in  eo  est,  Nonius.  Nam  Boiblus :  Quoi  mala  kmlc 

ut  Euclioni  conliteatur  de  fills  a  se  com-  In  al.  deest  que. 

pressa;  quod  Euclio  de  rapto  sibl  tbe-  9.  quid  ego  de  te  merui.    Sic  vftt. 

saoro  Interpretatus  Incundissiha  scena  edd.  et  Lamb.  —  Vulg.  quid  ego  erne- 

cum  luvene  exposiulat.  rut',  ud  V.  C.  et  PaU. 

2.  Vett.  vulg.  Lamb.  Mque  hie.  Botb.  17.  Vulg.  edd.  vett.  Lamb,  iit  apai 

At.  Goeller.  plane  omiult.   Duplex  est  ie  me  in  nervo  enicem^  quod  LamMaii 

label  vulg.  et  Lamb.  —  VeU.  til  opinor.  Ila  Interpretatur :  ut  apud  te  mUii  laqaeti 

Qaall.  amltllt  al.   Bt  sane  recurrit  Idem  seu  potlus  ferreo  vinculo  ioierstriagaB 

TS.  atq.  gulam.  —  Transposolt  cum  Batblo  Oetl- 

4.  Ble  plane  voU.  el  vulg.  nisi  quod  lerus,  til  aptid  me  Ie  I'li  it.  e.    Sed  li 

aaU  i^cto  addunt  edepol,  quemadmo-  vel  serves  vulgaiam,  tamen  me  ad  prae- 

aM  Pall.  positlonem  erh  trabendum,  qnemadae- 

6.  VtlU  Eu.  Quie  hie  loquitur?  Ly.  dum  elusmodl  dlstracUones  baud  rare  sast 

9g9  mm  miter.    Eu.  immo  ego  sum  In  Planto  obvlae.  Mlnatar  aatem  el  sup- 


Actus  IV.   Scbita  X.  12D 

lim  li  iflloe  ius  ^it,  ut  In  istuc  ^xcusire  pdssies: 
itjice  claro  deripiamut  ai&rttni  matronfa  palani; 
*6%i  id  si  preh^nii  limua,  ^xcusemus,  dbrioa 
(6i  fecisae  amdrii  €aa«a.   Nimii  Tile  est  ▼inum  itque  amor, 
1  ^rio  atque  am^nti  impune  ficere,  quod  lobedt,  licet.  25 
0.  Quia  tibi  Dltro  sAppllcatum  v^Dio  ob  stultitiim  meam. 
?C7.  f^6n  mihi  homioes  placdot,  qui,  quando  mile  feceruot,  pikrgitant. 
Tu  illam  scibas  n6n  tuam  esse:  ndn  attactam  oportuit. 
^.  tirgo  quia  sum  Ungtre  ausus:  hat&d  causificor,  qufn  earn 
^o  habeam  potfssumum.   Eu,  Tun'  hibeaa  me  invitd  meamt  SO 
!i.  HaAd  teJuTito  ^6stulo;  aed  meam  ^sse  oportere  Arbitror. 
)um  tu  earn  iuTenida,  inqnam,  meam  illam  dsse  oportere,  Eticlio. 
S'if.  Mm  quidem  hercle.te  id  praetorenp  r^piam  et  tibl  serib^m 

dicam, 

Usi  refers.  L.  Quid  tibi  ego  referamf  Eu.  Qu6d  subripuisti  meum. 

L  Sdbripui  ego  tuomi  6nde1  aut  quid  id  esti    Eu.  Ita  te  ama- 

bit  lApiter,  U 

jt  tu  nescis.    L.  Nisi  quidem  tu  mihi,  quid  quaerts,  dixeris. 

Si/.  Adiam  auri,  ioquam,  td  reposco,  quim  tu  confessiAs's  milii  - 

Te  Abstniisse.   L.  N^que  edepol  ego  dixi,  neqne  feci.  Ev.  Negaal 

It.  P^rnego  imo:  nim  neque  ego  aurum,  n^ue  istsec  aula  quad  siet, 

{do  nee  Hbvi.  Eu.  Illam,  dx  Silvani  Mco  quam  abstuler^  eedo!  40 

,  refer!  dimidiam  tecum  pdtius  partem  dividam. 

rimeisl  fur  mihi'ds:  molestus  ndn  ero.   Fur,  i,  refer. 

L  Sdnns  tu  non  ds,  qui  furem  md  voces;  ego  te,  Ei&clio, 

>e  ilia  re  resdsse  censuf,  quod  ad  med  4ttinet. 

Mdgna  est  [res],  quam  ego  tecum  dtiose,  si  dtium  est,  cupid  loqui.  45 

Eu.  Die  bona  fidd:  tu  id  aurum  ndn  subripuistil    L.  Bona. 

Eu.  Ndque  scis,  quis  id  sbst^eritl  L.  Istue  qudque  bona.  Eu.  At- 
que id  si  scies, 

Qui  abstttierit,  mibi  indicabisi   L.  F^ciam.  Eu.  Neque  partdm  tibi 
ib  eo,  quiqui  est,  indipisces,  ndque  furem  excipidsl    L.  Ita. 
Eu.  Quid,  si  fsllis?    L.  Tdm  me  faciat,  qudd  Tolt,  magnus 

hjpiter!  50 

rtMai,  at  aiiM  SUotoU«.    Hon  eaim  Refer  ^  ex  Botliio.    Vnlg.  e(  Lamb.  I 

MYk  caai;  ef.  v.  51.  vera,  refer. 

Veil.  edd.  et  eedd.  Luet  elmra.  Afagno  eH  ret  omnes  babeni 

M  WMtas  IB  vert«  Lux  all,  hoc  veil,  et  recc,  qaod  «l  reilness, 

labataB  masconno   genere  asarpalam  ayUabIs  eiit  legeadam,  uti 

rm,   addaeia  ale  loco  noatro:  Luce  videtur  velle  Ooellenia.  Verum  elegaalor 

imrm  afe.   Soollenia:  iMei  elaro.    Cf.  aappleDda  all  ex 

loMlel.  a4  Ter.  Ad.  V,  3,  6S.  ptaecedentt  veraa. 

mm    itn^u  -..'I-              I   .  fit  Veil.  edd.  In  foe  veraaa;  /Von, 

uiL^r^J  vi««  !^^;Um^mnU  Bouo.  nam  Vsig.  et  V.  C. 
Ictret,  VI  per  vlnam  ol  amorem  omnia 

veaaaremaa   iaglila,    profeclo    malori  ....      „  . 

Niaa  preilo,  Imo  mazimo  vlnnm  dlgnam  **'  aetque  id  ti  aote«.  Ymg. 
teat. 

96.  Edd.  veil,  adveuio.  At  V.  C.  venio.  indieanh  ex  Goelpb.  lUoa 

99.  Veil.  Femego,  trnmo  neque  cu-  omnen  edd. 

•M,  etc   Noatnim  vaJg.  49.  Vulg.        eo,  quiqui  est,  inde 

42.  Veil.  edd.  non  ero.  Fur  t,  refer,  potcet.  Vett.  edd.  j4b  eo,  quoi  e«t,  m- 

Ubc   GfeUfraa:  mo2.   non  ero  furi.  dipi$ce$.    Utrumqae  In  bonia  codd.  — 

9 


ISO 


AULfJLARlA. 


Eu.  Sit  htbeo.  Age  nunc,  I6quere,  quid  Tti.       Si  me  noTlttl  nfain, 

Gdnere  qui  tlm  godtyt:  hie  mihi       Megidoroe  eTdDeuioe; 

M($ut  fuit  ptt^r  Aotiintchus;  4go  vecor  Lyednidee; 

Mdter  esl  Eun6ni{a.   Eu.  Novi  g^nus:  nune,  quid        M  toIo 

N6sGere.    L.  Ex  te  flliam  tu  liebdf.    Ev.  Imo  eeeiliin  demi.  H 

L,        tu  deepondfsli,  opinor,  neo  t?6ttenlo.  Bv.  Omen  rdoi  Icbci. 

If.  (■  me  nunc  rendnliere  r^udium  insift  tibi. 

Eu.  R^pudium,  reb^s  paraUe,  ^xorntlie  nApliisf 

tit  ilium  di  immortilee  omnee  deatfque,  quantum  eet,  p^rdulni, 

Qudm  propter  bodie  ailri  lentum  p^rdidi,  infeliz,  miter!  11 

L.  B6no  animo  ea,  benedice!  Nunc,  quae  rda  libl  et  faatad  taaa 

B^e  feiicittfrque  vortat  ....  ttm  di  faxint,  inqullo. 

Eu.  itM  di  facianti    L.  tt  mibi  iU  di  ffciant!   Audi  iam. 

Qui  homo  cuipam  admfsit  in  ae,  n^lluat  tarn  par?f  preti, 

5uin  pudeat,  quia  pArget  aeae:  n^nc  te  obtestor,  Eiclie,  N 

Dt,  quod  ego  arga  tid  imprudena  ptfoca?!  aut  gnatim  tuam, 

Mihi  ignoscai,  damque  uxorem  mflii  dea,  ut  ieg^a  iubent. 

igo  me  iniuriim  feciaae  filiae  fate6r  tuae 

C^reria  vigiliia,  per  vinum  atque  impulau  aduleaedntiae. 

Eu.  Hef  mihi,  quod  ficinua  ex  te  ego  aMiof  L.  Cur  dlulaa,  II 

Qu^m  ego  avom  fed  iam  ut  eaaea  fiiiai  nAptiiaf 

Nim  tua  gnata  p^perit  decumo  m^ae  post  (numehim  cape): 

Ei  re  repudi^m  remiait  ay6nculn8  cauwl  mtm. 

i  intro:  exquaere,  aftne  ita,  ut  ego  pra^ico.   Eu.  Peril  ippido: 

ttM  mihi  ad  mal^m  maiae  rea  pldrimae  te  adglMnant.  A 

fbo  intro:  ut,  quid  b^iua  reii  aft,  aciam.   L.  Iam  td  aeqoor. 

Haec  pr6pemodum  iam  eaae  in  Tado  aalilktia  rea  viddtur. 
Nunc  a^rrom  eaae  ubi  dicim  menm  Strobflum,  son  repdrio; 
Niai  ^iam  hie  opperidr  tamen  pauiiaper;  poitea  intro 
Hunc  ii&baequar:  nunc  interim  apatium  di  dabo  exquirdndi  M 
Meum  ftctum  ex  gnatae  p^diaequa  nutrice  anu :  ea  rem  ndfii. 


Qui^i  \.  e.  q.  quiiquis.  iudipiien^ 
usuipabif,  sumes,  auferes. 

51.  it  minu$  pro:  si  non. 

53.  Vett.  Genere  quo  nm  gn,  Illod 
vulg. 

55.  Bdd.  Tett.  Lamb.  volg.  Na$ecre. 
Ly.  FUiam  ex  It  tu  kabe$.  Botbiaa: 
Nottre  ex  U.  Lt.  FUiam  tu  Aa6e«, 
•X  Helmai.,  qal  babeai:  A'otcere  e  t9 
/Uiam  t.  h.   Idem  probavU  GoeUerua. 

57.  repiicfniai  reaaBclabatiir  apoaaae; 
dlvonlom  ftebat  Inter  coniofM;  all  di- 
•UaguuBt  veieres  iorisconaulii,  PaaUus 
de  verbomm  et  reraai  sign.,  et  Mode- 
fUaaa  Ubro  VIU.  Difrerenllarum. 
61.  benedice  9  BvtpiQUHy  boDt  verba 


qoaeao.  Cf.  Caa.  II,  5,  38.  Valg.  ba^ 
et  ante  benedieey  quod  omltlli  Goell. 

65.  Quin  pudea$,  ^mim  p.  a.  lU  edi. 
vetl.  Lamb.  Vulg.  Ctoell.  —  MUat: 
Quum  pudet,  quum  purgat  aeae,  Ua4 
aeaan  carere  ludlcana.  Bed  aaapiaa  li 
Plaata  almUee  occurrut  seBteBOaa,  bi 
qulbufl  DOB  Bkmiam  ait  argaiaadui.  NM 
eoim  iBtio  podu  facUM  fait  ad  aaaicailu 

eJoqueadaa. 
6(>.  Vett.  add.  Ut  qu9d  ego  ergm  ttc 

Oein:    Mihi  igno$ca$  etc.    Valg.  Si 

quid  —  Ut  vuhi  ign.,  qU  et  Laab* 

Both.  Goell. 
74.  Veil,  com  Pall.  3.  et  4.  ex^ccrc 

Vulg.  enm  V.  C.  exgaire.     lUad  Pri- 

aclanoa  Ubro  L 


Actus  V.   Sgbna  I. 


ACTUS  V.   SCENA  I. 

STROBILUS.  LYCONIDES. 
Stm.  Di  fmiDorttles,  quAus  et  qutntis       donttis  gtMiis! 
{uidrilibrem  tulam  tiro  onustam  ego  hibeo:  quis  me  est  di^itlorl 
me  Athenis  n^nc  rotf;i8  quisqutm  est  hdmo  quoi  di  sint  pr6p{tii1 
L  C^rto  enim  ego  Tocem  hie  loquentis  m6do  me  tudire  viuns  sum. 

Stb.  Hem! 

H^ramne  adsplcto  m^uml  L»  Videon'  Strobilum  ego  hunc,  servdm 

meuml  6 

Srji.  fpsus  est.   L.  Htud  ilius  est.    Stb.  Gongr^ditr.    L.  Gontol- 

1dm  grtdum. 

Br^do  ego  ilium,  ut  iussi,  eimpse  tnum  tdiisse,  hijiusnutricemTirgioifl* 

Srji.  Quia  ego  ill!  me  inveDisse  dfco  banc  praedam  ttque  dioquorl 

^tur  orabo,  At  roauu  me  mittat,   Ibo  atque  ^loquar. 

Rtfperi  ....  L.  Quid  r^perlsti?  Stb.  Ndn,  quod  piieri  cMmitant  10 

[b  faba  se  r^perisse.    L.  Umne  autem,  ut  soltfs,  deiudisi 

Stb.  Hdre,  mane;  eloqudr:  iam  auscuUa.    L.  Age  ^rgo  loquere. 

Stb.  Rupert  hodie^ 
B^re,  divitias  n(mias  ....    L.  Ubinaml    Stb.  Qnddrilibrea  [ttt- 

qnam,]  aulam  adri  plenam. 
L.  Qu6d  ego  facinus  ai&dio  ex  tel  StM.  EAcIioni  huic  s^ni  subrlpul. 
L.  I^bi  id  est  auruml    Stb.  In  4rca  apud  me:  ni&nc  Tolo  maniH 

me  emitti.  16 
L.  l^gone  te  mma  emtttam,  sc^lerum  cumuiatfssumel 
Stb.  Abi,  here!  scio,  quam  r^m  geras:  lepide  hdrcle  animnm 

t^om  tentaTi. 

limy  ut  eriperes,  ddparabas:  qufd  faceres,  si  r^rlssemf 
L.N6opotesprobdssenuga8.  t^eddeaufum!  iSrji.  Rdddamegosuruinf 
L.  Rdddas,  inquam,  ut  hufc  reddatur.   Stb.  Ah,  i&ndel   L.  Mode 

quod  fdssus  esse  20 
tn  in  area.  Stb,  Sdleo  hercle  ego  garrire  nngas:  ita  loqnor.  L.  Sein, 
{a^modo?   Stb.  Vei  hdrcule  enicd  me:  nunqnam  a  m^  feres  bine. 

(ImperfBCUi  fabu]a.) 


jier.  V,  Sc.  I,  Redic  iam  do  mo 
HrafeilM,  abl  abaeoDdldli  aolam  Eucllonl 
IS  SylvSBl  loco  abrepiam,  beaiomque  se 
inMileac  ob  earn  rem. 

S.  la  Gaelplierbliano  codlce  deerai  ego 
mm  Htrumne,  qaod  babet  vulg.  — 
fmn,  Vidtom  Strobilum  iervum  meum? 
fmlg.  Fideo  ego  hune  Sir,  $,  m.  Boib. 
9ir9kilum   video  ego   Atmc,  servom 

IOl  iimi  quod  pueri  damiiani,  sc.  so 
«f«rlMe  corcoUoBem  aot  vermiculom. 
X  iBveaal.  Sal.  B,  vs.  29. 

IS.  Nemo  uon  videi ,  v.  inquam  aban- 
tare,  versomqae  Ulad  reapuere;  undo 
aorito  exelosit  GoeUerua.    Cf.  vs.  2. 

IS.  Vnlg.  mo  emitti  manu,  Noafram 
M  GoeUenia. 

to.  Valg.  Both.  Rtddfy  inquam.  — 


Vttlg.  Qnod  modo  faoene  ee  eaao  —  In 
area.   TranapoaaH  Goonorita. 

St.  Vols,  ita  toquor.  —  at  torn.  — 
SM  quomodif?  fonmla  lalnaadl.  Cf. 
I,  1,  8.    Amph.  I,  1,  203. 

Quae  iam  aeqouniar  in  od.  valg.  aap- 
poaiia,  ea  legebantur  In  Ma.  Meuraii,  et 
extant  In  ed.  Medlol.  1500  et  Carpentar. 
1513  et  Grypb.'1540.  Desant  in  V.  C. 
et  Pall,  omnlbua,  nil  et  apod  Lamblnom 
et  In  alUa  bonia  editlonlboa,  et  merito 
eilclenda;  qoemadmodom  el  eleclt  Goel- 
leroa.  Nam  lllata  aont  media  aetate, 
composlia  lom  ab  acbolaatlcia ,  earn  et 
Terenili  el  PlaotI  fabolao  fta  lodla  lltera- 
rlla  age  rent  or,  acenaeqoe  deperdliae  in 
naom  illom  neceaaario  eaaenl  aopplen- 
dae.  Cf.  qoae  do  ea  re  ad  Amphitra- 
oneai  dlzlmoa. 


METRORUM  IN  AVLULARIA 


DESCRIPTJO. 


Prologas  et  Act.  I.  Sc.  I.  II.  III.  veraibua  sont  conposiUe  iMibicit 
aeniurila. 

Act.  II.  Sc.  I.  T.  1— It  rersas  ■imft  btcchiaci  tetran. 
T.  IS— U  SoUdid. 

16  — S5  locat  tuppotitiM  Plauto. 
T.  t6y  t7  bacchUcl. 
T.  S8  — SS  dimetri  anapaeatlcL 
y.  S4~S7  locus  suppoaititias. 
y.  Soeadei. 

y.  41  —  Act.  II.  Sc.  III.  tetranelri  troch.  caeal. 
Act.  II.  Sc.  IV.  —  Sc.  IX.  senarii  iaabici. 
Act.  III.  Sc.  I.  y.  1  -  5  tetrametri  trochaic!  acatal. 

y.  6  — 9  tetr.  lanb.  acatal. 
Act.  III.  Sc.  II.  y.  1  —  SS  yersus  similes  Satorails  boo  metro  compositi: 

w  <j  — '      —  —  — '  w  —   I   ^  — '  — '  W  \J  '  — 

sive :  ^  — '  w  KJKj  —  I  — '  Kj  s^s^  ,  at  fere  y.  1. 

slye :  w  w  — '  w  —  \j  — '  \j  —  \  — '  — '  \j  — '  —  at  S.  etc. 
Alii  pro  Sotadeis  habent. 

y.  33,  34  tetr.  troch.  cat. 
Act.  III.  Sc.  III.  IV.  tetrametri  trochaic!  catal. 
Act.  III.  So.  Y.  VI.  seaarii  lambicl. 
Act.  IV.  Sc.  I.  —  Sc.  IV.  trochaic!  tetram.  catal. 
Act.  IV.  Sc.  V.  —  Sc.  VIII.  Senari!  iambic!. 
Act.  IV.  Sc.  IX.  1—3  tetrametri  anapaestic!. 

y.  4— 8  tetr.  troch.  acatal. 

y.  9  — 13  tetr.  iambici  acataL 

y.  IS  tetr.  iamb,  catal. 

y.  14  tetr.  anapaest,  catal.  Arlstophaneas. 

y.  15  paroemiacus. 
Act.  IV.  Sc.  X.  y.  1— S  tetr.  troch.  acatal. 

y.  4  —  76  tetr.  troch.  catal. 

y.  77  —  81  tetr.  iamb,  catal. 
Act.  V.  Sc.  1.  y.  1  —  10  tetr.  troch.  catal. 

V.  11—33  tetr.  troch.  acatal. 


BAGCHIDES. 


DRAMATIS  PERSONAE. 

PISTOCLERUS,  aiiUs  PbUoxeni. 
LTD  US,  PIttocIeri  paedagogat. 
BACCHIDES,  meretrices  duae. 
CHRTSALUS,  senrot  Pistooleri. 
NICOBULUS^  aenex,  pater  MneallocM. 
PHILOXBNUS,  pater  Platocleri. 
MNBSILOCHUSy  Pistocleri  arnicas. 
PARASITUS. 
CLEOMACHUS,  mUes. 
MILITIS  PUER. 
6REX. 


SUMMARIUlf. 


Bfaeallochas  abfens  ab  aalce  PIsMera  p^Oont  wi  liM  aaleui  mm 
Bacchldem  qoaererec,  a  minie  qao4afli  slbl  ablataa.  la,  ea  taiVMla,  ataa  amraii 
altanuB  Bacchldem,  aaal;  eaavia  ob  rem  a  paadtgagt  aM  Lyio  aeaifea  cam* 
gatar.  Advrali  Bf aealleclim  et  eaaperlt  ez  Lyie ,  FlaidCtofiM  Bceehldaai  all«i«i 
amare.  Ergo  Ule  credit,  eoai  asare  aoaai,  Iraloafme  baae  ab  laai,  mnwH  paul 
tzblbere  argeolam,  qaod  repeOloai  ab  aUqno  maadiMa  palrla  Xpbaaoai  prefecm 
ftierat,  coiaaqae  partem  qaaotam  vellet  ad  redlmeadam  BaccbMaaa  ai  el  Hecitt 
aomere,  Cbrysaiua  effecerau  Re  antam,  at  erat,  caaipefta,  paoaliel  ana  M; 
Mllea  ealm  adest,  abdactarva  Baccbldem,  aial  prellom  reddatac.  Brga  Cbryailv 
alium  dolom  struit  Nicobolo  patd,  eflteitqae  at  Ue,  aMta  pilUUa»  apaate  pniBrii 
BBmerel;  qua  accepta  iovenea  inaqve  Lydaa  apad  Bacclil4aa  paiapt.  0«m  ereca- 
tari  dam  aenea  Nicobolaa  et  Pbllezeaaa  ad  aedea  Baaehldoai  aaqaiut,  ipai,  amic 
aanim  illectl,  compellaatar,  at  iatroeaat  aoaqae  cum  Uila  pflant 

Sceaa  eat  Atbanla. 


4f 


ACTUS  L   SCENA  I. 


BACCHIS.   aOROR  BACCHlDiS,  PISTOCLERUS. 

9j.  ^nld^  si  hoc  potis  ^st,  nt  taceas,  i^o  loquafl    So.  Lepld^ 

licet. 

Lf.  t^l  me  fufiet  m^morit,  ibi  tn  ficito  at  sabyeniiLa,  aoror. 
fo.  P6i  ma^a  metuo,  milii  in  monendo      defoat  oritio. 
L#«  Fdl  ego  quoqae  metud,  ioaciofoia^  ne  defuat  c^ntio. 

S^oere  bac.    Quid  agunt  d^e  germaoae  mdretricea  cognd- 


jnld  in  coacilio  cdoaoluiatisl   Bj.  B^ne  pol.    Pi.  Haod  meretrf- 

ciom  eat. 

tj.  Miaerlua  niliil  ^at,  quam  raulier.  Pt.  Qidd  ease  dicta  difoinaf 
tjt.  Ha^  ita  me  orat,  afbi  qui  caveat,  illquem  ut  liominem  r^perlam, 
h  iatoc  milite:  i&t,  ubi  emeritum  tfbi  ait,  ae  revehit  domum. 
I,  amabo  te,  huic  civeaa.    Pi.  Quid  iatl  civeami    Bj,  Ut  reTe- 


Jcr.  I.  8e*  L  C«IleaanBtar  teltr  m  lamM:            m  Am  poUuH^  mi  U 

tarn  MNM  Baccbitea,  faaram  aliara,  JPoili.  Quid^  m  hoc  pofiw  efl,  «l  I. 

lui  MBftt  Mneailocbaa,  made  aivecia  Male  RlisebeJIas:  tif  lu  taeea$.  —  Le- 

It  navl  cuai  aUUle,  qui  earn  eoadaxerac  pide  lie€t,   file  vett.  et  PalL  —  Vnlg. 

eenan  tenpaa  pretlo.  Ula  aateai  caplt  Lepide :  Ucet. 

f  Uberarl  ab  Istee  milUe,  el  peMll  pre-  8.  Vulg.  defuerii,    Sed  dtfuai  vett. 

m  el  gued  reatet  rapeBdl;  ain  aUans  el  Laab.   Ham  va.  aof* 

derl  posali,  at  aalteai,  praeterlapao  5.    Sequere  Aoe.     Tribaeada  baea 

npore,  into  slbl  ab  lUe  dlecedere  llceat,  Pistoelero ,  at  is  ea  ad  eervnm  dleat  qui 

>  pre  aneilia  babeat.  Itaqae,  qaonlam  eeqaltor.    Nimirum  in  valgata  aiUaqae 

»pertoae    adveall    Plsiocleroey    banc  Baccbidl  tribauntar.  fiororee  aatem  qaara 

leant,  at  la  earn  qaaal  in  taielam  aoam  iocom  mutent,  nulla  ratio  eat.    Et  of. 

dpiat   nie,  paratua  ad  earn  rem,  ablt  Caa.  %  6,  6.   Rud.  V,  3,  I. 

centoBi  eailuB,  quod  delnde  ad  Bae-  e.  yeu.  Bene  pel.  at  et  Lamb.,  idqoe 

idea  depertari  lubeat.  —  Quae  in  val-  apHug  alhi  vlanm,   quam  quod  valf. 

la  legantur  aoppoalta  In  fabnlae  prln-  ^n^i.  Ba.  Bene.    Pi.  Pet  houd  m.  e. 


mines  1 


6 


hattir  domum, 


10 


^le,  in  nullo  extant  codlce,  adlecta  a 
belaatlela  iMdU  aevi,  earn  liabaiae  age- 
wSmx,  In  India  Uterarlla.  Veram  neque 
tea  baea  acena  vldeior  eaae  genaUia, 
d  aerlaa  adlecta,  quo  Baccbidea  et  ab 
hie  labolae  cenparerenl.  Mam  ge- 
loani  draaui  a  necanda  deoiam  scene 
affaoB  Tidetar. 


9.  oft  tftoe  miliie.  file  Lipaienala  cd. 
et  vulg.  — •  PaU.  ut  tfledk  wuUtem^'e 
quo  Ritacbellua  cudit:  (If  i$tumc  wulitem 
ematj  1.  e.  anro  conclUeU  Perperaai. 
Hon  enim  de  emendo  mlUie,  aed  de  tn- 
landa  Baccblde  agltar.  —  Vulg.  «e  nf 
rev,  d.,  iif  pleonastlee  repeilia,  all 
aane  baud  rare  aeleal  lapeil  particalae. 
fied  veil,  allae  nan  babenf  nf ,  neque  B. 


7.  dignhu^  ac.  quam  mulleren ,  qoae 
niaera  all,  qnlppe  qaae  adaleaeentaiea 
in  pemielem  addneai.  Cf.  v.  ai.  Ce- 
terum  omnea  edd.  diesf,  quum  alibi  can« 
iunctlvua  ponatnr  in  liae  locotlone.  Cf. 
Pera.  lU,  2,  1. 


I.  ifmid  $i  Aae  pefie  eit,  tit  I.  file 
IL  et  valgata;  et  occurrit  $i  proda- 
im  ante  veealem  cum  eaepiua,  tam 
e  Ipaa.  acena  v.  18.  CL  Aain.  I,  1, 
.  If,  9,  18.  V,  9,  81.  Pelie  eel 
imm  cmm  aaatre  eenalniltor  Lacr.  I, 
a.  Ceninnctiw  aal  td,  fvad  nna- 
aai  aaaa  pmmieudi  DitddiomoiU  eet 
wmgi.   Gf.  Ampb.  lU,  8,  82.  Vetu 


10.  Veu.  kernai  bic:  nf  reetftot  do- 


1S6 


BACCHIDES. 


t'bi  ei  dederii  Operas:  ne  haoc  ille  hibett  pro  mdlU  tibi. 
Nam  ha^c  ai  habeat  ai&rum,  quod  illi  r^oumeret:  faciit  iobeoa. 
Pi.  Cbi  nunc  is  homo  eat?   Ba.  lam  hfc,  credo,  aderit  Sdd  hoc 

idem  apud  noa  r^liua 
Pdteria  af;ere;  atque,  fa  dum  veniat,  a^deos  hie  opperfhere. 
Eidem  biberia;  eidem  dedero  tibi,  ubi  biberia,  aivium.  U 
Pi.  V/acua  merua  Toatra  €%i  blanditia.    Ba.  Qoid  iami    Pi.  Quit 

enim  intdllego: 

Duae  uDum  expetitfa  palumbem.  Perii,  aruodo  [alaa]  T^rherftl! 
Ndn  ego  iatuc  facintia  roihi,  mulier,  cdoducibile  eaae  irhltror. 
Ba.  Qui,  amabo?    Pi,  Quia,  Bicchia,  Bacchaa  m^luo  et  Bacchaaal 

tuum. 

Ba.  Qufd  eat,  quod  metiiial        tibi  lectoa  militiam  apud  me 

auideati  21 
Pi.  Mdgia  illectum  t^om  quam  tectum  ro^tuo:  mala  tu  ea  b^atia. 
Nam  hui'c  aetati  ndn  couducit,  miiiier,  latebroaua  iocua. 
Ba.  ifigomet,  apud  me  af  quid  atulte  facere  cupiaa,  prdhiheam. 
Sdd  ego  apud  me  te  daae  ob  eam  rem,  mflea  quom  veniit,  toIq: 
Quia,  quom  tu  aderia,  huic  mihique  baud  ficiet  quiaquam  iniiiriam: 
Td  prohibebia;  dt  eadem  opera  tAo  aodali  operim  dabia; 
Kt  ille  adTeoieoa  ti&am  med  eaae  amicam  auapicibitur. 
Quid,  amabo,  obticuiati?    Pi.  Quia  istaec  l^pida  auot  meinoritai; 
l^adem  io  usu,  atque  iibi  periclum  f&cias,  aculeita  aunt, 
Animum  fodicaot,  bdoa  diatimulant,  ficta  et  famam  aai&ciaot.  SO 
Apage  a  me,  apage!    So.  Ah,  Di'mium  ferua  ea.    Pm.  Mihi  aom. 

So.  Mvlaciaadndua  ea. 
Quid  ab  hac  roetuial    Pi.  Qofd  ego  metuam,  rdgaal  Hoaa 

aduleaceotulua 

Pduetrem  huiuaroodi  fn  palaeatram,  ubi  ddmnia  deaudiacitur ; 
pro  disco  damnum  capiam,  pr6  cursura  dddecusi 

mum,  sc.  miles  eam.    Sed  rtvehaiur  enlm  eo  opus  ad  sensam.    Pariler  olse 

Pall.  valg.  et  Lamb.  monosyllabum  leg!  possit  et  Poen.  4, 8, 49. 

11.  dcdcrit.    Sic  vett.  et  Lamb.   Al  gO.  Pro  maliiiam,  quod  habent  Ubri 

vulg.  et  Boib.  dediderit.  ^1  edd  ,  Lamb,  mailt  legere  malacum, 

13.  Ve(l.  et  Lamb,  omitlant  nunc,  ^que  In  texlum  recepll.  Cf.  v.  31.  K 
Uabent  Pall.  38,       occurrum  malacu9y  el  malaeU- 

14.  Volant  Igiiur,  ut  Pistoclerus  qoajil  gandui 

JJ.?."!.-'::"  1'.  ."r?.?""  26.  I„.  ..rfali,  I.  ..  M...ll..b.. 


cbMe,  ■Binllaia.  IIU,  nl.lrevehal.  -  V_eil.         „j  ,„^„  BicchW.ni  qaa^n 

et  Lamb,  cum  cd.  Lips,   aedena  hic, 
Vulg.  et  B.  «.  t6i  at  PaU. 


el  tutarl. 


,r               L'K^-     t          J      .  2T.  et  iHe,  sc.  miles. 

15.  eddem  6i6er»,  I.  e.  eodem  lem-  3  dUiimM. 
pore    sunul    suppl.  operd      Cf.  v.  26.  ^,  ^  ^  de.iimuiant. 

el  III,  4,  26.    Ca«.  II,  5,  1.  3,   Repeiliur  bic  versus  v.  40.;  fiare 

16.  Veil.  viBcuB  meuB.  Sed  meru$  eum  hie  expungit  Boililus,  de  Acidaltt 
vulg.  el  Lamb,  et  Pall.  senientia. 

17.  Omnes:  Perii,  arundo  aloB  v.  82.  Vulg.  Et  quid  ab  k.  m.  A* 
sensusque:  iam  capias  sum,  lam  sa-  Quid  ego  meiuam,TogitaM?  home  mdu' 
fitta  ictus,  tamquam  avicula.    Scans!-  letceneu/us.  —  Vett.  Quid  ab  k.  m.f 


\ 


onem  quod  atllaei,  vel  perii  dlsyUabum  Pi.  Quid  ego  metuam  ^  rogiteu? 

eat  legendum  elldendaque  poairema,  vel  aduleBcenB^  utl  Pail.    Cf.  &&.  et  55. 

•las  monosyllabum.     Sed  foriasse  v.  83.  Penetrem,    Sic  veti.  et  Donatii- 

•lof  at  addltamentom  Inclndendnm.   Non  —  Vulg.  Botb.  Pall.  Lamb,  pemelrnre.  — 


Actus  L  Sobva  L 


.  L^ptde  memorts.    A.  Ubt  ego  captam  pr6  machaera  Mr- 

turem,  S5 

iqae  imponat  im  manum  alias  mfhi  pro  cestu  cintharum; 

S  galea  scaphii&ni,  pro  insigni  aft  corolla  pl^ctiiit, 

>  hiaU  talus;  pr6  iorica  milacum  caplam  pillium; 

i  mihi  pro  eqoo  l^tus  detur,  scdrtaui  pro  scuto  idcubetl 

age  a  me,  apagel    Bj,  Ah,  nfmiuin  ferus  es!    Pi.  Mihi  sum. 

Bj.  Malacissindiis  es.  40 

uldem  tlbi  do  hancdperam.  Pi,  Ah,  oimium  prdtiosa  es  operiria. 

r.  SimQlato  me  am&re.    Pi,  Utram  ego  iatuc  i6con'  adsimulem, 

an  s^riol 

r.  H^ia,  hoc  agere  mdilust:  miles  quom  hue  advcDiat,  Tolo 
I  implexari.  A.  Qufd  eo  opus  est?  Bj.  tft  ille  te  yidedt,  volo. 
(o,  quid  ago.  .  Pi.  Et  p61  ego  scio,  quid  m^tuo.    Sed  quid  aisi 

Bj.  Quid  est?  45 
.  Qufdl  si  apud  te  eyeoiit  desubito  pWiodium  aut  potdtio 
rie,  aut  coena,  ut  sdiet  in  istis  fieri  conciliibulis: 
i  ego  turn  adcubemi    Bj.  Apud  me,  mi  anime:  ut  Idpidus  cum 

iepida  idcubet. 

cua  hie  apnd  not,  qu^mvis  subito  Tdniat,  semper  liber  est. 

»i  tu  lepide  vdlet  ease  tibi,  mda  rosa,  mihi  dicito.  60 

to,  qui  bene  tit;  ^go,  ubi  ben^  sit,  tibi  locum  lepidtim  dabo. 

.  Ripidus  fluvius  dst  hie:  non  hac  tdmere  transir/  potest. 

r.  Atque  ecaator  4pud  hunc  fluvium  iliquid  perdundiim  est  tibi« 

inum  da  et  tequere.   Pi.  Ah,  minime!    Bj.  Quid  ita?  Pi.  Quia 

istoc  iliecebr6siu8 
eri  nil  potest:  nox,  mulier,  vinum,  homini  aduiescdntulo.  &5 
f.  Age  igitur:  equid^m  pol  nihili  ficio,  niii  causd  tua. 
e  quidem  banc  abducet;  tu  nuiius  idfueris,  si  ndn  lubet. 
.  Sdmne  autem  nihili,  qui  nequeam  ingdnio  moderari  meol 
r.  Quid  est,  quod  metuas?    Pi,  Nihil  est.    Nunc  ego,  miller, 

tibi  me  emincupo; 


BUM  L  e.  perdoodae  pecooiae;  qaod 
raclmit,  damnon  voeantnr. 

16.  turiurtm^   ad  lodeBdnai,  quasi 

17.  pro  in$ignij  I.  e.  pro  crista  ga- 

II.  Ah  n.  pret.  soripsi  ex  veU.  et 
■b.  Val«.  et  B.  M  n.  pr.  Cf.  v.  40. 
14.  Vett.  Quid  eo  opu9  eat?  Vulg. 
PalL  et  B.  Quid  eo  mi  opu$  ett  ? 
16.  Sic.  vetr.  et  Lamb.  —  Valg.  et 
IL  venial. 

SOl  Betbios  apodosin  fecit  verba:  mihi 
itQ.  GoDira  Lambiaas  sic  construit: 
M  mihi  dicito:  mea  rota,  L  e.  me 
mio  appelies.  —  Cf.  tamea  Aain.  UI, 
74.  uM  Leooidam  vocat  poella  rosam 

SI.  fui  home  mI  ,  I.  e.  pectuiam.  Cf. 
r.  4,  8.  83. 


53.  aliquid  perdundum^  h.  o.  aUqua 
impensa  facienda. 

65.  ZVox,  Mulier,  Ftnttm,  in  valg. 
maiancalis  ab  inltie  script  a,  at  et  a 
Botliio.  In  vett.  et  Lamb,  mlnoscalis; 
in  iisdem  non  interpangUar  post  vmum, 
et  colon  ponltur  post  poiett;  at  ad  nox, 
m.  t  V.  horn,  ad.  sappleatar  tale  quid, 
qaale  est  apud  Ovidium  Amor.  I,  6,  59. 
Nox  et  amor  vinumque  nihil  modern- 
bile  euadent.  BoUiius  cam  vulgaia  et 
post  potest  et  post  vinum  comma  Sabel. 
Vldetur  aalem  quasi  proverbium  falsse, 
at  reliqua  non  esset  opus  addl.  Ter. 
Adelpti.  Ill,  6,  24.  Pereuaut  nox,  amor, 
vinum,  aduleecentia, 

66.  Abslstere  iam  ao  Angk  Baoehis, 
et  miilere  veUe  iuvenen.  nihili  fado, 
ac  te  cavere  soreri  meae.  niti  cause 
Itto,  sc.  ut  tu  file  apad  nos  aasis,  teqoe 
lepide  kabtaa. 


Its 


BACCHIDE& 


TAof  lum;  tibi  dedo  6peraiii.   Ba.  Leplda*§.   NAnc  ego  to  turn 

btfc  Tolo:  M 
ifigo  sorori  m^te  coenim  hodie  dire  toIo  YUticn: 
£f;o  tibi  argentdm  iubebo  itm  inlut  efferri  fom: 
Td  facito  opsonAtum  nobis  tit  opuleniam  opi6niiiiii. 
iSgo  opsonabo:  nam  id  flagitinm  m^um  ait,  mca  te  grilln  et 
6peram  dare  mihi,      ad  earn  operam  fdcere  anaitui  dd  loo.  tt 
Bj.  At  ego  nolo  ddre  te  quidquam.  Pi.  Sfne.   Bj.  Sino  equldeai, 

if  lubet 

Pr6pera,  amabol    Pi.  Priui  hie  adero,  quim  te  amare  ddaiaani. 

So.  Bdne  med  accipis  idvenientem,  m^a  aoror.    Bji.  Quid  ill, 

obsecrol 

So.  Qufa  piacatui  mdo  quidem  animo  hie  tflbi  hodie  evenlt  benaa. 
Ba.  M^ua  ille  quidem  eat;  tfbi  nunc  operam  ddbo  de  HneailocUi 

aoror:  H 
tit  hie  accipiaa  p6tina  aurum,  quam  hfnc  eaa  earn  mttile. 
So.  Gdpio.    Ba.  Dabitur  6pera.  —  Aqua  ealet  Bimne  Une  intra, 

At  lavea: 

Ndm  ut  in  navi  vdcta  ea,  cr^do,  tfmida  ea.    So.  AliqnanU&m,  aorar. 

Sfmul  liinc  neacid  qui  turbat,  qui  hAc  it.    Decedinnia  bos. 

Ba.  Sdquere  hac  igitur  me  fntro  in  lectum,  nt  addes  laasltikdinea.  It 


ACTUS  1   SCENA  11. 

LYDUS.  PISTOCLERUS. 

Ly.  lamdddum,  Pistocl^re,  tacitua  t^  acquor, 
SpecUns,  quaa  tute  rda  hoc  ornatti  geraa: 
Nam  ilM  me  di  ament,  tit  Lyciirgua  mfhi  quidem 
Vid^tur  posse  hie  id  nequitiam  addiicier. 


58.  Pro  volg.  Sumne  autem  nihili, 
veil.  Sumne  e^o  nihili. 

59.  Boih.  ex  Pal.  Piihil  «si,  nugae. 
Mul.    Noslr.  cd.  Lips.    Cf.  v.  seq. 

60.  Veil,  tibi  do  operam.  —  LepiHu\. 
Vols.  LepiduB.  Veil.  Lepidua  €9.  Boih. 
Ltpidun  I 

62.  Ego  tibi  org.  iubebo.  Sio  veil, 
et  Cbariilui.  —  Voig.  el  Pall,  iubeo. 
Bolb.  Ergo  —  iubebo. 

63.  obionatum,  h,  e.  emiam,  pro- 
earatum. 

64.  Ego  ob$onabo^  h.  e.  ego  aumlain 
teelain.  —  Meum  sit  Palait.  —  Volg. 
iit  meum. 

65.  Veil.  Operam  dutre  mihi,  oniisso 
Et  ante  operam,  quod  valg.  et  B.  et 
Lamb,  et  Pall.    Vide  vs.  praec. 

66.  Bolb.  com  vulg.  ako:  B^,  At  ego 
nolo,  dare  te  quidquam.  Pi.  Sine, 
Veil.  Pr.  At  ego  nolo  dare  te  quid^ 
quam  J  aine. 

72.  Veil.  Eamus  intro  ui  lavet. 


73.  timida  es,  i.  e.  aegra  ea  el  p«r- 
turbaia  ex  tlmore  navigaiionia. 

74.  Veil.  Simul  hie  nctcto,  quU 
turbae  est:  quin  kine  decedimne?  Valf> 
Simul  hinc  ueecio  qui  tmrbatf  qui  Jhic 
it.  decedamus.  Hem  Lamb,  adleelo  la 
fine  «oror.  Bolb.  Sim.  hine  neeeio  quit 
turbarc,  qui  hue  it.  Decedamue.  Bgt 
Mddidl  no9,  qaod  aaeplos  ale  In '  iae 
addltam  legiiar.  —  Ex  veil,  legl  fas- 
all:  Simul  hie  ne«cid,  quid  turhai  ht. 
Quin  hinc  deeidimua?  —  Tarbaa  < 
faciunt  aervl  et  coqni  Plstocleri,  qnl  I 
opsonlum  adporlant.  Sane  cits. 
Ipse  dixerat  supra:  Priue  hie  aderOf 
quam  te  amare  deeinam. 

Act.  I.  Sc.  Si  Advenii  Plalscicfis 
cum  Inslgnl  pompa,  addacens  spssriflB 
ad  Bacchldes,  Ipse  coronatos.  Aeeedb 
ad  earn  Lydus,  elus  paedagogns  serrw* 

2.  tute  earner.  Lamb.  —  Vnlg.  ts. 
rortasse  I.  Bxtpeetansy  qma9  In  m 
h.  0.  g. 


Acfut  L  ScBHA  n. 


1S9 


Qoo  viae  capenls  Hi  hiiic  tdf  orti  via  6 

Com  tinU  pompal   Pi.  Hdc   Ly.  Quid  bnci  qub  istic  habetl 

ft.  Ani6r,  Tolaptai,  V^bqs,  Tenuftea,  gaAdiam, 

locot,  IMiit,  aemOf  auiTis  8t?Uiio. 

Ly.  Quid  tflii  comBierci  eat  ci&iii  dia  damaoaiaanmial 

A.  Mali  aonl  bomiiiea,  qui  bonia  dictini  male.  It 

To  dia  nee  recle  dida:  non  aequdm  facia. 

Ly.  An  d^ua  eat  uUua  auivia  aaWitiol 

ft.  An  n6n  pulaati  eaae  ^quaml   O  Ljde,  ea  birbarua, 

Qoem  ego  aipere  nimio  ednaui  plua  quAm  Thalem. 

1!  at^lior  ea  b&rbaro  Potitfo,  16 

Qui,  tintua  natu,  de6nim  neacia  ndmina. 

Ly.  Non  hia  placet  mi  ornAtua.   A.  Nemo  erg6  tibi 

Hoc  idparavit;  mibi  paratum'at,  quoi  placet. 

Ly.  Etiim  me  adroraua  ^xordire  argi&liaa. 

Qui  ai  decem  babeaa  Uoguaa,  mutum  eaae  Mdecet?  M 

ft.  Non  6mnia  aetaa,  L^de,  ludo  cdnvenit. 

Mafia  i&num  in  menle  eat  mibi  nunc,  aatia  ut  cdmmode 

Pro  dignitate  opa6ni  baec  concurtft  cocua. 

Ly.  lam  pdrdidiati  te  itque  me  atque  operam  meam. 

Qui  tibi  nequidquam  aa^pe  monatmi  bene.  85 

ft.  Ibidem  dgo  meam  operam  p^rdidi,  ubi  tilk  tuam: 

Toe  diaciplina  n^  mibi  prodeat  nic  tibi. 

Ly.  O  pradigatum  p^ctua!   Pi.  Odioa6a  mibi  ea. 

Tace  Atque  aequere,  L^de,  me!   Ly.  liluc,  aia,  vide: 

Non  paddagogum  iim  me,  aed  Ljdtoi,  vocatl  M 

Pi.  Non  pAr  videtur  ndque  ait  conaentineum, 

Qoom  h^rna  hie  intoa  ilet  et  cum  amica  Adcubet, 


8.  BoUi.  Namque  ex  Pal.  Bed  l^oiii 
plerae^  eM.  vait.  el  ed.  pifiMeps. 

5.  AffPorsa  via,  L  e.  tnmawnt 
tnasgreaieos  trans  vlam,  veraas  do- 
MB,  tai  fia  Baeehldet  aabliabant. 

&  Beavrll  Mmi  YmuM  Pseod.  I,  1, 69. 

il  ilBBWOiitttiM,  a.  e.  -^01  CmIuU,  u( 
fMuile  an  alaiki  tepandaada. 

11.  «aa  raela  lUcara,  aalaiiiiia  lacallo 
pn:  ■alaarwa,  laalaaMMff  laaal  ad- 
rmmm  aHf aaai.  Cf.  Aala.  1,  3,  8. 

U.  Ma  Vatt.  at  Lamb,  at  Pall.  ^ 
YWg.  jim  «os  pirtctti  aaaa?  j^iaii'tifli 
ammm^  o  Lfde,  ea  karbmrut. 

lA.  Van.  at  LaaU>.  idtm  HuliUr.  Bed 
lias  Wee  eMInefe  neaidi  iMe  laea,  aaa- 
aiaB  canlpleBdiun.  I  ralg.  et  V.  G.  — 
Mtttaa.  PiMtflaa  Patfliaaaua  araal  aa- 
aardacaa  ■areaUa.  AeeMSt  aaieai  allaaan- 
de,  et  Plaarlaa  aere  renlret  ad  aaeri- 
iUaM,  laani  laiaatfna  bua  eUm  con- 
aiMie  fJada  deaa  praeeapH,  nt  PotltU 
PMlMl  aall  edeiast  aacrlialaB,  PtaiarU 
MM  adalalafaot  at  exapaatarant  incee- 
naU.  Ct  Lhr.  I,  T.  Ifaerab.  M.  I,  18. 
Ykg.  Aan.  Vtfl,  S70.  Patim  aaiem  peat, 


anelore  Ap.  Clandla  eaaaora,  aenraa 
pablieea  solemala  iMnui  aacraram  ade- 
enere;  nnde  fictani,  u(  anine  paene 
eoram  genua  Inierlrei.  Cf.  LIv.  IX,  90. 
—  harharui  la  Plaalo  pleramo*  alanl- 
ieat  aomlaem  LatlnaH,  non  Graoel  ge- 
neris. 

19.  Noiandam  eoraai  eavaa,  «ol  Plan- 
dne  noaelnni,  Eiimn  hie  oaao  1.  q. 
It^rumme?  aal:  FtrgMne  coafro  me 
arguiari?   Vide  indleoai. 

81.  ludo.  Sine  dablo  tntefOgendoa 
ladaa,  In  qao  diaeani  pnert;  dlellfae 
Platoeleraa,  ae  lam  malareai  ease,  qnam 
qal  nana  avaqae  praeeaptia  Lydl  adaldeal. 

86.  b.  e.  In  lode,  ac.  ego  andlendo, 
to  docentfo. 

31.  Hie  Inaerlt  Botbloa  veranm  40: 
/am  ejMeefftl  etc.  Hlbl  tamen  valgaia 
ratio  praeferenda  eaae  visa  eat. 

88.  Acmf,  t  e.  minor.  Nan  loghnr 
tamen  In  qnlbaadam  eadd.,  qal  babonl 
daplez  miU8.  Bine  .Both.  Quum  hio 
iptuM  intuM  $ieL  Bdd.  omnea  babeoL 
Pall.  Cam  haec  Inlw . 


BACGHIDE8. 


Quomque  dscaletur,     conviyte  aUi  Adeubent: 
Praet^ate  paedagdgus  illis  una  tit  siet. 

Ly.  An  h6e  td  eas  res  dpsonatam  est,  dbaecrol  tt 

Pi.  Sperit  quidem  aoimus;  quo  dveniat,  dia  Id  numa  eat. 

L\\  Tu  ami'cani  habebial   Pi.  Qudm  Tidebia,  tdm  aclea. 

Ly.  Imd  Deque  babebia,  nee  afnam.   Ituraa  adm  domooi. 

Pi.  Omitte,  Ljde,  ac  ciwe  malo!    Ly.  Quidl  dwe  malof 

Pi.  lam  exc^ssit  mi  aetaa      magiaterid  too.  M 

Ly.  O  biratbram,  ubi  eal  dt  ef;o  te  uaurpdm  lobenal 

Vided  nimio  iam  mdlto  plus,  quam  fdlueram: 

Vixisse  nimio  adtiust  iam,  quam  viverel 

Ma^'atron*  quemquam  discipulum  minitdrierl 

Nibil  mdror,  discipuloa  mibi  ^ae  iam  plenoa  adngninis.  tf 

Val^aa  afflictet  md  vacivom  virium. 

Pi.  Fiam,  dt  ego  opinor,  Hdrculea,  to  autdm  Linoa. 

Ly.  Pol  mdtuo  magia,  ne  Phodnix  tuia  factia  foam, 

Teque  Ad  patrem  eaae  mdrtuom  rendntiem. 

Pi.  Satis  historiarom  esti    Lr.  Hie  Tereri  pdrdidit.  M 

Compi^odium  edepol  baud  aetati  optdbile 

Feci'sti,  quom  istanc  ndctus's  impuddutiam.  — 

Occisus  bic  bomo  est.  —  iScquid  in  mentem  dat  tibi, 

Patrdm  tibi  essel   Pi.  Tibi  ego,  aut  tu  mibi  adrvoa  eaf 

J^v.  Peidr  migister  te  I'staec  docuit,  ndn  ego.  tt 

Kimio  ds  tu  ad  istas  rda  diacipulua  ddcilior, 

Quam  ad  lila,  quae  te  ddcui,  ubi  operam  pdrdidi. 

Pi.  istdctenua  tibi,  L;fde,  libertda  data  eat 

34.  Veit.  et  PaU.  et  vnlg.  et  Lamb,  ntme  98,   Lamb,  uhi  tu  ea?  Bga  paiavl 

Praetentibus  UU$  paedagogua  una  ui  nunc  omittendom.    Non  antem  elidaa  li 

aie(,  contra  meirum.  Qoare  Both.  Proe-  v.  baraihrum. 

$ente  ei  paedagogua  una  illia  aiei.  Oe  42.  Sic  apud  Cic.  do  Seo.  c.  8.  Cae- 

y.  praeaente  cf,  Donatum  ad  Ter.  Eo-  ciUos  poeta:  quod  diu  vivendo  mulU, 

DQcb.  IV,  3,  7.    Cf.  Ampb.  II,  2,  202.  quae  non  vuft,  videt. 

Bat  enim  nomerl  enallage.     ///la,  ut  43.  V.  lam,  quod  babel  valg.,  deett 

aaepe,  monoAyllabum:  i7/'«.  Rilachelius:  In  veil,  et  Lamb.,  legiiar  in  PalL 

Praeaentibua  illia  paedagogua  ut  »i€l,  45.  vcll.  el  a  tam  plenoa.  Valf. 

quod  foret:  ut  praeaenlea  iili  babeant  (am  pi.    Lamb.  In  leztu  tam,  la  atik 

paedagogum.  ~   Cogiiando  addendum :  vldelur  legere  Cam.  —  plenoa  amgwau, 

ergo  bIc  tu  mihi  non  paedagogua,  aed  |.  e.  tam  anlmoaoa,  tam  adoltoa,  IM 

Lydua  eria  vocandaa.  fervldoa. 

38.  Sic  plane  cdd.  edd.  veil.,  vulg.,  4(?.  Ubi  enim  nimia  valena  Ml  dlacl- 
Lamb.  Legendua  autem  verHua  ita,  ut  pulua,  facile  fiet,  ut  Ule  me  humom  deS- 
quaal  liqueacat  alierum  nec,  uii  aaepiua  ciat,  viribna  vacuum. 

fieri  neceaae  in  Plauto.  Cf.  quae  diximua  47.  Herculea  lyra  Unam,  praectple- 

ad  Ampb.  I,  I,  5.     Ceterum  Boibiua  rem  muaicum,  interfecit,  qaod  Ule  eaa 

omisit   sum,   quod    in    omnibua  libria  correxiaaet.  —  Phoenix  eat  Ule  AeblUf 

legit  ur.  praeceptor,  de  quo  Homerna  llbio  IX. 

39.  cave  malo,  I.  e.  cave  tibi  a  poe-  Vett.  nactua  ea.  Vulf.  et  B. 
na,  cave  ne  vapulea  a  me.   Dictio  est  naetua. 

minitantia  aervo.  53.  ^  tnenfem  pro:    in  aienfa,  it 

40.  Ilunc  veraum  aupra  babet  Bofbius  Ampbiir.  I,  1,  26.:  Nnmen  miki  » 
y.  80.  mentem  fuit.    At  veU.   edd.  ble:  m 

41.  barathrum  i.  e.  q.  Orcua.  Cf.  menfe,  uti  Oecnrt.  —  Vulg.  com  V.  C 
Had.  2,  T,  12.    Claudian.  rapt.  Proa.  I,  in  menCem,  quad  B. 

87.  —  ubi  ea,    Vulg.  et  veil,  el  B.  ti6t  58.   Macleiiaa,  pre:  hacteDoa,  boc 

i  _  • 


ACTVS  II.    SCBVA  II. 


[f  titif  est   Seqaere  htc  me,  ic  tace. 

ep61  feciftt  fi&rtani  in  tetat^m  mtlum,  60 

state  flagitia      eelaTiaU  €t  patrem! 


ACTUS  n.   SCENA  L 

CHRYSALUS. 

patria,  silye^  qaam  ego  btdnnio, 

m  hfoc  in  Ephesum  Abii,  conapicid  iubens! 

te,  Tidne  Apollo,  qni  addibua 

una  nostria  idcolia,  vener^rqae  te, 

sbuluni  m6  ainaa,  noatriim  senem,  6 
iSnvenire,  qnim  aodalem  Wderim 
chl  Pistocldrum,  quem  ad  epistolam 
chua  miait  adper  arnica  Bicchide. 


ACTUS  n.   SCENA  U. 

PISTOCLERVS.  CHRYSALUS. 

rum  ^8t;  me,  ut  redeam,  le  dpere  tanfo  qnadsere, 

re  hinc  nulio  pdcto  posaim,  a?  velim: 

vadatum  amdre  yinctumque  Attinea. 

oh  di  immortalea,  Pistoclerum  cdnspicor! 

clere,  sdlTe!    Pi.  Salve,  Ghr^saie! 

mptedii  verba  m^lU  iam  facidm  tibi. 

tu  me  gatldea:  ego  credd  tibi; 

am  et  coenam  pdliicere,  ut  cdnvenit, 

I  AdTenienti:  ego  aAtem  Tenturum  idnuo. 


-  Valf.  iDterpunglt  post  data 
wationia  contunctum  taabet  com 

Tell,  contra  aic:  liberia$  data 
iohm.    Sati$  e«f,  $eq,  me  ftoc, 

—  Valg.  Sequere  me,  oc  taee. 
trtum  in  aetatem.  Sic  Botb. 
nrt.  et  vulg.  —  Vett.  furtum 
II  supra  61.  Lamb,  cam  V.  C. 
).  Atqne  hie  sensus  est.  Nam 
eai  dgxaixag  dictum,  ot  in 
r.  63.  Aeias  autem  hie  I.  e.  q. 
rila. 

ueejiagitia,  Istas  cam  Baccbide 
loBOf.  —  lam  introeunt  Plsto- 
ydaaqae  ad  lllas.  Nam  lode 
:  LydOB  Act.  HI.  Sc.  I. 
r/.  Sc.  /.  Advenit  Chrysalva 
qoem  ana  earn  ftUo  Blneslloeho 
Bio  Bphesam  miserat  Nlcobulas, 
■m  repotereat  ab  amico  qoodam. 
eniai;  Bfnesilocbas  aniem  Ivit, 
ileoaqae  saiotatam,  misiiqoe 
■  a4  Plstoctemn. 


9.  Sle  volf.  01  Lamb.  ^  Veil.  Pott- 
quam  hine  Epkentm  abii  nnnc  eontpt- 
eto  lubtns, 

4.  Vett.  et  Lamb,  venerorque,  Valg. 
el  B.  veneroque^  atl  babet  Decart.  Bed 
V.  C.  Uteram  r  habet  saperlmposham. 

6.  Vett.  iVe  iVie.  nna$  noftr.  teneiii 
Priu8  me  c.   Nostr.  valg. 

7.  quem  ad  epinU  L  e.  ad  qaem  epl- 
stolam  mislt. 

Act,  IL  Sc.  U.  Prodii  Pistocleraa 
a  Baccbide,  qaacan  adhac  loqoltar  In 
limine. 

1.  Senfus:  Non  opas  est  profscto, 
Bacehia,  ut  me  tantopere  rogea  ores- 
que,  at  redeam  ad  le,  etc.  Quaeeere 
valg.  Lamb.  PaU.  —  Veil,  quaetere. 

3.  vadalum  paaaive  a  deponenti:  mi- 
dari  aliqaem,  L  o.  obalringere,  ot  In 
las  veolat.  Sic  et  convadari  Care.  I,  3, 
5.  Vbi  tu  et,  qui  me  eemvadatme'e 
Feneriie  vadimoniie? 

6.  Soaaaa:  nolo,  te  molta  verba  Ik- 


BACCHIDES. 


U 


SalAtem  iibi  ib  sodili  folidam  ndnlio.  M 
Rogdbis  me,  ubi  sit.    Pi.  VMtl  oempe  recM  Ttletf 
Ch.  Ist^c  volebam  ego      te  perconUrier. 
P/.  Qui  scfre  possum?  C^.  Ntlllus  plus.  P/.  Quemnam  id 
Ch.  Quia  si  ilia  ioventa  est,  quim  amat,  Tivit  ^t  Talei; 
Si  n6a  ioventa  est,  minus  valet,  moribi&ndus  eat. 
Anima  ^st  amica  amdnti;  si  abest,  nAliua  est; 
81  ad(!st,  res  nulla  est,  ipsus  est  neqoam  ^t  miser. 
Sed  ti&  quid  factitdsti  mandatis  supcrl 
Fi.  Eg6n'  ut,  quod  ab  iilo  dttigisset  nAntius, 
Non  impetratum  id  ddvenienti  ei  rddderemi  M 
Regidnes  colere  mAvellem  Acherunticas. 
Ch.  Klio,  an  invenisti  Bdcchideml    Pi.  Samiim  qaideai. 
Ch.  Vide,  quango,  ne  quis  trdctet  illam  indfiigeos: 
Scis  tu,  i&t  confringi  vds  cito  Sami^m  solet 
Pi.  lamne,  At  soles?    Ch.  Die,  HXA  ea  nunc  eat,  dbaecro!.  S 
Pr.  Ilic,  tSxeuntem  me  Ande  adspexisti  modo. 
Ch.  Ut  isti&c  est  lepidum :  prdxumae  vidniae 
Ilabitdt!    Ecquidnam  meminit  Mnesilochi?   Pr.  Rogaal 
Imo  linice  unum  pli&rimi  pendi't.    Ch.  Papae! 
Pi.  Imo  iiX  earn  credis?  misere  amans  deaiderat.  N 
Ch.  Scltum  istuc!    P/.  Imo,  Chr^^sale  ....    Cff.  Hem!    Pu  Nob 

tintuium 

Unquam  intermittit  t^mpus,  quin  eum  ndminet 


••r«.  VeU. 

Aalo.  II,  a, 

10.  ProB. 

11.  Veil, 
til rifil. 


Compendio,    Vulg.  et  Pail. 

Boih.  Compfudi.  Vide 
41. 

iibi  non  babet  Lambinus. 
et  Boib.    Hofiibi$  me  ubi 


Pi.  .Vmpe  rerre  valel. 
Volg.  Rogabis  me  ubi  sit  .*  Pi.  I  ivil, 
ntmpe  reeie  valet. ^  Mibi  Inepium  vMe- 
lor,  ad  quaestionem ,  ubi  tit*  \p»um 
Cao'SAlvn  respoodert^:  vivit.  ^uttet^n" 
4mm  eaiai  poiius  fubsei:  quid  agit  ' 
Cf.  II.  3,  12.    Care.  2,  I,  20. 

14.  Veil,  et  Lanb.  Quia  ilia  invtntm 
ctl,  fumm  iUe  amat,  vivit,  rectt  et 
valet.  Val^.  eaden.  oisl  quod  si  addlf, 
quod  babem  PalL  Lamblaus  la  D«ti:» 
%*ideiur  lejpsse:  Quia  ilia  imvtmta,  quam 
UU  ornate  abUtivo  ab5olui«.  P»mU 
Ichor  l«gi:  Quia  iUm  imvtmta^  quam  Hie 
osMt,  cicit  et  valet,  Boibluy:  Quim^ 
n  iiim  tAcoila  ol,  fnaai  ilU  amat^ 
rttte  emiet,  «a>pic»r.  sei'iM*  addiia 

UU  et  rvcfe  ex  vs.  17.  e(  quam  timat 
111  a  e«itf  eJdeadaa. 

ir.  ro  muUm  Mt.  a.  «.  vts  Umilijtt'xs 
fan  :  i9*r  aateai  —  pjui;er  aeqaam  e«t 

I».  Vai^  PalL  «4  B4  b.  fso^  «> 
•tUi-fMt  muntM,  b.  e.  q««d  wiBctBs, 


torn  atUglsMt.   Vetu  Lamb.  Daas.  alls- 

littet. 

SO.  proB.  ei  e«B  recc.  •■iHfh  B. 

21.  Veti.  01  Laab.  aiiaal  egu  mm 

.YcAematiOM,  quod  OHdsoranl  vols*  Fil* 
el  Both.  Noiaodum  aalem  v.  jickenm 
apod  veleres  modo  a  longa,  modo  etr- 
repia  asorpari;  In  Plaoio  lamea  pleraa- 
qoo  prodacia.   V.  Ind. 

22.  Samiam  quidem^  b.  e.  eC  qii- 
den  veran,  quam  qoaerebaouif ,  an 
quamUbet. 

2:1.  Qoonlam  aonma  fabslae  la  et 
versainr,  at  susplcetar  MneaUocbWi 
soam  Baecbidem  a  Plaloclero  aaari, 
mature  iam  bit,  ut  debet  la  boao  opefVf 
ad  earn  rem  quasi  praeladltar,  mi  c( 
vs.  35. 

27.  projuma4  viciniae.  Sic  PaO. 
val«.  Laaib.  Boib.  Oouaa.  Cf.  MIL  %  3, 
2.    At  ve:i.  proJuaK  vieimiat. 

30.  Veil,  post  ertdis  fcmboL  nmT 
\ulf.  fifuam  inteirogaUoMs.  Emm  o«- 
mes  cdd.  et  cdd.;  at  beae  Baibias  ox 
Aei^ialio:  ai(Bo  amerr.  ad  tniit 
PM&o.  cr.  Cue  I.  1,  ».  Imo  fli 
iUmm  etmset! 

31.  Volg.  V««.  r.amb. 
Pi.  Iu^m^^  CVytjIe  hem 
\4S  ciam  Boibio 


Dto  h^rcle  melior  Bicchts.   Pi.  Imo  ...    Ch.  Imo  Ahiero 

Pi.  Num  iDvitus  r^m  bene  ^[esUm  audd  heril 
D  rds,  sed  actor  mfhi  cor  odio  sadciat.  (5 
Spidicum,  quam  ego  fdbalam  aeque  ac  me  fpaom  amo^ 
a^que  ioTitus  sp^cto,  si  agil  Pdllio. 
schia  etiam  f^rtia  tibf  visa  ^tt?    Pt.  RogasT 
as  Venerem  essem,  hdnc  luoooem  dfcerem. 
3p61,  Moetiloche,  ut  rem  hdnc  natam  esae  int^llego^  40 
0^8,  paratum  est:  qu6d  dea,  invento  ^8t  opus. 
ic  fortasse  auro  6pu8  eat.    Pi.  Philipped  qufdem. 
|ue  do  fortasse  iim  opaati   Pi,  Imo  etMm  prfus: 
D  hue  adveDiet  miles  ...    Ch.  Et  mi\€t  qaidiem! 
de  imittonda  fi^cchide  aurum  hie  dxfgit.  45 
aUt,  quaudo  Toit,  dtque  ita,  De  mihi  aft  morae! 
t:  non  metuo  ndc  cuiqaam  ai&pplico, 
idem  hdc  valebit  pectus  perfldii  meom. 
o:  ego  hic  caribo;  tu  intua  dfclto, 

chnm  adease,  fi^cchidi.    Pi.  Faciam,  tit  lubes.  50 

[[dtium  hoc  ad  me  Attioet  auWirium. 

;  duceotos  Phii/ppoa  attuiimna  adreoa, 

quoa  hospes  ddbuit  nostrd  seni: 

>  hodie  aiiquam  m^chinabor  michinam, 

brum  efficiam  am^nti  heriii  filio.  &5 

a  concrepuit  ndstra:  qulnam  exit  forasf 


If.  Cb.  Timfo  ktrtU  melior 
Pi.  Imo,  Ch.  imo  herele  abi- 
ell.  omiuant  alleram  herele,  at 

earn  lontina  el  Aldo. 
fro  potius,  sc.  qaam  le  porro 
iceliidem  lantopere  laudaniem. 
Iff.  •!  veil,  onuie*:  Non  ems, 

Both.  JVon  res,  ex  coni.  bene. 
lUo  omoes  anliqaae.  Sed  B. 
■•:  Pollio,  qui  faerlt  eo  tem- 
r  BinBS  probatas.  —  Ceteram 
la  eaasifl  fult,  qaare  la  vol- 

Baccbidea  post  Epidleam  eol- 

Skfl,  I.  e.  formosa,  ati  et  expU- 
a.  Slmiiaer  Mil.  IV,  3,  12.: 
trtie  visa  est?  Nimlrmn  Ro- 
'•rtltadlnem  aummam  ludlcabanc 

ka  aommam  vel  In  viro  vel 
Ictatem   fortlludUiem  vldeniur 

raete  potulaae.  —  Senios: 
la  tibl  etlam  placoit  Bacchia 

%.  PaU.  et  vetf.  dicerem.  Bo- 
Llpa.  cod.  duceremy  quemad- 
uBblnna  qooqae  scribit  nonnnl- 
aiaUe.  Verom  ufat  legaiar 
coitttm  eat,  non  acclpl  debere 
9  la  aialrlmonloni. 
IHM  it  lo  fHl  Oportebat 


ealm  aatea  •xpoakom  eaaa  do  niHIle.  — 
Botb.  ox  Boailelo  ad  Tor.  Ad.  8,  1,0. 
ul  hone  rem  natam  intelUgo,  No- 
afrom  vnlff.  et  odd.  vett.  —  PalL  ila«c 
rem  n.  esse  int. 

42.  Sic  veit.  et  cd.  Lips.  —  Vulg. 
Nam  i§toe  fortasee  awrum  est  opmw.  st 
Pall.  Both.  Nam  istoe  fortaase  apu$ 
auro  est, 

43.  iam  opus  est,  lam,  I.  e.  nnie  lam, 
hoc  Ipao  lenporla  aiomenio. 

44.  Verba:  et  miles  ^idem  vott. 
I#aaib.  Doaaa  oMem  Pfsiodero  iribmnil, 
commatlbas  Incloaa.  Vulg.  et  B.  toterla- 
qaenfeta  haee  faelaat  Chryaalam,  nt  rem 
fremendam,  quod  miles,  non  alias  qala- 
pian,  venerlt. 

46.  B.  hine  esiget.  At  hie  omnet 
edd..  Item  exigit, 

47.  domi  est,  ac.  auram;  paratam 
est.  —  nee  euiquam  s.  Botb.  negve 
ego  euiq, 

51.  Sic  vulg.  —  Vetl.  Neg.  k,  ad 
me  nunc  att.  aur.  Both.  Neg.  ad  med 
attinet  hoe  aurarium. 

52.  Vulg.  et  veu.  reete  Philippos,  quod 
verbum  pleramqae  admodam  coneptlm 
pronanciabalur.   Cf.  V,  2,  08. 

6a  Bolhlas,  aeentaa  GallelBimi  Mla- 
cell.  Onseaf.  cap.  10,  comma  r#nlt  paat 


BACCHIDES. 


ACTUS  II.   SCENA  lU. 

yiCOBULUS,  CHRYSALUS. 

Ni.  Ibo  10  Piraenm;  Tfsam,  ecqute  tdv^nerit 
In  p6rtum  ex  Epheso  uiirh  merctt6rit: 
Nam  ni^u8  formidat  ioimua,  nostrum  Urn  diu 
Ibi  d^sidere  n^que  redire  fflium. 

Ch.  Extdxam  ego  ilium  ptilcre  iam,  ai  di  rolunt.  5 
Haud  d6rroitandum  eat:  6pu8  eat  X(fv6ipy  Chr^aale! 
Adibo  hunc,  quem  quidem  ego  h6die  faciam  hie  irietem 
Phryxi:  ftaque  tondebo  auro  usque  ad  vivim  cutem. 
Servds  saiutat  Nicobulum  Chr^aalus. 

Ni.  Proh  di  immortalea,  Chr^aaie,  ubi  mi  est  filioal  !• 

Ch.  Quin  tu  primum  sai^tem  reddis,  quim  dedil 

iV7.  Salv^.    Sed  ubinam  est  Mn^siiochus?    Cu.  Vivft;  valet 

Ni.  Yenftnel    C/j.  Venit.    Ni.  Euax,  adapersfsti  aquam! 

Benene  usque  valultl    Ch.  Pincratlce  atque  athl^tice. 

A/.  Quid  li6c,  qua  causa  eum  hfnc  in  Epheaum  miaeram?  U 

Accc^pitne  aurum  ab  lidspite  Archid^mide? 

Ca.  Hen,  cdr  meum  et  cerebrum,  Ni'cobule,  finditur, 

Isti'us  lioniiois  ubi  fit  quaque  mdntio. 

Tun'  hdspitem  ilium  n6minas,  host^m  tuom? 

Ni.  Quid  ita,  6bsecro,  herclel    Ch.  Quia  edepol  certd  acio,  2i 

Volcinus,  Sol,  Luna,  Dies,  dei  quituor, 

Scelf^stiorem  nullum  illuxere  dlterum  ... 

Ni.  Quamne  Archidemid^ml    Ch,  Quam,  inquam,  Archid^midoa. 
Ni.  Quid  i^ciil    Ch.  Quid  non  f($cit^  quin  iu  id  m6  rogaal 
Primiimdum  inficias  fre  coepit  filio;  ti 
Negare,  se  debcfre  tibi  tridbulum: 
Contfnuo  antiquum  hospitem  nostrum  sibl 


aureos^  et  v.  Epheso  conlungil  cum 
hospes,  u(  hU  idem  quod:  hospes  Ephe- 
tinus.  Veil,  lameii  et  vulg.  Epheso  ad 
praeccdeniia  irabunl. 

Act.  II,  Sc.  III.  Prodit  ex  domo  sua 
paler  Alnesilocbi,  Nicobulua,  ad  portum 
liuras,  visam,  an  £pheso  navis  ad- 
vanerit. 

I.  Piraeum,  Sic  vetf.,  atque  Romani 
hoc  verbum  plerumque  tribus  ayllabia 
videniur  pronunciassie.  Vulg.  Lamb. 
Botb.  Piraeeum.  De  dictione  cf.  Cic. 
Epist.  ad  Att.  VII,  3.  —  visam  non  eli- 
dendum. 

5.  Exlexere  est  telam  lana  nudare; 
tainc  met.  spoliare.  Cf.  detcxerc,  Ampb. 
I,  1,  141. 

6.  Vulg.  et  vetl.  est  opus  —  Chry- 
sale.    Pall,  opus  est  —  Chrysalo, 

8.  Both,  ita  tond, 

II.  B.  Quin  tu  salutem  primum  r, 
13.  adtpersisti  aquam,  I.  e.  recreasti 

me.  Sic  Trucul.  II,  4,  15.  Ah!  asper- 
9i$U  n^fiiom;  lam  rediit  animuM, 


15.  Veil,  qua  ego  cau$a, 

18.  Pro  quaque  Lamb.  maUt:  qwU' 
que^  ut  Bit  pro:  ubicumque, 

20.  certo  V.  C.  et  veU.  —  Deeurtittit 
Vulg.  el  B.  certe. 

21.  VeU.  Lamb.  B.  Luna  et  Pio. 
Sed  vnlgaia  omiitit  et ;  Uem  cdd.  PaU.  tt 
recie.  Nam  Luna  in  flne  prodoceadiBi 
ot  IV,  7,  51.  Minirva,  Latond^  Spth 
Ops,  f  'irtus ,  f'enus.  —  Cetemn  vc(t> 
f^'ulcanuSy  Sol,  dies^  et  Luna,  iti 
qu.;  unde  poaait  legl:  J'ti/cofiiia,  Sti, 
Dies,  Luna,  dei  quattuor,  Qaod  paeK 
suadere  videtur  forma  hie  adhiblta:  dd. 
Nam  nuspiam  legltar  divi,  quod  Devid0 
editor  inferre  hie  conatua  eat. 

24.  Quid  non  fecit?  etc.  i.  e.  Cor  li 
non  potina  ex  me  quaeria,  qvid  aM 
fecerit,  quam  quid  fecerit?  Nam  poUtt 
non  faciendo  Ule  male  egU,  h.  e.  aai 
reddendo  pecuniam. 

27.  Vett.  antiquom  ibi  Aotptloa. 


Actus  II.   Sgbha  III. 


145 


chus  advoG^Tit  Pelagon^m  senem: 

sente  homioi  ext^mplo  ostendit  g^mbolum, 

lie  dederas,  ad  eum  ut  ferret,  tilio.  SO 

d,  ubi  ei  oateodit  a^mboluml   C/r.  Infit  dteere, 

Dum  et  ntfn  eum  ease  a^mbolum; 

;  iDoocenti  dixit  contumdias! 

ire  eum  ai'bat  rebua  ceteris. 

i^tln'  aurumi    Id  mflii  primnm  did  volo.  85 
tqudm  quidem  praetor  rdcuperator^a  dedit, 
18  demum  \i  coactua  re'ddidit 
;  duceotoa  Philippum.    Ni.  Tantum  d^buit 
TO  (^tiam  auaeulta  pu^oam,  quam  voluft  dare, 
imoe  eat  quid  porro?    Ca.  Hem,  dccipe:  trioa  haec  n^ne 

erit  40 
^ptua  aum:  Auloljco  lidapiti  aurum  crc^didi. 

10  ta  audi.    Ni.  In^eoium  iTidi  baud  pernoram  hdapitia. 
itquam  aurum  abatulimua,  in  navem  cooac^ndimua, 
cupieotea.    Forte  ut  adaedi  in  ate^a, 

cumapecto,  dtque  ego  lembum  c6napicor.  45 
1  ^st^  rigorem  mileficum  exorn^rier.] 

11  bercle!  lembua  I'Ue  mibi  laedi't  latua! 
.^rat  commuoia  cum  hdspite  et  praeddoibua. 
mSd'  me  fuiaae  fuugum,  ut  qui  illi  crdderem, 

i  I'paum  nomeu  <!iu8  Arcbide'midia  50 
t,  deraturum  dsae,  ai  quid  cri^dercm! 
odatrac  uavl  lembua  inaidiaa  dabat. 
zgo  obaerTiire  eoa,  quam  r^m  gerant. 
e  portu  Dostra  navia  aolvitur. 

tu  exiimua,  hominea  rcmigi6  aequi;  55 

ulterare  eum  aibai.   Sic  vulg.  42.  Omnea  edd.  Imo  ingenium  avidi. 

-  Both,  ex  eonl.    jid.  etiam  Botb.  Imo  avidi  ing» ;  adnoiat  lamen, 

Post  bunc  versum  Boihlus  In-  imo  non  esse  baios  loci;  leaendumque 

tgifm  eti,  irieonem  maleficum  paiat:  enim.    At  oraiio  opiime  procedet, 

r.    V.  vs.  47.  plane  omisso. 

Imum  legUur  in  V.  C,   deeat  44.   tfega   navis   erat   labulaium  e' 

el  Lipa.  Parous  babet  in  tezto,  locns  In  quo  naoiae  anibalabant. 

nam  adnotat.  45.  Veil,  babent  tum  post  ego;  omit- 

biom  esse  nullum  debet,  recto  tunt  Pall.  vulg.  et  Botb.  —  atque  ex 

Hhil  emendaiioneoi,  quam  dedi-  sententla  gramfflaiicornm  b.  L  I.  e.  q. 

■  vulg.  et  edd.  babeant  pessum-  conilnuo ,  stailm ,  facHque  apodosln. 

pa:    Dueentoi  ei  mille  Phi-  46.  Volt.  vulg.  Lamb.  Doasa:  Lan- 

gum  est  rigorem  maleficum  exomarier, 

IO,  i.  e.  irlplex,  ac.  pngna  aeu  quod  expllcai  Lamblnua:  „longo8  aim, 

as.     Primom  enim  negaverat  al  velim  rigorem,  id  est  melum  maloA- 

bl  NIcobalom  argenium  Iradi-  cum,  boc  est  noxiom,  describere  atqao 

nde  dixerai  coram  teste,  sym-  ampiiUcare".    Alll   legerunt  eiriganem, 

f  adulierinum.    Teriio  pugnam  quod  do  navl  inierpr.  Salmaslua.  Botb. 

ivlt.  (ricofietn,  aique  bunc  versum  babet  post 

tflo/ycuf    avus   erat  niaiernus  v.  84.    OmnUio  videtur  eilciendus  ant 

do  quo  llomems  Od.  XX.  Sg  certe  Inciodendus.    Nam  aensum,  oiat 

ici  xixttCTO  lUtntocvvv  ^\  lorseris,  nullum  idoneum  praebel. 

^fdg  da  ol  avrog  mcotuv  62.  Sic  veil,  et  Botb.,  quum  vulg.  et 

Igliur  hoc  loco  proverbiaUter  edd.    /•  lembui  notirae  navi  intiduM 

m  adIilbatBr.  dabmt. 

10 


BACCIIIDES. 


\4««|.isr        D<<qQe  Tcnti  dlios.    Qaoniam  s^otio, 

^i..tg  iv«  rmretur:  oivem  cxlenplo  sUtuimus. 
oy^i^iiM  ^ident  DOS  sUre,  occepcrikiil  nicm 

VuilMr^  in  pvrlu.    Ai.  Heu  ^dcpol  norUUs  malog! 

yttiU  ilrnique  ag:itii1    Ch.  RAnum  in  portum  r^pimus.  M 

\i.  Sapienter  factum  a  vdbis!    Quid  iUi  p6atea1 
Kc^^raionem  ad  U'rram  faciuot  TfSaperi. 
Aurum  lic^rcle  aiiferre  v6luere!    Cm.  Ei  re!  operim  dabant! 

\<.  Non       fefellit;  a^oai.    Eo  exanimatiika  fui. 

Quooiim  videmufi,  auro  iosidiaa  fieri:  M 
Capiiuus  consilium  c6ntiouo:  posiridie 
Auferimus  inde  aurum  6rane,  illia  praes<fntiboai 
Palam  itqiie  aperte:  ut  illi  id  factum  adaccrent. 
Ni.  Scite  hc^rcle!    Cedo,  quid  illl?    Ch.  Tristea  fllico, 
Quom  ext^mplo  a  portu  ire  noa  cum  aur6  vident,  It 
Subdi&cuot  lembum  cipitibus  quassintibua. 
Noa  dpiid  Theotimum  omne  a^rom  depogifimua, 
Qui  illi'c  sacerdos  est  in  Dianae  Idphesiae. 
A'l.  Qui  isti'c  Theotimuati    Ch.  Mc^galobjxi  fiiiua. 
Qui  nunc  in  Epheso  est  I^phesiis  cariasumua.  It 
Ni.  Nae  ille  b^rcle  roihi  sit  multo  tanto  cirior. 


Lambinas 


55.  exiimui  vulg.  e(  vett.  —  Both, 
eximut. 

57.  Quae  ret  gcrcretur, 
maluli:  gtratur. 

5H.  raUtn  turbare,  1.  e.  In  porta  cir- 
enmhgete  In  Ryrum,  nnnc  hue  nunc  lllue 
navlgare.  Nam  praedonea  cogliandl  aunt 
adhac  eaae  In  poriu,  MnesUochi  autem 
navia  In  exiiu  porius.  —  Botli.  turbare 
importune^  ex  conieciura.  —  Idem  cum 
VDlg.  et  cdd.  offliiilt  i/eu,  quod  babent 
vcit. 

64.  Vulff.  veil.  Lamb,  bunc  ver- 
8um  (otum  Mcobulo  ihbuunt.  Sequentem 
vulg.  el  veil,  lotum  Cbryiialo.  Boibius: 
C#/.  Son  mt  feftUit:  teini,  Ai.  Ego 
exanimui  fui,  Ch,  Quon.  ex  coni. 
Nam  eo  exanimatui  fui  in  omnibus  legitur; 
alque  eo  elldeudum. 

65.  Sic  vulg.  el  B.  —  Veil.  Quoniam 
not  vidimut.    MptI:  Quum  vidimut, 

67.  In  veu.  deesi  inde.  liabet  Parens, 
nee  qaldqoam  adnoiat. 

70.  VeU.  Quando  extemplo,  Cdd. 
ifmm  exiemplo.  Sanaua:  iimulatque^ 
tUiim  ^m.  Son  auiem  elidatur  por- 
fn.  —  Both,  extempulo. 

Tl.  qumitaniibua.  8le  vulg.  veti.  Pall. 
Bali.  At  LanblnuB  et  bic  legend  um 
iadl  0affniti#«t,  I.  a*  delecila,  dewlaals. 
M  cf.  Asia.  II,  8,  23.  Trln.  V,  2,  45. 
Uk  aalveffsasi  tail  capitis  q uaaaailone  vl- 
flgolieari  iBdigaatlo,  Ira,  pertnr- 


Tli  Vttt.  Nq9  apud  Tkeolimum  om- 


ne aurum  deponiwaUn  at  at 
Boihlua  cum  vulgata:  depotuimua,  at 
habeni  cdd.  Verooi  langlor  fenas  aae- 
penumero  la  libria  In  solesmioreai  etmr 
muiata  eat. 

73.  Revocavl  praep.  m  ex  veu.,  sappL 
aede,  Boiblua  cum  vulg.  os&ltlii.  BabM 
Parous,  nulla  nois  sdleeta. 

74.  Megalobyzi.  LIbrI  ediilaBesqst 
MegalobuU.  Ouldam  Megalobuti^  H 
Pall.  Sed  Megabyxl  aut  Megalobyal  a^ 
pellati  aunt  Dianae  Ephealae  aacerdalci. 
Cf.  Hemsterb.  ad  Lucisn.  TImon. 
Meura.  ExercItU  crKl.  p.  128.  Ue  mere 
ibesauros  deponendl  In  eo  templo  Laab. 
adducli  locum  ex  Cbryaoaiomi  oraUaac 
Rhodiaca:  "/ore  nov  toifg  'E(pi6iovg  w 
nolXu  XQiQuara  nuQ  orvroi^  ictiy  tu 
filv  idice  avzmv  dnoxtifiiva  iv  t^  nv 
rrjg  *j1(fzefiidog  ^  ov*  ^Etphcitov  ^ovot, 
dlXa  mal  ^ivio9  xal  ttiv  ono^iP  df- 
d'Qmncov,  ta  dl  xal  Si^fA<ov  nal  fiasi- 
Xicov.  Tid^tuai  81  ndvus  oi  vMrtis 
datpalfiag  ovdsvog  ovdfnm90tt 
tolfiriaavxog  adtx^cai  xov  roxov,  xai- 
TOi  xcci  xoiefimv  rjSrf  fivQtanf  yByotfO- 
Tflov,  xal  TiolXdxtg  dlovarjg  v^g  aro- 
Utog.  Atque  Isle  moa,  tbeaauraa  la 
templis  deponendl  ubique  spud  vateits 
obtlnult. 

76.  Editi.  fere  omnaa:  Nae.  Sad  el 
si  legaa  Are,  quod  habeni  codd.,  all  aa- 
lent,  auppleasque:  metuo  ne,  aeaaaa 
bene  conaiabit.  Paaalm  enlm  ale  ui 
uaurpata  occarrit,  at  eloaaisai  < 


Actus  II.   Scbha  III. 


Si  me  fllo€  auro  Unto  circnmddxerit! 

Ch.  Qaio  ipsa  in  aede  Dfanai  c<Sndituiii  eat; 

Ibidem  pablicitua  servant.   Ni.  Occidiati'  me! 

Nimio  life  privatim  a^rvaretur  r^ctiua.  80 

Bed  Tda  nilne  attiilfstia  inde  auri  domami 

Ch.  Imo  ^tiam.    Verum,  quintnm  attulerit,  n€aeio. 

Ni.  Quidi  ni^acial    Cn.  Quia  Mneailochua  noctn  clinculum 

Derdnit  ad  TJieotimam,  nec  milii  crddere 

Nec  qiiofquam  in  navi  vdluit:  eo  ego  n^io,  85 

Quantillum  attnlerit;  v^nim  hand  permoitum  ittulit. 

Ni,  Etiam  dimidium  c^nseal    Ch.  Non  edepdl  acio; 

Veriim  iiaud  opinor.    Ni.  Ferine  partem  t^rliaml 

C/r.  Non  lidrcle  opinor;  T^rum  verum  ndacio.^ 

Prof^clo  de  auro  nil  acio,  niai  n^acio.  M 

Nunc  ti'bimet  lllue  n^vi  capinndum  ^t  iter, 

Ut  illud  reportea  a^rum  ab  Tbeotimd  domum. 

Atque  heua  tu!    iVi.  Quid  vial    Ch,  Anulum  gnati  tui 

Facito  lit  memlneria  f^rre.    Ni.  Quid  opuat  inulol 

Cir.  Quia  id  ai'gnum  eat  cum  Tbeotiroo:  qui  eum  iili  ^eret,  96 

Ei  aurum  ut  reddat.    iVi.  M^minero:  et  rect^  monea. 

Bed  iatfc  Theotimua  dfveane  eati    Ch.  Btito  rogaa. 

Qui  adccia  habeat  aiiro  auppact^m  aoium? 

Hi.  Cur  iU  faaUditI    Ch.  TinUa  divitlia  habet: 

Neacft,  quid  faciat  aiiro.    Ni.  Milii  dederft  veilm.  IM 

Sed  qui  praeaente  id  aurum  Theotimd  datum  eati 

Cu.  Popuid  praeaente;  ndliuat  Bpheai,  qnin  aciat 

Ni.  latilc  aapienter  Mietn  fecit  fiiiua, 

Qoom  diviti  homini  id  aiirum  aervandum  dedit: 

Ab  ed  iicebit  quimvia  aubito  aiiimere.  105 

Cb.  Imo  hdm  tantiaper  ntinquam  te  mordbitur, 

Qoin  bibeaa  illud,  qu6  die  illuc  vifneria. 

•M  sappleodam,  qaemadoioduBi  in  Grae-  forma  solenilor,  pro  Ituiolentlore  reposlfa, 

c«nifli  (til  atoilUior  poslta,    at    Horn,   at  crebro  raetam  In  cdd. 

OarM- J«  386.  403.  IV,  684.    Ball.  Cat.      91.  Valg.  B.   IVtmc  lifrMiel.  Volt. 

08.  ae  iW  tmnguinem  nwirMm  largian-   Lamb.    2Vae  Ubimet,  Orta  diveraifaa  ez 

fur.  el  ibidem  ex  iectiooe  cod.  Vai.  /Ve    conipendio  scrlbendL 

iita  9M$  maniueiudo  in  miseriam  con-      04.  B.  Qutd  opun  anulo? 

Mrfaf.  96.  B.  omisit  el. 

78.  T9.  Vol«.  cam  Pall.     Quin  in      97.  pan.  velf.  Valg.  Lamb.  Sed  di- 
m9d9  Dianae  e.  esf.    Ibidem  p.  t.   ^cgne  est  iatic  Tkeotimue?  — '  Stiam 
Vm,   ^in  ipta  in  aede  D.  e.  e»l  i6i,   rogaa?   Noatr.  Both,  opfime. 
mdem  p.       Lamb.  Quin  ipsa  inae.  5,^  _  Vttlg.Bolb.  PalL 

D.  eamd.  est.tbi  -j^  Demum  pubL  t.  ^^^^  ^^^^^^  S^^„. 

^J^-.,  y"*?  '"5*  '^'j'  r    quum  i"«  adeo        eoccomm  voleia  aa- 

•     ii,/      "^'^l^*  occidiaUe.  suppacium.    Nam  dat.  toceit 

At  yetu  ocewfifg  ate.     Yeraoa  tamen   ^^^^j,;^         gi^nUWo    eoccomm.  Vide 

B.  Qni  neeeie?  e  coni.  ob  aef.  praeaente  L  e.  qnenam  prae- 

K#atr.  valf.  «enfc7 
00.  ymu  Lamb,  qmmmum.  Valg.      106.  Vetl.  valg.  Lamb.    Immo  hem 


Balk.  QiMiilalaai,  at  cdd.;  #Ma  eat  ianliflper.   Beih.  /mo  eatai  t.  ex  coal. 


BACCIIIDE& 


iVi.  Censebam,  roe  elTu^sse  a  tiU  mMtama^ 
iNe  iia%igar«m  taodem  hoc  aeiaUs  aenex; 

Id  mi  haud,  utriim  velim.,  licere  int^llego:  HI 

Ita  bellua  hospes  fMi  Archidifmides. 

I'bi  Biinc  est  ergo  mt^iis  Mneailochos  filiosi 

Cm.  Deos  iique  aroicoa  /it  salutatum  id  forom. 

A^i.  Al  ego  hi'no  ad  ilium,  ut  cdnvenam,  qoant^m  poteat.  — 

Ch.  Ille  ^at  ooeratiis  recle,  et  plua  iu8t6  vehit  lU 

Kiorsa  haec  tela  n6n  male  omniniS  mihi  eat, 

Vi  amiintem  herilem  cdpem  facerem  filium. 

Ita  fdci,  ut  auri  quantum  vcllet  sumeret; 

Quantum  aiitem  Jubeat  rt^ddere,  ut  reddkt  patri. 

Sen^x  in  Epliesum  liinc  (bit  aurum  arc^aere;  120 

Hie  ndstra  agctur  adtas  in  malact&m  modum: 

Siquidem  hfc  relinquet  ndque  aecum  abducdt  seDex 

Med  e't  Afnesilochum.    Quds  ego  hie  turbda  dabo!  — 

Sed  quid  futurum  est,  quom  h6c  senex  readveriti 

Quom  se  dxcucurriase  I'lluc  frustra  aciverit,  Itt 

Nosque  aurum  abusos?  quid  mihi  fiet  postea? 

Credo  ht^rcle,  adveniens  n6men  routabit  mihi, 

Faeidtque  extempio  Crucisaium  me  ex  Chrjsalo. 

Aufugero  hercie,  %i  magis  usua  vdnerit; 

Si  erd  reprehensus,  m&cto  ego  ilium  infortunio.  ISO 
Si  illi  sunt  virgae  ruri,  at  mihi  tergdm  domi  est. 
Nunc  ibo:  heriii  fi'lio  hanc  fabricam  dabo 
Super  aiiro,  amicaque  dua  inventa  Bicchidc. 


ACTUS  III.    SCENA  I 

LYDUS. 

Pandite  atque  aper/te  propere  ianuam  hanc  Orci,  ^bsecro! 
Mam  (!quidem  haud  aiiter  e'sse  duco,  qui'ppe  quo  nemo  didrenit, 
Nisi  quem  spes  rel/quere  omnes,  dsse  ut  frugi  pdssiet. 
Bdcchides  non  Baccliides,  sed  Bilcchae  sunt  acdrrumae. 
Apage  istas  a  me  sororcs,  quae  hdminum  sorbent  singuinem!  5 
6mni8  ad  pern/ciem  instructs  domus  opime  atque  6pipare. 
Quad  ut  adspexi,  md  continuo  cdntuii  protinam  in  pedea. 

130.  B.  omiilii  egOy  quod  In  edd.  Mi- 
nibus legliur.  Semius:  nihil  corabo  eiis 
iram. 

Act,  III  Sc.  I.  Proruit  Lydns,  Pi- 
siocleri  paedagogufl,  ex  aedlbus  Baccbi- 
dis ,  quo  in  fine  Act.  I.  Sc.  II.  nna  cia 
Piflloclero,  iniroleral,  obiqae  aane  quia 
ineptum  videlur  earn  landia  descdlMCf 
praeseriini  quum  dudam  abierit  heraa,  el 
cum  ipse  siatim  laatapere  Ulanui  laju- 
rieai  averaatas  ait.  Sed  einamodi  m 
saepe  In  omnium  aetaiun  omnlaaH*^ 
populorum  dramaiibus  non  ifa  anxie  sol 
tzpendendae. 


110.  utrum  vcUniy  sc.  ulrum  navi- 
gare,  an  hie  quieius  manerc. 

114.  Botb.  convenam.  \u\e.  veil. 
Lamb,  el  cdd  conveniam.  Verum  Istuc 
ploribus  locis  necessario  in  Plauio  rc- 
ponendum. 

115.  lUe  sc.  NicobuIu5.  est  oneratu$, 
ac.  meodaciis. 

116.  Sic  vulg.  el  Bolb.  cum  Pall.  — 
Veil.  Ron  male  ett  omuino  mihi. 

120.  Pall.  Vulg.  Botb.  oniiiiuni  hinc 
foat  Rpheium,  quod  babeni  veit. 

123.  Lamb.  Medet.  Vulg.  Me  et. 
▼an.  Me  nee. 


Actus  III.   Scbma  II. 


149 


Kgone  ul  haec  cooddM  geatem  cUnculaml  ut  €el^  patrein, 

PMoclere,  tda  flagitia,  aut  dimna  aat  deaidiibula, 

Qafliua  patrem  el  me  t^ue  amicosqoe  dmoia*  afTecUs  taoa  10 

Ad  probrum,  damnum,  flagiiiuni  adp^Uere  una  et  p^rderef 

N^que  met  neqoe      tai  intua  ptlditum  est  factis,  qna^  faeis, 

Qoihus  tuom  patrem,  meque  ana,  amfcos,  affim's  tuos, 

T«a  iofamiA  fecteti  gdrulifigalos  fi^iUi! 

Ntoc  priasquam  Bnlum  istoc  addis,  c^rtam  est,  iam  didLm  patri.  15 
hi  me  culpam  hane  dtfmolibor  iam,  4i  sen!  faciam  palam: 
ti  earn      lutuUnto  eoeoo  prdpere  hine  eliciit  foras. 


ACTUS  in.   SGENA  H. 

MNBSILOCnUS. 

Multimodis  mediUtus  egomet  m^cum  sum,  et  its  esse  irbitror: 

H6mini  amico,  qui  ^t  amicus  ita  uti  oomen  pdssidet, 

Nisi  deos,  ei  nil  praestare.   Id  dpera  expertus  sum  ^e  ita: 

Nim  ut  in  Ephesum  hioc  ibii  (hoc  factum  est  f€rme  abhinc  bi^onium): 

]£x  Epheso  liuc  ad  Pistoclerum  m^um  sodalem  litteras  5 

Misi,  amicam  ut  mi  ioTeniret  Bicchidero;  ilium  intdlego 

loTenisse,  ut  sdrvos  meus  mllii  nilintiavit  Chrfealus. 

Cdndigne  is  quam  t^chnam  de  auro  adTdrsum  meum  fecit  patrem, 

t)t  milii  amanti  c6pia  esset!    [S^d  eccom  video  inc^dere. 


9.  dtMiaibula,  Sic  PaU.  valg.  Lanb. 
B«ia.  —  VetL  detpoUabula  «x  Nonlo  v. 
offtetare,  qoamquam  ibi  legUar  difpo- 
IMulm,  M  duidiabula  rtcte  babet, 
talcJttceBdMae  soot  locA,  in  quibus  de- 
tkimtmr  aal  dMldiae  opera  daiar. 

10.  CoBini  affedoB^  1.  e.  paraa,  in- 
•timifl,  ex  N«nle  recipiendum  fail,  pre 
ee  ^od  cedd.  babent,  affiittaM^  food 
cmm  vs.  aef.  conciliari  neqnii. 

18.  iie^e  te  fait  m(iif.  Sic  PaU.  veti. 
Lnmb.  Both.  —  Vnlg.  ntqut  tut  it  L  ut 
Prlec  XI,  5. 

14.  gWMlifigulo$^  a  fsulia,  qui  sun 
vaaa  germil  vendunique. 

15.  Belh.  Mliic.  Bdd.  omn.  et  cdd. 
PnU.  Mtoe.   Maiuffl  in  eo  eat,  ut  redeai 


IS.  Me  votl.  el  ed.  Prlncepa.  —  yal«. 
el  B«tk.  De  me  Aanc  culpam  demoUbor^ 
Ml  PalL 

17.  affCMrl.  Sic  PaU.  veil,  et  vuig. 
•iieioiy  ut  quae  antiquior  ail 
ale  habet  ed.  Lips,  oi  ed. 
Idea  mavnlt:  ut  it  ex  luiylemio. 
GnMebnaa  auadei:  Inetileiilo ,  metri  gra- 
tia. Baiaiaa:  Hine  eum  ex  UUulento 
memm  pnpere  ui  eiietat  /ora«,  irana- 
panklraa  pro  arbilrio  facta,  quanon  opaa 
Naai  Ui  eum  eat  tribracbya  pre 
•IMeadaa  en  eum. 


Act,  hi.  Sc.  IL  Advenit  {evm  aer- 
via  comlttbua,  v.  JII,  4,  27.)  MneaUe- 
cbna,  laeiua  ob  inveniam  Bacebidem  et 
Ob  tecboam,  quam  pairi  airuxerit  Chry- 
aalua,  de  qua  uiraque  re  modo  eum  cer^ 
liorem  Ipae  Cbrysaiua  fecit,  ut  ae  faeta- 
ruu  dixerai  II,  3,  132.  GraiuJainr  aibi 
de  amiciiia  Piatocieri,  et  de  aorvi  Idell- 
tale.  Sed  bio  ineptum  panaum  aerior 
quidam  atfauit  a  vs.  9 — 19  qui  quo  inra 
exierminandua  ail,  infra  videbimua. 

1.  Sic  vuig.  Lamb.  Both.  —  Vett. 
MedUafui  muUimodiay  aeque  bene.  Pali. 
MultU  modit.  At  neairum  neeeaaarlo 
requlrit  veraua,  legiturque  apud  Lucrei. 
V,  1403.  et  Ennium  Ann.  Vll.  muitmio- 
di»  contumitur  anxia  ctirit. 

2.  Senana:  nibil  vero  amice  BMllna 
eaae,  praeter  ipaoa  deea,  maiortoqao 
faciendum. 

8.  Condigne  is  quam*  Lambinaa 
perapicuum  alt  ease,  legl  debere  it  fMi*, 
idque  poaiium  pro  relative  qui,  ui  peat 
Chrytalue  comma  alt  ponendum.  No- 
atram  vuig.  veti.  Botb.  el  Lamb.  In  lexta. 
Condigne  aignltlrat:  similiter,  ut  Piaio- 
cleraa ,  Cbryaalua  quoque-*  bene  de  me 
merens,  etc.  —  Cf.  Aulul.  Ill,  4,  6.  et 
Indicem. 

9.  Hie  peat  verba  priora:  Vi  m,  am. 
cap.  aaaet,  valerta  aames  edkionea  lia- 


ISO 


BACCHIDE8. 


Vim  pol,  meo  quldem  inimo,  ingnito  li6niine  nihil  iaip&itiatl;  II 

Milefactorem  amCtti  satios.,  quim  reliDqai  b^nefteniii. 

Pra^stat  nimio  imp^ndioaani  t^,  qaam  iogratam  dfder: 

Kllum  laodaboot  b6oi ;  bane  etiam  fpai  culpabtlnt  naii. 

Qua  me  caoaa  in^ia  com  cura  ease  Atqiie  obvigilato  opia. 

Ntinc,  Mnesiloche,  specimen  apcciiur,  n^oc  certamea  cenltar,  li 

Sisne^  necDe,  ut  daae  oportet,  miloa,  bonua,  cuidaoiodi; 

I^tua,  iniusti&a;  malignaa^  i^rgus;  commodua,  iacomiBodhia. 

Cdre,  aia,  te  superire  aervom  afria  faciond^  bene! 

titut  eria,  moneo,  batid  celabis.]  —  8dd  eccoa  Tideo  incMere 

P&trem  sodalis  6t  magiatrum.  Hinc  atiscoltabo,  quim  rem  agant  M 


ACTUS  III.   SCENA  III. 

LYDUS,    PHiLOXKNUS.  MNBSIL0CHU8. 

Ly.  NAdc  experiar,  aftne  ace  turn  tfbi  cor  acre  in  pMore. 
S^qaere.    Phi.  Quo  aequAr?  quo  duels  ni&nc  mel    Lr,  Ad  fllam, 

qua^  tuum 


bent  haec:  Sed  eecutn  video  ineedere, 
Nam  pol  m.  elc.  Qaae  verba  hie  po- 
slla,  bis  Bequeotibus,  quae  aequoDtur, 
sensu  carere,  nemo  non  videt.  Sed 
eadem  recorrunt  fere  vs.  19.  Sed  eeco* 
video  mcedere,  qood  ipsum  aperte  pro- 
dlt,  seenam  lia  finiiam  ease  a  Plaato: 
Ut  miki  amanti  copia  onset !  Sed  eceoi 
video  incedere,  Palrem  sodalis  et  ma- 
gistrum.  Hinc  auscultabo,  quam  rem 
agant,  Verum  serioram  allquls  provldae 
mentis  bomo,  qui  nolait  bic  malum 
ozemplam  dari,  sed  potlas  ofAciosum 
Ingl  MnesHocbum,  contra  omnem  poesin 
et  contra  fabnlae  ipsns  argumentum  In- 
aemit  locum  de  graio  animo,  de  remune- 
randis  benefaclis,  de  non  celando.  Qui 
locus  ut  cohaererel  cum  praecedeniibus, 
pro  antiqoa  leclione  Sed  eccum  video 
ineedere^  scriptom  est  in  receniiorom 
ediiionibus,  praeennte  Mureto:  Sed  ae- 
quum  est,  id  ei  reddere^  quae  possunt 
trahi  et  ad  aurum,  el  ad  beneAcium,  II- 
lud  patri,  boc  Cbrysalo  reddendum.  — 
Hunc  omnem  igitur  locum  Includendum 
ludico,  ut  non  Plaoiinum,  et  alienum  ab 
vero  scenae  argumento. 

10.  ingrato  homine  nihil  impensiust. 
Sic  omnes  edd.  Quae  quum  nullum  sen- 
sam  funderent,  Salmasius  maluit:  grato 
homine  nihil  imp.  De  voce  impensius 
cf.  Sticb.  I,  a,  61. 

14.  Vnlg.  Qua  me  causa  magis  cum 
cura  esse  ea  quam  ohvigilato  est  opus. 
Vett.  eadem,  sed  pro  ea  quam  babent 
ao.  Lambinus  emendat:  Qua  me  causa 
magie  accurare  atque  advigilare  est 


opus.   Com  veil,  fadt  Il«aaa.  Valgaii 

lectio  ea,  quam  orta  vldeiur  ex  mats 
inteUecto  magis  ^  qaod  boc  loc«  per  s> 
positum  sign.  Idem  qaod  maximt  wA 
tanto  magis.  Bothlas:  Qua  me  cms 
mage  cum  cura  esse  aequom  et  oboigir 
lato  opusU  Ego  praetDll  Toll.,  ka 
tamen,  ut  pro  ae  acrlbandaB  iluiilB 
affile. 

15.  Repetltns  est  hic  voraas  ez  Oa> 
III,  1,  2.,  ubi  bene  babet,  ble  liMpte. 

17.  Vett.  vulg.  Lamb,  largmo  mUm 
post  malignus;  quod  alve  retlneas,  strt 
elicias,  claudus  manebit  veraiM. 

19.  Utut  eris,  moneoj  hand  eeUkkj 
b.  e.  qualemqoalem  le  praesiabis,  scUti 
te  non  occullum  esse  futamm.  Sed  mem* 
non  videt,  pamm  apte  sic  poaliam  etet 
verbum  moneo.  Locus  omnia  laepm 
et  supposititlus.    Cf.  ad  v.  9. 

Act.  III.  Sc.  HI.  Accedunt  Pbileif- 
nus  et  Lydus,  e  domo  Pbilozenl,  qoea 
Lydus  arcessivit,  at  ad  BaccbMem  btt, 
eamque  minis  deterreret ,  no  pcrgs wt 
PIstoclerum  ad  so  Invliaro,  lltam«ie 
ipsum  domum  ad  so  ducerel.  Sed  paiir 
est  lenlor  iusto,  lenitatemque  Lydo  eliaa 
suadet.  HIne  de  edacatloae  aeraeaea 
faclunt.  Accedit  denique  MneaUechif* 
audltque  amarl  a  Plstodero  BaecbMca; 
quam  suam  raius,  cenqaerltar  ao  ■triaa- 
que  perAdia. 

1.  Lambinns:  aceto,  et  Intorpr.:  ^kat 
tlbi  animus,  qui  offendatar  rtbai  malii 
et  turplbus.*'     Cf.   Pseail.  II,  4,  ^ 
Eequid  habet  homo  iste  oceti  ta 
ctore?  CH.  Mque  aetdiftvaif.  Atmm 


AoTUt  III.    SOBHA  III. 


Ul 


lidil,  peM^mdedit,  tlhl  filium  uoi  toicom. 

.  HdU,  Lyde,  loiter  qui  sa^Tiunt,  sapii&ot  jnagM. 

Qg  mlrandum  eal,  illaec  aetat  si  quid  illordm  &cit,  6 

n  ai  Don  hmit   Feci  ego  iataec  ftidem  in  aduiese^otia. 

Hei  mihi,  hei  milii,  istaec  ilium  p^rdidil  adaenUtio! 
I  Msque  te  eaaet,  6§o  ilium  liaberem  r&tum  ad  ingenita  iiOBUBi; 
c  propter  te  tsanaqua  pravoa  factua  eat  fiddciam 
oclerua.    Mnjs.  Di  immor tales,  mdura  aodalem  liic  ndmioat!  10 
I  lioc  negoti  eat,  PiatoGlerum  Lydua  quod  hernm  Um  cietl 
.  Pa^lisper,  Lyde,  ^t  iubido  lidmini  auo  aoiino  dbaequi; 
iderit  tempua,  qudm  aeae  etiam  ipse  dderit    Mor^m  geraa. 

caveatur,  pra^ter  aequom      quid  deiioquAt:  aine. 
Ndn  aitto,  oeqoe  ^quidem  iiiunc  me  Wto  corrumpi  alnan.  15 
tu,  qui  tara  prd  corrupto  dicis  causam  filio, 
smne  erat  baee  di'sciplina  tibi,  quom  tu  aduleac^oa  eraa? 

tibi  Imc  annia  Tiginti  fuiase  primis  edpiae, 
turn  iooge  a  pa^agogo  p^dem  ut  efferrea  a^dibua. 
uoi  obtigerat,  hde  etiam  ad  malum  Arcessebatiir  malum:  8t 
liacipoiua  ^t  magiater  p^rbibelmntur  improbi. 
\  aolem  diorientem  ni  in  palaestram  T^neras: 
naaii  praefdcto  liaud  medidcres  poenaa  p^nderea. 
(urau,  luctindo,  haata,  disco,  pugllati&,  pila, 
tndo,  sese  ^xercebant  mdgis,  quam  acorto  aut  sAviis;  25 
uam  aetatem  ^xtendebant,  ndn  in  latebroda  loda. 

dc  hippodrome  dt  palaeatra  dbi  roTenisada  domum: 
tieulo  praecinctna  in  aella  dpud  magiatrom  adaideres; 

libnim  legerda.    Si  unam  pdccavisaea  a^liabam, 
et  corium  tdm  maculotum,  quam  dst  nutricis  pdiiium.  M 

Prdpter  roe  haec  nunc  m^o  sodali  dici,  diacrucidr  miser: 
cena  auspicionem  banc  sdstlnet  causd  roea. 
,  Alii,  Lyde,  ndoc  aunt  morea.    Ly.  td  equidem  certd  acio: 

dlim  populi  prius  honorem  c^piebat  suffr^io, 


Mt  acrimonia,  vigor;  ag«ndi,  In- 
•ai,  panleodif  repreliendaodl  vU 
aittaf.  CwMlrMCiio  hie;  an  tIbi  c«r 
Mar*  sll  acre  aeelam.  Hand  lamen 
lai  adaerilicre  esreglam  eanlecioram 
Ui:  Nunc  arpmiar^  $itne  neeue 
cciwin  m  pectore;  ui  verba  cor 

taaifoaBi  glosaema  prorsuB  tol- 
AlU  malaeroDl:  »itne  acetum 
tracre  ui  pectore. 
Nam  abeque  ie  eifeC,  1.  e.  nam 
■  fulMea,  aut  nlal  impedlviaaes. 
•  opposliam  pravo. 
imm  ciei,  tanlopere  acensat,  tarn 
ri  loqulinr. 

aff  Ubido  Aoaitni,  sc.  Piaioclero ; 
laM  at 

Vaiu  oaditnnt  tibi.  Item  I^mb. 
I  PaU.  —  l«  ae  eUdaiar,  aul  le- 
taCa< 

91.  Bl  veraaa  valga  al  ki  edl- 


lionlbtia  omnlbun  legtintar  post  venom 
qui  spud  nos  est  23.  Sed  eos  recte 
Bolhitis  uausposull,  all  soaserat  oUm 
Grosloiius  apod  Doosam.  —  Pro  quoi 
B.  quum, 

28.  Cinciiculo  praecinctuij  I.  e.  mo- 
deste  ornatus.  Dlscincium  enlm  aot 
male  praeclnctom  esse,  dlssolotos  morea 
argaebat.  Sic  apod  Suet.  SyUa  de 
lulio  Caesare:  male  praeeinetum  piie- 
nim  eaveatii, 

29.  Cd.  Lips.,  ed.  pr.  Velt.  Lamb. 
Doos.  Turn  lijrum  legere».  com  pun- 
cto.  At  volg.  Both.  Quum  libr.  legere$t 
ri  unam  p.  f.  Patet  legeree  parller 
apodosin  facere  posse,  ac  facit  adrideree* 

81.  Vett.  meo  nunc  BodaU. 

82.  Vetl.  hte  inuocene.  In  PaiL  de- 
est  pronomen. 

'  33.  Sic  velt.  et  Lamb.  —  Volg.  et 
BaUi.   Id  €9uidem  ego  eerio  too. 


152 


BACCHIDES. 


Qudm  magistri  ddsinebat  dsse  dicto  ob^diens;  SS 
At  nunc  priusquam  scSptueonis  est,  si  attingaa  ^um  minu: 
I^xtemplo  puer  paddagogo  tdbiila  dirumpfl  caput. 
Quom  patrem  adeas  pdstulatiim ,  pi&ero  sic  dicit  pater: 
^^Noster  esto,  dum  te  poteritf  defensare  inii^ria!^^ 
Prdrocatur  pa^dagogiis:  ,,lL'ho,  senex  minimi  preti,  41 
Ne  ittigas  puerum  I'stac  causa:  quiodo  fecit  str^noe.^ 
It  magister,  qudsi  iuceroa,  uocto  expletus  liuteo; 
ftur  iilinc  iure  dicto.    Ildccine  liic  pact6  potest 
fohibere  imperium  magister,  si  fpsus  primus  vipuletl 
Myh.  Acris  postuldtio  haec  est,  quom  liuius  dicta  inttfllego.  4& 
Mi'ra  sunt,  ni  Pistoclerus  L<dum  pugnis  c6ntudit 
P/ii.  S^d  quia  hie  est,  quem  adstantem  Tideo  ante  datioml  Iri'.  0 

Phil6xene  ... 

M\E,  De'os  propitios  m4  videre  quam  illunc  mavell<fm  mibi. 

P//I.  Qiii's  iliic  est  *?    Ly.  Mnesilociius,  gnati  ti&i  aodalis  Pistocieri, 

Ilaud  consimili  in«c^nio  atque  ille  est,  qui  in  iupanari  Adcubat.  M 

Fdrtunatura  ^^cobulum,  qui  illunc  produxit  sibi! 

Piii.  Salvos  sis,  Mnesiloche;  salfom  te  ddvenire,  ^iidco. 

M.\B,  Di  te  ament,  Philoxene.  Ly.  Hlc  enim  rite  productikat  patri: 

in  mare  it;  rem  familiarem  curat;  custodit  doroum; 

6bscquens  obtfdiensque  est  mori  atque  imperiis  patris.  K 

IIi'c  sodaiis  P/stoclero  iam  puer  puero  fnit; 

Triduom  non  interest  aelitis,  uter  maidr  siet: 

Vc^rum  ingenium  plus  triginta  innis  maiust,  quam  ilterl. 

Pat.  Cave  malo,  et  comp<Ssce  in  ilium  dtcere  iniuatt!!    Ly.  Tace: 

Stilltus  es,  qui  illi  male  aegre  pitere  dici,  qui  facit.  M 

Nim  ilium  meum  malum  promtare  malim,  quam  pecdlium. 


M«>.  Scikiu.m:  maglsiro  parebai  u^que 
«(l  earn  nciaiem,  qua  per  It^^s  peiere 
uiAfil.^iratu.M  licobAi.  Pro  magistro,  quod 
liabei  Decuri.  vulp.  ct  Doili. .  veti.  cum 
V.  i\  tnafiistri ;  iiem  Lamb. 

\ostcr  csto,  h.  r.  epo  le  meum 
fllluni  aj:iiosr.tm ,  tium  tc  p  h.  ea  roii- 
dlilAiii*.  .si  ubiquc  aeque  a  le  poiueris 
Inluiiam  Mroiiue  prupellere. 

41.  ><'  rttli^aa,  no  punUs.  Sic  au- 
tism 10i;i*iiiliim  es>o  paiei  ex  Noiiio.  qui 
huiio  \rr>uiti  Mildtirii  in  ipso  verbo  at- 
fi/jir     Pall.  \        Uoth.  \c  at- 

tinfiits.    —  causa,  ^c.  quod  libi 

dlrupii  laliula  rapui. 

4*J.  \  rii.  It  i.Jiii'/v/iT.  ^woW  hiccma^ 
UNt-ro  eiphtuf  ItnttO  Vulf,  ij;»rtlu*. 
I.  e.  r\ihicius.     nodiius:   I  f  magiftcr, 

fi.r  i7/jMi'  inrc  tlicto .  u!  ilia  pro'a>in 
fjtianf.  ronMrnc;Kique  Pos*Quam 
ma^iMiT  uncio  quaM  rxple:us  f>;  lin;ro. 
IIKnc  iuir.  lamqnam  a  praciore.  iure 
du:o.  Si'nMi>  auiini  esc  Ma^iMrr. 
qurm  an,<'a  provocavetai  pa.er.  recrdii 
t\\  medio  ci  abii.  capii«  aUtfaio,  laa- 


quam  laieraa  disrupts  atqae  lioieo  aad* 
expleta.  Deinde  uterque  abeam  una,  ct 
paedagogus  ei  dlacipulus,  qaaal  lore  dlcit 
Inier  pares.  I>e  laiemis  cf.  Cic.  ep.  ai 
All.  IV.  3.    Comeae  emni;  cf.  Aaipk. 

I.  I,  188. 

44.  Inkibere  imperium  i.  e.  q.  eztf- 
cere  imperium.  Similiter  Liv.  XXXVI,  SS. 

46.  Mira  mnt,  ni,  I.  e.  q.  pa»t  M 
credam  eum  etc.  Cf.  Amphltr.  1.  1,  130. 
Mira  svmt^  nisi  imviiavit  ae»e  im  ctcac 
pluscnlum. 

48.  qiiam  if/vnr.  sc.  Lydam.  SsppL 
Quid  auiem,  si  Iraiuaf  qoum,  si  prt- 
pi-ius  adeo  eom  limeam,  deosqit 
malim  quam  ilium. 

M.  Veil,  omisso  cnim:  ftic  rite  pr,  f. 

o7.  Veil.  Lamb.  Dous.  Tridum  aft 
inter  ios  c>t  oiiatiit  uter  maior  aid, 
Vulf.  ri  Boib.  inCcrcsl. 

lU.  promtare,  frequentaiivum  r.  pr#- 
mcrc.  Oui  aaiem  pronii  ihesaarum,  i< 
eius  est  promus  condaa ,  ui  lei^ior  Psead. 

II.  2.  14.  Sic  iiiidem  v.  33:  Si  quHem 
kcrcU  ctiam  Mmpremi  promiaa  tkesmum 


AcTVi  III.     SCENA  III. 


15t 


afdunil   Ly.  Quia,  maliini  d  promtet,  indies  facUt  mious. 
uid  sodalem  m^um  casUgas,  L^de,  discipulAm  tooml 
riil  libi  aodaiis!  Mns.  Ne  disfrint!  Ly.  Sic  est,  litloqnor. 
^o,  qaom  peribat,  vidi;  n6n  ex  audito  Arguo.  65 
[}uid  factum  etti     Ly,  Meretncem  iodigne  d^perit  • . . 

Mne.  Non  tu  tacesi 
^quae  acerrume,  ai^stuose  abadrbet,  ubi  quemque  Attigit 
"Jbi  ea  mulier  Ubitati    Ly.  Hie.    M^e.  Uode  ease 

aiiiot?    Ly.  l^x  Samo. 
2ua<S  vocatur?    Ly.  Baccliis.     Mue.  Erras,  L^de.  Ego 

ononem  r^m  acio, 
imodum  est;  tu  Pfstoclerum  false  atqiie  insootem  drguis:  70 
e  amico  et  b^nevolenti  sue  sodali  s^dulo 
■ndatam  exst^quitur;  ipsus  nt^que  amat,  nec  tu  cr^duaa. 
le  oportet  r^m  iDandatam  g^rere  amici  s^dulo, 
s  in  gremio  dsculantem  mUlierem  tenedt  sedensi 
pacto  r^s  mandata  pdtest  agi,  nisi  idc^ntidem  75 
illas  mdnus  ferat,  labra  ib  labris  nusquam  ai&feratl 
la  memorire,  quae  ilium  ficere  Tidi,  dispudet: 
nanum  sub  v^stimenta  ad  cdrpus  tetullt  Bdccliidi 
esente,  n^qne  pudere  qufdquam.    Quid  verbis  opusti 
scipulus,  tibi  sodalis,  p€riit,  huiic  fi'lius:  80 
;o  ilkinc  periisse  duco,  qiioi  quidem  perii't  pudor. 
pnst  verbis?  si  dpperiri  v^llem  paulispdr  modo, 
10,  illius  inspectandl  mi  ^sset  maior  cdpia. 
liasem,  quim  deceret,  quim  me  atque  illo  aequdm  foret. 
'i^rdidisti  m^,  sodalis!    l^gone  illanc  mulierem  85 
non  perddm?    Per  ire       mslis  roalfm  modis! 
it,  quern  tu  babeds  fidelem  tibi,  aut  quoi  credas,  n^spiasl 
den*,  ut  aegre  pdtitur,  gnatum  ^sse  corrupt6m  tuom, 
odalem?  ut  ipsus  sese  crUciat  aegritAdinel 

nbi  lihtUam  argeuii  nunquam  niiiis  semper  prlore  correpla  in  PUuto 

osurparl.    Quod  ul  el  hoc  loco  leii  pvs- 

Mque  aeerrime  ea  esl,  ab-  sit,  transposiiio  faclenda  est.  Kdliiooes 

M  quemque  aiiigU>    Valg.  et  enlm  et  cdd.  Manus  feral  ad  papilla: 

I  quae  aeerrime  atque  aeeluose  —  Veit.  cum  PalL  labra  ab  labrit  nus- 

,  ubi  qu,  all.  Cod.  Pal.  Atque  quam  auferat.     Bolb.  labra  a  labrie 

so  est  uo»  abiorbet  etc.    Patei  nunquam  a, 

•yadelon  e«w,  «i.t»,o«  mor..  3 

•        f.^'  '""^j,  '»  >•«"•  'Pino  .»lem  a.ep. 

•          "              K  .7  opmor^    quemadmodum  metrum  prodit. 

tJjt^A  "»       Pfows's-    0««a  propter  gensura 

M  400d  verlos  videiur.  Doihlus:  87.  Vetl.  omUtnnt  tibi.  —  Satin'  ul  1. 

eerrimam;  aealuoie  etc.   De  re  e.  4.  Noone.  Cf.  Merc.  JI,  4,  13.  Mil.  4, 

111.  U,  8.  fio.    Sed  aeetuoiae  3,  41.   Men.  1,  2,  67.   Pers.  4,  4,  107. 

perirt  /ores.   Quae  absorbent,  Siich.  2,  1,  114.    Quasi  dlcai:  Nonne 

I  9€uii  intra  peuulae.  res  Ita  se  habel,  ut  iiesclas,  quern  Ide- 

fftaai  est,  v.  lo6ra  cam  dtcll-  km  aabeasf  Mam  sliaplex  Satin'  iBOft* 


154 


BACCHIDES. 


Phi.  Mn^iloche,  hoc  tecam  6ro,  nt  fUiut  iabmim  atqiie 

regit.  Ot 

8<5rTa  tibi  godilem  et  mihi  filiaml    Msm.  Factto  Tolo. 

Phi.  \n  te  ergo  hoc  onos  6nine  impono.   L^ide,  Mqoere  hac  mL 

Ly.  Sequor. 

Mdius  esset,       quoque  una  %i  cum  iiloc  relioqoerea. 

Pnt.  Adfatim  est.    Mnenloche,  cura  et  c6ncaatiga  hondiite  jprohei 

Qui  dedecorat  t<S,  me,  amicos,  Alios  flagitUa  aoia.  K 


ACTUS  m.   SGENA  IV. 

MKESlLOCnUS. 

Amfciorem  nuoe  utriim  credim  magis 
Soddlemne  esse,  an  Bdcchidem,  incertum  idnodiun  est. 
Ilium  ^xoptaTlt  p6tlus1   Habeat!  6plume  eat! 
Mae  ilia  iilud  hercie  cum  malo  fecit  —  meo: 
Nam  mihi  divini  nunqiiam  quisquam  cr^duat. 
Mi  ego  iilam  exemplis  pli&rimis  plan^que  —  amol 
Ego  faxo  hand  dicet  ndctam,  quem  derideat: 
Nam  iim  domum  ibo  atque  —  aiiquid  aubripiiLffl  patri; 


meris  locis  i.  o.  f.  iVoiine,  cam  lodica- 
tivo.   V.  Indicem. 

90.  tecum  oro.  Cf.  Avin.  Ill,  3,  72. 
Httnc,  cut  daturuB  Aanc,  iuhe  petere 
atque  orare  mecum. 

95.  Vulg.  cam  Pall,  le,  me,  omicot 
atque  aUo$.  Bolbiua  amicoique  aUo§^ 
ex  Parel  libris.  Cf.  3,  1,  10.  Sed  el 
cf.  Capt.  2,  3,  30. 

Act.  III.  Sc.  IV.  I.  Veil,  et  Doum: 
AmicioTcm^  ul  ironice  dictum.  Valg. 
Laaib.  B.  immiiiorem.  Lambinus  tamen 
malii:  inimiciorem.  Videlur  auiem  om- 
nlno  in  hac  scena  cam  sensu  quodam- 
modo  lodere  poeta;  oi  vs.  4.  in  illo: 
fneo,  pro:  suo;  v.  6.  otno,  pro  per- 
dam$  V.  8.  aiiquid  tubripiam  patri, 
pro:  aorom  reddam  pairi,  el  v.  10.  ut 
mendicet  meui  pater ^  pro:  ul  Ilia  men- 
dicel.  Sane  quam  ineple.  Egredilur 
enim  e  vero  sensu,  quem  ubique  bonum 
poetam  servare  addecei.  Verum  enim- 
vero  eiusmodi  quid  praemillendum  fuiMse 
videri  possit,  aniequam  fierei,  quod  pro- 
miiilt  Mnesilochuf.  El  quoniam  affectus 
zeloiypiae,  eisi  vebemenilssimus,  lamen 
plerumque  iia  comparaius  esl,  ul  risu 
locoque  babeaiur  ab  aliia,  iraque  zeloty- 
porum  plerumquti  facile  muiaiur,  Hcuerit 
forlasse  eiiam  bono  poeiae,  eiusmodi 
liie  Insum  capessere,  praesertim  cum  ea 
res  dablo  procol  maximae  parti  specta- 
(oinm  esset  placilura,  qui  neque  verum 
perpenduDl,  neque  reclam  lustamque 
poealn  magnoptre  oarare  Boleni.  Undo 


habere  se  credere  peasma,  qai  leosi 

defeodooi ,  quo  defendant.  Ego,  q«l  vt- 
rom  Plaoiam  nusquam  Inepllre  posse  retr, 
magis  incline  at  aappoallSM,  sea  MMit 
lam,  integran  scenaai  ladleeM,  foe  CM- 
tkom  exisieret,  in  que  hialilenia  m 
posset  elacere.  Fabala  enIm  Ipaa  aefst 
bene,  el  forlasse  efBcaclaa  procedet,  m 
omisso.  Ceierom  similes  faceUae  iept- 
lur  True.  8,  3,  ST.  abl  tanea  laeii 
apiiorea  et  genoinae  magla  cempaieal. 

4.  Ki  vulg.  el  veil,  et  Lamb,  en 
Dousa  bic  omnes  duplicem  exkibenl  le- 
ciionem  in  ipso  lexia:  fecit  ttio,  wm» 

5.  Plena  locuiio  full:  mihi  nanqaia 
quisqoam  creduat  neque  dlvinl  fnldqeiBi 
neque  bumani,  nisi  ego  etc.,  ail 
Asin.  V,  4.  cf.  Ampb.  II,  2,  48. 
auiem  et  humana  veierlbua  algnlicabaai 
omnia  J  ati  saeplas  legere  est  apod  Sal- 
lustiam.  Passim  tamen,  at  hlc,  foe 
noiissima  essel  Ioculi<^  preverblalls, 
tera  pars  proverbii  omitiebatur, 
divina  enunciabantur,  at  potlora.  Stt- 
sus  igilur:  nunqoam  mllil  quidqaam  qtlf- 
quam  posibac  credoat  b.  e.  nallam  wM 
babeai  fldem,  nisi  etc.  —  Celenim  veil: 
iVam  mihi  div6m  nunquam  quidqeem 
creduat,  Vulg.  divini  et  ^iiis^iira,  it 
et  Lamb.  Dousa:  divini  nunqumm  qiui- 
quam.  Constroitur  antem  hlc  v.  crtdertf 
al  passim,  cum  genillvo.  Sic  Tree.  0, 
2,  52.  Nunquam  edepel  mihi  ^t*- 
quam  homo  mortalit  poMae  duanm 
rerum  ereduit,  JSi  ttta  ega  elc. 


AOTUI  10.     SCBHA  rV.  Itt 

!  daiio.   Ego  istenc  mtiil%  ulcifcir  modig! 

illam  €Ogani  osque,  i&t  —  mendicet  miu9  pater.  10 
ed  sAlin'  ego  soimam  m^ote  sloeeri  gero, 
I  Mnc  modmn  htec  hic^  quad  fatara,  fdbolorl 
tidrde,  opfno,  atpdte  qnod  pro  eertd  tciam; 
I  quam  ilia  uDquam  d€  mea  pecAnia 

ita  fial  pldmea  propdosior,  15 
cum  malim  mdndicando  Wncere. 
lam  ddepol  viva  me  irridebU:  uAm  mlhi 
turn  est,  reDumerire  iam  omtie  aun&ni  patri. 
mi  ioani  atqoe  iuopi  aubblaodibitur 

qu6iii  mea  illud  nfbilo  pluris  rdferet,  20 

ai  4d  aepulcrum  mdrtoo  dicit  iocum. 
iDtequam  ilia  unquam  meis  opuleutiia 
Bta  fiat  gravior  aut  propenaior, 
me  mavelim  excrueiatum  ioopia.] 

cto  stabile  est,  m6  patri  aurum  rdddere.  25 

n  ^orabo,  Chr^salo  causi  mea 

ne  noceat,  oei&  quid  el  auscdnseat, 

:a^sa  de  auro  qu6d  eum  ludificdtua  est: 

nil  adquom  est  me  coasiAlere,  qui  causi  mea 

&cium  dixit.   Nunc  vos  me  s^quimini.  SO 


BeUk  oBlttk  egOy  qaod  babent 
Veit.  omilt  metit,  qood  reliqvi 
Qaod  ubl  omltiatar,  non  eliden- 

H  Mgam. 

LaabiBaa  in  tezia:  j4mor  hercU 
,  fartaste  mendose.  Nam  reUqaae 
add.  Amo,  Idem  omluh  pro  ante 
■tl  ot  Bofb.  et  Doaaa.  Habant 
ait.  el  volg.,  reUoendumqae  doco, 
mqa*  a^  aaope. 

BaUi.  4fe  aieit  opulentiiw.  Ego 
dadi,  at  legUur  ia  add.  vau.  et 
laclaala  lamen  quae  repeilia  aoai. 
Alalia  occflirani  In  Plaull  edd. 
plumea,  Nonloa  legli  plumbea^ 
aaaa  aceommodaiom  verbo  ra- 
.  "  Nam  ramenia  inW  ei  legltar 
V,  8,  77.3,  s^u  ramentam,  oi  Infra 
4S.  CIV,  4,  29.)  de  metaUia  pie- 
t  aaarpalar,  non  da  rebaa  eiua- 
qaalea  aoni  plomae.  Sed  at  in 
hna  aeena  allqaantam  affeclatiua 
aalar  Inlar  aeae  vacabala  afqoe 
0,  IM  et  bie  ferri  poterit  ramemta 
«t  laalsols  byperbola. 


16.  Vett.  viverc.  PalL  Volg.  et  B.  at 
Lamb,  eeu  vineere.  —  Poai  banc  veranm 
baec  babet  Boibiaa:  Moriri  malim  ejr- 
erueitUum  mo  tnopi'a,  ox  Infrft  aeqaaii- 
liboa. 

20.  Botb.  TVim,  quom  oiti  ea  ret 
nihilo  plurii  referei.  Vett.  Turn  ^um 
nikilo  pluria  ea  ro$  referot  Noatrm 
Lamb,  et  vnlg.  et  Dooaa.  —  Codd.  Tum 
eum  miki  nihUo  pi.  r.  font.  Aid.  Tum 
eum  nikilo  plur»  ea  roe  referet  oibL 
Biiekendua  omnia  verana,  lagendomqae 
In  aaqq.    ^uaei  ad  o. 

22—21.  Hoa  venaa,  qal  Ue  in  am- 
nlbna  legaaiar,  ezclaait  Botblua,  pro- 
pier  vaa.  14 — la.  —  Pre  malim,  qaad 
babot  vulg.,  dedi  mavelim  ex  vett. 
propensior,  L  e.  gravior,  qnaal  In  Im- 
llna.    Cf.  Aain.  II,  2,  39. 

26.  Eddem  ac.  opertf,  1.  e.  SimuL 

28.  Delendom  dnzl  conuna  poat  aura, 
ponendom  auiem  poat  tuecenoeat. 

30.  Sie  veil,  el  Lamb.  —  Volg.  et 
Boib.  om.  nunc.  BoUiiua:  llendactnm 
iom  dixiU 


IM 


BACCHIDES. 


ACTUS  III.    SCENA  V. 

PISTOCLERUS. 

Rdbus  aliis  dntevortar,  Bicchis,  quae  mandia  mibi: 
Afnesilochum  ut  requi'ram,  atque  iit  eum  mdcum  ad  te  adducAm  aiaml. 
Nam  illud  aDimus  m^ua  miratur,  ai  i  me  teligil  ntintius. 
Quid  remoratur.   ibo  et  Tiaam  hue  id  eum,  ai  forte  6%i  domL 


ACTUS  III.    SCENA  VI. 

MyESlLOCHUS.  PISTOCLERUS. 
Mne.  Rdddidi  patrfd  omoe  aurum.    Niknc  ego  illam  m&  velim 
Cod  venire,  pdstquam  inaoia  sura,  cootemtricdm  meam. 
St^d  veniam  mihi  quam  gravate  pater  dedit  de  Chr^aalo! 
Vc^rum  postremo  impetravi,  ut  u6  quid  ei  auaccfnaeat. 
Pi.  ^8toe  hie  meua  aodalia?    Mxb.  Estoe  hie  hdatia,  quern  adapi- 

cio,  meual  & 
Pi.  Cdrte  is  est.    Mse,  Is  dst.    Pi.  Adibo  contra,  et  contolUoi 

gradum. 

Silvos  sis,  Mnesiloche.    Mse.  Salve.    /V.  S&lvoa  quom  peregre 

ddveois, 

Codua  detur.    Mse.  N6n  placet  mihi  codoa,  quae  bildm  movet 
Pi,  Mum  quae  advenieoti  adgritudo  obi(!cta  est?     Msb,  Atqne 

acdrruma. 

Pi.  Uude?  Mse.  Ab  homine,  qudm  mihi  amicum  ease  Arbitratus 

sum  dntidhac.  11 
Pi.  Multi  more  isto  itque  exeropio  vfvunt,  quos  quom  cdoseaa 
]§8se  amicos,  rdperiuntur  falsi  falsimdoiis. 
Lingua  factidsi,  inertes  opera,  subiesta  fide. 
Mull  us  est,  qui  non  invideat  rem  secuudam  obtingere; 


Act.  111.  Sc,  V.  Prodit  Pisloclerus 
a  Bacchide,  ad  qiiMin  quo  leiiipore  deiiiio 
iiiiroierii,  omUssit  poeta  dicere.  Alandavil 
aulem  ei  Bacchis,  ut  MneHilochum  quae- 
leret,  el  adducerer. 

1.  Sensus:  ego,  rebus  aliis  omnibus 
posthabiils,  tua  mandaia  perficiam,  Bac- 
chis.  Veil,  antevoriam,  Vulg.  Lamb. 
Boib.  Dousa:  antcvortar ,  quasi  depo- 
nenii  pro  aciivo  posilo.  Neuiraliier  v. 
antevertere  legit ur  Capi.  IV,  2,  (iO.  Pol 
moerorcs  mi  antevertunt  fraudiiSy  i.  e. 
poiiores  sum,  aciivo  ueutraliler  usurpaio, 
u(  ill  muliis  fit.  Caeierum  vide  iridicem 
sub  antcvorii  el  pratvorti. 

3.  i\am  etc.  i.  e.  Miror  autem.  —  si 
a  mc  ieiigii  n.  b.  e.  si  nuncius,  quern 
ad  eum  misi,  eum  coiivenlt.  Nuncius 
intelligi  possit  Clirysalus,  etsi  diseriis 
verbis  ei  hoc  non  mandaverlt.  —  Veit. 
IS'am  illud  animus  miraiur  meus,  si  a 
me  t.  n. 

Act.  hi.  Sc  VL  Uum  introlra  vult 


Pisloclerus  in  domam  Mnesilochi,  hie 
ipse  ex  ea  prodit,  poslquani  p«iri  •aoe 

aurum  tradidil. 

6.  Vulg.  et  velt.  et  Lamb,  verba  b 
est  —  i^radum  Mnesilocbo  trlbaont.  VbIs. 
et  Pall,  et  tollam.  Lamb,  contollam. 
Aique  diciio  contoUam  gradum  legliir 
Aul.  V.  0*.  Boihius,  omissa  e( ,  verba 
contollam  gradum  Mnesiloche  tribiK. 
Consenlaneum  autem  est,  quielum  start  i 
rvinesilocbum ,  neque  adire  contra  tat  ' 
conioUere  gradum. 

12.  Veil.  cd.  Lips,  et  ed.  pr.    Siki  * 
amicos.     Vulg.  Lamb.  Both,  cam  Pall. 
Esse  amicos.  —  falsi  /aUimonii$,  i. 
falsi  ob  falsimonias   subs,  I.  e.  peildi 
ob  perfidias.  —  lingua  factiosi^  L  e. 
lingua  largi  erga  amicos,  lingua  atreaii, 
lingua  fortes,  qui  faciunt   cum  amlds 
lingua,    non   opera.     Opposiiom  sefq. 
inertes  opera.    V.  factiosuB  vide 
II,  2,  50. 


• 

Actus  III.   Scbbia  VL 


16T 


Sibi  ne  invideatur,  ipsi  ignavi  rect^  cavent  15 
Mne,  ^depol  nae  tu  illdram  mores  p^rqiiam  meditate  tenes. 
Sdd  etiam  uoiim  hoc  i^x  io^enio  mdlo  malum  inveni^nt  soo: 
NiHIli  amici  siint,  inimicos  ipsi  in  sese  omn^s  habent; 
Atque  ii  se  cum  fnistrant,  frustrare  ilios  stolid!  existnmant: 
Sicut  est  hie,  quero  ^sse  amicum  rdtus  sum,  atqne  ipsus  siim  roihi:  20 
file,  quod  in  se  fiiliit,  adcuratnm  hdbuit,  quod  posset  mali 
Ficere,  et  in  me  inc6nciliare  cdpias  omn^s  meas. 
Pi.  Improbum  istunc  c^sse  oportet  hdminem.    Mn£.  Ego  ita  esse 

lirbitror. 

Pi.  Obsecro  hercle,  Idquere,  quis  is  est.    Mnb.  BdneToiens  viTil 

tibi: 

Ndm  ni  ita  esset,  tdcum  orarem,      el,  quod  posses  maii  25 
Ficere,  faceres.    Pi.  Die  modo  hominem,  qui  sit.    Si  non  f^cero 
£i  male  aiiquo  pacto,  me  esse  dicito  ignavissumum. 
MiiK.  Nc^quam  homo  est;  Terum  h^rcie  amicus  ^st  tibi.  Pi.  Tantd 

ma|;is 

Die  quis  est:  nequim  hominis  ego  pdrvi  pendo  gratiam. 

MivB,  Video,  non  pot^sse,  quin  tibi  dius  nomen  dloquar:  SO 

Platoclere,  pdrdldisti  md  sodaiem  fdnditus! 

Pi.  Quid  istuc  esti   Alufs.  Quid  ^uil  Misine  ego  ii  te  ex  Epheso 

epfstolam 

Super  amica,  ut  mi  invenires?   Pi.  Fateor  factum,  et  r^peri. 
Unb.  Quid?  tibi  non  erdt  meretricum  aliirum  Athenis  cdpia, 
Qufbuscum  haberes  r^m,  nisi  cum  ilia,  qudm  ego  mandass^m  tibi,  85 
Oeciperes  tu  amdre,  et  me  ires  consul tiim  malel 
Pi.  Sinun'  es?    Af/vjs.  Rem  rdperi  omnem  ex  tuo  magistro:  ui 

nega. 

P^rdidisti  me!    Pi.  Etiamne  ultro  ttiis  me  prolectis  probrisi 

14.  Sic  Pall.  veil,  et  Lamb.  —  Vulg.  latione  palet,  incerlani  anbni  falaae 
el  Boili.  quoi  non  invideant,  Feslam,  quid  atatuerei  de  boc  vocabiilo. 

15.  recle  caoenC,  sc.  quia  sudI  egeo-  Iiaque  reeedens  ab  eo  Lambinna  alt  fi- 
les, alaerl  aiqae  aflflicii,  per  sua  ipso-  gniflcarebic:  Irriiare,  ineitare  in  alternni, 
ram  vltla.  inimlcum  reddere.    Qaod  bic  potest,  et 

18.  P/ulU  I.  t.  nemlni.  Sui  auiem  in  Trinumo ;  at  in  Most,  minus  apte.  — 
ip««riim  Ull  sunt  Inimici.  Forslian  in  universam  sensos  est:  per- 

19.  Bolblos  cum  Pall.  vulg.  veil,  el  fide  el  fraudulenier  allqoo  oil,  vel  at  ex 
Luib.  cnm  fruttrontur^  fruitrari.  Idem  eo  ipso  usom  capias ,  vel  at  earn  irrltes 
prm  U  MH  At,  versomque  pro  iambico  contra  alium  quempiam;  qoasl:  Intrigucn 


Crebra    est  permulaiio  formae  machen.   Atque  boc  sensu  legitor  etiam 

iMlvae  cam  deponenll;  ideo  hoc  loco  Pers.  V,  2,  58.    Inprimis  aatem  vldetor 

■clival  mtlloendom.  dici  de  negoiiis   alicul  faeessendla  In 

90.  B.  emlciit  sum  post  ratut.  emiionibos,  ne  flant.    Nam  eonciUare 

91.  B.  /pse  quod  etc.  ul  taabet  De-  inlerdum  i.  e.  q.  emere.  Cf.  Capt.  prol. 
nrt.  Lips.  ed.  Pr.  —  V.  C.  lUe.  33.  et  I,  2,  22.  59. 

99.  B.  imesin  fecit:  el  in  mihi  conei- 

i^,.«llaqood.cia-codd..«cioriiaie.  ^,f'JTnaT%^^^^^ 

ir#ftaa  tneoiici/iarc  occurril  Most.  Ill,  ^^'^  C"**^^ 

I,  80:  Ne  inconciliare  quid  not  porro  ^5.  Volt.  nUi  ilia.    Sed  vulg.  Decart. 

*    ,  at  Trln.  I,  2,  99,  IneoneiliaHin'  ^V»'  ed.  Pr.  Lamb.  B.  ni»i  cum  tUa. 


Hom,  qwU  mandatuat  tibi?  qoem  poste-  36.  Vulg.  PalL  veil.  Lamb,  tute  amare. 

toreflu  locam  Pestas  sic  Int.:  eompa-  In   notla   Lamb.    Oc€ipmre§  eom  imic 

'maiif  emmmemdoiii,  oel,  ut  anti^i^  ainarf,  si  mi  ires  eontuUum  mote.  — 

icr  doiwm  dectpitti*    Kx  qua  Inierprs-  Nta  sfll»  mtrnn^  H  «e.   V.  CoiuniUre, 


1S6 


BACCHIDES. 


ACTUS  in    SCENA  V- 

PISTOCLERUS. 

R<;bu8  aliis  intevortar,  Bicchis,  qaae  mandia  mihi: 
Mnffailochum  utrequiram,  atque  ut  eum  mdcum  ad  te  adduciiii  aiaul. 
Nim  illud  aoimus  m^us  miratur,  si  i  me  teti^il  ntotiua. 
Quid  remoratur.   I'bo  et  Tisani  hue  id  eum,  ai  forte  domi. 


ACTUS  III.    SCENA  VI. 

MyESlLOCHUS.  PISTOCLERUS. 
MsB.  R^ddidi  patrfd  omoe  aurum.    Nunc  ego  illam  m&  velim 
Convenire,  pdstquam  inania  sum,  cootemtricdm  meam. 
S^d  veniam  mihi  quam  gravate  pdter  dedit  de  Chr^aalo! 
Vt^rum  postremo  I'mpetravi,  ut      quid  ei  suaccfnaeat 
Pi.  l^atne  hie  mcua  sodalis?    Mxb.  Estoe  hie  hdaliat  quein  adspi- 

ei6,  meual  i 
Pi,  Cdrte  is  est.    Mxe.  Is  dst.    Pi.  Adibo  cdotra,  et  contoiliai 

gradum. 

S&lvos  sis,  Moesiloche.    Mxe,  Sal?e.    Pi.  S&1?08  quom  peregre 

ddveniS) 

Codna  detur.    Mive.  N6n  placet  mihi  cocSna,  quae  bildm  moTet 
Pi,  Num  quae  advenienti  aegritudo  obi(!cta  esti     M.vs.  Atqne 

acdrruma. 

Pi,  Uude?  Mnb.  Ab  homioe,  qudm  mihi  amicum  esse  Arbitratui 

sum  dntidhac.  11 
Pi.  Multi  more  isto  itque  eieroplo  vfvunt,  quos  quom  ccSnseas 
Esse  amicos,  rdperiuotur  falsi  falsimdniis, 
Lingua  factidsi,  inertes  opera,  subiesta  fide. 
Mulius  est,  qui  n6n  invideat  rc^m  secuudam  obtingere; 


Act.  111.  Sc,  K  Prodil  Pistoclerus 
a  Bacchide,  ad  quam  quo  tempore  denuo 
introierii,  omissit  poeia  Ulcere.  MatidavU 
autexD  ei  Bacchic,  a(  Mnetfilochum  quae- 
lerel,  el  adduceret. 

1.  Senaua:  ego,  rebus  aliis  omnibus 
poslhabiiis,  lua  mandaia  perficiam,  Bac- 
cbis.  Veil,  antcvoriam.  Vulg.  Lamb. 
Both.  Dousa:  anievortar ,  quasi  depo- 
nenll  pro  acilvo  posilo.  Neuiraliier  v. 
anteuerlere  legiiur  Capl.  l\,  2,- 60.  Pol 
moerores  mi  antevertunt  gaudiUy  i.  e. 
poliores  sunt,  aciivo  ncutralUer  usurpaio, 
ut  in  muliis  fit.  C'aeterum  vide  indicem 
BUb  antevorti  et  pratvorli. 

3.  Nam  etc.  i.  e.  Miror  aulem.  —  si 
a  me  tetigit  n.  h.  e.  si  nuncius,  quern 
ad  eum  misi,  eum  convenit.  Nuncius 
intelligl  possil  Cbrysalus,  eisi  diseriis 
verbis  ei  lioc  non  mandaverit.  —  V'eit. 
\am  illud  animut  miraiur  mens,  si  a 
me  t.  n. 

Act.  hi.  Sc  VL  Uam  inlrolre  vuU 


Pistoclerus  in  domam  MneaUoclii,  bie 
Ipse  ex  ea  prodit,  poaiquam  pairl  oiue 
aurum  Iradidil. 

6.  Vulg.  el  vett.  et  Lamb,  verba  U 
est  —  gradum  Mnesilocbo  irlbaant.  Valg* 
el  Pall,  et  tollam.  Lamb.  contoUam. 
Alque  diciio  contu//am  gradum  legllir 
Aul.  V.  0\  Botblus,  omlssa  et ,  verftt 
contollam  gradum  Mnesliocho  Irlbiil. 
Consenlaneum  aulem  eal,  quielum  aiart 
Mnesilocbum,  neque  adlre  contra  ail 
contollere  gradum. 

12.  Vett.  cd.  Lips,  el  ed.  pr.  Sik' 
amicos.  Vulg.  Lamb.  Both,  cam  PaB. 
Esse  amicos.  — falsi  fal$imanii$ ,  i,  9» 
falsi  Ob  falsimonlas  suas,  i.  e.  peiM 
ob  perfidias.  —  lingua  factiosij  L  e. 
lingua  largi  erga  amicos,  Ungaa  airtaili 
lingua  fortes,  qui  faclunt  cum  aaUda 
lingua,  non  opera.  Opposilnm  sefq. 
inertes  opera,  V.  faciiotua  vide  AmL 
ll»  3,  50. 


ACTUB   III.     SCBNA  VI. 


16T 


!ii  ne  iDvideatur,  ipsi  ignavi  rect^  carent.  15 

NB.  iSdepol  nae  tu  ilMrum  mores  pdrqiiam  meditate  ieoes. 

d  etiam  uouin  hoc  4x  ingenio  mdlo  malum  ioTeoii&nt  auo: 

illi  amici  siint,  inimieoa  ipsi  in  sese  omn^g  habeot; 

qoe  il  se  cum  fniatrant.,  fruatrare  iiios  atolidi  exfstnroant: 

:al  ealhic,  quem  ^ase  amicum  rdtna  sum,  atqne  ipsua  aum  roihi:  20 

qood  in  ae  fdit,  adcuratnm  bdbuit,  quod  posset  mali 
cere,  el  in  me  incdndliare  cdpiaa  oranda  meaa. 
fmprobum  istunc  dase  oportet  hominem.    Mive.  Ego  ita  esse 

drbitror. 

r.  Obsecro  hercle,  Idquere,  quis  is  est.    Mxs.  Bt^neToiens  vivil 

tibl: 

Im  ni  ita  eaaet,  t^cum  orarera,  ei,  quod  posses  maii  25 
icere,  facerea.    Pi.  Die  modo  hominem,  qui  ait.    Si  non  f^cero 

male  aliquo  picto,  me  ease  dicito  ignavissumum. 
ifB.  N^quam  homo  eat;  Terum  hdrcle  amicua  ^st  tibi.  Pi.  Tantd 

magia 

c  quia  est:  nequto  hominis  ego  pdrvi  pendo  gratiam. 
NB.  Video,  non  pot^sse,  quin  tibi  dus  nomen  dloquar:  SO 
atoclere,  pdrdidisti  m^  sodalem  fdnditua! 
Quid  iatuc  eati   Mjvb.  Quid  ^st?  Misine  ego  id  te  ex  Epheso 

epistolam 

iper  amica,  ut  mi  iuTeniresI   Pi.  Fateor  factum,  et  rdperi. 
XB.  Quid?  tibi  non  erdt  meretricum  aliirum  Athenia  cdpia, 
uiboacum  haberea  r^,  nisi  cum  ilia,  quim  ego  mandaaa^m  tibi,  85 
xiperea  tu  am&re,  et  me  ires  consultiim  malel 
\  Sinun'  es?    Mnb.  Rem  rdperi  omnem  ex  tuo  magistro:  nd 

nega. 

•rdidiati  me!    Pi.  I^tiamne  ultro  tHia  me  prolectds  probris^ 

14.  Sle  Pall.  vett.  el  Lamb.  —  Vulg.  latione  palel,  incertam  anlml  folsse 
Boili.  tptoi  non  invideant  Festum,  quid  slatuerel  de  hoc  vocabulo. 

15.  rccle  cooenC,  sc.  qnla  suot  egeo-  Iiaque  recedens  ab  eo  Lambinna  alt  al- 
,  alaefff  aiqoo  afllicli,  per  sua  Ipso-  gnlflcaroblc:  Irriiare,  incltare  in  aUeron, 
I  villa.  Inlmicum  reddere.    Qaod  hlc  potest,  et 

18.  NuUi  I.  e.  nemlnl.  Sol  autem  In  Trlnnmo ;  at  In  Most,  minus  apte.  — 
am  un  aont  inlnlci.  Forslian  in  aniversum  sensas  est:  per- 

19.  Bataioa  cam  Pall.  vulg.  veil,  ol  fide  el  fraudulenier  aliquo  ull,  vel  at  ez 
■a.  cum  frutirantuTy  fruBirari,  Idem  eo  Ipso  usom  capias ,  vel  at  eum  Irritea 

•I  MM  At,  versumque  pro  iambico  contra  aliom  quemplam;  quasi: /nfrigiim 

m»     Grabra   est  permuiaiio  formao  machen,   Atque  boe  sensu  legltar  eilam 

hra*  cm  depoDenii;  ideo  hoe  loco  Pers.  V,  2,  58.    Inprlmis  aatem  vldflur 

ivn  leatfloenduai.  dlcl  de  negoiils   allcul   faeessendla  In 

BO.  B.  amlitlt  turn  post  rofut.  emiionlbus,  ne  flant.    Nam  eonciliar^ 

11.  B.  /pte  quod  etc.  at  habet  De-  interdum  1.  e.  q.  emere.    Cf.  Capt.  prol. 

U  Lipa.  ed.  Pr.  —  V.  C.  i//e.  33.  et  I,  2,  22.  59. 

8.  B.  imeain  fecit:  tt  in  mihi  conei-  oi    n  .  • 

.olla4aodscla»codd..acioriiaie.  ^'1'%''^^^^^^ 

fe«  mcimct/iafe  occurril  Most.  Ill,  ^^'^  *• 

10:  /Ve  ineoneilittre  quid  not  porro  35.  Vett.  niti  ilia.    Sed  vulg.  Decurl. 

laics,  el  TriB.  I,  2,  09.  Inconeilia$tin'  Pr-  *-«n»l>.  B.  fiif<  cam  tUa. 

I,  ^1  mamdatuBt  tibi?  qoem  posts-  36.  Vulg.  Pall.  vett.  Lamb,  iute  amare. 

wm  loeaflu  restos  sic  Int.:  compa-  In   noils   Lamb.    Oecipere§  earn  tuie 

tf,  emmwtemdatli J  oei,  irt  antiqui^  amors,  U  mi  ires  eoniuUum  male.  — « 

doiMB  deupitii*    Kx  qoa  Inlarpra-  Naa  0iL  amtv,  el  «c   V.  CMitnlere, 


1S8 


BACCHIDEEL 


M^B.  Qufdl  amas  Bacchid^l    Fr.  Doat  ergo  hie  intiia  eccai 

BAcchidea  ... 

M\E.  Quid  doael  Pi.  Atqae  amb^  aorerea.  Mnb.  Ldqoeria  dim 

nu^  aciena.  M 
Pi.  Pdatremo,  parum  ai  pergia  milii  fidem  arbilHrier, 
Tdllani  ego  ted  in  c6IIuid  alque  iniro  hinc  aAfenin.    Mne.  \m 

ibdi  mane. 

Pi.  N6o  maneo,  oeque  ti&  me  habebia  falao  auapecti&in*  Mnm.  Seqntr. 


ACTUS  IV.    SCENA  I. 

PARASITVS.    PUER.  PI8T0CLERVS. 

Pa.  Paraai'tua  ego  aam  hdmiofs  oequam  atque  fmprobi, 
MiHtia,  qui  amicam  at'cum  a?exit  Samo. 
Nunc  me  ire  inssit  id  earn  et  perconUrier, 
Utrum  atirum  reddat,  done  eat  secum  aimul. 

Tu  piier,  qui  dudum  cum  Hlac  uaque  isti  aimnl,  B 
Quae  harum  aunt  aedes^  piilta!  adi  actutura  id  forea!  — 
Recede  hinc  dierecte!    £n  ut  pultat  pr6pudium! 
Cora^se  panera  tn'a  pedes  latum  potes, 
Forces  pultare  nc^scis!    Ecquia  in  addibuat? 

Heua,  dcquia  hie  ent?  Acquis  hoc  aperit  dstium?  10 

Ecquia  ^xit?    Pi.  Quid  iatuci  quae  fataec  eat  pultitlol 

Quae  td  mala  crux  igitat,  ad  istnnc  quf  modum 

Ali^no  virea  tiias  extentea  dstio? 

For^a  paene  efTregi'sti!    Quid  nunc  Tfa  tibi? 

Pa.  Adul^scena,  aalve.    Pi.  Sil?e.    Sed  quem  qua^ritaal  U 

Pa.  Bacchfdem.    Pi.  Utram  ergo?  Pa.  Nihil  acio,  niai  Bicchidcfli. 

Paucfs  me  misit  miles  ad  earn  Cleomachua: 


teste  Festo,  antlqalius  com  ace.  con- 
Blruebatur.    Redii  infra:  IV,  3,  47. 

3a  V.  C.  vulg.  Both.  proUcta9.  De- 
curt.  velt.  Lamb,  proiectai.  8ed  Lmub. 
In  notifl  praefert  prolectan,  idque  interp. 
provocai^  lacesaii.  Videtur  poiius  idem 
ease,  quod  deludere  aliquem,  uti  o6/e- 
c(are  As.  If,  2,  103. 

41.  Vulg.  Pall.  vett.  Lamb.  Postrcmo^ 
§i  per  gin  parum  mihi  /.  arb.  Both. 
Pottremo  ego,  si  pergis  parvam  mihi 
fidem  arb.,  proiiomlne  ego  ex  seq.  versu 
adaciio. 

Act.  IV.  Sc.  I.  Advenii  Parasitua 
militia  cum  puero,  argentum  rfpetiiuni  a 
Bacchide,  nijii  cum  illo  iiavlgare  velii. 
Prodi!  Pitttoclerua,  eique  denunclat,  re- 
raansuram  Bacchidem,  quia  aUnm  ea 
amel.    Id  llle  nanciaium  niiliti  abit. 

5.  Veti.  /  iu  puer  qui  dudum  cum 
iliac  uaque  isti  aimul.  Vulg.  et  Pall. 
Tu  dudum,  puer,  cum  ilia  u§que  iati 
iimuL  Boiliiui  volgitam  a«fakiiff|  nial 


qaod  babel  puere.  Lamb.  TW  qui  iih 
dum  puer  eum  ilia  usque  iaii  umml 

7.  Vett.  Recede  hinc  dierecte.  Em  fd 
pultat  propudium.  Volg.  dirtcte.  irf 
pulaat,  sicot  e(  Lamb,  et  B.  et  Pal. 
nisi  quod  bl  dierecte.  Ouonim  lectleM 
al  praeferaa,  veraum  ale  lesli«:  RecHi 
hinc  dierictei  L't  ptkisat  prdpuduiml 
lia  ot  ne  elidator  Recede.  Haaaqoaqiae 
enim  dierecte,  at  eziniimavlt  Beainv 
di^pondaeum  facit,  neque  uaplan  ea  vtx 
trisyllaba  eat.  De  qoa  viae  IndlceB  el 
loca  ibi  adnoiata. 

9.  Sic  vett.  et  Lamb.  —  Vulg.  ccfMi 
hia  in  aed.  est?  uti  PalL  qaod  prepKr 
metrum  ferri  nequit. 

11.  Valg.  Lamb.  B.  puiaaiio. 
pullatio. 

12.  Sic  valg.  et  veil.  —  PraaacM- 
dum  autem  mala  ip  aii«,  ml  aacp* 
Domin.  prlmae. 

17.  PauciSy  I.  e.  at  el  paaea  kaec^ 
quae  dicttima  sbb,  dtBaaUartai. 


ACTDS  IV.    SCBNA  11. 


169 


Vel  i&t  dttceolos  Philfppos  reddat  a^eos, 

Vel  ut  hfnc  in  Elatiam  h6die  eat  aectim  atmul. 

Pi.  Non  it;  negat  esse  itt^ram.    Abi  et  reD^atial  20 

ilium  nia  amat,  dob  ilium.    Due  te  ab  a^dibus! 

Fjt.  Nimis  iracuode!    Pi.  At  sein',  quam  iracund^a  aiemi 

Sme  tibi  h^rcle  baud  louge  est  6%  ab  ioforlAoio: 

!ta  d^otifraogibula  ba^c  meis  maoibus  g^sthint! 

Pjt.  Quom  ego  biiius  verba  iot^rpretor:  mihi  ca^tio  est,  25 

Ducifraogibula  exci&sslt  ex  malis  meis.  — 
Tao  ego  istaec  igitur  dicam  illl  pericuio. 
Rr.  Quid  its  tu?   Pj.  Ego  ialuc  ill!  dieam.    Pi.  Die  mihi, 
2oia  iu  ^1    Pa.  Ililus  sum  iotegumentum  cdrporis. 
P/.  Nequam  ^sse  oportet,  quoi  tu  integumeotum  improbua  et.  M 
Pa.  Sufflatus  ilie  hue  y^oiet.    Pi.  Diruptdm  relim! 
Fl#.  Numquid  visi    Pi.  Abeas  c^leriter,  facto  ^st  opus. 
?jt.  Vale,  d^otifrangibule    Pi.  Et  tu  integumeot^,  vale. 
■  eom  ha^c  reveoit  r^s  locum,  ut,  quid  c6osili 
lem  m^o  sodaii  st^per  arnica,  n^sciam,  S5 
{oi  irdtus  reoumerivit  omoe  aurum  patri, 
ieque  oumus  ullust,  qui  reddatur  militi. 
(ed  hue  coDcedam:  aim  coocrepuenint  fores: 
foesilochus  eccum  mo^stus  progreditur  foras.  • 


ACTUS  IV.   SCENA  II. 

MNESILOCHUS.  PISTOCLERVS. 
{nb.  P^tulaos,  protervo,  iracuodo  duimo,  iodomito,  iucdgitato, 
foe  mode  et  mod^stia  sum«  sine  bono  iure  itque  honore; 
icredibills,  impos  animi,  inamabilis,  iil^pidus  viro, 

19.  KUUia  orbs  et  in  Pboclde,  el  \n 
kejMalla,  aecundoai  Siepbanoin.  Prior 
pmd  PUd.  JV.  12  Elatea  a  Graeco 
UUxrftcr;  idem  Elatium  urbem  recenaet 
Mr  Arableaa  V,  31. 
SOU  Pali.  Voig.  veil.  Laoib.  negaio. 
aHu  as  AeUalU  emendatlone:  negai, 
V^ftm  tie  Itgtnimm  eaae,  praeatat  lociia 

JkaHm.  II,  4,  46.  obi  iVegai  ette  mtui 
%.   MB  eat   ialoa,   ex  aoienni 
ullaaa.  V.  Ind. 

M»  flanaaa:  Ita  pogal  atel  geaiiant 
mtmm  tUM  lalHiigere.  V.  Getftre  Peaioa 
t  Mplleal:  getfrt,  9111*  tubUa  feUd- 
tm  €skUmraiu§f  nimio  cerpori't  moiu 
wtitr  eomnttudinem  txtultat  Sic  b. 
paaal  qaaal  ezaltaot  eupidlae.  meit 
mmi^uM  I.  e.  q.  manuam  mearum,  dal. 
wm  ^anlilvL   Cf.  indlcem  v.  Dativu$  et 

pM  If,  96. 

SSu  Cafli  repata  haiaa  verba,  video, 
M  eareadafli  eaae,  ne  dentea  Ule 
M  •xeailat.  eMwmi  pra  erctimnl,  at 
'^psasMi  i^itt  aiyasanai 


29.  integumcntum  eorporig  Lambinas 
expl.  atofiocvtxpviotS  do^tpd^og^  eaatos 
et  aiipaior  corporia,  aatellea. 

30.  Sic  Palaii.  veit.  et  vulg.  —  Lamb. 
improbum  et.  Bolliiaa:  quoi  torn  tnle- 
gumtntum  improbum  e$t. 

34.  Valg.  et  PaU.  In  turn  nunc  Aaec 
revenit  ret  /ocam,  ul,  quid  cent.  Lamb. 
In  eum  num  hate  r«a  venii  I,  KUclen- 
dam  nunc,  et  revenit  producendum. 

Act.  IV.  Sc.  IL  Prodit  Mneailocbua 
a  ae ,  lamentana  propter  aioltitiaia  auaa, 
qua  patri  aorum  renameraveriu  ftolatnr 
earn  Pistoclerus,  narraiqaa  el,  ae  miUUa 
Dunclom  paraaltom  aforiboa  propulaaaae. 
Uierqae  meilora  aperant.  Advenit  Cbry- 
aaloa. 

1.  ineogiiaio^  h.  e.  fxperle  coglta- 
tlonls. 

2;  aina  wtodo  ei  modenUtiy  I.  e.  alae 
moderalione ,  iotemperana.. 

8.  iiicraiii6tlM,  L  e.  naUl  fidem  babena, 
vol:  ilgMMi  CBl  aeaio  idem  babeau  Qood 
pnsiiiliis^,  ppifiiaadom  vldeiar  praftar 


160 


BACCHIDE& 


Malevolence  inge'nio  natut.  P^ttremo  id  mihi  est,  qu6d  nolo  aliii. 

Credi'bile  hoc  esti    Nequior  Demo  est,  5 

Neqiie  indigDior^  quoi  di  bffnefaciaot, 

Neqiie  quem  homo  quisquam  aiit  amet  ai&t  adeat. 

Inimicoa  quam  amicos  aeqiium*8t  med  habere;  * 

Malos^  quam  bonds,  par  magi's  me  iuTire. 

Omnibus  probris,  10 
Quae  I'mprobis  viris 

Digna  sunt,  di^nior  nullus'st  homo,  qni  patri 

Rt^ddidi  omne  aiirum  amans,  qu6d  fuit  pra^  manu. 

Na^  ego,  hdmo  miser,  pi^rdidi  me  dtque  operam 

ChrVsali!  U 

Pi,  C6nsolandu8  hie  mi  ^sl.    Ibo  ad  eum. 

Mnc^siloche,  quid  fill    Mys,  Perii! 

Pi.  Di  melius  faciant!    Mys.  Perii! 

Pi.  N6u  faces,,  insipiffnsi    Mys.  Taceami 

Pi.  Sinus  satis  non  (^s.    Myg.  Perii!  91 
Miiita  mala  mi  in  pectore  nunc 
Acria  atque  accrba  eveniunt. 
Criminin'  me  habufsse  fidem? 
Imm^rito  tibi  iratus  fui. 

Pi.  Ileia,  bonum  habe  animum!    Myx.  tlnde  habeaml  S 

Mdrtuus  plun's  preti  est, 

Quam  ego  sum.    Pi.  Militis  parasitus 

Modo  venerat  aurum  pcftere  hinc; 

Eum  ego  meis  dictis  malis 

His  fdribus  atque  hac  repuli.  Si 
Reidci  hominem.    Myfc.  Quid  mi  id  prodest? 
Quid  faciam?    Nil  habeo  miser. 
lUf^  quidem  hanc  abduc^t,  scio. 
Pi.  Si  mihi  sit,  non  pol  pollicear. 

MyE,  Scio,  dederis,  novi;  sed  ni  ames.  Si 
Non  liabeam  tibi  fide'm  tantam. 

locuilunem  solemnem:  mihi  nunqyam  Perd.  m.  a.  o.  Chr.  Laab.  Suwmt 
quisquam  ncque  divinij  neque  humani  ego  homo  wiser ^  Sumne  ego  nMJU^* 
posthac  creduaty  nisi  elc.  Cf.  Ill,  4,  pretii?  Perd.  etc.  ex  Ilbro  Clericl,  ikl 
5.  As.  V,  4.  Ampli.  If,  2,  30.  HIa:  Sutnne  ego  nuUiuB  preiii?  9A  •nB 
Viil?.  Pall.  Lamb.  Boili.  imposque.  Vetl.    adscripfa  fuere. 

iwpos.  34.  .Vi  mihi  tii,  nan  pd  pottitt»' 

4.  Vulg.  et  edd.  quod  nolo  ego  esse   Addidi:  po/,  quod  abest  In  valg.  ti  tM. 
o/m,    in    qulbu8   abundare   aliqiiid  ad    Laoibinus  ad  baec:   „ai   qaid  aibi 
meirum,  palei.  nolo  V.  C.  a  mau.  sec.    non   pollicear,   neqae   ezspedeB  M 
volo  Dec.  et  Lips.  roger,  sed  olfro  dem."  Amblgve 


7.  Vett.  homo  quisque.  Viilg.  quis-  videtur,  ui  et  is  sensns  aablid  qac«T 
quam  homo.  quem  Lamblnus  ail,  et  inoaai  PlatdclinSf 

8.  Veit.  Lamb.  Lips,  aequum  est.  se  dubitare,  an  datnrua  ait,  qola  kpi* 
Vulg.  Both,  aequiusiy  quae  est  expli-  amei. 

caiio.  -  mc  leg.  med.  35.  Vulg.  Pall,  et  edd.  5m, 

9.  Magis  par  est,  mihi  adesse  malos,  Boib.  Scio^  duii.  PossU  et  leg!:  Sm* 
quam  bonos.  ne  doce,  novi;  at  est  AuL  III^  %  Kk" 

14.  Veil.  iVae  ego  homo  miter  per-  36.  Botbius:  ;  $ed  niti  amet.  A'f* 

didi  fne,  atque  operam  Chri/taU.  Vnlg.  etc.  Saoe  per  sensum  verba:  non  ha- 

et  Botb.  et  Pall.    Sumne  ego  k.  m-?  beam  —  fonlaai  plane  abease  peisetf* 


Actus  IV.   Sgbha  III. 


1«1 


ic  i^Us  sat  ta  tuirum  rerum. 
loe  ut  opem  mihi  f^rre  pulem 

86  iDopem  i^l    A.  Tace:  deus  r^apiciet  n^s  aliquia. 
E,  Ni&gae.    Pi.  Mane.    Mwb.  Quid  datl   A.  Tuam  copiam  ^ 

cam  video  Chryaalum.  40 


ACTUS  IV.   SCENA  III. 

CHRYSALVS.   MNESILOCHUS.  PISTOCLERUS. 

Hdnc  hominen  deeet  ai&ro  expendi,  hufc  decet  Btalaam  sUtai 

ex  auro: 

D  daplex  hodie  ftcinas  feci,  di&pliciboa  apoiiis  auni  affectna: 
rum  roaiorem  meam  tt  ego  hodie  ii&ai  lepidel  ut  l^dificatuatf 
lidum  t^oem 

iidia  ddiia  5 
■paii  el  p^rpuii,  mi  dmuia  ut  cr^deret. 
ic  amauti  h^ro, 

10  a^Dit, 
[cum  ego  bibo, 

[cum  edo  et  Amo,  10 

;ia8  c6piat  aiireaaque  dbtuii) 

domo  admeret,  neilj  foria  qua^reret. 

D  mihi  plicent 

•menoD^a,  Sjti^  qui  duaa  aut  tHa  mioaa 

EeruDt  hdria.  15 
quioa  nihil  eat,  quam  cdoaili  egena 
'¥68,  ui  habet  muiiipot^oa  pectna. 
IcAoque  uaua  aiet,  ^ipromat. 
1168  frugi  ease  pot^at  homo, 

11  qui  bene  et  male  fac($re  tenet.  20 
^robia  cum  improbus 

rpaget  fiikribua, 
retur,  qu6d  queat. 

rtipellem  cdnvenit  eaa'  frugi  hdmlnem,  pectus  quof  sapit. 

•7.  Talf.  et  edd«  tute.  plaeent,    Volg.  omisso  tt(t,  quod  cdd. 

0.  Valf.  ei  edd.  tace  modo>    Vmas  poai  plaeent  coUocani. 

efeerlanblcas.                                    16.   Vulg.    et   edd.  e^etit  eatuiUi. 

fcr.  IF.  Sc.  Ill  Prodll  ChrysaloB,  xranaposul. 

n  reddldlese.  De  qao  ab  bee  eeriior  ^.    ^  ^.  . 

■a.  aevae  faUaeUe  eauea,  lubei  Mne-  Bolbloa.  euo  non  legltar  In 

•MB  atribere  epialoJam  ad  pairem,  —  Vulg.  et  veil.:  nbutunque  vwa 

amm  meneaL  at  nullam  ddem  habeal  ^'^^  pecfore  expromat  euo,  fere  aena- 

yaala,  qala  U  promlaerli,  ae  eom  r\o  verau.    V.  peetare  gloaaema. 

le  deeepioroBn.   Oelnde  lub^  eom  ad  21.  Valg.  et  vetl.  Improhie  cum  im- 

ttklitw  lAUolre  earn  Platodero,  et  Ibl  probus  ti'C,  harpaget:  furihu  furetur 

tmbere,    Ipae  ejMpeeiat  Nleeboloai,  quod  libet.   BUclendara  ttt,  ob  mefroai. 

■  aibi  IfsiaB  cnpii.  Fonaaae  rectloa  furibui  com  improbU 


Heme  koeeinem ,  1.  e.  me  Cbryaalam.  laagahv. 
L  Tall-  I^i^-  BeUk  iVoa  miki  ieU     Mk.V.Hwtf  «aed  edd.  babant  post 


in 


BAGCHIDE8. 


Bonos  tfl  bonis,  malus  sfl  malis; 

Utcunque  res  'si,  iU  Animum  habent. 

8^d  lubel  idre,  qnanUin  nirsm  herns  sAi 

D^il,  el  quid  suo  r^ddidil  pilrL 

FHigi  si  esl,  lUrcoieni  Mcil  ex  pilre: 

D^umam  parlem  ei  dedll,  sibi  norem  absUilit 

8^d,  quem  quaero,  Uptime  ecce  6bTiam  mihi  esL 

MAm  qui  numi  ^xciderunl,  h^re,  libi,  quod  l^rram  sic 

if)bluere1    Qufd  tos  moestos  iim  trislesque  c^nspicorl 

Ndn  plsccl,  ncc  l^ere  esl  eliam.    Qufn  respondelfs  mihll 

AfjTJR.  Cbr5sale,  ocddf!    Ca.  ForUssis  lu  ai&ri  deaaisU  pnrum. 

Mjvb,  Qui,  roaium,  paruml    tmo  Tero  nunio  minas  muii6  parai 

Ch.  Quid  In  igilur,  slulle,  qnoniam  occisio  ad  earn  r^m  full 

virlnle  pirla,  ul,  quanlom  Tulles,  lanlum  sAmeret, 
Sic  hoc  digilulfs  duobus  s^mebas  primdribual 
An  nescibas,  quam  diusmodi  homini  riro  lempus  s^  dnrell 
Mi9B.  Jtm».   Ca.  Al  quidem  lite  errasli,  qudm  parum  iarnitn 

impiiter. 

Mjtb.  Pdl  lu,  qaam  nunc,  m^d  accuses  m^ls,  si  magia  rem  ndtci 
6ccidi!    Ch.  Animus  lam  fsloc  dicio  pi  As  praesagilAr  mali. 
Mne.  VMil    Ch.  Quid  ila?  Mne.  Quia  pairi  omne  ci&in  ramai 

r^ddidi. 

Ch.  RMdidislil    Mne.  R^ddidi.    Ch.  OmneneY    Mhm.  6ppl 

Ch.  Occisf  sumus! 
Qui  in  menlem  venll  libi,  isluc  ficinus  facere  Iim  malomt 
Mns.  BAcchidem  alque  hunc  sdspicabar  prdpler  crimen,  Chr^ 

maie  consuiufsse:  ob  earn  rem  omne  adrum  iralua  rjfddidi 
M^o  palri.    Ch.  Quid,  i&bi  reddebaa  admm,  dixisU  palriY 
Mne.        id  aurum  accepisse  exiempio  ab  hdspile  Archid6ni( 

Ch.  Hem! 

fstoc  dicto  dedisti  hodie  in  cruciatum  Chr^salum: 
Nam  ubi  me  adspiciet,  id  carnificem  ripiel  conlinud  senex. 
Mys.  l^go  patrem  exorivi.    Ch.  Nempe  ergo  hdc  ul  facerel,  qa 

loquorl 

Mne.  tmo  libi  ne  ndceal,  neu  quid  db  cam  rem  snsc^nseal; 
Atque  aegre  impelri?i.  Nunc  hoc  libi  curandum  esl,  Chr^sale  ...  i 

yor$ipcllemj  Boihlas  elocU,  ego  (rtns-  deli$.  Traosposnl  Igltar.  Dec  reft 
posui.  et$€  moDOsyUabum.  dea». 

29.  Uerculi  declma  praedae  para  da-  ^^7:                                In.  Bi 

batar.     De  qua  re   cf.   Plutarch.  In  Q^^^f  \g'^^r  iu 

Quaestlonlbaa  Romania,  et  Dlodor.  Sleol.  «««"«^™».»««  manum  la  asm 

Ubro  IV.  Ipae  PJautna  eandem  rem  tellgit  propt^  criwea,  L  e.  prspier  c 

Slicli.  II,  %  62.  et  Trucol.  II,  7,  12.  mJn*»onem  Lydl. 

'   '  48.  Me  male  cotmiltttfte,  at  m 

32.  fitiaii  non  eUdendom.  —  Vulg.  quod  Dl,  6,  36.  ei  me  ire$  eoHeuUum  bmIc 
aic  terram.  50.  Vulg.  Id  oicrum,  omlaao  me^  «i 

33.  Vulg.  triitetque  e$te  conmieor,  j  ^. 
quodalrelinerepUcuerh  v.effe^^ovoovX-  ,  &1.             aaeploa  daabm  syflal 
Ittpatg  enaneiandom  erit,  all  aaeplaaime  ^i* Jf»  J 
In  Plaato.  ^^^^^            dOuHeti.  DM 

earn  don6  miki.     Celemm  qIcIbm 

34.  vnlg.  et  V.  G.  quin  miki  roqm-  dedi$H  aoa  eUdenOa. 


AcTOt  lY.     SCBHA  III. 


168 


Ch.  Qaid  vis  cureml  Mne.  Ut     senem  etiaiir  Alteram  fftcMi  Tiam. 

C6mpara^  fabricire,  finge^  qu6d  lubet,  congldtina: 

l)t  aenem  hodie  ddctam  docte  f Alias,  aarumque  ai^feras. 

Ch.  \ix  vldetur  fieri  poise.    Mne,  P^rge,  ac  facile  ecfi6ceri8. 

Cj7.  QuAid,    msliim,   facile,  qti^m  mendacii  prdodit  maoufestd 

modo?  60 
QuL^m  si  orem,  at  mifai  nihil  credat,  id  non  ausit  cri^derel 
Mme.  imo  si  audits,  quae  dicta  diiit  me  advorsi&in  tibi! 
Cm.  Quid  dixiti    Mne.  SI  tu  ilium  solem  sibi  solem  esse  dfxeris, 
Se  ilium  lunam  crMere  esse,  et  ndctem,  qui  dudc  ^st  dies. 
Ca.  iSmuogam  hercle  homlD^m  probe  hodie:  ne  id  oequldquam 

dixerit.  65 
Mne.  Nunc  quid  nos  vis  ficere?    Cn.  Enim  nil,  nisi  ut  ameila, 

I'mpero. 

C^temm  quanta  lubet  me  p6scitote  aurum:  <^go  dabo. 
Quid  mlhi  refert  Chr}-salo  esse  mSmen,  nisi  factis  probol 
Sid  nunc  qnantillum  i6sust  auri  tibi,  Mnesilochel  die  mifai. 
Mne.  Militi  numis  ducentis  lam  dsus  est  pro  fiAcchide.  70 
Cm.  ^go  dabo.    Fi.  Turn  ndbis  opus  est  sAmtu  ...    Cm.  Ah,  pla- 

cidd  Tolo 

iDanmquidqoe  agimus!    Hoc  ubi  dgero,  tum  Istuc  agara. 
M  ducentis- ndimis  primum  int^ndam  balistam  in  senem; 
Bi  baiista  si  pervortam  ti&rrim  et  propngnicula, 
R^ta  porta  inridam  extemplo  in  6ppidum  antiquom  e't  vetus;  75 
8i  id  capso,  geritdte  amicis  v6stris  aurum  cdrbibus, 
Si  idquoi  animus  sp^rat.  Pi.  Apud  te  est  Animus  noster,  Chrysale. 
Gar.  Ndnctu  abiintro,  Pistoclere,  ad  Bicchidem,  atqne  eff^r  cito  ..• 
A.  Qoidi    Cm.  Stilum,  cerdm,  tabellas,  linnm.    Pi.  lam  faxo  hie 

erunt. 

Mne.  Quid  nunc  es  facturus?  id  mihi  dice.    Cm.  Coctum  prin- 

dium;  80 

V6a  duo  eritis  itque  amica  ti&a  erit  tecum  ti!rtia. 

Mne.  Sicut  dicis.  Cm.  Pistoclero  ni&lla  amica  est?  Mjffs.imo  adest: 

Alteram  ille  amdt  sororem,  ego  alteram,  ambas  Bdcchides. 

Cm.  Quid  ttt  loquerel   Mne.  Hoc,  tti  futuri  sdmus.    Cm.  Ubi  est 

biclinium 

V6bis  atratuml    Mne.  Quid  id  exquirisi    Cm.  Kis  ita  est:  did 

volo.  85 
Ndscis,  quid  ego  actilrus  sim,  neque,  fdcinus  quantum  exdrdiar. 
Mem.  Cddo  manum  ac  subs^quere  propius  me  id  foris!  intro  inspice! 
Cm,  Edaz!  nimis  bellus  itque,  ut  esse  mixume  optabim,  locus! 

60.  me  BoUl  earn  Memlo  ei  Acid.  — -  80.  Valg.  coeium  eti  prandium^ 

Talg.  E€  facile  haeo  fecerit.  qae  tribalt  eldem  Mneslloeho,  sequMiIbi 

COl  qmem  memd/icU  etc.,  quern  modo  Cbrysalo.    Ve(t.  Lips.  ed.  Princ.  •nlt- 

■fdscU  pnbendlt  maniresto.  —  Veil,  tunt  etC.    Seasus  iierom  vldetor  duplex 

Qmo9  mmlum  f  faeiU?  sabesne;  praecipue  lamen  blc,  m  labtat 

77.  VaJg.  Sed  quoi.    Vetf.  Si  cut.  eoa  areubiium  Ire,  quoniaai  •mnis  pa- 


SUui.  rata  sini. 

79.  Omhieada  eopola,  qoam  h^ent  ^  txquirii? 

ndf.  ei  velL  el  huum;  aot  leg.  Ajto  ^ 

Us  ermni,  snlsss  lam.  •&  Mmms  Baas^yUatam. 


BACCHIDEGL 


Pi.  Quae  fnperiTittf ,  fmperalan  beoe  bonis  hctnai  fllieo  eat 
Ch.  Quid  paratUI    Pi.  Qaatf  pararl      ioaaiati,  ^nmia.  M 
Ch.  Cipe  atilnm  propere  €i  UbeiJas  lu  bia  libi.  Mxm.  Qoid  pdateat 
Ch.  Qa6d  iubebo^  acnbilo  iaiic:  Dim  propterea  toIo 
Scnbere,  iil  pati^r  cognoacmt  lilleraa,  qiiandiS  legal. 
Scribe.    Mse.  Quid  acribiml    Ca.  Salutem  tiko  patri  yerbla  tuii. 
Pi.  Quid,  ai  potioa  nidrbniD  el  moiiem  acribati  id  erit  n!cliua.  M 
MsK.  Ne  inlerlnrba.    lam  foaperaliiin  ia  cdra  ineat.     Ca.  Die, 

queni  Ad  modomf 
Af.v«.  ,,MnMlochu8  aalulem  dicil  auo  palri."^  Ch.  Adacribe  bdc  citt: 
,,Chr^aalaa  mihi  ^que  quaqoe  Idquilnr  aec  recltf,  P^€r, 
,,Qui'a  libi  aurum  i^ddidi  el  quia  ndo  le  defraudArerini.^ 
Pi.  Mine,  dnm  acribil.     Ch,    C^lerem  oporleC  ^aae  amatorii 

mangm.  109 
Pi.  Atque  idem  hercie  id  perdundnm  migia,  qnaai  ad  acribea- 

ddm,  cilua. 

MxE.  Ldquere:  boc  acriplum  eat    Ch.  ,,Ni&nc,  paler  mi  (proia 

lu  ab  en  ul  caveia  libi), 
,,S^cophaoiiia  componil,  aurum  nl  aba  led  adfernl; 
,,^t  profecto  86  abiaturum  di'iil/^    Plane  adacrfbilo. 
Mnb>  Die  modo.     Ch.  ,,Alque  id  p61Jicelur  ad  dninrum  nnria 

mibi,  1« 
,,Qu6d  dem  scortis,  qu6dque  in  lualria  c6medim  el  cnngmec^ii,  paler. 
,,S(!d,  pater  mi,  n^  libi  bodie  T^rba  del,  quaead  caTe.^ 
IdsE,  Ldquere  porro.    Ch.  Adacrfbedum  eliam.    Une.  Ldqaerei 

quid  acribim,  modo. 
Ch.  „S^d,  pater,  quod  prdmitiali  mibi,  le  quaeao,  ut  mteinerii: 
,,N^  ilium  verber^a;  verum  apud  le  vinctum  adaervatd  domi.^^  110 
C^do  111  ceram  ac  linum  actutum.    Age,  6bliga,  obalgni  cito. 
MsK.  Obaecro,  quid  ist/s  ad  istunc  lisual  conacripli'g  modumi 
tfl  tibi  ne  quid  credal  atque  ul  Tfnctum  le  adser?^!  domil 
Ch,  Quia  mi  ita  iubet!    P6tin*,  ul  cures  le  ilque  ul  ne  parcda  mihil 
M^a  fiducia  6pus  conduxi,  el  m^o  periclo  r^m  gero.  115 

89.  Prodlt  Pisioclerus  a  Baccbide  cam  Ceterum  HitsclieUns  e  cont  ale:  i#lf«c 
insirumenilfl  acriptorilii.  Eo  nlminim  in-  idem  hercie^  hem  perdundum  cH  mugu 
Iroierat  vs.  79.  Ceierum  numerua  in  quam  aacribundum  cito.  at  alt  aeaaai: 
Ilia  moiaiar:  quae  —  imperatum  —  non  lanium  elto  adsciiliere  etui,  ^aae 
6oni9,  sc.  nobis,  mihi  el  Baccliidlbua.  dlclaa,  sed  perdere  pollaa  fealiaaada 
Boni  autem  booiinia  eat,  imperaia  cele-  iubere  videris:  adeo  quidem  urgea.  — 
riier  perflceref  inprlmia  taoien  servi;  ad  Verum  lum  pro  magit  deberet  eaae 
quod  omnino  Plauios  muliia  iocis  sedulo  potiua.  Sed  et  omnia  lun  faceita  ielaaa 
boriatur,  qaaal  gratlflcana  proceribua.  evaderel,  et  lepore  vera  dealbata,  qiae 

90.  Veft.  quae  parare.  opiima  aaoe  el  facetiaaima  ex  naalfa. 
98.  nee  reete  loqui  alicui,  eat,  repre-       jor.  pater  mi.  al  aapra  va.  ICB..  el 

bendere,  viioperare  aliquem,  exprobrare   mc  |,abeni  vetl.  lonao  apiloa. 


•ileal  Hllqold.   V.  Indlcem.  yalg.  .(  V.  C.  Serf,  paler,  «Me,  ««  «e. 

99.  fedrfidi  amneii.    BolUas  el  Uc:  „,  „  Boihlue.    NoMra«  Lambinu. 

"Uh^Bte  V..1.,  I.  qoibo.  .b«.(  IU.d      '"8-  ^       «*•■««        »l.ei.  IriML 
Ml,  qood  volg.  Lamb.  Botb.  post  hercie      115.  opui  conduxi y  ae.  a  mo  pnf- 

luiboni.  Ego  voro  legerlm  bunc  veraom:  ciendum,  tamqaam  arcbltoeliia ,  qol  aaa 

dlfMe  idem  hercie  dd,  ut  non  elldatur  perlcuio  redimll  opua  aUqood  iiaiidfa- 

nifMa.    Mam  idtm  produceaSaai  sat.  dam. 


Actus  IV.  Scbha  V. 


Mnm.  A^uom  dicif.  Cm.  C€io  Ubeliu.  Mnb.  Accipe.    Cu.  AdI- 

main  adT^rlile, 
lln^siloche,  et  tu,  Pfstociere.   \im  facite  in  bicllnio 
Cdm  arnica  sua  ut^rque  adcabUoin  e^tis;  ita  negdlium  est; 
Alque  ibidem,  ubi  ni&oc  soul  lecU  sMU,  potetis  cito. 
Pi.  Ntoquid  aliadi    Cb.  H6c;  alque  eliam,  i&bi  erit  adcubitdm 

semel,  IM 
qooquam  exsargitis,  donee  d  me  erit  signum  datum. 
P/.  O  impcrator^  probum!    Ch.  lam  bis  bibisse  op6rtait. 
Mnm.  Fdgiamus!     Cv.  Vostn&m  curate  ofCcium;  ego  efficiim 

meum.  — 


ACTUS  IV.   SCENA  IV. 

CHRYSdLVS. 
Issaoum  magnum  mdlior  neg^tium, 
Metndque,  at  hodie  pdtsiem  emoii'rier. 
8ed  ni&oc  truculento  mi  Atque  saevo  usds  sene  est: 
Nam  d6ii  couducit  h^iic  sycopbdntlae, 

Seo^  tranqoillum  ^se,  ubi  med  adsp^xerit.  5 

Vorsibo  ego  iiiuuc  liddie,  si  Ti?d,  probe! 

Tsm  frictnm  ego  ilium  rdddam,  quam  frictum  dst  cicer! 

Adimbulabo  ad  dstium:  ut,  quaodo  dxeat, 

Bxt^mplo  adTeoienti  e£  tabellas  dem  in  mauum. 


ACTUS  IV.   SCENA  V. 

VICOB  ULUS.    CH  R  YSJ  L  V  S. 
Ni.  Nimlo  iliaec  res  est  mignae  dividiad  mihl, 
Sabt^rfugisse  dc  mihi  hodie  Chr^salum. 
Cv.  Salvds  sum:  iratus  ini  senex.    Nunc  c^st  mihi 
Adetodi  ad  bominem  tiSmpus.    Ni.  Quia  loquitur  prope? 
Atqm  hie  qnidem,  opinor,  Chr^saiust.    Ch.  Accdssero.  5 
Nim  Bone  sdrre,  ssItc.    Quid  fiti  quam  mox  nivigo 
la  l^phesnm,  at  anrum  rdpetam  ab  Theotlm6  domumi  — 


11  Hi  ita  negHium  eff,  lia  res  poscll. 

ISS.  Sl6  veu.  et  Laiib.  —  Volg.  et 
■Mh.,  al  cSi.,  Fugiamui,  Ch.  Fob 
Mifr— 1  «.    cr.  Capi.  2,  1,  16. 

Jcr^.iy,  Sc.  IV.  Et  haec  et  sope- 
rietlfl  e  Bagaa  pars  boc  epectat, 
M  ■agrtSnrti  CSryaaU  iaaealan  atqae 

1.  B«lb.  /ntane  wagiiiiiii,  e  eonie- 
dM.    SeS  Uferl  el  e4S.  /nfofiiifii  ina- 
Ifaui,  all  et  legllar  MosteU.  Ill,  3,  5. : 
9ud  MrHem?    Ta,  Hmum  bomam. 
nummum  aSverbloa  est,  nt  aUas 


3.  Vett.  onlitunt  v.  tene. 

5.  Vett.  Senem  ette  iranquiUumy  ubi 
me  mdtpexerit^  I'enabo  etc.  Lamb. 
Qui  vbi  me  adspexeriU  Vulg.  tenem 
irmquiUum  etfc,  ubi  me  orfipexcrif, 
puncio  post  adgpexerU  posito.  Botb. 
Senem  tr.  e»te.    Lbi  me  adtpexerit: 

6.  Fareabo  a  placibas  assatis  de- 
proBtnan.  Cf.  Asia.  1,  3,  28.  voreee^ 
quo  paeio  lubei.  —  Frictum  cicer.  ^  Uor. 
de  Art.  pool.  iVec  n  quid  fficti  cieerii 
probai  aut  nucie  emior. 

9.  Velt.  omiuant  ei,  ut  et  Lips.  ed. 
Prine.  ac  Lamb.  Habent  volg.  BoUi.  V. 
C.  Has. 


IW  BACCH1DE& 


Tac^fll   Per  oronb  d^oi  adiuro,  nt,  of 
Gnatum  lam  amem  atqiie  ei  Hcim  cupiam,  quae  fa  ▼elit, 
Ut  tua  iam  virgia  Utera  iacerentdr  probe,  10 
Ferratusque  in  piatrioo  aetatem  cdDleraa. 
Omnia  rescivi  altera  ex  Mneailochd  toa. 
Ch,  Hen'  crimioatust?   6ptunie  eat!  ego  ato  malaa! 
Sgo  aiini  aacer,  sceli^atus!    Speela  r^m  modo. 
Ego  T^ro  TerbuiD  ficiaml    Ni.  Etiam,  cirnofex,  IS 
Minitiret    Ch.  Noacea  in  ilium  actutum,  quAlia  ait. 
Nunc  hiace  tabellaa  f(5rre  me  iuaait  libi; 
Ordbat,  ul,  quod  iatic  eat  acriplum,  fieret. 

Ni.  Cedo.     C/i.  Ndace  aignura.     A7.  Ndvi.     Dbi   ipae  eit? 

C/#.  N^acio; 

Nil  lim  me  oportet  scire;  oblitua  aum  omnia;  2i 

Seio,  me  daae  aervom:  n^acio  etiam  id,  qudd  acio.  — 

Nunc  ^b  transenna  hie  turdua  lumbriciim  petit! 

Pendi^bit  hodie  pulcre:  ita  intendi  tenua. 

Nf.  Manedum  paruniper:  iam  ^xeo  ad  ie,  Chr^aale. 

6V/.  Ut  vi^rba  mihi  dat!  ut  neacio,  quam  r^m  gerai!  2& 

Servds  arcessit  intua,  qui  me  Tinciant. 

Bene  nivis  agltatur!  pulcre  haec  conferiur  ratia! 

Sed  cdnticiscam:  nam  audio  aperiri  foria. 


j4ct.  if.  Sc.  J\  8,  Both,  emitm  tie, 
quia  seqoaiur  Idem  vs.  10.  Sed  eloa- 
modi  iierationes  apud  Plaut.  crebrae. 

10.  Suppleri  poiesi:  Me  facturam 
fulsse,  ut  tua  e\c,  —  Ferraiuiy  catena 
vinclus.  —  aetatem ,  vitam. 

13.  ego  gum  malua:  concessio  Iro- 
nica. 

14.  specta  rem  modo!  vel  ita  Intell., 
ut  quasi  Diirabundiis  alienum  quempiam 
alloquatur:  Man  $che  r/ocA/,  vel.  sign.: 
attendc  modo  ad  cxitum  rei. 

15.  Lamb.  Kgo  nec  verbum  faciam, 
Velt.  el  vuli?.  Ego  verbum  faciam^  uii 
pleriquc  codd.  Boih.  Rgo  verum  ver- 
bum faciam,  additqne,  „8c.  me  esse 
aceleslum.  Id  verbum  verum  faciam^ 
faciis  comprobabo.  Similia  verum  el 
ver6um  non  semel  sibi  invicem  offecere. 
Hoc  auiem  est  niinilari,  non  quod  vulgo 
legilur:  Kgo  verbum  faciam.*'*'  Sed 
minitari  eliam  omnino  potest  did  ^  qui 
audacier  el  coiitemtim  loquitur.  Iiaque 
reposoi:  Kgo  vero  verbum  faciam^  1. 
e.  nibil  6ic.nm ,  quo  nie  defendam.  Id 
quod  mihi  melius  conrinere  videiur  cum 
aequenlibusf  J>!obcc8  tu  ilium  actutum^ 
qualii  sit,  quae  ob  omni  pane  cum  Bo- 
lliU  coniectura  coocUiari  nequeuni,  quid- 


qu\4  earn  landaverU  Daetaeroa  la  latal 

Annalibua  1832.  IV.  321.  Nan  im 
omnia,  quae  Ulic  a  maglairis  oaaiib 
tamquam  auguria  proferuniur ,  vera  aaH. 

18.  Vulg.  et  vett.  ut  qvod  ttfie  essd 
8cr.  Botb.  Orabat,  qvod  hiic  etid 
icripium,  ut  fieret.  Lipa.  et  ed.  Pr. 
etl  icriptum. 

21.  Cf.  II,  3,  90. 

22.  transenna  erat  decipalam  aiin 
silvestrium.  Cf.  Rud.  IV,  7,  10.  — 
lumbricus,  eaca. 

23.  pcndebit,  ac.  lamqaam  tordis« 
transenna  captua.  —  intendi  tenui. 
Nonius  ail:  „fcnus  eat  laqueus,  a  tea- 
dicula  dictuM^^;  drinde  locum  bunc  ad- 
ducit;  Servius  autem  ad  Virg.  Aen.  VI, 
(i2.  II a c  Troiaiyi  tenus  fverit  fortuna 
secuta,  bunc  locum  addacens,  tenus, 
plurali  numero,  ail  esse  exireraas  paries 
arcus,  ubi  nervus  aedeat;  gr.  xo^nf* 
£go  et  bic,  ut  in  Virgilio,  aavefbion 
exisiimo,  ut  ita  tenus  ait  i.  q.  mImos. 

24.  iam  exeo  ad  te.  Sic  Bathias. 
Vulg.  Pall,  el  veil,  iam  ad  te  exeo.  Cf* 
IV,  8,  129.  ubi  eadera  leguiuur.  hm 
ejceo  i.  e.  q.  aialim  redibo. 

27.  naviSy  oil  vctvgj  monoayilabaa. 


Actus  IV.  Sgbha  VI.  in 


ACTUS  IV.   SCENA  VI. 

NICOBVL  US.    CHR  YSAL  US. 

/ODstringe  in  iili,  Aiiamo,  actulAm  manus! 
(uid  fd€i1   Nt.  Impinge  pAgnum,  si  fnuilfverlt!  — 
ha^  ioqiiuntar  Ultcrael   Cb.  Quid  m^  rogasi 
>  iiio  accept,  ad  te  ^bsignatas  ittuli. 

Sho  16,  loqaitatosne  ^  gnato  me6  male  5 
(Srmonem,  quia  mflii  id  aurum  r^ddiditl 

dixisti  id  adnim  abiatunim  tamen 
ycophantiasi    Ch.  Bgone  istuc  dixil    Ni.  Ita. 
{uis  liomo  ^st,  qui  dicat,  m^  dixisse  isii&cY    Ni.  Tace; 
I  liomo  dicit:  lia^  iabellae  te  drguuot,  10 
tu  iUuiisti.    Hem,  ha^  te  vinciri  iubent! 
Llia!   B^iieropliontem  ti&us  me  fecit  fiiius: 
^t  tabeilas  t^tuii,  ut  vincir^r!  —  Sine! 
^ropt^rea  lioc  facio,  ut  suideas  gnatd  meo, 
Irgraecetnr  t^um,  tenren^fice!  15 
)  stuite,  stuite,  niseis  nunc  vaenfre  te$ 
i  in  eo  ipso  adstas  Idpide,  ubi  praeco  pra^dicat. 
lesp^nde:  quis  me  T^nditY    Ch.  Qnem  di  dilignnt, 
scens  moritur,  Mm  valet,  sentit,  sapit. 
si  uilus  deus  amiret,  plua  annis  decem,  ^ 
lira  Tiginti,  mdrtuom  esse  opdrtuit; 
drrai  odium  inimbuiat,  et  iam  nil  aapit, 
tfntit.   Tanti  est,  qutoti  est  fungus  pAtidus. 
.^un'  t^rrae  me  odium  esse  a^tumasl   AbdAcite  liunc 
itque  adstringite  id  columnam  f6rtiter!  % 
jam  adferes  liinc  ai&rum!    Cn.  Atqui  ultro  lim  dabis. 
^abol    Ch.  Atque  orabis  m^  quidem  ultro,  ut  ai&feram. 

iliilinc  rescisces,  criminator^m  meum, 
o  in  pericio  et  quanta  in  pernici^  iiet: 
Ifbertatem  Chr^salo  largfbere.  ^ 
ideo  nunquam  accipiam.    Ni.  Die,  scelerum  caput. 


IF.  Sc.  VL  '  ProdU  a  fe  Ml- 
,  com  senrla,   viocala,  quibas 
ir  Gbjrysalu,  ponaBilbw. 
•U.  tele.    Vulg.  Botlu  te.  Non 

m.  Ro  te.  Vulg.  Kho  te,  ut 
IL 

m  vHU  deesi  hem.   Dabei  l^junb. 

t. 

Vslf.  iam  anie  (unt.  Noslr. 
-  Oe  Belleropbonte  narralW  leg. 
M.  Iliad.  VI. 

iSnM»  MlnaaUa  varbom:  Sekm 

^eic  O  ttelle,  wiuUo  hcm.  n.  v* 
ralgaia  daast  coama  post  alterum 
Babtt  Lanb.  el  B. 
Mb.  jU  piweca  prMdieol.  M 


ubi  omnea  edd.  —  l0  lapis  vocabatur 
nQCcrijQ  ll^og,  nmXritiiffiov,  Cf.  Pol- 
Jax  libro  III. 

18.  Verba  Quern  di  diliguntj  adu- 
le$cen$  etc.,  quai»l  respoBHlonem  sonant 
ad  NlcoboU  qaaestlonem.  Sed  conijnuat 
ea  Boiissiaia  Oraocis  sonienlia:^  ov  ol 

ad  senem  ipsun  dela  appUcat,  quo  eilam 
magia  eum  Irrilet. 

29.  Vett.  Terrcc  odiafli  tiiam6ufa<, 
ei  tapi  nihU  feafit.  Lamb.  Qui  ierrac 
odium  inambulat,  e(  torn  nihil  fooil. 
Vulg.  01  Palaiu  Tenroe  odium  amkmiai. 
imm  nihU  to^ii.  BoUu  Terra*  odium 
mmh,:  imm  nil  »mpiU 

B6.  in  volg.  at  PaU.  4eest  aflro,  quod 
vau.  aabaiMt  at  Sfle  va.  saq. 


168  BACCHIDES. 

Die,  quo  in  periclo  est  miu%  HDesilochof  filial Y 

Ch.  Sequere  hAc  me:  faxo  iim  scies.    Ni.  Qao  g<!ntiiiniY 

Ch.  Tres  uoos  pissus.  Ni.  \6{  decern.   Cjsr.  Agedium,  tu  AtUbm, 

ForeiD  Mnc  pauxillulum  dperi  placide,      crepet  —  tt 

Sftt  ^8t.    Accede  hue  tu!  video'  eoDTiyiuml 

Ni.  Video  ^xadvorsuin  Piatocleniiii  et  Biechidem. 

Ch.  Qui  Btiot  in  iecto  ilio  iltero?   Ni.  Inierii  miser! 

Cm.  NoWgtine  homioem?   Ni.  MdvL    Ch.  Die,  8od&,  mihi: 

Beliin*  videtur  spc^cie  muiier?    Ni.  Admodum.  4t 

Ch.  Quidi  iiiinc  meretricemoe  dsse  eenses?   Ni.  QufppioiY 

Ch.  Frustra  da.    Ni.  Quia  i^itur,  dbaecrO)  eati    Cm.  lov^oeria: 

Ex  m6  quidem  hodie  niioquam  fiea  c<!rtior. 


ACTUS  IV.   SCENA  VII. 

CLEOMACHUS.   NICOBULVS.  CHRYSALUS, 

Cle.  Meamoe  life  Mneailochua,  Nicobuii  fi'liua. 

Per  vim  <ii  retineat  mulierem?  quae  haec  factio  eail 

Ni.  Quia  ille  dat?    Ch.  Per  lempue  hie  veoit  mil^a  mihi. 

Clb.  Non  me  drbitratur  miiitem,  aed  miiiierem, 

Qui  md  meosque  n6o  queam  defeodere.  & 

Nam  nc^que  Beliona  mihi  iinquam  neque  Mara  crdduati 

Ni  ilium  dxaoimaiem  fdxo,  ai  coD?(!oero, 

Nive  dxheredem  fdcero  vita^  auae. 

Ni.  Chrysdie,  quia  iile  eat,  qui  minitatur  fiiiol 

Cm.  Vir  hie  dat  iiliua  miklieria,  quaeum  ideubat.  \% 

Ni.  Quid?  vfrl    Cm.  Vir,  ioquam..  Ni.  NiipU  eat  illan\  dbaeeiot 

Ch.  Sciea  haud  multo  post.    Ni.  Oppido  ioterii  miaer! 

Ch.  Quid?  nunc  aceieatua  tibi  videtur  Chr^aaiual 

Age  nunc,  viocito  me!  atiacuitato  fiiio! 

Dixfn*  tibi  dgo  ilium  invdnturum  te,  qudlia  ait?  IS 
Ni.  Quid  uunc  ego  faclam?    Cm.  lube,  aia,  me  exaolvf  cito: 


33.  Ad  haec  et  quae  sequuntur  con- 
ferlo  Aslo.  5,  2,  28.  sqq. 

35.  Vett.  pauxillulum  apcri  placide^ 
fie  crepet:  adduoique  et  blc:  faxo  iam 
$ciei,  Vulg.  Botb.  aperi,  placide^  ne 
crepa.  al.  n«  crepita. 

Act.  ir.  Sc.  J'lL  Accedit  Cleoina- 
chufl  miles  cum  comlfata  sao,  minita- 
bondus  Mnesilocbo  Baccbidique.  Cuius 
metu  adducKur  Nicobulus,  ut  paclscai 
cum  eo  ducenlis  PbilippiSf  ne  fllium  oc- 
ddat,  aut  ei  convicium  facial.  Asserit 
Cbrysalua,  nunc  non  ease  cum  Baccbide 
MnesUocbum.  Abit  miles,  Cbrysalus 
aatem  promlltlt  patrl,  se  casiigaturum 
esse  fllium,  et  ad  melius  vltae  genus  ad- 
ducturum.  Quo  facto  Introlt.  NIcobulus 
autem  ait,  se,  anteqaam  numeret  mlllil 
pecuniam  pactam,    prlaa  conveatDrum 


fllium,  quia  non  fldat  Cbrysalo.  Belt- 
gens  epislolam  introlt  ad  se. 

2.  /actio  bio  Idem  esse  videtar,  qied 
factum.  Sic  Cic.  Top.  XI.  cui  fetta- 
menti  factio  nulla  e»§tt.  Eadem  locatle 
occurrit  Rud.  V,  3,  15.  Alii  inlerpr.  de 
inioleranda  poienila;  non  apparet,  ««# 
lure.  Alii  de  novarum  rerun  siudle, 
quemadmodum  factiosi  interdam  Uiiem 
Gr.  vKoreQiatcd,  , 

3.  Veil.  Quia  ilUc  eat?  Cmm.  fV 
temput  hie  vcnit  milea.  Noalr.  Valf. 
et  Parous. 

6.  Noia  locuiio:  Neque  dlvlni  neqte 
mibi  bumani  qoicquam  qnlsqaam  credaaf. 
V.  supra  III,  4,  5.  IV,  2,  3,  et  in  Aa- 
pbilruone  II,  2,  49. 

15.  Sic  vulg.  —  Vett.  emiaso  €fe. 
Uabent  Pall.  Celemm  versas  homo  baM. 
Nam  termlnatlooea  eiusmoOi  iMud  rare 


Actus  IV.  Sobna  VII.  109 

Nam  niti  ego  exiolTor,  iim  maoofetto  homiMm  rfppiimet. 

Clk,  Nihil  6§t  lucrl,  quod  me  h6die  fa6ere  mivelim, 

({uam  ill^m  cabantem  com  flia  opprimere,  ambo  necem. 

Cm.  Audio'  quae  loquitur  1   Quio  tu  me  exsolvi  lubes  1  20 

JVf.  ExadWite  ittum!  —  Pdrii^  pertimuf  miser! 

Cle,  Turn  ilidoc,  quae  corpus  pi&biicat  volgd  suom, 

Fud  ae  baud  dicat  uActam,  quem  derideat! 

Ch.  Padsci  cum  illo  pai&lula  pec^nia 

PoWs.    iV/.  Pacisce  ergo,  dbsecro,  quid  UbI  lubet:  25 

Dum      manufeslo  bomiuem  dpprimat,  oeve  ^nicet. 

Cle.  Nunc  nisi  ducenti  PblHppI  redduntiir  mihi, 

lam  ilidrum  ego  animam  ambdrum  exsorbebo  dppido! 

A/.  Hem,  illdc  pacisce,  si  poles!  perge,  dbsecro! 

Pacisce  quidvis!    Cm,  Ibo  et  faciam  s^dulo.  —  80 

Quid  clAmasI    Clb,  Ubi  faerus  ttius  est?    Cm,  Nusquam;  n^scio. 

Vis  tibi  ducentos  ndmos  ism  promittier, 

Ut  nd  clamorem  hie  ficias  neu  convicinml 

Cle.  Nihil  ^t,  quod  malim.  Cm.  Atque  i&t  tibi  mala  multa  ingeramf 

Cle.  Tuo  Arbitratu.    Ni.  Ut  sAbbianditur  cdrnufex!  SS 

Cm.  Pater  hie  Mneaiiochi  est:  sc^quere.   is  promittdt  tibi; 

Tu  aurtim  rogato.    Cdterum  verb^m  sat  est.  — * 

Ni.  Quid  fiti  Cm.  Ducentis  Phiiippis  rem  pepigi.  Ni.  YAh,  saius 

Hea,  sdrTSvisti  md!    Quam  mox  died:  Dabol 

Cm.  Roga  hdnc  tu.  —  Tu  promitte  hnic.    Ni.  Promittd:  roga.  40 

Cle.  Ducdntos  nomos  atlreos  Phllippds  probos 

Dabin'1    Cm.  Dabuntur,  inque.   Respondd.    Ni.  Dabo. 

Cm.  Quid  ndnc,  impure?  ndmquid  debetdr  tibil 

Quid  illi  moleatnsi  quid  Ilium  morte  tdrritasi 

Bt  egd  te  et  ille  mactdmus  iofortiinio!  45 

Si  tibi  dst  machaera,  et  ndbis  verTina  dst  domi. 

Qua  qufdem  te  faciam ,  si  tu  me  irrlt&?eris, 

Confdasiorem  sdricina  nadnia! 


•avto«  la  PUuU«.  V.  Asln.  I,  1,  46.  el 
II,  9,  90.  .  UbS«  non  opM  tM  natsilone, 
fUA  ftdt  B«ililuf ,  aaaBssam  cM.  hA- 

17.  in  veu.  Htm  Seeat  ego. 

M.    PiMMM    VUlg.  6t  VtlU   —  BoUl. 

9a.  Pre  pmeuce  vulg.  et  vetl.  pacii- 
cars.  —  pro  mlg.  •%  P«U.  quid  Botb. 

981  JPfea  es99rbeko  antlqaitus  vulgail 
nSft  ttimnoi  e^arbabo,  cf.  vs.  8.  /Vive 
esktrwitm  feeero  vUmt  tvae. 

S4.  wuila  mvHa  imgeram^  1.  e.  male- 
iieia  Balls  la  le  eongeram;  at  ficit  vs.  43. 

SSw  gm^lamditur.  Pellerat  enlm  ve- 
liaai  sMla  lagereoSL 

ar.  Mr^M,  L  t.  verberaau   Cf.  As. 

M  8te  ▼alf-  si  Tsit.  —  BaUkr 


$alu$.  Verum  PhilippU  proDancIa: 
Phlippiy  uii  IV,  8,  10. 

40.  Roga  Aunc,  se.  Nlcobalam,  In, 
se.  mUes. 

42.  Pro  inque  vett.  inquam.  Bat 
autem  aUpulatlonis  formalaf  qoae  constat 
iDterrogatlone  et  rcsponslone.  —  Verba: 
Dabuntur,  inque  forsitan  reciius  Nlco- 
bolo  Iriboantar,  ot  Ule  ea  ad  Cbrysalam 
dicat;  delnde  Re^ponde  Cbrysahis  addat. 

45.  tile  monosyllabam. 

46.  Bolb.  Tibi  ii  ett  mackaera^  ai 
II.  Nos  valgatam.  Forsan  Plaalus:  Si 
iibi  machaera  eil,  nobif  veruina  eti 
domi.  verviaa,  verotum. 

48.  $aricina  naenia^  b.  qoaai  eat 
cadaver  sorlcls,  ciui  coBfossBBi  est  ver- 
vlna.  —  OaansvsB  Anioblo  adv. 
Genl.  Ub.  VII.  videtar  apparere,  Mealani 
vacatasi  asss  foaas  aaaddasi  lueUaiala. 


vn 


BACCH1DE& 


lamdddiim  hercle  eqaUem  idntia,  luspiclo 

Quae      sollicitet:  eum  ^se  cum  ilia  m^liere. 

Cls.  Imo  ^at  quoque.   Cx.  Ita  me  IdpUer,  Iud4,  Cares, 

Minc^rva^  LatouA)  Spea,  Opa,  VIrtAa,  Venus, 

Ca8t6r^  Pollucea,  Alira,  Mercuriua,  Hdreulea, 

Submdoua,  Sol,  SaUirDua  dique  omnda  ament, 

Ut  ille  cum  ilia  D^que  cubat,  neque  Ambniat, 

Neque  ^scnlatur,  D^que  illud,  quod  did  aolel  ... 

Ni.  Ut  itirat!    SerTat  me  ille  suia  peritiriia. 

Clk.  Ubi  niinc  MDeailochua  ^rgo  eall   Cjm.  Rua  miait  pater; 

Ilia  autem  in  arcem  abi?it,  aedem  Tiaere 

Mio^rvae.    Nunc  apdrta  eat:  i,  viae,  ^stne  ibl. 

Cle.  Abeo  id  forum  igitur.    Cn.  Yd  hercle  in  maUm  crucen 

Clb.  Hodie  (^xigam  aurum  hoc.    Cisr.  I^xige,  ac  suap^nde  te: 

Ne  stlppllcare  c^oseaa,  nihili  homo!  — 

Ille  6%t  amotus!    Sioe  me  (per  te,  here,  dbaecro 

Deo8  immortalis!)  ire  hue  intro  ad  filium. 

Ni.  Quid  eo  introibisi    Ca.  tt  eum  dictia  pUrimia 

Castigem,  quom  haec  sic  ficta  ad  huoc  faci&t  modum. 

Ni,  Imo  6ro,  ut  facias,  Chrysale,  et  ted  dbsecro. 

Cave  parsis  in  eum  d/cere!    Cff.  Etiam  m^  moneal 

Satin'  dat,  si  plura  ex  me  audiet  hodi^  mala, 

Quam  audivit  unquam  Cl/nia  ex  Demdtriol  — 

Ni.  Lippi  illic  ocull  sc^rros  est  simillumus: 

Si  n6u  est,  nolis  ^sse  neque  deslderes; 

Si  est,  dbstinere,  quio  attingas,  n6n  queas. 

Nam  ni  illic  hodie  f6rte  fortuna  hfc  foret: 

Mil<!s  Mnesilochum  cum  i&xore  opprimerdt  sua, 

Ut  est  In  Millte:  farctum  facer e  ex   tamen  muiaverat  oilm  RilacbeUaa,  c 

ho8tibu8.  In  utraque  edliiono  legKar  ad  fm 

52.  Vett.  Ops ;  vulg.  Opia,  V.  C.  qaamqaam  expunctam  posthac  la  en 
Opes  J  Decurt.  Opis.  Gf.  Cistell.  II,  Non  autem  ad  fanum  scrlbere  Sic 
],  39.  lulHse  Plauium,  patet   ex  aequenlil 

53.  PoUuces^  antique  pro  Pollux.  $"cl  hercle  in  malum  cmeem,  foaa 

54.  Summanui,  Pluto.  Cf.  Ov.  Faat.  aanctam  rem,  fanom,  nemo  C9M  vau 
\X  731.   Plin.  11,  53.  XXIX,  14.  aubsequl  pasans  faerit. 

57.  sercat  me;  fieri  eolm  poterat,  at,  63.  ne  supplicare  c  ,  ne  cenaaaa, 

licet  pcplgerit  com  Nicobulo,  tamen  iratua  tibi  ideo  esse  sappllcaiurea. 

Mnesiloclium  male  mulcaret.  67.  Vett.  Pall,  et  Both,  /aciaf.  V 

59.  in  arcem,  dnffonoiiVj  videlicet  faciei. 

Atbenls.  Nam  ibi  agitur  fabula.  In  arce      71.    Oinia  ex  Demeirio.  PerM 

autem  Tlat^tvdv ,  Blinervae  aedes  ce-  videntur  aliua  culuadam  fabuUe  aceai 

luberrima.  foriaM&e  Turpilli  poetae,  in  qaa  Gt 

60.  zVunc  aperta  est,  ac.  aedea  Mi-  quidam  a  Demeirio  quoiUm  fuaiH  al 
nervae  in  arce.  —  esine  ibi,   an  sit  gatna. 

Baccbia  Ibi.    Cf.  Aol.  I,  1,  26.  ct  Ind.       72.  Declarat  slmlU  Nicoboltw,  at, 

a.  V.  Indicativus  pro  conjunctivo.  cet  nequam  ait  Chryaalua,  taoMO  to 

61.  ad  forum.  Plane  non  curat  ml-  facile  poaae  carere,  ubL  aemel  m 
lea,  quod  aibl  consUll  dederat  Cbryaaloa,  Ceterum  meliua  eaae,  non  adeaat. 
et  ad  forum  ae  abiinrum  all,  ut  exigat  mile  autem  a  llppo  ocolo  deproaiptu 
aurum  lllud ,  qaemadmodum  va.  62.  ad-  qui  ai  absit,  b.  e.  si  non  alt  Uppoa  < 
dii.  Atque  eodem  ae  llorum  proflletur  lua,  non  deaideretur;  ain  aH,  mmm  pa 
Nlcobnlua  acena  atqaentl  va.  187,  ut  fieri,  quln  semper  manum  ad  tea 
aolvat  BlUU.    NibU  Aaiandaa  ergt;  ac  dacaa. 


Actus  IV.  Sgbha  VIII. 


Alqne  tfblrancaret  mo^hum  maDufestiriam. 
Nunc  quisi  dacentia  Pliili'ppia  emi  filium, 
({uos  ddre  promiai  militi;  quos  n6o  dabo 

Temere  ^liam,  priuaquam  filium  coDT^nero.  8d 
Nunquam  ^depol  quidquam  tdmere  credam  Chr^salo. 
Veriiai  lubel  etiam  mi  li^  perlegere  d^ouo: 
iequoiD  dat,  Ubellia  cdnaignaiia  credere. 


ACTUS  IV.   SCENA  VIII. 

CHRYSALUS.  NICOBULUS. 

Cn.  Atridae  duo  fratrda  cluent  fecfsae  facinus  m&xiimum, 
Quom  Prfami  patriam  Pdrgamum,  divfoa  moeoitiim  maDu, 
Armfa,  equia,  ex<!rcitii  atque  exfoiiis  bellat6ribua 
Milldnum  numero  ndTium  decumo  Aooo  post  aub^geruot. 
Nod  FelldeB  termentd  fuit^praeut  ^go  herum  expugoabd  meum.  6 
Sioe  cl^se,  aineque  exdrcitu  et  t&nto  numero  militum 
Cepi,  dipugnayi  amdnti  herili  filio  aurum  ab  sud  patre. 
Nunc  priuaquam  hue  aendx  ?enit,  lubet  Idmeotari^  dum  dxeat. 
0  Trdia!  o  patria!  o  Pergamum!  o  Prfame,  periisti,  aeuex, 
9ui  mi'sere  male  molcAbete  quadringdntia  Phiiippia  aureis!  10 
Nam,  ego  hia  tabellaa  dbaiguataa,  cdoslgDataa  qu^  fero, 
Noo  adot  tabellae,  add  equua,  quem  misdre  Achivi  h'gneum; 
Eplua  est  Pisiocldrua;  ab  eo  haec  aiiimta:  Mnesilochua  Sinon 
Rellctua.    Eilum,  ndo  iu  buato  Achflli,  sed  in  iecto  ddcubat. 
Bacchi'dem  habet  aecum.  Hie  dlim  liabuit  fgnem,  qui  aignum  daret;  1ft 
Haec  ipaum  exurit.   ligo  aum  Uiixes,  qudius  conailio  hade  gerunt. 
Turn  quae  hie  aunt  aeriptac  litterae,  hoc  in  equo  insunt  miiitea 


80.  Sic  Volg.  Pan.  et  B.  —  Veil. 
Tem^rei  priuaquam.  Lamb,  et  Doasa: 
Tonere.  et  law,  pHutquam,  In  line 
veraos  vetl.  babent  comma. 

McT.  IF,  Sc,  VUL  ApportaC  novas 
Dieraa  Cbryaalns  a  Mnetilocho,  qolbus 
Ue  faielar  patrl,  ae  male  feclaae,  e( 
pMBiiere  ae  flngil,  caailgatum  a  Chry- 
aalo.  Petit,  at  aibi  mittal  ducenios  Phi- 
ttppoa,  qaaa  premiaertt  BacciiidI  iureiu- 
rando  date.  Diaaoadet  Cbryaalua.  Ni- 
Cftbalaa  aaiem  Introii,  promtam  qaadrla- 
geaiaa  aoreoa;  quos  erferi;  ducentoa 
Ckryaalo  azhibet.  Sed  ab  Initio  acenae 
leagM  Cacit  Cbrysalaa  allegorlam,  com- 
fmmm  scnem  Nlcobnlum  cum  lUo  capto 
Priaaaana. 

fi.  Sic  vulg.  e(  vetu  Antiqulor  lectio: 
tarvcnfo,  quod  aensam  ait  postalare 
doctlaalmua  Alnswortbua.  Sed  CermeiiCo 
iadaciain  eat  ex  Fealo,  qol  commemorate 
■aaira  loea  alt  tennentam  eaaa  cfetn'- 
■iwlBai.  Senaaa  Igkar:  Nan  ita  Aclili- 
laa  4alilMiila  lUt  lllo,  al  ego  hodie 
cm.  —  Midaa  dcabM  tofaA- 


dum  ayllabia,  quasi  P7i</e«,  quemad- 
modom  Horoanl  omnino  ea  aetate  slngqlarl 
ratlone  qsI  sunt  In  prononelandis  Grae- 
coram  nomlnibua.  Sic  Philippii^  ui 
noiissimum.  Sic  Achillem  Merc.  JI,  4, 
20.  et  Mil.  IV,  7,  6.  Sic  Alexander 
Infra  23.  —  V.  praeut  autem  et  alibi 
duabus  brevibus  legendum  occurrlt.  — 
Boihius:  Aon  pcdibus  termento  rvif, 
praeut  herum  erpufrnavi  mevin,  ex 
Pal.,  qui  babent  Pelibue;  at  sensus  sit: 
Non  lia  Ilium  prbruli,  ut  termento  easel 
pedibus,  cea  puivis,  qualiter  ego  senem 
expugnavi. 

11.  Consiruclio  est:  Aam  hae  lamel- 
lae, quae  ego  etc. 

13.  ah  eo  haec  eumia^  sc.  tabejiae 
scriploriae,  at  aopra  IV,  3,  78.  prlores 
attulerat.  —  Vett.  et  I«anb.  Mneeiloehue 
Sinon  eit,  Relietue  ille  non  in  buato 
Aekilii,  9€d  in  leeio  aceuimt.  Valg.  at 
Botb.  Helictue.  KUumj  non  in  h.  Bl- 
lam,  L  e.  ecce  ilium, 

16.  Vait.  el  PaU.  Buno  ipeum  9xmrii. 
Volf.  iiaee. 


BACCHIDES. 


Armiti  atqiie  aoimftU  probe:  Iti  rtfs  succetiU  mi  iiqne  adhnc. 

Atque  hie  equuB  non  fn  Arcem^  Teram  in  ircam,  faciei  fmpetan: 
Eiddium,  exitium,  exl^cebra  fiet  hic  equos  hodie  aiir6  senit.  9 
Nostrd  aeoi  huic  stolido,  ei  profecto  ndmen  facio  ego  liio; 
Mil^a  Meoelaust;  igo  A^memDOD^  (dem  Ulixes  Lirtios; 
Moesflochus  est  Alexioder,  qni  erit  exitium  rei  patriae  suae: 
Is  H^lenam  abduxit,  qudia  causa  ntfoc  facio  obsidium  hio. 
Nam  illic  ilidem  audi?i  Uifxem,  ut  ego  sum,  fufsse  et  audacem 

malum.  25 
Dolis  t^go  depreosus  sum;  Hie  mendicans  ptfne  inTcotus  fntertt, 
Dum  ibi  dxquirit  fata  fliorum.    Adslmiliter  mi  hodie  dbtigit. 
Vinctus  sum,  sed  dolfs  me  exemi;  item  se  file  serTaWt  doiis. 
tWo  tria  fulsse  audivi  fita,  quae  ilii  fdreut  exitio; 
Signum  ex  arce  sf  periisset;  Aiterum  etiam  eat  Trdili  mors;  M 
Tffrtium,  quom  pdrtae  Scaeae  limen  superum  scfnderetur. 
Piria  item  tria  efs  tribus  suot  f&ta  nostro  liuic  flio: 
Nam  diidum  primo  ot  d/xeram  nostrd  seni  mendicium 
Et  de  li6spite  et  de  auro  ^t  de  iembo:  ibi  sigoum  ex  arce  iim 

dbstuii. 

lam  diko  restabant  fita  tnm;  nec  migis  id  ceperam  dppidum.  S5 

Post  ubi  tabellas  id  seoem  detuli:  ibi  occidi  Trdiium. 

Quom  c^osuit  Mnes/lochum  cum  uxore  isne  dudum  mfi/tis: 

Ibi  vix  me  exsoi?i;  atque  Id  periclum  adsfmulo,  Ulixem  utpra^dicant 

Cdgnitnm  ab  Helena  ^sse  proditum  H^ubse.    Sed  ut  oiim  Hie  se 

Biindltiis  ex^mit  et  persuisit,  se  ut  araitteret:  M 

Item  ^go  dolis  me  illo  ^xpuli  perfclo  et  decepf  senem. 

Postilla  cum  magoi'fico  miiite,  tirbes  verbis  qui  capit, 

Conflixi  atque  homioem  rdpuli.    Dein  pdgnam  conseruf  seni; 

Enm  ego  ideo  uno  menddcio  devici,  uno  ictu  ext^mpuio 

C(5pi  spolia.    Is  mine  ducentos  nijmos  Philippos  militi,  45 

Quos  dire  se  promisft,  dabit. 

Nunc  ilteris  etidm  ducentis  usus  est,  qui  dispensentur 
flio  capto,  ut  sit  mulsum,  qui  triumplient  miiites. 
Sed  Prfamus  hie  muito  ilii  praestat:  ndn  quinquaginti  modo, 
Quadringf^ntos    fiiios    habet;  atque  equidem  dmnis    lectoa  si'ae 

probro.  M 


18.  Vetl.  Pall,  et  valg.  ita  ret  suc- 
cesstf,  meliusquc  adhuc.  Emendavit 
Bothius. 

25.  Aam  illic  audivi.  Sic  ve((.  — 
Vulg.  e(  Pall.  Nam  illic  itidem  and, 
Ai.  illicdem. 

27.  Vett.  Dum  ibi,  Vulg.  Boib.  Dum 
sibi'  —  Narralur  res  Odyss.  IV. 

29.  Adducitur  bic  locus  a  Servio  ad 
Virg.  Aeo.  11,  13.  Homero  ea  res  non 
memoratur.  —  Signum  ex  orce,  Pal- 
ladium, quod  absiuiere  Ulysses  et  Dio- 
modes. 

38.  ^'elf.  Ibi  me  inunxii,  exolni, 
videlicet  ob  male  lectum  vocabuium  exo- 
lui,  Mosir.  PaU. 


39.  Sequitur  Rurlpldem  In  Uecsbi. 
Apud  Homernm  enim  secos. 

40.  et  pertuatitf  sc.  Hecubae. 

42.  Vulg.  et  vett.  Poitea.  Boik.  M 
cum  m.  Sed  patet,  Inepte  ante  capif 
addiium  inermii  aui  inermmt  a  tii^ 
ad  expllcandum  v.  verbit.  Nam  eeite 
miles  non  erat  inermls.  Igltar  lefti- 
dom:  Postilla^  Ulad  inermuM  aates 
exterminandum. 

50.  Sic  Vulg.  et  vett.  Quae  lectio  ii 
sana  est,  bic,  ut  et  Bad.  s.  S,  37.  te- 
clendum  videtur,  quadringemto9  laisaf 
tflsyUabBM  proBiuwIaBdaa.  Cf.  V, 


Actus  IV.  S  cm  a  VIII. 


m 


igo  hodie  omDis  c6niriincabo  dutfbos  •olit  icUbos. 
B  Prfaino  nosiro  ti  dtt  quia  emior:  co^mtional^m  senem 
lam  Tenaleni  quem  bibeo,  extempio,  obi  dppidum  ex- 

pugDivero. 

Priamnm  adtUnteni  cecum  Ante  portam  video:  adibo  atque 

idloquar. 

CAiaDam  vox  prope  mi  sonat?  Cm,  Bho,  Nicobule!  Ni.  Quid 

fill  65 

1  qu6d  le  niiti,  ecquid  4gigii1    Ch.  Rogasf  Ctfngredere. 

Ni.  CoDgrMior. 

6ptumu8  aum  ordtor:  ad  lacrumis  coegi  homkieiii  ciatigando, 

que  diciia,  qua^  quidem  quivi  c^mmiDiaci*     Ni.  Quid  aiti 

Ch,  Verbum 

am  fecit;  Ucrumana  tacitui  atiacuhabai,  quae  ^go  loquebar; 
iaa  coDscripaii  tabellag;  dbiignataa  mi  hia  dedil;  60 
me  iuaait  dire.    Sed  metuo,       idem  canteot,  qadd  priorea. 
e  aignum.    Eatoe  ^iuaf    Ni,  Novi.    Ltibet  perlegere  baa. 

Ch.  P^rlege. 

(unc  a^perum  limen  acindiiur!  nooc  Meal*exiiium  fiiol 

lit  equua  lepide  iigneua.    Ni.  Cbryaile,  adea,  dum  ego  haa 

pdriego.. 

Quid  me  tibi  adeaae  opua  eat?   Ni,  Volo,  ut,  quod  iubebo, 

faciaa:  65 

ciaa,  quae  hie  acripta  sient.  Ch,  Nihil  moror,  Deque  aeire  toIo. 

Tamen  adea.    Ch.  Quid  opua  eat?   iVi.  Taceaa.  Quod  iul>eo, 

id  faciaa!    Ch.  Adero. 

Euge,  litteraa  minutaa!    Ch.  Qui  quidem  videat  parum; 

im  qui  aatia  vid^t,  graudea  aatia  aunt.  Ni.  Animum  advortito 

igitur. 

Nolo,  inquam.  Ki.  At  toIo,  inquam.  Ch.  Quid  opuat?  iVi.  At 

eoim  id,  quod  te  iubeo,  facias.  -70 
luatum  eat,  tuua  tibi  aerrua  tuo  arbitratii  aerviat. 
Hoc  age,  aia,  iam  ounc.    Ch,  Ubi  iubet,  reeita:  aurium  ope- 

ram  tibi  dice. 

Cerae  quidem  baud  parait  neqne  atiio;  aed,  quidquid  eat,  per- 
legere eertum  eat.] 


toemiionalem  tenem^  1.  e.  senem 
pUuMj  qualas  nooDlsi  per  eoemtio- 
■airiwenla  lalbaol.  Flebant  enlm 
■•■la  ■m,  coaferreatioiie,  coemtlooe. 
fro  Ifartaa:  Sacra  inierire  iUi 
rmu$;  horum  ingenio  tenet  ad 
\hmm  faeiendai  mterimendorum 
rwm  tauia  reperit  ntnt.  El  Episf. 
Ivm.  Hb.  Vlf.:  Ergo  /mcfvt  etl 

flMMie^^tiiai  tUi'tit;  quod  quidem 
tier  9€ae»  eoemlienalet  venale 
r^eriit  €g€rit  mulium.  —  Veil. 

ale  ley.  comitialem,  Cf.  ec  Llv. 
1. 

Vt  OHM  aaepeqae  cai'iit,  Ha  b.  I. 
mm  eonlfltiiaaM.    sie  citaa  oi 


volf.  ec  velt.  ef  Pall.  —  Vulg.  el  veil. 
O  Nicohule.  Boib.  Eho.  — 

63.  iVunc  iuperum  limen  tcmcftlur, 
sc.  poriae  Scaeae  In  urbeTroiana;  qood 
lertlnm  eral  falom  lUo;  cf.  supra  vs.  81. 

64.  Turbatf  sc.  senem,  cmelal;  It- 
gfieut  egtitit,  1.  e.  eplslola. 

65.  Quae  bie  seqooalar,  usqae  ad  vs. 
73.,  ad  ezaagerandam  dllaiaadamqae 
bnae  iecam  sant  Insena  ab  alio  qaedam. 
Neqiie  enlm  metro  nee  sensa  aai  dlciione 
sana  som.  Alqae  mlmm,  bee  nemlnldam 
in  mentem  venlsse,  Iniegrnm  loeam  esse 
supposUlllnm;  qaem  efo  locMeadum  et 
a  rtUqae  ctolfzla  •elaogendwn  arbUnr. 


m 


BACC^IDES. 


^Ptter,  ducentog  PhiUppoe,  quaeso,  Chr^talo 

,^Da,  si  ^sae  aalvom  via  me  aut  Tital^m  tibi>^  15 

Ch.  Maliiiii  qiiidem  hercle  magnum!  ttbi,  dic6.    Ni.  Qaid  eati 

Ch.  Nod  prfua  saliitem  scrfpaiti    Ni.  Nuaqiiam  a^otio. 

Ch,  Inde  k  priDcfpio  lam  fmpiidena  epfatola  eatI 

Non  di&bia,  si  sapies;  vc^rum  ai  das  niixume, 

Nae  iiie  ilium  ^ernium  quadrat,  ai  aapidt,  aibi: 

Nam  eg;o  ndn  laturua  sum,  si  iiibeas  rolxume: 

Sat  afc  aiispectua  at^m,  qiiiim  careo  D6xia. 

Ni.  Aiisculta  porro,  dtim  hdc,  quod  acriptum  est,  p^rlego. 

,,Pud^t  prod  ire  me  id  te  in  conspectiim,  pater: 

,,Tanttim  flagitium  td  acire  audivi  meum,  85 

^Quod  Gi&m  peregriDi  ciibui  uxore  militia.^^ 

Poi  hatid  derides:  nim  ducentia  atireia 

Phiiippis  redemi  Tftam  ex  flngitid  tuam. 

Ch.  Niliil  ^st  iilorum,  qufu  e^o  iiii  dfxerim. 

Ni.  ,,Stult^  fecisse  fiteor;  aed  quaesd,  pater,  N 

,,Ne  me,  in  stuititia  si  deiiqui,  ddseraa. 

,,Ego  inimo  cnpido  atque  dcnlis  indomitia  fui: 

,,Perauisum  est  facere,  qudiua  nunc  me  factl  pudet>^ 

Priua  t($  cavisse  ergo,  quim  pudere,  a^qudm  fuit. 

Ch.  Eadem  istaec  verba  dudum  illi  dixi  6mnia.  15 

Ni.  „Quaeso,  iii  sat  liabeas  id,  pater,  quod  Chrfaalua 

„Med  6biurgavit  plurimia  yerbia  malia, 

„Et       meliorem  f^cit  praeceptis  auia, 

„Ut  te  ^i  habere  gritiam  aequom  si't  bonam>^ 

Ch.  Estne  fstuc  istic  scWptum?   Ni.  Hem,  apecta:  tAm  aciea.  lii 

Ch,  13 1,  qui  deiiquit,  supplex  est  ultro  dmnibua! 

Ni.  „Nunc,  sf  me  fas  est  dbsecrare  abs  t(^,  pater, 

„Da  mi'lii  ducentos  numos  Philippos,  te  dbsecro!''^ 

Ch.  Ne  uniim  quidem  hercle,  si  sapis.    Ni.  Sine  p^rlegam. 

„Ego  iusiurandum  verbis  conceptis  dedi,  U5 

„Daturum  id  me  hodie  mulieri  ante  vesperum, 

„Priu8quam  k  me  abiret:  nunc,  pater,  ne  pdierem, 

,,Cura  itque  abduce  me  hfnc  ab  hac,  quantum  poteat, 

„Quam  pr6pter  tantum  d^mni  feci  et  fligitii. 

„Cave  tibi  ducenti  numi  dividiad  fuant:  111 

„Sexcc'nta  tanta  rdddam,  si  vivd,  tibi. 

„Vaie  itque  haec  cura/^    Quid  nunc  censes,  Chr^aalel 

74.  Veil.  0  paicr.  Sed  0  a  vulg.  et  93.  ptnuatum  ett,  ao.  mlhl  ak  alBi- 
Pali.  oroitiliur,  item  Laniblno. 


76.  Malum  magnum,  hc.  ei  dabiiur.  *«•  —  Sed 

Verba  aiiieiu  tibi,  3«co,  8ecreio  loqiiinir.  Juabua  ayUabte  tegendam,  uli  plara,  la 

78.  Hunc  veraum:  Inde  a  princ,  hie  «"ibu8   ent  v  litera,  ut  avet,  urtf, 

inserl  kusali  Acldalius,  et  Inaeruii  Boibius.  owct,  avus,  avunculv,  contnaMda. 


In  vulg.  et  veit.  enim  leglior  demum  0eat  ^^^^  „^  permrem,  paler.  

^*on     I-  I       u       .•  ex  codd.   et  edd.  —  Vetl.   mow  9t 

80.  aUum  gerulum,  h.  e.  alium  quern-  j^r.    Vulg.  et  V.  C. 

plam,  qui  aibi  argenlum  apportet.  ^^^^    ne  pcicrcm,  aique  sic  Laak  Cf. 

87.   hand  dcnde$,   baud  ioco  lata  ^.^  *^  • 

loqueria. 


Actus  IV.  Scbva  VIIU 


in 


ihil       tibi  hodie  c6iitiU  quidqndm  dabo, 

ego  hadd  commilUm ,  ui,  li  quid  peccatdm  siet, 

i  dicas  d^  mea  senidotia;  116 

M  ego  opinor,  Bi  ego  in  istoc  aim  loco,  ' 
6tiu8  aurum,  quam  ilium  cprrumpi  aioam. 
:6nditione8  si&ot;  utram  tu  accipiis,  vide: 

aiirum  perdaa,  t^I  ot  amator  pc^ieret. 

^que  te  iubeo,  n^que  veto,  neque  suddeo.  120 

iser^i  me  iiiius.    Ca.  Tdus  eet:  noo  mirtim  facie. 

I  perdundum  sil,  periisse  sudvlust, 

iilud  flagitium  vtSlgo  dispai^cere. 

le  ille  ^depol  Ephesi  miiiio  maveiiAn  foret, 

ilvos  eseet,  qudm  revenitsdl  domumi  —  125 

go,  isiic  quod  perdundum  est,  properem  p^rdere. 

lucentos  Philippos  iam  iutoa  ^fferam, 

iii  quoa  d^dum  promiti  miser, 

8.   Mane  istic:  iam  ^eo  ad  te,  Clir^sale.  — 

it  Tiata  Troia!  scCndunt  procerea  P^rgamum!  ISO 

go  iamdudum,  f6re  me  exitium  P^gamo! 

qui  me  ease  dicat  cruciate  malo 
I,  nae  ego  cum  iilo  pfgnus  baud  ausim  dare: 

turbelaa  fiicio.    Sed  crepuU  foria: 

ir  praeda  ex  TrtSia.    Taceam  niknc  lam.  1S5 
pe  hdc  tibi  aurum,  Cbr^aaie:  i,  fer  filio. 
I  forum  autem  bine  fbo,  nt  aoivam  miiiti. 
m  ^quidem  accipiam :  profo  tu  quaeraa,  qui  ferat. 
go  mihi  credi.    Ni.  Cdpe  vero:  odioa^  facia, 
in  ^uidem  eapiam.    Ni»  At  quadao.    Ca.  Dico,  ut  rtfa  ae 

babet.  140 
irdre.    Ca.  Nolo,  inquam,  atirum  concredi  mihi. 
iiiquem,  qui  me  a^rvet.    Ni.  Obe  odioa^  facia, 
ido,  a(  neceaae  eat!  Ni.  Ctira  hoc.  Iam  ego  hue  re?dnero.  — 
iritum  eat,  te  eaae  aenem  dmnium  mia^rrumum. 
t  incepta  efffcere  pulcre,  T^luti  mihi  145 
,  ut  ovana  pradda  onuatua  inc^derem. 
ooatra  atque  ^rbe  capta  p^r  dolum 
I  reduco  Integrum  omnem  ex^rcitum. 

rolf.  et  PaU.  utram  tu.  Vett.  litem.  Item  Lamb.,  qal  tamen  adnolat, 
I.   Both.  Itt  utram,  qoosdam  leg  ere :  ut  iolvam  mitiii;  qaod 

leiuiBs:  Imo  si  vel  plus  damni   babet  B. 

etondam,  menus  foret  fedsse  142.  Both,  omilllt  OAe.  —  Item  vs. 
)  qaam  eommltiere,  ut  valgos   seq.  hue, 

do  fill  laglllo.  144.  Veil,  et  Parens :  ten  em  omnium 

VviU  ot  PaU.  Quid  ego  ittie  miterrimum.  Tolg.  et  B.  omlitont  om- 
'ilaiiflttfli  ett properem  perdere?  nium  et  habent  eue  te,  nt  et  vett.  el 
tin  ergo  jtfie,  ^.  p.  e.  p.  p.?  Lamb.  —  Nota,  e«fe  nonnisl  nna  syUaba 
.  Quia  ero  iette?  Quod  p.,  proferrl  hie  debere. 
fuii  i$tie7  esse  formulam  aegro  145.  Vett.  veluti  nunc  mihi,  nt  paeae 
tia.  —  Leg.  Quin  ego^  ittie  credam,  pulcre  insertum.  Quamqoam 
e, «  pr.  pergere.  Isde,  sc.  apnd  ffitt«e  non  agnoscunt  cdd.  Pall. 

14(1.  Both,  eederem. 
;i  valf.  at  vett.  ut  soIvm  »/-      148.  Vetu  integrum  mnnem  kine  ex. 


176 


BACCHIDE& 


Sed,  sp^ctatoret,  vtfs  nunc  ne  mirteini. 

Quod  n6D  triumpho:  pdrrol^atum  est,  nihil  moror;  IM 

Verumtamen  accipic'ntur  mulso  mHitea. 

Nunc  hinc  praedam  omnem  iam  dd  quaeatorem  ddferam. 


ACTUS  IV.    SCENA  EC. 

PlilLOXENVS. 

Quam  magia  in  pectdre  iti^o  foveo,  quda  meua  filiua  tArbaa  torbet, 
Qudm  se  ad  vitam  et  quda  ad  morea  pra^cipitem  inacitda  capeaial: 
Mdgia  curae  est^  magisque  ifforraido,  ne  h  pereat  neu  odrrnmpatur, 
[N^c  placitant  mores  ^  quibus  Tideo  y6\§o  gnatia  dsae  parenies.] 
Scio,  ego  fui  ilia  aelite,  et  feci  ilia  dninia;  aed  mdre  modeato:  S 
Duxi,  liabui  scortum,  potavi,  d^di,  donayi;  a^d  enim  id  raro. 
^rgo  dare  nie  iilkdum  meo  gnato  institivi,  ut  inimo  obaequiim 
Si&mere  possit:  acfquum  esse  puto;  s^d  nlmia  nold  deafdiae 
B(  dare  iudum.    Ntinc  autem  ad  Mneailochum,  quod  mandd^i.  Tin, 
^cquid  eum  ad  virtutem  aut  ad  frt&gem  opera  a&a  compuierit,  li 
Sfcut  eum,  ai  c6nvenit,  scio  fdcisse:  eo  eat  ingdnio  natua« 


ACTUS  V. 

NICOBULUS. 
Ni.  Qufcunque  ubique  stint,  qui 

Act,  IV.  Sc,  IX,  Prodit  PIstocleri 
paler,  Pbiloxenus,  qui  supra  (III,  3,  90} 
mandaverat  lUnetiUocho,  ut  filium  suum 
Pl8locieruin  corrigerei ,  ec  ad  melius  vitae 
genus  tninsducerei.  Id  quomodo  el  sue- 
cesserh,  visum  adest. 

1.  in  pectore  mco  fovea  ^  i.  e.  cogUo 
AC  perpendo. 

2.  Veit.  tnsc/Ctif,  quod  tribus  syilabls 
foret  legendum.  —  Imeiiui  Festo  idem 
est  q.  siulius  apud  anit. 

4.  Hie  versus ,  quem  boc  loco  poni 
lubel  Acidallus,  et  posuit  Botblus,  in 
vulg.  et  veil,  post  sequeniem  collocatur. 
Mibi  omnino  spurius  esse  videlur,  et  ab 
hoc  omni  loco  alienus. 

5.  Vulg.  Palait.  et  veil,  more  modesto, 
Al.  modesto  more. 

6.  Duxi  Cr.  Asin.  I,  3,  12.  13.  15. 
37.  ubi  ductare  e«l:  esse  aut  conversari 
cum  puella,  eiusque  uii  consuetudine. — 
habere  Lamb,  inierpretaiur :  rem  habere, 
avvtivat,  —  potavi^  dedi,  donavi.  Sic 
veil,  el  Lamb.,  quod  praefero.  Vulg. 
potavid,  edi^  donavi,  uti  Camerarius  in 
duobus  Godd.  Invenerat  scriplnm.  Hem 
Boihius.  —  8cd  enim.  Sic  Lambino 
monente  acripsi  pro  et  enim,  quod  ha- 


SCENA  I. 

PHILOXRNVS, 
fuere,  qufque  futuri  sAnt  postluc 

bent  vulg.  «t  vett.  Both,  etonus.  Aitt- 
qultus  scrlptum  erat:  set,  deinde,  onisM 
f  litera,  et  rellclnm. 

7.  Rrgo  Bothiua  dedit  pro  valg.  H 
veil.  Ego.  Nam  sane  aseplsstano  (t 
vocabula  inter  sese  sum  pemiali. 
dore  ludum  h.  1.  ideal  fere  est,  qitl 
dare  locum  ^  concedere  aUqald  tlkm, 
uti  et  v.  9. 

9.  Vulg.  Pall,  et  veu.  Ri  dm 
dum,  nunc  Mnefilochum^  fvotf  auw- 
f/avi,  vito.  In  quibus  nemo  non  viM, 
integrum  pedem  ad  meirnm  deease.  Iiaqw 
praeier  arf,  quod  Acidallua  laa  tase- 
rendum  censuil  et  loBeril  Boihlaa,  egt 
et  autem  inaerendam  cenaul,  ollai  p*^ 
compendium  scriplnm,  Ideoque  facUi 
omiason.  —  vtto  moneo  ease  fulscsBi 
at  conciliaao  et  alia  aUnlUs. 

Act.  I.  Sc.  L  Redic  Mcobalos  a 
foro,  quo  ierat  at  mlllU  numcrarel  pe- 
cuniam.  A  quo  deriaaa,  el  cenior  faeiai 
se  deceptum  ease,  lamenlsiur.  Accett 
Philoxenaa,  pariter  ao  iUo,  80llkliif< 
Uterque  decernunt  introiro  ad  ftaccSMMi 
et  lllioa  auoa  evocsre. 

1.  Veil.  Quicunque^  uhi  iunty  fu 
/uere,  qui^e  futuri  $unt  poBthae*  Til^ 


AcVUt  V.     SCBHA  L 


m 


IMlti,  stolldi,  fdtoi,  fungi,  Urdi,  bienni,  bAccoBCf, 
MuB  ego  omnia  I6nge  antideo  «ti&ltitia  et  morAua  indoetia. 
*^ni,  padet!  hoccfne  me  aetatia  ii&doa  bia  factum  ^aae  indignef 
figia  quam  id  reputo:  iim  magia  uror,  qua^  meua  4Ui&i  turba? it.  5 
yrditua  atque  etiam  dradicatlia  aum!  omnibua  ex^mplia  crucior! 
imnia  me  mala  c6oaectantur!  dmnlbua  exitiia  interii! 
/Iiryaaiua  me  bodid  laceravit,  Chr^aaius  me  miaertim  apoliavit! . 
B  me  aceiua  anro  daque  attondit  ddiia  doctia  inddctum^,  ut  ivbi- 

tum  eat:  .  ..  ^ 

la  milea  memorivit:  meretricem  ^aae,  quam  iile  uzorem  daae 

aiebat;  10 
>mniaque,  ut  quidque  dctum  est,  memoravit:  earn  aibi  hunc  aooiim 

conductam ; 

l^liquom  id  auri  fiictum,  quod  ego  ^i  atuitiaaumua  hdmo  promiaaem. 
Idc,  boc  eat,  quod  md  peraceacit;  fade  eat  demum,  qu6d  percrucior, 
Se  hdc  aefatia  i^diftcari;  imo  edepol  aic  liidoa  factum, 
jino  capite  atque  iiba  barba,  mfserum  med  auro  daae  emunctum!  15 
*drii,  hoc  aervom  m^um  non  nauci  fiicere  eaae  ausum*  Atque  ego, 

si  alibi 

*16a  perdiderim,  minus  aegre  habeam,  minua  quoque  id  mibi  Mr 

mno  ducam. 

P/rr.  Cdrto  bic  prope  me  mibi  nescio  quia  Idquier  viaua  eat  Sdd 

quern  video  1 

lie  quidem  pater  Hneaiiocbi.   Ni.  Euge,  adcium  aerumnae  et  mei 

mail  video! 

fUioxene,  aalve.    Pai.  iSt  tu.   Undo  agia?    Ni.  Unde  hdmo  mi- 

aer  atque  infdrtunatua.  20 

Fmi.  At  pol  ego  ibi  aum,  daae  ubi  miserum  homindm  decet  atque 

infdrtunatum. 

Vi.  Igitnr  pari  fortdna,  aetate  dt  aurous,  utimur.    Phi.  Sic  eat; 

aed  tu, 

tnfd  tibi  eatf   Ni.  Pdl  mibi  fir  idem  eat,  qudd  tibi. 

t  LiaMb.  ^  ifuieunque  ubiqut  t unf .  Botb.  12.  Sic  legendom  ex  Pall.  valg.  et 
fmicn  mkiuii  ttnit,  qui  fuerunt,  aii  Her-   veil. ,  quae  tamen  habeat  proaunsf em. 


aw  dtilL   Aiqoa  nbiM  liabaU  liber  Both,  homo  9tuUi$nmu§  pramUinem, 

iptw  BartaoU  aekeblDgerl  apod  Pareom.  13.  Addidi  me. 

\  C-  mbiqme.   Decarl.  tf6t  tual.  15.  Sie^  qaod  habent  veU.  post  harha, 

9.  VoiU  teooMf ,  all  Decnrt.  ^eesl  in  vuig.  eC  Bolh.  ot  PaU. 

4^00.  •Hitti  me.    Uabeal  V.  C.  .^ipsl  pro  vuig. 

ft.  VII.  at  P.U.  me.1.  quem  f.  f.  No-  ""IZ'Z^^n^^T^^  A?  ^InS^ 

volf.  et  Bolli.  mud  ox  compen-  '^P*'^*"'  ^ 


!•  aeiiaoadl  nalo  lotellecto.   —   Ad  ""^^^       ,     .              ,  . 

UgU  qu9m  ef.  MU.  3,  l,-40.   Pera.  Scripsl  loqu^er.   Vuig.  loqut. 

,4,    15.  Bbl   iegilnr   dlciio   mogit  21.  Sic  veil,  el  Vuig.  —  Both.  Jecef 

MM  ata.                        .  hominem.    Bed  aimUia  proceleuamaileua 

6.  Ble  volU  —  Valg.  ot  Pali.  •  Ferdtfti t  io  hac  locutione  praecoaalt  modo  va.  20: 

MB,  atq.  el.  er.  tttm.  Aomo  miter,  et  leghur  Amphitr.  I,  1»  T. 

9.  Sle  PalL  vott.  et  .Both.  —  Vuig.  Quasi  incudem  me  miserum  homin9§ 

smb,  Oaaaa  omlttuat  anro,  quod  hie  octd  validi  caeddni;  ito  eie.    Cf.  ot 

a  Toraua  noceaao  adaeiaeatur. —  Finem  Bacch.  4,  2,  U.    Ut  hie  rhylhmua  in 

araaa  vetL  ale:  doetji  mdoetum  doiif  hac  dlctione   paono  aolemnia  vldealur 

ill.  a.  Maalr.  Paiatt.  falaao. 

12 


ITO 


BACCRIDB8. 


Phi.  Ntimquidnam  ad  filloin  haee  a^itada  dltlnell 

Ni.  Admodum.   Put.  Id^m  mihi  indrbut  in  p^dore  ML  16 

Ni.  At  mihi  Chr^aalua,  dptomus  bdno, 

Pdrdldit  flfliam,  me  itque  rem  omDdm  metm. 

Phi.  Qufd  tibl  ex  filio  nam,  dbaecro,  aegre  dati   Nu  Sciea. 

\%  perit  cum  luo;  ambo  a^que  amicda  babent. 

Phi.  Qui  aoial   Ni.  Vfdi.    Phi.  Hei  mfhi,  dfeperiil  II 

Ni.  Quid  dubltanua  pdltare  atque  hue  dvoeare  ambda  foraal 

Phi.  Ilaiid  moror.    Ni.  Heut,  heua,  Bicchia,  iube,  aia,  dctutum 

aperirl  feria. 
Nisi  mavoltia  fdrea  et  poatea  edmminui  aecdribna! 


ACTUS  V.   SCENA  II. 

BACCHIDES  SORORES.    MCOBULUS.  PBiLOXKliVS. 

Ba.  Quia  aonitn  dc  turodliu 
Tdnto,  ndmine  ndminat 
Me,  dtque  pi&ltat  addis? 

JVr.  Ego  dtque  hie.   Ba.  Quid  hdc  eat  negdtf  nam,  amdbel 

Quia  h^a  oves  ad^gitl  5 

ifi.  Ovda  noa  Tocdnt  peaaumad.    Sobob.  Paator  hdrun 

Dormft,  quom  haec  ednt  a  peed  paiiUntea. 

Bj.  At  had  pel  nitdot;  aordidae  dmbae  baud  Tiddntur. 

So.  Attdnsae  hae  quidem  ambae  usque  adnt.    Ni.  Ut  viddntur 

23.  Ab  hoc  Indo  versa  sequimtiir  7.  atui  saeplmilioe  obvtam  in  Plamo,  UuMi 

Cretici,  deiode  unus  aoapaesiicos.  hie  nulla  in  eadica  aerlptam  rapeftuf* 

26.  Versna  In  line  pro  CI-e(lco  habet  Sed  incredlblUor  longa  est  RMseheUl  lae- 

Pyrrlchium,  quaies  saepe  maid  In  Plaulo  cbiacas:  Quit  tdnitu  ae  iumMu  Umii 

cretlcia  Immlsoentur.  Cf.  supra  IV,  3,  4.  noaiincif  —  Med  dtgnte  p^tUat  uiiftil 

seqq.  ot  ibidem  vs.  26.  seqq.  ilem  inciuso  v.  nomine,  quod  latae  tit 

29.  U  peril.  Sic  ed.  Princ.  veil,  et  omisere  earn  Ipsam  ob  eauaaai  at  seas' 

Harm.  —  Vulg.  Id,  Periit  cum  (no,  ut  rlus  lambicus  efllceretur. 

id  ad  iciei  referatur.  3.  aeda.  Sic  vuJg.  et  Lamb.  —  Vtlt> 

32.  DupHcavi  Heu§^  quod  non  nisi  /ores, 

aemel  legitur  la  vulg.  vett.  Both.  b.  Vulg.  et  veil.    Qni't  hae  hue  eem 

Act.  V.  Sc.  //.  Prodeunt  Bacchides,  ndegit.    Both.  Qui  hae  hue.    Sed  ^ 

derldenlque  senes,  quos  oves  appellant,  hue  omiilendnm,  nil  aaepe. 

faceiUsqao  Insecianlur.    Alioquuniur  eos  7.  Vulg.  cum  hae  tunt  ste  «.  p.  f* 

senes,  et  mlnltanlur  ioeose.     At  illae  Omluendum  tie.  —  Pro  p«fitcnl«fl  cdi. 

I(a  eos  suls    leporlbus   auaque   venu-  halUantee^  quemadmodum  at  legh  C**- 

atate  pelUclunt,  uc  ipsi  introeanl  ad  eas  rlsius.     Verum  uiut  omnea  grammaUd 

amatum.  ita  legerint,  necesaarlo  tamea  |NiljtaaUi 

1.  Nemo  facile  negaverll,  posse  versus  reponendum  eraf,  propter  aadlia:  a  paca, 

sic  Gonstitul  utl  nos  Gonstiiuimus ;  quorum  similiter  alqae  vs.  20,  qM  IM  €«• 

ferme  similes  sunt  Epld.  4,  1,8.    Aique  habent  balaniee^  qunm  atatlm  vs. 

sic  verba  legunlur  in  codlclbus  omnibus,  sequalur:         halaai  fuidem.  AlfH 

Hand  paucae  tamen  edd.  antt.  omittunt  tamen  Rlischelius  utroque  in  loea  ieflBili« 

v.  nomine.     Quod  si  expunxerls,  duo  quod  scrlptum  erat  In  llbrla  ab  acrMi, 

lamblci  existent,  quorum  alter  senarlua  verbum  palitor  ignoranUbus. 

erit,  alter  clausula:  Quit  tdniCti  ae  iu-  8.  Vulg.  vect.  At  pol  fiiteiil,  kaei 

mSUiu  tanio  ndminat  —  Af erf ,  dtque  eordidae  videntur  ambae,    AddMI  hae, 

pultat  aides?  Obllcl  tamen  posslt,  quod  et  extrema  traasposai. 

in  altero  nen  sit  elldendum  In  v.  tenitu^  9.  Sic  Pall,  at  vnlg.  •  Veil,  addaat  a 

in  altera  autem  legendum  med,  quod,  no6if  post  ambae.    Pertloeat  verba  et, 


Ac  TUB  V.    SCBITA  II. 


110 


Derfdm  ii6s!    Arr.  Sine  nuo  Atqae  trbitritu.  10 

Bj.  ReHn'  ter  in  inDO  to  hit  toosiUril 

So.  Pol  hddie  tlteri  iam  bie  d^onta  tirio  e«t. 

Velala^  sunt  thymiinae.    Bj.  At  booas  fuiase  cr^do. 

So.  Vidc!D*,  llraatft,  obaecrd,  ot  intAenturl 

Bji>  Ec^stor  »iDe  6mDi  arbitrdr  malitia  ^aae.  15 

Ni.  Merito  fade  nobia  fil,  qai  quidem  hiic  veDerimua. 

Bjt*  Cogintur  qnidmi  fntro.    So.  Hand  acid,  quid  eo  opda  ait, 

Quae  ndc  iacte  n6c  lanam  hab^nt.    Sic  aioe  ddstent. 

Exdluere,  quinti  ftidre.    Omnis  frdctaa 

lam  iliia  decidft.    Non  vid^a,  at  paltotca  SO 
Graag^Dturl   Quin  aviate  crddo  ease  mtitaa: 
Ne  bilaDi  qaiddm,  qaom  a  pecii  cetero  ibaunC. 
Bj.  Stultae^  hai&d  malae  yid^tar.    So.  Revdrtamar  inCro, 
Sordr.    Ni.  lilico  imbae  man^te:  bae  ovea  voiiiot  Toa. 
Ba.  Prddi^am  hoc  quidem  dat:  hamana  nds  voce  appellint  ovea.  25 
Pni.  Had  oToa  Tobfa  malam  rem  mignam,  quam  debdnt,  dabunt. 
B^.  Si  quam  debea,  td  coodoDo;  tibi  babe:  nnnquam  aba  td  petam. 
Scfd  quid  eat,  quaprdpter  nobis  Tds  malum  minitiminil 
Pf7j.  Quia  noatroa  agnds  conclusos  fstic  esse  afdnt  duoa. 
Ai.  ^t  praeter  eoa  ignoa  mens  est  fstic  clam  morddx  cania;  SO 
Qui  niai  nobla  prdducuntur  iam  dtque  emitinntdr  Ibraa, 
Arielea  trucda  noa  erimua:  in  Toa  incuradbimua. 
Bj.  Sdror,  eat,  quod  te  rdlo  aecreto.    So.  l^ho,  amabo!  Ni.  Qnd 

illaec  abeunt? 

Hitf.Sdnem  ilium  tibi  dedo  dlteriorem,  sdror,  iepide  ut  lenitum  reddaa; 
ligo  ad  faunc  Mtum  adgrediar.    Pdssumus  nos  bos  intro  inlicere 

hue.  S5 


a«*d  d«c«ail  slol  seaes  a  Chrysalo,  et 
a  sate  illla  expUaii 

IQi  »uu  tao  u$q.  arh,  sc.  noa  derl- 
deani. 

11.  D«  ovlbaa  dequo  loadendo  cf. 
Hm.  HI,  I,  25.  28. 

19L  allcTfl,  sc.  Nlcobulna,  qoadrin- 
(Mlls  PaUlppla  /raadacus  per  Cbo'aalaai. 

IS.  ikffWttmmtM.  VaU.  ihymianae.  Quls 
aaaarn  all,  Boallqiial.  Ab  f Ayma  amnlao 
daaaceadan  varbaai  videiar.  Turnebaa: 
,Ja  Gallta  NarbaMaal  lapldel  campl  iby- 
B«  abaodabaat,  eoqoa  Inlnlia  pccadM 
■MHa  caaveBlabaaL^  Bed  hale  rapagaat, 
iMd  vliapartaai  debaat  laenaa  verba; 
aaaalinr  enim:  at  ktmai  fuUwe  credo. 
GaBarariaa:  aaao  vez  said  algnilcef, 
aaaaalradaai  Apolliala  araealaai,  nlal 
layaai  anaataa  axpHeaa.  ae  vidl  qai 
Ikgmiama  dafaadaraai,  al  rel  dlvteaa 
apMSi  faalaa  a  patalorlbaa  emebantar 
vlttaraa  ae  auierlaraa.**  —  Laaibknaa 
■aat,  aaad  paaiarlaa  Caowrarlaa  eam- 
amaravU:  thgrnumwrn. 

14.  UmulUy  ae.  ecaUa,  aappl.  aet.' 


16.  fiofrif  oltlma  brevi  cf.  Trve.  4, 2, 12. 

18.  Quae  nec  lade.  Sic  legendom 
eaae ,  melram  praebet ,  et  anadet  Lambk- 
noa.  Nam  laetem  nnsplam  aUaa  aecar- 
rit,  nisi  apod  Apulelam  Ubro  Till,  qnl 
lamen  Ipae  qnoqae  eodem  libra  laete 
habet.  PlaiKaa  vera  Men.  V,  9,  80. 
Neqne  aqua  aquae  y  neque  laete  e$t 
iactiy  erede  mi,  u$quam  tknUiue.  al 
Mil.  II,  2,  87.  Tam  timiUm^  quam 
lade  ladi  etU  et  Varro  apud  Nooiam: 
Candidum  lade  papilla  cum  JluiL  — 
Peat  lanam  volg.  veiu  Bollu  addiut  «{- 
£am,  quod  eiecl. 

24.  ove$  perporam  ad  Snem  reiecli 
Boibiaa.  Bed  al  monoayliabom  legendum: 
ou'f;  hae  aoiem  eUdendom. 

31.  pro  Pail,  el  vnlg.  taai,  atfue 
veil.,  iamque^  em. 

32.  Volg.  at  veil,  iam  in  vo$  inc. 
83.  Poai  verba  Eko^  mmabo  puiavarlia 

eacldiaaa  weror. 

34.  Vetu  veteriorem^  Tdfg.  el  PalL 
ttlfenorem,  L  e.  qai  biic  astat  laaglaa. 
Cf.  Ter.  Pham.  4,  2,  10. 


180 


BACCHIDES. 


So.  M^um  peneum  ego  lepide  ddcuribo,  quimqiiaiB  odiomn  eti 

ni6rteni  ampiectL 
Ba,  Faciio,  ui  facias.    So.  Ticeaa.    Tu  tuum  filcUo;  ego,  qaod 

dixi,  hadd  mutabo. 
Ni.  Quid  illaec  illic  io  cdnailio  duae  a^creto  conaAllaDtf 
Pbi.  Quid  afa  tu,  homol   Ni.  Quid  t&  me  Tfil    Far.  Podet  di- 

cere  me  tibi  qufddam. 
Ni.  Quid  eat,  qudd  pudeat?    Pai.  Sed  a  mice  homioi  tibi  qvM 

▼olo  credere,  c^rtum  eat:  41 
Nihik'  sum!  Ni.  latuc  iampridem  acio.  Sed,  quid  nihiii  aia,  m^mora. 
Pm.  Tactda  sum  yehement^r  viaco* 
Cor  atimulo  foditur.    Ni.  Pdi  tibi 
Muito  a^quiua  eat  cox^odicem. 

Sed  quid  iatuc  eati   Etai  iam  ego  ipse,  quid  ait,  prope  acire  poltf 

me; 

Verum  a^dire  etiam  ex  t^  atudeo.  Pm.  Video'  hinel  Ni.  Videt. 

Pai.  Haud  mala  m^Uer! 
Ni.  Pol  Tdro  lata  maia,  et  td  oihiii.  Phm.  Quid  m^ltal  Ego  amo. 

Ni.  An  amaaf   Pbi.  Nal  yoQ. 
Ni.  Tun\  h6mo  putide,  amatdr  iatac  fieri  aetata  aodeaf  Pm. 

nool 

Ni.  Quia  fldgitium  eat.   P/ri.  Quid  opdst  Terbial    Meo  filio  oai 

sum  ir&tua; 

Neque  t^  tuo  est  aequum  ease  iratum ;  ai  amint,  aapienter  filcliint  81 
Bjt.  Sequere  hie.     Ni.  Eccaa  taoddm!    Probri  peri^cebrae  el 

perauastricea. 

Quid  ni&nc?  etiam  reddftia  nobia  et  filioa  et  aenruml  Pm.  Abin'  hinel 

96.  amplecii  dedlmas  ex  emend,  pro  48.  Sic  V.  C.  et  DecarU;  Ilea  Uh* 

vnlf.  amplexari,  —  Veil.  Tu  homo  putidu9;  quaa  led 

39.  Vulg.  el  vett.  Quid  me  vU?  Ad-  si  praeialeris,  v.  amator  ab  laUie  cer- 
didi  til.  reptlm  pronaDclandam ,  at  syUabae  am 

40.  Sic  veit.  et  PaU.  —  Vnlg.  Si!  4a*el  unam  efllclani,  qoemadAediB  It 
amico  homini,  uil  voiucrat  Gruterus.  qolbuedam  locis  faclendaBi  vldelor.  a 
lUnd  autem  ted  referendam  ad  praec.  Aul.  IV,  1,  IT.  Aiinc  kerut  mnu  amtt 
V.  39.  Pudei  etc.  —  eertum  at ,  ac.  fUiam  huiui  KMioni$  paiuptrU.  Porre: 
me  nihlli  esac;  quod  Ipaum  addll.  Cure.  I,  1,  38.    luvenMe^  et  puem 

44.  coxcndicem,  ac.  tlbl  fodl,  ae.  all-   "^^''f'         V^id  lubei.  Bodem  pettM 

male,  ut  equo  aut  aslao  plgro  et  nequam.  P'/^f-      .f ' 

„    J      ,    *       ,.  vlderl  poaalt:  Si  di  damnoBu  Mdttf  ««t 

46.  Valg.  Haud  mala  est  muUer.  amat6ribu».  —  Volg.  Tu,  homo  puiiiM, 

47.  In  Une  versua  codd.  habent  neca«,  am.  Vox  autem  amator  In  ine  preda- 
at  Decurt.  necar;  quod  Botbloa  mutavU  cenda,  ntl  in  hac  termlnallane  I 


la  2Ve  earpe;  quam  Boiblanam  emenda-  locia  derl  neceaaario  debet, 
tionem  RUscbellua  receplt,  electo  t>ero,      51.  Vocem  ewnt,  quae  In  vula*  el  cid. 

qood  adv.  tamen  aloe  doblo   a  Piauto  ante  eccos  legitor,  eaae  glosaem«y  ata 

profecium  eaae  cenaeri  debet.  Scrlbendum  opinor  dnblum  eaae  poaae. 
Nal  yaQ,  qoemadmodum  aaepenumero      52.  Veit.  et  JUioi  et  tervum.  Valf^ 

Graeca  in  Piauto  Inieraeruntur;  cf.  Poen.  omiiUt  priua  et.  Qabel  Parens.  Pmc  rr. 

I,  1,9.   Moat.  IV,  4,  34.   Trln.  II,  4,  et  filios  et  fervum  Ineptnm  In 


17.  Caa.  Ill,  6,  9.  True.  V,  1,  36.  codiclbua  iegltur  additamentnm:  am  tp 
Paeud.  II,  4,  39.  et  alUa  locla.  Plane  tsperiar  tecum  vim  maioremy  quad  ex- 
Idem  autem  Nal  yaq  reponendnm  abaque  pongendom  eaae  baud  ISacUe  qalaqaaa 
omnl  dnbio  eat  Paead.  I,  5,  68  et  69,  negaverlt,  nial  qui  homo  naria  obeaae. 
ubl  cdd.  Itldem  babent  ne^mt ,  negaris  Verba  Abin'kine  apUaaUae 
atque  almUla.  aam  52. 


Actus  V.   ScsnA  H. 


ISl 


I  to  qaldem  e«,  qui  istdc  pacto  Um  l^pidam  illepide  appdlles. 
X  dptnme,  quaolum  eil  in  terra,  sine  hoc,  dbaecro,  ex- 
orare  dbs  ie: 

deliclniii  d^iataa  tanttfpere  ire  oppogn^tum.  55 
beia,  quamquam  tu  b^lia  ea,  malum  libi  migoum  dabo 

iam.    Bj.  Pitiar. 
10,  ne  quid  mfhi  doieal,  quod  Krias.    Pbi.  UI  biaDdiio- 

qua  eat! 

ndhl  metuo.   80.  Hie  magia  trioquiiiuat. 

:  m^cum  iotro,  atque  ibi,  af  quid  via,  fiiitim  concattigdto. 

'  i  me,  aceiual  Bj.  Sioe,  m<!a  pietaa,  ex6rem.  Ni.  Ex- 

orea  itt  mel  M 
gufdem  ab  lioc  certe  exdrabo.    Pmh.  Imo  ego  te  dro,  nt 

me  intro  abddcat. 
\tm  te!    Ar/.  At  acin,  quo  pActo  me  ad  te  iutro  dbdu- 

caal   So.  Mecum  At  aia. 
lie,  quae  cupio,  cdmmemoraa.    Ni.  Vidi  ^o  uequam  ho- 

miuea;  vdrum 

orem  Ddmioem. 

;  m^um  intro,  ubi  tibi  aft  lepide  Tictflbua,  vino,  atque 
uogu^tia.  to 

\im  aatia  Toatri  eat  cdnvivii.  Nihil  po^itet,  at  aum  acc^ptus. 

Sotia  Philippia  filiua  me  et  Cbryailua  clrcumdux^ruot; 

idem  ego  ot  non  excr^ciem,  alterum  liotom  auri  non 
m^ream. 

tiodem,  ai^imidiom  auri  redditur,  iane  tu  hac  mecum 
introl 

D^!  nolo!  nihil  mtfror!  Sine  aid  maio  illoa  ulcitci  Ambo.  ?• 
im  tu,  homo  nihiii,  qu6d  di  dant  boni,  eire  culpa  tua 
amissis! 

auri  datur:  dccipias,  potdaque  et  acortum  accAmbaa! 
6bi  filiua  corrdmpatur  meua,  ibi  potemi   Phi.  Potin- 
dum  eat. 

\im  ai  id,  Atut  eat,  ^lai  eat  dedec6rum,  facere  indAcam 
^one,  quum  haec  cum  illo  dccumbet,  inap'dctemi  Imo 
equidem  t^um  15 
I,  te  amabo  ^t  te  amplexabiSr.  Ni.  Ciput  prurit!  p^rii! 
0.  Bj.  Non  T«nit  in  menfem  tibi,  am&bo,  ai,  dum  Wvaa, 
faciaa,  tamen  iim  pol  id  quidem  ^aae  baud  perlongfuquum, 

*,  sc.  Ob  NIcobalQM.  —  Hie  70.  AUad  lilc  addllamentuBi  legebaior: 

pUUutty  sc.  Philoxenus.  Mfue  ui  eit  delicta  ignoMcas?  PHI. 

et  veu.  verum  ie  neminem  ^aeiet.;  ex  quo,  nt  ex  allU  halosmodi 

Ph.  Itmtum.  Quorum  priora  Inoameris,  eerio  conllciM,  anHqntoslnU 

(■enda,  poslrema,  lamqaani  temporibua  rem  metrlcam  in  ageodla 

llaaieDtam ,  abUcleoda.  Plauti  fabulla  parum  ab  bbtrioolbna  esse 

/,  •  kae  m.  inlr.  euratam. 

.  nettri.  PaU.  ei  veil.  B,  ''f-  Volg.  om.  ti,  et  habet  schonon 

miU  P09  frtftes.    P.  Convi-  potior  aoce  facere  ind.  quorum  prioa 

I  poenitef,  ni  «im  acceptue.  ^^itfidl,  oonstructioola ,  posierlue  abiecl, 

M  et  iBdlcen.  Senaua:  aaiia  caoaa. 

■Itra  aafie.  7a  Addldl  Umtm^  qaed  faeUe  excl- 


18S 


BACCHIDES. 


Neque,  si  hoc  hodie  amfssit,  pott  id  ^fentanini  eiae  ADqoaml 
Ni.  Quid  agdl   Pai.  Quid  agat,  rogiUt  etitmf  A/.  Libet  ^  me- 

tuo.   Bj.  Quid  m^tuitl  89 
iKr.  Ne  obndxiut  filio  sim     terro.  Ba.  Mel  m^omi  umbo,  isUcc 

fiunt. 

Tuua*  Bt  iJude  ilium  censes  s^mere,  Disi  qo6d  lute  iili  ddderisi 
Htnc  T^niim  iili  sine  te  ^xorenu    Ni.  Ut  terebrii!   9atia\  ofi&r- 

miium 

Quod  mi  drat,  id  me  exoiitl    Tua  sum  opera  4%  propter  te 

lmpr6bior. 

Bj.  Nusqu&m  me  a  te  ayeil^s.  Satin'  ego  istue  Iiibeo  of&rmiiiual  85 
JVi.  Quod  sdmel  dixi,  liaud  mtktabo.  B^t.  It  dies:  ite  intro  acc^bitum. 
Fiiii  Tos  exspectint  intus.  Ni.  Quam  n6s  quidem  actutom  emdripiaf t 
Bj.  Vesper  bic  est:  sequimini.    Pai.  Ducite  nos,  qud  lubet,  taa- 

quam  addi'ctoa. 

Bj.  Lepide  ipsi  bi  snot  capti,  suis  qui  filiis  fecere  insfdlas.  JlU] 


GRBX. 

Hi  senes  nisi  fufssent  nibili  iam  inde  ab  aduleaodntla: 
Ndn  hodie  hoc  tantiim  flagitinm  ficerent  canis  c^pitibua; 
Ndqae  adeo  haec  facerdmus,  ni  antehao  ▼idissMous  fieri, 
iJt  apnd  lenonds  rivalea  filiis  fierdnt  patres. 
Sp^tatoresi  vds  valere  et  v61nmus  dare  appMdcre. 


derll  propter  viclaam  iam.  BotJIias  hit 
•nom  Tarn  pro  tamen  anll^oe,  mil  pao- 
slm.  Is  aotem  per  haoc  omnem  scenan 
pleroaqoe  tabot  asynaitelos,  alios  iam- 
blcoB,  allof  Irochalcos.  Quae  alagaUulm 
enumerare  supersedere  volaimas. 

83.  Vulg.  hone  veniam  illis.  Sed  In- 
lelllgeodos  est  solus  Mnesllochns. 

85.  Satin  ego  tsl.  k,  offirmatum? 
satlsne  certum  mihl  est,  te  Alio  esse 
condoaaiurnm.  —  Su$quam  me  a  te 
aveUeSj  ego  nomquam  abs  te  abscedam, 
nisi  certo  promlltes,  te  condonaturum. 
Sle  autem  reposilum  est  In  vulg.  quam 
V.  C.  Iiabeai:  iVc  it  quam  mea  mavel- 


lem,  at  Daourt.  aeit  ,  

Lips.  Gd.  neiiquam  memm  velUm.  M* 
pr.  nutquam  me  a»elles«  Sine  Utk 
vulg.  propter  aensaB  prtbsfl  MM. 

87.  Vett.  Lipa.  at  ed.  pr.  baaa:  eiM- 
rtmtir.  Vulg.  emoriamur.  Versas  «m 
quails  praecedens. 

89.  Sic  et  vetu  et  vulg.  Addhm  Bt 
includendum.    Abondat  enloi  ad  venia. 

Obex  5.  Vulg.  et  vett.  volumuM^  ct 
ciare  applaudere.  Metrua  traatpMi 
suadet;  queniadmoduoi  eluanodl  verbt- 
rum  Gollocailones  crebriua  tn  PlaBte'•^ 
currunt.  Cf.  Epld.  postreaio:  btmhtt 
^yrgiU  atque  esioUiia.  Atqaa  a&a 


MBTRORUM  IN  BACC] 

DBSCBIPTIO. 


Ad.  1.  Sc.  I.  TetruB.  irocb.  cataL 

Act.  I.  Sc.  II.  —  Acl.  II.  Sc.  in.  Senarii  iambici. 

Act.  III.  Sc.  L  —  ni.  Tetram.  trocb.  catal. 

Act.  III.  Sc.  IV.  Iamb,  senar. 

Act.  lU.  Sc.  v.  VI.  Tetram.  trocb.  catal. 

Act.  IT.  Sc.  I.  Senar.  iamb. 

Act.  iV.  Sc.  II.  T.  1  —  4  Trocbaici  tetr.  acat. 

T.  5  -r-  7  dimetri  anapaesticL 

T.  8  -  9  Baccbiaci  tetr. 

T.  10,  11  dimetri  Cretici  catal. 

T.  IS  —  14  tetrametri  Cretici. 

T.  15  monometer  Creticas,  clausula. 

T.  16  —  S9  dimetri  trocb.  catal. 

T.  S4  dimeter  iamb.  acat. 

T.  S5  —  S7  dimetri  trocb.  cataL 

T.  S8  *  88  iamb,  dimetri  acat. 

T.  99  tetrameter  choriambicus. 

T.  40  tetr.  trocb.  catal. 
Act.  IV.  Sc.  IIL  Y.  1      9  tetr.  trocb.  acatal. 

T.  4  —  5  dimetri  Cretici  catal.  imminuti. 

T.  <  tetr.  Cret. 

T.  7  ~  10  dimetri  Cretici  in  fine  imminuti. 

T.  11 V 19  tetr.  Cret. 

19  dimeter  Cret.  ut  4.  5. 
14  Catr.  Cret. 
19  ma  19. 

T.  19  —  90  dimetri  anapaestici. 

T.  91  —  99  dimetri  Cretici. 

T.  S4  tetr.  Irocb.  catal. 

T.  99  et  99  dimetri  iambici. 

T.  97  —  91  tetr.  Cret.  catal.  imminuti. 

▼•  99  —  199  tetr.  trocb.  catal. 
Act.  rv.  Sc.  IV.  —  VII.  Sen.  iamb. 
Act.  IV.  Sc.  VIII.     1      98  Tetr.  iamb,  acatal. 

V.  99  —  91  tetr.  trocb.  acatal. 
99.  tetr.  trocb.  catal. 

Y.  99  —  98  tetr.  iamb,  catal. 

T.  99,  40  tetr.  trocb.  catal. 

Y.  41  —  44  tetram.  iamb,  catal. 

Y.  49  tetr.  trocb.  catal. 

Y.  49  dimeter  iambicus  acat. 

Y.  47  tetr.  iamb,  acatal. 

Y.  48  tetr.  trocb.  catal. 

Y,  49  —  54  tetr.  iamb,  catal. 

Y.  55  tetr.  trocb.  catal. 

Y.  59  tetr.  anapaest,  catal. 

T.  57  —  59  tetr.  trocb.  acatal. 

Y.  90  tetr.  trocb.  catal. 


IM 


T.  61  teir.  ir.  acat. 

T.  6S  tetr.  ir.  calal. 

Y.  69,  64  tetr.  iamb.  acat. 

T.  65  —  73  locus  supposititiaa* 

T.  74  —  15S  Senarii  iambici. 
Act.  IV.  8c  IX.  tetr.  trocfa.  acatal. 
Act.  V.  Sc.  L  Y.  1,  S  tetr.  troeh.  cataL 

▼.6  —  tt  tetr.  trocb.  acatal. 
26  —  S5  tetr.  cretici  acatal. 

Y.  S6  tetr*  cM.  calal.  nl^pitu 

Y.  67     69  tetr.  cret.  acataL 

Y.  30  dimeter  anapaest. 

Y.  61  ^  33  trocb.  tetr.  eatal. 
Act.  V.  8c.  II.  Y.  t      6  trimetri  trocb. 

Y.  4  tetr.  baceb. 

Y.  5  dimeter  baccb. 

Y.  7  —  64  tetr.  baccb. 

Y.  65  —  66  tetr.  trocb.  cataL 

Y.  66  —  67  tetr.  trocb.  acatal. 

Y.  68  —  41  tetr.  anapaest. 

Y.  46  —  44  dimetri  anap.  cum  iambis  in  f. 

Y.  45  —  91  tetr.  anapaest,  intermiztis  dimetriv. 
Grex.  tetr.  trocb.  catal. 


CAPTIVI. 


DRAMATIS  PERSONAE. 

ERGASILUS,  panwilas. 
HB6I0,  tenez. 
L0RABIU8. 

PHIL0CBATE8,  nobiUs  CAptiTiu  Alius. 
TYNDARUS,  eius  0erTiis. 
ARIST0PH0NTB8,  CApUviui  AUoa. 
PURR  HE6I0NIS. 
PHlLOPOLBBf  US,  fiUns  B(egioiiU. 
STALAttMUS,  Mrma  ItagiUyafl. 
GBBX. 


SUMMARIUM. 


Bell  am  liabebant  AeloM  earn  Efleiwitas  C«al  PlMrto  Alll  vo«niiO.  Hegto 
aalem  Aelolas  doos  hab«C  Alios,  4aoram  alter  (Phllopolems}  In  bell*  capiss  eit 
ab  ElleDBlbas  emtueqao  de  praeda  a  nedlco  qnodaia  Menarche;  alter  CTyndarm) 
oliB  qaadrimalDs  ab  servo  fogtilvt  ablatas  ad  toallep  Bileaiiea  Taadilvsqae  Tbe«- 
doromedl  ealdam,  el  ab  boo  tamqaaiii  pecaliarls  illofamillas  elns  CPitUeeraiQ  datai. 
Hi  alerque  CPbiloerates  el  Tyndaras  servaa)  la  eodea  belto  ab  AetoUs  saat  capU. 
Hegie,  m  captlvnm  ilium  soom  Pbllopolemom  reeaperet,  ceaslllaai  caplt  eeesMsil 
eapilves  Elleoses,  qolbus  lUnm  motet,  et  Inter  bos  emit  Ipsea  Phllacratem  ei  Tya- 
darom,  qoem  soom  ttlnm  esse  neselt.  HI  dvo  astuto  perseaaa  later  ae  eeaunviast, 
quo  racUlos  PbUocrates  famqoam  servaa  llberetar.  Cam  ergo  Begle  BUdem  aMegit 
([Tyndarnm  esse  ratos) ,  at  la  lade  saom  iflnm  Pfdlepalemaai  liberal  am  apperttl. 
Que  lam  profecto,  eomperli  ex  alio  qaodam  eaplive,  se  deoeplnai,  at  pre  PbDi- 
erate  Tyndaram  servum  relantam.'  Iraias  IgHur  Tyadaiom  la  laplddlnaa  mltdt. 
Mox  redlt  PbUocrates  cum  Phllepoleaie ,  addoceaa  slmal  at  sermm  Btalagmami  qd 
qaadrlmnm  Ulom  llliam  absiulerat.  Per  qaem  demum  Hegia  aaaiperlt,  Tyadana 
snum  esse  llUum.  Haoc  ergo  aocersit,  Pbilocratem  ad  snes  reaUitli;  Sialagaaa 
pnnll.  —  Per  omnia  baec  Gelaslmus  paraslias  apposite  snas  partes  agll. 

Scena  eat  la  Aelella. 


AIUIUMENTDIII. 


Captiist  in  pug^na  H«f|«Bk  fUiof ; 

Alidm  quadrimiioi  fui;ie««  tervuf  lea^idil* 

Pat^r  captivos  dimiaevcalur  AHoa, 

Tantum  studeu ,  o(  gqituia  recof  ^r^t  sww> 

Et  in  ibus  e,mki  6Um  afflis^um  fiiiim.  5 

la,  4«d  caiQ  d^mina  veste  varsa  ae  B^miae^ 

Vt  teiOaiur  fecU;  ipsna  fleeHitujr; 

Bt  ia  redazit  ciptum  et  f^gitivuai  aiaMi]^ 

Indicia  eiiiiia  illiua  ag aosoil  fiUiiua. 


PROLOGUS. 

JBLos  qnda  Tideiia  stdre  htc  captWda  dnoa,  • 

nil  qui  aatant,  hi  atant  ambo,  ndit  aedent. 

Voa,  t68  m?hl  teates  ^atis  me  Terdm  ioqui. 

SeD^x  qui  bic  habitat,  Hdffio,  eat  hniitn  pater. 

Bed  ia  quo  pacto  a^nriat  auo  afbl  patri,  5 

Am&wm,  1.  81c  PaU.  at  valg*  at  vail,  oanl,  at  alia,  iaeaa  atq^e  In  raH^ate 

—  LaaK  taaen  at  Doasa:  CapHi  fuH  fabulls  plerls^oa.  Codtf.  habeiit  ciipti^ 
in  p.,  mtttaHana  oh  aiatrani  facta;  qoa  varum  falnUoy  ai  argaoiaiilam  abraiitt- 
aaa  apaa  aat,  at  aaa  elldas  aUlmam  In  chum  argult,  aniiqaitas  Capteiv^  fail- 
V.  pmgnm,  am  lagaa  pmgnady  adieaia  d  plan  fuiasa. 

IMara  paragaglaa.  —  filiu§j  bg.  PliUa-  Paob,  1.  Bos  qmo$^  pra:  flf,  ^aor, 

palaaiaa.  par  auractlonam;  sao  potius  pra:  iVo- 

9l  AUHty  pra:  altermm^  lat.  Paa-  mm,  fuot.    Dteara  aahn  vali:  Hartm 

gninm,  paalaa  Tyndaram  vacamm.   Ct.  daarum  lavamMD,  qaos  blc  vMvthi  Btara, 

V,  8,  T.  allariaa  Hegia  aat  palar.    Sad  Interclplt 

3.  >Uat,  L  a.  Bllas,  al^  arba  Ellda.  aarmaaam  ab  laauai^  qoam  allafaros  aat. 

4k  Valg^  at  yeu.  aft  nofiiai  ractipc-  Plaaa  alaiilem  aaaatraadoaeM  t.  1,  2; 

ret.   Lamb,  uti  natum  ftiiim  raatipercl.  1— *S.  ^  Batb.    Fat  ^ttot^  ax  cad. 

NoBtram  Batblaa  at  Liadaai.    ^aaai  In  Oaalfarb.  at  Blonaa.  at  Sarracan.  Ifaatr. 

Dttlla  Mpla  raperitar.  V.  C. 

5*  fbaa,  ala,  iUls.     Sic  Totg.   —  9.  Sic  V.  €.  at  vulg.  —  VatV  IHi 

Vatt.  MM,  all  cdd.  —  Laaib.  mtariki.  qui  $ianij  U  aiant  hie  ambo,  aoa  ta- 

—  aifia  oaiiaittaiy  L  a.  Paagainni  aau  atnU  Belli.  Uli^  quim  atonl  hie  ^ 
Tyadanun,  if  ant  ambo,  non  tedent.    Lamb.  JlUa 

€L  aao  ciini  ilamiaa,  i.  a.  PbUactata^  qmi  oHamif  ii  §kini  amboy  nen  teifeal. 

—  fl^etle  aoraa  oa  nomine  ^  L  a.  vaata  Dauaa.  Hil  oatonl,  ti  st.  —  V. 
iadataa  PnUacraUs ,  dam  Ula  TyadaiL  Hit  L  a.  q.  sUm,  ant  tMAn. 

7.  tU  mmiUaiur^  sc.  Pbilacraiaa.   Da  8.  Omaaa  add.:  Fat,  vat.  Batb.  Aa 

fabnlaa  aamlna  boc  teneadav,  lagi  Iliad  vot ,  ax  Mbb.  Camer.  Al  Palt.  6.  naafr. 

la  amaibaa  add.  antt.  Capieivei^  item  In  lda»  Lindaaannoa. 

testa  ttbiqaa  in  vaiL  Ulad  verbap  aati-  93m  Fall,  at  vaig.      Tail,  taa  aAt 

qaa  acElpiam  iavanirl,  at  at  aUa  aili|ta»  terviai  pota^  Lamb^  In  aaHa,  at  val«^ 

V.  6.  cauM,  fugiiivoi  nam.  caaV)  vi-  in  texMi  aiua  amiaa«m  aat  ana.  Ha- 


188 


PmOLOGUB. 


Id  ego  hfc  apud  Toa  pr^loqoar,  ai  operim  datia. 

Seni  hufc  fuerunt  filii  natf  duo; 

Alidm  qoadrimum  pderum  aervoa  adrpoit, 

Eumque  hiue  profogiena  v^ndidit  in  Alide 

Patrid  hoiuace.   lam  h6c  tenetiaY  —  6ptamani  eat!  —  II 

Negat  Mrcle  ille  dliimoa.  —  Acc^ditol  — 

Si  n6n,  ubi  aedeaa,  i6cua  eat,  eat,  ubi  imbulea: 

Quando  histrionem  cdgia  mendicirier. 

Ego      tua  causa,  ne  ^rrea,  non  raptAraa  aam. 

Voa,  qui  potestia  6pe  Toatra  cena^rier,  M 

Acdpite  reiiquom:  ilieno  uti  nihil  moror. 

Fugiti?ua  iiie,  ut  dixeram  ante,  hui^  P^^ri^ 

Domo  qu^m  profugiena  ddminum  abatalerat,  Tffodidil. 

Hie  pdstquam  hunc  emit,  d^dit  eum  huic  gnati  ano 

Pecdiiarero,  quia  quasi  una  aetia  erat.  21 

Hie  n^nc  domi  aervit  si&o  patri,  nee  aeit  pater. 

Enirov^ro  di  nos  quisi  piiaa  homin^a  habent 

Ratidnem  habetis,  qudmodo  unum  amiaerit. 

Postqu&m  beiiigerant  A^toii  cum  Aliia: 

Ut  fit  in  beilo,  cipitnr  alter  ffliua. 

Mediciis  Menarchua  ^mit  ibidem  in  Alide. 

Coepit  captivos  cdmmercari  hie  Alios: 

Si  qu^m  reperir^  pdsaet,  qui  mut^t  auom 

Illdm  capti?om;  hunc  auum  ease  neacit,  qui  domi  eal. 

Et  qudniam  heri  inde  audivit  de  aummd  loco  W 

Summdque  genere  ciptum  eaae  equitem  Aliura^ 

clprocoQ  $ibi  at  aUas  sImUUar  abaniUt.  raUnera  apod  we        aao4  bmw  bw 

Cf.  infra  v.  46,  50.  Amph.  f,  1,  116.  est,  sed  vaatrum,  1.  a.  reUQOMi  iv- 

6.   Vett.  omittaot   hie;   babet  volg.  raiionem;  qoonlam  dixerat:  aee^tfe  rdi- 

Lamb.  quum,    Qood  aotem  qola  acclpit  at- 


9.  Mide,  1.  e.  Elide.  —  Vett.  et  blc  clpere  debet,  eiua  Ipsa  est 

at  ublque  Aulide^  uti  6  PaU.  —  No-  noo  is,   queiii    illad  exkUtera  opaiMt 

str.  V.  C.  Cf.  Cisiell.  I,  3,  40. 

11.  ille  uUimuaf  spectatorum  aliquis,      17.  FugitivuM  tUe,  sc.  semiB,  Stir 
forte  servus,   qui  nibil  solverat,  nee  lagmus.  —  Atitiif,  sc.  PhUecratls. 
reperire  locam  poterat,  ideoque  ultlmus      18.  dominum^  1.  e.  hert  sol  tOn, 
sedebat  aut  stabat.   V.  ad  Asia.  prol.  v.  Paegniom,  postea  Tyodaram  vacaiaa. 
5.  Poen.  prol.  23 — 27.   —   accedito.      20.  peculiarem*    Cf.  Asia.  Ill,  1,  H. 
locose  earn  quasi  ad  se  citai ,  dlctoras  37.   Aul.  Ill,  4,  7. 

senlentlam.    Unde  non  est  quod  legs-      27.  Aic,  sc.  Hegio. 
mos:  abBcedito^  at  Rostlus  voluit,  con-      28.  qui  mutet  Buum,    8lc  cui  Pal. 

tra  omnium  codicum  auctoritatem.  —  Lin-  2.  Boita.  Cf.  I,  1,  33.  —  Kdd.  vau.  aah 

dem.  illic  uli,  nes  et  V.  C:  cum  quo  mutet  mam. 

12.  est,  ubi  ambule$,  sc.  foras,  extra  80.  Volg.  indeaudivU^  h.  e.  exAIKt 
Uieatrum.  sea  EHde;  at  Rhodo  meremtor  !■  Ai»- 

13.  mendicarier,  sc.  quU  nihil  sol  vis,  naria  II,  4,  92.  Bed  nesola  an  wtHm 
nibll  babes.  Alii  sic:  quia  opus  est,  at  Bothe:  indaudivit^  pre:  inaudimi^  wA 
tai  causa  bistrlo  sibl  obtnndat  vocem,  in  yidetar  legendom  esse  ex  V.  C  ai  ad 
qna  el  ana  quaesius;  Ita  nt  postea  coactus  qalbusdam  in  locis  sine  dobio 


faerit  mendicare.  est.  Recepit  LInd. 

15.  ope  ve$tra,  b.  e.  opibus  veslris;  at.  e^uitcm  Mium.  Sle  recta  vUg: 
qnl  non  capita  censemlni,  at  paoperes,  et  Lamb.  —  Vett.  et  hlc  habeni  flltensa, 
Ideoqoe  solvistis  pro  speciando.  et  In  prologo  v.  8.  oUerot,  ortoa  ex 

16.  oii'cno  uti  nihU  marar ,  I.  e.  nolo  aUum  et  aUoi  parperam  faitaUacUa.  Blae- 


Pbologui. 


18B 


i  pr^tio  ptnit,  filio  dam  pdrceret: 
Sncilitre  ot  fidlius  poasdt  domam, 
t  h68ce  de  pnieda  imbo  de  qoteattfribus. 
\  n&tem  inter  seae  hi&nc  coofinxen&nft  dolum,  35 
picio  hi€  aenros  sdum  herum  hinc  tmitUt  domum. 
le  inter  se  commi&tant  Testem  et  n^mint; 
vocttur  Pbnocrttes,  hie  Tyndarua; 
la  dlic,  hie  illiua  h6die  fert  im^inem. 
lie  bddie  expediet  bine  doete  falUciam  40 
dum  berum  faciet  bliertatia  c^mpotem, 
Unique  pacto  frdtrem  aervabft  auom, 
ic^mque  faciet  Ifberum  in  patriam  dd  patrem 
lidena,  itidem  nt  aa^pe  itm  in  multfa  loeia 
fnaciena  quia  f^it,  quam  pruddna,  boni.  45 
fnacientea  ada  aibi  faliicia 
dmpararant  dt  confinxeh&nt  dolum, 
le  hi  commenti  i6  aua  aent^ntia, 
D  a^rvitute  bic  dd  auum  manedt  patrem. 
idnc  i^norana  ai&o  aibi  aervft  patri.  50 
dnculi  qoantf  aunt,  quum  rec^^itol 
I  r^  agetur  ndbis ,  vobia  fibula, 
^tiam  eat,  paucia  y6u  quod  monitos  vdluerim. 
kto  expediet,  fdbulae  buio  operam  dare, 
pdrtractate  fieta  eat,  neque  item  at  c^terae;  65 
le  apt&rcidici  inaunt  Tirana  immemordbilea; 
B^ue  periurua  l^o  eat,  nee  meretrix  mala, 
le  mflea  gloridana.    Ne  vereimini, 
b^llum  Aetolia  ^aae  dixi  cum  Aliia: 


hlaa  ex  Leid.  A  at  Langiaiilf 
laco:  tquiiem  d  alierum^  ne, 
MB  et  Tyaaarum.  Scribit  lamen : 
t  la  cadd.  Bed  de  servo  nlhU 
Heala;  eailt  lamen,  quia  Piaio- 
■arat.  Totam  versom  vett.  elc : 
M  gtnere  eopfum,  eftom  e^- 
rm.  Palatini  pleriqne:  e^iiitem 
Satan  6:  oiinm. 

caaneilfarc  ne.  eum,  enm  redu- 
idknere,  reeipere.  Sle  Seenn 
60.  ilium  eonfido  domum  in 
nt  wu  recaneiliaaere.  Ibid. 
I  r,  22. 

III.  et  Pall.  Htfce,  antique  pro 
>d  V.  C.  et  vulg. 
la  vnlff.  et  vett.  et  Lamb.  — 
t  Undeaiannas  In  editlone  prlore : 
kmc  8€r9U8   iervum  herum 
I— inai,  quia  script  am  fuerlt  In 
d.  el  Meaac.  seimm. 
a.  emUU  kodie, 
•  Talf.  et  vett.  —  Bothlae 
H:  doeU  expediet  kane  f. 
hlaa      til  In  ine  liabet  venas 


52.  Pleromqae  eanlrarlam  accidll,  at 
nlmpUclores  saltern  spectaiores  res  vere 
agl  ere4ani,  aistrlonlbns  antem  fabnla 
sit  vere  fabnla.  Bed  prologas,  nt  mo- 
destns,  snum  Ingenlnm  extennat,  spa- 
ciatornm  exiolUt  saplenilam.  —  Bath. 
/a6iiiae. 

55.  l^on  perfracfote,  L  a.  non  Ha, 
nt  tractailones  aut  contrectatlones  sc.  fe- 
mlnarnm  In  ea  occnrrant,  a  verbo  Ira- 
Clare.  Cf.  As.  I,  3,  71.  Si  papHlam 
periraeiavii  f  1.  e.  contrectavit.  Cas. 
IV,  4.  ad  in.  Quid  tu  ergo  ftanc, 
quaeio,  iraetaa  tarn?  et  vs.  seq.  Cf. 
Asin.  Ill,  1,  20.  Baccb.  II,  2,  23.  Rnd. 
2,  4,  7.  Bothlns  tamen,  et  com  ea 
Llndemannns:  /Vom  pertractate^  Idqua 
ezpUcant:  diligenter,  qnamqnam  nulla 
loco  allaio.  Quam  stuKus  autem  fberlt 
poets,  qui  ipse  dlzerlt,  ^eliqoas  suaa 
fabttlas  IndUlgenter  esse  facias  I  —  AlU, 
qnl  vnlgatam  sequnntor,  Idem  esse  exl- 
siimant,  qnod:  non  nti'lole,  nt  et  Lam- 
blnns;  perperam. 

56.  fmmefnora&i7ef ,  memoraiu  Indlgni, 
Imprabl. 


100 


CAPTIVI. 


Foria  fUic  extra  sc^oam  flent  pro^iia: 

Nam  hoc  pf^ne  iniquom  eat  CtSmico  chortfgio, 

Coniri  desiibito  ^^re  noa  tra^ot^diam. 

Proin,  af  quia  pug^nam  exap^ctat,  litia  ctfntrahat: 

Valdntiorem  ndctna  adroraariam 

Si  erit,  ego  faciam,  ut  ptignain  iDapectet  ndn  bonam, 

Adeo  tki  apectare  pdstea  omneia  6derif. 

Abe6.    Vaiete,  iudicea  iuatfaaniiii 

Doling  bellique  du^llatorea  dptuini! 


60 


65 


ACTUS  I.   SCfiNA  I. 


EROASiLVS. 


luv^ntoa  Domen  iodidit  acort6  mihi, 

Eo  quia  fn?ocatua  a61eo  eaae  in  conWTio. 

Scio,  abstirde  dictum  hoc  d^rlaorea  dfcere; 

At  efo  A\o^  recte:  nam  fn  conTivid  aibi 

Amitor,  taloa  qu6m  iaclt^  acortum  fnvocat. 

Eatne  invocatum,  an  n6n  esti    Eat  planfaaume. 

Verum  hdrcle:  verum  n6a  paraaiti  pUniua, 

Quoa  nAnquam  quiaquam  n^qne  vocat  neque  fnvocat; 

Quaai  m^rea  aemper  ^dimua  alient&m  cibam. 

IJbi  r^a  prolatae  aiint,  quom  rua  homin^a  eunt. 


10 


5 


58.  Pfeque  miles  ghrio9u»y  vMeUeet      1.  Cf.  MaBaeckai.  I,  1.  1. 
at  In  Ipso  MIlKe ,  et  BacchldlXiw »  et      2,  invoeaiuiy  h,  e.  naa  lavUalaa.  Bed 


58.  Sic.  V.  C.  a.  m.  sec,  qoam  prioa  Invocarl  eUam  aolebanl  vel  faiier  Mben- 

fulsset  etae  ne  veremini.     Veil.  Ktiam  dum  vel  ludendum  poellae,  h.  e.  appel- 

tte  vereamini.    Both.  iVeti  v.  Vulg.  Ne  larl.    Cf.  Asin.  IV,  1,  31.    Ctnm  I'ortat, 

V,  Lamb.  Rtiamne.    At  in  notls:  iVe.  Te,  ne  dicaU  el  Ibid.  V,  S,  55.  Te, 

61.  choragium  sing,  vel  conclave,  In  Philenium^  mihi!  Siloh.  V,  4,  27.  i^enc 

qoo  se  ornabant  et  apparabant  rel  agen-  vos!  bene  nos!  bene  te!  bene  me!  bene 

dae  bistrloneSf  ot  legltar  \irrav.  V,  9;  nostram  etiam  Stephaniwm!  Carcol. 

vel  ornaroenta  instrumeniumque  scenlcom,  II,   8,  77.  invoe&t  Plane$imm.  Qnia 

ut  Plin.  XXXVI,  24.  Cic.  ad  Herenn.  IV,  50.  Igltnr   Invocabantur   poellae ,  parasllas 

63.  tiles  contrahat.,  Is  Ipse  slbi  Utem  autem   pleruraqae   Invocaius  aderat  la 

com  alio  qooplam  conirahat.  convhiis,  Ideo  is  scortam  appellabatur. 

65.  ego  faciam^  I.  e.  llet  profecto.  —       6.  on  non  est?  est  pi.  Sic  Lamb,  et 

Portasse  in 'his  poeta  adversario  cuidam  Dousa.    In  vulg.  el  Botb.  et  Llnd.  prlas 

tecte  mlnator.  est  desideralur,  ot  et  In  vett.  quae  tanea 

68.   domi   bellique   trahi  possant  ad  signum  Interrogatlonls  babent  post  est. 

valete.     Sic  valg.,   quae  habet  comma  —  Vult  autem,  scortom  recte  did  poaae 

post  bellique,   Acidalios  domi  iungit  cum  invocatum. 

indices  iustissimi;  bellique  autem  cum      7.  Verum  hercle,  sc.  eat.  venm 

duellatores  o/jfimi,  uti  el  Bothius.  Lin-  fi.  f>.  planius^  h.  e.  malorl  etlam  lore 

demannus  autem  uirumque  ad  duellatores  Invocail  dicimur.    Sic  distlngoll  Laaibl- 

opt.  Ego  magls  accede  ad  Acidalii  ratio*  nus.    Vett.  autem  hoc  omni  verau  Bol- 

nem.    Nam  dumi  duellatores  neque  per  lam  babent  Interpunctlonem ,  ai,  aleat  et 

locum  dixerit  Plautos.  in  vulgaia,  verum  verum  quasi  all  pre 

Act.  I.  Sc.  /.    Prodit  Ergasllus  pa-  verum  enimvero.     Post  planius  Lamb, 

rasiius,  conquerens  et  de  fortunis  suis,  habet  punctum,  vulg.  et  reliqui  comma, 
et  quod  Philopolemus ,  lleglonis  Alius,       10.  res  prolatae,  nh\  ferlae  sOBt  la 

qoem  regem  suum  diclt,  h.  e.  fauiorem  lodiclis  negotiiaqoe  forenalbua.  Cto.  Kplsi. 

et  patronum,  ab  hostlboa  ait  captaa.  XIV,  5.  meam  $tultam  verec«iitfi«m» 


Curculione,  Poenolo,  Truculenlo. 


duplex  Ineat  seoaua  hole  vocabolo;  nam 


AcTiri  I.   ScfiNA  I. 


101 


SimM  prolfttae  tin  %mt  noBtrit  d<!ottbni. 
Qumti,  c^m  caletur,  o6ehIeae  in  occalt6  hteiit, 
So6  aibi  succo  ?f?nnt,  rog  si  ntfn  cadit: 
Mm  ptraaiti  T6bu%  prolttia  Itieot 

In  occ^to^  migeri  vfctitant  aucc6  auo,  15 

Dam  iT&ri  rurant  hdmlnea^  qnoa  lifdrriant. 

Prolitia  rebua  piraaiti  venitid 

Snmua;  qoindo  rure  rtSdieroot,  Moidaaici 

Odidaiciqoe  et  mdltum  incommodiaUci. 

Et  liic  qoidem,  hercle,  niai  qui  colapboa  pdrpeii  £0 

Potfa  paraaltoa,  Mngiqoe  aulaa  iu  caput, 

Vel  ire  ^xtra  portam  Trigemioam  ad  aaccikm  licet. 

Qaod  mfhi  ne  eveniat,  ndnnullum  periculttm  eat. 

Nam  pdatqnam  meua  rex  dat  potitua  hdatium,  — 

Ita  nt&nc  beliigerant  A^toii  cum  Aliia:  25 

Nam  Aet61ia  haec  eat :  illic  captua  'at  in  Alide 

Philopdlemua,  huiua  H^gionia  fiiiua, 

Senfa,  qui  hie  habitat;  quae  a^dea  lamentdriae 

Mihi  atint,  qnaa  quotienaci&nque  conapicid,  flee. 

Nunc  hie  occepit  quadatum  hunc  fiiil  gritia  SO 

Inhondatum  et  maxume  ilienum  iogenid  auo: 

Hominda  captivos  cdmmercatur,  af  queat 

Aliquem  in?enire,  at&om  qui  mutet  filinm; 

Quod  dgo  quidem  nimi'a  quam  cupio  ut  impetret: 

Nam  ni  Hium  recipit,  nihil  eat,  quo  me  rdcipiam:  86 

Nulld  iuTentutia  dat  apea:  aeae  omnda  amant. 

lite  ddmnm  antiquia  dat  adulescena  mdribua, 

l{a#iM  ndnquam  Toltum  trinquiilavi  gritiia. 


UgtiH  volutrim  ante  ret  prolota*,  etc. 
•I  m4  0«Nit.  Fniir.  Ill,  tp,  alt.  res  pro- 
Mm;  m4  nHerregiitifR  eomiiia  addncta. 
It.  Ai  osleftir,  cf.  True.  1,  I,  46. 

16.  MtaNie:  ,,niraiit,  dom  nisilcaii- 
tar/*  —  fiiet  ligwWant,  apad  qaes 

17.  Miiafiej,  miieri,  vil  venttlct  ctnes. 
onlct,  I.  e.  ellas,  clneris  plenee. 

Cf.  Curt.  8,  98.  Ble  et  a  Nonio  ciiaiur 
rmm  m  AmphlcrooM ,  aodle  noa 
edaaa:  Mpiime  iure  nrfringutur  ella 
em€ri§  m  cajwt* 

98.  Sle  vilf .  ^  Vett.  Vel  exirm  por- 
tmm  ire  irigeminam  ad  taeculum  luet, 
Parla  Tilgeailoa  eat  porta  Ostiensls,  tb 
Haradla  CorittUsqne  sic  dicta.  Ibi  vl- 
dealar  eeocUlabala  foiiiae  niendicanilum, 
qola  eo  molil  plerumqoe  homines  com- 
seabant.  —  Boib.  et  LInd.  yd  extra 
p#ffaw  TV.  ad,  saccum  Uieet  Vel 
fuaA  eUdeadam,  ofl  et  Ampb.  8,  2,  36. 

24.  rex,  1.  e.  patronos.  Cf.  Asia.  V, 
>,  —  eft  poMiis  Aoffium,  b.  e.  in 
hoatlaai  patestatem  venlt.  Sic  Ampb.  I, 
1,  25.  eifm  aviic  potivii  paUr  MenH- 


iutU.  Abrampltor  conatraeHo^  laterpd- 
latorque  quaal  pareatbesl:  ha  nunc  ote. 
colas  tamen  slgna  non  exIsUmo  addenda, 
qoia  ibceriam,  obi  flnlatar.  Potest  ealm 
apodosis  ordirl  a  v.  28 :  quae  aedei  lo- 
fnenloriae,  quasi  sit  pro:  hae  aeden  t; 
potest  a  V.  80;  potest  et  a  v.  85.  Ita- 
qoe  rellnqaendum  lectori.  Clandaot  Botb. 
et  Lind.  v.  29  ad.  v.  fleo. 

26.  iUie  monosyllabom:  ilVc.  Sic  ao- 
tem  volg.  —  Veil,  illie  ett  capitis  in 
quod  et  Bothe.  Lindemannas  In  edit.  I. 
elecerat  t72ic.   At  potlus,  si  quid,  eU- 
clendum  tn,  legendomque  eaptutt. 

81.  Veil,  et  Botlh  hihonettum  etmms. 
Volg.  om.  ef. 

88.  Kdd.  mum  ^iticum  m.  /.  Al. 
fttttm  commutet.  Sensns:  cnhia  ape 
snum  dllum  reciplat.   Cf.  I,  2,  62. 

34  —  89.  HI  Tersus  in  vnlg.  veit.  Lamb, 
legunlor  scena  seq.  post  v.  16.,  nnde 
recte  a  Bolblo  buc  sunt  Iranslati,  ex  Acl- 
dalU  sententla.  In  cod.  PaJ.  4.  ad  oram 
V.  34.  adscrlplom :  deficit^  lacunae  sigoo. 

38.  iranqniUavi  f  qnem  nunqnam  dlde 
allqne  urbaao  aique  fbceio  exbllaravl. 


102 


CAPTIVI. 


Condf^e  est  pater  ^iua  moratus  m^ribui. 

Nunc  id  eum  perg^am.  S^d  aperitur  datium,  40 
Unde  aituritate  aadpe  ego  exii  ^briua. 


ACTUS  L   SCENA  II. 

HEGIO.    LORARIUS.  ERQASILV8. 
H.  Ad?6rte  animuin^  aia^  tu.   fatoa  captives  duos, 
Herf  qnoa  emi  dd  praeda  a  qoaeatdribua, 
Hia  fndito  catdnaa  aingnUriaa; 
latia  maiorea,  qufbua  aunt  Tinctf,  ddmito. 
Sinito  imbulare,  af  foria,  ai  intua  Tolent; 
Sed  uti  Adaerventur  migna  dilig^ntia. 
Lib^r  captivoa  ivia  ferae  conafmilia  eat: 
Sem^l  fugiendi  af  data  eat  occAaio, 
Satia  ^t;  nunquam  poatflla  poaaia  pr^ndere. 
Lo.  Omn^  profecto  liberi  lub^ntiua 
Sumua^  qu&m  aervimua.    H.  N6n  Tidere  ita  it  quidem. 
Lo.  Si  n6n  eat^  quod  dem,  mdne  via  dem  ipae  in  pedeaf 
H.  Si  ddderia,  erit  ext^mplo  inlhi,  quod  d^  tibi. 
Li>.  Avia       ferae  conafmilem  faciam^  ut  pra^dicaa. 
H,  Ita  ut  dfcia;  nam  ai  fixia,  te  in  careim  dabo. 
Sed  a&tia  verborum  eat.   Cdra^  quae  iuaai,  dtque  abl. 
Ego  ibo  ad  fratrem  ad  ilioa  captifda  meoa; 
Viaim,  ne  nocte  hac  qnfdpiam  turbdverint; 
Inde  m^  continuo  r^cipiam  rurada  domum. 


10 


15 


qnia  mercedem  aliquam  «b  eo  repor(aa« 
t«m.  Sic  y^Xav  de  marl  tranquilUorl 
apod  Graecos. 

39.  Transponunt  Botb.  et  Lindem. 
Condigne  pater  at  ei.  —  De  v.  con- 
digne  v.  Aul.  Ill,  4,  6.  Sendus:  pari- 
ter  utI  flllug,  ita  et  pater  moraius  est 
erga  me. 

j4ct,  L  Sc.  IL  Prodeant  captivi  duo 
catenls  vincti,  qoos  dacit  lorarius;  dein 
Hegio,  qui  eos  commendat  lorarlo  sue 
servo  Cde  quo  genere  servorum  cf.  Cell. 
X.  3.  ad  flnO;  Delude  Ergasilum  parasl- 
tum  ad  se  lovliat. 

1.  Istos  captivos  duos,  accusativl  sunt 
attraciionis,  pendenles  ab  v.  emi.  Nam 
proprle  deberent  esse  daiivl:  htis  ca- 
ptivis  duobusy  sc.  indito  catenas  singu- 
larias.  SlmllUer  Prologo  v.  1 .  Hos  quos, 

2.  Vulg.  et  vett.  Here  quos  emi  de 
praeda,  de  quaestoribus.  —  Mutavlt 
Botbius:  //ere  quos  de  praeda  emi,  de 
quaestoribus,  ratus  transposilionem  esse 
factam  versus  causa ;  non  autem  posse 
recte  legl  de  praeda,  de  quaestoribus, 
Ac  sane  II,  3,  93  legitur:  Cdnstabilivi, 

mm  illos  emi  d6  praeda  a  quaestd- 
Unde  et  blc  lege:  Heri  quos  emi 


amum 


de  pratda  a  qumettonbui,  praeaaittaa 
quum  codd.  plerlqaa  keri  kabeant,  bob 

here. 

8.  singularias ,  quibus  •ppoBBBtur 
staiim  catenae  maiores  v.  4.  Sunt  igltur 
leviores.  Apnd  Gellium  XVII,  9.  littrae 
singulariae  sunt  literae  (Buclutaben) 
slngulatim,  non  syllabatlm,  scriptae;  se- 
paratae  inter  se.  Ideo  blc  qaoque  for- 
tasse  separailonis  ab  reliquis  captivia 
potest  notio  subesse:  besondere^  aparte, 

7.  avis  ferae.  Vett.  avis  feri,  at  et 
V.  14.  Sed  vulg.  ferae.  Diailngoantnr 
enim  in  iure  Romano  aves  ferae  ab  avi- 
bus  mansueils  et  non  feris,  ut  iBSiilot. 
llbro  II.  tit.  1.  —  Pall.  5  et  6  ferae,  4 
et  V.  C.  /ere. 

9.  Sic  vett.  et  Botb.  et  V.  C.  lineola 
lamen  super  lit.  a  ducta.  —  Vulg.  post 
CI.  e.  postea}  illam,  ut  plerique  cdd.  Pall. 

12.  quod  dem,  sc.  tlbl  pro  libertate 
mea. 

15.  Ita  ut  diciSf  sc.  turn  tibl  folunim 
esset. 

17.  Quae  bic  In  vulg.  sequuntor,  supra 
dedimus  Sc.  I.  v.  34  —  39.  com  Botbio 
et  Liodeauuino. 


Actus  I.   Scbna  IL  liNI 

E.  A^egre  ^st  mi,  linnc  facere  qua^stum  carcerdrium  20 

Propter  8ui  gnati  miseriam  miseriini  seDem; 

Sed  si  ullo  pacto  ilie  hue  coDcilian  potest, 

Vel  c&rnificioam  hiiDC  facere  possum  pc^rpeti. 

H.  Quis  hie  16quitur?   E.  Ego,  qui  tu6  moerore  m&ceror, 

Macdsco,  consendsco,  et  tabescd  miser.  25 

Oasa  &tque  peilis  sum  miser  macritudine, 

Neque  unquam  quidquam  md  iuvat,  quod  ed6  domi; 

Foris  iliquantillum  ^tiam,  quod  gusto  ^  id  beat. 

H.  Ergdsiie,  salve.    E,  Di  te  bene  ament,  Hdgio. 

H.  Ne  fle.    JS.  tgon'  ilium  Don  fleam?  egone  non  ddfleam  30 

Taiem  idulescentem?    H.  Sdmper  sensi  fi'iio 

Meo  te  ^sse  amicum,  et  liium  intellexi  tibi. 

JS.  Tum  ddnique  homines  ndstra  inteliegimua  bona, 

Quum,  quae  fn  potestate  habuimus,  ea  amisimus. 

Ego,  p6stquam  gnatus  tuus  potitust  hdstium,  35 

Expdrtns,  quanti  fuerit,  nunc  desidero. 

H.  Aiienus  quom  eius  incdmmodum  tarn  aegrd  feras: 

Quid  m^  patrem  par  fdcere  est,  quoi  ilie  est  Unicu«?  ^ 

E.  Alidnus  ego?  ali^nus  iliil    Ah,  Hdgio, 

Nunqnam  istuc  dixis,  n^que  aniraum  induxis  tuom!  40 
Tibi  ilie  unicust;  mi  etiam  unico  magis  unicus. 
H.  Laud6,  malum  quom  amlci  tuiim  ducfs  malum. 
Nunc  hihe  bonum  auimum.    E.  Eheu!    H.  Huic  ill^d  dolet, 
•  Quia  nunc  remissus  dst  edundi  exdrcitus. 

NuUAmne  iuterea  ndctua,  qui  posset  tibi  45 

Rerofssum,  quem  duxti,  fmperare  exdrcitum? 

JS.  Quid  crddis?   Fugitant  6mnes  banc  provfnciam, 

Posteiquam  captus  dst  Phiiopoiemus  tuos. 

H.  Nod  p61  mirandum  est,  fugitare  banc  provinciam: 

Maltfg  et  multigdneribus  opus  c-st  tibi  50 

Militibus.    Primumdum  dpus  est  pistoridnsibus: 

Eor^m  aunt  aliquot  genera  pistoriensium; 

Opds  paniceis;  6pus  piacentinis  qiioque; 


29L  kne  condliari,  hue  reduci;  effici 
Hi  revenist  domum.    Cf.  Prolog,  v.  33. 

96.  Volg.  tum  miner  a  macritudine, 
VetC.  summiteram  macritudine.  Bo(b. 
tum  miaer  a  macr.  Liod.  I.  ot  nos; 
II:  tiim,  miter,  macrit. 

28.  aliquantillum ,  b.  e.  parum.  item 
ac  me  luvat,  beal;  non  at  antehac. 

33.  TeU.  el  Botb.  Tum  denique  om- 
n€9,    Pareus:  Tum  demum  hominct, 

46.  Volg.  et  vett.  et  Pall.  5.  quem 
dixii.  Nostrum  Lind.  I.  —  II  quem 
disi.  V.  C.  quem  dixit.  —  remisaum 
txercitum.  Cic.  Pliilipp.  8.  exercitum 
depono^  provinciam  remitto.  Forie :  auf 
Vrlaub.  Exerciius  autem  sunt  piitiores, 
coqai,.  inrdelani  etc.  et  quos  infra  no« 


minat,  ad  convivia  apparanda  necessarit 
Cf.  V.  53. 

46.  imperare  tibi  vel  est:  conscribere 
in  tuum  usum,  sicuti  dicimas  Imperare 
pecuniam,  b.  e.  exigere;  vel:  imperare 
tibi  ut  ipse  cogas  exercitum,  argento 
dato,  quo  emas  opsonium,  slve  opaones; 
quam  parasitorum  fuisse  provinciam, 
testaiur  111,  1,  14:  lp$i  opsonant,  quae 
parasitorum  ante  erat  provincia.  Iia- 
que  boc  reciius.  Ceterum  cf.  Mil.  4, 4,  23. 

48.  Sic  veit. ,  omissis,  quae  in  vulg. 
Boib.  Lind.  leguntur:  Quoi  ohtigerat. 
Aique  ita  mibi  roulio  commodior  et  sen- 
sus  et  uraiio  existere  videtur. 

51.  primumdum.  Sic  vulg.  Lind.  — 
Botb.  cum  vett:  primodum.  —  pisto- 
rientibutf  b.  e.  pistoribus;  simul  faceia 


CAPTIVI. 


Opus  tifirdetanii;  6pu8  est  flcedulteibot; 

Itm  mdritumi  omnet  mflitet  opus  tt&al  tibi.  8B 

K.  Uft  flftdpe  flumnift  ing^nit  In  occulM  Uteati 

Hie  qu4li8  imper^tor  nanc  prifilat  esll 

H.  Iltbe  ni4do  boDum  ■nimaiD:  mm  fllam  conlidd  dmiui 

In  his  diebufl  mil  reconciiiiMere: 

Nam  eccum  hie  ctptiTom  idalcMcntem  Aliom,  M 

Prognitum  geaere  lAmmo  el  •ummii  diviUit: 

Hoe  fllum  me  malire  eonlidd  fore. 

K.  lU  dl  deteque  ftxint!   H.  Sed  nnm  qnd  forae 

Voeilue  ad  ciMfnamI       Nnequam,  qnM  eeiaai. 

Sed  quid  lu  id  quaerit)  ML  QtOa  ml  eel  naUlfi  dice:  65 

PropMrca  le  Tocdri  ad  ceeniae  Toie. 

Fae^te  diclnml   IT.  8M  ei  panxlllta  potca 
ConU^nlue  eeee.   E.  N<  pcrpansillte  OMdo: 
Nam  telde  me  adeidno  Tkin  deieetd  demi: 

Age^  ele^  roga!   if.  Emiamt  jK  Niei  qni  iMllerem  dfferet,  fO 


M  Ptofikewe  •»pM  PiMril  fmmnUmm^  ec  ceraMf ,  el  ek  ace.  ab- 

«lv»»«  M  tt  ptor«iltMit»  iHaittM  ei  MiMea.  le  eaee.  Mm:  ftrpmuxil- 

fMeii  nMvMlMi  tecte.  Urn  wamim^  ee.  apfMes.  ffeei  hoc  doml 

a4«  tiinl«l«iiw«  eil  leNee  iweeeu  aeec«.  —         «i  veie.  pamnlktm  ec 

ate  elMHer  <rt  eti  TeHnif  papelai  IKetL    AifB*  alt  BMfe.  ai  Uai.,  qal 

MlaeaeWM  ai  Qatl«a.      fkeMtMAM^  prnxtlaai  ak  fittaaipn  pmillMpar  caa- 

eel  tcaMea  veaieau    M  ffcaielaa  itMa,  ailiei:  „aaapaBeet  paraaitaa, 
treat  t«  vlcea  Rwaaa. 
aeeuilileai  eilaaa  ete«M  i 

Mk  eiarjlean\  eel 
leaeea  etearia. 

6a.  rataarjlieMcra,  1.  a. 
ram  aaaa,  rtemieraB. 

AllNrt.  aoB  3Nb  AanMni  eeiaa  vliaier  prae- 

eVt  VMlff*  confide.    U€4  velL  twfido^  Uumimm  ae  atfwaa  y€>|wwjrtilitai;  priag 

HI  Hii|tra  V.  58.  aiYcieiaa,  ai  ■allaai  aUkI;  paaieriaa 

til.  Nic  vulg.  et  veit.  soppL  ef,  qaad  aaiMieaaM,  aa  acfaeatia.  Adamat  aatem 

aftitli  lloililus  et  Lind.  at  et  Laaib.  el  paraaltaa  aatc  itelaail^'a,  at  vs.  28. 

liMbni  Pal.  3.  a  m.  prima,  et  Pal.  I.  a.  mUqmmmiUhm,    mae  Hegia  elaa  aaraio- 

IN.  neo.  —  In  sequentlbuif  veit.    Nub-  neai  Uakaiar.  —  BaiUaa  ene  ble  posl- 


yucim  pol  quod  tciam.    Lamb.   A'vt-  lam  dacH  pra:  c4<ra.  —  Da  panzUlo  et 

quam  equidem,  quod  aeiam.   Ego  creda  perpaaxilla  cf.  Paca.  9,  1,  3&. 

legeodum    per    diaeresia   coenam^    a(  70.               ragv.  81c  valg.  at  rett. ; 

Caa.  IV,  J,  18.    Cupiunt  extnidere  in-  priar  laam  tribaftt  Hcelaal;  vail,  recte 

eoinem   ex  aedibui.     Sic  coepi  Aal.  KrgM»U:  £ai  aaia  aiipalaaoato  fbnaala, 

IV,  8,  3.  qaaa  rogaado,  a.  e.  laierragaada  et  pro- 

65.  Vett.  Sed  quid  tarn  id  qu.  Nealr.  mhteada  iebai.     Cf.  lacaai  aa  da  re 

V.  C.  et  Pall.  6.;  volg.  el  Lamb,  et  Both,  claasicam  Bacck.  [\%  8»  40:  Rega  ktmc 
—  At  Lind.  Sed  qui  dum  id  qu.  iu;  tu  promitte  kmie;  ate.   Brat  aatem 

66.  Vett.  vocarier.  Llndemaonaa  ia  haec  rea  admodaai  faailiaria  Romania, 
racentiasima  ed.  sic:  Propterea  le  oil  iia  ot,  qui  fornm  freqaeaiabanl,  quoiidle 
coenam  vocari  volo.  V.  C.  voeari  ad  ie  aadireai  ibi  atipnlaatea.  Uinc  aiaiim  re- 
ad nam  volo.  Verbiim  vocari  noo  eat  poalt  Hegio:  Ibmtaai,  (jAe  vett.  et  Pall. 
aUdendum,  ut  aaepe.  el  I^amb.)  vel  aaaertarie,  vet  taterrogaoa. 

67.  Facete  dictum^  videliGet  qeod  Ergaailoa  auiem  cam  coadltlaaa  aolaqaa 
dlzerat,  auom  esse  nafalem  diem,  noa  legibaa  ait  se  addiciaram ;  locandlaalmam 
ul  verum,  sed  at  caasam  Invitandl.  —  ceterom  faciens  ia  amni  kac  scaaa  gra- 
ai  pauxiUum  potee  etc.  Lambinas :  dationem.  Nam  ab  Initio  feaa  lamenfa- 
pott^i'/Zo,  ex  libris.  Addit  idem,  aoi  tar;  deln  qaaai  erectaa  e  iriaillla  v.  56. 
lamporia  vnlg.  habere,  at  Camerariom:  iocaaa  Heglaela  leiperaiarlui  Bikaler  in- 


Actus  IL   Scbna  f. 


105 


Quae  mi  dtqne  amicis  pMceat  conditio  ma^i. 

Quasi  fliiodum  Tendam,  nidis  me  addicam  i^i^ibus. 

U.  Profundum  Teudis  id  quidem,  haud  fund^m,  mihi. 

Sed  si  renturus,  t^mpori.    E.  Hem  Tel  iam  dtlum  est. 

H.  I  mddOf  Tenare  l^porem;  nunc  erfm  tenes:  T5 

Nam  m^us  scruposam  victus  comment  Tiam. 

E.  Nunquam  istoc  Tinces  me^  lldgio:  ne  p6stuies; 

Cum  calceatis  ddntibus  venidm  tamen. 

H.  Asp^r  meus  victus  sine  est.    E.  Seotisne  ^sitas? 

H.  Terr^stris  coena  est  ...   E.  Sus  terrestris  bc^stia  est.    .  80 

i/.  IVluhi's  oldribus  ....    E,  Curato  aegro(6s  domi. 

Numquid  tIsI    H,  Venias  t^ropori.    E.  Memor^m  mooes. 

//.  Ibo  intro  atque  intus  subducsm  ratiunculam, 

Qiiantilium  argenti  mihi  ipud  trapezitim  siet. 

Ad  frdtrem,  quo  ire  dfxeram,  mox  fvero.  85 


ACTUS  IL    SCENA  I. 

LORARll.    PIULOCRATRS.  TYNDARUS. 
LoRARiua,  Si  di  fmmor tales  id  ?oluere,  Tds  haoc  aerumnam  ^xsequi: 


geniom;  iam  maiores  somlt  spiritaa  et 
paciscitur  aula  legibus  cum  Hcgione,  de- 
nlqoe  v.  81.  qooniam  pergit  locari  Ileglo, 
Ipse  eiiam  conlemnit  elug  omnem  coenam: 
curolo  aegrotos  domi.  —  Emtum?  I.e. 
an  emtio  rata  est?  Sle  emtum  ciaepa 
solistaniive,  at:  ex  emto,  convento  etc. 
•t  cf.  Ep.  3,  4,  39.  Ritne  emta  mi 
haee?  Trin.  2,  4,  99.  —  Vulg.  //«.  Age 
tit  roga*  Ea»  Emin*  tu?  Ue.  "Nini 
fui  meliarem  adferti.  Em.  Quae  mihi 
atque  mmicig  plaeeat  eond,  magis? 
Quati  fmndum  vendam  Cveti.  vendena) 
m,  m.  add.  legibut.  Lind.  //c.  Age 
fit,  roga>  En.  Emtum,  ni§i  qui  m, 
adf.  —  Ex  nostra  led.  ad  meliorem 
supple:  eonditionem.  Lamblnus  plane 
facit  cum  vett.  praeterquam  quod  legit 
ne.  Vemm  lllud :  placcat  liabeat  oportet, 
quo  referatur,  sc.  v.  adferet, 

T4.  Sic  vulg.  V.  C.  vett.  Lamb.  — 
Botlie:  Malis  iam  otium  est.  Llnd. 
Hem  vie  iam?  otium  est. 

75.  Etlam  perjrlt  locari  Heglo.  FIngll, 
se  soadere  Ergasiio,  ut  meliurem  quae- 
rat  eonditionem.  Suam  enim  eitse  insiar 
ertf.  Lind.  Aunc  ietim  tenea.  Nosir. 
vulg.  vett.  Botb.  liamb.  trim,  plantani 
villorem.  Similltor  Turnebus  Xdversa- 
riorum  lib.  XIV.  cap.  7.  Dousa:  cirim, 
a  %ijQtS,  quod  genus  sit  egreiiarum. 
Alladl  enim  ad  proverblum:  eum  qui  ci- 
rim  venari  possit,  poHse  et  leporem.  — 
Veil,  nunc  ym  ienes.  V.  C.  ZViinc 
trim  t. 


76.  Vote,  et  Lamb.  Non  meua  $er.  et«. 
Vulg.  Both.  Lind.  iVam  meua  aerup. 
Dein  Both,  commetat.  Lamb.  expl.  „meiis 
vicins  non  constat  ex  difficiiibus  et  caris 
obsoniis.^'.  Sed  ex  vulgata  senaua:  nam 
meus  victus  aaper  est. 

77.  Sensus:  Nunquam  hoc  mlhl  pei^ 
auadebis ,  noli  existlmare.  Ego  enim  nl- 
hilominua  cum  dentibus  paraiissimis  ve- 
nlam  tamquam  ad  lautum  convivium. 

80.  aua  terr.  h.  e.  Ait  poase  coeoam 
esse  terresirem,  ac  tamen  bene  habere, 
si  constel  came  suilla,  aprlna  etc. 

81.  Denique  Clare  loquitur  Heglo,  earn 
multis  oleribus  fore  composltam.  Igitor 
per  contemtum  parasltns  el  suadei,  nl 
ilia  aegrotos  sues  curet,  qui  tenul  par- 
coque  victu  sint  curandl;  sivl  etlam:  quia 
olera  alvum  ciant. 

82.  Numquid  via  sc.  me?  An  porro 
est  quod  mandes  mibi?  Abeuntis  formula. 

Act.  II.  Sc.  I.  Muiaverant  lam  ah 
initio  et  nomina  et  vesiem  Pbilocratea 
Tyndarusque.  Petunt  nunc  ab  lorario, 
ut  sibl  concedat  veniam,  slue  arbllria 
inter  se  colloquendi.  Qua  concessa,  hor- 
tainr  Philocrates  Tyndarum  ad  cauie 
agendum;  Tyndarus  contra,  qui  iam  Phl- 
locratis  personam  sustinet,  petit  ab  lllo, 
ut,  eum  redierit  In  patriam,  sul  menl- 
nerit,  Ipsumque  quoque  liberet.  Philo- 
crates Tyndarum  Iterum  ad  astutlam  co- 
lendam  adhoriatur,  nti  recto  docteqao 
suam  personam  agal. 


106 


CAPTIVI. 


Decet  a  pati  animo  a^quo.   Si  id  facidtis ,  levior  liboa  erit. 
Domi  fufstis,  credo,  Ifberi; 

Nunc  sdrvitus  si  ev^nit,  ei  vos  mdrigerari  mda  bonaat, 
Eimque  herili  imp^rio  ingeniis  Tdstris  lenem  r^ddere.  5 
Indfgna  digna  hab^nda  aunt,  her  us  qua^  facit. 
P.  Oh,  oh,  oh! 

Lo.  ^iulatidne  haud  opus  eat.    6culi8  multam  miseriae 

Adicitis.    In      mala  animo  sf  bono  utare,  ^diuvat 

T,  At  n68  pudet,  quia  c6m  catenis  aumus.  Lo»  At  pigeat  pdatea  10 

Ndatrum  herum,  ai  ^ximat,  aUt  aoiutda  ainat, 

Quda  argento  ^merit. 

T.  Quid  iiie  a  nobia  mcStuit?  Scimua  nds,  noatrum  offici6ni  qaod  eat. 
Si  aolutda  ainat. 

Lo.  At  fugam  ffngitia:  a^ntio,  quam  rdm  agitia.  15 
7.  Nda  fugiamual  qud  fugiamua?    Lo.  In  patriam.     T.  Apage! 

haud  nda  id  deceat, 
F^gitivoa  imit&ri.   Lo.  Imo  edepoi,  ai  ^rit  occaaio,  hatid  dehortor. 
T.  tfnum  exor&re  Toa  ainite  noa.    Lo.  Quidnam  id  eatf 
T.  tit  sine  hisce  irbitria 

Atque  Tobfa,  nobia  20 
D^tia  loquendi  locum. 

Lo.  Fiat.    Absct^dite  hinc!  oda  concedtoua  hue. 

S^d  bre?em  oritionem  incipease.    T.  Hc^m,  mi  iatoc 

C6rtum  erat.  —  Cdocede  hue!   Lo.  Abite  istim!    P.  Obndxii 

6.  herili  imperio.     Sio  valg.  veil,  opm;  —  Multa  6culi$  uUtera  edieiiia. 

Lamb.  Dous.  Both.  LInd.  Qaldam  Ubri  U. :  mitera  ciiditii,   Sed  prtmam  legliar 

btbent:   Ramque  ei  her,  oil  V.  G.  et  in  omnibos  opus  est,  noa  eat  optia. 

PaU.   Ltmblnus  legl  voll:  Mque  kerUe  Deinde  v.  edieere  nasplam  locoram  si- 

imperium   ing,  v.  lene  reddere  sive:  niUi  sensu  occurrlt;  pariter  aulem  oeadia 

Kamque  el  herile  imperium,  Lindeman-  multa  miscra  cudere,  ineptum.  Deni- 

nu8  ollni  cx  Acldalil  conlectura:  FeratU'  que  Riulatione  quo  lure  sic  poMit  scandi, 

que  herili  imperio  etc.  quod  ipsum  Don  non  liquet.    Itaque  lego:  oculia  multam 

Iniprobat  Dotblus.  Nostram  Lamblnus  iia  miaeriae  adicitis  ^  h.  e.  adlicliis  miserlae 

Inierpreiatur ,  ut  ingeniia  vestris  dativo  vesirae  multam  Cpoenam),  quam  oculis 

caiiu  dictum  e»ae  acciplat,  pro:  vobia.  vestris  liifertis.    De  re  of.  Cas.  2,  8,  6. 

Kgo  lamen  ablatlvum  puio,  ui  sit:    per  Ci.  2,  3,  46. 

vcsfros  mores,  per  vestram  obsequelam.  11.  VuJg.  noatrum  herum^  ai  voa  est- 

SlhW  enlm  equidem  mutaverim;  minime  mat  vinculia.    Vett.  Herum  noatrum,  ai 

aulem  fcram  scripserlm ,  propter  llegio-  voa  eximat  vinculia.    Eiiclenda  voa  et 

Dis  mite  ingenium.    Forsitan  et ,  si  hoc  vinculia. 

voluisset  dlcere,  clarius  foret  locutus :  16.  fugiamua.    Cf.  Bacch.  4,  3,  123. 

Rx  fera   Icnem  reddere.  —  Duo  sunt  19,  20.  sine  hisce  arbitria  atque  vo~ 

ablatlvi  coniunctlm  posiii,   quia  utraque  bis.    Exemplum  hoc  est,  praeier  agen- 

re  opus  erat  ad  servitutem  lenem  red-  tes  personas  et  plures  comlies  adfulsse 

dendam.    Lenis  enim  reddi  poierat  per  in  scena  veterum.  Sensus:  at  nobis  so- 

berile  Imperium,   si  ienius   exerceretur;  creto  colloquendi  detis  locum,  Ita  ut  ne> 

id  autem  eflici  poterat  ingeniis  servorum  que  hi,   neque  vos  ipsi  possitis  arbilrl 

ipsorum.  esse.  Llndem.  ed.  I.  ex  Herm.    Vt  aine 

^  8.  V.  C.  multa  oculia  multa  miracli-  hisce  at^itria  Atque  a  vobia  not  detia 

iia.    Vulg.  oculia  multam  miseriam  ad-  loquendi  locum.    Altera,  at  vulg. 

ditia,   Vett.  oculia  multa  misera  cuditia.  23.  Hem  mihi  istuc  cerium  erat ,  b. 

Lamb,  cum  vulgaia.   Boihius:   Multam  e.  decreium  niihi  erat  iam,  breviter  rem 

oculia  multam  miaeriai  edicid't,  quia  absolvere. 

libri  habeant:  multa  oculia  multa  mi aer a  24.  Abite  iatim!  Sicscrlpsi  pro  abite 

tditia.  Lindem.  L:  Eiuldtione  haud  eat  ab  iatia^  qood  Lind. 


Actus  IL   Scbva  I.  197 

^mbo  Tobii  Bumus  propter  htnc  rtfm,  quom,  quam  25 
V61nma8  not  c6piim  ease,  ftcilia  nos  compotes. 
S^eede  hue  n6oc  lam,  af  rideldr,  procul, 
Ne  irbitri  dfcU  nogtra  drbitraH  queant, 
Nell  perman^t  palam  haec  ndatra  falUcia: 

Nim  doli  n6o  doli  aiiot,  niai  aatiik  colaa,  SO 

S^d  maium  miximuni,  ai  id  palam  prdvenit. 

Nim  ai  herua  tii  mihi  ea,  itque  ego  md  tuom 

S^fTom  eaae  adsfmulo: 

Tamen  viso  opuaf ,  caoto  ^at  opua, 

Uft  hoc  adbrie  aineque  irbitria  85 

Adclirate  a^tur  docte  dilig^nter: 

Taota  fncepta  rda  eat;  baud  admnicoldae  hoc 

Agendum  eat.    T.  Ero,  ttt  me  Tolda  eaae.    P.  Sp^ro. 

T.  Nam  tii  nunc  vid^a,  pro  tnd  caro  cipite 

Carum  dCferre  metim  me  caput  Tilititi.  40 
P.  Scio.  T.  At  acire  turn  memento,  quindo  id,  quod  Tolda,  habebia. 
N^m  fere  mixuraa  p4ra 

Mdrem  buoc  homio^a  habent:  qu6d  volunt,  dum  fmpetrant, 

Sunt  boni;  add  id  ubi  iim  penea  adse  habent, 

£x  bonia  pdaaumi  et  fra^duientiaaumi  45 

Sunt.    Nunc,  ut  td  mihi  dsae  volo,  eaae  adtumo. 

Qu6d  tibi  auadeo,  au^deam  me6  patri. 

P.  Pdl  ego  te,  ai  atideam,  meum  patrem  n6minem: 

Nim  aecundtkm  patrem  tu  da  pater  prdxumua. 

T.  Alidlo.    P.  Et  proptdrea  aaepilia  te  moneo,  ut  mdmineria:  50 

Ndn  ego  herua  tiU,  aed  aeryoa  adm.   Nunc  te  hoc  unum  dbaecro. 


25,  2d.  Vnlg.  at  veil,  cum,  quae 
volmmua  not,  Copia  ett,  ea  facitii  not 
eampotei.  Lamb,  et  Doasa:  quum  quod 
volmmua  not,  Copia  m(,  et  faeitia  eiuM 
not  campotea,  Llnd.  quum,  quae  volu- 
mu9  not,  eopiae  Faeitia  noa  c.  V.  C. 
el  PalL  cvm^tie  vol.  Qoidam  LanglanI: 
quum  quam,  Hioc  Bollilua:  Quoin, 
quam  not  volumua  copiam  este,  ea  not 
faeitie  eompotea.  Possit  et,  eeterla 
aaieeila,  legl:  cum ,  quod  volumua  noa^ 
copia  eti,  at  alt  dipodla  aingulatim  po- 
alia,  elauanla,  qualea  plorea  In  liac 
Bcena  occurrunl. 

29.  Yolg.  et  veil.  Neve  permanet 
palam  h.  n.  f.  Undo  recte  forsan  Lam- 
binua  delerl  vult  palam,  ot  minime  Plan- 
Unum  hoc  loco.  Seqaitor  lamen  Idem  v. 
aeq.  atqoe  Hlud  iVeve  fortasstf  baud  ma- 
fia Plaotinom  ludlcandam  esae  vldealur. 

33.  Volg.  Pali,  et  vett.  estc  tervum 
adaimuloy  tamen  viso  opust,  coulo  C9( 
opnt.  Nam  eial  bucusque  omnia  bene 
a  nobia  aont  compoalta,  Ua  ni  lu  pro 
liero  liaboaria,  ego  pro  aervo,  tamen 
opoa  eaty  at  aobla  rede  proapiolamaai 


at  recle  attendamaa,  at  caate  omnia  fa- 
clamua. 

39.  Vett.  raro  eapite  earum  offerre 
meum  caput  utilitati,  Vulg.  vUitati. 
Item  Lamb.  ~  vilitati,  ac.  Ua  ol  ve- 
num  eat,  Ita  ut  In  aervltale  maneat.  — 
me  Liod.  ante  meum. 

4L  Vett.  P.  i&'cio.  T.  At  acire  turn 
mem.  Vulg.  P.  Scio.  T.  At  acire  me- 
mento*  Verbom  autem  Sdo  aaepina 
monosyllabom.  —  43.  Vuig.  et  vett.  quod 
aibi  volunt^  dum  imp*,  boni  eunt. 

46.  Vulg.  volo  cftc,  eaae  autumo. 
Veit.  volo  eaae,  autumo.  —  Pro  tunt 
Lind.  Fiunt.  Idem  priua  eaae  omialt. 
Legit:  Fiunt.  Nunc  fit  mihi  ti  ooio, 
eaae  autumo,  tranapoaltla  te  mihi. 

47.  Botblua  banc  va.  com  aequentlbua 
duobua  Pbllocrail  tribuil.  Vett.  et  vulg. 
bic  repetunt  Tyndarl  nomen,  v.  47,  48. 
Pbllocrati  tribuunt.  Vulg.  et  Llnd.  Quod 
tibi  auadeam^  au.  —  Noatr.  vett.  et  Both. 

48.  ai  audeam,  al  credam  Hcere  pro- 
pter patrem  meum  verum,  meamque  In 
lUom  pietatem. 

60.  Volg.  tit  meminertt,  moneo. 

61.  Volg.  Nune  o^teero  to  hoe  tmiiai* 


10B  CAPTIVI. 

Qudoiam  nobis  di  fmmortales  dnimum  ostenderdDt  uuom^ 
Vt  qui  herum  me  tibi  fuisse  ttque  ^88e  nunc  coDsenrdm  Telint, 
Qu6d  antehac  pro  lure  fmperitabam  m^o,  nunc  te  ore  p^r  precem, 
P^r  fortuoam  iocc^rtam  et  per  met  te  dr^a  bonitat^m  patria,  65 
P^r  conservitiiini  commune,  qu6d  hostica  evenft  mano: 

me  secns  hondre  honestes,  quam  ^go,  quom  aerribia  mihi, 
Atque  ut,  qui  fueria  et  qui  none  ala,  meminiaae  at  m^mineria. 
7.  Scio  quidem,  me  te  ^ase  nunc  et  te  ^aae  me.    P.  Hem,  iatuc 

81  potea 

H^moriter  meminfsae,  ineft  8pe8  ndbia  in  hao  astutia.  00 


ACTUS  II.   SCENA  U. 

HEGIO.    PHtLOCRATES.  TYNDARUS. 

He.  lam  ^^o  revortar  fntro,  ai  ex  his,  qna<S  toIo,  exqoiafTero. 
tibi  aunt  isti,  quds  ante  aedia  iiissi  hue  producf  foras? 
Pii.  iSdepoi  tibi  ne  qua^stioni  essdmus,  cautum  int^iiego: 
fta  Tinclis  custddiisque  cfrcummoenitf  sumus. 

Hb.  Qui  cavet,  ne  ddcipiatur,  vi'x  cavet,  quom  etiim  caret:  5 

I^tiam  quom  caTfsse  ratus  est,  sadpe  is  cautor  ciptus  est. 

An  vero  non  itista  causa  est,  ut  tos  servem  sddulo, 

Quds  tam  grandi  aim  mercatus  pra^senti  peciiuia? 

Ph.  N^que  poi  tibi  nos,  quia  noa  aerras,  a^quom  est  vitio  Tdrtere, 

Nc^que  te  nobis,  si  abeamus  hinc,  si  fuat  occ&sio.  10 

He.  iJi  Tos  hie,  itidem  iliic  apud  tos  m^ua  aervatur  fiiiua. 

Pm.  Ciptua  esti  Hs.  Ita.  Ph.  Ndn  igitur  nos  sdii  ignavi  fi&Timus. 

He.  St^cede  hue:  nam  sunt,  ex  te  quae  sdio  scitari  toIo, 

Qudrum  rerum  i6  falsiloquom  mi  ^sse  nolo.    Pn.  Ndn  ero, 

Quod  sciam;  si  quid  nescivi,  id  nc^scium  traddm  tibi.  15 

Ty.  Niinc  seoex  est  in  tonstrioa!    Niinc  iam  cuitros  dttinet! 


57.  Cavere  vult  in  his,  ne  Tyndaros 
quando,  oblltus  se  beri  personam  habere, 
aervum  agat,  maioremque  Philocraii  ho- 
norem  tribuat  in  verbis  aat  faciis,  quam 
servo  conveniat.  Sensua:  Ne  me  maiorl 
honore  hunesies,  quam  quo  ego  te,  cum 
mihi  servibas  domi.  Veil,  quam  qvum 
scrvibat  mihi.  Vulg.  quam  c^o  te,  cum 
t.  m.  Saliem  ego  recipiendum,  te  autem 
Hupplendum. 

58.  Vulg.  Alque  ut  qui.  Vetf.  Mque 
qui,  Sed  eiusmodi  repeiitiones  UeraJio- 
nesque  coniunctionls  alicuius,  aut  prono- 
minis,  baud  rarae  apud  Plautum. 

60.  Vulg.  nohia  in  hac  astutia^  uti  el 
Boih.  et  Lind. 

Act.  li.  Sc.  IL  Ilegio  ex  domo  sua 
prodiens,  v.  1.  adhuc  intus  loquitur  cum 
aliquo  servorum.  Uein  ex  Philocrate 
Cquem  aervum  existimat),  quaerit,  qua- 
Ua  domi  ait  Tyndarus,  quern  PhUocratem 


esse  credit,  file  pracdivitem  alt  esse  et 
honoraium,  sed  patrem  elus  avarom. 
Idem  affirmai  Tyndarus.  Heglo  aperii, 
suum  lilium  apud  Alios  caplum  servire. 
Quern  si  Tyndarus  efficiat  ut  sibi  remit- 
taiur,  se  utrunique,  et  Tyndarom  et  Pbi- 
locratem,  esse  dimissurum.  Decretum  flf, 
ut  Phiiocrates  Cquem  servum  exisiiroat 
Ilegio)  domum  miitatur,  ut  Uegionis 
filium  liberei,  Tyndarus  Oamquam  Phi- 
locratem}  remaneat.  Uierque  igliur  vin- 
culis  eximuntur. 

3.  Veil.  Vol  tibi  ne  quaestioniy  ut 
et  Lind.  Lamb.  Edcpol  tibi  ne  in  quae- 
stione^  ut  et  Dousa  et  Pareus. 

9.  Veti.  aequom  est  itultitiae  vortcre, 
V.  C.  equom  stultio  v, 

15.  Both,  nescibo.  Item  Lindem.  ed. 
I.;  at  in  altera  nescivi,  quod  dictum  pro 
nescivero. 

16.  Sensns:  Nunc  probe  aenez  deci- 
pletur  «  Philocrate.    Nam  iondere  ali^ 


Actus  II.   Scbna  II.  180 

^  id  quidem,  involucre  iniicere,  T61uit,  Testem  ut  ne  /nquinet. 
8^d  ulram  atriciimue  iUonsuruin  dfcam  esse,  an  per  p6ciuieni, 
Nf^scio;  rerum  si  frugi  est,  usque  admutilabit  probe. 
He.  Quid  tul  servosue  dsse  an  liber  m&Teiis?  memord  mihi.  20 
Ph.  Pr^xumom  quod  sit  bono,  quodque  d  malo  long/ssume, 
id  Tolo;  quamqu&m  non  multum  fuit  molesta  s^rvitus, 
N^G  mihi  secus  erdt,  quam  ai  essem  fdmiliaris  filius. 
TV.  Eufe,  pol  Thai^m  ialcnto  ndn  emam  Milc^ium: 
Nam  Ad  sapientiam  huius  ilie  m'mius  nugatdr  fuit.  25 
Ut  faeete  oHLtionem  ad  s^rvitutem  contulft! 
Hb,  Qu6  de  genere  natust  illic  Philocrates?    Pii.  Poijplusio, 
Qu6d  genus  illic  unum  est  pollens  dtque  honoratissumum. 
LIb.  Quid  ipsus  hict  quo  bondre  est  illic?    Ph.  Summo  atque  ab 

Bummis  Tiris. 

Hb.  Turn  igitur,  ei  quom  in  Alls  tanta  gratia  est,  ut  praddicas,  90 
Quid  di?itiae?  s^ntne  opimaeY    Ph.  Unde  dxcoquat  sev6m  senex. 
//if.  Quid  pater?  vivitnel  Pjy.  Vivom,  quom  inde  abiimus,  liquimus; 
Nunc  vivatne,  ndc  ne,  id  Orcum  scire  oportet  scilicet. 
Ty,  Salva  res  est:  philosophatur  qudque  iam,  non  menddx  modo  est. 
He.  Qu6d  erat  ei  nomdn?    Ph.  Tbesaurochr^sonlcochr^sides.  35 
He.  Videlicet  propter  di?itias  inditum  id  nomdn  quasi  est. 
Ph.  Imo  edepol  propter  avaritiam  ipsius  ac  tendciam. 
[Nam  ille  quidem  Theoddromedes  fuit  germano  ndmine.] 


quern  saepenumero  apud  PI.  1.  e.  q.  fraa- 
date.  —  cultros  attinet,  i.  e.  cultroa 
iam  mana  tenet  Philocrates.  Idem  enim 
el  ad  seqq.  sopplendus.  Cf.  Men.  V,  1, 
30.  JS'unc  eandem  ante  oculos  attinei. 
Sic  abstinere  Hiibi  i.  q.  removere.  Igl- 
lar  falso  LIndem.  iia  accipit:  nunc  iam 
Hegio  ad  culiros  attinet,  1.  e.  in  eo  est 
at  tondeatur.  CuUri  tonsorii  plurali 
numero  et  occamint  apud  Cic.  de  Off.  II,  7. 

17.  id  pleonastice  adiectum.  Plena 
orailo:  ne  id  quidem  voluii,  involucrum 
luqoam  inlicere.  Vulg.  V.  C.  el  vett. 
involucre.  LInd.  involucri.  Boib.  in- 
vi>lucrum.  Est  aulem  gr.  (ofioUvov,  ut 
Pluiarcbus  refert.  Ceierum  bic  de  barba 
londenda  recipiendum. 

18.  Btrictimy  gr.  iv  XQ^^  Ad  culem. 
Id  aatem  crudelius,  quam  per  peclinem. 

24.  Kuge,  poL  Sic  veil.  —  Botb. 
LInd.  Eugepae.  —  Tbales  aulem  ad 
significandam  prudentlam  astuiiamque, 
lam  apud  Aristopbanem  adbibetur  Nub. 
V.  180.  Tt  d'^T*  ineivov  tov  OaXijv 
^avfiuiofiev;  Apud  nostrum  et  Aud.  IV, 
3,  64.    Salve,  Thales. 

25.  Sic  veti.  —  Vulgo  omittitor  ille, 
Boibiua:  Aam  pol  ad.  s. 

28.  Sic  vett.  V.  est  collocant.  B. 
Quod  genua  ilU  est  u.,  Lind.  »//<c. 

29.  ab  tummia  viria  sc.  iile,  sc.Pbi- 
locratea,  magni  lit  aique  bonoratur. 


31.  opimae,  ex  coni.  Lamblnl,  pro- 
banUbus  viris  doctia.  Vulg.  vet.  optimae. 
Sed  opimae  legendum  esse,  praebet  at 
melnim,  et  seq.  aevum.  Manet  enim  la 
metapbora.  Nam  opimiias  ex  adipe;  ex 
adipe  autem  sevum.  —  senex,  sc.  paiec 
Pbilocratis.  Nam  de  Pbilocrale  Ipso  nea- 
tlquam  potest  accipl,  at  vult  Llndeman- 
nus,  qui  inierprelatur:  „ut  PbiL  ad  sene- 
ciuiem  usque  satis  auperqoe  possideat.^' 
Id  enim  alia  ratione  erat  declarandom. 
Atque  boc  Ipsum,  quod  senem  comme- 
moraverat,  causa  est,  quare  statim  He- 
gio: Quid  pater?  vivitne?  Nam  anieH 
tantummodo  de  genere  qoaeslerat,  de 
pal  re  nondum  cogiiaverat. 

33.  Vulg.  et  vett.  A'tinc  vivat  necne. 
Lamb.  At  nunc  vivat,  necne.  Nostr. 
Boib. 

35.  Sic  V.  C.  vulg.  et  vett.  —  Botb. 
et  Lind.  de  coni.  Thesaurochryaonieo- 
croeaidea.    Recurrit  nomen  III,  4,  100. 

37.  Vulg.  et  vett.  atque  audaciam. 
Verum  et  Acidalius  iam  ladicavit  le- 
gendum ac  tenaciam  ob  v.  39.  et  baec 
lectio,  teste  Botblo,  apcrle  comprobatar 
a  cod.  Guelpb. 

38.  Hunc  versum  Includlt  Botb.  et  cum 
eo  Lindemannus,  ideo,  quod  III,  4,  101 
ignorat  Hegio  verum  nomen  Theodora- 
medea,  solum  meminlt  Thesauroehryao- 
nicochryaidea,  —  De  Industria  aatem  hie 


CAPTIVI. 


Hk.  Quid  til  list  tenixne  pater  est  ^iiisl  Ph.  Imo  edepol  p^rtenn. 
QaiD  -etitm,  ut  mt^s  Ddscaa,  Genio        ubi  quando  sicnificit,  411 
Ad  rem  diTinam  quibus  est  opus,  Simiis  vasis  6titur, 
Ne  ipse  Genius  subripiat.    Proinde,  &liis  ut  cred&t,  vide^ 
He.  S^quere  hac  me  ighur:  ^adem  ego  ei  hoc,  qua^  volo,  ex- 

quaesivero. 

Philocrates,  hie  f^it,  hominem  frugi  ut  facere  oportuit: 
Nim  ego  ex  hoc,  quo  g^oere  goatus  sis,  scio:  hie  fassdst  mihi.  45 
Ha<fc  tu  eadem  si  cdnfiteri  ti's,  tua  e  re  f^ceris; 
Quad  tamen  scito  scire  me  ex  hoc.    Tf.  Fdcit  officium  hie  suom, 
Qu6m  tibi  est  confdssus  rerum;  qti&mquam  Tolui  sdduio 
M<^am  nobiiitatem  dccultare  et  gdnus  et  diviti^s  meas, 
Hdgio;  nunc,  qududo  patriam  et  iibertatem  pdrdidi,  &0 
N6o  ego  istunc  me  p6tius  quam  te  mdtuere,  aequom  cdoseo: 
Vis  hostilis  cum  istoc  fecit  mdas  opes  aequ&bilis. 
Mdmini,  quom  dicto  baud  audebat,  fiftcto  nunc  laed&t  licet. 
Sdd  Tiden'l    Fortuna  humana  fingit  artatque,  6t  iubet: 
M<^,  qui  liber  fueram,  serrom  fcfcit,  e  summo  infuraum;  55 
Qui  imperare  insudram,  nunc  alte'rius  imperio  6bsequor; 
]£t  quidem  si  proiode,  ut  ipse  fui  fmperator  Kmiliae, 
IHbeam  domioum:  baud  vdrear^  ne  ioiuste  aut  graviter  mi  froperet. 
Ilcfgio,  hoc  te  m6nitum,  oisi  forte  ipse  non  vis,  T61ueram. 
He,  L6quere  audacter.    Ty.  Tam  dgo  fui  ante  L'ber,  quam  gnattSs 

tuos;  60 
TAm  mihi,  quam  illi,  Iibertatem  hostilis  eripuit  mauus; 
Tim  iile  apud  nos  sdrvit,  quam  ego  nunc  hi'c  apud  te  sdnrio. 
iSst  profecto  ddus,  qui,  quae  nos  gdrimus,  auditque  €i  Tidet; 


CetsI  non  eompareat,  qoare,  nisi  menda- 
cloram  In  Homero  aliqaa  lotllalione},  fal- 
sum  patris  nomen  fingitur;  unde  profecto 
alDliUiae  fuerit,  verum  commemorare. 

39.  ett  eius.  Transposui,  ut  cius 
tamquam  ana  ayllaba  sit  pronunciandum, 
ml  aaepissinie.  Vulg.  et  vett.  cius  est, 
ut  Bolh.  —  LInd.  eiuif.  Forsan  melius: 
Tenax  pater  eius  est?  oniissa  ne.  — 
pertenax  B.  ex  Guelpb.  —  Vulg.  et  vett. 
pertinax, 

41.  est  opus.  B.  opus  est.  Nostr.  vulg. 
vett.  Lind.  —  Samia  rasa,  ut  fictilia, 
viUssimi  erant  generis.  Cic.  pro  Muraena 
36.    Cf.  Nosir.  Bacch.  11,  2,  24. 

42.  Proinde^  aliis  ut  credat^  vide, 
h.  e.  ex  hoc  tu  Igitur  conlicere  poles, 
quam  ille  alUs  fldem  habeat,  quum  suo 
jpsius  Genio  non  fidat. 

43.  eadem  dubium  est,  atruro  sit  ac- 
cusativus  plur.,  an  ablativus  sing.,  suppl. 
operd,  quomadmodum  Bacch.  I,  1,  15. 
aique  sic  hie  int.  Taubmannus,  et  vide- 
fur  favere  hiiic  interpretatioiii,  quod  ad- 
dit:  quae  volo.  Sed  eadem  accusaiivo 
casu  sequiiur  mox  vs.  46.  Haec  tu 
eadem  si  confiteri  vis. 


46.  tua  e  re.    Sic  I^mbinos.  Vett. 

ex  tua  re.  Vulg.  tua  re.  Both,  tuam 
in  rem.  Guelf.  tua  in  re.  Noblscum 
Lindem. 

47.  Tyndarus,  sub  Phiiocratls  persona, 
flngit  se  subiraium  illi,  quod  de  se,  ge« 
nereque  suo  et  diviiiis  confessus  fuerit; 
excusat  tamen  factum,  quamquam  acerbe, 
sua  illiusque,  qua  nunc  sint ,  condiiione. 
Sperat  autem.  Hegionem  sibi  nihU  inluste 
aut  graviter  imperaiurum,  neque  nimis 
magnum  preiium  pro  libertate  sua  po- 
stulaiuriim.  Respondet  llegio ,  sibi  satis 
esse  diviiianim.  Quodsi  vero  efficere 
velint,  ut  (ilium  suum,  qui  apud  Alios 
captus  serviat,  recipiat,  se  utrique  esse 
Iibertatem  daiurum.  —  v.  82. 

53.  haud  audebat^  sc.  me  Uederc. — 
facto  nunc  lacdat  livet,  sc.  meum  ge- 
nus diviiiasque  tibi  prodendo. 

57.  Botliius  ex  Guelf.    Kt  cquidem. 

5S.  Veit.  Habcam  dominum,  haud 
vcrcar  ne  iuiuntc  aut  f^raviter  mihi  im- 
peret.  Vulg.  Habeam  dominum,  non 
verear  ne  iniuste  aut  graviter  mihi 
imperet,  ut  et  Both,  et  Lind.  ita  tamca 
at  mi  pro  mihi  scrlpaerUit.   At  cer4e  U- 


AcTiri  L   ScfiNA  I. 


101 


SinM  proitUe  r&  lant  noBtrit  d<!otibni. 
Quasi,  cdni  caietur,  oAehleae  in  occalt6  latent, 
Sa6  aibi  aucco  fivant,  roa  si  ntfn  cadlt: 
It^m  paraaiti  r^bua  prolatia  latent 

In  ocGi&ito,  miser!  Tictitant  sucg4  suo,  15 

Dnm  T&ri  rarant  hdmlnes,  qnoa  iifdrriant. 

Prolitia  rebua  piraaiti  venitid 

Sumua;  qo&ndo  rure  rtSdierunt,  Moidssici 

Odidsicique  et  mtUtum  incoromodisti€i. 

Et  life  qoidem,  hercle,  nfsi  qui  colaphoa  pdrpeti  20 

Potfa  parasitus,  Mngique  aulaa  in  eaput, 

Vel  ire  ^xtra  portam  Trigeminam  ad  saccikni  licet. 

Qood  mfhi  ne  eveniat,  ndnnuilum  periculnm  est. 

Nam  pdatqnam  meua  rex  dst  potitus  hdstium,  — 

Ita  ni&ne  beliigerant  A^toli  com  Aliia:  25 

Nam  Aetdiia  haec  est:  illic  captua  'st  in  Alide 

Pliilopdlemiis,  Imins  H^gionis  ffiius, 

Senfa,  qui  hi€  liabitat;  quae  a^dea  lamentArlae 

Mihi  aAnt,  qnaa  quotienactoque  eonspicid,  fleo. 

None  bic  occepit  quadatam  hunc  fiiii  gr&tia  SO 

Inbondstara  et  maxume  dlienum  iogenid  suo: 

Hominds  captives  cdmmercatur,  sf  quest 

Aliqaem  in?enire,  a^om  qui  mutet  filinm; 

Quod  dgo  quidem  nim/a  quam  cupio  ut  fmpetret: 

Nam  ni  ilium  recipit,  nihil  est,  quo  me  rdcipiam:  86 

Nnlid  iuTentntis  dst  spes:  sese  omnds  amant. 

Ule  ddmum  antiquis  dst  adulescena  mdribus, 

%Min  n^nquam  Toitum  trinquiiiavi  gritiis. 


hjgparl  v^liicrjm  ante  ret  prolataa^  etc. 
II  Bi  QahiL  Fralr.  lU,  ep.  alt.  res  pro- 
iMsSf  md  hderregnum  eomiUa  addncta. 
VL  eolefnf ,  cf.  True.  1,  I,  46. 
Mtalie:  „niraiif,  doM  nifltlcaii- 
m***  —  fiiet  Ifgwrtont,  apnd  qaes 

17.  MMlM,  Metl,  all  >*enatlel  canes. 

9I»  mlat,  I.  e.  eUat,  dnerla  plenaa. 
Cars.  S,  98.  Ble  et  a  Nonlo  ciiaiur 
mmm  aa  AapfeKraeae,  aodie  noa 
SBWas  QpUm9  iwt  imfringmimr  ella 

ML  Sic  Vila .  —  Vett.  Vel  txtrm  par- 
mm  ara  tngenmaai  ad  aaeeulum  lieet, 
Mn  TilgeBloa  eat  porta  Oatlenals,  ab 
ImMHa  CariaiUaque  ale  dicta.  Ibl  vl- 
Mlw  aaaeUlaaala  rolaae  mendlcaiiilum, 
rfs  Bolil  plenimqoe  bomlnea  con- 
Maanl.  —  Belli,  et  Llnd.  yd  extra 
wrimm  TV.  ad.  taccum  ilicet,  Fel 
aaal  aUieaiaai,  ail  et  Anpb.  3,  2,  36. 

M.  rcjr,  I.  e.  patronaa.  Cf.  Asin.  V, 
,  —  eat  petftna  ho§tinm^  h.  e.  In 
aad—  polaatatem  vealt.  file  Ampb.  I, 
f  9ft.  aw  lima  ptimt  pater  •ervl- 


iutis,  Abrampliur  conatraetlo,  Interpel- 
laiarque  quaal  parentbeal:  Ha  nunc  ete. 
calaa  tamen  algna  non  exIaUmo  addends, 
qola  Incennm,  obi  inlatar.  Poteat  enlm 
apodosis  ordirl  a  v.  28 :  quae  aede$  lo- 
mentariae^  qoaal  alt  pro:  hae  aeden  L; 
potest  a  V.  30;  potest  et  a  v.  35.  Ita- 
qne  rellnqaendom  leciorL  Clandunt  Botb. 
el  Llnd.  v.  29  ad.  v.  fleo. 

26.  t7/tc  monoayllabum:  tfrc.  81c  aa- 
lem  volg.  —  Veil,  illie  eti  eaptu§  in  A,^ 
quod,  et  Botbe.  Llndemannaa  In  edit.  L 
elecerat  iXXic,  At  potlaa,  al  qald,  eU- 
clendum  tn,  legendamqoe  capfutl. 

31.  Veil,  el  Botlh  JnAoncflttm  cf  oiajr. 
Volg.  em.  cf. 

88.  Kdd.  mum  ^iti'eum  m.  /.  Al. 
auttm  ^1  cemmufef.  Sensos:  caloa  ope 
an  am  dllom  reclplal.   Cf.  I,  2,  62. 

34  —  39.  HI  Tersns  In  vulg.  veil.  Lamb, 
legonlor  acena  seq.  post  v.  16.,  ande 
recte  a  Botblo  boc  sant  translati,  ex  Acl- 
dalU  sententla.  In  cod.  PaJ.  4.  ad  oram 
V.  34.  adscrlplnm :  d^eit,  lacanae  signo. 

38.  irunquiUavi,  qaem  nonquam  dlde 
aUqao  arbano  atqne  fbceie  exbUaravl, 


CAPTIVL 


IM 


Tam  h6c  qaidem  lib!  in  *procIiTl,  qnani  imber  est,  qwudd  plolt. 
Hb.  Fic,  is  homo  ul  redimilur.    Tr.  Fsciam.    8^d  te  id 

H^o  ... 

He.  <{iiidTis,  dam  tb  re  n<  qaid  ores,  ftdam.    Tr.  AnscultadAm: 

scies. 

igo  me  amiUi,  d6aicam  ille  hue  rMierll,  noa  pdsftalo; 
Vdrum  quaeso,  ut  adstomatum  haae  mflii  des,  qum  mittam  id 

patrem:  M 
tit  is  homo  redimitur  illi.   Hm.  Imo  ilium  potiui  misero 
Hipe,  ubi  emnt  iodAciae,  illoe,  tu6m  qui  eooveuidt  patrem: 
Qui  tua,  quae  tu  mfseris,  mandiftta,  ita,  ut  Telia,  piSrfermt. 
Tr.  At  nihil  est,  igndtum  ad  ilium  mfttere:  operam  li&seris; 
H6nc  mitte:  hie  redd^t  transaetum  dmne,  ai  Ulne  Tdnerit; 
N^c  qnemqnam  lld^Uorem,  o^ue  quoi  ploa  credit,  potea 
Mfttere  ad  eum,       qui  magis  ait  s^rros  ex  seot^tia, 
N^ue  adeo,  quoi  tdom  concredat  filium  hodie  audidus. 
Nd  Tereare:  mdo  perlculo  hi&ius  ego  experiir  ftdem, 
Fr^tus  ingenio  dius,  quod  me  esse  sdt  erga  se  bdneTolum. 
Hb,  Mi'ttam  equidem  istunc  a^tumatum  tud  ftde,  si  Tfs.  Tr*  Volo; 
Qudm  citissumd  potest,  tam  hoe  eddere  ad  factdm  toIo. 
He.  Nto  quae  causa  est,  quia,  si  ilie  hue  non  rddeat,  TigintI  minas 
Milii  des  pro  iilocY  TV.  Optume  imo.  He.  Sdl? ite  istnm  nooe  lam, 
Atque  utrumque.    Tr.  Df  tibi  omnes  dmnia  optata  dfferant,  IM 
Qndm  me  tan  to  hondre  honestas,  qudmque  ex  flnclis  ^ximisl 
Hdc  quidem  hand  moidstum  est,  iam  quod  cdllus  collari  caret 
He.  Qndd  bonis  lienefit  beneficium,  grdtla  ea  gravida  dst  bonis. 

quad  m«  »eit  me  ergo  te  h.  IM.  II. 
^tiod  me  tci'f  erga  tese  h.  —  L«ae«dirai 
aalem  ^lut,  quod  med  cu*  flWt  trga  te 

6.  at  yerbam  eae  sit  monosylUboiii ,  at 
centies;  Itemqae  eiut. 

102.  lam  hoc  cedere  ad  factum  voZo, 
tam  volo,  banc  rem  fieri,  ad  effecium 
perducl. 

103.  ZVtim  quae  cau»a  eH,  quia  da 
I.  e.  q.   Nam  spondes,  le  mUil  daionim. 

104.  Optume  imo.  Sic  PalL  veit. 
Lamb.  Douiia.  Contra  V.  C.  vulg.  Botb. 
LInd.  opiuma  imo,  sc.  rauea.  At  optime 
saeplus  adblbetolr,  ubl  aliqula  coaseDiii, 
cf.  Aul.  II,  2,  84.  abi  hem  vulg.  oplima, 
perperam. 

107.  Volg.  et  vett.  torn  quod  eollut 
eollaria  caret,  codd.  Langg.  coliano. 
Bolb.  el  LInd.  collari,  Qnodai  reilneatur 
eoUaria^  v.  eollui  una  syUtba  pronun- 
clandum.  CoUus  pro  eoilum  saeplus 
aanrpasae  antlquoa,  leaialur  Nonius  sub 
ea  Ipsa  voce.  Idem  v.  CoUore  addoclt 
locum  ex  Luolllo :  Cum  manidty  eatulot 
coUarique^  utfugitivum  Deporiem^  nnde 
paiet  iripllelier  vinctoa  falsse  eatenis,  ad 
pedea,  ad  Biaaaa,  et  ad  cellam,  aeyaraUm. 


aal,  rellqua  ad  Heglonem.  Id  quod  mM 
Mlto  apilna  videiar. 

07.  Slo  vulg.  Pal.  6.  et  LInd.  Cf.  v. 
91.  Both,  cum  velt.  et  Lamb.  Facts, 
homo  ut  redimatur?  vett.  redimat? 
Botblusque  facit  pro  faciet  (fvn)  acciplt. 

88.  Vulg.  et  Lind.  auscuUa  c/um, 
fci'es.  Vett.  Autculta^  tum  idea,  at  et 
Lamb,  el  Pall.  —  V.  C.  tum,  tcia$, 
Botb.  j4u$cultadum:  sctet.  Molum  ma- 
nedum  Asia.  Ill,  2,  39. 

90.  Sic  vett.  —  Vulg.  Verum  te  quaetOy 
ut  aett.  quod  rednult  Botblus,  qui  ver- 
aum  babel  pro  lamblco. 

91.  i/lt,  I.  e.  line  In  Allde. 

93.  Vett.  9iiae  tu  lusteriff,  uti  V.  C. 
•i  Pall,  at  Botb.;  qui  el  vi$  pro  velit. 
Nostr.  vulg.  LIndem. 

96.  Vulg.  et  vett.  hie  omne  tran$a' 
ctum  reddet,  ut  el  Lamb.  —  Bolh.  LInd. 
hie  tramactum  reddet  omne. 

98.  Lamb,  et  V.  C.  quoi  §uum  eon- 
aredat  filium  t  ull  el  Dousa.  At  PaU.  3. 
tuum, 

100.  Vulg.  et  vett.  et  Lamb,  quod  me 
etic  flcit  er^o  ee  6enevolum.  Sex  codd. 
Palatini  babuere  tete,  undo  Taubman- 
o«0  exiatbnavU  eUdendtim  me.-  Bolblaa: 


Actus  I.   Scbva  II. 


108 


E.  Aegre  isi  mi,  hunc  facere  quat^stum  carceririum  20 

Propter  8ui  gnati  iDiaeriam  roiaerum  aeoem; 

Sed  ai  iillo  pacto  ille  h^c  coDciiiari  potest, 

Vel  cdrnificioam  hunc  facere  possum  perpeti. 

//.  Quia  hie  i6quitur1    E,  Ego,  qui  tuo  moerore  mdceror, 

Macdsco,  coDseodsco,  et  tabescd  miser.  25 

Oasa  dtque  pellis  sum  miaer  macritudine, 

Neque  unquara  quidquam  m6  iuvat,  quod  ed6  domi; 

Foria  dliqnaDtillum  ^tiam,  quod  gusto  ^  id  beat. 

H.  Ergisile,  salve,        Di  te  bene  ament,  Hegio. 

H.  Ne  fle.   JS.  t^ou'  ilium  oon  fl<!am1  egone  non  ddfleam  30 

Talem  idulesceoteml    H.  Sdmper  sens!  filio 

Meo  te  ^sse  amicum,  et  ilium  iotellexi  tibi. 

B,  Turn  ddoique  homines  D6stra  intellegimiia  bona, 

Quum,  quae  io  potestate  h4buimu8,  ea  ami'simus. 

Ego,  pdstquam  goatua  tuua  potitust  hostium,  85 

Expt^rtus,  quaoti  fuerit,  dudc  desidero. 

H.  Ali<!nua  quom  eiua  iDc6mmodum  tam  aegrd  feraa: 

Quid  md  patrem  par  fdcere  est,  quoi  ilie  est  luoicuifl 

B.  Ali^nus  egol  alic^oua  illi?    Ah,  Ildgio, 

Nunqoam  istuc  dixis,  D^que  aoimum  iuduxis  tuom!  40 

Tibi  file  iknicust;  mi  etiam  uoico  magis  luoicus. 

H.  Laudd,  malum  quom  ami'ci  tuiim  ducfa  malum. 

Nunc  hdbe  booum  auimum.    E.  Eheu!    H.  Iluic  illud  dolet. 

Quia  ouoc  remissua  ^at  eduodi  exdrcitus. 

Nulk&moe  ioterea  Ddctua,  qui  possc^t  tibi  45 

Rerofaanm,  quem  duxti,  fmperare  exdrcitum? 

JE  Quid  crddial   Fugitant  dmnes  hanc  provfnciam, 

PMleiqoam  captua  dst  Philopolemus  tuos. 

Hm  Nob  pdl  roirandum  eat,  fugitare  hanc  provinciam: 

Maitis  et  multfg^oeribua  opua  c?st  tibi  50 

MiUdbai.    Frimumdum  dpus  est  pistoriensibus: 

KorAm  tant  aliquot  genera  pistorieosium ; 

Opds  paniceia;  dpus  placeutinia  quoque; 


SI  ftaa  eomoiliarij  hue  reducl;  efflcl 
■t  ravMlal  a«aoa.   Gf.  Prolog,  v.  33. 

W$m  Valf*  tiim  miiera  macritudine. 
▼•«•  9mmmi9eram  macritudine.  Botb. 
Mi  muMT  m  maer,  Lioil.  1.  ot  nos; 
■  :  amm^  mimt,  tnaent. 

ML  mti^antiUum  J  h.  e.  parum.  Item 
M.       lavai,  beat;  non  at  antebac. 

SSL  Vail.  •!  Botb.  Turn  denique  om- 
MSU   Pacvaa:  Turn  demum  homine$. 

44b  Valf.  •t  velU  et  Pan.  5.  quem 
disiL  Naatram  Llod.  i.  — i  ii  quem 
diffi.  V.  C.  ^vein  dixit.  —  reminum 
tMweUmm.  CIc.  Pbilipp.  8.  ejercitum 
pr^pinciam  remitto.  Forte :  auf 
Bx«relias  aotem  sunt  pisiores, 
catal,,  laiffialaal  etc  et  quoa  Infra  no- 


ulnat,  ad  con vl via  apparanda  neceaaarll. 
Cf.  V.  53. 

46.  impcrare  tibi  vel  est:  conscribere 
in  tuum  usum,  sicuii  dicimos  Imperare 
pecaniam,  b.  e.  exigere;  vel:  imperare 
tibi  at  ipse  cogas  exercitum,  argento 
dalo,  quo  emas  opsonium,  sive  opsonei; 
quam  parasitorum  fuisse  provinciam, 
tesiaiur  III,  1,  14:  lp»i  opnonant,  quae 
parasitorum  ante  erat  provincia.  lia- 
quc  boc  reciius.  Ceierum  cf.  Mil.  4, 4,  23. 

48.  Sic  veil.,  omissis,  quae  in  vulg. 
Boib.  Lind.  legunlur:  Quoi  otttigerat. 
Aique  ila  niibi  roulio  commpdior  et  sen- 
sus  et  uraiio  exislere  videiur. 

51.  primumdum.  Sic  vulg.  Llnd.  — 
Botb.  cum  vett:  primodum.  —  piato- 
rieuiibuif  b.  e.  pistoribus;  simul  faceia 


194 


CAPTIVL 


Opus  turdctanis;  6pii8  est  flcedul^nsibns; 

lam  indriliimi  omnes  niilitea  opus  si&nt  tibi.  69 

K.  \}i  saepc  summa  ing<^oia  in  occultd  latent! 

Ilic  qualis  imperator  nunc  privdtus  est! 

H,  Ilabe  modo  boniim  animum:  nam  fllum  confldiS  domiim 

In  hfs  dicbus  reconciliaasere: 

Nam  eccum  hic  captivom  aduleacentem  Alium,  M 

Progn^tiim  genere  aummo  et  siimmia  divitiia: 

Hoc  ilium  me  mutare  confid6  fore. 

K*  Ita  di  deaeque  f&xint!    H.  Sed  num  qu6  foraa 

Voc^tus  ad  cot'nami    E.  Nusquam,  qu6d  sciam. 

Sed  quid  tu  id  quaeria?    H.  Quia  mi  eat  natalia  dies:  65 

Proptdrea  te  vocdri  ad  coen&m  volo. 

K,  Facdle  dictum!    H.  Sdd  ai  pauxilliim  potea 

Contdntua  esse.    E.  Nd  perpauxilltim  modo: 

Nam  istdc  me  adsiduo  Wctu  delectd  domi: 

Age,  aia,  roga!    H.  Emtum?   E,  Niai  qui  mellorem  tfTeret,  79 


aUuslone  ad  Plstorlenses  oppidi  PlslorU 
ci%'e8,  ul  et  placcntinii,  aUusione  ad  op- 
pidum  Plateniiam  facia. 

54.  iurdetanis,  qui  turdos  vendunl. 
Sed  alludiiur  et  ad  Turdetanoa  populum 
Ulspaniae  ad  Gades.  —  Ficcdulentibui^ 
qui  ficedulas  vendunl.  Sed  FIcedulae 
eranl  et  vicus  Romae.  Panam  quoque 
Samnliium  fuisae  urbem  memorat  Strabo  V. 

55.  maritumi,  qui  veudant  places  cu- 
lusque  generis. 

59.  reconciliafiserei  L  e.  reconclUata- 
rum  esse,  redemturum.  Forma  enim  eat 
fuluri. 

62.  vulg.  confide,  Sed  veil,  confidoy 
ut  supra  V.  58. 

64.  sic  vulg.  et  veil,  suppl.  cs,  quod 
addit  BoiliiuB  ct  Lind.  ut  et  Lamb,  et 
babel  Pal.  3.  a  m.  prima,  et  Pal.  1.  a. 
m.  sec.  —  In  sequentibus  veil.  A'us- 
quam  pol  quod  sciam*  Lamb.  A'us- 
quam  equidan^  quod  sciam.  Ego  credo 
legendum  per  diaeresin  cocnam,  at 
Cas.  IV,  1,  18.  Cupiunt  cxtrudcrc  in- 
coenem   ex  aedibus.     Sic  coHpi  Aul. 

IV,  3,  a. 

65.  Veil.  Sed  quid  tarn  id  qu.  Noslr. 

V.  C.  el  Pall.  6.;  vulg.  el  Lamb,  et  Bolli. 
—  At  Lind.  Sed  qui  dum  id  qu. 

66.  Vett.  vocaricr.  Lindemaunus  in 
recentissima  ed.  sic:  Propterca  le  ad 
coenam  vocari  uo/o.  V.  C.  vocari  ad  te 
ad  nam  volo.  Verbum  vocari  non  est 
elldcndum,  ut  saepe. 

67.  Facete  dictum,  videlicet  quod 
dixerat,  suum  esse  natalem  diem,  non 
ut  verum,  aed  ut  causam  Invitandi.  — 
ti  pauxillum  potea  etc.  Lambinus : 
pauxillo,  ex  libris.  Addit  idem,  aui 
temporis  vulg.  habere,  ut  Camerarium: 


pttuxillam ,  sc.  coenaiii ,  nt  sil  acc.  ab- 
soluius.  In  aeqq.  idem:  perpaviil- 
lum  modo,  9C.  apponas.  Nam  iioc  doni 
iiabeo.  —  Veil,  et  vulg.  pauxillum  et 
Nae.  Atque  sic  Boih.  el  Lind.,  qii 
pauxillum  ait  dictum  pro  paullisper  cm- 
teotua,  addiiqae:  „Reiipondet  parasitof, 
id  pauxillam  perparvum  esse ;  dsb  iastni 
victam,  id  esl,  illad  paullUper  eite  cm- 
lenfvM,  domi  iiabeo  nee  foria  aaaemt 
oportel."  —  /Ve  et  2Vae  ceniles  persi- 
tata  reperiuntur  in  codiclbas.  Ceienv 
bic  addilum  mocfo  aperte  auadet,  legft- 
dum  A>.  Pavxillum  antem  videtar  prae- 
ferendum  ob  seqoens  perpauxillum;  priM 
adverbium,  at  multum  alibi;  poileriit 
ambiguum,  ob  aequenila.  Adamai  anea 
parasitus  baec  diminoilva,  nt  vs.  ^ 
aliquant  ilium.  Hlne  Hegio  elas  sera*- 
nem  Imltatur.  —  Boibiua  esse  bic  ptsi- 
lum  ducii  pro:  edere.  —  De  panxill*  et 
perpauxlUo  cf.  Poen.  3,  1,  35. 

70.  j4ge  stf,  roga.  Sic  vulg.  el  rett.; 
prior  lamen  tribuit  Hegioni;  velt.  rede 
£rgasiJo.  Est  enlm  siipulatlonis  foraaiii 
quae  rogando,  b.  e.  interrogaodo  et  pn- 
mittendo  fiebat.  Cf.  locum  ea  de  re 
classicum  Bacch.  IV,  8,  40:  Rogm  kunc 
tu;  tu  promitte  huic;  etc.  Erat  aatem 
baec  res  admodum  familiaris  RomanUr 
iia  ut,  qui  furum  freqaentabani,  quoli4ie 
audlrent  Ibl  slipulanies.  Uinc  siaiiai  re- 
ponli  Ilegio :  Fmtum ,  Cslc  vett.  et  Pilt 
et  Lamb.)  vel  assert orie,  vel  Interrogais. 
Ergasilus  auiem  cum  condiilone  auisqM 
legibus  ait  se  addictorum ;  iaeandlsaiaitB 
ceterum  faciens  in  omni  bac  sceaa  grt- 
datlonem.  Nam  ab  iniiio  flens  iaDenta- 
tur;  dein  quasi  erectus  e  Iristitia  v.  66. 
iocose  Hegioais  imperatorium  miratar  ia- 


ACTUB  11.     SCBNA  f. 


1S5 


le  mi  itqne  amicit  pUceal  coDditi6  inai^a, 
lai  fdndum  vendam,  mils  roe  addicam  l^ibutf. 
Profuodom  TeDdia  tik  quidem,  hand  fiindiim,  roihi. 
I  %i  TeDturua,  t^mpori.    E.  Hem  vel  iam  dtium  eat. 
I  m6dOf  Tenare  l^porem;  dudc  erfm  tenea:  75 
n  rodus  scriiposam  vfctua  comment  Tiam. 
Nunquam  istoc  viocea  me,  U6§io:  ne  ptfatulea; 
m  cilceatis  ddntibua  veniim  tamen. 
Asp^r  meua  victua  sdne  est.    E,  Sentisne  dsitas? 
Terrdstris  coena  eat  ...   E.  St%  terrestria  bdatia  eat  80 
IVlultis  ol^ribua  ....    E.  Ctirato  aegro(6a  domi. 
mqiiid  tisI   H.  Veniaa  tdrapori.    E.  Memordm  monea. 
Ibo  fntro  atque  intua  aAbducam  ratiuncuiam, 
ftntilliim  argeDti  mihi  dpud  trapezitdm  aiet. 
fr^trem,  quo  ire  dfxeram,  mox  irero.  85 


ACTUS  U.   SCENA  I. 

LORARIL   PHILOCRATES.  TYNDARVS. 
RjiRivs.  Si  di  fmmortalea  fdvoluere,  Tds  banc  aerumnam  ^xsequi: 


iom;  iam  maiores  sumit  spirltas  et 
ladlur  aaU  legibas  cum  Heglone,  de- 
le ▼.  81.  qaonlam  pergit  locarl  Heglo, 
>  0iiam  contemnU  eias  omnero  coenam: 
■!•  aegrotoi  domL  —  Emtum?  i.  e. 
emtio  rata  eai?  Sic  emtum  aaepe 
ilaiilive,  at:  ex  emto,  convento  eie. 
ef.  Kp.  3,  4,  89.  E»tne  emia  mi 
c?  TriB.  2,  4,  99.  —  Vulg.  /fe.  Age 
toga.     Ea.  jEmtV  tu?    He,  JSiti 

wteliorem  adferet,  Ea.  Quae  mihi 
M  mmicit  plaeeat  tond,  magie? 
wn  fmndum  vendam  O'etl.  vendens) 
m.  add.  legibus,  LInd.  Ha.  Age 
f  T9ga.    Ea.  Emtum,  ni»i  qui  m. 

—  Ex  nostra  Ject.  ad  meliorem 
pki:  eonditionem.  Lamblnua  plane 
I  cfiai  velt.  praeterqaam  quod  legit 

Veram  illnd :  ptaeeat  kabeat  oporlet, 

referatur,  ac.  v.  adferet, 

4.  Sie  voJg.  V.  C.  vett.  Lamb.  — 
be:  Maiia  iam  otium  e»t.  LInd. 
m  vie  iam?  otium  est. 

5.  Siiaa  pergil  iocari  Hegio.  FlngK, 
ammite  Ergaailo,  ut  meliurem  quae* 
eendilioBen.  Soam  enim  eitae  insiar 
u  Und.  A'uae  ictim  tenes.  Noatr. 
t>  ▼eti.  Boib.  liamb.  trim,  plantaoi 
arem.  Similiter  Turnebua  9kdversa- 
•mm  lib.  XIV.  cap.  7.  Donaa:  cirim, 
a^piff,  quod  genua  ait  egrettarum. 
idl  ctniai  ad  proverbium:  eum  qui  ci- 

venari  poasif,  posse  et  leporem.  — 
U  nmio  ym  lenea.  V.  C.  Nunc 
a  I. 


76.  Velt.  et  Lamb.  A'bfi  meua  tcr.  etc. 
Vulg.  Both.  Lind.  JSam  meue  eerup. 
Dein  Boib.  commetat.  Lamb.  expl.  „mev8 
victua  non  constat  ex  difOcilibus  et  carls 
obsoniis.".  Sed  ex  vulgaia  aenaua:  nam 
meua  vlcius  asper  est. 

77.  Sensus:  Nonquam  boc  mibi  per- 
suadebia,  noli  exiatimare.  Ego  enim  nl- 
liilominua  eum  dentlbus  paraiiaaimia  ve- 
niam  tamquam  ad  lauiom  convivium. 

80.  8U9  terr.  h.  e.  Ait  posae  coenam 
ease  terresirem,  ae  tamen  bene  babere, 
si  constet  carne  suUia,  aprina  etc. 

81.  Denique  Clare  loquitur  Hegio,  earn 
muliia  oleribus  fore  compositam.  Igllur 
per  contemium  parasitus  el  auadei,  at 
ink  aegrotoa  suos  curet,  qui  lenui  par- 
coque  viclu  sint  curandi;  sivietiam:  quia 
olera  alvum  ciant. 

82.  yumquid  vis  sc.  me?  An  porro 
est  quod  mandes  mibi?  Abeuntis  formula. 

Act,  1L  Sc.  /.  Nutaverant  lam  ab 
initio  at  nomina  et  veatem  Pbiiocratea 
Tyndaruaque.  Petunt  nunc  ab  lorario, 
ut  aibi  eoncedat  veniam,  aine  arbitrla 
inter  ae  coUoquendi.  Qua  conceasa,  bor- 
taiur  Pbiiocratea  Tyndarum  ad  cante 
agendum;  Tyndarua  contra,  qui  iam  Pbi- 
locralia  peraonam  analinet,  petit  ab  iilo, 
ui,  cum  redierit  in  pairiam,  aul  memi- 
nerit,  ipsumque  qnoque  liberal.  Pbiio- 
cratea Tyndarum  iterum  ad  aatutiam  co- 
lendam  adbortatur,  ati  recta  dociequa 
•uam  peraofuun  agat. 


106 


CAPTIVL 


Decet  fd  pati  aDimo  adqao.   Si  id  faci^tii,  levior  liboa  erit 

Domi  fuistis,  credo,  Ifberi; 

Niioc  sdrTltus  si  evdoit,  ei  voa  mdrigerari  in6a  boontii 
Eimque  herili  imp^rio  iogeniis  v^stria  ieneni  rdddere.  & 
Indigna  digna  habdnda  aunt,  herua  qua^  facit 
P.  Oh,  oh,  oh! 

Lo.  ^iuiatidoe  hand  opua  eal.    6culi8  multam  miaerime 

Adicitia.    In  rcS  mala  animo  ai  bono  utare,  idiuvat. 

7\  At  n68  piidet,  quia  cAm  catenia  a^mua.  Lo.  At  pigeat  pdatea  II 

Ndstrum  herum,  ai  dximat,  a^t  aolutda  ainat, 

Qu6a  argento  ^erit. 

T.  Quid  ille  a  nobia  m^tuitl  Scimua  nda,  ooatrum  ofBcl6in  quod  est, 
Sf  aolutda  ainat. 

Lo.  At  fugam  fingitia:  a^ntio,  qnam  r^m  agitla.  \i 
T.  Nda  fugiamual  qud  fugiamual    Lo.  \n  patrianu     7.  Apage! 

haud  n6a  id  deceat, 
F^gitiToa  imiliri.   Lo.  Imo  edepoi,  ai  ^rit  occaaio,  hai&d  dehortor. 
T.  tfnum  exorire  Toa  a/nite  noa.    Lo.  Quidnam  id  eatf 
T.  tit  sine  hisce  drbitria 

Atque  Tobfs,  nobis  Si 
D^tia  ioquendi  locum. 

Lo.  Fiat.   Absc^dite  hinc!  n6a  conceddmna  hue. 

S^d  breTem  ordtionem  incipeaae.    T.  H^m,  mi  iatuc 

C^rtum  erat.  —  Cdncede  hue!   Lo.  Abite  iatim!    P.  Obniii! 

5.  herili  imperio.     Sic   volg.  veit  oput;  —  Btulta  6euli§  miwera  eiidUt. 

Lamb.  Dous.  Both.  LInd.  Qoldam  Ubri  II. :  mitera  eAditii.    8ed  primsB  legbir 

babent:   Bamque  ei  her,  all  V.  C.  tt  in  omnibos  opu$  etf,   a«B  ett  tpM. 

PaU.   Lambinus  legl  valt:  Mque  herile  Delnde  v.  edieere  nospiam  loeoraa  fl- 

imperium   ing.  v.  lene  reddere  sive:  mUl  sensa  occarrll;  parller  aoiem  ocula 

Eamque  ei  herile  imperium,  Lindeman-  mulla  miscra  cudere^  intplum.  Dcil- 

nus  oUm  ex  AcidalU  coniectura:  Feram-  que  Kiulatione  quo  lure  sic  poMll  acaaA, 

que  herili  imperio  elc.  quod  ipsum  non  non  liquet,    liaque  lego:  ontlie  miilM 

improbai  Boiblus.  Noatram  Lamblnus  iia  miner iae  adicitit^  h.  e.  adilciila  mlaeriat 

inierpreiaiur ,  ui  ingeniit  vesiris  datlvo  vealrae  muliam  (.po^nam))  qoam  oeifii 

casu  dictum  ease  acclpiat,  pro:  vobii.  vestria  infertia.    De  re  cf.  Cas.  8,  8, 

Ego  lamen  ablatlvum  puto,  ut  sit:   per  Ci.  2,  3,  46. 

vestroa  mores,  per  vesiram  obsequelam.  11.  Vulg.  nosirum  herum^  ai  voa  en- 

Nihil  enim  equidem  muiaverim ;  miulme  mai  vinculie.   Vett.  Herum  noitrmm,  d 

antem  feram  scripserim,  propter  Uegio-  vob  eximat  vinctUis.    EUclenda  vos  •( 

nla  mile  ingenium.    ForsKan  el,  si  boc  vinculia. 

volulssei  dicere,  clarius  foret  loculus :  16.  fugiamua.    Cf.  Bacca.  4,  3,  123. 
Ex  fera  lenem  reddere.  —  Duo  aunt  19,  20.  sine  hiice  arbitrig  atqme  v- 
ablafivi  coniunciim  poaid,   quia  uiraque  6if.    Exemplum  boc  eal,  praeier  aget- 
re  opus  erat  ad  aerviiutem  lenem  red-  lea  peraonaa  et  plurea  comliea  adfaiaM 
dendam.    Lenls  enlm  reddl  poterat  per  In  acena  velernm.  Senaua:  at  nobla 
berlle  Imperium,  si  lenlua   exercerelur;  creto  cdUoqueodl  deiia  locum,  iia  at  ac- 
id aulem  efficl  poterat  ingeniis  aervorum  que  bi ,  neqne  voa  ipal  poaailla  arMri 
ipaorum.  ease.  Llndem.  ed.  I.  ex  Herm.    Vi  vm* 
8.  V.  C.  multa  oculia  multa  miracli^  hisce  at4iiris  Mque  a  vobis  not  deiit 
iis.    Vulg.  oculis  multam  miseriam  ad^  loquendi  locum.   Altera,  ut  valg. 
ditis.   Veil,  oculis  multa  misera  cuditis.  23.  Hem  mihi  isiue  cerium  erat, 
Lamb,  cum  vulgata.   Botblua:  Multam  e.  decretum  mibi  erat  iam,  breviier  rea 
oculis  multam  miseriai  edicitis,  quia  absolvere. 

Ubri  babeant:  multa  oculis  multa  miscra  24.  Abite  istim!  Slcacrlpal  pra  akit* 

editis.  Lindem.  I.:  EiuldtUme  haud  4si  ab  ittii^  quod  Lind. 


Actus  III.   Scena  I. 


207 


ACTUS  III.    SCENA  L 

ERG^SILUS. 

Miser  homo  est,  qui  ips^  sibi,  quod  edit,  quadrit,  et  id  aegre 

{oveoit; 

Sc^d  iiie  est  miseridr,  qui  et  aegre  quadrit,  et  nihil  iuTciiit; 

hie  iDiserrumus'st,  qui,  quom  cupit  ^sse,  quod  edit,  d6d  habet. 

Nam  hdrcle  ego  huic  didi,  si  iiceat,  dcuios  effodidm  iubens: 

fta  maiigoitdte  oueraTit  dmues  inortai(!s  mihi;  5 

Ndque  ieiunidsiorem  ndque  magis  effertum  fame 

Vi'di,  nec  quoi  mious  procedat,  quidquid  facere  occdperit: 

fta  venter  guttiirque  resident  ^suriales  f^rias. 

ilicet  parasiticae  arti  in  mdxumam  malam  crucem: 

ha  iuventus  iam  ridicuios  I'nopesque  ab  se  sdgregat.  10 

Nil  morantur  \Am  Laconas,  I'mi  subselii  Tiros, 

Pldgipatidas,  quibus  sunt  verba  sine  penu  et  pecunia; 

Eos  requirunt,  qui,  iubenter  quom  dderint,  reddant  domi. 


volg.  et  Lamb.  —  Both.  Lind.  omUtunt 
ftunc  InielUgendus  auiem  Tyndarus, 
queiii  Pbllocratem  credit  Heglo.  Qui 
qaoniam  lam  Introlsse  cogiiandas  esse 
videatar,  ideo  credlderunt  huno  eiicien- 

dUID. 

100.  Sic  vett.  et  rectlsslme.  Nam  te 
ante  vocalem  corriplendum,  Graeco  more, 
uil  alibi  Nae  ante  ego;  amittam  aatem 
plene  enanclandum,  cum  Icln  in  media, 
nisi  maUs  reii  legere.  YuJg.  Both.  Lind. 
Scquere  lu,  ie  ut  dm.  —  primum 
praevorti  vofo,  i.  e.  eam  rem  ante  alias 
omnes  curare  volo.  Cf.  Merc.  II,  3,  40. 
42.  MU  III,  1,  59.  Ampb.  I,  3,  30.  et 
V,  1,  17.  CIc.  Off.  UI,  28.  Tac.  Ann. 
IV,  19,  4.    Capt.  V,  4,  29.    V.  Ind. 

Act.  III.  Sc.  I.  Conqnerliar  llerum 
parasltus  de  sua  aelatlsque  suae  condl- 
tloae  plane  In  peins  mutata,  narraique 
8«  quosdam  allocuium  esse  In  foro,  quo 
ab  lUis  Invltaretur  ad  coenam;  ab  nullo 
tamen  lavllaiam  esse,  liaqne  minainr  11- 
lis,  se  ex  lege  contra  eos  ius  suum 
persecntorum ,  quia  apertum  all,  eos 
contra  se  coniurasse.  Dein  ad  portum  ablt. 

1.  la  senteniia  climax.  Prior  enim 
miser  aegre  invenit  quaeslium;  aller  nibll 
invenlt;  terllus  esoriens  nibU  babet. 
quod  edit  pro  quod  edat  anilquA  forma : 
edim,  edif ,  edit,  —  aegre  priori  versu 
est:  vix:  aliero  I.  q.  operose,  anxle; 
■tnimque  Germ,  mit  Muhe,  —  In  vs.  I. 
Don  recessi  ab  lecilone  vulg.  et  veil., 
etsi  incomnioda  sit  scansio  verbl  tpse. 
Sed  sImUes  scanslones  passim  occur* 
runt.  At  Bofhius:  qui  tpsi,  quod  edit, 
qn.  quia  deslt  In  quibusdam  libris  sibi. 
Hem  LIndemannus.  Kgo  si  volaerim 
matare,  acrfpserim:  ipsus  911. 


3.  Vulg.  et  velt.  qui  quum  este  (i.  e. 
edere)  cupit,  quod  edit  non  habet. 
Recte  Botbius:  9111'  quum  cupit  e«§e, 
i.  e.  quando,  quo  tempore  esse  cupli.  — 
LIndemannus:  lUe  misetrimue  qui 
quum  esse  cupit  ^  id  quod  edit  ndn  Aa- 
bet,  addlto  id. 

4.  In  vetl.  deesi  ego.   Habet  vulg. 

5.  oneravit  1.  e*  implevit.  Sic  Idem 
Ergasilus  IV,  1,  7.  Ita  hie  me  amoe- 
nitate  amoena  amoenus  oneravit  dies. 

6.  ieiuniosiorem  ^  sc.  me.  Pro  e/Jer- 
tum,  quod  babet  vulg.  Botb.  Lindem. 
Lamb.,  ve((.  effractum^  uil  PaU.  —  V. 
C.  eefertum.  Efferium,  ab  e/fercio, 
quasi:  saginatum  fama. 

8.  resident  ferias.  Realdere  L  e.  q. 
quiescere,  ferlarl.  Cf.  Cic.  pro  Roac. 
Am.  21.  Tusc.  Ill*  12.  LIv.  II,  29. 
Igitur  b.  1.  est  Attlcismus,  ut  sK  quasi: 
ferias  feriari.    Cf.  Epid.  Ill,  4,  33. 

9.  In  veil,  deest  praep.  tn,  all  et  apad 
Pareum. 

10.  Pro  inope^que  Botbius  ex  Langg. 
voiuil  scrlbere,  quod  dedil  Lind.  inopes; 
remansit  famen  In  textu  vulgata  lectio. 

11.  Nil  morantur,  nibll  curant.  La~ 
eonat,  \.  e.  parasites,  qui  fortes  se 
praebent  plagls  ferendls ,  uti  Laconea 
puerl  In  exerciiationlbus  gymnasllcis.  imi 
subselUi  viros,  qui  Infimo  loco  accum- 
bunt.  Plagipatidas ,  qui  plagas  patlun- 
tur.  Sic  Hapacidae  Aul.  II,  7,  8.  et  si- 
milia  patronymica  locosa. 

12.  Pro  verba  vett.  verbera.  Verba 
autem  sunt  dicta,  facetiae,  quod  lllorum 
omne  erat  pecolium. 

13.  Iubenter  i.  e.  q.  iucunde,  laefe, 
bilare.  sic  Asin.  II,  2,  2.  Ut  ego  U- 
los  lubentiorei  faciam^  quam  lubentia 


108 


CAPTIVI. 


Qntfoiain  nobis  di  (mmortalea  Animuin  osteoderdnt  auom, 
Vt  qui  herum  me  tibi  ftiisse  atqae  6m  nunc  conaer?6ai  Teltnt, 
Qu6d  antehac  pro  iure  (raperitabam  m^o,  nunc  te  oro  p^r  precen^ 
P(!r  fortunam  iocertam  et  per  mei  ie  ^rga  boniUt^m  patrii,  65 
P^r  conserTitifim  commune,  qudd  hoatica  evenit  mano: 
N<S  me  aecua  lion6re  honestea,  quam  ^go,  quom  aerfibin  mihi, 
Atque  ut,  qui  fueria  et  qui  nunc  afa,  meminiaae  nt  m^mineria. 
T.  Scfo  quidem,  me  te  ^aae  nunc  et  te  daae  me.    P.  Hem,  iaioe 

81  potea 

M(!moriter  meminiaae,  ineft  apea  ndbia  in  hao  aatdtia.  61 


ACTUS  II.   SCENA  H. 

HEGIO.    PHILOCRATES.  TYVDARVS. 

He.  lam  <!go  revortar  intro,  at  ex  hia,  quacS  Tolo,  exquiafrero. 

tfbi  aunt  iati,  quda  ante  aedia  idaai  hue  producf  foraaf 

Pu.  lidepoi  tibi  ne  qua<!8tioni  eaai^mua,  cautun  intdilego: 

ita  Tinclia  custddiisque  circummoeniti  aumua. 

He.  Qui  cavet,  ne  decipiatur,  vi'x  cavet,  quom  etidm  caret:  5 

litiam  quom  cavfaae  ratua  eat,  aai^pe  ia  cautor  cdptua  eat. 

An  Tero  non  iiista  causa  est,  tit  voa  aerrem  sdduio, 

Quda  tam  grandi  aim  mercatua  pra<!aenti  pecduia? 

Ph.  Ne'que  poi  tibi  noa,  quia  noa  aeriraa,  a^quom  eat  Titio  Tortere, 

Nf^que  te  nobia,  si  abeamus  hinc,  ai  fuat  occiaio.  10 

He.  tit  Toa  hie,  itidem  iiiic  apud  voa  mdua  aervatur  filiut. 

Ph.  Ciptua  est?  He,  Ita.  Ph.  Ndn  igitur  noa  adii  ignayi  fATimoi. 

He.  Sf^cede  liuc:  nam  aunt,  ex  te  quae  sdio  acitari  Toio, 

Quarum  rerum  t^  falsiloquom  mi  ^sse  nolo.    Ph.  Ndn  ero, 

Quod  aciam;  ai  quid  nescivi,  id  nt'acium  traddm  tibi.  15 

Ty.  Nunc  aenex  eat  in  tonstrina!    Nunc  iam  cuitroa  dttinet! 


57.  Cavere  vnll  In  his,  ne  Tyndaras 
qoando,  oblitus  so  beri  personam  habere, 
sorvum  agat,  maioremque  Phllocrail  ho- 
norein  tribuai  in  verbis  aut  faciis,  quam 
servo  convcniat.  Kensus:  Ne  me  maiori 
honore  honesies,  quam  quo  ego  le,  cum 
niihl  servibas  domi.  Veil,  quam  quum 
acrvibai  mihi.  Vulg.  quam  e^o  te,  cum 
e.  m.  Saliem  ego  recipiendum,  te  auiem 
supplendum. 

58.  Vulg.  Atque  ut  qui.  Veil.  Atque 
qui,  Sed  elusmodi  repeiiiiones  ileraiio- 
nesque  coniunctionls  alicuius,  aut  prono- 
minis,  baud  rarae  apud  PJautum. 

60.  Vulg.  no&if  III  hac  astutia^  uU  el 
Boih.  et  Lind. 

Act.  II.  Sc,  11,  Ilegio  ex  domo  sua 
prodiens,  v.  1.  adbuc  Inius  loquitur  cum 
aliquo  servorum.  Deiu  ex  Philocraie 
(quom  .^ervuni  rxinlimat),  quaeril,  qua- 
lis  domi  sit  Tyudarus,  quern  PhUocratem 


esse  credit.  Ille  praedivliem  ail  esse  «l 
honoraium,  sed    pairem   elus  avaraa. 

Idem  affirmat  Tyndaros.  Hegio  aperik 
suum  filium  apud  Alios  capium  servire. 
Quern  si  Tyndarus  efflciat  ut  slbi  reaii- 
laiur,  se  utrunique,  et  TyDdanim  et  Pbi- 
Jocratem,  esse  dimissuram.  Decreiam  it, 
ut  Phiiocrates  (quern  servam  exisiiMt 
Ilegio}  domum  miitatur,  ui  Ilegiosis 
filium  liberet,  Tyndarus  0*niquam  Pbt- 
locrates)  rcmaneai.  Uterqae  Igltar  vla- 
culis  eximuntur. 

3.  Veil.  Pol  tibi  ne  quaestioni^  « 
el  Lind.  Lamb.  Rdepol  tibi  ne  in  quae- 
stione,  ut  et  Dousa  el  Pareus. 

9.  Vett.  aequom  est  stultitiae  vortcrt. 
V.  V.  equom  ttultio  v, 

15.  Uolli.  fie9ci6o.  Item  Llndem.  ed. 
I.;  at  In  altera  nescivi,  quod  dictun  prt 
nescioero. 

16.  Sensus:  None  probe  senez  deci- 
pietur  a  PhUocraie.    Kam  tondere  mU* 


Actus  II.   Scbna  IL  1M 

♦ 

Ne  id  qoidem,  involucre  iniicere,  T^luit,  Testem  ut  ne  inquioet 
8<Sd  ulmm  tirictimoe  ittoDSurum  dicam  esse ,  an  per  p^ctinem, 
M^scio;  yerum  si  fru^i  est,  ilsqiie  admutilabit  probe. 
He.  Qnfd  to?  servosne  dsse  an  liber  m&veiisl  roemori  mihi*  20 
Ph.  Prdxumuni  quod  sft  bono,  quodque  i  nialo  longlssume, 
id  Toio;  quamquim  non  muitum  fuit  molesta  s^rvitus, 
M^c  mihl  secus  erit,  quam  si  essem  fdmiliaris  iiiius. 
Tr.  Eufe,  pol  Thai^m  talento  ndn  emam  Milesium: 
Nam  id  sapientiam  huius  ille  nimius  nugat6r  fuit.  25 
IJt  facete  orilionem  ad  s<!r?ituteni  contuift! 
He.  Qu6  de  ^enere  nitust  iiiic  Phiiocratesi    Pii.  Poijplusio, 
Qu6d  genus  illic  ^num  est  pollens  itque  honoratissumum. 
Hb.  Quid  ipsus  hid  quo  hon6re  est  iiiic?    Ph.  Summo  atque  ab 

summis  viris. 

He,  Turn  fgitur,  ei  quom  in  Alls  tanta  gratia  est»  ut  praddicas,  SO 
Quid  di?itiae?  sdntne  opimael    Ph.  Unde  dxcoquat  sev6ni  senex. 
He.  Quid  pater?  vivitnel  Ph.  Vivoni,  quom  inde  abiimus,  liquimus; 
fidnc  vivatne,  n6c  ne,  id  Orcuin  scire  oportet  scilicet. 
Ty.  Sii?a  res  est:  phiiosophatur  qudque  iam,  non  menddx  modo  est. 
He.  Qu6d  erat  ei  nomdnl    Ph.  Thesaurochr^sonicochrysides.  35 
He.  Videlicet  propter  divitias  inditum  id  nomdn  quasi  est. 
Ph.  fmo  edepol  proptt^r  STaritiain  ipsius  ac  ten4ciain. 
[Nam  file  quidem  Tlieoddromedes  fuit  gcrmano  ndmine.] 


quern  saepenamero  apod  PI.  I.  a.  q.  fraa- 
daie.  —  cuUroB  attinctj  i.  e.  cultros 
laoi  mana  tenet  PliUocraiea.  Idem  enlm 
ei  ad  seqq.  aapplendas.  Cf.  Men.  V,  1, 
30.  A'linc  eandem  ante  oculos  attines. 
Hie  abitincre  alibi  I.  q.  removere.  Igi- 
lar  falso  Lindem.  iia  acclpii:  nunc  lam 
HesI*  ad  cultros  atiinel,  1.  e.  In  eo  est 
■t  tondealur.  Cultri  tonsorii  plural! 
■QBiere  ei  eccnmint  apud  Cic.  de  Off.  11,  7. 

17.  id  pleanastlce  adiecium.  Plena 
•raila:  ne  Id  quidem  voluli,  involucrum 
laquaoi  laUcere.  Vulg.  V.  C.  et  veit. 
iuo9luer€.  LInd.  involucri.  Both,  m- 
9olucrum.  Rst  aatem  gr.  cSfioXivov^  ut 
Platarclma  refert.  Celerum  hie  de  barba 
UDde«da  acclpiendum. 

18.  tirictim^  gr.  iv  Z9^^  culem. 
Id  aatem  crudellus,  quam  per  peciinem. 

9*.  Attgc*  pol.  Sic  velt.  —  Botb. 
Liad.  Ktigepae.  —  Thales  auiem  ad 
algaiicandam  prudentiam  asiuilamque, 
lajB  apud  Aristapbanem  adhibeiur  Nub. 
V.  180.  ri  drjz*  imivov  xov  Galijv 
^ctvfidl^ofitv;  Apad  nostrum  et  Rud.  IV, 
3,  64.    Salve,  Tkalee, 

85.  Sle  vett.  —  Vulgo  omlltilur  i7/e. 
Batliins:  A'am  pol  ad.  s. 

88.  Sie  vett.  v.  est  collocanl.  B. 
Quod  gemuB  ilU  eat  u.,  LInd.  Ulic. 

89.  mk  eummie  virU  sc.  ille,  sc.Pbl- 
lacrataa,  aiagnl  fli  mlque  bonaraiur. 


31.  opimae,  ex  conl.  Lamblnl,  pro- 
bantibus  vlrls  dociis.  Yulg.  vet.  optimae. 
Sed  opimae  legendum  esse,  praebet  et 
metmm,  et  seq.  sevum.  Manet  enim  In 
metaphors.  Nam  opimitas  ex  adipe;  ex 
adipe  auiem  sevum.  —  senex,  sc.  pater 
Pbilocratis.  Nam  de  Phllocrate  Ipso  neo- 
tlquam  potest  acclpl,  at  vult  Lindeman- 
nus,  qui  interpreiaiur:  ,fUt  Phil,  ad  sene- 
ciulem  usque  sails  superque  possldeat.*' 
Id  enlm  alia  ratlone  erat  declarandum. 
Atque  hoc  Ipsum,  quod  senem  comme- 
muraverat,  causa  est,  quare  statim  He- 
gio:  Quid  pater?  vivitne?  Nam  antea 
tantummodo  de  genere  quaeslerat,  de 
patre  nondum  cogltaverat. 

33.  Vulg.  et  veil.  Muno  vivat  neene. 
Lamb.  At  nunc  vivat,  necne.  Nostr. 
Both. 

35.  Sic  V.  C.  vulg.  et  veil.  —  Both, 
et  Lind.  de  coni.  Thenaurochrffsonieo- 
croeaides.    Recurrit  nomen  III,  4,  100. 

37.  Vulg.  et  vett.  atque  audaciam. 
Verum  et  Acldallus  lam  ludlcavit  le- 
gendum ac  tenaciam  ob  v.  39.  et  haec 
lectio,  teste  Bolhio,  aperte  comprobatar 
a  cod.  Guelph. 

38.  Ilunc  versum  includit  Both,  el  cum 
eo  Lindemannus,  Ideo,  quod  III,  4,  lOL 
ignorat  Heglo  verum  nomen  Thcodoro' 
medes,  solum  memlnit  Theiaurochryio- 
nicockrytidce.  —  De  induslria  aatem  hic 


soo 


CAPTIVI. 


He.  Quid  til  aisi  teniixne  pater  est  ^hi»?  Pa.  Imo  edepol  p^rtenai. 
Qufn  -etiam^  ut  magis  n^scaa,  Geoio  stio  ubi  quando  Bicrvfical,  M 
Ad  rem  divioam  qiiibus  est  opus,  Siiniia  vasis  titUur, 
Ne  ipse  GeDiua  aubripiat.    Proinde^  iiiia  ut  credit,  vide^ 
He.  S(!qucre  hac  me  igitur:  ^adem  ego  ex  hoc,  qua^  Tolo,  ei- 

quaesfvero. 

PUlocratea,  hie  ft^cit,  hominem  friiigi  ut  facere  opdrtuit: 
Nim  ego  ei  hoc,  quo  genere  gnatua  ai'a,  acio:  hie  faati&st  mihi.  tt 
Hac^c  tu  eadem  si  cdofiteri  tis,  tua  e  re  f^ceria; 
Quad  tamen  acito  scire  me  ex  hoc.    Ty.  Fdcit  oflicinm  hfe  •uoid, 
Qudm  tibi  est  confdssus  veriim;  qiiimquam  volui  addulo 
Mdam  Dobilitatem  dccultare  et  gdnus  et  divitiis  meaa, 
Hdglo;  Dime,  quando  patriam  et  Ifbertatem  pdrdidi,  SO 
N6n  ego  istuoc  me  pdtius  quam  te  mdtuere,  aequom  cdnaeo: 
Via  hostiila  cum  istoc  fecit  mdaa  opea  aequibilia. 
Mdmini,  quom  dicto  hatid  audebat,  fi&cto  nunc  laedit  licet. 
8dd  Tiden*1    FortiiDa  humana  ffngit  artatque,  dt  lubet: 
Me,  qui  liber  fuerara,  servom  fdcit,  e  summo  infumum;  SS 
Qui  fmperare  insudram,  nunc  alte'rius  imperio  dbsequor; 
iSt  quidem  si  profnde,  ut  ipse  fui  imperator  fi&miliae, 
Ilabeam  dominum:  baud  vdrear,  ne  ioiuste  aut  graviter  ml  impcret 
Ildgio,hoc  te  mdnitiim,  nisi  forte  ipse  non  vis,  Tdlueram. 
He.  Ldquere  audacter.    7V.  Tarn  dgo  fui  ante  liber,  quam  gnaUii 

tuos;  60 
Tdm  mihi,  quam  illi,  ifbertatem  hostfiia  eripui't  manna; 
Tim  ilie  apud  nos  sdrTit,  quam  ego  nunc  hie  apud  te  adrrio. 
iSst  profecto  ddus,  qui,  quae  noa  gdrimua,  auditque  dt  Tidet; 


Cetsl  non  compareat,  qnarc,  nUI  menda- 
ciorum  in  Ilomero  aliqua  iuiliaiione),  fal- 
som  patris  nomen  lingitur;  unde  profecto 
sluliliiae  fuerii,  verum  conimemorare. 

39.  ett  cius.  Transposui,  ui  ctu§ 
tamquam  una  syllaba  sK  pronunclandum, 
uii  saepissime.  Vulg.  et  veil,  eius  est, 
ut  Both.  —  Llnd.  eiu»t.  Foraan  melius: 
Tenax  pater  eius  est?  omissa  we.  — 
pertenax  B.  ex  Guelph.  —  Vulg.  et  veil. 
pertinax. 

41.  est  opus.  B.  opus  est  Nostr.  vulg. 
vett.  Llnd.  —  Samia  vasa^  ut  ficlilia, 
vilitfslmi  erant  generis.  Cic.  pro  Muraena 
36.    Cf.  Nostr.  Baccb.  II,  2,  24. 

42.  Proinde,  aliis  ut  credat^  vide, 
]j.  e.  ex  hoc  tu  igiiur  coniicere  poles, 
quam  llle  alUs  fldeiu  habeat,  quum  suo 
ipslus  Genio  non  fidat. 

43.  cadem  dubium  est,  utruni  sit  ac- 
cusaiivus  plur.,  an  ablativus  sing.,  suppl. 
operd,  qu(>inadmodum  Baccb.  1,  1,  15. 
atqiie  sic  hie  int.  Taubmannus,  et  vide- 
tur  favere  bulc  intcrpretailoiil ,  quod  ad- 
dit:  quae  volo,  Sed  eadem  accusalivo 
casu  sequiiur  niox  vs.  46.  liaec  tu 
eadem  $i  confiteri  vis. 


46.  tua  e  re.  Sic  f^mblnns.  Vcti. 
ex  tua  re.  Vulg.  tua  re.  Boili.  ttiass 
in  rem.  Guelf.  tua  in  re.  filoblscM 
Llndem. 

47.  Tyndarus,  sub  Pbllocraiis  persoaa. 
flngU  se  subiralum  IHI,  quod  de  se,  ge- 
nereque  soo  et  dlviiiia  confessus  fuerii; 
excusat  tamen  factum,  qnamqoam  arerbe, 
sua  illiusque,  qua  nunc  shit,  eondiiioae. 
Sperat  autem.  Hegionem  sibi  nibU  inioste 
ant  gravlier  imperalurum,  neque  ninif 
magnum  preiium  pro  Ubertaie  aaa  pt- 
stulaturum.  Bespondel  Hegio,  slbi  satis 
esse  divlilarum.  Quodsi  vero  etieen 
vellnt,  ut  flllum  suum,  qui  apud  AfiM 
capiuB  serviat,  reciplat,  se  ntrlque  esdt 
liberiatem  daturom.  —  v.  82. 

53.  baud  audebat^  ac.  me  laedere. 
facto  nunc  lacdat  lively  sc.  meam  ge- 
nus divitiasque  tIbi  prodendo. 

57.  Boihius  ex  Goeif.    Jit  cquidem. 

5S.  Vett.  Uabcam  dominum^  kni 
vcrvar  ne  iniuste  aut  ffraviter  mihi  rai- 
perct.  Vulg.  Habeam  dominum  ^  km 
vercar  ne  iniuste  aut  graviter  mki 
imperet^  ul  et  Both,  ei  Lind.  its  lanea 
ut  mi  pro  mihi  acrlpaerinl.    At  eerie  U- 


AcTUt  II.     SCBNA  n. 


an 


M  atl  ta  med  hie  habaerit,  profnde  ilium  iliic  cuHirerit: 

B^ne  merenii  bdne  profuerit,  male  merenti  pdr  erit.  65 

Quim  tu  filidm  tuom,  tam  piter  me  mens  desiderat. 

He.  M^mini  ego  iatoc.  Sdd  faterin'  ^adem,  quae  hie  fass^at  mihil 

Ty.  Ego  patri  meo  ^ase  fateor  summas  divitids  domi, 

Mdque  Bummo  gdnere  gnatum;  add  te  obteator,  Ilt^gio, 

luoro  anifflum  a?Ariorem  fdxint  dhitiad  meae: 
N^,  patri  tametai  iHnlcua  aum,  decdre  Tideatur  magia, 
M<$  aaturum  aervire  apud  te  siimtu  et  Testitu  tuo 
Potiua^  quam  iliic,  ubi  mioume  booeatum  eat,  ro^Ddicantem  TiVere. 
He.  l^go  Tirtute  deum  6t  maiorum  ndstrum  divea  aum  aatia: 
Non  ego  omniod  lucrum  omne  eaae  i&tiie  homini  exi'atumo.  75 
Scio  ego:  roultoa  iAm  lucrum  iucuicfotoa  bomioea  r<$ddidit; 
£al  etiam,  ubi  proff^cto  damnum  pradatet  facere,  quAm  lucrum. 
6di  ego  aurum:  miilta  muUia  aadpe  auaait  pdrperaro. 
Niiinc  hoc  animum  advdrte:  ut  ea,  quae  adntio,  paritdr  aciaa. 
Filius  roeua  illic  apud  Toa  adrvlt  captua  Alide;  80 
^om  ai  reddia  rofhi,  praeterea  unum  numum  duia, 
I§t  te  et  bunc  amfttam  bine.    Alio  picto  abire  ndo  potea. 
Ty.  6ptumum  atque  aequfaaumum  oraa,  dptumuaque  bomlDum  di 

bomo. 

S^d  ia  privatam  adrvitutem  adryit  illl,  an  publicami 
He.  Privatam  medici  Menarchi.     Ph.  Pdl  bic  quidem  buiua  dat 

ciiena.  85 


lod  nam  verear  pessimo  aono  prlmam, 
■t  oplnor,  a  Lambino  reposllam.  Iiaque 
praeftr*  veu.  haud  verear  ^  sed  iia  at 
Be  llquftSMt  conl.  ne. 

07.  BollL  ex  Goelf.  Leid.  B.  el  Monac. 
IfoBi'iii  ego  iataee.  Nostr.  vulg.  et  veil. 

71.  V.  tfecere  quasi  doabus  pronan* 
dandam  syllabis,  uil  decern  una  Merc. 
V,  9,  4.  E&rum  inventu  rie  decern  ti- 
wUtu  piemmae  pestAmdedi.  —  Sensas: 
Be  omne  Beam  pro  llberiate  mea  poscas, 
■I  aat  mendicandum  mlhl  sU  domi,  aut 
f  ailaa  apad  le  In  servitute  peroianendam. 

79.  Pra  Me  saturum  Bolh.  Satu- 
mm  me. 

75.  Metri  eaoaa  el  bic  et  alibi  Bo- 
tUaa  LiBdeBaonusqae  dedere  ilH  pro  t7- 
lie,  qaed  eanes  habeiit.  Verum  et  v. 
64.  Ipaoai  quoqae  I'llt  si  legas,  mono- 
ayllnboa  erit,  at  tiic  illic.  — 

74.  viriute  deum  et  maiorum  i.  e.  q. 
dMa  Mierlboaque  meis  gratia  eat,  aive: 
•pa  deeniBi  el  maioram  meoram.  Idem 
▼eraas  oecarrli  AaL  II ,  1 ,  46.  et  Trin. 
n,  %  69.  78.    Pen.  Ill,  1,  62. 

76.  Vett.  et  volg.  8cio  ego^  multot 
iam  Inerum  luculentos  homines  reddi- 
dH.  Liadeaiannaa  tarn  omiait.  ReiinuU 
I  ambinaa,  qui  exiaiimat,  leg!  posse  luc*- 
Untof,  at  taeelmm^  vinclum.  Ut  tam 
ndMMMHii  aoadeie  vldeiar  el  locaa  ia 


Ter.  Adelph.  II,  2,%  Peevniam  in  loeo 
negligere,  maximum  interdum  est  lu- 
crum, ubi  parlter  alque  bic  v.  lucrum 
ab  initio  corrlpiiur. 

79.  Vett.  et  Pail,  advorte.  Valg.  et 
Lamb,  advortito,  quod  retinuit  Lind.  con- 
tra metrum.  Botb.  A'unc  antmum  kuo 
advorte. 

80.  Sic  V.  C.  et  valg.  At  vett.  co- 
plus  in  AuUdCy  uti  Pall.;  Both,  captue 
in  Alide, 

81.  unum  numum  ne  duisy  i.  e.  prae- 
ter  fllium  meum  ne  mibi  unum  nummum 
dederis.  Cf.  Aul.  II,  2,  61.  JSe  duie 
Csc.  do(em),  dummodo  morata  rede 
vcniat,  dotata  est  satis;  ubi  vide  not. 

83.  Sic  vett.  cum  Pall.  —  Vulg.  homo 
€«,  cum  V.  C.  De  v.  es  ante  vocalem 
longo  vide  Indic«*m  s.  v.  es  productum. 

84.  illi  i.  e.  Ulic  in  Alide.  —  publieam^ 
uti  adhlbebaniur  pierumque  captlvi  ad 
ministeria  sacerdoiibus  aut  magistraiibua 
praesianda. 

85.  Pol  is  quidem  'huius  est  cliens, 
Interioqniinr  baec  in  vulg.  ei  vett.  Pbi- 
locraies,  licet  louginque  adsiiterit,  el  In 
fine  scenae  advoceiur  a  sene.  Ceteram 
neque  iu  sequentibus  ad  Pbilocraiem  ver- 
bum  Heglo.  Quare  eadem  el  possit  elo- 
qai  Tyndarus,  iia  tamen  at  verba:  Pol 
if  quidem  kuiue  eei  cUeue!  aacreto  di« 


202 


CAPTIVI. 


Tarn  h6c  quidem  tibi  (n  'proclivi,  quam  (mber  est,  qiiand6  pluil. 
Hk.  Fac,  is  homo  ut  redimitur.    TV.  Faciani.    S^d  te  Id  oro, 

IlcSgio  ... 

He.  Quidvis,  dum  ab  re      quid  ores,  ftciam.    7V.  Auacultadum: 

aciea. 

I^go  me  amitti,  dduicum  iile  hue  r^dierit,  dob  pdatulo; 
V(5rum  quaeso,  ut  at^tumatum  hunc  mfhi  dea,  quem  mittam  id 

patrem :  91 
iJt  ia  homo  redimdtur  illi.   He.  Imo  diium  potiua  mfaero 
lime,  ubi  erunt  ioduciae,  illuc,  tu6m  qui  eouvenidt  patrem: 
Quf  tua,  quae  tu  mlseris,  manddta,  ita,  ut  Teiia,  p<!rferat. 
Ty,  At  nihil  eat,  igndtum  ad  ilium  mi'ttere:  operam  l^aeria; 
IIuDc  mitte:  hie  redd^t  traDsactum  drane,  ai  illuc  vdoerit;  tt 
Ndc  quemquam  fiddliorem,  D^que  qnoi  plua  credit,  potes 
Alittere  ad  eum,  ndc  qui  magia  ait  adrvoa  ex  aentdntia, 
Neque  adeo,  quoi  tuom  concredat  fi'lium  hodie  audiciui. 

vereare:  m^o  periculo  h^iua  e^o  experi&r  fidem, 
Frdtus  ingenio  c^ius,  quod  me  eaae  acit  erga  ae  b^oeFolum.  IN 
He.  Mittam  equidem  istunc  a^stumatum  tui  fide,  ai  via.   Ty.  Vola; 
Qudm  citiasumc^  potest,  tam  hoc  c^dere  ad  factiUm  toIo. 
He.  Niim  quae  causa  est,  quio,  ai  ilie  hue  non  rddeat,  Ti^nti  miaai 
Mi'hi  des  pro  illoc?  TV.  Optume  imo.  He.  Sdlvite  latum  nunc  Ian, 
Atque  utrumque.    Ty.  Di  tibi  omoea  dmnia  optata  ifferaot,  liS 
Quom  roe  tanto  honore  hooeataa,  qu6mque  ex  vlnclia  dximia! 
Ildc  quidem  haud  moldstum  est,  iam  quod  cdliua  collar!  caret 
He,  Qu6d  bonis  lenefi't  beneficium,  gratia  ea  gravida  i^al  bonis. 

eat ,  reltqaa  ad  Heglonem.   Id  qnod  mlhl  quod  me  $cii  etne  erga  Be  5.    Lkii.  IL 

niullo  apilus  videiur.  quod  me  icU  erga  sese  b.  —  Legendoa 

87.  Sic  vulg.  Pal.  6.  et  Lind.  Cf.  v.  autem  (fiti9,  quod  med  eft*  sci't  ergv  u 
91.  Both,  cum  veit.  et  liamb.  Facis^  6.  at  verbum  em  sit  nionoayllabaB,  K 
homo    ut   redimatur?    veit.  redimat?  ccniles;  itemqae  eius. 

88.  \  ulg.  et  L  nd.  au.vulta  dum,  fieri,  •d  effecitt 
tcies.    Veil.  Ausculia^  turn  scies,  ut  el    ~\   "   '     *  » 

Lamb,   et  Pall.  —   V.  C.  turn,  scias. 

Both.  Mtscultadum:  sc/cs.    Noium  ma-  103.  /Vum  quae  causa  e§f,  qum  it» 

nedum  Anin.  Ill,  2,  39.  i.  e.  q.    Num  spondes,  fe  milii  daluvB- 

90.  Sicvea.-  Vulg  r>rumJc,«ae.<,,  Optume  imo.     Sic  PalL  vett 

lit  ae«l.  quod  re.lnmt  Bolluus,  qui  ver-  ^^^^  ^^j;^  y  ^  ^ 
.urn  habel  pro  lamblco. 

»I.  .(  .   1.  e.  1II.C  in  Allde.  gaepiu/ adWbe.ur,  ubi  aiiquis  caUaif, 

,  uu     :TV  r'   «f-  Aul.  II,  2,  W.  Ubi  item  vuU.  oi>lui«, 

et  Pall,  el  Boih.;  qui  et  vis  pro  veltt.  '  •    r  » 


qui  et  VIS  pro  velis. 
Nostr.  vulg.  Lindem. 


perperam. 


,      .  , .  ,  107.  Vulg.  el  vett.  iam  quod  coUut 

95.  vulg.  et  vel  .  hic  omne  transa^  ^^^^    ^^^^^  I 

ctum  rcddci   ui  el  Lamb.  -  BolU.  L.nd.  ^^^^       ^^^^^  ^^^^^ 

A.C  transacium  rcddet  omne.  coUaria,  v.  co//ui  una  HyUtba  preat.- 

98.  Lamb,  et  V.  C.  quot  suum  con-  ciandum.     Collua   pro   collam  aaeplM 

credat  fdium,  uli  el  Dousa.   At  Pall.  3.  nsurpasae  antiquoa,  teataior  Konhis  frt 

iuum.  ea  Ipsa  voce.    Idem  v.  Collate  addicH 

100.  Vulg.  et  veit.  et  Lamb,  quod  me  locum  ex  Luclllo :  Cum  fncuiicu,  caiwht 

esse  Hcit  crf^a  se  bcncvolum.   Sux  codd.  collariquc,  ui  fu gilt  vum  Deportem,  fadt 

Palatini  liabuere  scsc,    uiide  Taubman-  patet  tripllclter  vlnclou  fuisae  eateiiis,  a' 

uus  exisilmavU  eiicleudum  inc.  Uothiua :  pedea,  ad  manas,  et  ad  c«lliiiii|  •epaiaila* 


ACTUg  II.     SCENA  III. 


DC  tu,  illopc  si  illo  da  migsunit,  dfce,  mODntra,  praecipe, 

ae  id  patrem  via  niiDtiari.  Vfn'  vocem  hue  ad  td?  Ty.  Voca.  110 


ACTUS  11.   SCENA  III. 

HEGIO.   PHILOCRATES.  TYNDARUS. 

^  Quae  rda  bene  Tortat  mfhi,  meoque  fflio, 

^bisque!    Vuit  te  ndvus  herns  operdm  dare 

lo  T^teri  domino,  qu6d  is  relit,  fiddliter. 

im  ego  te  adstumatum  huic  dedi  Tlgint/  minis; 

c  aiitem  te  ait  mfttere  hinc  Telle  dd  patrem;  5 

Bum  ut  iilic  redimat  filium:  mut&tio 

tdr  roe  atque  ilium  ut  ndstris  fiat  filiis. 

7.  UtrdqueTorsum  rectum  est  ingenium  meum, 

1  te  itque  ad  ilium;  prd  rota  uti  md  licet: 

si  ego  hiic  vei  iiluc  rdrtar,  quo  imperdbitis.  10 

B.  Tutd  tibi  e^  tuopte  ing<!nio  prodes  piurimum, 

lom  st^rTltutem  I'ta  iers  ut  ferrf  decet. 

iquere.  —  Hdm  tibi  hominem!    Ty.  Grdtiam  Iiabe6  tibi, 

lom  cdpiam  istam  mi  dt  potestatdm  facis, 

t  ego  id  parentes  htUnc  remittam  nuntinro,  15 

iii  ro(S  quid  rerum  hie  igitem  et  quid  fieri  reiim, 

itri  meo  ordlne  dmnem  rem  iiluc  pdrferat. 

unc  ita  convenlt  inter  me  atque  hunc,  Tyndare, 

t  te  adstumatum  in  Alidem  mittam  dd  patrem: 

.  odn  rebitas  hue,  ut  vigintf  minas  20 

109.  if  ice,  monHra^  praecipe.    Sic      6.  Iterom  Bothlai  t7Ie  pro  t7b'e. 

U.  et  Lamb,  ei  Llnd.  —  Volg.  dice,  7.  nostrie  filiua^  dallvus  pro  geohivo. 

manetra,  praecipe.  Both,  die,  dem,  pr,  Cf.  Indicem  v.  Dativus  loco  genitivi. 

110.  Pro  Foca  Both,  f  olo,  Noslr.  9.  ad  ie  atque  ad  ilium.  Sic  veil*  ei 
ilf.  ot  vett.  Lifld.  —  Vulg.  Ad  te  adque  ilium,  all 
JcT.  IL  Sc.  HI.  Advocat  Hegio  cdd.  Both.  Ad  ted  atque  ilium.  —  Vulg. 
lUocralem   C<iaciD  Tyndarum  credit,),  pro  rota  me  uti  licet.  At  veit.  pro  rota 

praecipit,  at  acciplat  mandaia  Tyn-  uti  me  licet.    IJIud  cdd.  Pali.  Both.  Llnd. 

ji  C4oeoi  PhUocralem  ease  piiiat),  ad  11.  Qiium  edd.  oiunea  vett.  et  vulg. 

irefli  perferenda,  quibus  efficlaiur,  ut  habeant:  Tide  tibi  ed  tuopte,  h.  e.  ea 

ciplac  Sliiim  auuin.    Quibua  acceptis,  raiionCf  id  faciendo,  ego  non  video,  quo 

»glo   Philocralem   aecum    abducit  ad  iure  illod  ed  expunxerint  Boxbornioa, 

ipexliain,  quo  ei  viaticum  det;  introit  BrunclLiua,   Bosacba,   Boiblus  (Linde- 

fadaroa.  mannus  a  dedii).    Metrum  enim  rectla* 

ai  quod  is  velit^    Sic  vulg.  —  Vett.  aime  habet.   Nam  aic  plerumque  edd  em, 

littant  i«.  h.  e.  eddem  operA,  profertor,  at  Uque- 

4.  huie  dedi.  Sic  omnea  vett.  edd.  et  neat  e  vocaila.   Cf.  Baccb.  I,  1,  15.  •— 

Ilf.   Itaqae  non  eUdendum  in  aestima^  Verba  tuopte  ingenio  Lambinus  pro  da- 

»,  at  dedi  aniayllabum  habendum,  uti  tivis  habet.   Non  recte,  ut  opinor.  Cae- 

leplaaime.    Sin  malis,  Jegendum  dM  terum  simile  quid  v.  II,  1,  5. 

lie    Nam  codex  Leidensis  antiqulssi-  13.  Vulg.  //em  t.  h*  Vett.  Kn  hem 

B8,  referente  Bothio,  habet  dedi  hue,  t,  h.  Lind.  Kn  tibi  h.  Lamb.  Sequers 

atloa:  dedi  hinc.    lllud  vero  non  fe-  hac.  hem  t,  k.  —  Pro  gratiam  Both, 

ninm,  qnod  Indoxit  Bothius  et  cum  eo  gratiae.  — 

■iemcnnaa:  dedo  huic.  Verbnm  dedieii  15.  Idem  hinc  pro  hunc, 

labos  prononclandum  occurrlt   aperte  16.  Qui  me  quid  agitem  pro:  ^j, 

ea.  IV,  8,  15.  el  Bacch.  IV,  8,  5.  egg  quid  c.  nU  aaepe  alnlUter  Graeco 


201 


CAPTIVI. 


Dem  pr6  te.    Pn.  Recte  cdnveDisse  s^niio: 
Nam  pdter  expectat  aiit  me,  aut  aiiquem  Di&DUum, 
Qui  liinc       se  Teniat.    T\\  Itrgo  animum  adrortia  Tolo, 
Quae  DUDtiare  hinc  i€  volo  in  patriam  patrem. 
Ph.  Plu'locrates,  ut  adhuc  locorum  fdci,  faciam  addulo,  25 
l)t  potissumtim,  quod  in  rem  r<!cte  condudLt  tuam, 
fd  petam,  id  pdrsequarque  c6rde  atque  animo  et  Tiribut. 
T\\  Fdcia  ita,  ut  te  f&cere  oportet.    Ndnc  animum  advortia  Toio. 
6mniura  primum  salutem  dicito  matri  ^t  patri, 
iti  cognatia,  dt  ai  quem  alium  bdneroientem  Tfderia:  Si 
Me  hi'c  vaiere  et  a^rvitutem  a^mre  huic  homini  6ptamo, 
Qui  me  honore  hon^atiorem  ac^mper  fecit  dt  facit  ... 
Pjh.  /stuc  ne  praecipiaa,  faciii  mcfmoria  roemini  tamen. 
Ty.  Nam  dquidem,  nisi  quod  cAatodem  habeo,  liberam  me  ene 

irbitror. 

Dicito  patrf,  quo  pacto  mihi  cum  hoc  conT^nerit  SS 
De  huiua  fili6  ...    Pa,  Quae  memini,  m6ra  mera  eat  monMer. 
Ty.  tJt  eum  redimat  dt  remittat  ndatrum  hue  ambohim  vicem. 
Pu,  M<^minero.    He.  At  quampdmum  poterit,  tarn  fo  rem  utriqaa 

eat  mdxume. 

Ph,  N6n  tuom  tu  mdgia  Tidere,  quam  Hie  auom  gnatiim  cupit 
He.  Mt^ua  mihi,  auos  quo/que  eat  carua.    Pu.  Numquid  aliud  vfa 

patri  M 
Niintiari?    Ty,  Me  hfc  Taiere;  et  tute  audacter  dicito, 
T^ndare,  inter  nda  fuisse  ing^nio  baud  discordabiii : 
Ni^que  te  commeriu'sae  culpam,  n^que  me  advoraatiUm  Ifbi; 
Bdneque  hero  gessi'sse  morem,  in  tantia  aerumnis  tamen; 
Neque  med  unquam  deaeruisse  t^  neque  factia  n^que  fide  45 
Rebus  in  dubii's,  egenis.    IIa(!c  paler  quandd  sciet, 
Tyndare,  ut  fueris  animatus  drga  suom  gnatum  dtque  ae: 

more  accus.  addiiur  pronominiS)  per  at-  ci7c,  quod  babent  omnes  edd.,  legendw 

traciionem.  e88e  faciii,  uti  Gulielmus  Um  ex  co4d. 

20.  Veit.  //c  fi  non  r.    Unde  forsitan  legendum  esse   scripslt.     PaU.  ubmi: 
lllud  ac  fini  praecedeniis  versus  adden-  facile, 

duDi.    Vulg.  oQiitih.  34.  Nam  equidemy  Sic  Lamb.  Liti 

21.  necte  elc.  i.  e.  boiiDm  vos,  ut  -  Vulg.  el  veil,  el  BotH.  Ham  quidm, 
video,  consilium  cepislis;  nam  elc. 

2T.  Bolhius:    Id  petessam  id  perse-  ^etl.  Ai  quampHmvm  iatmc  it 

quarque  corde  atquc  animo  et  viribus.  maxtme.    Vulg.  M  quam- 

Veil,  el  vulg.  Id  pciam^  id  perscquar-  P^-  poterta,  tsUtc  m  rem  ulr.  €$t  «. 

que  corde  et  animo  atque  viribut.  Lind.  Lamb.    At  quampnmum  poteria^  tarn 

Id  pctam,  idque  pcrsequar  corde  et  an,  poterit,  tarn 

atquc  V.  u\\  et  Lamb.     Sed  Langianl  *•      «                       Poterit,   m  rem 

codd.    corde  atque  animo  et  auribus,  Pall,  non  agnoacaot  tarn,  el 

V.  C.  atque  auribus.     V.  petam  non  '^"bent  poteria,  aperlo  ar^rumenlo,  praeW 

liquescai  uliima,  quasi  sit  pclamd\  ^"os  a"®"  quoque  lesies  esse  audleadtf. 

'63.  htuc  ne  praecipiaa.  ManifeHlo  est  42.  Supplendum  videlicet  altenim  rM 

argumenlo  bio  locus,  in  simili  conslru-  ad /iiissc,  ui  saepe  omissam. 


cllonc  coni.  tic  bunc  sensum  babere,  ut       44.  lieneque  hero,  sc.  te 

significel:  si  vel  non;  u(  boc  loco:   Si  Niniirum  lecie  baec  de  se  ipso  loqiiiir 

vel  non  praecepcris  boc,  meminerim  la-  Tyndarus.  tamen  ponitur  bic  pro  tamen- 

men.    Sic  ne  duia  Aul.  II,  2,  61.  ctsi,  ut  saepe  slmplicia  pro  composiiif* 

Ceierum  metrtun  ipsiun  praebei,  pro  fa^  V.  in  dicem  a.  v.  tamen  ^  at  Propcrt. 


ACTQt  II.     SCBNA  III. 


205 


Ndoqnam  exit  tam  aTirns,  quin  te  gritts  eniitUi  mana. 
1^1  mea  opera,  ai  Uoc  rebito,  ftciam  ut  faciat  fi&cilius: 
Nim  tua  opera  et  c6mitate  et  vfrtute  et  8api<!ntia  60 
Pdciati,  ut  redfre  liceat  id  parentea  ddnuo; 
9u6m  apnd  huoc  confdaaua  es  et  g^Dus  et  diTitiAs  meas: 
Qu6  pacto  exemfsti  e  vioclis  t^om  herum  tua  sapidotia. 
Pff.  F^ci  ego  ita,  ut  comm^moraa,  et,  te  mdminisae  id,  gratum 

^8t  mihi. 

H^rito  tibi  ea  ^veoerunt  a  me:  nam  nunc,  Phflocratea,  65 

3i  ^^o  item  roemorem,  quad  med  erga  multa  feciati  bene, 

S6x  diem  adimat:  uAm  aerToa  meua  si  dsaea,  nihilo  s^ciua 

ftbaequioana  mihi  fuiati  a^mper.    He,  Di,  vostr&m  fidem, 

Hdminum  ingenium  liberate!  ut  Ucrumaa  excutitint  mihi! 

ITfdeaa,  corde  aroire  inter  ae:  qudntis  auum  herum  lai^dibua  60 

3<$rToa  collaudATit.    TV.  Me  pol  istic  baud  centdsimam 

Pirtem  laudat,  quam  ipae  meritust  lit  laudetur  iaiidibna. 

He,  l^rgo  quom  optnmd  feciati,  nunc  adest  occdsio 

B^oefacta  cumulire:  ut  erga  hunc  rdm  geraa  fiddliter. 

Pjr.  Bfige  noo  factum  pdaaum  Telie,  quam  ^pera  experiar  p^raequi.  65 

d  uil  aciaa:  loT^m  aupremnm  tdatem  iaudo,  H^gio, 

He  fofldelem  ndn  futnrum  Phiiocrati  . .  •   He.  Probua  ^a  homo. 

Rff.        me  aecua  unquam  ^i  facturum  quidquara,  quam  mem<^t  mihi. 

IV.  lataec  dicta  te  ^xperirl  et  dperia  et  factia  Toio; 

it  quod  minua  dixf,  quam  Tolni,  dd  te,  animum  advortda  volo,  70 

Itque  horunc  Terbdrum  cauaa  cavdto,  mihi  iratua  fuas; 

H^d,  te  quaeso,  cdgitato,  hinc  mda  fide  mitti  domum 

H«  13,  35.   Tlrg.  Ed.  I,  28.   Aen.  Ill,  ileri  tuum   herum  laudihus  pro  volg. 

41.    X,  618.    Ter.  Ean.  I,  2,  90.  laudibuB  9uum  herum^  quod  Both.  Lind. 

48.    Volg.   gratuM.     V.   C.  gratlt.  61.  Valg.  vetl.   Pol  iitie  baud  me 

'elt.  gratiiB.  Llnd.  gratiit  mittat.  Sed  cent,   Lind.  htic  pol  hand  me  c.  Boib. 

■If (al  omnes.  Pol  med  iatic  haud  c.    Mss.  Pol  ietic 

63.  Vulg.  emi$i9ti  e.  a.   Velt.  emiaii,  me  haud  c. 

amb.  annm  secatas  codicem:  exemistiy  66.  Pro  laudo  velt.  do,  ot  et  Pall. 

t  11,  S,  10.  ft  eximai  vinculia.  et  II,  2,  claudicanie   versa.     Sed   Hlud  Nonius, 

I.  qummque  ex  vinclie  eximis.  —  Doasa :  banc  Ipsum  locum  addacens  v.  laudare^ 

meU,    Iiaqae  ego  emendationem  Lam-  quod  Interpr.  nominare. 

M  praefall,  qalppe  ex  qua  1.  et  In  veil.  69.  Pro  opcris  vett.  opero.  —  Pro 

tmm  vidoaiar  eniMti,  notlorl  verbo  re-  vuig.  ie  exp,  Bolb.  com  Lamb,  me  ex- 

Miio  pro  rarlorL    Cf.  Ill,  5,  16  n.  —  pcrirL    Sed  lecie  de  se  promlltii  Tyn- 

riem  qoae  hie  laodi  ducuntnr  Tyn-  darus.   Nam  experiri  el  sign,  tentare  ut 

ira,  aapra  II,  2,  49  carpnniur.  efflcianiur. 

5T.  Ble  volt.  -  Vulg.  nam  $i  $ervu8  70.  Veil.  Et  quod  minu9  dixi  de  <e, 

eme  eweee.   Both,  nam  ei  eervoe  meue  quam    volo,   animum   advortas  volo. 

8i  Llod.  ex  Boaacliae  conL  nam  ft  nem  Lamb,  qui  tamen  babel  Et  quo^  at 

ma  Ml  eatea.  V.  C.  —  Bolb.  Et  quod  minue  dixi^ 

58.   Bota.    Ohsequioiui  miJU  fuUti  quam  volui,  de  te,    Lind.  Et  quo  m. 

wtp€r^  mt  aane  facile  full  veranm  effln-  d.,  quam  v.  de  te. 

m.  hem  Llndomaanua.   Ai  yell.  06-  71.  eaveto.   Sic  membranae,  et  veil. 

Siioaaa  miki   Bemper  fuUti,     Vulg.  et  vulg.,  neque  Id  repugnat  metro.  Nam 

i  ohsequiotuB  Bemper  fuisti,  at  Pall,  priores  dnae  syllabae  conirabendae  enun- 

9dm  qaaarliar,  an  non  debeai  producl  uando,  uti  plerumque  in  verbis  fieri  de- 

rUaba  ac  In   o6ae9ttjoffiia,  ot  vuigaia  bei,  quae  babent  literam  v  Iniermcdiam. 

^art-  Vide  Aul.  prol.  5.     Undo    non  opus 

681  Paiitar  et  kk  paaall  iraiispoalUo  emendationo  Boibll  cave  <t«,  qumn  ei 


206 


CAPTIVI. 


Te  aestiimatum  et  mdam  esse  vitam  hie  pr6  te  positam  pfpiori: 
Ne  tu  me  ignort^s,  quom  extemplo  meo  i  coospectu  aba^aeris, 
Quom  me  servom  io  sdrvitute  pr6  ted  hie  reliqueria;  15 
Tuque  te  pro  iibero  esse  diicas,  pigDus  ddseraa, 
Nc^que  des  operam^  prd  roe  ut  huius  rdducero  facias  filium. 
Scito,  te  hiuc  minis  viginti  at^stumatum  mittier. 
Fdc  fidelis  sis  fideli:  cdve  fidem  flux&m  ^eras. 
Nam  paler  ^  scio,  faciet,  quae  ilium  facere  oportet,  omnia.  80 
S^rva  tibi  perpcftuom  amicum  me,  atque  hunc  iDTentum  loTeiiL 
Iladc  per  dexteram  tuam  te,  ddxtera  retin^oa  manu, 
6bsccro:  infidelior  miJii       fuas,  quam  ego  stitn  tibi. 
Tu  hoc  age!  tu  mi'hi  herus  nunc  es,  tu  patronus,  til  pater: 
Tibi  comineodo  spc^s  opesque  m^as.    Ph,  Mandavisti  amtia.  Si 
S&tio*  babes,  manddta  quae  sunt,  fdcta  si  referdi    TV.  Satia. 
Pn,  l^t  tua  et  tua  hue  ornatus  rt^veniam  ex  sentdntia. 
Numquid  aliud?    7V.  L)t,  quamprimum  pdssis,  redeaa.  Pa, 

monet. 

Hk,  S(5quere  me:  Tidticum  ut  dem  6  trapeziti  tibi. 

Eddem  opera  a  praetdre  sumam  s^ngraphum.    Tr.  Quem  wjngnr 

phumi  90 
Hb.  Quem  hic  ferat  secum  id  legionem:  bine  fre  huic  qI  Uceil 

domum. 

Tu  fotro  abi.    Ty.  Bene  dmbulato.    Ph.  Bdne  Tale.    He.  Edepsl 

rdm  meam 

Cdnstabilivi,  quom  iilos  em(  dd  praeda  a  quaeatdribiia ! 
l^ixpedivi  ex  sc^rvitute  filium,  si  di's  placet. 

At  etiam  dubiUvi,  hos  homines  ^merem,  an  non  emerdm,  diu.  9i 

Sc^rvate  istum,  sultis,  intus,  sdrvi:  ne  quoqudm  pedem 

]i]fferat  sine  custodcia.    lam  ego  apparebd  domi: 

Ad  fratrem  modo  capteivos  dlios  in\i86  meos; 

Eadem  percontabor^  ecqtils  hunc  ddulescenlcm  ndverit. 

Sequere,  te  ut  amitlam:  ei  rei  pn'mum  praevorti  toIo.  W 


Lliid.  recepil.  Vett.  mihi  caveto  iratus 
Juas,  foriasse  reciiiis.  Vulg.  cavcto 
mihi  t.  /.  et  sic  Pareus,  iiuUa  nota 
adiecla. 

77.  Sic  vulg.  At  veil,  pro  me,  ct 
huius. 

81.  Vulg.  Serva  in  pcrp.  tibi  amicum 
Ync,  ui  Lamb,  et  Lind.  —  Boili.  cum  V. 
r.  et  Pall.  Serva  tibi  in  perpctuum 
amicum  me.  At  velt.  Serva  tibi  per- 
petuum  amicum  me.  Optime. 

Hi).  Sic  v<Mt.  et  Bolh.  —  Vulg.  el  Liiid. 
lit  dcm  hinc  a  tr.  At  illud  hinc  xion 
agiioscuiii  cdd.  Pall,  nee  V.  C. 

90.  synfrraphum^  I.  e.  diploma,  cuius 
ope  ei  liceai  Iitiere  In  bosiium  urbem, 
8uaui  pairiam,  evadere,  uipote  belli 
tempore.  Cf.  HI,  2,  9.  —  Pro  sumam 
vcti.  sumaa* 


91.  ad  legionem  i.  e.  ad  exerctioa 
nostrum,  per  quem  iter  In  Klldem. 

97.  Vulg.  ut  V.  C.  el  Pall.,  dfUT^ 
Ef ferat  sine  custode:  ego  appart^ 
domiy  quod  relinult  Lindemannas.  Ljud^ 
Kfferat  sine  cuatode.  iam  ego  appareb* 
domi,  ul  et  Dousa.  At  velt.  Rfferoi 
sine  custode:  at  ego  mox  apparths 
domiy  ex  emendallone,  ut  videiar, 
ad.siipulanUbus  cdd.  mptls,  Bothios:  Kf- 
ferat sine  custodela.  Iam  ego  adft- 
rebo  domi:  Aique  verbom  cuttodela  f" 
currli  et  Merc.  II,  1,  9.  at  Rad.  111,^ 
34.  iam  aulem,  at  saepenumero,  L  e.  !• 

98.  fratrem  i.  e.  q.  apod  frttrtfr 

in  vi  vo  fularum. 

99.  Kddem  sc.  opera,  I.  e.  siniif-  " 
ccquia  hunc  adoL    jsic  V.  C.  at  vetu  e< 


ACTUI  IIL     SCENA  I. 


S07 


ACTUS  III.    SCENA  L 

ERG^SILUS. 

lomo  est,  qui  ips^  sibi^  quod  edit,  quadrit,  et  id  aegre 

foveolt; 

s  est  miseridr,  qui  et  aegre  qua^rit,  et  nihil  (ovenit; 

errumus'st,  qui,  quom  cupit  dsse,  quod  edit,  ndn  habet. 

frcle  ego  huic  didi,  ai  iiceat,  dcuios  effodidm  iubeus: 

goitite  oneraTit  dmuea  mortaic^s  milii;  5 

ieiuDidaiorem  n<^que  magia  effertum  fame 

ec  quoi  mioua  procedat,  qufdquid  facere  occdperit: 

er  gutt^rque  reaideot  ^auriales  f^rias. 

iirasiticae  arti  in  mdxumain  malam  crucem: 

ntua  iam  ridiculoa  inopeaque  ab  se  s^gregat.  10 

antur  iiin  Laconaa,  imi  subselii  viroa, 

lidaa,  quibus  aunt  verba  afne  penu  et  pectinia; 

[uirunt,  qui,  lubenter  quom  dderint,  redddnt  domi. 


Lamb.  —  Both.  Lind.  omittunl 
nteliigendus  aatem  Tyndaros, 
llocratem  eredit  Heglo.  Qai 
lam  Introisse  cogitaoduH  esse 
idao  credideruDl  hune  eiicien- 

ic  veil,  et  rectlsaime.  Nam  te 
Im  corriplendum,  Graeco  more, 
Sae  ante  ego;  amittam  aatem 
Dciandum,  cnm  Icta  In  media, 
reii  legere  Yalg.  Both.  Lind. 
<u,  te  lit  dm.  —  primum 
oofo,  i.  e.  earn  rem  ante  alias 
rare  volo.  Cf.  Merc.  II,  3,  40. 
Ill,  1,  59.    Amph.  I,  3,  30.  et 

CIc.  Off.  UI,  28.  Tac.  Ann. 
.  Capt.  V,  4,  29.  V.  Jnd. 
IL  Sc.  I.  Conqueritor  ilerum 
de  sua  aetatisque  suae  condi- 
e  in  pelas  muiaia,  narraiqae 
,m  allocuium  esse  in  foro,  quo 
tritaretar  ad  coenam;  ab  nullo 
liatom  esse.  Itaqoe  minatar  ii- 
ix  lege  contra  eos  ius  soum 
iim,  quia  apertnm  sit,  eos 
eonlarasse.  Dein  ad  portum  abit. 
senteniiA  climax.  Prior  enlm 
re  Inyenit  quaesilom;  alter  nibil 
lertlus  esorlens  nibil  habet. 
pro  quod  edat  anllqai  forma : 
I,  edit.  —  aegre  priori  versa 

altero  I.  q.  operose,  anxie; 
ISenn.  mit  Muhe.  —  In  vs.  1. 
si  ab  leciione  valg.  et  vett., 
imoda  sit  seansio  verbl  tpse. 
>8  scansiones  passim  occor- 
Bofhius:  qui  ipfi,  quod  edit^ 
desit  In  quibosdam  librls  ti6i. 
emannus.  Ego  si  volnerim 
if^aeriift:  tpsns  si6i,  911. 


3.  Vulg.  et  vett.  gut  quum  ette  (i.  e. 
edere)  cupit ^  quod  edit  non  habet, 
Recle  Boihius:  9111'  quum  cupit  esse, 
I.  e.  qaando,  quo  tempore  esse  cnpit.  — 
Lindemannus:  J/ie  miserrimuB  ^§t,  qui 
quum  esse  cupit  ^  id  quod  edit  ndn  ha- 
bet, addlto  id, 

4.  In  vett.  deest  ego.   Habet  volg. 

5.  oneravit  L  e.  implevit.  Sic  Idem 
Ergasilus  IV,  1,  7.  if  a  hie  me  amoe- 
filiate  amoena  amoenus  oneravit  dies. 

6.  ieiuniosiorem ,  sc.  me.  Pro  effer- 
tum, quod  habet  vulg.  Both.  Lindem. 
Lamb.j  vett.  effraetum^  uli  Pall.  —  V. 
C.  ecfertum,  Erfertom,  ab  e/ferclo, 
quasi:  saginatum  fama. 

8.  resident  ferias,  Resldere  L  e.  q. 
quiescere,  feriari.  Cf.  Cic.  pro  Rose. 
Am.  21.  Tusc.  Ill,  12.  Llv.  II,  29. 
Igitur  h.  1.  est  Atilcismus,  ut  sit  quasi: 
ferias  feriari.    Cf.  Epid.  Ill,  4,  33. 

9.  In  vett.  deest  praep.  in,  ntl  et  apad 
Pareum. 

10.  Pro  inopeaque  Botbius  ex  Langg. 
voluit  scribere,  quod  dedit  Lind*  inopes; 
remansit  tamen  In  lexiu  vulgata  lectio. 

11.  Nil  morantur,  nihil  curant.  La- 
conas,  1.  e.  parasites,  qui  fortes  so 
praebent  plagis  ferendis,  uti  Lacones 
pueri  in  exercitationibus  gymnasticis.  imi 
subsellii  viros,  qai  iniimo  loco  accum* 
bunt.  Plagipatidas  J  qui  plagas  patlun- 
lor.  Sic  Hapacidae  Aul.  II,  7,  8.  et  si- 
mllla  patronymica  locosa. 

12.  Pro  verba  vett.  verbera.  Verba 
antem  sunt  dicta,  facetiae,  quod  lllorum 
omne  erat  pecuiium. 

13.  lubenter  i.  e.  q.  iucunde,  laete, 
bilare.  Sic  Asin.  11,  2,  2.  Lt  ego  il- 
lo$  lubmtiore9  faciam^  quam  lubentia 


208 


CAPTIVI. 


fps!  opsonant,  quad  parasitorum  dote  erat  proTfncia; 
fpsi  de  foro  tam  aperto  cdpite  ad  lenonds  eunt,  15 
in  tribu  quam  apt^rto  capite  a^otls  condeniD&nt  reos; 
INVque  ridiciilos  iam  terunci  faciunt;  sese  omnds  amant. 
Nam  ut  diidiim  hinc  abivi,  access!  ad  ddulesccDtes  in  foro; 
Sdlvete,  inqiiam:  quo  imua  una  ad  prdDdium?  —  Atqae  illi  Ucent. — 
Quia  ait  ^^IIuc,^^  aut  quia   profitetur?  inquam.  —   Quasi  mnti 

silent,  20 
Ndque  me  rident.    ubi  coenamus?  inquam.    Atqoe  illi  ibnaaot. 
Di'co  uniim  ridi'culum  dictum  dd  dictis  melidribua, 
Qiiibus  solcbam  radostruales  dpiilas  ante  adipiacier. 
Ndmo  ridet.    Sci'vi  extemplo,  rdm  de  compaGt6  ^erl. 
Nd  canem  quidem  frritatam  vdiuit  quisquam  imftirier,  25 
S&ltem,  si  non  irriderent,  ddntis  ut  restrfngerent. 
Abeo  ab  illis,  pdstquam  video  md  sic  ludificirier; 
Pdrgo  ad  alios;  vdnio  ad  alios,  ddinde  ad  alios:  i&na  res; 
6mnes  compactd  rem  agunt,  quasi  in  Velabro  oleirii. 
Nunc  redeo  inde,  qudniam  roe  ibi  Tideo  ludificdrier.  SI 
item  alii  parasiti  frustra  ob&mbulabant  in  foro. 
Nunc  barbarica  Id^e  certum  est  ius  roeum  omne  pdraequi: 
Qui  concilium  inidre,  quo  nos  victu  et  Tita  pr6hibeaot. 
His  diem  dicam;  irrogabo  multam,  ut  mihi  coenis  decern 
Meo  irbitratu  ddnt,  quom  cara  ann6na  sit.    Sic  d^ero.  tt 
Nunc  ibo  ad  portum  lu'nc:  est  illic  mi  una  spea  coen&tica; 
Si  da  decollabit,  redibo  hue  id  senem  ad  coenam  daperam. 


est,  Inprimifl  memorabilia  est  locus  in 
Cic.  de  Fin.  II.  ubi  disiinguitur  inter  bene 
coenare  et  libentcr  coenare,  et  afferlur 
locus  ex  Lucilio:  Quid^  bene  cocto, 
Condito,  sermone  bono:  si  quaeris,  li- 
henier. 

14.  Ipsi  opftonant^  h.  e.  ipsi  emunt 
opsonia.    Cf.  Ilacch.  I,  1,  63. 

15.  aperlo  capite^  i.  e.  confidenler, 
impudenter.  Nam  si  piiderel,  capite 
operto,  i.  e.  involuto  toga  seu  pallio, 
lalia  facerent. 

16.  Veil.  In  tribu  qitam  aperto  capite 
sontcs  c.  r.  ut  el  Lamb.  Dousa,  Bos- 
scba.  —  Vulg.  et  Lind.  Quam  in  tribu 
ap.  c.  8.  c.  r.  ISoih.  Quam  in  tribu  sontis 
aperto  c.  c.  r.  elegantiiis  quam  verius. 

18.  dudum,  I.  e.  paullo  ante.  —  ab- 
ivi  Lindemannus  negat  esse  Latinum; 
quare  cum  Bosscha  dedil:  ISamque  ut 
dudum  hinc  a6ii,  acc.  Sed  occurrit 
Ampb.  II,  2,  11.  ubi  saltern  reponi  recie 
potest ;  et  in  aliis  longiorem  amal  Plau- 
tus  forniam.  Ceterum  vulg.  et  veil.  i\am 
lit  dudum  hinc  abii. 

h).  Veil,  et  vulg.  quo  imus  una  in- 
quam ad  pr. 

20.  Vulg  Quis  ait?  hoc,  aut.  Veil. 


Quit  ait  hoe,  aut.  Liad.  Qmie  mt: 
hoc?  aut,  iia  limen  at  hoe  idem  iit 
antique,  quod  hue,    Bothios,  at  nos. 

29.  in  f  elabro  olcarii,  Velatew 
locus  urbis  Romanae  ad  AveniinUi 
ubi  oleariorum  labernae.  li  aalem  qnai 
compacto  eodem  omnes  preiio  olen 
vendebant.  De  Velabro  cf.  Ovid.  Ful 
VI,  400. 

33.  Omnes  edd.  et  pleriqoe  codd.  cm- 
eilium.  Both,  consilium,  —  Barbarice 
lex  est  lex  Romana.  Cf.  Asin.  pr«L  11* 
Dicit  autem  eas  leges,  quae  latae  ennl 
ad  versus  eos,  qui  contra  rempobl.  ctn- 
silia  inierinl.  Nam  supra  urget,  de  cob- 
pacio  illos  adolescenies  egisse,  et  qoasi 
coniurasse.  Igilur  non  opus  RostU  operosa 
explicaiione,  quam  amplecrlior  Liodemai- 
nus,  quaque  sane  tam  ieiuna  eii»iU 
oraiio,  quam  ex  nostra  faceta. 

37.  decoUabit,  i.  e.  perierit,  fefeUerii, 
defecerit.  Scribilur  autem  ta.  I.  dopiici 
I  liiera,  dccoUabit  et  in  V.  C.  et  PiUl* 
4  et  6.  Nam  Pal.  1.  habuii  decolaude- 
bit.  Pal.  2.  decoUaudabit,  Pal.  5.  dcr 
coUapsit,  In  Pal.  3.  deerat.  Item  vdt. 
et  vulg.  habeni  decoUabit,  Deduciior 
autem  vel  a  co//o  vei  a  co/o.    Sic  eniffl 


ACTOi  III.     SCSNA  II. 


ACTUS  ni.   SCENA  U. 

HBOIO. 

;  auiviaa,  qaam  b^ne  rem  gerere  ptiblico 
cut  ego  fdci  heri, 

oi  hdsce  hoimines^    Ubi  qufsque  vident, 
riim,  gratuUnturque  eim  rem. 

me  miaenfim  reatiUndo,  retindndo  5 
reddiddruDt : 

^ratuUndo  mia^r  iam  emin^bam. 
ibii  ad  praeUSrem;  ibi  vii  requi^ri; 
ngraphtim ; 

ibi;  iUicd  10 
ndard: 

d^mum.   Inde  fllico  praevdrtor 
Poatqaam  id  ictum  eat, 
;DU8  ad  fratrem,  dlii  mei  ubi  aunt  Alii  captfvi; 
Ulocratem  ex  Alide  ecquia  htfmioum  noverit.  Iam  hie  15 


^Decollarej  collo  deponere. 
kabei  vide,  Tibi  tradidi;  in 
t»t;  decoUu  cave.'^  Varroqoe 
lea  I,  2,  8.  quorum  ti  atteru- 
fllat.  Contrarlum  iuccoUare 
d  eundam  Varronem  R.  R.  ill, 
regent  mnm  /ettum  tufrle- 
ffi*  netiuit  volar iuceoHani. 
;oetoolom  Claod.  10.  Ab  hi» 
6iiff  in  eaiira  delatui'  est, 
dem  In  Oita.  c.  6.  Confra  in 
4,  88.  Si  tori  auiem  deeo- 
,  I  ntera  seriblior  in  velt.  et 
Idem  videaior  esse  quod:  per 
■I  deflozerli,  evanoeril,  desil- 
Cr.  Beckmannom  de  Orlglnlboa 
Jinae  sob  voce  comma. 
7.  So.  11.  Laetatur  boc  can- 
Ob  rem  bene  gestam;  delnde 
de  reUqols  aula  capilvla  onom 
[Arlaiophonlem)  qol  dixerit,  ae 
om  Pbilocrafem  ex  Alide.  Cam 
domom  Introit,  at  arcessat 
Cqaem  Phllocratem  esse  cre- 
imem,  hoc  aeoiiena  et  de  ae 
r  ilmena,  proripit  ae  ex  aedi- 
I.).  Seqaltar  earn  Hegio  com 
te  (III,  4.) ;  qui  quoniam  ilium 
icll,  ae  deeepiom  esae  aenex 
Hetmm  et  bic,  at  In  pleriaque 
aria  lurbaiom  absque  dubio  ad- 
Mam  plane  ameira  aont:  Ua 
\dideruni.  et:  Tandem  —  re- 
»aDlqae  Ilia  ad  aensum  paollo 
Inde  iUico.revoriur  domum^ 
algaia.  Quid  enim  domum? 
la  eat  aenarioa. 
tar  lamblcaa. 

dimeter. 


4.  Bacchiacna. 

5.  Nemo  inlltiabilar,  volg.  reetitando^ 
retinendoque  Ita  eaae  comparaia,  oi  ex 
bis  nec  docbmiacoa  oUoa  aeqoe  8oiadi- 
cua  neque  alioa  qolapiam  veraoa  canllerl 
apie  poaait.  Cefernm  v.  mi$erum  almlle 
eat  additamento;  retinendo  aulem  aapere 
gloaaam  videmr,  ex  qua  delnde  factum 
retinendoque.  Ita  poaalt  codl  Bacebia- 
cua:  Ita  mi  rettitdndo  lattdm  reddi- 
dirunU  Ad  vulgatam  autem  al  addide- 
ria  nunc,  poaait  deri  alioa  qoia  bacclila- 
coa  lelr.  cum  dimeiro;  quoa  dedL 

7.  Baccbiacoa.  Senaua  aotem:  Ita 
mnlti  vebementerqoe  mlbl  gratulati  aanf, 
nt  paene  opprimerer  graiulaiionlbua. 

8.  Baccbiacua;  aed  non  opiimoa;  fa- 
leor;  verum  aimilea  aimiUbua  locia  per- 
multi,  et  in  bac  Ipsa  fabola,  et  alibi  oc- 
curront,  at  Moat,  f,  2.   Men.  V,  2.  cel. 

9.  10,  11.  dochmlacl,  qoalea  aunt 
aaepa  obvU.  —  eyngraphum^  diploma, 
commeaium ,  den  Paaa.  Cf.  II,  3,  90.  — 
Pro  dedi  Tyndaro,  qood  babet  volg. 
et  Lamb.,  veiL  do  T^ndaro. 

12.  Creticua  catal.  —  demum.  Sic 
praeclare  vett.  nemloe  adbuc  monalrante. 
Vulg.  domum,  quod  Bolb.  et  Llnd.  — 
Eaedem  vett.  cum  Pall.  3.  et  ed.  Princ. 
praevortor,  non  reoortor,  ut  volg.  et 
Boib.  lilud  et  Hermannoa  Meir.  p.  315. 
De  Hignidcatione  v.  Indicem.  Cf.  et  Llv. 
II,  24.  med. 

14.  Vett  eo  Protinue  ad  fratrem, 
abii  Cnon:  inde  o6/i,  ot  vulgO  mei*  ubi 
$uni  alii  captivi,  Igilur  pro  abii  acrl- 
bendnm  alii,  subaliiuto  commaie  pro 
poncio ;  deinde  Alii  eapt.  com  Uermanoo. 
—  Afej,  at  aaepa,  Integrom  UqoeacU. 

14 


SIO 


CAPTIVI. 


ExcMmat,  eum  gibi  &8e  aodalem;  dfco  earn  esse  apAd  ne; 
Ilic  ^xtemplo  oral  dbsecratque,  eum  afbi  videre  ut  liceat. 
lussi  niico  hunc  exsdlvi.    Munc  tu  s^quere  me, 
L)l,  qutfd  me  oraTisti,  impetres,  eum  hdminem  uU  coDTdnlaB. 


ACTUS  111.   SCENA  III. 

TYN  VARUS. 

Nunc  fUud  est,  quom  m^  fuisse,  quam  ^sse,  nimio  miTellm; 
Nunc  sp^s,  opes  auxiliaque  a  me  s^g^re^nt  spern^nique  ae. 
Hie  iile  dsl  dies,  quom  nuila  vitae  m^ae  salua  apeiibilia, 
Neque  exitium  exitio  esl,  ndque  adeo  spes,  quad  mi  hunc  aapellit 

metum: 

Nec  subdolis  menddciis  mihi  lisquam  integ^mentum  dst  meia,  5 
Nec  s^'cophantiis  nec  fucis  Uilum  mantellum  dbviam  eal. 


15.  Vett.  eequh  omnium  noverit? 
Hie  exel.  Valg.  ecquis  omnium  noverit? 
Tandem^  hie  excL  Seqoor  Hermannum. 
Item  vs.*  aeq.  In  verbis :  eum  tibi  videre 
ttl  liceat,  Vulg.  et  vett.  eum  »ibi  ut 
Ueeat  videre. 

18.  Sic  VQig.  In  vett.  deest  fu.  Ce- 
tenim  LlndemamiDa  hoc  caniicom  in  re- 
centiaslma  ed.  aecas  dedit,  atqae  in 
priore,  nbi  aecatus  Hermannum  versus 
lamen  dederat  comleis  consueios.  iNunc 
sic  Ule  statult:  Quid  (f«l  sudviut,  — 
Qudm  bene  rem  girere  bono  pUblico? 

—  Slcut  e^  fici  heri  —  Quum  emi 
h6sce  homtnes.  Vbi  quiique  videnty  — 
Eiint  obvidm  gratuldnturque  edm  rem, 

—  fta  me  miserum  rcstitando,  —  Jl^- 
tinendoque^  —  Ldssum  reddiddrunt.  — 
Ttx  4  gratuldndo  misdr  iam  emindbam. 

—  Tandem  abii  ad  praeidrem,  —  /6i, 
vis  riquievi,  rogo  —  Syngraphiim, 
datur  mi;  illico  —  Do  Tyndaro;  Hie 
abiii  domum.  Inde  illico  praevortor  — 
Domum^  potiquam  id  actum  est.  — 
Eo  prdtinnt  ad  fratrem^  mei  ubi  sunt 
alii  capiivi,  —  Rog6  Ph,  ei  A.y  ecquit 
6mnium  hominem  nirii,  —  Hie  excldmat 
etc.  Deln:  eum  iit  liccat  viddre.  — 
lussi  illico  hune  extdlvier,  Inde  dbii, 
Nunc  tu  sdquere  —  Me,  ut  qiidd  etc. 
Quam  versuum  ordlnaiionem  si  dicam 
milii  arrldere,  menilar. 

Act.  III.  Sc.  III.  Proripit  se  Tyn- 
darus  ex  aedlbus,  Uegionem  fngiens. 

2.  Vett.  a  me  scgregant,  spernunt^ 
que  me,  ut  et  Lamb,  qui  se  addit  post 
opes.  —  Vulg.  spemimfTue  sc.  Ennlus 
apud  Nonlom:  ius  atque  aequum  se  a 
malis  spemit  precul,  I,  e.  segregar. 
Vulgatam  tuentur  et  quidam  codices,  et 
PJautua  ipse  lirmat  loco  fere  aimlii, 


Mil.  IV,  6,  17.  nie  itta9  fpemtt 
gatque  ab  »e  omnes^  extra  te 

9.  Sic  vulg.  el  Lamb.  —  VeCL 
salus  sperabilis  est  mecum.  fTsdt  fer- 
san:  salus  mecum  est  aperahili$.  Be- 
tliiaa:  superabiUs  ex  Guelph. 

4.  Vulg.  et  vett.  Neque  exiiium  aniti 
est,  Camerariua:  JVe^ue  tsiUusm^  neqae 
adeo  spes  esl,  quae  mUU  a. ».  Scd 
Pentani  vetus  liber  baboli:  axiikm  esi- 
Ito  est  J  idque  conlectura  auecatu  erai 
■cribendam  esse  AddaUaa;  -qnl  «aldcm 
Ita  Interpretatnr:  y,exiilui  et  tatefina 
nuUa  raiione  possum  viiare  vel  elliiseit. 
Id  enim  est  exire  interdun.  Virg.  (5^ 
438  cr.  11,  750.)  Carport  tela  msis 
atque  oculis  vigilantibue  txit.  Biziiis 
autem  nomen  ita  formatum,  nt  ahiUs^ 
reditio,  initio^  reditio.*^  Cf.  Trie  U, 
6,  30.  Quid  UU  ex  utero  exitia  esC  etc 
Credit  igifur  banc  esse  coBslmciloBeB: 
ne^uc  exid'o  Cgen.  onie)  miki  ett  esi- 
lium,  L  e.  neque  exire  pesaDm  exitia^ 
1.  e.  neque  aufugere  posaam  exhiaB. 
Quern  AcidalU  sensam  plane  bob  respextt 
Lindemannus,  qui  exitium  exitio  est  iu 
ait  dici  ut  salus  saluti  etC,  Umquaa  fl 
exitio  sit  daiivo  casu  poaltoai.  CeienB 
exire  cum  accus.  consirui  Be  dnbliaie. 
Cf.  loca  supra  laudaia  ex  Virg.  el  Ter. 
Hec.  HI,  S,  18.  Ov.  Met.  IX,  eSa — 
aspellat  i.  q.  depellat. 

5.  Vett  el  vulg.  A'ee  BicndaCMf 
dolis  mihi  usquam  mmnteUum  mt  msit, 
Sed  unus  eod.  integumamimm  ^  allasfM 
tegmentum,  Foraan  integer  verans  s«- 
rius  Hiatus;  nam  aeaan  plaae  est  simUli 
cum  seqoentl. 

6.  Hunc  vs.  Servlas  addoelt  ad  Virf- 
Georg.  IV,  377. 


Actus  III.   Sgbna  IV. 


211 


Neque  d^prcettid  perfidiia.m^ifl,  Dec  mtleftctfi  fugti  est, 

Nec  c6nfideDtiae  dtquam  hospitium  est,  nifc  deverticulum  dolis. 

Op^rU  qnse  fu^re,  aperta  s^Dt;  patent  praestfgiae. 

Omnia  rea  palam  dat,  neque  uUum  Mc  de  re  negdtium  eat,  10 

Qnfn  male  occidaro,  iSppetamque  pt^atem  heri  victim  meL 

Pdrdidit  me  Ariatophontes  liic,  qui  intro  veni't  modo: 

U  roe  novit;  I'a  aodalia  Phiiocrati  et  cognatua  est; 

Neque  iim  Salua  aerrdre,  ai  Tolt,  poteat; 

Nec  c6pta  eat,  niai  ai  iiiquam  corde  machinor  aalutiam.  —  16 

Quam,  malum?   Quid  michinerl  quid  cdmmlolacarl  Mixumaa 

Nugia  inepti&aque  iocepao.  Hac^reo* 


ACTUS  m.   SCENA  IV. 

HEGIO.    TYJ^DARVS.   ARISTO  PHONTE  S.  LORAHIVS. 
He,  Quo  ilium  nunc  horoinem  prdripuiase  f6raa  ae  dicam  exa^dibua? 
Ty.  NAbc  enimTcro  ego  dccidi!  euot  ad  te  hoatea,  Tyndare! 
Quid  loquarf  quid  fibulabor?  quid  negabo,  aut  quid  fateborl 
Mihl       in  incerttf  aits  eat.   Quid  r^bua  confidam  roeia? 
Utinim  te  di  priua  pdrderent,  quam  pdriiati  e  patrii  tua,  5 
Ariatophontes,  qui  t^x  parata  rem  imparatam  omndm  facia! 
Ocdaa  eat  haec  rea,  ni%\  reperio  atrdcem  mi  aliquam  aatAtiam. 
He.  Sequere.   He'm  tibi  hominem!  adi  dlque  alioquere.    TV.  Qufa 

homo  eat  me  homiuum  miaeriorl 
Ae.  Quid  iatuc  eat,  quod  mdoa  te  ditam  fugitare  ocuioa,  T^ndare, 
Prdque  igooto  me  iapernarl,  qudjsi  me  nunquam  ndveris?  10 
£quidem  tam  aum  aervoa,  quam  tu,  etai  ^go  domi  lib^r  fui$ 
Tu  ^qne  a  puero  a^rvitutem  ac^rriviati  in  Alide. 
He*  l^pol  miiiume  miror,  ai  te  fugitat  aut  ocultfa  tuoa. 


10.  VetL  OmnU  re$  palam  ett:  tie- 
^€  uUum  de  hae  re  ncgotium  est, 
^mm-malt  —  Oceidamf  ojfpetamque 
p49tem  heri  vieem  mei  meamqve.  Vulg. 
•■Iiik  nllmm  et  mei,  BoMcha:  heri 
miaam ,  maw,  sc.  pestem.  £4i(.  Parn. 
Aari  pmm  wet.  Idqub  probo,  uiui  ait 
mm  caalaciara  profeciam.  Nam  pleruM- 
4B0  la  liae  IocoHom  addltar  poaaesalvoai. 
Ltod.  meamquCy  verso  acaial. 

1%  VeU.  con  V.  C.  el  Pall,  hie  qui 
Mul  aio^  intra*  Haac  J.  retlnet  lind. 
at  acaial.  facii ,  duai  kicee  pra  hie  acri- 
ML   Haair.  vaJs. 

14.  VeU.  Veque  iam  urvare  Salut^ 
mmia  fmMm  arrUteadaai:  Acgua  iam 
mramra  me  Saiue^  $i  volt,  palest, 

16L  Qumm^  mmlum  ?  etc  Slailia  rby- 
itaaa  8e.  aaf.  v.  9. 

10.  Veil,  ineipiew.  horrea,  haerea, 
Ooldam  lib.  inecpitee^  quod  Botli.  — 
Valf.  ^^ifae.  Aaerae.  Llademannus 
recie:  iiie^fo  pro:  ia€epero.  liavea 
I  0.  uMOifn. 


Act.  hi.  Sc.  IF.  Heglo,  qoaerena 
Tyndarum,  ex  aedlbua  prodit  cum 
Ariaiopbonle. 

8.  Sic  volg.  —  Veil.  omlilUDt  ego, 
quod  el  Lamb,  reatiluit.  SimHia  versua 
auperloria  sceoae  peoulf.  Quid  mal. 
Boiblua  tanien  pro  laaib.  aenailo  babel. 
LlndemannuB  auiem:  Knimvire  nune 
ega  dceidit  eunt  ad  te  hittee^  T\fndore! 
Ki  mihil  assHmlo  hue  miJki,  quod  ad- 
baeret  in  veil,  et  cdd.  PaJI.  veraui  8.,  et 
Ei  addiie,  quia  fuerii  acrlpiam  Tjfii- 
dareimihi. 

4.  Volg.  et  veil,  add  not  omaie  poat 
res.  Id  ego  reilckndum  duxl,  aervao- 
dnm  autem  mihi,  Llad.  Uei  omaie  in 
inc,  a.  e.  Boib.  ttes  mi  amnie  in  inc.  a.  e. 

6.  VeU.  ex  parata  imparatam  rem 
omnem  /.  Valg.  ex  p.  re  impdpmii.  /. 
■1  Llnd.  —  Noiiir.  Botb.  Diciio  recurrit 
€aa.  IV,  4,  8.  Faciint  haac  mihi  rem 
ex  pardta  imparatam. 

9.  Veil,  adduat  tie  poat  dicaai.  De- 
aaA  la  odd.  PaU. 


S12 


CAPTIVI. 


Adt  fi  te  odit,  qui  fstiim  appellef  Tyndaram  pro  Pbfloerate. 
2V.  H^gio,  hie  liomd  rabiotus  hibitus  est  in  Alide:  15 

tu,  quod  istic  fibuletur,  aAria  iminittda  tuaa: 
Nira  istic  hasiia  iniectalua  dat  domi  matrem  6i  patrem, 
iti  illic  isti,  qui  aputatur,  mdrbua  interdtiin  ven\U 
Proin'  tu  ab  istoc  prdcul  recedas!     Hk.  tlitro  iatmn  a  me! 

^a.  Ain',  v^rbero, 
rabiosum^  atque  fnseclatum  esse  histfs  meum  memor^a  patren,  21 
T&i  eum  morbum  mi  ^ase,  ut  qui  me  6pu8  ait  inaputirlerl 
He.       verere:  mi&Uoa  istic  mdrbua  hominea  mdcerat, 
Quibus  insputad  saiuti  fuvit,  atque  lis  prdfuit 
jIe.  Quid  tu  autem?  etiam  huic  crifdia?    Hk.  Quid  ego  crddam 

huic?    Jr.  Inaanum  ^aae  roe. 
TV.  Video*  tu  bunc  quam  inirofco  voitu  intu^turl  CoDcedi  dptumuia 

est,  fi 
Il^gio:  lit,  qu6d  ego  dixi:  gliscit  rabiea:  c^Te  tibi! 
He.  Crc^didi  esse  ins&oum  extempio,  ubi  te  dppellaTift  Tfrniumm. 
Ty.  Qufn  suom  ipse  iotdrdnm  ignorat  udmeD,  neque  acitV'qoi  aiet 
He.  At  etiam  te  su6m  sodalem  esse  afbat.    TV.  Haud  Tfdf  magli! 
iSt  quidem  Alcmaeoo,  ilque  Orestes,  ^  Lycurgua  pdatea  M 
tfna  opera  mibi  stint  aodalea,  qua  iste.    Jr.  At  etiam,  filrcffer. 
Mile  loqui  mi  audds?  non  ego  te  odvi?    He.  Pol  plaoam  M 

quidem  est, 

Ndn  novisse,  qui  fstum  appelles  T^ndarum  pro  Philoerate. 
Qu^m  Tides,  eum  igndras;  ilium  ndminas,  quem  ndn  videa. 
Ar.  imo  iste  eum  sese  iit,  qui  non  eat,  ^aae;  et,  qni  Tero 

negaC.  tt 
TV.  Tu  Cnim  repertua's,  Phflocratem  qui  at&perea  TeriT^rbio! 
j4r.  P6I,  ego  ut  rem  vide6,  tu  inTentus*s,  v^ra  vanittidine 
Qui  convincaa!  S<!d  quaeso  hercle,  agedum,  idspice  ad  me!  TV.  Hen! 

jia.  Die  modo: 


13.  Bothiofl  e  quibasdam  librls:  is  ii 
fe,  qaum  edd.  omnes  et  PaU.  omitfani  is, 

18.  Veil,  qui  insputatur;  cf.  v.  23. 
VQlg.  et  Pall,  qui  sputatur.  Morbus 
inlelligendos  comltlalls.  Cf.  Plin.  X,  23. 
XXVIII,  3. 

20.  In  vett.  deest  esse,  qaod  babet  volg. 

22.  isiic.  Sic  veil.  —  Vulg.  iste, 

23.  Veil,  fuii  atque  iisprofuit,  Vulg. 
/«!(.  Tt.  Mque  Aliis  profuit,  ex  quo 
loco  manifeste  8equiiur,  non  ubique  se- 
qoendam  esse  vulgatam.  Lamb,  atque 
aliis  profuit.  Pall,  habent  vel  his,  vel 
tis,  vel  IS.  V.  C.  /its.  Both,  atque  il- 
lit  pr,    Lind.  fuvit,  atque  is  pr. 

24.  etiam  i.  e.  q.  adhuc;  nunc  ellam? 
26.  ^uod  ego,    Vulg.  Quod  tibi  ego. 

Vett.  Quod  ego  tibi.  Both,  quod  tibi, 
Lind.  cum  vulg..,  cui  repugnat,  quod  fere 
semper  Hegio  creticus,  non  dactylus. 

29.  Haud  vidi  magis,  Ironice  dictum. 
PropriuB  enim  sensus:  nemo  fuit  minus. 


Cf,  Amph.  n,  2,  56.  Cvulg.  47.)  ^rtpe- 
cttttusne  ddvenio?  So.  Haud  vidi 
magis  Exspectatum:  eum  talutatmogii 
haud  quicquam,  qudm  eanetn.  Sic  Ge, 
pro  Sexilo:  Est  enim  ille  populo  Ro- 
mano deditus?  Haud  vidi  magis.  Bed 
nosiro  loco  vett.  audivi^  EH  magoL 
Al.  audivi  di, 

30.  Sic  vett.  el  recte,  et  exBoreprs- 
sodiae  velerls,  ut  et  quidem  correpia 
proferantur,  Mcmaeon  moIosM,  Valg. 
j4lcmaeo,  V.  C.  McmatuM,  quo4  Both. 
—  Tres  autem  heroes,  quos  noalaat, 
pariier  insanierunl,  priores  duo  ob  mairtf 
suas  occlsas,  Lycurgus  a  Baecbo  la  to- 
rorem  coniectos.  postea  aenaa  ref.  ad 
mihi  sunt ,  i.  e.  mibI  poaihac  eran  dl- 
cendi  aodales.  una  opera y  eoiem  iire, 
e6eR  so  gvt,    Cf.  Caa.  II,  5,  1. 

32.  Vett.  et  vulg.  MaU  miki  Uf»i 
audes? 

35.  In  vett.  deest  ette. 


ACTCf  III.     SCSHA  IV. 


21S 


?i  QegM  Tyodamm  Asel    Tr.  Nego,  iDquam.    ^m.  Tdn'  te  Phi- 

Jocratem  dsse  aii? 
ego,  ioqiiam.    Am.  TAne  huic  credis?   He.  Plds  quidem, 
quam  tibi  aiit  mihi:  40 

(am  file  quidem,  quein  tu  Mnc  memoraa  esse,  htfdie  bine  abiit 

Alidem 

A  patrem  huius.   ^ju  Qu^m  patrem,  qui  a^rvos  esti    3V.  Et  ii 

quidem 

^rroa,  et  libdr  fuisti;  et  ^go  me  confidtf  fore, 
i  hdius  hue  rec6ocilias80  in  libertatem  niium. 
fjr.  Qu(d  ais,  furclf^r?  tun'  te  gnatum  dsse  memoraa  Ifberum?  45 
v.  Mdn  equidem  me  LAerum,  sed  Philocratem  esse  aid.  Js.  Quid 

est? 

ft  aeelestoa,  H^gio,  nunc  is  te  ludos  h/c  facit! 

lin  ia  est  servos  fpse,  neque  praetor  se  unquam  ei  servds  fuit. 

V.  Quia  tute  ipse  eg^  in  patria,  n^c  tibi,  qui  viviLs,  domi  est: 

teois  iBTonfri  similes  tibi  vis.   Non  mir^m  facis:  60 

lol  miserorum,  ut  milevoiCntes  sint  atque  invidednt  bonis. 

rn.  H^gio,  vide  sis,  ne  quid  tu  huic  te'mere  insistas  credere! 

tque,  ut  perspicid,  profecto  iam  iliquid  pugnai  ddidit: 

ilium  Cuom  qu6d  redimere  se  iit,  id  neutiquam  mihi  placet 

V.  Sdo,  te  id  nolle  fieri;  efficiam  Umen  ego  id,  si  di  idiuvant:  55 

lorn  restituam  hufc,  hie  autem  in  Alidem  me  me6  patri. 

rdpterea  ad  patrem  hinc  amisi  T^odarum.    ^a.  Quin  tute  ia  es, 

dque  praeter  te  in  Alide  ullus  servos  istoc  ndmine  est. 

"r.  P^rgin'  senrom  me  ^xprobrare  esse,  id,  quod  vi  hostlli  6btigitY 

fx  iSnim  iam  nequeo  cdntineri!     TV.  Heua,  adding  quod  ait? 

qufn  fiigis?  ^ 
m  illic  hie  nos  fnsectabit  Idpidibus,  nisi  ilium  lubes 
dmprehendi.  Am.  Crdcior.   TV.  Ardent  6culi:  fune  opus,  lUgio! 
fden*  tu,  illi  maculdri  corpus  tdtum  maculis  Itiridis? 
tra  bills  igitat  hominem!    Jm.  At  p61  te,  ai  hie  sapidt  senex, 
tra  pix  agitet  dpud  carnuficem,  tudque  capiti^iiluceat.  05 

40l  Vtll.  01  vols.  Rgo  inqummf  ot  autem  prdndia.   Bt\ch.  I,  3,  60.  Iglliur 

Bflaiio  c«dd.  —  Nostr.  Boili.  Lind.  Dibil  nilruni,  et  neutiquam  corripl. 

47.  Valf .  nune  m  te  ludoa  facit.  Veil.  60.  Ei  vulg.  et  veil.  Rnimvero.  Aid. 

me  iete  ludoe  hie  facit,    ut  voluil  Sed  enim.  At  lunt.  et  Ed.  Argent,  teste 

rial  Ackdsllos.  ^  Belli.,  Bosscba,  Llnd.  Bothio :  Knim,    SIcque  Plauius  Trin.  V. 

iMiefe  te  tudoe  facit.  2,  10.  Enim  me  nominaU  Cf.  Most.  V, 

61.  bami  et  talc,  ml  et  allUi  locis,  suoi:  2,  1Z  —  Veil,  et  Pall.  Heu$  tu  quid 

atl,   peaaldentea,   a  bonis  sic  dlcil,  ais?  quin  fugis?  Lamb.  Heua,  avdi'fi, 

me  pMsMeai.  Sic  Core.  IV,  1,  14.  In  quod  ait?    Quin  fugis?    Volg.  Idem, 

ra  imfima  heni  komimen  atque  ditee  nisi  qaod:  quid  ait?  Llndemannoa  vera : 

^mUmt,  Enimvero  iam  nequeo  continM.  T. 

69.  aliquid  pvgnae,  I.  e.  allqoam  /letie  audin^?  quin  fugin?   Can  volg. 

laibuB.  Vulg.  et  veil,  pugnae.  Pseud,  faclnnt  codd.    Langlani.  Cum  vett  Gn. 

6,  111.  membr.   Plerlqoe  autem:  Heiif  tv,  quid 

b%.  Baad  ano  loco  neutiquam  prima  ogtt,  quin  fugis? 

ivl  •ccnrrlt.    Sic  et  Here.  HI,  4,  14.  62.  opus.    Sic  vett.  —  Vulg.  opiifl. 

>•■.  I,  1,  Tl.    Qnare  duobna  verbla  64.  Qui  Insanlebanl,  alra bile  perclU ease 

rtbeadni  daeont :  ne  utiquam.  Sed  et  credebaotur  apud  veterea.  Cf.  Men.  V,  8. 

Um  conlplendam  obvlam  est,  ot  In  65.  Vulg.  et  vett.  omneaque,  ot  vMetur, 

I  amarla:  <^Md  p^Vnea  aiiUtt»  quot  Ubri:  Jtrm  pis  agite$  a.  e.  qood  traoa- 


CAPTIVI. 


3V.  Mm  delirtm^ota  loquitur:  Mruae  atimuMnt  Ttrnm. 
He,  Quid  hercie,  quid,  si  hunc  c6mpre!iendi  i^seriml    7V«  St- 

piia  magis. 

Ar,  Chicior,  lapidem  ii6u  habere  ni<!,  ut  ill!  mastigiae 
Cerebrum  excutiam,  quf  me  insiDum  T^rbia  concioDiC  tola! 
Ty.  Audio*,  lapidem  qua^ritarel    ^r.  S6Iu8  te  aoli&m  toIo,  TO 
n^gio.    Hk.  fstiuc  I6quere,  si  quid  via,  procnl  tamen  ai&diam. 
Ty.  iNamque  edepol  si  adbi'tes  proplus,  68  denasabi't  Ubi 
M6rd!eu8.    ^tt,  Neque  pdl  me  Insanum,  Hegio,  ease  cr^dnia, 
Mc^que  fuisse  uoquam,  neque  esse  mdrbum,  quern  faiic  adiumat; 
V^rum  at  quid  mdtuis  a  me,  ii&be  me  vinciri.    Voio,  1i 
Dum  istlc  itidem  Tinciatur.    TV.  fmo  enimvero,  II^^o, 
fstic,  qui  ¥olt,  Ti'nciatur.    Ar.  Tice  modo!  ego  te,  Phi'locratea 
Filse,  faciam,  ut  vdnis  hodie  r^periare  T^ndaroa! 
Quid  mi  aboutasi     Ty.  Tibi  ego  abnutol    Quid  agil,  al  absis 

Idnginal 

He.  Quid  aisi  quid,  ai  adeam  hiinc  insanomi    Ty.  NAgaa!  lodMI- 

cibituf;  W 
Garriet,  quod  n^que  pes  noquam  u^que  caput  compiireat. 
6roamenta  absAnt:  Aiacem,  hunc  qndm  videa,  ipsdm  Tides. 
He.  Nihili  facio;  timen  adibo.    TV.  Nunc  ego  omnlno  6ccidi! 
N6nc  ego  inter  sacn&m  saxumque  atd,  nec,  quid  faciim,  acio! 
He.  D6  tib!  operam,  Anstophontes ,  %i  quid  est,  quod       Telis.  8S 
Ar,  tlx  me  audibis  T^ra,  quae  nunc  falsa  opinare,  H^gio. 
S^d  hoc  primum  me  dxpurgare  tibi  toIo,  me  insiniam 
N^que  tenere,  n^que  mi  esse  ullum  mdrbum,  nisi  quod  a^r^io. 
At  ita  me  rex  de6rum  atque  hominnm  fdxit  patriae  cdmpotem, 


positam  dedit  Both.  Pijr  atra  agitei  a. 
c.  Dt  et  Lind.  nalla  aaciorliafe.  Quldni 
aaiem  atra  corrlpl  possit  ib  Initio?  — 
PoHAil  et  legi:  j4tra  agiiet  pis  apud 
cam.  Possii  et  iia:  j4tra  fix  agiUt 
apud  carnificim^  tuo  fapiU  illuceat. 
Ego  a  vulgata  non  recesserim.  Ceierom 
pix  aut  liquefacia  insilllabatur  capiii  ma- 
leficorum ,  aut  arida  imposiia  incendeba- 
lur.  Lucr.  III.  f  erbera^  camificct,  robur^ 
pix,  lamina,  taedae. 

67.  Vulg.  et  Pall.  Quid?  quid  $i  hunc. 
Vett.  Hcrcle^  quid  si  hunc.  Lamb,  ut 
vulg.,  Boll),  ut  veil.,  Item  Lind.  Herclc 
auiem  eodem  Maiiem  lure  bic  potest  post 
Quid  poni,  quo  corripiiur  Hercules  Silcb. 

1,  3,  70. 

69.  concinnai,  I.  e.  facit.  Cf.  4,2,  34. 
Turn  lanii  auiem  ^  qui  concinnant  Ubc- 
fit  orbas  ovea,    Cf.  Ampbitr.  II,  2,  104. 

73.  Vulg.  et  Pall.  Mordicus,  Veil. 
Mordicitui,  alii  mordicibus,  ut  Aul.  II, 

2,  57.  08  i.  e.  faclem  tibi  privabll  naso. 
81.  Garriet,  quod.    Sic  V.  C.  vulg. 

et  veu.  —  Lamb.  Garriet  ^  quo.  LInd. 
Gomef,  quoi.    Al.  codd.  Oarrietj  in 


quo,  uil  Lips.  Mihl  nimto  artlldoffn 
vldeiur,  auppleri  abatraciom  aa  gmrrkt, 
quo  referaiar  quoi.  Itaqae  retlneo  fvW, 
et  inierpretor:  quoad.  Atqae  de  coasir. 
quod  eic.  cf.  Core.  I,  3,  37.  Epid. 
1,  32.  Ani.  I,  3,  25  Ct3).  Aa.  4,  1, 
12.  15.  Cist,  i,  2,  17.  Cas.  1,  1,  39. 
De  senieniia  cf.  Aul.  Ill,  3,  138.  Qua 
nec  caput  nec  pes  ffermonaiii  appard. 
Qoodsi  ergo  meam  Int.  aeqnaria,  ad 
caput  sappl.  orationit. 

82.  Ornamenta,  videlicet  aeenlea.  Tetf. 
jirmenta  absunt.  Botli.  Ornamenta  ad- 
tint,  ex  coni.  Dousae. 

84.  Sic  vulg.  et  vett.;  inter  oi  ail  car- 
ripiendum.  Sacrum  est  ara,  $axum 
auicm  illud  quo  feriebantur  viciiaae,  sea 
caedebaniur,  vetere  more,  pro  BacUen. 
Cf.  Liv.  I,  24. 

87.  Sic  vulg.  et  Pall.  —  Veil.  Sei 
hoc  primum  exp.  omiaao  aie.  BMb. 
Sed  hoc  me  primum.  Lind.  Sed  mi 
hoe  primum,  lamquam  unice  lailMa. 
>'08tr.  et  Lambinua.  lege  koe  et  tmed. 

89.  Vulg.  dtorum.  Veil.  deOm^  wvte 
bene,  maglaque  fere  solemiie. 


AOTCS  III.    SOBRA  IV.  S15 

tJi  isUc  PUlocrattfa  non  magia  est,  quam  ait  ego  aut  to.  He.  Eho, 

die  milii:  90 
Quia  lllie  Igitur  &t1   Am.  Queiii  dudum  diii  a  principid  tibl. 
H6c  ai  aecua  rep^riea,  nuUam  caiusam  dico,  qufn  mibi 
it  pareotum  et  libertatia  apud  te  deliquitf  aiet 
He.  Quid  ta  aial    IV.  Bie  tuom  ^aae  aerrom  et  t^  meam  herum. 

He.  Haud  iiti&c  rogo. 
FufatiD'  liber?    TV.  ¥M.    Ae.  Enini?ero  ndn  fuit;  Dugia  agit.  INi 
TV.  Qui  ta  acial    An  Uk  fortasae  fuiati  meae  matri  dbatetrix, 
Qui  id  tarn  aodacter  dfcere  audeal   Ae,  Pderam  te  Tidi  puer. 
TV.  At  ego  te  T.ide6  maior  maidrera.   Hem  riiratini  tibi! 
H^am  rem  non  cur^a,  ai  recte  fiiciaa.    Num  ego  cur6  tuam? 
He.  Fikyitne  huic  pat^r  Tbeaaurochr^aooicochr^aideal  100 
Ae.  Ndn  fuit;  neque  ego  fatucDomeDiinquam  audi?! ante hdnc  diem; 
Philocrati  Theodtfromedea  fdit  pater.    TV.  Pere6  probe! 
Quin  quieaclal   Dierectum,  cor  m^um,  i  ac  auapdnde  te! 
Tik  aubaultaa;  ^go  miier  vix  ddato  prae  formidine. 
He.  Sitia*  iatuc  mibi  dxquiaitum  est,  fuisae  hunc  aervom  in  Alide,  105 
Ndque  eaae  hunc  Pbilocral^mf    Ae.  Tam  aatia,  quam  niiknquam 

boc  invenicfa  aecua. 
S^d  ubi  ia  nunc  eatf    He.  tM  ego  minume  atque  fpaua  ae  Tolt 

mdxume. 

Tom  fgftur  ego  derdncinatus,  dedrtuatus  sdm  miser 
Hdiua  acelesti  tdcbnis,  qui  me,  ut  Idbitum  est,  ductaWt  dolis. 
Sdd  Tide,  aia!  Ae.  Quin  ^xploratum  di'co  et  proviaum  h6c  tibi.  110 
He.  Cdrton'f    Ae,  Quin  nihil,  ioquam,  ioveniea  mdgia  hoc  certo 

cc^rtius. 

Phflocratea  iam  Inde  dsque  amicus  fdit  mibi  a  pyerd  puer. 

He.  Sdd  qua  facie«eat  tuos  sodalia  Pbiiocrates?    Ar.  Dicam  tibi: 

HicUento  ore,  ntfao  aouto,  cdrpore  albo,  oculfa  nigria, 

SAbruftta  aliqudntum,  crispus,  cincinnatua.   He.  Cdnvenit.  116 

01.  QnU  illie  igitur  eH?    Sic  veft.  aufem  aadlendos  Rostioi,  qal  et  ble  et 

emm       G.  et  PiUL  plerisqoe.  —  Vulg.  allU  IogIb  dierectum  dispondaeom  esae 

QmU  igHmr  iUe  eH?  Both.  Quit  igitur  coniendit.   In  qoa  re  Ule,  pariter  alqae 

Ulie  etc.  Meair.  Llnd.  Boscb.  —  dudum  aJiia  mulUa,  tofo  coelo  a  vero  aberravlt. 

ievac  la  reti.  —  aign.  mocfo,  paullo  ante,  lo^.  tvuh  ^Hg^  ^c.  ezqniailam  lUa  eat. 

08.  deU^io,  enia,  ot  contagio.  Sen-  __          ^  • 

a»:  aalaalo,  defeeiaa;  at  aeiaper  apud  aerumnatuB,  otl  V.  C.  ei  pleriqoe 

•••f'Vf?'«.    .    Di        *  •#    w  Loeom  ollm  emendavU  Tiumebiia  la 

M.  Ve^t.  Fui.  A.  Pol  non  fmt.   No-  ^j^eriarlla,  ex  Nooie,  qui  sub  v.  dear- 

™  tuaro  hunc  I.  ale  proferi:  Turn  igUur 

99.  Bl  valg.  et  vett.    Meam  rem  non  gg^  deunciatut,  deartumtue  eum  minr. 

curat,  Mqae  recilua  habere  vldetur,  ob  Runcaautem  est  rerramenluin,  qaoooaiaa 

ad«km  ft  recte  faciae,  quam  quod  ex  aerbaa  eveUebant  rnsilcl;  vet  eUam  aer- 

aaUtaadam  eodd.  dedere  Botb.  et  LInd.  geoas.  deruncinare  IgUur  eat  niatl- 

Jfem  rem  ne  cvret,  quod  bene  baberet  i^je.   R«dit  verbum  Mil.  4,  4,  6. 

also  aMIlanento.  HI.  valg.  nihil,  inquam,  ino.  Velt. 

103.  ^imh  fuioieie?    Cor  aaam  alio-  nihil  unquam  m Denies.    Uirumqne  la 

■Ic  auteai  vulg.  et  veM.   Lam*  codd.  Lamb,  umquam.  oii  et  Douea. 

i^uin  quieeee  tu  diereetum  tor  114.  Slmilem  deacriptlonem  vide  Ae. 

I,  oe  tmefende  te.    Veit.  directum  II,  3,  ao. 

CM.,  oe  a.  I.    Noatr.  valg.  —  Doib.  1 15.  Sic  recte  volg.  et  V.  C.  cuai 

ei  Una.  1  di€r.f  cor       a.  a.  I.  Men  PaU.  pleriaqoe,  olifnoiiliMi  tracto  ad 


S16 


CAPTIVI. 


TV.  Ut  quidem  hercle  in  medium  e^^o  hodie  p^some  procteerio. 

Vae        Tirgls  mi'seris,  quae  hodie  To  tdrgo  morieDlAr  meo! 

jSs.  Vdrba  tniiii  data  <^88e  video.    Tf.  Qufd  ceitmiif,  cdmpedes, 

Currere  ad  me  mdaque  ampiecti  cn&ra,  ut  vos  cuatddiamt 

Hk.  S&tin'  med  illi  hodid  sceleati  cdpti  cepen&Dt  dolol  IM 

fliic  serTom  ae  idaimulabat,  hie  aeae  autem  Iiberam; 

NuGuleum  amisi;  reiiquit  pfgneri  putdmina: 

Ita  mi  stolido  suraum  vorsum  oa  atibieTere  offuciia. 

Hie  quidem  me  Dunquam  frridebit.    Cdlaplie,  Cordalid,  Coras, 

tie  iatinc  alque  effdrte  lora!    Lo.  Num  ligoatum  mittimurl  ISS 


ACTUS  III.    SCENA  V. 

HEGIO.    TYNDjiRUS.   ARISTOPHO  HTE  S. 

He.  loifcite  actutum  m&nicaa  huic  maatfgiae! 

Ty.  Quid  hoc  dst  negotil    Quid  ego  deliqui?    He.  Rogaa, 

Satdr  sartorque  acdierum  et  measor  mixurae? 

Ty.  Noo  6cGatorem  dicere  audeltia  priual 

Nam  ac^mper  occant  priua,  quam  aarriunt,  riiatici. 

He.  At  lit  confident^r  mihi  contra  ddatitit! 


$ubrufuij  nl  Ter.  Andr.  If,  6,  16.  Sub- 
trisiit  viiust  esse  aliquantillum  mihi. 
Lind.  Subrufus,  aliquantum  cr. 

116.  Lamblnos  anie  ut  sopplet  t<a, 
quasi  bU:  res  mUii  iia  ae  habere  videlor, 
nt  etc. 

119.  Sic  Asin.  II,  2,  30.  Cf.  Arialoph. 
Plat.  275. 

120.  Veil,  eaptivi,  Noslr.  V.  C.  el 
Pall.  Ab  initio  omnes  Satin^  me,  Pu- 
taverim  podus:  Saline  me, 

122.  Vulg.  el  veil.  IS'ucleum,  Both, 
ex  codd.  Suculevm.  —  pigncri  Lamb, 
et  vulg.  —  V.  C.  Botli.  Lind.  Pi^nori, 
Sic  et  temperi  et  iempori,  Ceterum 
Llndemannus  hie  sequiiur  Botliium  el  cod. 
Lips,  et  alios  aliquot,  ablegat  autem 
leclorem  ad  ea  quae  dixerii  ad  II,  8,  73. 
Ibl  autem  haec:  ^^Pi^nori  cum  vulg. 
scripsi,  licet  putem  antique  pi^neri  apud 
Plauium  esNO  acribendum,  ut  temperi^*" 

123.  Sic  vulg.  —  Vett.  Iia  mihi  sto- 
lido suis  OS  s,  Codd.  sursum  vorsus. 
Sic  rursum  vorsum^  i,  e.  retrorsum, 
Amph.  V,  1,  63.  atque  sursum  vorsum 
est  aufvmrts^  neutiquam  avco  TiuzcOf 
quod  esset  sursum  dvorsum,  os  autem 
est  Integra  facies,  ut  supra  v.  72.  — 
Rem  Nonius  tractam  putat  a  genere  ludi, 
quo  dormientibus  era  piugerenlur.  Cf. 
Aul.  IV,  6,  2. 

125.  Forlasse  leg.  istim. 

Act.  hi.  Sc.  f\  Prodeunt  lorarii, 
quoR  Ilegio  iubel  vincire  Tyndarum,  qui 
confldeater  sese   recte  egisse  defendit. 


Agnoaclt  rem,  ni  geata  sit,  AriatopbailMi 
deprecatarque  pro  lllo;  sed  nihil  eClclb 
Mltiitar  in  lapicidinas  Tyndama. 

1.  Vulg.  Qt  V.  C.  et  PaU.  Jkiicflf 
huic  manieae  mastigia^^  e  qolbaa  Lla- 
demannaa  fecit  creticum  trlmeiram  hue: 
inicite  huic  mdnicae  ma$iigiae!  ^  qaalaa 
alnt,  aai  videlicet,  aapra  II,  1,  11  d 
III,  2,  2.  Veir.  Iniicite  huie  actubm 
manicas  masiigiae^  oil  et  aliae  maliat 
edd.  Sed  in  codd.  omlaere  librarii  igae- 
tum  aibi  v.  actutum,  tamquam  aihill 
voccm.  Ergo  adiiciatur,  uti  alUa  duIiIs 
locis  simiiia.  Ego  enim  potius  exnlait 
iubeam  toium  versum,  quam  non  etat 
senarium  in  carmine,  quo  nullaa  boo  all 
senarius.  Ceterum  et  alibi  in  scenia  prial 
versus  similiter  leguntur  mulilaii,  ut  AMpb. 
II,  I,  1.    As.  IV,  2,  1.  aL 

4.  Vett.  dicere  debebas  print.  Talg. 
V.  C.  Pall,  audebas^  ut  et  Lamb,  qai 
tamen  in  notis  praefert  I.  debebat.  Cea 
vulg.  Botbius.  At  Lind.  Aon  occatorem 
dicere  debebas  prius?  Verbum  audtrt 
saepe  in  Plauto  L  e.  q.  vclle,  qoettai- 
modum  sodes^  b.  e.  ai  audea,  L  e.  q. 
si  vis,  sis.  Cf.  Trin.  2,  1,  22.  Trie. 
2,  4,  74.    V.  indicem. 

6.  Sic  vulg.  et  veil.  —  Lind.  At  it 
mihi  confid&nter  contra  dstiiitl  Cf. 
Pseud.  I,  5,  44  ubi  et  duo  sequealea 
versus  iisdem  verbis  recurruni,  qutaad- 
modum  et  aliia  locia  repetiiionea  iani  la 
Plauto. 


ACTUi  III.     SCBNA  V. 


21T 


:et  fnoocentem  sdrrom  atque  iDodxiam 

ntem  esse  tiiom  apud  heram  potisiumum. 

strin^te  itti,  siiiltis,  TehemeDter  maniul 

1&8  fuin :  tuas  quiddm  vel  praecidf  iube.  10 

d  oegoti  eat,  qudmobrem  aiiccenada  milii? 

ia       meamque  rdcn,  quod  io  te  und  fuit, 

eleada  ttlaidicis  falUclia 

aTiflti,  deirtaaviatfque  opes. 

8ti  oniDia  tin  ac  ration^s  meas:  15 

^xemiflti  Phflocraiem  falUciia. 

ise  aerTom  crddidi,  te  liberum: 

net  aiebitia,  itaque  ndmina 

Sa  periDutaTi'atia.    TV.  Fateor,  dmnia 

ase  ha,  ut  tu  dicia,  et  falliciia  80 

eum  aba  te  mda  opera  atque  aattitia. 

•ecro  hercle  te,  id  nunc  aacceda^a  mihil 

cttm  cruciatu  mixumo  id  factum  dat  tuo. 

m  ne  6b  malefacta  pdrearn,  par^i  adatumo. 

hfc  peribo,  aat  ille,  ut  dixit,  udn  redit:  25 

mi  hoc  factum  mdrtuo  memor4bile, 

heri&m  captivum  ex  adrvitute  atque  hdatibua 

m  feciaae  Jiberum  in  patriam  id  patrem, 

lie  potiua  md  caput  perlculo 

ATiase,  quam  fa  periret,  pdoere.  80 
cito  drgo,  ut  Achen&oti  clueas  gldria! 
i  pdr  Tirttftem  pdritat,  at  dod  loterit. 
ando  6go  te  exeropila  dxcruoiaro  pdaaumia 
\h  autelaa  ttias  te  morti  mfaero, 

(oterisse  Tel  perisse  praddicent.  S5 
Freaa,  nihil  iotdrduo,  dicant  Wvere. 

KKf  ttfm.   Vide  Amph.  If,  1,  7.   t.    Tolg.  cum  V.  C.  •(  Pall.  Hfeum 
V.  C.  et  veit.  tua$  I.  e.  has   hentm  captum  ex  8,   Boih.  Herum  me 
looa,  qoae  tuae  aani.   BoiiL  el   eaptum,  iiem  Llnd.  —  Lamb,  coptiotiiii. 
has  ez  qolbusd.  eodd.  31.  jicherunti,  I.  e.  In  Acaeronle;  ail 

tt.  omlitont  ett.  et  V,  4,  -I.  ei  Caa.  II,  8,  19.  tamquam 

rtl.  Ita  mi  emiiitti,  Vulg.  Ita  urlila  nomine.  Id  aoiem  nomen  in  Plaato 
tufi.  Ad  exemi'sh*  auppl.  aer-  pleramqoe  prlmam  produclt,  apnd  alloa 
Cr.  ir,  S,  53.  qno  loco  parltec  corripil.  dueas  gloria^  1.  e.  gloria  ci«- 
II  exemUti^  alU  emUitU^  veu.   rua  aia. 

32.  Vett.  ef  vDlg.  peritai,  non  ifiteril. 
c  legendum  ex  veil,  acanden-  Lamb,  cam  Camer.  per6i<at,  coaianclivo 
fmU^  v68^  at  aaeploa  ineer,  modo.  Nonloa  v.  Ferfrc  buna  I.  cHana: 
^  ^'^  inlerit  Llnd.  periif,  at 
mxrvXlapmg:  nttr.  Volg.  Boib.  interii,  praeaenil  poat  praeterllom 
mMtastit,  poaiio.  Bene  Boaacha  ex  doeboa  codd. 
alb.  parvi  exiaiimoj  codlcom  periloi^  A  non  interit,  llaqoe  ego,  el 
aecalaa.  Noatr.  volg.  veil,  el  V.  Boaacbam  et  Nonlom  aecutoa ,  lego : 
idam:  parvid  aestumo,  qoemad-  peritat,  at  non  inlerit,  Repeiltor  aatem 
Id  qolbaadam  llbrta  eat:  parvi  qoaal  illod  at  ex  v.  SI6. 

33.  Vulg.  exertictavero.    Veil,  all  V. 
C.  PaU.  vulg.  et  vett.  Ml  ille,   C.  ei  Pall,  peuumie  eserueiavero. 

IMC   Lamb,  ef  ille.  36.  Veil,  com  PaU.  nUkU  interdieo^  mi 

lU.  BUwm  AertUn  ctqptimm  cjt  et  LaMb.|  qol  exfl«:  ooa  vela.  Vnlg. 


218 


CAPTIVL 


Ty.  Pol  81  fstiic  faxis,  haid  aine  poena  f^ceria, 

Si  ille  hue  redibit,  ai'cut  confido  idfore. 

^a.  Proli  di  immortales,  niioc  ego  teneo,  ntinc  acin. 

Quid  8it  hoc  negoti:  m^ua  sodalit  Phiiocratea  41 

In  Hbertate  est  4d  pa  (rem  in  patrii.    Bene  eat, 

Nec  dst  qiiisqiiam  mihi,  adqiie  melius  quoi  Teiim* 

Sed  h6c  mihi  aegre  est,  me  hufc  dedisae  operAm  malam. 

Qui  DtiDG  propter  me  m^aque  Terba  Ti'nctua  eat. 

Hk,  Vetufn*  te  quidquam  ml  h6die  falsum  prdloqutf  4i 

Ty.  Vetuisti.    He,  Cur  es  aiUus  mentiH  mihil 

Ty.  Quia  v^ra  obessent  ilii,  quoi  operiim  dabam; 

Nunc  f&lsa  prosunt.    Hb.  At  tibi  oberunt.    Tr.  6ptonie  eat 

At  ht^rura  servavi,  qu^m  servatura  ^iideo, 

Quoi  m^  Gustodem  addi'derat  herua  maidr  meua.  Si 

Sed  mdlene  id  arbitrdre  fiictuml   He,  Pdsaume. 

Ty,  At  ego  iio  recte,  qui  ibs  te  aeoraum  adntio: 

Nam  cdgitato:  sf  quia  hoc  gnatd  tuo 

Tuua  ac^rvus  faxit,  qudlem  haberes  g^ritiaml 

Emftteresne,  ot^cne,  eum  aerv^m  manu?  tt 

Ess6tne  spud  te  is  sdrvua  acceptiasumnsY 

Respdude.    Hb.  Opioor.    TV.  Ci&r  erg^o  irat^a  mihi  ea? 

Hb,  Quia  ilU  fuisti,  qu&m  mihi,  fiddiior. 

Ty,  Quid?  tu  una  nocte  p6stula?iBti  ^t  die 

Rect^ns  captum  hominem,  nuperum  et  noTftium,  M 

Te  pdrdocere,  ut  melius  consuierdm  tibi, 

Quam  ilH,  quicum  una  puero  aetatem  ext^eram? 

He.  Ergo  Ah  eo  petito  gr&tiam  istam!  —  Ddcite, 

Ubi  p6nderosas  crassas  capiat  cdmpedeai 

Inde  ibis  porro  in  iatomias  lapid&rias; 

Ibi,  quom  Alii  octonos  lapides  effodiunt,  nisi 

Coti'diano  sdsquiopus  confcceris, 


11.  ifitercftfo,  ex  emendaiione  GolieiBii. 
Cf.  Rad.  II,  7,  22.  Trin.  IV,  2,  152. 
Celerum  per  versam  poasil  legi  interdico 
sic  pronunclaium:  ^nterdico,  oi  saepe 
inter,  inde  eic.  Verum  noo  dubium  est, 
propter  non  iniellectum  v.  interduo  no- 
tlorem  dictlonem  ab  librariis  in  cdd.  esse 
reposiiam. 

42.  Veit.  JVeo  quisquam  est  m.  No  sir. 
vulg.  Lind.  iVcc  est  mihi  qu. 

60.  Veit.  et  nuperum  ct  n.  Vulg.  omit- 
lit  priuH  et^  Lindemannua  ulrumque. 

62.  Vulg.  una  a  puero.  Veti.  cum  V. 
C.  el  Pall,  omnibus  quicum  \tna  puero, 
omlsHa  praepotfitione,  1.  e.  quocum  puero 
una,  quod  pravplacet. 

66.  Ilunc  el  seq.  versum  «liler,  atque 
DOS  cum  Benlleio  (ad  Ter.  Ileaut.  IV,  5, 
T.*)  dedimus ,  ordinatos  exliibenl  veil.: 
Ibi  quum  octonoB  alii  lapides  effodint 
Csic},  —  Nisi  quotidianum  sesquiopus 
confeceriif   Se$c,  etc.    Vulg.  i6t  cum 


alii  oetono9  lapides  effodint^  — 
cotidianus  sesquiopui  con/ecerif,  Scrc. 
etc.  Lectio  cotidianOy  L  e.  qaolidie, 
debelor  Gulielmo,  eamque  prolMi  Betfl. 
ad  1.  1.  Quaerltur  lamen,  ma  nM  l«ci 
posait  taoc  verbum  i  litera  ellM,  atieiis 
in  syllaba  eo  ponatar;  delunCy  an  aM 
effodint ,  quam  vocem  niliUl  lodicat  Be- 
thlos,  aequo  bene  poaaii  obtinere,  ai^ie 
edint;  denlqoe  an  vere  li«,  at  BealieiBB 
credit,  abhorreat  ab  b.  1.  coniwKiiva^. 
Saltern  BoHscba  etiam  dedit:  tffodtriwty 
quod  et  Lamblnua  liabel.  Alqne  ■€■#- 
rabile  est,  vett.  iegere:  octonoaalii, 
alii  octonos,  at  vulg.  Me  tanua,  ^\ 
seroel  recep'.am  taear,  movet  verbl 
prosodia.  Non  enim  ataUm  In  proiapia 
est  locus,  in  quo  Ulud  ab  Iniiia  venaf 
positum  iambum  efficiat.  Celeran  tff^^ 
diunt  babent  omnea  PaU.  —  Pro  ctli- 
diano  Parens  In  tezta  colirfiaast,  ^ 
AoUs  colidianof. 


Actus  IIL   Scbha  V. 


210 


ophgo  ntfmen  indet^r  tibi. 

r  ddo8  atqiie  homines  ^go  te  obtestor,  H^lo, 

Btunc  hominem  p^rduii!    He.  Ciiribitur;  fO 

»Gtu  Der?o  Tfoctus  eustodfbitur; 

If  tub  Wrri  lapides  ^imet. 

0  hAnc  cmciabo;  11611  ano  abfolTdm  die. 
rtiimne  est  tibi  istuc?    Hb,  Ntfn  moriri  ctfrtiust. 

;e  istum  actutiim  td  Hippolytt&m  fabrum:  f5 

huic  crassas  cdmpedes  impfngier. 

tra  portam  ad  mdum  Ubertuhi  Cdrdalum 

n'dioas  ficite  dediicttis  siet; 

tiunc  me  velie  dicite  ita  curirier, 

deterius  huk  sit,  quara  qnoi  pdssume  est.  80 
ir  dgo  te  invito  roe  dsse  salTom  p6stalem1 
m  vitae  m<fae  stat  tuo  periealo. 
tfrtem  in  morte  nfhii  est,  quod  metudm,  mali; 
Tvivo  usque  id  summam  aetat^m,  tamen 
Bpdtium  est  perfenAndi,  qnae  minitis  mihi.  85 
que  salve;  etsi,  diiter  ut  dicdm,  meres. 
Btophontes,  dd  me  at  meruisti,  fta  vale: 
ihi  propter  te  hoc  6btigit.    Hs.  Ohe,  abddcite! 

tinum  hoc  quaeso,  si  Me  rebitet  Phflocrates, 
^ius  facias  cdnveninndi  c6piam.  00 
srfstis,  nisi  hunc  iam  d  conspectu  abddcitis! 
is  hatfc  quidem  hercle  est,  ^t  trahi  et  trudf  simnl. 
ic  dst  abductus  rdcta  in  phjlacam,  nt  dfgnns  est. 
i%  captivis  dliis  documentum  dabo, 

5  quisquara  f&cinus  incipere  atkdeat:  05 

ibsque  hoc  esset,  quf  mihi  hoc  fecft  palam, 

dbfrenatum  st^is  me  ductar^nt  dolis. 

uSrtujn  est  nulli  p6st  haec  quidquam  credere: 

^itn^itur,    Nlmiimn  alio  slgnl-  placiinrDm.   Nam  okt  n^qus  Tvlgaia  ha- 

pll  Tertram  perrfutt,  lamqaam  il  bet,  ntqoe  yett. 

imiUoi,  99.  Vett.  Iliie  nkdudmi,  Noslnm 

etblos  SeSIt  dieito^  ex  Goelpb.  vulg.  et  V.  C. 

■iqve  LlBdenaimus.  Rellqul  em-  96.  Qmod  pleonasilee  adieelDm  potant, 

re.  Id  qaod  nnlee  leco  convenlre  at)  in  Quodsi,  qmodniti.     Mlhl  tamen 

liet.    VeU.  COB  V.  G.  yttque  poiias  cauMie  videior,  ut  ell  I.  q.  fuia. 

1  flie  velle  dicHe  eunrier.  Hem  —  abtque  Me  etset,  neta  lecuilo;  sen- 
■Isee  tamen  me.  Lamb.  Mque  sas:  aiei  hie  (Ariel epbonfes)  mlMI  ad- 
;  velle  me  dicitt  eurarier.   Cod.  falesei.   81c  Men.  %' ,  7,  93.  ^rnmqut 

B.  erueiarier,  mbtque  te  eetel,  kodie  nvnqwim  ad 

'alS-  ne  quL    Vett.  Ne  qvid.  tolem  occatum  viverem.    Baeeh.  Ill,  9, 

aotem  i.  e.  q.  ne  qaa  hi  re.  8.    iVaai  abtqut  te  estel,  eg'o  illtim 

eaeos:  non  est  misnopere  qood  haherem  rectum  ad  ingenium  probum* 

ant  peetnlem  me  ealvom  esse.  Cf.  Ter.  Hec.  IV,  9,  25.  Phorm.  I,  4,  II. 


tot  lue  pertmlo.    Nam  el  ese   m.  elc,  oil  plerlqoe  codlcea.  Langianl 


riber  Honacensls  babel:  e^lt^tf.  renaium,    HInc  43allelmua  In  VerielmH. 

Miiclte.    nine  Boiblos:  ohiigit.  Ill,   1.  dedlt  offrenatmmf  b.  e.  qoaal 

f  Hm.  Abdncite!  Ego  quid  hide  «aplatro  vtaetom. 

I,  ¥Ms«  lacitr,   aptrsqae  iM)i  9t.  paet  Acwo.  Me  vitt.  et  valf.  — 


rve  yhae  est  spaiinm. 


97.  Velt.  Usque  offerre  natum  euie 


tlM  eervns  perierit. 


tamen:  offertiuMtum  et  Ms.  Camer.  ofe- 


220 


CAPTIVI. 


Satis  sum  semcl  dec^ptiis.    Sperad  miser, 

Ex  sdrvitiUe  me  dxemisse  filiura;  100 

Ka  spds  elapsa  est.    P<!rdidi  uDum  fflium 

Puerum  quadriranm,  qii^m  mihi  serTOS  siirpnit, 

Neque  diim  servom  unqiiam  ri^peri,  Deque  filium; 

Maidr  potitus  lidstiiim  est.    Quod  hoc  ^st  scelasi 

Quasi  in  6rbitatem  li'beros  produxerim!  lOS 

Sequere  hAc:  reducam  te,  ubi  fuisti.  Ndminis 

Misert^ri  certum  est^  qufa  mei  miscrei  n^minem. 

jIe.  Exauspicavi  ex  TinGlis;  nunc  int^Uego 

Redauspicandum  esse  in  catenas  d^nuo. 


ACTUS  IV.    SCENA  I. 

ERGA8ILUS. 
Iiipiter  supreme,  servas  rod  measque  aug^s  opes! 
Mixumas  opfmitates  dpiparasque  offers  mihi: 
Laudem,  lucrum,  ludijm,  iocura,  festfvitatera ,  fdrias, 
Pompdm,  penum,  pot&tiones,  saturitatem,  gaudium; 
Mdc  quoiquam  homini  siipplicare  m^  nunc  est  certdm  mihi:  i 
Nam  v<!i  prodesse  amfco  possum,  vdl  ioimicum  p^rdere: 
Ita  hfc  me  amoenitate  amoena  amoc^nus  ooeravit  diet! 
Sfne  sacris  herc^dltatera  sum  iptus  effertissimam. 
Niinc  cursiim  ad  sen^m  capessam  huuc  H^gionem,  quof  boDi 
Tantum  iitero,  quantum  /psus  a  diisdptat,  atque  etiam  impliui.  10 
Nunc  cc^rta  res  est:  e6dem  pacto,  ut  cdraici  ser?f  solenti 
Conl/ciam  in  collum  p&llium:  primo      med  banc  rem  ut  aikdiat; 
Sperdque,  me  ob  hunc  nuntium  aet^rnum  adepturum  cibum. 


Both,  et  Llnd.  posthac  ex  cod.  Guelf., 
ubi  nolior  diclio  veriori  facile  8Ub»liluia 
fueril.  Potthaec  occurril  Ter.  Adelph. 
Ill,  2,  20.  posihaec  praecipitem  darem. 
Sic  el  poatilla^  posthoc  apud  Festum, 
posthinc  apud  Virg. 

103.  Acfue  cum.  Sic  veil,  et  Pareua. 
—  Vulg.  iSeque  enim, 

107.  Veil,  quia  mei  miserct  tiemo. 

108.  Kxaunpicavi,  h,  e.  opinaioa  fu- 
eram,  aperaveraro,  me  liherum  fuiurum; 
redaunpicandvm^  \.  e.  redeundum.  Ope- 
roae  Lambinua,  quern  lamen  uuice  probal 
Llndemannua. 

j4ct.  /I  .  Sc,  I,  Advenit  ErffanUua 
ex  porlu,  nunciaium  Hegioiii,  fllium  re- 
dH8se. 

5.  Nec  in  vulg.  nec.  vetl.  legilur  me; 
delnde  omnea  certum  est  mihi. 

7.  Veil,  onerat.  De  verborum  aono 
cf.  Amph.  1 ,  1 ,  125.  optume  opiumo 
optumam  opcram, 

8.  HIc  versua  apud  Bothium  quintua 
•at,  slnt  Idonea  causa  loco  moias.  — 


Sine  sacris,  h.  e.  aine  olio  •nere.  NM 
cuius  quia  heres  factua  erat,  eloa  et 
aacra  familiarla  In  aeae  reclplebat.  0* 
qua  re  cf.  Cic.  de  Leg.  II,  19.  ne  mmU 
patrisfamilias  sacrorum  familim  ocd- 
deret,  et  ut  iit  essent  ea  adimnetm,  Mi 
quQS  eiusdem  morte  peeunia  vtmeriU 
Sic  el  lex  ib.  cap.  9.  Sacru  prieafs 
perpctua  manento  Cf.  el  Tiia.  U,  S,  8S. 
—  aptus  ab  apisei. 

9.  Sic  veil.  —  Volff.  et  PalU  Nmm 
ad  senem  cursum,  all  Both.  Una. 

10.  Veil,  quantum  ipse  adipitei  oplat 
Vulg.  quantum  ipse  a  Diis  aptat  Bott. 
ex  Guelpb.  qu,  a  diis  ipse.  L\mL  fa* 
ipsus  a  diis,  Codd.  apud  Boaacfeaa: 
tpee  a  diis  optat,  Boaarlia  4edlt:  ipss 
a  diis  sibi,  Camerarlo  debet ur  mdipid, 
quod  nnde  somaerit,  non  apparai. 

11.  A'unc  certa  res  est.  Sic  vetLcaa 
V.  C.  et  Pall.  —  Vulg.  A^ujic  rea  cerla  tsL 

12.  coniiciam  in  eollum  pol/im,  vi- 
deUcet  quo  celerloa  poaaim  correre.  CL 
Ter.  Pliorm.  V,  6,  4.  83^ 


Actus  IV.    Scbna  II. 


SSI 


ACTUS  IV.   SCENA  II. 

HEGIO.  EROJSILUS. 

lanto  in  pectore  hinc  rem  metf  magis  voluio, 
mi  aegriiudo  auctidr  eal  in  inimo, 
DC  modto  aublilum  tfa  eaae  mi  htfdiej 
Id  perapicere  qiifvi. 

u6m  acfbitiir,  6 
lera  irriddbon 

ixldroplo  ad  forum  ddvenero,  dmnea  loqutfniur: 

eat  aen^x  duclaa,  qiio(  verba  dita  auot! 
^atilus  ^atoe  hie,  prociii  quern  vid^ol 

»  quidera  dal  palii6.    Quidoam  actiirustl  10 

OTC  iba  te  moram  [dranem]  atque,  JlSrgasile,  age  hinc  rem!] 

ntermindrque,  ne  quia  miU  obstilerit  dbviam, 

i  aat  diii  vixiaae  a^se  homo  arbitribitur: 

li  obatiterit^  6re  aistet.   Hb.  Hie  homo  pugilatum  incipit 

:ere  cerium  eat.  Proinde  ut  omnea  itinera  inaiatint  aua,  16 

in  hac  platei  negoti  cdnferat  quidquim  sui: 
sua  est  balista  pugnus,  ciibitua  caiapuita  ^tt  mihi, 
a  ariefi;  ti&m  genu  ut  quemque  icero,  ad  terrdm  dabo; 
^oa  omnia  morUlia  faciam,  quemque  offdndero! 
ae  illaec  emin&tio  est?  nam  n^queo  mirari  satia.  20 
;iam,  nt  eina  didi  locique  mei'que  semper  mdminerit. 
Id  curau  obstiterit,  faxo  vitae  is  obstiterit  suae, 
fd  hie  homo  tantum  incipissit  fdcere  cum  tantia  minial 

7.  Sc,  //.  Prodlt  Heglo  con-  qaod  iUod  omnem,  quod  addldit  Bofsclia 
e  soa  re  male  gest«.  Erga-  ei  hone  secoiye  Llnd. ,  naUo  In  libro  Be- 
rn noo  consptclene,  longasqne  silur,  delnde  qeod  ab  loiile  seq.  vs.  le- 
sauBiiaaa ,  eaniom  InstiiDlt  ad  glinr  Eminor^  cooira  nelnia,  quae  leeiio 
I.  Polial.  AUoqaliar  eom  He-  eiia  eai  ex  adscriple  aniiqoltua  nomine 
erque  faelos  de  adventa  filU,  BrgaaUl  K.  minor, 
i  rem  eibariam  in  demo  sua  12.  Volg.  Veil.  Both.  Llnd.  Emmor. 
commliill.  T.  not.  ad  v.  11.  Celerom  almUea  cnr- 
.  nbUtum  miki  o$  ette  Hodie  renilum  per  plaieam  laeiailonee  vide  Cure, 
ilf.  9vbl.  09  em  Hodie  mihi?  II,  3.  Mere.  I,  1.  Stlcta.  1, 4.  Trln.  IV,  8. 
•eibilmr  Llnd.  addll  turn  ui  13.  Veil.  Niii  quiiy  nil  Pall, 
ezlstat.  Ego  nihil  mule,  exi-  14.  meet,  non  pediboe  Inelslet, 
verba  Neque  td  penpuere  ged  ore,  h.  e.  eaplle,  L  e.  cadet  humom, 
Kod  cum  fct6iettr,  per  urbem  .  proeirataa  Uceblu  Cf.  Care.  H,  3,  8. 
lerloa  ease  adieeta,  ut  mnlta  .^.^^^  inMistani,  I.  e.  pergant. 

lelblaa  el  Lindem.  cum  Dousa  ?'  ^'  ^^"""^^     1»  l?/  .^i 

•eint;  at  et  volg.  el  veil.  f»  8         eel:  oireum  cum  m. Went? 

e.  deceptaa.   Cf.  3,  4,  109.  ''•"^  XPl*. 

,  98.   Bpld.  3,  2,  15.  ot  non  18.   Vulg.  ad  quemque.     VeU.  irl 

IBH,  guemyue.  Nostr.  Bothlue.  Vulg.  Llnd. 

nae  algnum  ante  video  posult  absque*  dnble  ablative  peallum. 

Alusque  oUm  Inseruerat  ego,  ^^^^  Pos^  commemoratum  pognom,  cobi- 

catalecllcns,  qnalea  Innumeri  lumque  et  humerum,   etiam  genu  ae 

obvlum  quemque  ease  cenculcaturum  ml- 

le  qneqne  veraum  addltUlum  nliatur. 

am  prebabile  eat,  atatim  a  22.  81c  vetu  —  Vulg.  vtffte  cjricaiplo 

\nmm  ease  BrgaaUum.  Acce-  ebel.  a.  —  Veisum  21.  Bothloa  peat  v. 

aaa  iMee  argameaia,  pclauui  22.  ceUoeaviu 


222 


CAPTIVI. 


Er.  Prhis  edico,      qiiis  propter  cAlpam  capiatdr  aaam: 

C<Sotinete  vds  domi!  prohibc^te  a  vobia  \im  meam!  25 

Us.  Mi'ra  edepol  aunt,  ni  hic  in  ventrem  admait  coofid^tiam. 

Va^  misero  illi,  ciiiua  cibo  iate  fictaat  imperidaiori 

iba.  Turn  pistores  scr^phi'paaci ,  qui  altint  furftiri  auea, 

Quiriim  odorc  praeterire  n^mo  piatrinikrn  poteati 

Eorum  si  quoitisqnam  scropliani  in  publico  conapdxero.  It 

tlx  ipais  dominis  ineis  piignia  t^xcuicabo  furfurea. 

Hi£.  Baailicaa  edi'ctiones  dtque  imperioada  habet: 

Sdtur  liomo  eat;  liab<ft  profecto  in  ventre  confid^ntian. 

JUr,  Turn  piacatords,  qui  praebent  ptfpulo  placia  fotftldoa. 

Qui  ddveliuntur  qu&driipedanti  cruclanti  cauthdrio;  S5 

Qudrum  odoa  aubb&ailicanos  dmnia  adigit  in  fornm: 

Eia  ego  ora  vcVberabo  airpicnlia  pisc&riia, 

t)t  aciaot,  alitfno  naao  quam  dxhibeant  moldatiam. 

Turn  lanii  autem,  qui  concinnaot  liberia  orbia  ovea. 

Qui  iocant  caedundoa  agnoa,  6t  duplam  agnindai  danant,  41 

Qui  petrooi  ndmen  indunt  vdrveci  aect^rio; 


26.  VetU  Mirum  acdepoly  ni  hic. 
Noair.  vulg.  et  Pall. 

27.  vulg.  veil,  cum  V.  C.  imperiosior, 
Bo(b.  cum  PmII.  5.  impeniigr,  —  Lkid. 
cum  vulg.    Cr.  V.  32. 

28.  icrophipasci ,  qui  sues  nutrlnnt. 
veil,  furfuri,  vulg.  et  Pall,  furfure 

35.  erueianti^  quia  cruciatur  qui  losidel. 

36.  gubbaailicanos  y  oiiosoa  homines, 
qui  sob  basilica  ambulabaol.  Sic  Cure. 
IV,  I,  11.  Dili's  damnosot  maritoi  tub 
Basilica  quacrito:  Ibidem  erunt  scoria 
exoleta,  quique  $tipulari  soUnt.  Simi- 
filer  Clc.  Ep.  ad  Ulv.  VIII,  1,  subroa- 
trani  vocaniur,  qui  quolide  roslris  ad- 
sident,  iudlcla  Mpecianles.  Prima  aulem 
nomae  Basilica  videtur  fuissa  ea,  quam 
M.  Porcius  Cato  aedificaverat ,  de  qua 
Plut.  In  Vila  Cafonis  baec  scribil:  'H  dh 
xakovfitVT]  TIoQycia  fiaailiyiTj  TifirjtiMOV 

uvdd'Tjfia  zov  nalaiov  KaToavog. 
Ela&ozeg  ovv  ixsi  xqrmaziitLv  ol  6r)- 
(litQxoi  etc.  cap.  5.  et  Cat.  Mai.  12.  Liv. 
39,  44.  Medio  In  foro  erat  basilica  Aem. 
PauUl.  cr.  Cic.  ad  Aiiic.  IV.  IG.  Ea 
lamen  Caesaris  demum  tempore  aedifi- 
cata.  —  Vett.  et  vulg.  cum  PaJ.  3  el  4. 
omnes  ahi^it  in  forum,  Sed  Priscianus, 
qui  ciiai  bunc  versum  lib.  I,  7,  legit: 
adigit  Cnl*  odegii)^  quod  et  probat 
LIndemaniius,  qui  tamen  In  texiu  habet 
vulgatam.  Sensus:  qui  cum  advehunlur, 
malo  suo  odore  efficiunt,  ut  it,  qui  sub 
baMillca  morantur,  ea  relicta,  omnes  In 
forum  se  conferant. 

37.  sirpieulis^  a  sirpendo,  h.  e.  ailt- 
gando,  dictis:  FischreufiCH,  VetU  tiir- 
piculitj  al.  girpuUg. 


39.  concinnanty  I  e.  facloiil,  of  tvct 
fianl  llberls  orbae.  V.  Indicem  v.  cm- 
cinnortf. 

40.  Vulg.  el  Tell,  ef  Pall,  et  iuftm 
agninam  dauuni.  Both,  ei  dupU,  UaL 
et  dupla^  ut  dopla  alt  duplam  aretiaa. 
cr.  Varr.  de  re  ruau  II,  10.  aiil  li  mmr 
cipio  non  datur^  dupla  promiUi^  ^ 
ti  iia  paciiy  timpla.  Sic  ei  Pandect, 
muliis  locls.  Omnia  tamen^  quoHlaa  It- 
cufl  a  nemlnedum  pleoe  eat  InielltctH, 
lecilo  omnium  librornm  noo  erai  noiaada. 
Mihl  potius  ad  qualiialem  carols  iMciv 
respexisse,  quam  ad  preilua.  Itesal 
cacdundos  agnoty  h.  e.  promlimt  dM, 
paciscnniurque,  se  ilbl  de  sat  grr|* 
agnos  esse  caesuroa,  at  pro  agiM 
carne  duplam  agninam  dant,  h.  e. 
agnis,  sed  vetulis  ovibns  caeala,  qvea- 
admodum  senes  vocauiur  bis  pueri.  IM 
qui  quaeso  poterant,  locatlooe  leacl 
facia,  deinde  dnplum  pretlom  postolirtV 
Denlque  non  erat  parasltomai,  prefM 
magiiopere  rerum  curare,  ut  qal  plen^- 
que  de  alieno  pascerentur.  At  M  fM- 
liias  esset  bona,  hoc  magnopere  eeraa 
Inlererat.    Nlhili  Igiiur  RostU  ezpttctllt- 

41.  SectariuB  aeqne  qald  all,  tt^ 
liquet,  neque  quo  pertlneat;  pateaC 
trabi  et  ad  peironem  et  ad  venreetSi 
sicuii  in  seqq.  pelroneai  potest  prtprii 
sensu,  potest  et  Irooico  acclpi.  aMt 
qui  scctarium  deducani  a  tefva,  M  lU 
qui  seqaatur  oves  feailnaa;  aual  fil  • 
Bccando ,  ut  sit  1.  q.  caairataa.  Scasaf 
tamen  videtor:  qui  petronl,  ii.  t.  aM 
roatke,  daro,  aapero,  ladam  naata  vtf- 


Actus  IV.   Sgbha  II. 


82S 


45 


50 


inm  ego  il  In  yM  petronem  pdblica  congp^xero, 
it  petronem  el  d^minum  reddam  mdrtales  mis^rrumoa. 
Hie.  EAgepae!  edktionea  addilitiaa  hfc  quidem  habet; 
Hiromque  adeo  eat,  ni  hi&nc  fecere  aibi  Aetoli  agorioomum. 
Eb.  Ndn  ego  nunc  parasitua  sum,  sed  r^gum  rex  regdiior: 
Tintua  Tentri  cdmmeatua  ni<5o  adest  in  portu  cibiia. 
Stfd  ego  cesso  hunc  H^gionem  onerdre  iaetitii  senem. 
Qui  homine  homfnum  ada^que  nemo  vivit  fortundtior? 
He.  Quae  filaec  eat  laetitia,  quam  illic  la^tua  iargitur  mihif 
Em.  He^a,  ubi  estia  vda?  [aperite!]  Acquis  hoc  aperit  datiumi 
He.  Hie  homo  ad  coenam  rdcipit  ae  ad  me.    Em.  Aperite  haace 

amb&a  foria, 

Pridaquam  pultando  iaaulatim  fdriboa  exitium  dffero! 
He.  Perlubet  hunc  hominem  cdiloqui.   firgdsiiel   Ee.  Ergaailum 

qui  vocati 

He*  Rtfapice  ad  me.    Em.  Qudd  Fortune  tibi  nec  faciei,  n^c 

facit,  65 
iobea.   S^d  quia  eati   He.  H<!gio  aum.   Em.  6h  mihi 

Qodnlum  eal  hominum  dptumorum  dptume,  in  tempore  idvenia. 

He.  N^cio  quern  ad  pdrtum  nactus       ubi  coenea:  do  fastidla. 

Em.  C6do  manum!   He.  Manumi  Er.  Manum,  inquam,  cddo  iuam 

actutum!  fite..Tene. 

Mm»  Ctadde!   He.  Quid  ego  gaddeam?  Em.  Quia  ego  impero.  Age, 

gaudd  modo!  00 


vada  aeclarll,  qolppe  cnlas  caro  erat 
ialetor,  aoaai  pefronis. 
44.  Van.  Euge  td.    Vnlg.  Eugepe. 
le  vttt.  hie  ttuidem  habet,  Idqae 

 rtci*.   Kim  Aie  breve.   Vulg.  hie 

hmktt  |iiufeai»  at  PaU.  Beta,  quidem 
plaaa  aMlelt.  LInd.  Euge!  Edictidnee 
tmiiliUmt  hie  habet  quidem.  Perperam. 

4T.  la  vetL  deest  eibu$,  qaod  babel 
Hadaaaa,  qol  bone  loeam  cltana,  ci6uff 
iMla  an  a«M  araiilvom  pro  cibi;  con- 
atradla  aaba  esi:  tanias  clbl  eommeaiDS 
vaMil  mee  mune  adest  in  portu. 

V«it.  Qno»  hominum  t  volg.  qui 
Bed  recte  lam  Lamb.  Qui  no- 
hamimum ,  otramque  eoniungeDS, 
■n  at  BaUL  et  Llnd.  Qui  homine  1.  e.  q. 
fM  BaafaM.  la  Pall,  vox  hominum  deent. 

61.  Taiff.  Heu$!  ubi  estii?  eequie 
hoc  aaiertl  oeiiam?  H.  Hie  homo  etc. 
Vail.  Ami  heui  ubi  e$ti$?  Ecquie  hoc 


mp€rU  ottium  ?  Hma.  hie  homo  etc. 
b.  iintf »  ubi  ettii  vo$?  eequit  hoe 
aaiium?  H.  hie  homo  etc.  Llnd. 
emm  vaic  dedU  aenariom  iamblcam.  Ego, 
voaardaiBa  loci  la  Ampbiiraone,  abi  IV, 
1,  IS  baca  legaaior:  jiperite  hoe!  heue 
m^mU  kic  ett?  tequit  hoe  aperit  ottium  ? 
ImMbI  lectlOBl  addMI  kuperaUvnm  ape- 
HtBf  «aa  cairaneter  ealsteiet,  aolUoqae 
afalla  ffracadeiau 


53.  vett.  aisuUatim,  valg.  atiulatim. 
Versum,  all  dedimua,  chat  Nonius  v. 
aiiulatim. 

55  ,  56.  Vett.  et  vulg.  Retpiee.  Er. 
foriuna  quod  tibi  nec  faeiij  nee  faeiet^ 
Hoe  me  iubee.  $ed  tu  qui  et?  Cvnlg. 
eed  qui  e$?)  H.  retpiee  ad  me,  Uegio 
tum,  Er.  oh  mihL  Lamb.  jRetptce.  fort, 
juod  tibi  nee  faciet  nee  faeit.  Hoe  aia 
iM^ee.  Sed  qui  ett?  etc.  Bosscba  ad 
Retpiee  addlderat  tne,  quod  receplt  Llnd., 
qui  bos  babet  versus:  RStpiee  me.  Br. 
Fortiina  quod  tibi  ndc  facU^  nee  fdeiet^ 
hoe  —  iubet.  Sed  qui  ett?  Be. 
Retpiee  dd  me!  Hegio  tum.  Br.  O' 
mihiy  Qudntum  ett  hominum  &ptum% 
optumdrum,  in  tempore  ddvenit.  Bga 
pro  Budo  Retpiee  priori,  posul,  quaa 
dein  seqnnnlur,  Retpiee  ad  me.  Infra 
autem  omlsl  repetlilonem  plane  super- 
lluam;  delude  sequentla  pauUlsper  iraas- 
posul,  lenlierque  Immutavl,  et  Creilcoai 
Interserul,  quales  saepius  Interserunlor. 
Ceterum  Ergasllus  baec:  Quod  fortuna 
—  iubet,  quasi  Ignorans  Ueglonem,  el 
Iraius  Ob  moram  lllatam  sibi  properantl. 
De  re  confedo  locum  simUem,  Poen.  I, 
a,  903.  R69pexit!  idem  pol  f^'enerem 
credo  faeturam  tibi. 

67.  Sic  vulg.  el  omnes  librl,  qoam 
leaUaaem  naiare  aoluli  idea  quia  qai- 


224 


CAPTIVL 


IIe.  P6I  moerores  mi  AoteTortunt  ga^diit.   Em,  Noli  iritder. 
Um  ego  ex  corpore  t^xlgani  omnes  miculas  moeron&m  tibi. 
Gaude  audacter!    IIb.  Gatldeo,  etsi  nil  scio,  qnod  gai&deaiB. 
Eb.  B^oe  faqia.   lub^  ...    He,  Quid  iubeami    Em.  tgnem  ingea- 

tem  fieri. 

Us.  fgnem  ingenleml    Em,  Ita  di'co:  magnua       ail.    He.  Quidi 

me,  Tdituri,  05 
Tilao*  causa  aedis  I'ocensurum  ethoses?   Eb.  Noli  iriader. 
l6beD\  an  ooo  iub^s,  adstilui  aulasi  patioaa  diuil 
L^ridum  atque  epulis  foreri  foculis  ferreutibua^ 
Alium  pisces  pra^atinatum  abfre        He.  Hie  Tigilana  »6mniat 
Ek>  Alium  porcinam  dtque  agniuam  et  puiloa  gallioiceoa  ...  70 
He,  Scia  bene  esse,  sf  sit,  unde.   Eb,  Pt^rnam  atque  opiiUiilmiaai, 
Hdraeum,  scombrum,  dt  trigonem,  et  c^tum,  et  mollem  ciaeumi 
He.  N6minandi  istdrum  tibi  erit  mige  quam  edundi  c6pia 
life  apud  me,  Ergasiie.    Eb,  Mean'  me  caiisa  lioc  ceoaeo  dlceref 
He.  N(!c  nil  hodie  n^c  muito  plua  tu  Uc  edea  (ne  fruatim  aia):  %i 
Profn'  tu  tui  quoti'diani  victi  ventrem  ad  me  ifferaa. 
Eb.  Qufn  ita  faciam,  nt  tute  cupiaa  fdcere  aumtum,  etai  ^go  Tetea. 
He.  £gone?    Eb.  Tu  nae.    He.  Tiim  tu  mi  igitur  h^rua  cs. 

Eb.  imo  b^nevolen*. 
YiV  te  faciam  fortunatumi    He.  Mdiim,  quam  miseri&m  quidem. 
Eb.  C^do  mannm!    He.  Hum  mani&m!    Er.  Di  te  omnea  idiuvaat! 

He.  Nil  s^ntio.  81 
Eb.  N6n  enim  ea  in  sduticeto:  ^o  non  aentia.   Sdd  iube 


busdam  in  locis  optime  videtur  ab  InlUo 
ctrripL 

61.  antevortunt,  I.  e.  plus  babeo  moe- 
rorum,  qaam  gaudii;  moerores  superanl 
gaudla.  —  In  fine  versus  Llndemannus 
recepU  Acldalll  coniecturam,  qui  pro 
librorum  omnium  lecdone:  noli  irascier^ 
scribi  lubei :*non  ita  est;  acies.  quia  noli 
trascier,  quod  et  Infra  C^*  legatur, 
non  sll  bulc  loco  accommodatum.  Sed 
Irasci  hoc  loco,  ull  et  infra,  omnino  non 
Iram,  cul  neque  v.  66  locus  est,  sed  in 
universum  vehementiorem  animl  affectum 
slgnificat;  uti  apud  nos:  Sei  nur  nicht 
hitzig!  Sic  nioeror  quoque  vehemenilor 
est  dolore  aut  luctu,  uil  distinguit  Cic. 
Tusc.  IV,  6  et  8. 

65.  Vulg.  quid?  mc,  vuJturie.  Veil. 
quid  volt  uri?  Lamb,  quid  in  eo  volt 
urier?  Vulturium  vocat  ob  edaciiaiem. 
Me  vett.  sequente  versu  babent  post 
causa. 

68.  foculis  fcrventihus.  Sic  e(  libri 
orones,  et  vulg.  et  veit.  neque  mutan- 
dum.  Occnrrit  enim  idem  verbum  longa 
prima  Pers.  I,  3,  24:  Jt  edes;  nam 
iam  intus  ventris  fumant  focvloy  No- 
niusqao  focuia  alt  esse  L  q.  nouimenta. 


a  fovendo.  Lind.  dedit:  focuUt  m  fir" 
ventibuSf  aiiqae  focoloa  fervenles  falsse 
ignltabulA  ferrea,  quae  ponari  patneriat, 
et  in  quibus  clbi  fuerint  aoliti  coquier. 

69.  praestinatutn  J  I.  e.  emtem  aait 
omnia.  Cf.  Epip.  II,  2,  94.  t't  can 
praestines  argmtOf  priutquam  vatid 
JiliuM. 

71.  6ene  esse,  i.  e.  laote  coenare.  Cf. 
ad  HI,  1,  13.  —  ophthalmiam,  piacea 
ab  oculorum  magnitudlne  sic  vocataa. 
Veil,  cum  V.  C.  ophthalmia.  Sed  qiii- 
que  Pall,  accusaiivam  referunt. 

72.  Vett.  trigona^  valg.  trigammm. 
Gr.  TQvyooVf  ut  putant,  L  e.  sen  lanar, 
seu  raiae  genus.  —  ceCuni,  L  e.  nuierii 
quoddam  piscis  genua.  —  mollem  coacidn, 
i.  e.  vel  recentem,  vel  pingaeBii. 

75.  tu  hie  edes.  Sic  vulg.  ei  vett.  — 
Bothius  omlsso  hie ,  reliqaa  ex  veti.  ■« 
frustra  sis,  ut  el  Lind.  Valg.  ne  fin- 
stra  sis,  et  recie.  Cf.  Menaectaai.  H', 
3,  18.  Tu  hAc  post  hune  diHa  pedtss 
intro  ndn  feres  j  ne  ftikstra  ait. 

77.  Sensas :  imo  ego  faciam,  at  la  iM* 
capias  te  facere  aamiam  etc.  Vnlfi 
vett.    Quin  ita  faciam^  tt<  fa  c 

78.  Ta  noe.   Libri:  tana.  Valg. 
vett.  tute. 


Actus  IV.   Sgbna  IL  225 

A  tibl  pun  ipparari  ii  rem  divinAm  cito, 
[ae  agnuin  aff^rri  proprium,  pfog;aeiii.    Hb.  Curl    Eb.  Vi 

•dcrufices. 

•  Qaof  deommf   JSi.  Mi  b^ele:  Dam  ego  nunc  tfti  sum  sum- 

mus  Idpiter; 

m  ego  sum  SaUs,  Fortuna,  Lux,  Laetitia,  Gatidium.  85 

h'd  tn  deum  hunc  sdturitate  ficias  transquilldm  tibi. 

.  !^8urfre  mflii  Tidere.    Eb.  Mfhi  esurio,  d<So  tibi. 

.  Tuo  irbitratn  ficiie  patior.   Eb.  Crddo:  consuet^s  puer. 

•  lApiter  le  dique  perdant!    Eb.  Te  hdrcle  mi  aequom  est 

grAtias 

ere  ob  BuntiAm:  tantnm  ego  nunc  pdrto  a  portu  tibi  boni.  90 
.  Ni&DC  tn  mihi  piacds.    Abi,  stultus:  sdro  post  temptis  venis. 
.  fgitur  oiim  si  idvenissem,  migis  tu  turn  istuc  dfceres; 
nc  banc  iaetitiam  iccipe  a  me,  quim  fero:  nam  fiiinm 
om  modo  in  portil  Pbiiopoiemum  Wvom  saivom  et  sdspitem 
II  in  public^  celoce,  ibiddmque  ilium  aduiesc^otuium  95 
um  una  et  tudm  Stalagmum  s^rvom,  qui  aufugit  domo, 
[  tibi  subripuft  quadrimum  puerum  fiiioidm  tuom. 

•  Abi  in  malam  rem!  i^dis  me!    Eb,  Its  me  amibit  sancta 

Situritas, 

(io,  itaque  sud  me  semper  cdndecoret  cogntfmine, 
ego  ¥idl  ••••    lb.  M^umne  gnatumi    Eb,  Tdom  gnatum  et 

geniii&m  meum.  100 
r.  Jtt  captiTom   iilum  Alidenseral     Eb.  Ma  xov  jixoXXal 

Hb.  Et  sdrTolum 
iom  Stalagmum,  m^nm  qui  gnatum  si&rripuitl    Eb,  tav 

KoQov! 

2,  Vttt.  mpparari&r.  Nostr.  V.  C.  Pall.  AcldaUo ,  Bolh.  Lind.  Slmllem  locum 
>aU.  vide  Aulal.  IV,  4,  10. 

3l  Vvlf.  at  vtlt.  Mque  agnum  ad-  91.  Sic  unlce  recle  vett.  Nam  volg. 
-•  ptpptium^  pinguem^  ati  et  liabet  verba:  Nunc  —  places  (rlbali  Ergaallo, 
■b.  qok  ootam  addli:  „(uum.  Nam  Gronovlusqae  ezpllcai :  „Nunc  allam  coe- 
■a  dUa  Immolare,  nefaa  esi.'^  Pro-  nandl  condlilonem  non  circumsplciam ; 
t  CMlecerai  Scaliger,  cul  Bolblua  nunc  nihil  vereor,  ne  hoc  loco  sit  coena 
Mlt  wmiii,  quod  Interdum  pleonastlce  aspera.**  At  sine  dublo  dlctlo  Ironlce  est 
qaam  artlculna  adUdtor.  Cf.  As.  Ill,  acciplenda:  A'un  warett  du  mir  recht! 
IS.  una  pan  orationU,  Sed  veraus  lusserai  enim  earn  lempert  adesse. 
b«  eanstabii,  al  non  elidaiur  yitque  92.  Sensus:  prios  si  advenlssem, 
tmm.  Llndemannus  tamen  cum  Botbio.  reeUas  tn  lia  dlcerea,  quia  non  atiuilssem 
It.  Bt  VBlg.  et  vett.  tibi  nunc.  tam  lactam  nunclnm.    Cf.  Trln.  4,  2,  23. 

IS.  8lc  vett.  —  Vulg.  Proinde  tu  100.  foriasse  legendum:  tneumne 
m  kunece.  Leg.  cf^m.  gnatum?   Sed  et  vulg.  et  vett.  meym 

17.  Valff.  vett.  Boib.  Llnd.  Mihi  qui-   gnatum.   Boib.  Gnatum  meum? 
I  atimo,  non  tibi.    Verum  enim-      102.  Vett.  vrj  rav  tfo^ay,  ut  intelll- 

•  mat  •zlermlaandum  quidem^  aut  gatur  Sora  oppldum  In  Campania.  At 
mMum:  haud  tibi^  ut  sane  saeplus  Ulud  longa  prima  profertur.  Cf.  SU. 
laSandttn  eat.  llal.  VIII,  396.  luv.  Ill,  223.  Legendum 
I6L  Hie  versus  abest  In  vett.  et  In  Igliur  xd^ay,  quod  et  Proserplnam  deno- 
■Ual  lesLtn,  quamquam  In  noila  lega-  tat,  et  oppldum  Italiae,  cuius  menilo  ti 
,  aad  boc  modo:  Hm.  Credo:  tuo  In  PUn.  U.  N  III,  5.  SU.  Vlll,  379. 
itmiu;  facile  patior.  Ea.  Coneue-  Llv.  II,  16.  VIII,  19.  Luc.  VII,  392. 
puer.  Bed  dobtom  nullum,  sic  le-  Ipse  autem  blc  duplex  qui  subest  voca- 
dam  ease,  aU  aea  dedlmva  ex  V.  C.  bnle  atnsua,  la  canals  est,  quare  Erg. 

15 


I 


CAPTIVL 


He.        dill  ....  Er.  Nil  xhf  n^vkotvpfi  Bm.  V^ilf  JKi. 

xitv  EtyvLttvl 

He.  C^rlon*1  Eb.  Nrj  %m  Oifw6iv£va.  ^  He.  Vide,  ris!  Be. 

tccv  l4Xat(fiovl  • 
He.  Quid  tu  per  barbAricas  urbfs  ii&rtsi    Ee.  Quit  enim  item 

Suot^  lit  tiiom  victum  a^tumabas  ^se.   He.  Vae  aetati  taael 
Kr,  Qufppe  qiiaodo  mfhi  nil  credit,  qutfd  ego  dico  a^dul^ 
St^d  Staiaf;niu8  qu^iua  erat  tiioc  nitiooia,  qiiom  hiac  abllt 
He.  S(cu1u8.  Er,  At  niioc  Si'cnliia  Don  eat:  Bdioa  eal;  boMm  terit: 
Liberorum  qiia^rundoriim  ca^aa  ei,  credo,  Qx6r  data  eat.  110 
He.  IHc:  bonan'  fid^  tu  ni  lataec  T^rba  dlxiatil   Em.  Bona. 
He.  D1  fmmortalea,  fterunt  gnatua  vldeor,  ai  vera  ai&tumaa! 
Er.  An  tu  dubium  hab^bia,  etiam  adncte  quom  ega  iur^oi  libil 
P<S8tremo,  Hegid,  ai  parra  iiirilnrando  fidea. 
Vise  ad  portum.    He.  Ficere  certum  eat    Ta  fntua  eora,  quM 

opua  eat  llA 
Siime,  posce,  prdme  qnidvia!  i4  facio  celUrium. 
Er.  Nam  ht^rcle,  niai  manti'acinatua  prdbe  ero,  fuati  p^ettlo* 
He.  A^ternum  tibi  dApinato  vfctun,  ai  vera  a^tnmaa! 
Er.  tJnde  id?   He.  A  me  medque  ^ato.  Er.  Sptfnden*  tu  tatudi 

He.  Spdndeo. 

Er.  At  ego,  tuom  tIbi  idveniaae  fi'lium,  retpdndeo.  IH 
He.  Ciira,  quam  optum^  potea!   Er.  Bene  Ambula  el  reddmbula! 


pMi  deo8,  ptr  orbes  iMrbarieas  hirara 

iiiclplai,  quae  foriasse  aaperiiale  liim 
faerlni  famosae  aai  malae  noiae. 

104.  Vulg.  V7J  TO  'AXaxQLOv,  Veil. 
vri  tov  ^AkccTQiov.  Lamb,  vtj  tov  'Mi- 
Tpivov,  Int.  Aletrinum,  Campanlae  oppi- 
dam,  undo  Aleirinales  Plin.  U.  N.  3,  II. 
Sed  et  Alalrium  apud  Sirabonem  legllur 
inler  Campaniae  oppida,  el  Alatrlnales 
hlv.  9j  43.  Sane  autem  aniculus  repo- 
nendus  foeminino  genere  rav,  quemad- 
modum  et  codd.  tarn  habenl. 

105.  harbarictu^  I.  e.  Iiallcas,  Laii- 
nas.    Cf.  As.  prol.  11. 

107.  Quippe  quando  etc.  ac.  igUur 
tlbl  haec  (atperaCy  ut  tuum  victum 
autumabna)  dicia  a  me  aanlo.  Nam 
laesum  Us  esae  llegionem,  patel  ex  ver- 
bis eius:  f  ae  aetati  tuae.  —  quando 
i.  e.  q.  quandoquidem. 

109.  boia  vinculi  genus  tarn  llgneam 
qaaro  ferreum  fuisse  docet  Fesiuf*.  Cf. 
As.  3,  2,  5.  AI.  expl.  collare.  Boil 
aatem  populns  noiisslmas;  qnamquam  et 
Graeciae  urbs  Boia  In  Peloponneso. 

112.  In  vulg.  abeai  ego,  qaod  babent 
vett.  cum  V.  C  et  Pall. 


115.  Val9.  Turn  tatet  a.   Kaalr.  Pa> 

reus  et  Both. 

117.  Libii  vel  tnaiiCtfenialvs  (qaad 
vulg.),  vel  mantit»inatu9^  vel  maMtid- 
natut,  vel  denlqoe  mcmttfifftiia.  lAaL 
]\am,  hSrcle^  tu,  ni  mdntieulaif. 
Vett.  manticulatut.  Mantlcalarl  aotta 
est  furari,  a  fnan(tcii/f«.  Id  laaea  ct 
metro  et  rei  repugnat,  nlal  addaa,  ol  L. 
fecli,  tu,  quod  nuspiam,  nliil  cod.  GacL 
legllur,  qui  babel:  Nam  hercU  in  n. 
Sensus  primarius,  qaem  ezprlaere  vilt, 
sine  dublo  est :  ni$i  probe  ventrem  wtewm 
curavero.  Probe  enim  eat:  tu/AUg. 
Uiiiur  lamen  ad  id  verbo,  qood  staial 
involvat  vatlcinandi  notionem,  a  pawwt£. 
Subauditur  et  quasi  panfi'cmoliia,  qvea- 
admodum  et  quidam  legere  maloBt  — 
Mantica  autem  ipsa  qooqae  ventrem  slf- 
niflcare  posslL  —  Pro  fufti  peelito  veit. 
/.  plectito.  Iliad  volg.  cum  V.  C.  K 
Cf.  Rud.  Iff,  2,  47.    Peen.  I,  9,  145. 

118.  Vulg.  dapinabo.  Lamb,  da^- 
nabo  cibum.  Veil,  dapinato  ate*. 
Boib.  dapinato  victum.  Lind.  jMermwm 
tibi  ddpmabo  victum.  Et  dapet  qeldc* 
corripliur;  bio  autem  predacllor  per  A- 
ceoiiam.   V.  Praef. 


AcTUi  IV.    ScBlfA  IV. 


ACTUS  IV.    SCENA  III. 

ERO^SILVS. 

filic  hinc  tbiit;  mflii  ren  tummani  crddidil  cibarian. 
Di  immortaies,  iam      ego  colloa  prac^truocabo  t^goribua! 
Qo^dU  pernia  p^stia  Teniet!  quiota  labes  Mrido! 
QuioU  Bumini  ibaumedo!  qudota  callo  cilaraiUa! 
Quiota  iaoiia  Idaaitudo!  quinU  porciodriia!  5 
Nam  ilia  ai  memordm,  quae  ,ad  veotria  Tictnm  coDdnci&ot,  mora  eat. 
Ntec  Ibo  ad  meam  pra^fecturam ,  i&t  iua  dicam  lirido, 
qaw  pendent  indemnatae  pdrnae,  eia  auxiiium  £eram. 


ACTUS  IV.   SCENA  IV. 

PVER  HEGlOyiS. 

Di^apiter  te  dfque,  Brgaaile,  p^rdant  et  Tentr^m  tuom, 
Paraaitoaque  omnea,  ^t  qui  poathac  co^nam  paraaitis  dabit! 
Clad^a^  cahmilaaqne,  (ntemperiea  mddo  in  noatram  adveuit  domum. 
<)iia8i  lApua  eauriena  m^tui  ne  illic  in  me  faceret  impetnm; 
Nimiaque  Mvcle  ego  ilium  mile  formidabam:  ita  frendelMt  ddntibua.  5 
Adv^niena  deturbivit  totam  cikm  carni  carnirium; 
Arrfpult  fiadium,  pra^truncavit  tnbua  tergoribua  giindia; 
AuiAa  caliceaqne  omnia  confregit,  nfai  quae  modiaU^a  erant; 
Cocum  p^rcontabattlr,  poaaentne  e^riae  ferr^acere; 
Ceiiia  ^efregit  dmnia  intaa,  r^cluaitque  armirium.  10 
Ada^rrate  iatunc,  ai&Uia,  aem!  ego  ibo,  ut  convenlAm  aenem: 
Di'cam,  ut  eibi  penum  iilud  ornet,  aiquidem  aeae  uif  volet: 
Nam  hdo,  nl  hie  quidem  addrnat,  aut  iam  nihil  eat,  aut  iam  nibil  erit 


Jer.  IF.  Sc.  Ill  2.  Volg.  tarn  ut 
€go  c«Om  pr.  lergoriftttff,  I.  e.  qaam 
fr»a«  ego  coHa  praecldam  tergorlbus 
aan  aflmaivt  pecanmi.  8ed  Imprimis 
aaea  taMeUlgendae.  Cf.  Sc.  aeq.  vs.  7. 
Lag.  taaaa  iegoribuf.  Nam  Idem  teguw 
ac  Car^f.  Calfut  maac.  pro  eolTum 
raima  aixiaae,  adaaiat  Fesiua.  Vett. 
«r  €gQ  coMat  pr.  iergmtio.  AI.  cool, 
pacanftiif. 

4.  ofllle*  t  a.  earal  dorae  at  craaaae. 
PatB.  W,  t,  t.  Para.  U,  5,  4.  hM  ei 
aWla  paiooamaala. 

7.  Toflff.  earn  V.  C.  iVvnc  ibo  ad 
mrmtfetimrmmy  et  i.  Teti.  cam  Pal.  5. 
rimme  Aa  ad  in  cam  praef,^  ut  t. 

&  8le  V.  C.  volg.  veil.  Lamb.  — 
Baia.  Llad.  pemtt  atur.  ut  /.  Item  valg. 
ai  rail,  iif  fermm. 

der*  IV*  Sc.  IV,  Prorampli  Hegio- 
■b  puer,  hero  nunclalurua,  quaniaa  lo- 
laa  lorkaa  liaclat  paiaahua. 

X  voM.  aotovttof ,  fiioa  imU 


4.  Versus  Imperfecto  legKor  In  omal- 
baa  ediilonibaa.  Vulg.  ei  veil.  Quasi  L 
e.  metui  ne  in  me  /.  s.  Lamb,  poat 
me  addltum  habet  quoque.  Botb.  M6do 
(ex  praec.  verau).  Quasi  lupu$  cf. 
metui  ne  in  me  /.  i*.  Llndem.  e  conL 
Quasi'  ii  sit  lupus  et. ,  m.  etc.  Ego 
addldl  ttlie. 

^  cami.  Sic  Both.  —  Valg.  Tolt. 
come.   Past  adoenienf  veil.  add.  mod; 

7.  glandim,  I.  e.  glandulaa,  quae  aaaC 
In  cervlclbaa;   #nrlem  pro  loio,   I.  a. 

00110.  PraeiruncavIt  colla,  al  aapra  So. 

111,  9.  PUa.  U.  N.  If,  37.  Tonsillae  iu 
komine^  m  sue  glancTiiiae.  cf,  XVII,  0. 
Sic  Colum.  7,  9.  gtmndulosm  eenwr 
porci.  Marcial.  3,  82.  glandulas  apri 
partitur, 

9.  Vox  Coeum  hlc,  o(  et  alibi,  fam- 
qaam  monosyllaba,  efTerenda.  Iiaque 
retinendum  quod  omnea  habent  pos- 
•enfne,  nec  abUciendum  ne,  at  fecit 
Littd.  —  ffcriae,  vaan  llciilla.  In  qalbaa 
aaaervabaniar  caiaaa  aaUiuie. 


228 


OAPTIVI. 


ACTUS  V,   SCENA  L- 

IIEGIO.    PniLOPOLEMUS.  PHIL0CRATK8. 

He.  Iot(  disque     6  gnXMn  merito  m^u, 

Qaom      reduc^m  tuo  patri  reddid^runt, 

Quomque      miseriii  plurimfa  me  exem^runt. 

Quae  adhuc,  te  carina  dum  bic  fuf,  aaatentAbtn; 

Quomque  huoc  conapicid  in  pot^atate  niSatra;  6 

Quomque  hade  liuiua  rep^rta  eat  fidda  firma  nobla. 

Philop.  Satia  iam  dolui  ex  ioimo,  et  cura  mdd  et  iacrnmis  miceraTi; 

Satia  iam  audivi  tdaa  aerumoaa,  ^d  portum  mihi  qu^  memorasti. 

H<Sc  agamua.    Ph,  Quid  nuoc,  quoniam  tdcum  aervavf  fidem, 

Ti'bique  hunc  reducem  in  iibertatem  fdcil  Ub.  Feciaii,  i&t  tibi,  !• 

Phflocratea,  nunquim  referre  grdtiam  poaaim  aatia, 

Proinde  ut  ta  promdritua  de  me  et  fiiio  meo.   Philop.  Imd  potei, 

Pdter,  et  poteria,  dt  ego  potero,  et  di  dam  poteatatdm  dabunt, 

l}t  beneficium  bdnemerenti  ndatro  merito  mtoerea, 

Sfcut  tu  huic  potda,  pater  mi,  fi&cere  merito  mixome.  tt 

He.  Quid  opua  Terbial  iingua  nuila  eat,  quA  negem,  qoidqnfd  rago* 

Ph.  P6atulo  aba  te,  ut  mi  iilunc  reddaa  adrvom,  quern  hie  raUqnena 

P/gnua  pro  me,  qui  mihi  meiior,  quim  aibi,  aempdr  full: 

Pr<S  benefactia  diua  uti  ei  prdtium  poaaim  r^ddere. 

He.  Qu6d  benefeciatf,  referetur  gritia:  id,  quod  p6atulaft|  M 

£t  id  et  aliud,  qudd  me  orabia,  (mpetrabia;  itque  te 

Mdlim  auccenadre,  quod  ego  iritua  ei  fed  maie. 

Ph.  Quid  feciatil    He.  In  iApicidinaa  cdmpeditum  cdodidi,  * 

Ubi  reacivi,  mihi  data  eaae  Tdrba.   Pa.  Vae  miaerd  mihi  I 

13.  Vetl.  iVam  in  hoe  tit  hie  quidem  tot.     Cam  vett  rack  Llai.  —  M 

adomat^  aut  iam  nihil  est,  aui  nihil  maccravi  vulg.  com  V.  C.  et  Pail.  aMil 

erit.    Vulg.  Nam  hie  quidem  til  ador-  Hoe!  quod  abest  a  vetl.    Ceteraa  ^ 

nat,  aut  iam  nihil  est^  aut  iam  nihU  vulg.  el  velt.  haec  quoqoe  tribaia  iOt 

erit.   8ed  hie  quidem  tribrachyn  faclunt.  Hegloni.    Macerare  eel:  Irrlaare,  M** 

Legendum  hoc,  ablaflvo  caau,  at  eae  Infusa.    Cf.  Ter.  Ad.  3,  3,  27. 
hlc  pariier  conslruatur,  aique  allbl  ^eri,      9.  Hoc  agamu9,  L  e.  miUamas 

velui  in  dlctlone:  quid  ie  fiet?  uti  recte  relas  de  rebus  praeteritla,  ec  poilu  «• 

expl.  veil,  in  hoc.    Cf.  V,  1,  31  meo  curemua,  quae  nunc  aunt  earanda  leMi. 

miflore  quid  sit  factum  filio.  cf.  Aaln.  proL  1.    CiaU  1,  1,  83.  Cia. 

j4ct,  r.  Sc.  L    Laeina  redit  e  porta  "1      49.   Cure  V,  2,  36. 
Uegio,  adducens  fllium  auum  Pbilopole-      12.  Vulg.  filio  meo,    at   et  Laab. 

mum,  el  Alldensem  Pbilocratem,  aervum-  Deest  meo  in  velt.  Both.  Llnd.  et  PaU. 

que,  qui  sibi  alterum  filiolum  abrlpuerat  Sed  addilum  antiqultaa  foiase  ploa  qaaa 

quadrlmum,  8talagmnm.  Repeiii  igilur  cerium  eat.  Elidendam  aotem  tartegnn. 
Pbllocrates  Tyodarum.    la  dum  arcea-      14.  benemerenti  nottro  L  e.  at  Laak- 

allur,   Ileglo  Pbilocratem  iubel  introire;  binua  Interpretatur,  tVBQyirg  lifuti^f* 
ipse  quaeailoBem  inatituii  cum  Stalagmo       15.  merito  maxume.     Sle   vnlg.  ti 

de  allero  sue  Alio.  velt.    At  Lind.  merito  moxumo.  Sti 

6.  Lind.  Quumque  huncee  eonspicio.  '"*"''"f' 
^  „  ^    ^  ,  '  verbi  merito,  quaal  ait  meritiaffiae,  ai 

6.  \ett.  el  vulg.  Qnum^ttc  Alice  rc-    cic.  de  Drat.  I,  56.  ^eaevolam 


perta  est.    Lind.  Quumque  huiut  re-  ^mnes  meritiuimo  defremuf.   Aaiaar.  1, 

perta  ett.   Ego  addidl  huiut.  Poaail  ei:  3^  ,47.    MeriUnimo  eiu$,  quae  vM, 

Quumque  haee  est  reperta,  ul  a  longa  faciemuM. 

proferaiur,  uti  baud  raro  faciendum.  19,  yiilg.  ei'iif  tits  et.  velt.  el  PaB. 

7.  Vulg.  el  PaU.  me  iali$,  velt.  me  eiut  titi,  tmlaaa  ai.   Leg.  tfr«  wii 


Actus  V.   Scbha  U.  210 

*rtfpt€r  Beam  cipAl  labores  btfmiDi  evenisse  6ptamo!  25 
1b.  At  ob  etm  rem  mdii  iibeliam  pr6  eo  ar^nti  duia: 
MUia  ot  all  l^er,  a  me  abdiicito.   Ph.  Edepoi,  Hcfgio, 
ficia  benigne!  S^d  qnaeao,  bominem  ut  Mbeaa  arceaaC.  ib.  Licet 
Jbi  eatia  Toaf   fte  aclutum:  T^odanim  buc  arc^asifte. 

ile  inlro.   Inttfribi  e^o  ex  bac  alitua  Terbcred  volo  ftO 
Irogitare,  m^  miaore  quid  ait  factam  filio. 
'^tfa  la?ate  int&ibL   Pmilof.  Sequere  bac,  Pliilocratea,  me  intrd. 

Pu.  Sequor. 


ACTUS  V.   SCENA  U. 

HBGIO.  STALAQMUS. 

Age,  la  iliac  procdde,  bone  Tir,  i^pidum  mancupidm  meam! 
r.  Qofd  me  oportet  fi&cere,  ubi  ta,  Ulia  ¥ir,  faisum.adtumaal 
6i  ego  beiiua,  idpidna,  boniia  vir,  n^oquam,  neqoe  frugf  bonae; 
#qae  era  unquam.   Nae  tii  apem  pooaa,  md  bonae  fragi  fore, 
b.  Prdpemodum,  ubi  loci  fortunae  t^e  aint,  facile  iotdiiegia:  6 
SI  eria  Terax,  rdm  toam  faciea  dx  mala  meiiuaculam.] 
^ta  et  Tera  Idquere.   Bed  neque  Id  vere  neque  rdcte  adbuc 
dciall  ttoqaam.    Sr.  Qudd  ego  fatear,  crddin'  pudeat,  quom 

adtumea^ 

far.  At  ego  faciam  at  pddeat:  ndm  in  rubdrem  te  totdm  dabo. 
r.  Udia,  credo  ego,  imperito  pligaa  minitarfa  mibi!  18 
iaidem  lata  aufer.   Dice,  quid  fera:  ^t  feraa  bine,  qudd  pelia. 
'jr.  Sitia  facundua'a;  add  iam  fieri  dfctia  compendium  volo. 
r.  til  Tia,  fiat   Hb.  B^ne  morigerua  fdit  puer;  nunc  ndn  decet. 

agamua.  Jam  dnimum  advorte  ac  mibi,  quae  dicam,  ediaaere. 
1  eria  Terax,  d  tuia  rebua  fdceria  meliilacuiaa.  15 


sr.  Vala.  et  V.  C.  at  Pall,  el  vett. 
rmiU^  m  me,  at  ttt  Ufter,  a6dtict(o. 
mh,  'QrmiU  a  me,  «f  »U  libera  tecum 
dm€Mim.  Vertam  gratiUf  eenira  aiqoe 
II  Bealleliia  ai  Ter.  Ad.  IV,  1,  26. 
akaa  treaoiiclarl  posse,  ezempio  est 
vmm  Capl.  II,  3,  48.  luqae  iranspo- 
■daai  aazi:  OraiiU  «l  tit  U6er,  a 


Ubi  vo$  etftt?  earn  Bos- 
i  Iiaros. 

8e,  IL  Qoaestlenem  iasil- 
I  cam  ataiaaaM  Heaio,  ex  eoqae  cen- 
fk,  mrnvm  alieraai  fllium  esse  apud 
laaiireaieieai  la  AUde,  patrem  Pbilo- 
Mla.  laitar  evecat  aedlbos  PhUecraleai. 
IL  fmlmm  oafiuaas,  I,  e.  falsua  dicis, 
»  aM  esse  beBaai  vkram,  et  lepldum. 
pa  aaa  aUraai,  •!  aeqae  ege  recte  lo- 
ir aoi  aga. 

$,  VeU.  ai  liad.  reai  laoai  /octet. 
1^  imm  €s  re  faeiet.  Onalae  vaiaaa 


7.  Vett.  ae^ae  fa  aere  volg.  la  enlt- 
Ul.  Both,  el  Llnd.  aefve  vere  iu,  8ed 
pleroinqae  personale  praemlitlior  la  baa 
loeoUone. 

8.  Quod  ego  fatear  etc.  Qnem  ego 
ipse  fassos  slm,  me  nollins  esse  frogi, 
an  credis  aie  pudere,  qoum  la  dlcas 
Uladf 

9.  in  ruborem  daboy  plagis  vMeUeet 
Ingerundls. 

10.  ego  deesl  la  valg.;  babent  vett.  at 
Pareus. 

12.  ale  valg.  Llad.  Pareoa.  —  Be- 
tblaa,  at  alibi  legliar:  fieri  dietU  com- 
peadt  oolo.  Cf.  As.  II,  2,  41.  abl  veil. 
Verbie  veUUUUmem  fieri  eompendio  aele. 
Cf.  Meet.  I,  1,  68.  Stieb.  II,  1,  41.  et 
Cas.  UI,  1,  4.  sqq. 

19.  Valg.  et  VelL  fuU  jmer.  Belb. 
/at  jmefy  tolaaiqoe  veraaa  iribalt  St»- 
lagme.    Uil  nos,  ila  volg.  veU.  Llad. 
Beasas  aalen  obsceeaas. 
-   1ft,  81a  LaaU^  —  Vett.  taat  rat.  valg. 


810 


CAPTIVI. 


St.  Ntigae  istaec  tiint:  ntfn  me  centea  tdre,  qui  dignte  ticnif 

/fiv.  At  ea  aabterfu|[ere  potia  ea  patica,  al  non  teoia. 

Sr.  Pauca  effngiam,  ado:  nam  multa  ev^nieot,  el  verlld  met, 

Quia  et  fiigi  et  tfbi  aubripui  filium  et  earn  v^didU. 

^JT.  Qiiof  homlnil    St.  Theoddromedi  in  Alide  IIoXvMim^  II 

S^i  miDia.   Hb.  Proh  di  fmmortalea,  iu  quidem  hnioa  dal  pater 

Phi'locratis!    St.  Quia  m^iua  dot!,  quim  te,  el  Tidl  aa^ni. 

Hb.  Sdrra,  Inpit^r  aupreme,  et  me  ^t  meam  gnalto  Miliii 

Pbilocralesn  per  tiiom  te  geoium  tfbaecro,  exi!  t^  toIo! 


ACTUS  V.   SCENA  lU. 

FniLOCRATES.   HEGIO.  STALJGMUS. 

Pa.  H^gio,  adaum:  %i  quid  me  via,  Impera.  ffx. Hie gnlte meaa 

Tuo  patri  ait  ae  T^odidiaae  a^x  minia  io  Aiide. 

Pa.  Qn^m  diu  id  factum  esti   St.  Hie  aooaa  iMipil  Tle^imiia. 

Pa,  Filsa  meroorat.    St.  Ai&t  ego  aut  to :  ndm  tibi  quedrimuimi 

Tuus  pater  peciiliarera  pirrolam  paertf  dedit.  t 

Pa.  Qufd  erat  ei  noradn,  ai  vera  dfcia,  memoraddm  mikL 

St.  Pactum  vocitdtnat;  poat  Toa  indidiatia  T^daro. 

Pa.  Cur  ego  te  non  ndvil    St.  Quia  moa  ^at  obiivlsci  Mminibai, 

Neque  noTisse,  qu6iu8  nihili  a(t  faciunda  gritia. 

Pa.  Die  mibi:  isne  fatic  fult,  qaem  v^ndidieti  med  pair!,  10 

Qaf  mihi  pecuiiaria  dilua  eat,  huina  filinaf 

He.  Yf?itne  ia  bomo?  St.  Arg^ntum  accepi;  nihil  euniTt  cdtenni. 
Hb.  Quid  tu  aial   Pa.  Quin  iatic  ipenal  l>dania  looe  filiaa^ 
tit  quidem  hie  argnm^nta  loquitur:  nam  ia  mecum  a  pnerd  poer 
B^ne  ^pndiceque  ^ducatiist  daque  ad  aduleae^ntiara.  \i 
He.       miser  sum  et  fdrtunatua,  ai  Toa  vera  dicida: 

miser  sum,  quia  male  iili  ft^ci,  ai  gnattia  meust. 
l^lieu,  cur  ego  pi^s  minusve  fdci,  quamd  aequ6m  fuit! 
Qu6d  male  feci,  crticior  modo,  ai  iofdctum  fieri  pdaaiet. 
Sdd  eccum  incedit  hue,  oroatua  haiid  ex  auia  virtdtibua!  II 


iui$  rebus,  Lind.  iuU  ex  re&tif,  uli 
Bosscha  ex  uno  codice  Voss. 

16.  Vulg.  quid  dignuB  stem.  —  VeU. 
quo  dignua  siem.  Nosirum  Lambinus  In 
notis.    Lind.  quid.    Cf.  IV,  2,  49. 

24.  genium.  Sic  vulg.  —  Vett.  in- 
genium,  nii  V.  C.  et  alii  Pall. 

Act.  J\  Sc.  III.  Prodii  Philocrates, 
ex  quo  et  ex  Stalagmo  comperit  Uegfo, 
Tyndarum  snam  esse  filium. 

6.  Vulg.  quid  erat'  Veil,  ^tiofl  erat 
ei  nomen.  Cf.  Most.  8,  1,  132.  Men. 
3,  2,  33.    Pers.  4,  4,  71. 

9.  volg.  nihili,  vett.  et  Lamb,  nihil^ 
nil  et  Parens. 

16.  Sic  vulg.  At  t6  vo$  deest  In  V. 
C.  et  Pall.  —  Vett.  Et  miter  ef  /orfu- 


naius  fftim,  si'  vera  dieiiU^  ut  aiMcr  fit 
in  fine  prodncendum. 

18.  plut  minusquCy  h.  e.  ploa  mafi, 
roinosqne  boni,  qnam  aeqnitm  Ml  qwam 
non  eiidatar.  Both,  quamde^  Uad.  UH 
quam. 

19.  Vett.  et  volg.  et  Lamb,  ale  tarter- 
pangunt:  Quod  maUfeci^  crucior  ina^. 
ti  etc.  Item  Botbloa.  At  Lind. 
moZe  feciy  crucior;  Mod9  tl  imf.  ece.  il 
alt  modo  -  $i  pro  utinam.  Lambtew: 
„prolnde  ae  al  dicat:  craclor,  aed  firv- 
stra,  qnla,  qaod  factum  eat,  tofecw 
reddl  non  potest."  Seoaaa  est:  crader 
■edo ,  an  aUqaa  raUaaa  paaail  feri  la- 
featuiB ,  mecvtt  cogltaaa.  Cnwlar  aaHMj 
quia  vidta  oon  posaa.    Maai  a<  L  «•  f* 


Actus  V.   Sgbha  IV. 


SI 


ACTUS  V.   SCENA  IV. 

TYNDjiRVS.   UEGIO.   PHILOCRATES.  STALAGMUS. 
Ty.  Vfdi       mulU  tt^pe  picU ,  quae  Acberunli  fierent 
CiT&ciaMiiU;  v^run  eniniTera  ndlia  adaeque  eat  Acb^una, 
Alqae  obi  ego  ftii  io  Upicidinia.   Illic  ibi  demum  locua, 
dU  Ubere  Itedtudo  eat  ^xigunda  ex  cdrpore. 
Nefli  i&U  iUo  adveai:  quM  patriciia  pikeria  aut  mooMulae  5 
A^t  anatea  mot  ctftornicea  diotur^  quicnm  Idaiteot, 
(tidem  baec  mibi  advMenti  upopa,  qui  ne  delect^ai,  data  eat  •••• 
Ud  berua  eceum  ante  datinn,  et  beroa  Alter  eocum  ex  Allde 
Rddiiti  Hb.  Salve,  ^xopUte  goite  mi!  Ty.  Hem,  quidi  ,,Gndte  mi?'' 
4ttat,  acio,  cur  t^  patrem  adsimui^  ease  et  me  fflium:  10 
Qma  mibi,  item  ut  par^otea,  iocia  dda  tuendae  cdplam, 
Fm.  Siive,  Tyndare!  TV.  itx  tu,  quoiua  catkaa  haoc  aerumnam  ^igo! 
Pj7.  At  nunc  liber  in  divitiaa  ftxo  veniea:  nim  tibi 
Piter  bic  eat;  bic  adrvoa,  qui  te  buic  bine  quadrimum  airpuit, 
l^^diditque  med  patri  te  adx  minie;  is  t^  mibi  15 
PirrohuB  peo&liarem  pirvolo  puertf  dedit. 
iUc  indicium  fdcit:  nam  bunc  ex  Alide  buc  red^cimua. 
IV.  Quidi  buiua  filiumi  Piv.  fntua  eccumfritremgermanum  tuomi 
rV.  Quid  tu  aial  add^xtin'  illunc  bulua  captivom  filiumi 
"^a.  Quin,  inquam,  intua  bic  eat    TV.  Feciati  ddepol  et  recte  6i 

bene!  20 
NAnc  tibi  pater  iiic         bic  fur  eat  tuoa,  qui  panrom  bine 

te  ibatulit 

m;  of:  otioiii,  ft  if  owl  eif  Ter.  Son.  5.  mon^dtAat.  Moris  eBim  emt  apvi 
,  4»  7.  dftmUr  r^dieriit  vUq.  AdeJph.  Remsnos  paeris  avicnias  dari,  quiaaa  w 
p  S.  etc  oMectarentar.   Cf.  Plln.  tp.  IV,  B. 

IS^l/tJ:  iSi"^^'  "  Slf..>p..««le«.Utorellte.nd«..V.it 
tjLk^al  .  AM.»„.i.   t  ,  m«  MtcUt.    Both,  et  Und.  qui 

am  AclMraBa  lanqaam  al  eMet  nomen  15.  Vett.  vtndidit^e;  qvod  si  red- 
tMa  aaaaiialUir.  Vett.  quae  iuh  Ache-  plas,  torn  ad  hie  feroot  soppl.  tile  eti, 


et  traABpooeiidafli:   meo  pmin.  Nam 

%  Tatt.  mtUiii  adaeque,  Tolg.  niclla,  volg.  baee  sic  liabet:   Femfi'tftl  potW 

I  V.  CS.  at  PaU.  Item  Lamb,  atqae  sic  aieo  (e,  In  qolbns  mwnrai  qaedammedo 

■aiaa  t.  Aekenme.  non  recte  expletnm  dicas,  q«Hi  et  pre- 

S.  la  TVlt.  desMeratar  tU,  qaod  babet  nomen  meo  pleromque,  ei  nomea  piiter 

llg.  com  decllnails  ^alde  correpia  proferuntor. 

4b  Talg.  et  toCL  loetiludo  omnt  *•!  Ceierum  zb  que  non  legliar  In  PaU. 

rjgmda,  .t  «  L».k.  CM.  eit  o>m».  ^       ^  ,    ^.    ,  ,  , 

at  vaM,  hec  est:  Ulic  non  somno  laa» 

Mda  exifeiida  est,  sod  labere.  SO.  Jktc  eel,  I.  e.  bic  loci,  la  aedlbos. 


2S2 


CAPTIVI. 


Tr.  At  ego  nunc  hnnc  grindis  grandem  [oitn]  ob  fdrtnin  td  car- 

nufic^m  dtbo. 

Ph,  Mdritus  est.  Tr.  Ergo  ^depol  merito  m^ritim  merced^ni  dtbo. 
Sdd  die,  oro:  piter  mens  tune  M   He.  Ego  sam,  gnite  mi. 
TV.  Ni&nc  edepol  demum  in  memoriam  r^gr^ior,  qnom  cdgito,  25 
Quia!  per  nebulam,  H^gionem  pitrem  meum  vocirfer. 
He.  tgo  ia  aum.    Ph.  Comp^dibna  quteao  nt  tfbi  ait  levfor  Clint 
Atque  hie  gravior  adrvoa.    He.  Certum  eat,  prineipiam  id  prae- 

Tdrtier. 

Eimaa  intro,  at  icceraatur  fiber,  ut  iataa  cdmpedea 

Tibi  adlmam,  huic  dem.  St.  Qudi  peouli  nihil  eat,  reete  fdceria.  M 


CATERVA. 

Sptfctatorea,  Ad  pudicoa  mdrea  facta  haec  f&bnla  eat: 

N^que  in  hac  anbagilitionea  aii&nt  neque  ulia  amitio, 

N^c  pueri  aupp6aitio  neque  arg^nti  circumdi&ctio; 

Ndque  ubi  amana  adul^acena  acortum  liberet  clam  antfm  patrem. 

Htliuamodi  pauoia  poetae  rdperlunt  comoddiaa,  % 

t}\A  booi  meiidrea  fiant.   Ntinc  Toa,  ai  Tobfa  plaeet, 

]lSt  ai  placuimila  neque  odio  fi&imua,  aignum  hoc  mittite. 

Qui  pudicitiae  ^aae  Yoltia  pra^mium,  plaua^m  date! 


22.  Volg.  At  ego  ftvnc  grandii  gr, 
natu  ob  furtum  ad  c.  d.  XeiU  ego 
mine,  cetera  at  volg.;  atqae  sic  plerl* 
qae  codd.  et  edd.  anHqoae,  at  videator 
coBlungenda  utraque  lectio:  M  ego 
nunc  Auno.  Quare  vel  naiu  vel  06 
furtum  eiiclcndum. 

23.  Vulg.  Ergo  edepol  mcritam  mer- 
eedem  dabo*  Vett.  Ergo  aedepol  huio 
meritam  mercedem  dabo,  at  el  Lamb. 
BoBScIia  ex  Taubmannlana :  fnerifo  me- 
ritam, ut  et  Dotb.  et  LInd. 

25.  Volg.  et  vett.  iVune  demum  in 
memoriam  redeo,  cum  mecum  eogito, 
Llnd.  recogito,  Delnde  sablungitar  alius 
versus  elusdem  argumenli:  A'unc  edepol 
demum  in  memoriam  regredior,  audiste 
me,  qnem  el  Llndemannus  receplt.  Qui- 
vis  facile  persplcU,  faclum  hlc  esse, 
quod  et  alils  In  locis,  ut  versus  dupli- 
cis  recenslonls  luxla  se  ponerentur;  ex 
quibus  verum,  ut  mibl  videtur,  Bothius 
eruit,  cuius  emendatlonem  recipiendam 
duxl,  ne  iu  fine  fabulae  lector  luepte 
turbaretur. 


96.  Pro  voetnUr  Tttl.  flMntMricr.  D- 
lud  PalU  —  V.  nebulam  k.  L  vMetv 
prodocl,  Btl  et  Caa.  4,  4,  17,  qau 
aperte  corrlplatur  Pa.  1,  6,  48.  Pom. 

1,  2,  65. 

27.  Volg.  Ego  ficai.  Par.  CompeH- 
hu$  quaeio  ut  tibi  $it  levior  /list. 
Item  vett.  —  Llndemaimaa  addidli  U 
ante  quaeso.  Botliiua:  Hegioeum.  Xft 
tt  supplevl. 

29.  accertaiur,  81c  vett.  —  Tilf. 
arcesiaiur. 

Cjterfj.  sc.  blstrlonvm. 

2.  Pro  neque  uUa  vett.  tcllnre. 

3.  suppositio,  01  In  Tracalente. 

4.  Vulg.  el  Lamb,  patrem  tuiMi.  Vett. 
8uum  patrem ,  recte ,  at  aabet  V.  C.  et 
omnes  Pali. 

6.  6ont  melioret,  I.  e.  probl  hoBlaes 
In  lauilorem  venlunt  atatum  et  condlUoaea. 
Nam  plerumque  In  comoedlla  perldia  ct 
astutia  servorum,  lenonajn,  damnoaoruh 
que  depingUur. 

8.  Vett.  praemium  voltiM.  NoiMn 
volg.  et  Lamb. 


METRORUM  IN  CAPTIVIS 

DESCRIPTIO. 


ProL  tt  Act  I.  Sc.  I.  et  n.  Senaril  iamb. 
Act.  II.  Sc.  I.     1  et  t  tetram.  iamb.  acataL 

T.  9  dimeter  Jamb.^ 

T.  4,  A  ill  rub.  tetr.  catal. 

T.  6  i^mb.  senAr.. 

T.  8,  d  tetr.  troch.  cataL 

T.  10  iamb.  telr.  acatal. 

T.  11  tetr.  crel.  ^ 

t!  13  ^^^^g^^Wtt 

t!  15  mm  mti^ 

T.  16,  iff  IMK  iMiAb  acataL 

T.  18  tetr.  cvN* 

Y.  19  —  SI  dimetri  cret. 

T.  SS  —  9S  tetr.  cret> 

T.  M  dimeter  cret.  cataL 

T.  94,  M  dimetri  iamb. 

T.  96  —  40  tetr.  bacchlacL 

▼•41  letr.  troch.  acataL 

T.  49  choriambua  cum  anapaesto. 

T.  49  —  49  tetr.  cret. 

90  —  60  et  Act.  II.  Sc.  II.  tetr.  troch.  catal. 
Act.  II.  Sc.  IIL  T.  1      94  iamb,  aenar. 

T.  99  —  Act.  HI.  Sc.  I.  tetram.  troch.  cataL 
Act.  lU.  Sc.  n.  T.  1  Senar.  iambicua. 

T.  9  dim.  iamb. 

T.  9  an;in;H'sticuii  dimeter. 

T.  4y  ^  bacch.  tetramet. 

T.  6  dimeter  bacch. 

T.  7,  8  tetr.  bacch. 

T.  9  —  11  dochmiacl. 
19  tetr.  cret.  catal. 

T.  19  dimeter  bacch. 

T.  14  —  17  tetr.  iamb,  catal. 

T.  18  aenar.  iamb. 

T.  19.  tetr.  iamb,  acatal. 
Act.  ni.  Sc.  III.  1  —  9  tetr.  iamb.  acataL 

▼.  10  —  19  tetr.  troch.  catal. 
14  iamb,  aenar. 

T.  19  iamb.  tetr.  acatal. 

▼•16  tetr.  troch.  catal. 

▼.17  aen.  iamb. 
Act.  ni.  Sc.  IV.  tetr.  troch.  catal. 
Act.  III.  Sc.  V.  aesarii  lamb. 
Act.  IV.  Sc.  L     t,  9  tetr.  troch.  cataL 

▼•  9,  4  iamb.  tetr.  acatal. 

▼.  9  troch.  tetr.  catal. 


•  —  8  iMib.  telr.  aeataL 
T.     troch.  telr.  oatal. 

10  —  IS  iMib^  tetr.  Aeatel. 
Ael.  lY.  Be.  IL  T.  1  —  S  tetr.  taeck. 
T.  4  oIausbIa,  iamJ^.  diaeler  ciitaL 
T.  A  ioclMilafna. 

▼.7  —  11  Mr.  baceh. 
▼.  It  —  U  telr.  Irvelu  cateL 

▼.  M  Irteh-^Mr*  MILf 

M  telr.  Crello.  ^> 
S7  —  Itl  traeh.  telr.  OftteL 
Ael.  lY.  Be.  m.  Ireek.  telr.  eatel. 
Ael.  nr.  Be.  IV.  ▼.  1  —  11  iMb.  telb  MtteL^^  r! 

▼•  It,  It  Ireeh.  telr.  eatel.  nT-f 
Ael.  V.  Be.       1  —  •  telr.  biMCk. 
¥.  7  —  fik^lrveii.  telr;  eataL 


1 


CASINA. 


DRAMATIS  PERSONAE. 

^BOLOeUS. 

CHALINUS. 

OLYMPIC. 

CLBOSTRATA. 

PABDALISCA.- 

MUBRHITTA. 

STALING. 

ALCBSIMUS. 

COCUS. 

ANCILLAE. 

6RBX. 


8UMM  ABIUK. 


ARGDMENTUM. 


Conseryam  nxorem  c^nserri  dao  ^xpetnnt; 

Alium  venex  adl^gal,  alium  filius. 

Sors  Adiuvat  senem;  r6Tnm  decipitdr  dolii: 

Ita  ei  sabiicitur  pr6  pueUa  s^ryolas 

Nequfioiy  qui  dominum  mdlcat  atque  ▼illicm.  5 

Adol^scena  ducil  civem  Casinam  c6gniUm. 


PROLOGUS. 


Sal^^re  iubeo  tpfoUtoret  6ptamo8, 

Vid^m  qui  facitis  mdxumi,  et  vda  Fidei. 

Si  ▼^nim  dixi,  nignum  ciarum  ddte  mihl: 

Ut  v6b  mihi  aequoa  iam  fade  a  principitf  iclani. 

Qui  ut^ntur  vino  T^tere,  tapientds  puto,  5 

Et  qui  libenter  T^teret  spectanl  fdbuiaa* 

Antiqiia  opera  el  v^rba  quom  toUs  placenta 

Aequdm  placere  est  dnte  Teteres  fibnias: 

Nam,  ntnc  novae  quae  prtfdieujit,  como^diae 

Muitd  suol  nequidrea,  quam  oumi  doyL  !• 

Nob  pdstquam  popuii  rdmorem  iDteil^ximas, 

Sludi68e  expetere       Piautioaa  fibulas: 

Aotiqlkajn  eius  ^imna  comot^dianiY 

Quam  vds  probaatia,  qui  datia  in  aenidriboa: 

Nam  idniorum  qui  aunt,  non  non&nt  acio;  15 

Yerum  dit  cognoscant,  ddbimua  operam  a^dulo. 

Haec  qutfm  primum  acta  eat,  vicit  omnea  fdbulas. 

Abgum.   1.  Valf.  cotueni  dti#.  —  quQ§  Fidt:   llden  aateia  Maunmorat, 

)ti.  cam  V.  C.  duo  consttjH.    PaU.  qala  valt  Ulls  mtigiia  flaeert;*  fUu 

lo  senri.  —  In  PaU.  tMm  at  V.  C  eala  Mepe  mUifum  voeaior. 

•0  arg uBeBtQm  poaipoaltur  prologo.  4.  Vvlf.  muki  ette  atquoi.    Bed  mt 

8.  Veil,  el  PaU.  tort  tcnem  adiuvat  BoUdoa  In  codd.  laveaU,  nec  ha- 

*-  v«ft    «...i«i>«     V  r       ft  paii  "^■^  v*'^  LanWaua. 

trpro  «^lc«e. 

J*         wtiicoj.  ^  y  ^  AcldallM  leal  ma- 

PaoLOGua.    Banc  prologam  aen   a  luit:  oiilew.  Porporam.  Seaaos  enlm  est: 

loto  Ipso  ease  profeciam,  aed  ab  aUo  mnlio  etiam  mafia,  quam  In  operiboa 

adam  adiecium,  mortaa  lam  Piaolo,  verblaque,  antlqoiialem  In  fSrtulla  aedarl 

am  lleram  In  acenam  ;iaee  fabala  In-  debeUa.    Nam   novae   quae  prodeaaL 

seretor,  patet  ex  eiua  veraa  18.  et  peiorea  etIam  aant  aevla  namla. 
iq.   LegliQr  In  omnlbaa  mptla.  n.  volg.  mnierem,  at  et  V.  C.  et 

i.  <«  «ot  Fidet.    Sic  veU.  et  Tnlg.  PaU.  5.  at  Lamb.    At  veti.  com  Pal.  8. 

a  V.  G.  el  PaU.  Ai  LaaOi.  BaiaU:  el  maMra.  U  qoed  vero  almlttoa. 


8UMMARIU1I. 


Kxporitan  •Um  loAmleM  abflBleffat  Mmu  el  ai  fttna  CtoMlnlaM  tilerai, 
fOM  MM  taaiqiuun  siuub  base  i^i4lee«ao  e^Mavmt.  SaB|  CmImm  dletMi,  «c 
hems  veiol«s  C8l*Uoo)  demerit,  et  iUosluiUUw  XalliyBleM  aML  JBt  kataw  qaUea 
Merl  faveas  Cleoalniia,  ailUcI  coldam  CfeaUao  eaai  dart  valty  fva  caauBAdlu  Uia 
iUoa  frnainr.  Slallno  eootra  ean  vilUea  aao  Olymplaal  la  auMriaioalaBi  dari  cifii, 
at  poat  faetaa  aopilaa  ad  Ytclaan  ansM  AlcealaiaM  abdael,  f ua  Ipaa  ea  firal  pMftt. 
Doaifae  m  rtdit  ad  aorUoaem  at  vladt  Otjrnpla.  Bfga  dalaM  atravat  ClaMinia 
al  aaclUa  Ulla.  Snboraaat  iptam  Cbalianm;  aoaiaaa  laBifaaai  Caalaaa  iaiaiaa 
pro  aapta  iradaal ,  qaeai  ad  vlclanm  StaUao  el  Olyaple  dedaeml.  UU  bmz  it 
coBiperia,  proniaipaBi  nterqae  el  derideator.  Caalaa  delade  repena  aal  aaae  iUi 
AlceaInU  ellm  expealla,  Xalhyaleofne  la  atairlaMahui  datar. 

Sceaa  aal  Aibeala. 


AR6UMENTUM. 


Cons^nram  uxorem  c^Dservi  dao  ^xpetont; 

Aliiim  senex  adl^gat,  alium  fUius. 

Sors  idlavRt  senen;  v^rom  decipUiir  dolis: 

Ita  ei  tabiicitur  pr6  paella  s^rvolas 

NequiUBy  qai  dominiim  millcat  atqne  ▼flllconi.  5 

Adolescena  dacit  civem  Caainam  c^gnltam. 


PROLOGUS. 


Salf^re  iobeo  tptfcUtorea  tfptumoa, 

¥\d^m  qui  facitii  mizumi,  et  T6a  Fidea. 

8i  v^nini  dixi,  aigoum  clarum  dite  mlhi: 

Ut  Tda  mihi  aeqooa  iam  fnde  a  principid  aciam. 

Qui  uidutur  Tino  T^tere,  aapieDt^a  puto,  5 

Et  qui  iibenter  T^terea  apeclaDt  ttbuiaa. 

Antlqila  opera  et  f^rba  quom  vobia  placenta 

Aequdm  piacere  eat  Ante  Teterea  fibuiaa: 

Nam,  Di&Dc  DOTae  quae  pr6deunt,  como^diae 

Huit6  auDt  nequidrea,  quam  numi  dovL  !• 

Noa  pdatquam  popuii  rAmorem  iuteli^ximua, 

Studidae  expetere  ^da  PlautiQaa  ftbuiaa: 

Aotfq&am  eiua  Mimua  como^diam, 

Quam  v6a  probaaiia,  qui  ^tia  in  aeuidribua: 

Nam  idnionim  qui  auut,  dod  non&nt  acio;  15 

Verum  likt  cognoacant,  dibimua  operam  a^dulo. 

Haec  qu6m  primum  acta  eat,  vicit  omnea  fibulaa. 

dmmrm.  1.  Valg.  eoMemi  diia.  —  quo9  Fide*.   Fldem  antem  comneaioraly 

If.  com  V.  C.  duo  eouBervi.    PalL  qala  valt  Ulla  mnUqua  plaeere;'  fidu 

9  9€rm.  —  la  Pall.  aai«m  et  V.  C.  eoba  Mepe  oaftfiia  voeainr. 

t  arfUMitom  potlponitar  prolog o.  4.  Valg .  miki  etto  oo^ot.    Sod  etta 

I.  Vo«.  01  PoU.  tort  Maem  adiuvat  Boiaiiw  la  codd.  Invoail,  aoc  ba- 

^'  a  Pro  oalo,  «aod  baboat  vulg.  ot  volt. 

^mi  pro  aiafeaC.  ^  y  ^                 Acldalloa  legl  ma- 

PmLoaut.    Banc  prologam  noa   a  ibH;  aalcm.  Perperam.  Seaaoi  enlm  eai: 

■ta  Ipso  OMO  profectam,  ted  ab  aUo  eiUua  maflo,  qaam  la  operibaa 

itai  adlooloBi,  mortao  lam  Planio,  verbtoqao,  aallqiiiialeai  In  fabalto  oedarl 

m  Uenm  la  oconam  >aoe  fabala  la-  aoboili.    Nam   novao   quao  prodooati 

•ffotar,  patoi  ox  olao  voraa  18.  ot  peioreo  ctlam  tont  aovla  aumla. 

4.   LegUar  la  omnlbao  mpila.  n.  valg.  mmorem,  at  ot  V.  C.  ot 

I  tt  vo§  FidcM,    Sic  vou.  ot  VDlg.  PaU.  5.  ot  Lamb.    Ai  veti.  com  Pal.  8. 

I  V.  C  et  Pall.  At  LaaO*.  nalali:  el  nuaere.  Id  qaod  vero  alaUttaa. 


tS8 


CASINA. 


Ea  tdmpestate  flds  poeUrAm  fuit) 

Qui  Di&nc  abierunt  hfnc  in  comman^m  locum. 

Sed  ibsentes  lam^D  proaunt  praea^Ubua.  20 

Voa  6innia  opere  mi^no  esae  orat6a  toIo, 

Benf^ne  ul  operam  ddiia  ad  DoatrAm  gregem* 

EHcile  ex  animo  cikram  alqne  ali^aum  aea; 

Ne  quia  formidet  fligilalorc^m  auum. 

Ludf  aunt;  ludua  dltus  eat  argentiriia.  25 

Tranquillum  est:  Aicedtfnia  aunt  circdm  forum; 

Rati6ne  utuotur.   Ltidis  poscunt  ndminem; 

Secundum  ludos  iTc^ddunt  autem  ndollii. 

Aur^s  Taclvae  ai  aunt,  animum  advtfrtite: 

Comoddlai  ndmen  dare  Tobia  Toio.  M 

ClerAmenoe  Tocdtur  haec  como^dia 

Graec^)  iatine  Sdrtientea.  Dfphilua 

Hanc  gra^ce  scripsit,  ptfst  id  ruraum  d&uo 

Latfne  Plautua  ctuai  latnmti  ndmine. 

Senex  hfc  maritua  hdbitat;  eii  eat  fiiiua;  S5 
la  luna  cum  patre  in  iiilsce  habitat  addibua. 
Est  di  quidam  ac^rvoa,  qui  in  morlrf  c«bat: 

18.  flo$  poetarum  fuH^  L  e.  optiml  baat;  uUk  aiea  MA  faaiaaraMlB  tk 
iaraeraot  poetae,  fioalas,  PUotiu,  Cae-  sepiimo  ante  ad  aepUmuai  poat  knuua 
eUliia,  Pacuviua,  qui  vlzeront  aiterum  dXnvdvHoi  rj/tiQai  avnf  vaeaiae, 
Inier  e(  leritum  bellum  Punlcooi.  de  ea  re  Arhitelelea  HlMr.  aalaiiliw 

19.  Veit.  abieronU  V,  8,  et  IX,  ISk'  at  Fllalaa  &  Ik  X,  SS 

20.  Verba  abten$  aelel  laaci  tawun^  ei  II,  4d.  AaUawM  I,  SO.  IS,  17.  Le- 
pra tameneiii,  at  entm  pre  enmioero.  danaa  dialoae,  qui  Inacriaiiar  Halcyoe 
Sic  el  Ampb.  I,  3,  44.  Poaiponliar  aa-  aeu  nsQl  fiBvccpLOQtpi£0§atg»  Vkg.  BtQt^ 
tern ,  alcui  h.  1.  babent  vett.  et  voig;  I,  899.  Nastraiea  alMI  tale  hi  UBa  avi- 
Bine  non  recie  pato  facfam  iranapoal-  eoila  notavare.  —  drcvai  /anaa.  Sk 
tionem  a  Boiblo^  qui  dedlt:  Sed  iamen  vulg.  et  velU  et  PaU.  —  Boia.  ex  If ediiL 
abtentei  prosient  praeseniibui ,  ut  qui  drca  forum.  Lambinaa:  in  /era. 
iamen  putaverit  ense:  dennoch  ^  quod  27.  Ratione  utuntur.  Anblave 
baud  raro  pro  tametsi  ponl  non  dubttarl  ctom ;  nam  ratie  et  BMnteai  aaaaa  slgii- 
debet.  Idem  et  infra  redit  va.  03.  et  I,  dcat,  et  eonpolaikMieBi  aoaepii  et  ex- 
1,  17.  cr.  2,  52.  IV,  8,  31.  pensi,  at  Moat.  I,  3,  140.  Cata  de  n 
Capt.  2,  3,  44.  Men.  pr.  11.  Virg.  Eel.  ruat.  5.  Boibioa  lia  InterpangU :  Batmt 
1,  27.    Aen.  Ill,  341.  X,  618.  Proper!,  utuntur  ludit^  patcunt 

III,  13,  35.  (IV,  15,  35.).  2a  Secundum  ^  I.  a.  poat.    iaaas  Mt 

23.   Vulg.  cum  V.  C  Eiicite,    Vetl.  in  argeniarloa,  qui  acrea  aant  ia  pe- 

com  Pall.  Duciie.  acendo,  tardi  la  reddeado.    CL  Paead. 

25.  ludus  datut  ewt  argeniariit.  Sen-  1,  3,  78. 

BUS  videiur  esse:  ferlas  agont  argeniarii,  34.  eum  latranti  nomine,    AS  lalel- 

neque  olla  negetia  argenfarla  dant.  Sed  lexeraat  aomen  MalM:   CaaiM,  aadt 

tamen  iocoae  simol  et  innvH  fortaase,  et  Parous   exiMlaMU'll,    aeribeadam  M 

argentarlos  quasi  ludos  ease  fades,  de-  eaae  Canita,  noa  Catina^  Idqaa  9j0 

losos  esse.     Cum  Horaiii  auiem  loco :  in  ediiione  sua.  Mam  ubique  fere  k  mfik 

amori  dare  ludum  ble  noster  componl  logis  adiicilur,  quod  nomen  PlaaiiM0 

nequit,  at  faclt  Villiowanis  apod  Taubm.  bulae    indlderll.     AH!    de  praeafdw! 

20.  Alcedonia,    Cf.  Poen.  I,  2,  143.  Plauil  Marco  accepere;  all!  de  Ipaa  ^ 

ni  illam  mihi  tarn  tranquillam  facit^  mine  Plautut^   quia  aonaret  ctv,  cadi- 

ifuam  mare  olim  est,  quum  ibi  alcedo  nam  vocem.  Fesloa:  Plauti  oppiBatttf 

pullos  educit  tuos,  Aleedones  sive  bal-  canet,  quorum  ouret  languUme 

cyones,  cx  veterum  opinlone,  eranf  aves  et  flaccidae  et  latiui  videmtur  pmttf*' 

marinae,  quae  circa  bromae  tempus  in  87.  in  morbo  eubai^  Ideoaae  bk  sm 

ipso  mail  nlddlabamur  et  paUos  fade*  apparet.  Nam  la  f  raiog»  plenumat 


Pboioqqi. 


(Imo  h^rcle  fero  <n  liScto,  ne  qnid  n^ntlar); 

Is  s^rroB  sed  akhtae  innot  facium  eat  a^dccini 

Quom  cdnspicatuBt  prteulo  crepiAsculo  *  40 

Pu^llam  exponl.   Adil  eitemplo  ad  mAliareoi. 

Quae  lllam  ^xpoDebal;  tfrat^  ui  earn  d^  aibL 

Ex6rat;  aufert;  d^iuUl  recti  domuni; 

Dai  h^rae  suae;  oral,  M  earn  curet,  Mucei 

Heri  facit:  educAvit  niagM  iod^stria,  45 

Quasi  si  ^ei  ex  «e  niU^  d6d  muitd  aecus. 

Posteiquam  adolefii  4d  ean  aelatem,  uti  viria 

Piac^re  possel:  it  earn  puellam  hie  senez 

Amit  efflictlm,      item  contra  fiiiua. 

Sibi  ndDc  uterque  cdotra  leg ioD^  pvai^  50 

Pa  torque  fiiitksque,  clani  alter  ilterum. 

Pater  4diega?it  Tiliiciim,  qui-p6soeret 

Sibi  istam  uxorem:  it  ap^rat,  ai  ei  sit  data, 

Sibi  f6re  paratas,  claoi  teorem,  excubito  feria. 

Fiifus  armigennn  aiteni  allega^it  suom,  55 

Qui  sibi  earn  uxorem  pdscat:  sdt,  ai  id  impetrei, 

Futtirum,  quod  amat,  intra  praesepis  suas. 

Ux6r  senis  sensit,  Wrum  amori  operim  dare: 

Propt^rea  ea  una  cdnsentit  cum  fiiio. 

Ille  ai&tem  postqaam  s^nsit  filidm  snom  M 

Btiodem  iliam  amare  et  ^sse  impedimenttf  stbf, 

Hinc  ddulescentem  pdregre  ablegavft  pater. 

Scions  ^iua  mater  Aii  operam  absenti  tamen. 

In,  M  ^xspedetis,  li6die  io  hac  como^dia 

In  Arbem  non  redfbit:  Piautus  ntfluit;  06 

Pontem  interrupt t,  qui  erat  ei  in  itinera. 

Sunt  hie,  quoo  credo  ndnc  inter  se  dicere: 
Qnaeso  h^rcle,  qnid  istuc  dst?  servileo  n^ptiaef 
Servlne  uxorem  decent  aut  posc^nt  sibil 

Mitoam  calerva,  fsae  fkboUun  agebal,  47.  sle  vetL  —  Vulg.  et  Pall.  PmC- 

nun  aSMtei.    a«4  lamen  ld«o  hoe  quam.   Both.  Pfutquam  hmee  ad. 

ixisM  aMUy  aao  ioeos  iai  msqobiI  48.  Veu.  jimar€  tmm  puMllmm  hie 

mp§unu  tenex  BffticUm  oeeipit^  ei  item  kuiuM 

m.  Pay  sIHmi  ted,  •rto  eotai.  eed  effiieiim,  <t  tlem  cos- 

^iMefff  flimof  osame  teifectiii,  91111111  pueUam  emm  hh 

acrvof  efmepteatue  eH  oie.jin9edj^  Efjlictim  amal,  <t  item  Atiitit 

!i!ll^l"iS^L  dir.tl\^  contra /iiiui.  Tautoaoaa.  ul  vett.;  cam 

Inh  V^t^'   Nam  xb  que  In  aaUo  vlaeMar 
anifCOf  onfioff  etc,  ^tttn  pot-  g|p|0  p^j. 

^  •fr^'  '»  ^  64.  Veil,  dam  iixore,  at  PaU.  — 

i||pa  flvCfff  fVHOT  OHeno  more  otveii—   Nosii'  V  C 

'  ^^.J^'      ''^'^'XhU's      ^  vilfr'et  veil.  FiliuM  autem  arm. 
faemnu  etf,  qmum  abtieti      ^  _  Y^,^ 

$€u$U  amori  virum  operam  dare* 
I6u  Her»  faeU.   8I0  eiBBes  sid.  —      63.  Volg.  ei  liabet  pool  maler,  qaed 


in.  /seit.  om.  BeUi. 


S40 


CASINA. 


Novum  AtiuleniDt,  qa6d  fit  nosqaam  g^Dllom.  10 
At  ego  Alo  hoc  fieri  in  Gratia  et  Carthiginl, 
El  hie  in  nostra  t^rra,  in  terra  Apala; 
Maidreque  opera  fbi  servilea  ndptlae 
Quam  liberaiea  ^tiam  curarf  soient. 

Id  ni  fit,  mecum  pfgnus,  si  quia  v6li^  dato  H 

In  urnam  mulai,  Podnua  dum  iud^x  siet, 

Vei  Gra^cua  adeo,  t^I  mea  causa  Apuiua. 

Quid  nunc?  nil  agitis?   S^ntio:  nem6  sitit 

Re?6rtar  ad  iilam  pudilam  exposititlam, 

Quam  s^rvi  summa  W  sibi  uxorem  ^xpetunt.  81 

Ea  invenietur  ^t  pudica  et  libera 

Ing^nua  Athenldnsia,  neqne  quidquAm  stupri 

Facidt  profecto  in  hie  quidem  como^dia; 

Mox  li^rcle  vero  pdst,  transacta  ftbula, 

Argc^ntum  si  quia  d^derlt,  ut  ego  siikspicor,  85 

Uitro  ibit  nuptum;  ndn  manebit  aiispices. 

Tantum  dst.   Vaiete,  bdne  rem  gerite  et  Wndte 

Virtiite  vera,  qutfd  fecistis  dntidliaci 


09.  uxorem.  Non  enlm  azores  voea- 
tas  esse  iervorum  conluges,  aed  eon- 
iuneiat^  probant  loco  Varronls  do  ro 
fosllea  I,  17.  ox  quo  l«aien  lUud  non 
soqaltar.  Verba  onim  auni:  Praefeetoi 
atmeriore9  faeiundum  praemiii^  dan- 
daque  opera  ^  ut  habeant  peeulium,  ot 
tomiunctoi  conservaf,  e  quibuM  habeant 
fiUot ;  eo  enim  fiuni  firmioret  ac  '  con- 
iunctiorea  fundo.  El  Vlrgllius  In  Phar- 
maceulrla  v.  29  el  32.  promlscue  eandem 
ct  uxorem  et  conlunctam  vocat.  Prae- 
terea  in  ipsa  fabula  nostra  crebro  uxor 
do  aervorum  coniunciis  uaurpaiam  legitur. 

71.  et  Carthagini,  at  ruri^  P^gnori^ 
temperi.  8ic  auiem  valg.  ol  veit.  At 
Both,  et  in  Carthagini, 

72.  Vulg.  ut  V.  C.  ct  Pall.  Et  hie 
in  nottra  terra ,  in  y^pulia.  Veil.  Et 
hie  in  nostra  terra  ^  atque  in  Apulia, 
Lamb.  Et  hie  i.  n.  ferra  etiam  in  Apu- 
lia. Both,  terrad  et  in  Apulia ,  ex 
eod.  Guelf.  At  Apulia  babel  a  longam, 
u  brevem;  cf.  v.  77.  Itaqae  Taabm. 
anspicaiar:  terra,  terra  in  Apulia,  ego- 
que  scribendum  exisflmavi:  in  terra 
Apula,  nt  nostra  terra  ail  Kaiia,  i.  e. 
genus,  ilia  autem  species. 

75.  Id  ni  fit.  Sic  vett.  vulg.  Lamb. 
—  Both.  Id  ni  tit.  —  Mecum  pignut 
dato,  mecum  certaio,  pignore  posito. 
Gr.  nsQiScifie^a.  Solennis  porro  dicilo: 
pignut  dare  in  aliquid,  ut  b.  1.  in  ur- 
nam mulsi,  h.  e.  mit  einander  wetten 
um  etwaty  dafi  etwat  sei  (ni  id  fit) 


Oder  getekehe.  Cf.  P«eD.  ft,  4^  88.  Pa 
pignut^  ni  nime  peterat,  m  eamm^ 

uter  uiri  del.  Spld.  6,  2,  S&  M  fr|[t  < 
matrit  flUa  etf,  in  meum  mumun,  m 
tuum  talentum,  pignm  da;  coU.  Ten. 
praec.  Care.  5,  9,  18.  vel  i»  dUaaf-  ' 
dmn  ae.  pignora  dato  ladaaivs. 

76.  Poemif  dum  index  atd,  etc.  Pw- 
num  aut  Graecum  aat  Apalm  alH  po- 
scii  ludlcem,  Ideo  quod  aen-Uea  nvpilat 
apud  eoa  popaloa  In  uaa  faerlDi,  ■< 
aupra  commemoraium  v.  71.  Erraai 
tur,  qui  creduni,  horum  populonua  blfta- 
citatem  bic  Innul. 

79.  Revortar.    Sic  veil.  Lamb.  Pa- 
reua,  Boih.  —  Valg.  Revorior. 

81.  Non  lamen  hoe  fit  In  Ipaa  Oibrii, 
aed  declarator  tanium  In  epllogo;  aefit 
in  ulla  fabulae  Ipalus  acena  Caalaa  veia 
comparet.  Nam  quae  IV,  4.  laaqain 
nova  nupta  iniroducilur  pompa  nopilali 
non  Casina  est,  aed  servos  Chaliaii 
suppositua. 

86.  uUro  ibit  nuptum  ^  nlfro,  L( 
inauspicalo.  Intelligenda  autem  Ills 
so'na  Caslnae  suppoalia;   de  qia 
perllbere  hie  iocaiur  prologna. 

87.  Tantum  est,   li.  e.  hsec 
quae  volul  coram  vobia  proloqol, 
plura.    or.  Trin.  proL  22.  el  Tor. 
V,  6,  26.  —  f  alete,  bene  rem  g. 
Haec  Usdem  paene  verbis  leganlur  ClUcI* 
lar.  I,  3,  49.    Haec  rea  ate  getta  td> 
Bene  valete,  et  vineite  f'iriuie 
^ttod  feciitii  antidhae. 


Actus  L 


211 


ACTUS  I. 


OLYMPIO.  CHAHNVS. 

Dl.  Nod  mflii  licere  m^am  rem  me  solum,  i&l  toIo, 
[joqui  dtque  cogiUre,  sine  ted  irbilrol 
}uid  i^^  malum,  me  s^querel    Cn,  Quia  certum  est  mihi, 
^uasi  umbra,  quoquod  ibis  tu,  te  pc^rsequi. 

Quin  ^depol  etiam,  si  in  cruccm  Tis  p^rgere,  5 

Sequi  decretum  est.    Deh/nc  coniicito  c^terum, 

Possi'sne,  necne,  clam  me  sutelis  tuis 

Praeripere  Casinam  uxdrem,  proiode  ut  pdstulas. 

Ol.  Quid  ti'bi  Dcgoti  mdcum  est?    Cat.  Quid  ais,  impudeosl 

Quid  in  urbe  reptas,  Ti'llice  hie  magnf  pretll  10 

Ol.  Lib^t.    C».  Quia  ruri  es,  in  praefecturd  tua? 

Quio  p6tius,  quod  legdtum  est  tibi  neg6tium. 

Id  curas,  atque  urbanis  rebus  te  dbstiues? 

Hue  tu  Tenisti  spdnsam  praereptdm  meam? 

Ibi  riis,  abi  dierdctus  tuam  io  provuiciam!  15 
Ol.  Chalfne,  non  sum  oblitus  officium  meum. 
Praefidci  rure  rc'cte  qui  cur^t  tamen. 


jicT.  I.  Sc.  L  Prodeani  Olympio  vU- 
kas  Siallnonis  et  Chalinos  servos  elos- 
Im  orbanus,  uferque  competitor  Casinae; 
Myapla  ab  sone ,  CbaUous  ab  eius  oxore 
lasdaalw  ad  dacendam  earn.  Neuter  la- 
B9B  aaniBi  In  ezliu  fabnlae  veram  Ca- 
dUBi  aaBclaeHor;  qaam  ducli  Alius  Sta- 
iMola,  Ealliyalco8y  postqoam  Uia  co- 
piMa  Mf  Mse  civis  Altica  et  Ilia  Alcesi- 
imreai  MarrblBaeqoe ,  nli  epUogoa  de- 


1.  IB  add.  veil,  haee  Challno  trlboon- 
ar,  aaaaaaite  Quia  cert*  —  po$tula9 
Mysplanl;  dainde  Quid  tibi  neg,  m. 
if?  CThallao;  Quid  ai$  impuden$? 
Mysplaai;  al  laieger  versus  10  Cbalino. 
r«raBi  as  Saa  buioa  seenae  recte  con- 
idl  AcldaUoa,  falsa  eallocata  esse  per- 
•Mffam  naniina  ab  initio,  et  Voigaia  eius 
MlMaaa  aaqauia  eat;  qaam  et  noa,  ui 
■eqaandam  daximua. 
lad  arbitro?  i.  a.  aloe  te  spe- 
qnla  Co  praesens  mihi  sis.  Nam 
Ue  I.  a.  q.  apeetaior  aai  testis. 
If,  1,  19.  Ut  Bine  hi$ce  ar- 
vebi§j  nobi§  dHi$  loquendi 


jtod.    D  epbelcystieom  addidlt 
anaaudmodum  ea  litera  frequens 
ab  antiqula  In  prononciaiiooe. 
Ill,  3,  1.    Nec  audiendi  sunt, 
pi  •MNi»  aaaaailant.  Nan  enim  nostrum 
IM,  994  aMiqahaUs  est  invent om. 
^  Ble  caauna  ponunt  veil,  et  vnlg.  — 
Mhfain:  Qum  edepol^  etiamn^  ni  ma- 


7.  autelii  ftitf ,  L  e.  fallaciia  tola  et 
astatiis ;  cf.  Capt.  Ill,  5,  35.  et  Ampb.  I, 
1,  214.  iVae  tu  tttic  hodie  malo  tuo 
compoiitia  mendacii$  Adveniati^  auda" 
eiai  eolumen^  conauti*  dolia. 

10.  Vulg.  com  V.  C.  Quid  m  urbe 
reptaa  vilUee  hie  magni  pretii?  ut  ma- 
gni  pretii  ait  ironice  acciplendom.  VelL 
com  Pall.  Quid  in  urbe  reatae  viUiee 
hie  magni  pretii?  Ilemqae  Lamb.,  qol 
Camerarii  leciionem  reptaa  reiieil,  pri- 
mum  quia  boo  verbum  de  aonibua  poliua 
dicatur,  qaam  luvenibaa,  dainde  qala 
omnes  qaos  inspexerli  codd.  reataa  ba- 
buerint,  non  reptaa.  Menraios  aoiem 
maluit:  Quid  in  urbe  hie  reataa  villiee 
non  magni  pretii?  pro  quo  poliua  acrl- 
bendum  faerit:  villiee  kaud  magni  pre- 
tii, at  centies  permataiae  non  et  kaud. 
Botbius:  Quid  in  urbe  reptaa^  villiee 
non  magni  preti?   Ego  V.  C.  aequor. 

14.  Vulg.  ui  V.  C.  et  Pall.  Ifac  ve- 
niati  apona.  etc.  Bolbios:  Hue  veniatine. 
Vetl.  el  Lambinus:  Quid  hue  veniati. 
Codd.  tamen  non  agnoscunt  Quid,  Ego 
addendom  daxi  fu,  saepe  In  codd.  omiasum. 

16.  Sie  vett.  et  Pareus.  —  Vulg.  noi» 
aum  ego  obi. 

1 7.  Volgaia  punctom  ponit  post  Camen, 
quod  comma  reqolreret  in  dne  versus 
praecedentis.  Veieres  et  Lamb,  aic: 
Praefeci  ruri  CLamb.  rure')  reete  qui 
euret.  tamen  Ego  h.  etc.  Ex  volgata, 
quam  aecutus  est  Boibius,  tamen  foreC 
i.  q.  tamenetait  ol  in  dictione  abaenii 
tamen*  cf.  ad  prol.  63.    Senaua:  taai* 

16 


24S 


CASINA. 


Ego,  hdc  quod  Teni  in  Arbem  ubi  ImpctHlTero, 
Dxdrem  ut  istanc  ducam,  quam  lu  d^perit, 

Bellam      tenellam  Cisinam,  conserrto  taam,  28 
Quando  ego  earn  mecum  r^i  axorem  abd^xero: 
Rure  Inciibabo  usque  in  praefecturi  mea. 
Cb.  Tuo*  iUam  ducasi   H^rcle  me  auap^dio, 
Quam  tu  dlua  potior  Has,  aatiuat  mdrtuom. 

Ol.  Mea  praMa  est  ilia:  proin  tu  te  in  iaqueuro  ladaaa!  ti 

Ca.  Ex  8t<5rquilinio  efTdsae,  tua  illaec  pra^a  sitl 

Ol.  Scies,  h6c  Ita  esse.    Vad  tibi!  quot  t^  modia, 

Si  TiTo,  habebo  in  nAptiia  miserdm  meis! 

Ch.  Quid  itL  mihl  faciesi    Ol.  t^one  quid  bciiia  tibil 

Primum  6mnium  huic  lucAis  novae  nuptad  facem:  11 

[Postilla,  ut  semper  —  improbus  nilifique  sis.] 

Post  id  iocorum,  quindo  ad  viiiam  f^neria, 

DabitAr  tibi  ampbora  una,  et  una  8(!mita, 

Fona  Anus,  unum  ahc^num,  et  octo  d6lia; 

Quae  nisi  erunt  semper  picfna,  ego  te  Implebd  ilagrli.  tt 

Ita  te  idgerunda  ciirvom  aqua  facidm  probe, 

Ut  p6stiiena  pdssit  ex  te  fieri. 

Post  autem,  ruri  nisi  tu  aut  ervom  ^deris, 

Aut,  quM  lurobricus,  t^rram:  quod  te  pdstulea 

Gustire  quidquam,  nunquam  edepol  ieiAnium  41 


elti  praefeci,  rarl  qui  recte  coret.  Nam 
Mo4  alt,  Bon  «e  oblilam  ease  oflciam 
anaai,  non  ad  praefectam  Ulom  peninei, 
sed  potlBS  eo,  qaod  Id  ine  addlt  va.  23: 
aa  Incnbaionim  in  praefeciora  aoa  com 
Caalaa.  Aique  ale  ego  locam  Inlerpreior, 
et  omnino  non  interpungendum  cenaeo 
In  medio  versa.  Inierpretea  propter  Igno- 
ratlonem  algnlficaiua  vocia  lamen  a  vera 
aenan  aberramnt. 

18.  Both,  n  impetravero.  Nostr.  valg. 
•t  veil.  Al  cdd.  msi  impetravero,  con- 
tra aensum. 

24.  Volg.  et  vetl.  et  V.  C.  et  PaU. 
quam  tu  eiu$  potior  fias.  At  Lamb,  et 
Deoaa  potitor^  neqae  Lambinos  aliqoam 
varletalem  adnout.  Certam  aane  eat, 
ntnimqae  legl  In  codlcibus.  Verom  qao- 
nlam  et  in  Truculenio  I,  I,  27.  occurril 
diciio:  potior  ett  alter  alteri,  el  almUe 
qald  Trln.  5,  1,  8,  legiinr,  reaiiiuendam 
exiailmavi  vulgaiam. 

25.  Sic  vulg.  et  V.  C.  —  Veil,  in  la- 
queum  duas, 

27.  Ex  Acldalli  aenlenila  ale  volg.  — 
Veil,  sic:  Ol.  Scie$  hoe  ita  esfc. 
Crr,  f'ae  tibi!    Ol,  Quot  te  etc. 

31.  nihilque.  Sic  V.  C.  Pall.  5  volg. 
at  vetl.  Lamb.  Botb.  nikilique,  De 
aenlenila  cf.  As.  JI,  2,  39.  Veraus  tamen 
aporloa;  quo  cjecto,  orailo  opiime  co* 
liMrei. 


83.  Declarat,  son  nlal  ai  aq af- 
gareadam  ae  naunim  ChaUaa,  km  m  aoa- 
Blal  una  aeailia  cum  wmm  aapbwm  a4 
BBom  foDtem  el  ak  correadoaiy  qua  acw 
della  compleal  et  BBom  ahaaom,  L  t. 
vaa  grandlua  ad  coquendaBi  aqaam  li 
foco  auspenaom.  Cf.  Harat.  Bplau  U, 
12,  168. 

37.  Poitilena  dkllor  Ailaae  ligBia  la- 
car\'nm,  lumeniorum  eaadla  aoppeviiuit 
ad  coniinendum  bastagma  C*  ^aorofa), 
cbI  obbb  Imponebatar.  OpMaUam  aali- 
lena,  quod  erat  alaiUe  vel  Ugaiui 
cerium,  peclori  luaciam. 

38.  Veil.  PoBt  auiem  nin  ran  la 
ervom  eomederin.  Valg.  earn  ¥.€■•! 
Pall.  Po9i  cMfcm,  run*  niti  te  aMrtBrn 
ederie.  Lamb,  ut  vetu  —  BatUaa:  sat 
croom,  raiua,  Inde  Cactaoi  aaaa  aMr^ 
tmm,  qnum  acriptom  foerlt  ui  mwm* 
£rvl8  auiem  paacebaatar  bovas.  CLWg$ 
I,  I,  69.  £raofli  daimrim'  aiiiB,^^B 
quod  feram?  cf.  Ib.  v.  6&. 

39.  quod  te  poatulm^    L  a.  3911 
posiulea;  al  forte  UbI  te  amlam  MM) 
poatulare  ut  quidquaai  ffaalaa.  vimP 
vocia  quod  aigaiicailoBe  cf.  AbIbL  I, 
13.    Quod  quitpiam  igmam  f  BMnd- 
Aain.  IV,  1,  12.  16.   Parpcraai  Mrpit- 
laiua  eat  TaubBiaaaBs ,  at  racOaa  LiB- 
blBfla  ad  Aala.  L  L 

40.  Volg.  mm^iuiai  edtfwl  imumtm 


ACTUI  II.     SCENA  I. 


lei^num  est  aeqae,  ttque  4go  te  riiri  r^ddibo. 

Post  id)  qaom  lassus  fiieris  et  fam^licus, 

Nocta  ui  coDdifoe  id  cubes,  curdbitur. 

Cisr.  Quid  ftcieal    Ol,  Conciiid^re  io  feoeatram  fi'riniter, 

IJnde  a^acultare  pdssia,  qiiom  ego  iilam  dsculer,  45 

Quom  mi  flla  dicet:  ,,Mi  animiiie,  mi  Oi^mpio, 

Mea  vita,  mea  melli'lla,  mea  festi'vitaa. 

Sine  tiios  ocelloa  dedsculer,  ToiiipUa  mea! 

Sine,  amdbo,  ted  amdri,  meua  festiis  dies, 

Meus  pdiiua  passer,  mda  columba,  mi  lepua!^^  50 

Quom  mi  ha^c  dicentur  dicta:  tum  tu,  fiiircifer, 

Quaai  mus,  in  medio  pArieti  vorsibere. 

Nunc,      tu  te  mihi  rdspondere  pdstuies, ' 

Abeo  intro:  taedet  sdrmonis  tui.    Cm*  sequor. 

Hie  quidem  pol  certo  nihil  ages  sine  me  irbitro.  65 


ACTUS  IL   SCENA  I. 

CLEOSTRATA.  PARDAHSCA. 

Cl.  Obsignate  cdlias;  ref^rte  anulum  id  me. 
Ego  htc  transeo  in  proximum  Ad  meam  Ticinam; 


Ittunium  est  aeque,  atque  ego  ruri 
rmddibo  te.  Vett.  nuBquam  tdepol  gen- 
Umm  imumum  aeque  Ml,  atque  ego  ruri 
Twiibm  %e.  Lamb,  iettiniiffii  leiunium 
mt  m^que^  aique  ego  ruri  reddibo  te. 
PMpvraB,  qaia  penalilma  v.  reddibo 
•OTrirMar.  Cf.  BpM.  I,  1,  22.  Pircon- 
tan,  ^eram  mihi  da^  dpera  reddibi- 
Hw  iibi,  Slmililer  Nonius  ieglt  Uenaecbm. 
V,  T,  49.  Sdloum  tibi,  ita  ut  mihi 
diditii  riddibo.  Hie  m4  mane.  Re- 
CMU  todhibebo.  —  Boibioe  e  conleeiura : 
wmddiko  y  at  apad  Naeviom  dieebo,  fidebo. 
V.  C  at  valg. 

43.  Sle  vols*  —  Vel(.  reeubes  cam 
PalL 

44w  Im  fcneettam.  Lamblaos  intclllgit 
ki  paricle.  Mam  versa  62. 
Mar:  quaii  mui  in  medio  parieti 
Hoe  de  verbo  aotem  Festus 
:  Fkeiram  antiqui  dicebant,  quam 
Usque  Dolblas  el  bic  et 
4,  26.  seripstt  fetiram^  feeira. 
I  emnes :  fenettram.  Atqoe 
plene  legealor  el  scrlbenda 
aaae  correpilm  et  coniracie  pro- 
nt  vofirpfaf,  il/ce,  decet, 
alia  Uuiamera  la  Planto  all- 
ifM  aaiHioli. 

45w  Fast  eocaier  Boiblaa  babet  pua- 
IM,  valgaia  coloo,  vett.  comma. 
47.  Pra  moUiUn,  qoae  est  1.  edd.  Pall. 

oU  et  Oeaoa. 


Mellllldm  aotem  deduclam  credoat  a  mel- 
Una  aut  mellna.  Al.  melimta,  Cf.  IV, 
4,  16.  Meum.  coreulum^  vereulmm, 
mellieulum;  et  23.  Cof|>if«eaiittm  mel- 
liiulum. 

51.  Velt.  omitlaot  v.  dicto.  Al.  Quum 
mihi  iitaee  dicentur ,  turn  tu  /•  Vef om 
V.  dicta  exial  In  omnibus  llbris. 

62.  Vulg.  in  medio  pariete,  volt,  ta 
medto  parietia,  Hlao  Boib.  porteli. 
Infelligenda  aatem  est  ipsa  Ula  fenealra. 

53.  fie  tu  te  —  postulea^  I.  ••  ne  la 
credas  llcere  tibl,  ut  mibi  respaoieas,  ne 
tu  aggrediarla  mibi  respondere;  ne  to 
mibi  respondeaa.   Vid.  Ind.  v.  pestalo. 

55.  eine  me  arbitro^  sine  me  ape- 
ctatore,  teste;  cf.  v.  2.  Vld.  Ind.  v. 
arblier. 

Act.  IL  Sc.  /.  Exit  ex  aedibaa 
Cleostrata,  uxor  Stalinonls,  cum  ancll- 
lula,  ut  visa!  soam  vlclnam  Murrblnam, 
et  cam  ea  consultet  de  suo  marlto.  Et 
bee  aatem,  et  sequens  canticom  dablo 
procal  varie  Inierpolatum  est  addltamentis, 
adeo  at  bolus  praeter  priores  tres  ver- 
sus nibll  fere  videatur  esse  Plauttaium. 
Nam  prandil  ne  verbo  qoidem  menilo  lit 
in  scena  III.  Cetemm  nos  Integmm  ear- 
Bien  baccMaels  verslbus  dedtaaas,  panha 
plenia,  parilm  Imperfeetls. 

1.  06ttgiiate  eellae,  CelUgtlar  ex 
boc  loco,  veteres  nen  lagenaa  aolam  et 
alia  vaaa  abalgaaaae  aaaollai  a^  et 


244 


CASINA. 


Vir  9i  quid  voltU  roe,  facile  hfnc  me  arcetsitis. 

Pjt,  Prandium  iusserit  sibi  sen^x  [hodle]  pariri. 

Cl.  Si!  Uce,  atque  Ml    Neqae  pard,  neque  coqa^tur;  fr 

Quando  {%  mihi  et  fiiio  adToraitur  aud, 

[Siii]  Animique  amdriaque  causa  auf. 

Fiagftium  iilud  bdminia!  ego  ilium  fame,  ego  fllum  [aiti] 
Maledictis,  maleficUa,  amatorem  uiciacar; 

Ego  I'Uum  pol  probe  fncommodis  dictia  ing§m;  1§ 
Faciam,  ut,  proinde  ut  ^at  dignua,  Ti'tam  coldt 
[Acheruntia  pabulum,  flagitii  peraequentem ; 
Stabulum  nequitiae!] 

Nunc  bine  meaa  fortunaa  eo  quotum  ad  ricfnaa. 

Sed  fdria  coucrepuit;  alque  ea  ipsa  eccam  egrdditur  15 

Foria.    Non  pol  p^r  tempua  ftlner  mi  inc^pi. 


ACTUS  II.   SCENA  n. 

MURRHINA.  CLEOSTRATA. 

Mu.  Sequimini,  cdmitea,  in  prdximum  me  bdc.    Ileoa  voa! 
j^cquia  baec,  quad  loquor,  aiikdit?  ego  hie  ero, 
Vir  at  aut  quispidm  quaer<!t« 
Nam  ubi  domi  sdla  sum, 


ceUas.  Sallnnm  obaignatnm  legitor  apnd 
Boatrum  Pers.  II,  8,  15b  Obalgnaiaa  la- 
genae  mentio  apud  Hor.  Epiat.  II,  2,  134. 
Ei  tigno  laeso  non  intanire  lagenae^ 
et  In  eplslolia  Qaintl  Fr.  ad  Tironem  16. 

4.  Deeat  in  edd.  hodie,  qood  bac 
tranaluli  ex  verau  sequenii,  at  versus 
fleret.  Ilodie  autem  saepenumero  otiose 
plane  addiinm  legiiur. 

5.  Vulg.  vetl.  neque  paro,  neque  ho- 
die  Coq.  —  Pro  St!  tace  al  I.  Sta, 

7.  Addidl  versus  causa  iS'tit. 

8.  homintB  legilur  in  edd.  —  t7ltim 
prius  corripe.    »iti  addiiicium  videlur. 

10.  Vulg.  ego  pol  ilium.  Vett.  probe 
ego  pol  ilium  incommodis  angam, 

12,  13.  Vetl.  perjequcns^  pro  quo 
Acldalius  malit  praesepe,  nl  concinat  cum 
pabulo  et  sfabulo.  Sine  dubio  locus  in- 
lerpolatos. 

16.  Vulg.  iter.  Vett.  Foras.  Non  pol 
mihi  per  tempu$  incoeptum  est  iter,  per 
lempus  i.  e.  q.  opportune.  Id  autem,  quia 
credit,  Murrbinam  alio  abituram. 

Act,  IL  Sc.  II.  Prodit  Murrbina  cum 
comiiibus,  Cleostraiam  visum  itura.  Al- 
loquitur  eam  Cleostrata,  et  querilur  de 
mariio  suo,  quod  is  anciUulam  suam  pe- 
culiarem,  Casinam,  velit  villico  suo  nu- 
bere,  quum  ipse  eam  amet.  Murrbina 
taeere  eam  lubet,  reprebenditqae,  quod 


ilia  vent  aliqaid  habere  peeallart.  Oa- 
nil  enim  ease  mariU,  el  aaleai  eaae  eb- 
aeqaenUam  praeaiaadam.  Querltor  eee- 
tra  Cleoatrata ,  illam  aUil  la  oBMlbes  ai- 
versarl.  Onm  aoiem  lia  later  ae  eette- 
quuntur,  en  accedit  bene  unetaa  ematas- 
que  Sialino.  Itaque  rogaiu  Cleostratae 
introit  Murrbina;  Cleostrata  autem  aaie 
aedes  irisiis  adstat.  —  Veraoa  aunt  CretlcL 

2.  quae  loquor.  Sic  Bethlaa  ex 
Helmst.  et  Monac.  — >  Volg.  et  vett. 
quae  loquar.  —  Ego  hie  ero,  ac  api4 
vicinam  meam  Cleostratam.    Cf.  vs.  11. 

3.  Verba  JusBin*   colum  ferri  mi? 
desunt  apud  Botbium.  Ego  vulgatam  rp- 
stiiui  versibus  breviorlbaa,   et  quldea 
Iripodiis  dactylicis,  qaalea  aunt  Aapb. 
II,  2,  24  et  29.   True.  IV,  «,  15.  Blest. 
4,  1,  9.  —  Calvitur^  I.  e.  deeipit,  fat- 
straiur ,  saltem  ut  Noniua  expl. ,  qai  iib 
hoc  ipso  verbo  locom  noatmm  addadl^ 
et  Lucil.  Si  non  tt,  coptlo,  tii^Mil,  WM^ 
et  »i  caloitur^  ergo  Endo  manum  •nMSi 
ex  lege  XII.  labularum,  quae  aMWr 
Sei  calvitor,  pedemve  ttmtf,  aiaMfla 
endoiacitod.    Sic  et  Caius  de  verbenai 
sign.    Si  calvitur,  id  est,  tt  meralar 

ct  fruttratur.  Denique  Priaclaaoa  ttbrt 
X.  adducit  locum  ex  SallaatU  HIatofttt: 
contra  ille  calvi  ralut,  aimlliierque,  at 
Nonius ,  expl.  decipere.  Cf.  raemiuB  eC 
Beatleiiun  ad  Ter.  Ad.  IV,  3,  16. 


Actus  IL   Scbha  U. 


manat  cilvitdr.  5 
*  caliiiii  Utri  mil  ^ 
drrhlna,  Mve.   Mu.  Salvd,  mea  Cledstrata. 
tor  8^d  quid  tu  ea  Irfslis,  araibo? 
i  soleDt  dmneS)  quae  sdut  male  ouptae; 
et  foris,  a^gre  quod  sft,  satis  semper  est.  10 
i^o  ibam  ad  te.    Mu.  iSt  pol  ego  istdc  ad  te.         quid  est, 
tuo  ndoc  auimo  a^gre  est?   Nam  qudd  lib!  est 
,  idem  mfhi  est  di?fdiae.    Cl.  Credo  ^castor: 
ricinam  D^minem  amo  mdrito  mag^s,  qudm  te^ 
luacum  pldra  sunt  mlhi,  quae  eg6  Teiim.  15 
imo  te,  atqne  fstuc  scire  ^xpeto  qufd  sit 
(r  me  habet  p^ssumis  d^picatim  modis. 
[^m,  quid  est?    Die  idem  hoc:  nim  pol  baud  sitis  meo 

acc^pi  querdias  tuas,  6bsecro. 

fr  me  habet  p^ssumis  d^spicaldm  modls,  80 
lihi  Ids  meum  dbtinendi  dptio  est. 
lira  sunt,  T^ra  si  pra^dicas:  ndm  tIH 
um  ad  mdlieres  dbtioere  hsdd  queunt. 
lin  roihi  ancfllulam  iugrdtiis  pdstuiat, 

tuea  est,  qua<!  meo  sdmtn  educta  est,  25 
suo  s^  dare.    Sdd  ipsus  dam  amat. 
bsecro,  tdce.    Cl.  Nam  hie  ndoc  licet  di'cere: 
mus  [sdlae].    Mu.  Ita  est.    tlode  ea  [ndm]  tibi  esti 
eculi  probas  nfhii  habere  dddecet 

irum;  dt  quae  habet  pdrtum,  ei  baud  cdmmodi  est,  80 

Iro  aut  sdbtrahat,  adt  stupro  inT^oerit. 

ri  cdoseo  esse  dmue,  quidqufd  tuum  est. 

k  qnidem  advdrsum  tuam  amicam  omuid  loquerls. 

dee,  sis,  stuita,  4t  mihi  ausculta.    Noii,  sis,  tu  illi 

tarf.    Sine  amei;  sine,  quod  lubet,  id  faciat:  S5 

»  tibi  nii  domi  ddiiquum  est.    Cl.  Sdtin'  sana  esl 

0  quidem  advdrsus  .tuam  ista  rem  Idquere. 

sipiens,  semper  tu  huic  vdrbo  vitdto 


If.  Murrkina  talve.  M,  Salve 
r.  8ed  q.  Vett.  Salve  Mea 
to.     Sed   q.    Uiramquo  con- 

i, 

rtf.  Nee  quam  plura  eunt  mihi, 
o  ip$a  velim,    V.  C.  iVec  qua 

ire  expelo.  Transposai.  Valg. 
espeio  fcire. 

ilgaia  hie  atatim  babet  veraom, 
noa  oai  19.  Noa  dedlmoa,  ml 
AeidaUaa. 

ilf.  et  veit.  quae  meo  educaia 
tt.  Quod  qaoniam  metro  repu- 
•cripal  eumiu  educta  ett.  — 
,  te  earn  villico  tuo  dare  eat: 
ir,  at  eaai  det  viUIco;  credit 
fe,  vt  earn  vlUSca  aa*  det. 


Wde  praec.  aeenae  veraaoi  antepen. 

28.  Addldl  tolae,  qaod  non  legltar,  et 
foriaaao  omlaaum  eat  oUai,  propterea 
quod  adessent  comitea.  —  Item  nam  a 
me  addlium. 

30.  Vetl.  et  quod  kahet  partum.  — 
Verba  ei  haud  commodi  e»i  Lamb,  alo 
Inierpretaiur:  haud  veni  in  rem  eiua 
potest,  quin  aut  viro  aurripiat,  ant  etc. 

36.  nihil  deliquum  ett.  Lamb.  ezpl. 
quooiam  nUiU  Ubi  deeat,  vel,  nt  Featna 
interpretatur:  qoando  nihU  tibi  minna  eat. 
Delinquit  apod  veterea  i.  e.  q.  deett. 

88.  Attic  oer6o  vitato^  i.  e.  hole  verba 
caveto  aba  tuo  viro ;  cave  ne  vir  tibi  hoo 
dicat,  ae.  i  foraa.  Mlmirum  viiare  con- 
atruxit,  nt  coatrc  conatruitHr  In  dictione 


S40 


CABINA. 


Abfi  tuo  vir6.  Cl.  Qnoi  verbol  Mv.  ,,f  forti,  mAlier.*^  Cc  8i! 
Tiee!    Mv.  Quid  esti    C^.  Ildm!    Mv.  Quia  est,  qn^m  tMcsI 

Cl.  Vfr  ecciim  it:  41 
fntro  abi!  ddpropera!  dge,  amabo!    Mv.  fmpetras:  [tbeo.] 
Ci^.  M6x,  magis  quum  dliiim  ^t  mihi  et  tfbi  erit, 
fgitur  tecum  ioquar.   N6nc  Tale.   Afi/.  Vileaa. 


ACTUS  n.  SCENA  in. 

STALING.  CLROSTRATA. 
St.  Omnibus  rebus  ego  amdrem  credo  et  nitdribua  nitidis  dnteTenire; 
Nec  ptftis  quidquam  comm^morari,  quod  pliks  salis  plusque  lepdris 

liabeat. 

Cocos  dquidem  Dimls  demfror,  qui  tot  cdodimentis  i&tuntnr, 
Eos  ^0  Gondiment6  uoo  non  i&lier,  omnibus  qudd  prsestat. 
Nam  ubi  amor  condim^ntum  inerit,  [id]  quoffis  piacituHkm  credo;  i 
Neque  siisum  neque  suave  ^se  potest  quidquam,  Abi  amor  non  ad- 

mfscetur. 

Fei  qudd  amarum  est,  id  md  faciet,  liominem       triati  lepidon 

dt  lenem. 

Hanc  4qo  de  roe  coni^cturam  domi  fdcio  magis,  quam  ex  w&ditis; 
Qui,  pdstquam  amo  Gasioam,  mlgis  initio  munditiia  MoadiliaB 

intideo; 

Myropdias  omnes  sdiicito;  ubicdnque  ungaentum  ent  Idpidul^ 

ungor,  1§ 

Ut  iiif  placeam.   Et  placeo ,  i&t  Tideor.    Sed  uitf r  me  excmdati 

quia  fiTit. 

Tristem  adstare  adspicid.  Blande  haec  mihi  mila  res  adpellinda  eit 
Uxor  mea  meaque  amoc^nitas,  quid  tu  Agisi  Cl.  Abi!  atque  abstine 

manum! 

St,  Heia,  mea  luno,  ndo  decet  ted  dsse  tam  tristem  tud  lovi. 
Quo  nunc  abis*?  Cl,  Mitte  md  iSV.  Mane.        Non  maned.  5r.Aft 

poi  ego  td  sequar.  \i 


41.  Intro  abi,  sc.  ad  te.  —  Qaod 
post  impetras  babent  edd.  a6eo,  scbo- 
Jion  est  ad  v.  impctrai,  et  ad  versum 
abundai. 

42.  Prior  et,  quam  addidi,  deest  In 
edd. 

Act,  II.  Sc.  IIL  Accedii  a  foro  ve- 
lulus,  delicatule  ornaias  uiictasque,  quo 
placeai  Caalnae,  amoribus  suis,  deque 
amore  iocipit  loqui,  eiusque  potenllam  et 
coiDmodifatem  describli.  Consplcii  uxorem, 
eique  bUndiiur.  llla  eum  carpil,  arguit 
esse  uncium  et  lustraium  eaae,  Sinliiio 
tacere  earn  iubet,  deque  Caslna  infert 
Heroiunem  Olynipioni  nubenda.  Convenlt 
inter  eos,  ut  CIcosirata  Olympioni  suadeat 
at  abslsiat  ab  hoc  matrimoiiio,  sencx 
auiem  CUalino  idem.   £rgo  IniroU  CJeo- 


sirata,  ut  com  Olympione  coUoqaatur, 
foras  autem  evocet  ChallnuB  ad  seocm. 

2.  iS'ec  potis  quicquam.  Sic  VBlg., 
ac  passim  potit  cum  neutro  conatmiiir. 
Cf.  Bacch.  I,  1,  1.  True.  1,  2,  70.  Rid. 
3,  5,  49.  Lucr.  I,  453.  —  Vuls-  hodie 
habeat.  Vett.  habcat  hodie.  Sed  iaeptt 
hie  hodie  legi,  quivia  videl. 

3.  Vulg.  et  vetu  habeni:  f«i  M. 
tituntur  condimentit,  —  Cocot  CMMMSi^ 
legendum,  ut  cocum  Capl.  4,  4,  0. 

5.  Addidi  tcf,  qaemadmodum  legkar 
vs.  7. 

9.  Vulg.  et  vett.  magig  initio,  Sed 
V.  ifitd'o  plane  incommodum  verau).  Qun 
opinor  aliud  quid  hlc  fuisse  acrlpiuii  ■> 
antehac,  aut  simile. 

10.  ungnentum  tit  lepidum,  8le  TCd. 
—  Vulg.  etl  Upidum  umgutmimm. 


Actus  II.   Scbna  III. 


247 


Cl.  Obtecro,  tionD'  esl   St.  Sdnui,  quand6  te  amo. 

Cl.  Ntflo  amet.   Sr.  N6d  potea  impetrare.    Cl.  J^nicaa ! 

Ar.  V^ra  dicto-Telim.    Cl.  Gr^do  ego  istdc  tibi.  > 

Sr.  R^ice,  o  mi  lepos!    Cl.  N^mpe  ita,  uti  VSl  mihi  ea! 

Dade  Uc,  amabo,  ungudnta  adoienti  20 

Sr.  Oh,  pdrii!  manofeald  miser 

Tene6r.   Ceaao  capot  pdlUo 

Det^rgerel   Uti  booua 

MercjrittB  perdat,  di^ropola,  qui  baec  tnfhi  dediati!    Cl.  Ehtf  tii, 
Nlhiii  cana  culex,  vix  leneor,  quin,  quad  deceot  le,  di'eam.  25 
Seodcia  aetate  ungiidolatua  per  Tida,  igDa?e,  iucc^dis? 
Sr.  Pol  amico  dedi  cuidam  dperam,  dnm  emit  ungudota.    Cl.  Ut 

cito  common  tost! 
Ecquid  t^  pudetl    Sr.  Omnia,  quad  tu  tis.    Cl.  Ubi  fn  lustra 

iacufsti? 

Sr.  Egrao  in  lustral     Cl.  Scio  pliiks  qoam  tu  med  irbitrare. 

St.  Quid  dst,  quod 
Tu  acisi  Cl.  Te  seoe  omnium  senum  Demlnem  dsse  igDa?i6rem.  SO 
Dode  la,  nihilil  ubi  fufstil  ubi  lustritus?  ubi  bibisiil 
Adea  mdcastor:  Tide,  pAliium  utrugat!  St.  Di  me  et  te  iofeliciteot, 
Bi  ego  in  da  meum  hodle  vfni  guttam  fodidi.  Cl.  Imo  age,  ilktlubet: 
Bibe,  da,  disperde  rem!  St.  6be,  uxor;  iam  s^tis  est:  nimium  tinnis. 
ReUoqne  aiiquantum  oritionis,  cr^s  quod  mecum  li'tiges.  S5 
B6d  quid  aisi  iam  ddmuisti  animum,  pdtius  ut,  quod  vfr  veiit 
Fieri,  id  faclaa,  quam  idvorsere  cdntra?  Cl.  Qua  de  rdl  St.  Rogaal 
Mper  aneiiia  Gdsina,  ut  detur  ntiptum  nostro  viliico, 
B^o  frogi,  atque  i&bi  iili  bene  sit,  ligno,  aqua  caiicli,  cibo, 
Vdstf mentis,  ^bique  educat  piieros,  quos  pariit,  bene,  40 
Pdtioa  quam  ilii  sdrTO  nequam  armigero,  nihiii  atque  fmprobo, 
l}«oI  homini  hodid  peculi  n^mus  non  est  plumbeus. 
Cl.  Mfrum  ecastor,  td  senecta  adtate  officii&m  tuom 
N6a  memlnlsse.    St.  Quid  iam?     Cl.  Quia,  si  ftcias  recto  aut 

cdmmode, 

lid  ainaa  curire  anciilas,  quad  mea  est  cur&tio.  45 
Sr.  Qui,  mainm,  homini  scAtigeruio  ddre  lubetl    Cl.  Quia  fiilo 


%L  muki  dedUU.  In  ed.  CamerarU 
•flCar  tmiki  decidiiti,  qaod  Inierpreiatua 
mH  aOaola:  in  me  aiUlare  et  eadere  fe- 
lted. Oroieraa  lamen,  qui  habuil  codi- 
mm  Cam.  Ullaa  maou  correct um,  alt  vl- 
IM  Ulttd  ease  lypographicum  in  editione 
Mi.  Uemqae  Pareua. 
B|b  8le  vulg.  —  VetU  Sen,  aet.  iiii- 
mSui$  perliiuM  ignave  incedia. 
^ir.  ale  velU  —  Volg.  et  Pall.  Pol 
tg9  amieo.  Oelo  edd.  el  11.  ut  ctio 
mmmtutatuB  e$t. 

90.  Valf.  et  velt  quid  id  e$t?  Quid 
m  weU. 

iOL   Valg.  te  aeae  omntttm  ten  em. 
fm.  la  t.  MMiMim  nemintm. 
WMk  Valf.  ei  Teu.  Id  Cfl»  muatior. 


Cedd.  apod  Both.  Adeti^  Pal.  8.  Adem, 
—  Veit.  et  vulg.  T^allioium.  VelU  pal- 
liolum  vide  ut  rugat. 

34.  Vulg.  et  vett.  OAe,  iam  tolM 
ujor  eii;  eomprime  le,  n.  t.  Vemo 
noB  vldet,  et  abundare  allquld,  et  aat 
adiecium  ex  Horaiio:  iam  sattB  e«t,  aat 
eiiclendum  eomprime  te.  Cf.  II,  6,  10. 
Cbmprttiie  istum. 

40.  Hunc  el  seqaenlem  versom  dedl 
ex  vett.  —  Vulg.  sic  habet:  pueroij 
quos  pariat^  potiuB  —  Quam  iUi  htvo 
nequam  de$  arm. 

44.  Veil.  Quid  aie?  ^  reeie  et  e. 
Noatr.  V.  C.  et  PaU. 

46.  BC  volg.  el  veU.  Quia  oiim  fiUo> 


248 


CASINA. 


Pi68  oportet  <Spitu1ari  diiico.   St.  At  qaamquam  ^Dicust: 
Nihilo  ma^a  uofcua  eat  iile  mihi  filiut,  quam  ego  illf  pater, 
ftlnm  mi  aeqiiiust,  quam  me  illi,  qiia^  volo,  coDcddere. 
Cl.  Tuie  ecaator  tibi,  homo,  malam  rem  quadria.    Sr.  Subolet; 

si^ntio.  d§ 
^gone^  Cl.  Tu:  nam  qufd  friguttia?  quid  iatac  tan  cnpid^  capial 
St.  Vi  enim  frugi  s6r\o  detur  p6tiu8,  quam  aer^o  improbo. 
Cl.  Quid,  ai  ego  impetro  itque  exoro  a  villico,  cauai  mea 
tit  earn  illi  permfttat?  St.  Quid,  ai  ego  aiktem  ab  armigero  impetro, 
]£am  illi  permi'ttat*?    Atque  me  h6c  credo  impetriaaere.  U 
Cl.  C6nvenit.    Via  tufa  Cliaiinum  hue  <!vocem  Terbi'a  foraal 
Tu  eum  orato;  ego  aiktem  orabo  Tiliicum.    St.  Sand  toIo* 
Cl.  lam  liic  erit.    Nunc  c^xperiemur,  ndatrum  uter  ait  bldodior. 
St.  H(5rcuie8  dique  istam  perdant!  qudd  nunc  iiceat  dkere. 
]<jgo  diacrucior  raiser  ainore;  ilia  autem  quasi  ob  induistriam  60 
Mihi  Advorsatur.    Siibolet  hoc  iam  uxtSri,  quod  ego  michinor: 
Propter  earn  rem  mdgia  armigero  dii  operam  de  inddatria. 


ACTUS  II.   SCENA  IV. 

STALiyO.  CllALlJSUS. 

St.  Qui  I'ilum  di  omnea  dea^que  perdant!  Ch.  Te  tixor  aieb^t  toa 
vocare.    St.  Ego  e'nim  vocari  iuaai.  Ch.  Eloquere,  quid  veiit. 
St.  Pnmum  ego  te  porrt^ctiore  frdnte  toIo  mecum  loqui. 


50.  Et  vulg.  et  veil.  e(  Boib.  verba 
Suholei^  teniio  eidem  Cleostraiae  iribu- 
unt.  Sed  recie  in  noils  Laiubinus  Sfa- 
linon>.  Sensus:  subolet  uxori,  nie  amare 
Casinain. 

51.  nam  quid  friguttis  pro:  quidnam 
frigultis?  vetl.  friguiis.  Sensum  verbi 
Nonius  sic  declaraC  Frigi,  et  f  rifrutire, 
ct  fritiniiire  est  cum  souo  subsilire^  et 
erigi^  ct  excitari^  qiiod^  quaccunque 
friguntur  vcl  frigcnt,  ca  vcl  nimio  ca- 
lore  vel  nimio  frigore  subsiliunt.  hunc 
ipsum  locum  ciians.  Fulgeniius  aiiiem 
ail,  frifutiire  esse  subliliter  ad^arrire, 
item  adduceiis  locum  nostrum.  Denique 
Festus:  /nwn-///a,  inquil,  avis  dicla^ 
quod  friffore  cantct  ct  vigeat;  undo  et 
frtgutirc.  Cf.  Varro  lib.  Vi.  Scbelierus 
ait  fri^ulire  esse:  stottvrn^  sed  reciius 
Taubmaniius:  frestu  corporis  cupiditulcm 
animi  declarare. 

r>r>.  Vulcala  non  babul  pronomen  mc, 
quod  legiiur  in  vclt. 

56.  tuis  verbis,  i.  c.  luo  iusi.su,  tuo 
uiandatu. 

51).  islam,  sc.  uxorem  meam.  —  quod 
nunc  liceat  dicerc.  Veil,  quod  mihi 
nunc  I.  d.  Pbrasin  quod  aiiiiiel,  cf. 
Merc.  5,  4,  62.  quod  bono  fiat  modo, 
L  e.  quoad  seu  quaionu.s,  coll.  £pid.  5, 


1,  32.  et  Men.  5,  5,  26.    Senan*  eift 

hie :  quoad  vel  quaienus  hoc  nunc  dicere 

licet,  siquidem  abesl  uxor. 

61.  Vetl.  omiitunt  hoc  post  mbolet. 

Act.  II.  Sc.  lf  \  Prodit  Cbalinoa,  ab 
hera  evocalus  ad  Stalinonem.  fa  el  pr»- 
miiiii  liberiatem,  si  velit  Caainam  cedert 
Olympionl.  Ille  autem  nefirac.  Ergo  iobet 
eum  evocare  uxorem,  el  efferre  siiulBB 
et  sortes,  in  quibus  unica  aibi  iam  «t 
specula.  Scena  lepidiaalma,  at  et  se- 
quentes. 

1.  Qui  ilium  —  perdant!  Haec  ad- 
buc  aniecedenti  scenae  aunt  accenseoda. 
Qui  b.  I.  posilum  pro  ut  (alqne  veil, 
conira  cdd.  Pall.  Ut  ilium)  veil  utinoja. 
Cf.  Men.  Ill,  i,  6.  Qui  ilium  di  omntt 
perduint,  qui  primui  etc.  Pera.  \\  % 
6.  Qui  ilium  Persam,  atque  6mntt 
Ptrsas ,  dtque  ctiam  omnc8  personai 
Male  di  ownes  perdant.  Ter.  Pbefp. 
I,  2.  73.  ilomd  confidcns:  qui  illtm 
di  oinncs  pdrduint!  —  ilium  ac.  ipviB 
Cballinim. 

2.  Velt.  iussi  Ic,  baud  inepte;  qoaii 
verbum  iussi,  iussit  baud  uno  loco  Boa 
sNilaba  videatur  pronuncianduni  ease.  — 
enim  i.  e.  q.  enimvero,  i.  e.  DimiraBi 
quippc,  so  itt's;  allcrding»  habe  ich  etc. 

3.  porreciiore  fronie^  i.  e.  hUariw^ 


Actus  n.   Sgbna  1Y. 


240 


Stdltltit  est,  ei  te  dsse  trisiem,  qii6iu8  potestss  pIAs  potest. 

Pr61  bonae  fnigi  hdmiDein  ted  esse  irbitror.    Ch,  Intdlego.  5 
fofn,  si  Ua  arbitrire,  emittis       manul    St.  Quia  id  Toio; 
\^  nihil  est,  me  ci&pere  factum,  nisi  tu  factis  ddiu?as. 
1b.  Qu6d  Teiis,  modo  id  veiim  me  scire.  St.  Ausculta  ergd:  loquar. 
lisinam  ego  uxor^  promisi  Wliico  oostro  dare. 
1b.  At  tot  uxor  filiusque  pr6miserunt  mihi.    St.  Scio;  10 
^d  utruro  Dunc  tu,  codiibem  ted  dsse  mavis  Iiberum, 
ld  maritum  se'rvom  aetatem  d^gere,  et  gnatds  tuos? 
^ptio  haec  tua  <!st;  ntram  barum  vis  conditionem,  Recipe. 
1b.  Liber  si  sim,  mdo  periclo  Tivam;  nunc  Tiv6  tuo. 

Casina  certum  ^st  concedere  hdmini  nato  n^minl.  15 
]t.  fntro  abi,  atque  actiitum  uxorem  hue  dvoca  ante  aedfs  cito. 
it  siteilam  hue  tdcum  afferto  ctim  aqua,  et  sortis.    Cb.  Placet. 
\t.  ]^go  pol  istam  iam  iliquovorsum  trigulam  decidero: 
lAm  si  sic  nihil  impetrare  p6tero,  saltern  sdrtiar. 
^1  ego  te  et  su^rigatores  tiios  ulciscar.    Cb.  Attamen  20 
Iihi  obtinget  s6rs.    St.  CJt  quidem  pol  purees  cruciatii  male. 
1b.  fifihi  ilia  nubet.    Machinare  qu6d  lubet,  quovis  modo. 


rpUeatiore.  Oppotliam  eontraclae.  81e 
er.  Adelph.  V,  8,  53.  Micio  ad  Oe- 
lean:  da  U  kodU  mihi:  Exporge 
rwmtem. 

4.  <^«aedam  anUqaae  et  bane  et  inie- 
rmm  veraiiia  seqaentum  SiaUoool  trlbu- 
Bt.  Venui  negai  omnlno  CbaUnas,  se 
Istea  ease,  et  tlnal  praecepiam  elo- 
■kar  aervis,  qoalla  plurlbaa  IocIb  in 
'laaia  Jeganiar,  at  Capi.  Ill,  5,  7.  — 
i  U  Icaeada  aat  eii'  ie  aut  ei  fed. 

&  Vetl.  Perbonae  frugi  hominem  iam 
rMfm  CMt  arkitror.  C.  intelligo,  Vulg. 
Vaf  bimae  ft.  k.  ie  iam  pridem  e$te 
rrS.  Ck.  int.  At  in  Botbii  codd.  verba 
tm  pridem  non  legebantur;  qoare  is  ea 
miaii.  Idem  Improbat  Pro,  at  alienum 
a  a.  I.  Bed  Interdam  lamen  et  est  ad- 
itraailt;  aiqae  admlratur  Slalino  rectum 
luUini  Ingenium,  Us,  quae  dixit  versa 
faee.,  proditum.  —  Intelligo^  i.  e. 
rwda,  aadlo.  Non  enim  ironice  acci- 
(ItadaB. 

7.  Vetl.  eupere  me,  Seosos :  sed  fieri 
I  plaae  aeqait,  nisi  ta  facis  quod  ego 

0.  Vvlg.  avacuifa  ergo:  loquar^  at 
kaltallas  el  Oraleros  emendarunt.  —  Vett. 

C.  auBculta,  ego  loquar,  Forsan: 
m$euUa  ergo^  4go  loquar. 

II.  El  vulg.  el  vett.  et  Lamb,  esse  te. 
laibla  lanen  teste  alii  veteres:  te  esse. 

la.  tonditionem,  8ic  et  vulg.  et  veil, 
a  V.  C.  At  Both.  coti(/i(ionttm ,  ati 
Pall. 

15.  Dt  Casina^  h.  e.  qood  Casinam 
utlaat|  cafiaai  anUil  eat,  aae  aeaanl  earn 


esse  eoncessnnim,  qui  borne  nataa  sit. 

16.  Postqaam  semel  aceepit  responson 
ab  Cbalino,  siatim  mutat  senex  consilium, 
et  sortes  iubet  efferri,  quo  cito  rem  om- 
nem  conficiau 

17.  Vulg.  et  V.  C.  in  fine:  Sati» 
placet,  —  Vett.  et  Pall.  Et  situlam  — 
Satis,  placet  i  commale  post  satis  po- 
sito,  qood  deest  in  vulg.  —  Botblaa: 
eeferio  —  Sat  placet,  Sed  quid  aive 
sat  iUud,  aive  satis?  SufTeeerit  opinor 
solum  Placet,  Legendum  igitur:  cum 
aqua,  et  sortds.  Cb.  Placei.  at  In  v. 
aqua  oliima  plene  legaiur,  totif  autem 
eiiciatur,  ortum  ex  praecedenle  »orte9. 
Similiter  cum  aqua  Sticb.  2,  3,  28. 

18.  Vulg.  et  vett.  et  reliquae  omnea: 
tragulam  deeidero.  Lipslus  tamen  in 
libro  mpio  legii :  tragulam  deiecero.  Cf. 
Bpid.  V,  2,  23.  Tragulam  in  ie  iniieere 
adomat.  ^'dscio  ^uam  fabricdm  facit, 
Tragula  ergo,  quae  iaculi  genus  noiai, 
boc  loco  metapborice  est  fallacia,  aat 
macbinatio  allqua,  quam  aliqaovorsum 
dirigere  aut  conlicere  vult  senex.  Id 
enim  sibi  velle  verba,  ex  omni  boc  loco 
compare!.  Quare  errant,  ut  opinor,  qol 
tragulam  de  macbinaiione  Cleostratae  ac- 
clpiuni,  et  decidere  b.  I.  aiunt  esse 
i%tilivnv  ptXog.  Nam  nibildi/m  macbi- 
naia  est  Cleostraia.  Ceterum  in  leciione 
nibii  muiavi.  Mam  decidere  quodam- 
modo  potest  esse  i.  q.  deiicere ,  a  cae- 
dere,  quasi  deorsum  a  torri  aut  mare. 
Cf.  not.  ad  II,  3,  24. 

20.  Vetl.  ulciscar  tuos. 

21.  VeU.  at  pol  quidaa* 


2S0 


CASINA. 


St.  Abin*  hinc  ab  ocolisl    Cb.  loHtas  mi  vides;  vlwim  iamcB. 
Sr.  Stkmae  ego  miser  honi61  mUd*  omnea  rda  anat  adforaad  adUl 
I4m  metoo,  ne  Oiympionem        uxor  exoriverit,  K 

Casinam  iudU   Si  id  factum  est,  dcce  me  DulUm  aenem! 
Si  non  impetrivit,  etiam  ap^cula  iu  aorti  'at  mihL 
Si  aors  autem  dc^coiiassit,  glidium  faciam  cAldtaoi, 
Ei&mque  Incumbam.   Sdd  progreditur  dptume,  eccura,  Ol^pio. 


ACTUS  IL   SCENA  V. 

OLYMPIO.  STALiyO. 
Ol.  Una  ^depol  opera  io  fiiirnum  calidum  ctfndlto 
Atque  ibi  torreto  m^  pro  pane  hibido, 
Hera,  quam  iatanc  operam  a  me  impetrea,  quod  pdatnlaa. 
Sr.  SalTi&s  sum!  salva  sp^s  eat,  ut  verba  aAdiol 
Ol.  Quid  it  me  vero  ifbertate  t^rriUal  ft 
Quin,  ai  tu  nolia  filiusqne  etiim  tuus, 
Vobis  invitis  itque  amborum  ingritila 
Uod  iibeiia  Ifber  possum  fieri. 
St.  Quid  isti&c  est?  quicum  litigas,  Oi^mptol 
Ol.  Cum  eidem,  qua  tu  admper.   St.  Cum  uxor^'  meal  19 

97.  Volg.  ipeeula  im  tariitu'ti  miAi,  psrum  eocto,  eilalo  loeo  nratro.  AlfM 

•X  Gniteri  et  Acldalll  conieciort.   Atqul  in  v.  rubidui  syHaSs  m  pradMksr,  sll 

Speeula  e  liabet  loogam.   Rud.  HI,  8,  3.  at  SUelu  2,  1,  77.  Qaaa  qote  aaiiihiS' 

Ua  nee  ep^la  etl,  fuai  ealuiem  of-  real  carripl,  la  vau.  adtUui  hilMtoSv 

ferat,  Vett.  epecula  in  eorti  rettat  mihi.  <ao4  valg.  v.  aa«.  tabau  liaaiM— i  l»- 

Codd.  epeeula  in  Mortiia  iunt  mihL  AJ.  gendum  ceaaaf:  miitrfo,  alva  peOaa  em 

epieula,  Seribendnm:  epeeula  in  eoriCet  Uermolaa  Barbara:  nudo,   L  a.  radl^ 

mihi.    Sertl  pro  sone,  a  nom.  torfi^,  acabro,  impolUa,  qualea  aim  paaas  bm 

qal  occurrU  Sc.  seq.  v.  28.  el  II,  7,  5.  bene  pkaii.   Addil  lameo,  alkaa  aceepiste 

Cf.  Prise,  lib.  VII.  Virg.  Georg.  IV.  165.  de  pane  bia  eocto.    Alque  ale  IsMorw 

28.  decoUatsitj  1.  c.  evanuerit,  fefei-  XX.  nf6tdttt  panie,   recoetue  at  rake- 

lerit  me.  Cf.  Capt.  Ill,  1,  37.  Cdd.  una  faeiui*  Est  ergo  nottram  Zwieback,  — 

I  boc  loco   scripium  exiiibeni.     Undo  Ruidue  de  pileo  legllor  apod  PUa.  B. 

quidam  a  colando  deduxere.  —  cutrttaai,  N.  18,  10. 

I.  e.  leclam,  Politer.   Cf.  Mil.  IV,  4,42.  5.  Sic  valg.  —  Vett.  Quid  ietae  mt 

Cic.  Tunc.  Ill,  19.    Sael.  Tib.  54.  hera  libertate  territae?  Camerarii  Uber: 

j4ct,  ii.  Sc.  r.    Prodit  Olympio  a  Quid  tu  mc  vera,  et  v.  ietae  naa  ^i- 

Cleoslraia,  quacum  adbuc  inius  loquiiar,  deniur  agnoscere  codicea.    Boia.  Quid 

declaraique  se  nulla  re  eo  posse  adigi,  in  me  vero  a  libertate  territae?  %eei 

01  cedat  Casinam  Cballno.    Laetatur  se-  interpreialur:  „terrliare  slve  absterrerc 

nex.    Sed  tamen  Olympio  queriiur,  sibl  alque  arcere  cnplsV^^    Sed  ninbaia  ersi, 

Iraiam  esse  omnem  faniiiiam.     Solatur  opinor,    Cleosirata    ex    meata  poeiae, 

earn  Sialino,  et  de  soriibus  bonum  even-  Olynipioneni,  si  persisteret  In  soo  coa- 

tam  ei  sibique  proniiiiit.  silio,  nunquam  llbertatem  ease  ■adaraa, 

1.  Und  operd  i.  e.  quod  alibi:  eddem  eoque  eum  terrltare  voluerat. 

operd.  xugleieh;  bic  fere  nosirnm:  e6ei»  6.  Vulg.  et  veil.     Quid  ei  tu  nelk, 

iowohl.    Veneris:  du  solht  mich  eben  Sed  Acidalius  lam  vidii,  legendan  em 

eo  gut  in  einen  OJcn  etecken  und  wie  Qam,  oi  habel  Bolblas. 

Zwieback  rostcn,  ala  von  mir  erlangen^  8.    I7na  Ii6e{/a ,   i.  a.  qaam  mhlat 

wae  du  begehrit.    Cf.  Baccb.  I,  1,  15.  preiio  date.    Libella  enim  dacUaa  pm 

III,  4,  26.    Capt.  II,  3,  99.  est  denarii.    Varro  de  I.  I.  lib.  V.  Ct 

9.  Restiiul  lectlonem  Vulg.  V.  C.  et  Pseud.  II,  2,  34.    Capt.  V,  9,  98.  €ti- 

Pall,  pro  pane  rubido,    qaam  Festus  las  enIm  est  aa  ab  hera  UbcrUM  vtl 

Cqoamquam  loca  carrspto)  Inlerpreiatur :  grails  adepiuraB,  Gaalnaa  aiaara. 


AOTCI  Of.    SOBVA  V. 


251 


Ox.  Qoam  M  ml  uioreml   Qaisi  Tenator  td  qaidem  es: 

Diei  itqae  noctlt  e6m  cane  aetatem  ^xigia. 

St,  Quid  afti  quid  loqaitur  iienm't   Ol.  Orat,  Absecrat^ 

Ne  C^inam  axorem  dicam.   St.  Qaid  to  p6stea1 

Ol.  Nef^Ti  enim  ipsi       conceaaun&m  lov^  15 

Si  is  m^cnm  oraret.    St.  Di  te  serrassiDt  milii! 

Ol.  [Nunc  in  fermento  t6ta  est:  ita  turg^t  mill!. 

St.  Bdep61  ego  iiiam  mddiam  disruptdm  Telim. 

Ol.  Credo  ^depol  esse,  siquidem  tu  frugl  bonae  es.] 

Verum  ^depoi  tua  mihi  ddiosa  est  amdtio:  20 

Inimfca  est  tna  uxor  mfbi,  inimicus  filius, 

Inimfci  familidres.    St.  Quid  id  ref^rt  tual 

Uniks  tibi  liic  dufki  prdpitius  sit  liipiter, 

Tb  istde  minutes  cdve  decs  floccif^ceris. 

Ol.  Nuga^  sunt  istae  mdgnae:  quasi  tu  n^scias,  25 

Repute  nt  emoridntur  humani  loves. 

8ic  tindem  si  tu  Idpiter  sis  emdrtuus, 

Qoom  ad  ddos  minores  r^ierit  regnt^m  tuom; 

Quis  mibi  subveniet  tdrgo  aut  capiti  aut  cruribusi 

8t.  Opinione  melius  res  tibi  habdt  tua,  M 

Si  hoc  impetramus,  M  ego  cum  Casind  cubem. 

Ol.  Non  h^rcle  opinor  pdsse:  ita  uxor  dcriter 

Tua  iiistat,  ne  mihi  ddtur.   St.  At  ego  sic  agam: 

Conikiam  sortis  in  sitellam  et  s6rtiar 

nU  a  Chalino.    iu  rem  natam  intdilego:  S5 

Nficteom  eat  vorsis  gUdiis  depugndrier. 

Ox.  Quid,  si  sors  aliter,  qudm  voles,  ev^neritl 

fir.  Bcaedice!  die  sum  frdtus;  decs  sperdbimus. 


11.  Quam  tu  mihi  uxor  em?  sc.  dlcls. 
Nm  SBim  iiz9r,  Bed  eanls  est,  tam- 
4«aiA  Heeaba  lUa.  Te  enim  aUatrare 
s^let. 

12.  Dit9  atque  noei€$.  Sic  Vett.  et 
Laaib.  com  valgafa.    Bothius:  Dic$  ao 

la.  Qiiirf  ait?  Sic  vett.  et  Pall.  5. 
—  Valf.  et  V.  C.  Quid  agU?  Dels 
TSll.  fuid  tecum  loquitur? 

1ft.  MeeMfli  oraret  J  I.  e.  q.  me  oraret. 
Cf.  Asia.  Ill,  8,  96.  SimlUler  OBculari 
emm  eUifuo  et  amare  cum  aliquo,  et 
flMBlaoiieai  facere  eum  aliquo.  De  qui- 
viae  ImL 

Ji9.  Credo  edepol  etse.  In  vett.  de* 
sift  V.  tfte.  Interpretatar  Lamb.  Ita  ease, 
■I  Mb.  Mlbl,  m  fatear,  suspeeiaa  to- 
tas  est  locaa  a  v.  17  —  19.  et  ob  dleilo- 
mmmi  iim  iwrget  mihi,  et  ob  Edepol  in 
tee  freSaetm  aeqaente  voeall,  et  ob 
IpMBi  lUiHl  ette,  pro  qao  poiioa  oei/e 
ttceadom  foiaset,  et  propter  inepta  Ilia: 
tAfMem  %m  frugi  bonae  et i  ai  ezlatl- 
MB|  afllaa  se  babitamm  Bomommj  si 


post  versam  16.  slatlm  aeqaalor  v.  20. 

Verum  edepol  etc. 

34.  Vett.  deo9  cave  ft,  —  Vulg.  cave 
deot  ft,  utl  V.  C.  atque  v.  cave  mono- 
syllabum,  oil  aaepe.   Vide  lod. 

27.  ti  iu  lupiier  stt  emortuue.  Sle 
et  odd.  et  vulg.  et  veil,  et  Lamb.  At 
Botbius  cum  Acldallo:  si  tu  lupiter  $ia 
mortuus.  Kibli  aulem  matandum,  pro- 
pter singularem  forslian  v.  lupiter  enan- 
clatlonem,  quae  et  b.  I.  et  alibi  vldetar 
obilnere  posse,  ut  quasi  conlractlm  sU 
pronunciandum.  V.  Pers.  5,  1,  3.  Poen. 
5,  4,  31. 

29.  Sic  vett.  et  vulg.  —  Botbios: 
iuhveniens  ex  V.  C.  e(  Pal.  1.  —  Al. 
cod.  Bubveniee.   AL  Quit  me  tubveniet. 

30.  Sle  vett.  —  Vulg.  habeat.  Goelf. 
ftobeanl.   Botb.  habeant  tuae. 

35.  Sic  valg.  —  Vett.  Ita  rem  natmm 
etfc  talenigo. 

36.  vor»i$  gladiie^  I.  e.  adversla,  la- 
fesils  gladlls,  aperto  beUo.  Deveaera 
•aim  ad  altimam  raUoaem.  Sle  v.  alt. 
coliofif  etgai't. 

dsns  ijpsrsftesnid.     81s  OsasSi 


252 


CA8INA. 


Ol.  Nod       istnc  Terbom  emfssim  titiTilHtio: 

Nam  omo^B  mortiles  dfg  soDt  freti;  add  tamen  4f 

Vidi  i^go  dia  freloa  aadpe  malioa  d^ipi. 

Bed  Uce  parnmper.    Ol.  Qufd  vial   Sr.  Eccnm  eifl  font 

Clialfnua  iniiia  cilm  siiella  el  adriibua. 

None  ntfa  €ollaiia  aff^oia  depn|[DAbimoa« 


ACTUS  n.   SCENA  VL 

CLEOSTRATA.    CHALINVS.   STALINO.  OLYMPIO. 

Cl.  FAce,  Chaline^  cdriiorem  md,  quid  meoa  Tir  m4  Telii. 
Cb.  file  edepol  viddre  ardeotem  te  ^xtra  porUm  Mdliam. 
Cl.  Crddo  ecaaior  vdlle.    Cm.  At  pol  ego  haud  crddo,  aed  ccrt6 

acio. 

St.  Pl^a  artificum  eat  mihi,  quam  rebar:  hdrloliim  banc  babed  doml. 
Quid,  ai  propliia  dttollamus  aigna,  eamuaque  dbviaml  ft 
Sdquere.  —  Quid  Toa  4|[itia1     Ch.  Adauot,  quae  impenfiali, 

dmoia : 

t!xoT^  aortea,  aftula,  atque  egomet.   Sr.  Te  i&no  adeat  plna,  qaam 

volo. 


OraleniB,  Gulielmos,  valgata,  Botblns. 
At  cdd.  el  veil,  el  Lamb,  deos  tperavi" 
mut,  at  saepe  in  cdd.  fuluram  acrlbitar. 
De  dloiione  cf.  Ciat.  2,  3,  52.  MU. 
4,  5,  10. 

39.  itiuc  verhum  I.  e.  q.  bind,  qaod 
dixtl.  —  emiisim  titivillitio.  Sic  vulg. 
—  Veil,  emptitem  tilivilitio.  Botliius 
emsi'm.  Tiiiviliiiuin,  ut  ait  Fesius,  nul- 
lias  slgnificalionls  est,  ut  apud  Graecos 
§XixvQi^  a%tv8a\\)6q.  Fulgeniius  auiem 
liaec  liabet:  lliivillliuni  dici  volueruiit  Ilia 
putrida,  quae  de  telis  cadunt.  Sensus 
est:  ego  nihili  facio  tianc  tuam  spem, 
qaam  in  diis  penis. 

42.  Vulg.  Tacc  parum.  Veil.  Tacc 
parumper.  Forlasse  Jegendum :  St !  tace 
parumpefj  ut  .S'(  elisum  fucrit  nomine 
Sialinonis.  Boitiius  et  liacc  Olymploni 
Iribult,  at  seqq.  quid  vis?  Sialinont; 
dein  Olymploni  liaec:  Rccum  —  torli- 
bus,  et  poslremum  demum  versum  S(a- 
linoni. 

Act,  II  Sc.  I'l.  Effcruniur  sorles. 
Vincit  Olymplo.  Senex  Cleoslratam  iubet 
nupiias  adornare.  —  Soriiilo  autem  lioc 
modo  (icbal.  liydria  erat  Ci^iiella)  aqua 
fere  plena.  In  earn  conUciebaniur  sorles, 
confeciae  ex  ligni  genere  graviore,  ne 
in  superlicie  innatarent,  fabae  fere  ma- 
gniludine.  C^^'^*  Luclani  Ilerrootim.  40.) 
Quarum  altera  uniiatis  liabebat  notam, 
altera  aliam.  Alieia  erat  OlympionIs, 
altera  Cliaiini,  celeram  flgaia  et  magol* 


Iodine  plane  pares  failer  ne.  Cleoitiaia 
manom  Inferl  In  hydriaai,  el  placninr  eer- 
tem,  qaam  prhnam  lellgerlc;  twm  prt- 
mlt;  atque  agneadtur  ease  Olarmplenb. 
De  aingulla  aoo  leeo  videblaon.  Cetemi 
de  Bortlbaa  iegendua  Cicero  de  divln.  II, 
41.  Liv.  25,  3.  Spnrtlan.  Airlan.  cap. 
2.  Lanprid.  Alex.  Be  v.  en  p.  14b  et  la- 
prlmis  Cic.  Fragm.  or.  pro  CorneUo.  Cf. 
not.  ad  V.  22. 

1.  £t  vulg.  el  veil.  Face,  Cftolfae, 
me  ctrtiorem,  Atqui  nomlnia  Chaliai 
ublque  media  produciiur:  erge  aal  poit- 
ponendum  me,  aut  omnlno  eiieiendam, 
qulppe  sine  qao  versus  pailter  beat 
conslet. 

2.  ardentem,  sc.  emortoam,  In  rtgo. 
Porta  Meiia  eadem  quae  Esqaillna  el 
Taurlna.  Per  earn  monai  efTerebantnr  la 
campum  EsquUlnum,  cf.  Donnt.  de  C.  R. 
I,  10.  Hor.  Epod.  5,  99.  Ibidem  et  laafl 
eranl.    Cf.  Pseud.  1,  3.    Mil.  If,  4,  6. 

3.  Lamblnus:  Credo  eea$tor  eeUe. 
Sed  et  vulg.  et  veit.  et  omnes  ilbii  mptl: 
Credo  ecaator  vcllet,  lldem  lamen 
nes:  Ai  pol  ego.  Ulrumqae  ana  oMl- 
nere  locum  nequii.  Quare  nut  pel  ezier- 
minanduui,  aut  legeudum,  qaod  Belbiu 
habet,  velle, 

4.  Et  vulg.  et  vett.  est  mi  quam  reter. 
Boibius:  mihi.  Forsan  tamen  nniiqaitas 
script um  erat:  Plu$  mi  artiJUmm  Cfl, 
quam  rebar, 

7,  Copuiam  alfue  Unmeriio  ekdt 
BoUiias. 


AOTUB  II.     SCBNA  VI. 


SfiS 


Ca.  TIbl  qoidem  edepol  fta  videtiir:  stfnialuB  ego  none  ttlm  tibi: 
F6dico  corealom:  ddsultucit  iam      meta.    St.  MasUgia  •••! 
Cl.  Tdce,  Chaline!     Ol.  Cdmprime  istum.     Cir.  Imo  fstum,  qui 

didicfl  dare.  10 
St.  Adpone  hie  sit^liam.   Sortie  cddo  miiii.    Animum  ad?6rtite. 
Atque  ego  censni  dba  te  posse  hoc  me  impetrare,  uxdr  mea, 
Cdsina  ut  uxor  mihi  dareiar,  €i  nunc  eiiam  cdnseo. 
Cl.  Tibi  daretnr  ilia?    St.  Mihi  enim.  —  Ah,  ndn  id  Toiui  dieere. 
Dum  mihi  Toiui,  huie  dixi;  atque  adeo,  diim  mihi  cupio,  p^r* 

peram  16 
limdudnm  hercle  fdbulor.    Cii.  Pol  tii  quidem;  atque  etiim  facia. 
St.  Hoie  ...  imo  herele  mihi  (vah  tandem  rddii  vix  Teram  in 

Tiam!)  ... 

Cx.  P^r  pol  aaepe  p^ccas.  St.  Ita  fit,  i&bi  quid  tantopere  ^xpetaa. 
te  uterque  t^o  pro  iure,  ego  dtque  hie,  oram^a  ...   Cl.  Quid 

eati 

St.  Dfeam  enim,  mea  mulaa:  de  istac  Cdaina  huie  noatro  Tfllieo  20 
Gritiam  fad^.    Ch.  At  pol  ego  n^que  facio,  neque  c^nseo. 
St.  Tum  igitur  ego  aortis  utrique  dividam.    Cl.  Quia  t^  vetatl 

9.  Volg.  Eo  dico,  ieoreulum  adsud.  11.  Volg.  appone.  Vett.  Depone. 
Ten.  Eo  auod  coreulum  a$tud,   Dousa   Iliad  cdd. 

MVDlt:  Ko^e  core.  Pro  a$iuda$cit^  12.  Velt.  hoc  mecum  impttrare.  — 
qaod  Lanb.  per  amlphrasin  dlclam  puiat  Anieqaam  Igtlur  soriitio  flat,  denuo  senex, 
pro  cmige/iMeil,  qala  melas  frlgas  facial,  orailoDO  ad  axorem  coDversa,  ad  ver- 
AddaUaa  malult:  osni/tot  sic  iam  ex  sam  oaque  21.  verbis  earn  compellere 
wuim.  V.  Infra  v.  62.  Cf.  Capl.  Ill,  4,  atqoe  commovere  atudel,  nt  cedai  albl 
104.    Diereetum^  eor  meum ,  t  oc  stis-  Caslnam. 

pemde  U:  Tu  tu$9ulta$;  ego  miter  vix  14.  Boihlua,  at  volg.,  ad  mihi  enim 
udeio  prae  formidine.  Inde  Salmaslua  algnDin  habet  inierrogandl.  Falao.  Nam 
6roa.  qoe  adtultaeeit  probaront,  et  pro  Mihi  enim  1.  e.  q.,  Mihi  enimveroy  et 
Eo  dieo  Bolb.  Fodico,  Bene.  Cf.  Baccb.   est  affirmanila. 

Ii  1,  80.   Animum  fodicant.  16.  Pol  tu  quidem  sc.  lamdadam  per- 

10.  Pro  ifore,  Cverbo  obsceni  sensDS,  peram  fabalarls,  atqoe  bercle  nunc  de- 
al daUtre  Aal.  IV,  4,  10.  Cf.  Ovid,  de  nuo  perperam  fabularis.  Hoc  enim  eat 
•rto  am.  I,  456.)  veit.  c/ore.  Bed  cfare  lllud  eiiam,  nosirum:  jeizt  nocA,  tmmer 
baa«lt  V.  C.  Camerarll  et  codex  Vat.  nocA,  wiederholt,  noch  mehr.  Porro 
Cf.  LIpalaa  Antlq.  Lect.  V,  1.  Celerom  lamdudum  est  i.  q.  modo  nunc,  vel 
Valgaia  et  Comprime  istum  irlboit  Cleo-  pauUo  ante  In  Plauto.  Secos  in  Te- 
itraiae,  aeqaenlla  aofem  tmo  —  dare  rentlo.  Cf.  Ampb.  II,  2,  68.  —  Vett. 
Olympionl,  at  ad  itfum  sit  IntelUgendus    Pol  id  iu  quidem, 

Dlymplo.  Bed  Is  lamen  nlbUdom  dixit.  19.  iuo  pro  iure,  quonlam  UbI  iaa  est 
Bine  Acldalloa:  Cle.  Tace,  Chaline.  in  bao  re  decidendi.  Nam  Caslna  erat 
Oa.  Cempr.  iitum.  Ca,  Imo  iatum  —  pecuUaris  oxoris.  Aiqae  sic  vett.  Lamb. 
imrOy  qaemadmodum  Botblus  babel.  Sed  Boib.  —  Vulg.  $uo  pro  ture,  nuUo 
itBt  dlstrlbaerls,  resldebit  incommodlias  senso.  —  Celerom  Botblus  aUam  boram 
lUqaa.  Undo  ego  exiailmem ,  Integrom  versuam  a  vs.  17  —  20  conslUait  or* 
reran  10  lltalam  esse  ab  allquo,  qui  dlnem. 

ibaeeai  aUqnld  vellet  inlerserere,  uti  21.  neque  facio  sc.  graUam  vobis; 
Bsllia  loela  aperte  factum  in  Plaato.  neque  censeo,  sc.  gratlam  vobIs  esse 
raai  reqolrebantor  baec  in  scenlcls  apod  faciendam,  li.  e.  concedendom  in  bae  re. 
reteren,  qao  frequentlus  convenlrent  spe-  Censere  enim  I.  e.  q.  raium  babere  all- 
laiarea.   PoasIt  lamen  salvus  esse  ver-  quid. 

al  Ula,  V.  7.  Te  uno  —  volo  irl-  22.  Valg.  Tum  ig.ego  $orii$  utrinque 
Malar  Olympionl,  delnde  Inlerloqaatur  t«m.  Cl.  Qui$  vetatr  Vett.  Tum  ig, 
laOaas,  inm:  Oh.  Mattipa.  St.  Taee,  ego  aortia  utrinque  mitiam,  Cl,  iam 
ZUaae.  Ca.  Comprime  tatuwL  Ol,  Imo  quia  vetat?  Quod  et  aMlro  et  rel  re- 
Hww  —  dare.  pagnat.    Nam  aortea  ab  Ipsla  aervia 


CA8IKA. 


Sr.  Optoaaai  atqne  aeqnteuiai  Mai  <Me,  im  UAm. 

PdfltreBO,  ti  illoc,  quod  Toluaui,  ^caiet,  gudAinw; 

8<n  •ecas,  patienor  anuut  a^aia.    Tene  aortte,  tcae: 

Vide,  quid  acripliim  cat.    Ol.  Lduoi.    Cjt.  laiqaaoi  eat,  qnia  bli 

priaa,  qoaoi  nilii  cat. 
Sr.  Aecipe  banc,  ais!    Cm,  Cede!    Maae:  naoa  Tdait  im  mealte 


Vfde,  M  qua  illic  loait  alia  adrtia  aob  aqoa.    Sr.  Ydrbcrc, 
Mdo*  te  eensea  dttel    >olla  eat:  habc  qoirton  ■■■■■^i 
Ol.  Qodd  boDum    atqoe   fdrtaDaloin   ait  mibi,    toom  sagate 

Baiom!  II 
Cir.  TM  qoiden  edepol,  cr^da^  CTeaict:  adH  pietatdaa  turn. 
Bed  nunedum:  Dum  ista  ait  populaa  adra  aat  abiegaa  €at  tnal 
Ol.  Qaid  ta  id  canal    Cb.  qism  eaiai  MtM,  m6  la 


Sr.  Edge!  —  Care!  —  Coniidtc  aortia 

£ccere. 

iDxor,  acqaa.  Ol.  Ndii  niori  crddcre.  Sr. 


fM  \m  kydrlaa  c«aikiul«r,  mmm 
Mh  SuUaMie;  oeqae  t.  Mi'lfa  agi  p«- 
■oi,  alii  babeat,  ia  alia  cailca 

Icctaai  ak  Laabiaa  aai  Caacraria.  Ctr- 
rapiaa  venas  est,  iia  cBcadaadaa,  ail 
caaaeaiaBeaa  leco,  ae  lector  larbatar, 
aai  Cabaa  coaUciai.  fuqae  feci,  aMitia 
dicidmm  pro  laai,  ei  proaoniae  te. 
Poasii  ei  sic:  Taai  igitmr  ego  utrique 
Morics  (dicidmm  cic.  De  oaial  aonhloae 
cf.  FragB.  Cic.  ex  oraiioae  pro  Coraello : 
Dum  taMlae  diribattur^  dum  sitella 
dtfertur^  dum  aequantur  forfes,  dum 
Mortiiio  Jit,,  etc  Unde  Acid,  aialuii 
diribam. 

25.  Teae  tortem^  tene.  Sic  %*ei(.  ei 
Lamb,  et  Douiia.  Nempe  Sialino  uiriqae 
dividii,  prius  lamen  OlympioDi.  Qaare 
posiea  queritar  Cbalious,  iniquum  esse, 
qood  illl  prios  dederii.  quam  sibi.  —  Al 
vulg.  7rnc  sortem  tibi,  ai  voluit  Acid. 

26.  I'tde  qvid  icriptum  cs(,  sc.  sis:iii 
la  tua  aarte.  Id  auiea  dicic  airiqae,  coa- 
%*er8B8  tamen  nagis  fone  ad  Olymploaea. 
lam  seqaeaila  edd.  sk:  Ol.  L'nitm.  Ch. 
Iniquum  esf,  quia  isti  prius  quam  miki 
att.  Atqao  vnam  recarrii  v.  27.  Umum 
aaiem  ei  cnim  saepius  maiaia  scribli 
Addalins,  qal  h.  I.  aallua  dnbtut  legere: 
Cb.  Kaiai  im'^ueai  ett,  qu.  Ego  tamea 
■Ibll  malo,  ideo  qaod  ci  versos  coaatare 
potest  ex  vulg.,  et  res  videiar  posiolare, 
at  saliem  alterias  sorils  signum  nomlao- 
lor  apectatoribas.  Respoadet  Igltar  Olyai- 
pia,  Vnum^  b.  o.  algauai  aameri  aoUa- 
da  (I)  In  aoa  scripiaai  esse.  Id  aall 
•Ibl  anlala   existimat   Cballnos,  quare 

qaad  IIU  prkoa  dedarit. 


fmim  itU  frin 


Calos  qaUeB 
■aai.    ranaaaa  lag. 
quam  miki  datu  csf, 

28l  I 'life  ae  qum  UUc 
fit  9uk  mquu.  Banla  p 
veierea,  aieBani  PctsdaaH 
^Ido  aoi.  ad  II,  4,  21.  — 
SBspleaiar  CbaUaaa,  Oaiatqae,  aa  Ita 
alia  aonia  astote  praepafata  ab  aialisMe 
la  araaa  all  coalecta,  slaiilla  OlympMi 
sorti,  Bl,  qaoB  daaa  Olyaplaab  aoitci 
lasiai,  00  facilias  lilo  vlacai. 

29.  Men"  te  ceases  ease.'  L  e.  Ben 
lai  simiJem  b.  e.  furem  ac  aobdolsa 
e»se  ceases? 

30.  lam  asiaat  aterqae  acnraa,  ssrtes 
la  ornam  conleciarl.  Vola  ergo  Mt 
Olympio.  Ia  boc  omnI  aoJem  loco  rarii 
persoaamm  aomioa  leguatar  la  edd. 

32.  populna  out  abiegna^  b.  e.  ex 
levlore  llgnl  geaere.  Nam  aortes  ex 
robore  erant,  aui  simlll  ligao,  at  iaai- 
tarent  In  saporflcio  aquae.  Ct  Cic  4» 
Divla.  11,  41. 

84.  Euge  ozcUanika  aat,  at  ad  m 
properaatis;  case  mlaiianibi  tcrfaaiisqat, 
BO  pergai  Cbaliaas  obleciioBea  facorc.  — 
hue.  Post  boc  verboai  cafkaadl  saHi 
aorvl  coalicore  aorlaa  uiriaqaa  la  sbtl- 
Um.  icaqae  addit:  fccere,  b.  a.  Ccet. 
coaieciao  suat,  lataa  aaai.  Ddado  M 
Bxorem  coaversus: 

36.  £/xor,  mequOf  ae.  aariaa.  Aaqaut 
aaiem  bic  eat:  coBiurbare,  aa  pamW 
aat  she  dlscaral  aat  aleetla  allqaa  M; 
qaomadmodom  apad  noa  qaaqae  lefl  »t- 
aolet.  Quae  aaiem  noqaomt  dlsctfal, 
acqaa  sont.   Confer  locaai  ax  ClciMi 


ACTVI  11.    SCBNA  VI. 


SS6 


Ol.  Crtfdo  hercle,  htfdie  d^votablt  •tfrtis,  si  attlgerit.  Sr.  Tace. 
Ol.  T^eo.    Deoa  quaeso         C/r.  t}i  quidem.ta  hodid  canem  et 

furcdm  feras. 

Ol.  Hihi      aortiiio  eT^niat    C/r.  Ut  quidem,  hdrcle,  pedibua 

p^ndeas. 

Ol.  At,  tu  ut  oculos  ^muDgare  ex  c^pite  per  Dasiiin  tuoa. 
Ca.  Quid  timeal  pardtnm  oportei  ^sse  iam  —  laqueum  tibi.  40 
Oim  P^riiali!   Sr.  Aniniani  ad?6rtiie  ambo.  Ol.  TAceo.  Sr.  Nunc 

tu,  Cledsirata, 

Ne  ik  me  memorea  mdlilioae  de  hdc  re  factum ,  aut  ai&apieea: 
Tlbi  permitio;  tiite  aorti.    Ol.  Pdrdls  me!    C/r.  Lucrt&m  fiicit. 
Cl.  B^ne  faeia*   Cm.  Deoa  qua^ao,  ut  tua  aora     aiiella  eflttgerit 
Ol.  AIb'  tnl  quia  tute  ^a  fugiiivua,  dmuea  te  imitari  cupial  46 
dAwm  tua  quidem  kta,  aicut  H^rculda  pra^icant 

et  vett.  et  cdd.  PaU.  amaho.  mod  coda. 
MeureU  tt  ParislnaB,  moneate  Gratere 

Sospp.  8,  11.  SlmUUer  v.  84  TBlg* 
0111160,  veti.  amho  iMbeaf. 

42.  Ex  hoc  versa  dare  prodlt,  aeneM 
ab  lolUo  qaidem  loealsse  Cleoatrataai 
aeqaare,  postea  vero,  fortmese  Urn  t. 
86  In  fine,  Ipsum  opas  perfedsse,  Im- 
primis Ob  metum  illam,  posse  flerl,  at 
ilia  devoiaret  sortes. 

49.  Perdii  me,  sc.  qood  Cieostrataai 
labes  soriirl.  Nam  ea  sorteai  mihl  ad- 
vorsam  proferet,  non  meam.  —  luemm 
facU.  Alio  sensa  ceplt  verbum  perdit 
me,  quasi  dixerit:  amitiis  me.  Hlnc  alt: 
Slalino  lucram  fadt,  cam  te  perdlt.  Ta 
eoim  nlhili  es  et  neqoam.  Quasi,  si  qals 
perdat  lusslm  aut  dentiom  dolorem,  lu- 
crum eo  facial. 

44.  J^ene  faei$,  sc.  quod  mlbl  sortl- 
tlonem  permkiils.  Haec  eobn  ad  Stall- 
nonem  alt.  —  cffugerit,  h,  e.  oon  am- 
pUus  Insit  in  siiella,  perlerit  ex  slfella, 
dlsparuerit,  ne  Cleosiraia  earn  proferro 
possil. 

45.  Quia  tttfe  es  fvg.  Sle  veit.  et 
Botli.  —  Vulg.  quia  iu  ea  fugiiitnu. 
Fuglilvl  enlm  vooabantur  servl,  qal  aa- 
fugerant  ab  berls. 

46.  Voig.  Utinam  iua  quidem  ^  §ieui 
HercuUia  praedieant  Quondooi  pro^o- 
lif,  tela  m  wrUendo  sort  deU^erO. 
Vett  Sed  utinam  tua  eie.  at  vnlg.  — 
Beta,  aoatram.  Heroilel  progaail  aaat 
^HqaxUioi  naldeg  qoi  ceatles  legootor 
In  Bariplde.  De  borum  autem  sortlUene 
facta  legliur  apod  Pausanlam  llbro  fV. 
la  Messealcis  cap.  8.  his  fere  ver- 
bis: KQiCtpovtijg  61  {ysvie^ai  ya^  ol 

riiv  MBaofjplttv  Mmnmg  /uoi^oo) 
Tijfjtivov  dfirffi,  «al  na^tCKtvaafUpog 
Tovroy,  T9>  nlfjlfip  dndeo  iwinat.  Tn- 
fi9PPs        ilg  4S^lap^   cvovroa  la 


sapra  ad  v.  22  iaudatom.  Interpreies  In 
risipUd  re  adrum  qoanlnm  haeserunU  — 
Naii  tur.  crmfere.  Sic  cdd.  et  vett.  et 
iolfe.  —  Valf.  Naiim. 

Se.  deootabiL  Sic  vulg.  1.  e.  sortea 
Dffla  piocailonlbaa  obllgablf,  fasclnablt. 
ITatt.  denarahU. 

sr.  Dco9  quaeao.  Pergere  enlm  vult 
a  Tolls  sBsclplendla  ante  sortltlonem. 
lafor  haoe  aalem  sortes  aeqnare  conii- 
UMI  Cleostrata.  —  coaem,  vine  nil  ferret 
psua,  at  et  furea,  node  fureifer,  — 
M  pro  valg.  ouaem  vett.  comtiai. 

to.  M  tu  ut.  Slo  vett.  et  Parens.  — 
ralg.  OBI.  ut, 

40.  Haec  el  In  vulg.  et  vett.  conll- 
laaalnr  OlymplonI;  Boiblus  Challno  irl- 
«U,  alll  allter  in  hoc  omnI  loco  perso- 

dlstribuunt.  BIlhi  nondum 
Uquldum  perducta  esse  vkden- 
ar.  Priaiam  enlm  quid  sibk  vult  iUud: 
Jfuid  liaief?  Oelnde  exlsllmem  requlri 
~l,  quo  signlieetnr,  sortes  lam  sails 
aeqaataa  dve  a  Cleostrata,  slve 
qaod  vldelur  latere  In  verbis: 
tmrmimm  opart€t  esse  torn,  interpretum 
expUcull.  Fortasse  Chall- 
Quid  iimu?  —  esse  torn 
MM  ai  Olymplonem  loquitur,  sed  ad 
Stooairaiaai,  aones  adliuc  aequaniem; 
a  2a.  kab0  quietum  oatmam,  et  v. 
•  fM  aaiai  melao,  et  36  kabe  om'- 
Dolade  addit:  eporfet  ioai 
so.  vaa,  sea  noutro  ad- 
pro  porvtas  sortes.  Quo  tamen 
,  oolerlier  so  eoavertlt  ad  Olympl- 
,  ol  addlt  —  lo^eaai  tibi^  quo 
fkUurum  esse  ut  Ule  In  soril- 
aao  doeldat.  Ipse  vincal.  Contra  Olyn- 
la,  all  vaa  parainm  vMet,  regerU  IIU: 
mmU^  h.  o.  Imo  naac  siailm  apparebit, 
I  lafolklaaiaam  esse  mortallom. 

41.  Pro  M>a,  qioa  BoUduai  el  valg. 


S56 


CASINA. 


Qa6ndani  prognatto,  in  sorticfDdo  ton  deUcaerIt 

Ca,  Tu,  i&t  liquescas  ipse,  actntom  yirgia  calefacUbere. 

Sr.  II6c  age,  sia,  Ol^mpio!    Ol.  Si  hie  iiileratua  ainat 

St.  Qu6d  booum  aiqae  fdrtunatam  mfhi  ait  ••••    Ox.  lU  ii 

mihi.  50 
Cir.  N6d!    Ol,  \mo  liercie!    €h.  Im6  mihi  herele!    St.  Hie  rfn- 

cet;  tu  vivi^a  miaer. 
Pra&ide  oa  tu  ilii  hddie!     Age!   ecquid  fi'il     Cl.  Ne  obiexii 

maDuiD ! 

Ol.  CtfrnpreaaaD*  paima,  an'  porrecta,  f<Srio1    Sr.  Age,  ut  lis. 

Ol.  Il^m  libi! 

Cl.  Quid  tibi  istnnc  tdciio  eati    Ol.  Quia  Iiipiter  iuaaft  meua. 
Vl.  ¥M  malam  lu  ilii  ruraum.  Ol.  Peril,  piiignia  caedor,  Ii&piter!  55 
Sr.  Quid  tibi  Uctio  htune  furitl    Ch.  Quia  i^aait  haee  fund  nea. 
Sr.  Piiiundum  est,  siquidfSm  me  vivo  Uxor  iroperium  dxhibet. 
Cl,  Tam  huic  ioqui  lict^re  oporiet,  quam  iati.    Ol.  Cut  om^n  milii 
Yftuperail    Sr.  Maid,  Clialine,  tibi  cavendum  cdnaeo. 
Ch.  Tdmperi,  poatquam  dppugnatum  eat  da!   Sr.  Age,  uxor,  muac 

lam  M 
Sdrti.   Voa  adTdriite  animum.    Pra^be  tu.    Ol.  Ubi  aim,  ndacia. 
P($ril,  cor  tinedsum,  opinor,  hdbeo:  iamduddm  aalitj 


Ctooi^HOv  naidavnal  K(fia(p6vT0v  xovg 
ndlovQj  ini  dittQtintvots  fioiQuv  dvai" 
Qtla^ai  rrjg  x<6oag  nQOcdgovg^  onoti- 
Q1DV  av  nalog  uvtX&jj  ngoTiffov.  Tovg 
fuv  dif  ndlovg  6  Trjfitvog  intnolrjxo 
aiKPOxtqovg'  dU,u  tijg  (itv  'jQiaxobi^' 
fiov  naicl^  ^HQdg  and  'jXiov,  Kqt' 
a<p6vzi]  de  oitTtjg  nvgr  o  tb  dfj  tav 
'AQiOTodrjfiov  naidcov  Ttulog  xftTf'njxro, 
%ai  6  KQta(p6vTr,g  ovtco  Xux^ov^  ytjv 
atQfiTcei  Tt)v  Mtaarjviav.  —  Celerum 
versus  a  Boiliio  conslituloH  hI  mihi  ar- 
ridere  dicani,  nieniiar.  DiNpIicet  inprl- 
mls:  tua  quidem  ista,  quia  rcj  ista 
opus  esi  in  apodosl.  — «  delicuerit  a  de- 
liqueo ,  deliquesco. 

49.  Hoc  age,  h.  e.  altende  ad  rem, 
ad  sorUtloneni.  Cf.  Asin.  prol.  I.  —  hie 
Utteratutj  ut  alias:  homo  triam  liilera- 
rum,  i.  e.  fur.  Cf.  Aul.  II.  4,  46.  Alii 
4e  noiis  lilerarum  inusiis  explicant,  alii 
de  virgarom  plagls,  ut  Pseud.  I,  5,  131. 
Qua$i  cum  in  libro  scribunlur  calamo 
liierac,  Stilia  me  totum  utque  ulmeis 
eoHBcribito.  Sed  prior  ratio  praeferenda 
videiur. 

52.  Vraccide  oa^  I.  e.  pugno  caede  in 
08.  hodie  invpte  addiium.  yigc,  ecquid 
fit  dictum  putaiit  ad  Olympioiiemf  ut  sit 
exhoriaiio  ad  ferieiidum  Chalinum ;  verba 
auiem  Cleosiratae  iN>  o6icxi8  manum  ad 
eundem  Olymp.  dicta  putant,  dchorta- 
mento,  ne  feriat.  Mihi  tamen  yifrc  ecquid 
fit  potioa  ad  negotium  soriiiionis  perti* 


nere  vMenlar;  qaac  dom  alt  aaiMZ,  piat 
eupldlne  manum  ipto  admovet  nniae, 
pedimenloqoe  eat  Cleoairaiaa.  Quart  iUa 
ait:  i\>  obiexi$  manum ^  noU  mlhi  tbU- 
cere  manum  laam  admolam  orlicle  hj- 
driae.  Both.  Cave  obiexU  m.  YeiL  af 
oblexis  m.  at  V.  C. 

59.  Campretsat  L  e.  pogno.  pcrrtdtt 
I.  e.  manu  expllcaia,  aperla. 

55.  Bothiua  omisit  fu.  At  pronoBca 
HU  monosyllabum. 

56.  fuvit.  Sic  legendam  eb  nttniB. 
haec  sc.  Cleostraia. 

57.  Sic  vett.  —  Vulg.  me  vivo  M 
uxor.  cr.  V.  60.  Rxkibcre  aoiem  imr 
perium  ait,  uii  alibi  imperium  inkibere, 
h.  e.  exercere,  legliur.  Stich.  5,  4,  l& 
Liv.  Ill,  50.  dn. 

59.  In  veti.  deeat  malo. 

60.  (cmpcn  1.  e.  aero  lubes  hoe.  tern- 
peri  auiem  Ironice  dlcfum ;  proprie  eain 
est :  mature.  Simllem  locom  cf.  AaU  il'i 
3,  6.  Temperi^  poetqnam  implevitii 
futti  fittorum  caput.  —  Vetl.  et  wig* 
age  uxor  mca  nunc  lom. 

61.  Praebe  Cu,  sc.  atteUam.  Tiri 
antem  dicat,  non  aaila  liquet.  Foriasft 
teniu  alicui,  mniae  peraonae,  qtalef 
plures  aderant  praeter  agentea.  CttertB 
Pistor  malnit  leg! :  Prae  metu  ubi  mm 
nescio* 

63.  cor  lienoium,  81c  oasnea  codd.  et 
edd.,  atque  Lambinua  ezpUcat:  qoasl 
morbo  lienia  affectum.  ^Nam  qaevad- 
modum  lien  aiaie  aHftctua  aedilimieaiy  » 


Actus  II.   Scbna  VII. 


94  labore  pectus  tiindit    Cl.  T^neo  sortem.   Sr.  EtUr  foras! 
Cb.  lAmne  mortui&s  esl     Ol.  Ostende!  —  Mea  dst.    Ca.  Mala 

crux  ea  ^st  quidem. 
Cz.  Victua  ea,  Challne!  Sr.  Turn  noa  d^mam  viTere,  Ol^mpio,  65 
Bai&deo.    Ol.  PieUte  factum  est  mea  dtque  maiorum  meilii]. 
St.  fntro  abi,  uxor,  Atque  adorna  nuptias.    Cl,  Faciam  tt  iubes. 
Sr.  Sdn  tu,  rnri  ^sse  ad  Tillam  Idnge  quo  ducdtl    Cl.  Scio. 
Sr.  Intro  abi  e(,  qnamquam  hdc  tibi  aegre  eat,  timen  fac  adcu- 

r^s.    Cl.  Licet. 

Sr.  Eamua  noa  qaoque  fatro;  hortemur,  ut  properent    Ol.  Norh 

quid  mororl  fO 
Sim  praeaente  hoc  plAra  rerba  [fieri]  non  desidero. 


ACTUS  U.   SCENA  VII. 


CHARiyUS. 

H  ntoc  me  suspendim,  meam  operam  iiiseriin, 

Bt  pra^ter  operam  r^stim  sumtifi^erim, 

Bt  m^ia  inimicia  vdluptatem  creAverim. 

I^nid  6pu8  est,  qui  sic  mtfrtuus  equid^m  tameni 

Borii  aum  victua;  CAsioa  nubet  Tillico. 

Atqae  id  non  tarn  aegre  eat  iAm,  vicisse  Wliicum, 

Quam,  id  ^xpetivisse  dpere  tam  magn6  senem, 

Ne  ea  mihi  daretur,  itque  ut  iili  nuberet. 

DC  iUe  trepidabat,  ti  featinabit  miser, 

Dl  aikbaultabat,  pdatquam  yicit  Tiiiicus! 


10 


•It  la  Merest  ore  O,  2, 14.)  quadsniBiodo 
faeitf  et  oeeupat  praecordia^  lia  cor, 
■f*  el  BMla  contarbatum,  sasaillt  et  tre- 
pMat.**  Qwm  eentuB  nnUum  ease,  vbc 
fBlaauaai  negaveril.  AiU  ergo  maluere: 
flneMiifli,  quod  non  dubiiavU  Plaoiom 
neripalaae  Hadrian.  lunlus.  Ezplicult  ta- 
■m:  qnaal  Ikaela  erosum.  Male.  Potlus 
Mr  Ipaoai  qaaal  Unea  est  In  ligno,  ac 
de  labm  pectna  londlt,  ut  ilneae  faclani. 
—  i&mdudum^  L  e.  mode  aaUre  coepll. 
aaltt  aniem  de  cerdla  pulaailone  vebe- 
■cailorl  aelemne  vocabulam.   Cf.  v.  9. 

64.  aiola  enur  ea  e$i  quidem^  ac.  ea 
nan  alSL  8k  auiem  valg.  Manu  acripti 
Mmb:  mala  crueia$  eti  quidem,  qoaai 
pre  emciftoJ ,  nt  .$aiia$  pro  $atieta$, 

0S.  Volg.  el  vett.  turn  noa  diu  vi- 
vera,  01.  Bollilaa  demum. 

6Sm  rmri  ease  ad  villam  1.  q.  d.,  lo- 
tam  aablntelUge ,  quo  Olymplo  nzorem 


71.  Adled  Jleri  ex  Camerario,  quod 
laoaen  nnaplam  In  eodd.  legitur,  nec  babet 
volg.  aat  veit.  Bollilns  cum  vulg.  bnuc 
i  (rlboUi  vetL  OlympionU 


jicT.  11.  Sc.  VIL  Solua  reatat  Cba- 
llnns.  Querltur,  quod  In  aorililone  ezcl- 
derlt.  Suspicatur  aliquid  de  aniore  aenia. 
IgUur,  quonlam  audit  aperirl  forea,  oc- 
GuUat  ae,  ut  auacullel  inter  ae  collo- 
quentes. 

1.  meom  operam  luserim^  1.  e.  Ina- 
nem  operam  aumaerlm,  ac.  quippe  qnl 
lam  aim  mortuoa.   V.  va.  4» 

4.  Vulg.  et  vett.  Quid  opu$  esC,  qui 
nc  mortuus?  equidem  tamen  Sorti  gum 
viciuM.  Com.  n.  v,  quod  Lamblnpa  ale 
Inlerpretatur:  „aul  dolorla  aolatlum  quae- 
rlt  bulnsmodi:  quamvls  vlctusalm,  lamen 
aorti  aum  vidua,  1.  e.  non  culpa  mea, 
aed  fortuna.  Vel  sic:  nihllo  mlaua  ta- 
men, alve  me  auapendam  alve  non,  ma- 
gnum eat  boc  malum,  quod  mibi  accldlt. 
Sorte  victua  aum,  atque  Caalna  nubel 
non  mlbl,  aed  vUllco.'*  Botnius  cum 
Acldalio  ale  Inlerpungll  et  legli:  Quid 
opus  est,  qui  tic  mortuuM  quidem 
tamcn?  Sorti  Bum  victut,  C.  eUc.  Jgo 
relineudum  cenaul  equidem.  In  Inler- 
puacUone  Idem  Acldallum  aecutaa. 

17 


258 


CA8INA. 


Attdt,  concedam  hac:  at&dio  aperirf  foria. 
Mihi  b^neroleDiea  dtqiie  amlcl  pr6deont 
Ilioc      iosidiia  htece  ego  ioaidida  dabo. 


ACTUS  II.    SCENA  VIH. 

OLIMPIO.    STALiyO.  CHALINU8. 
Ol,  Sine  iii6do  rua  Teniat:  (^go  temittam  ad  virum 
Cum  fikm  in  urbem,  timqiiani  carbonMum. 
St,  Ita  fieri  oporiet.    Ol.  FActum  et  caratlim  dabo. 
St.  Voiuf  ChalinuiD,  af  domi  eaael,  mfttere 
Tecum  dpsooaium:  ut  (^iiam  in  moerore  inauper  5 
Inimko  noatro  mfaeriaro  banc  adiikngerem. 
Ch.  Recc^aim  dabo  me  ad  pdrietem;  imitabdr  nepam: 
Captdndnat  borum  ciducuium  aermd  mibi: 
Nam  ill6rum  me  alter  crucial,  alter  mAcerat. 
At  c4ndidatu8  c^dit  hie  maatigia,  W 
Stimui6rum  iocuii.    Prdtoilo  mortc^m  mibi: 
Certum  t^at,  bunc  Achcruntem  praemittim  priua. 
Ol,  Ut  tibi  ego  ioTeotua  aum  6baequena!   Quod  mAxome 
Cupic^baa,  eiua  c6piam  feci  tibi: 

Erit  hddie  tecum,  qu6d  amaa,  clam  uxor^m.    Sr.  Tace.  U 

Ita  m^  di  bene  ament,  id  ego  vix  reprim6  labra, 

Ob  iatdnc  rem,  quin  te  dedaculer,  Toluptia  meal 

Ch.  Quid?  dedsculerl  quae  rda  eati  quae  Toluptis  tual 

Ol,  Ecqufd  amag  nunc  mel   Sr.  Imo  tSdepol  me  qaam  .M  miaaa. 

Licdtne  amplecti  t(!1    Ch.  Qnidi  amplectil    Ol.  Licet.  M 

St.  Ut,  quia  te  tango,  mdi  mibi  Tideor  iingere! 

Ch.  EfTddere  bic  credo  v6it  Teaicam  WUico. 

12.  Vulg.  /oref   Mihi  benevolentii.  Sed  et  qui  carbones  balulabaiH ,  al  M 
atque  a  me  prodeunt.  Vett.  fores  Mihi  rem  Aircam  In  tergo  gerebaat. 
benevolenti,  adque  illi  ad  me  prodeunt,  7.  Sic  Fest.  el  Nonlos  v.  Stpa  bne 
Ego  non  dubltavi,  Gullelml  emendationem  locum  cirant.  —  Volg.  et  \'6U.  fcceiita 
reclpere,  qui  aic  cenaet:  foret,    Mihi  eedam  ad  par. 

benevolentea  atque  ameci  prodeunt.  Nam  10.  canaidatui^  1.  e.  vUlleus;  la  eala 

ameci  ab  aniiquis^  ut  alt  Featns,  et  per  candidatus  erat  libertaila,  Ideoqve  cn- 

e  literam  proferebatur,  dlda  veste  coronatusqoe  Incedebat.  Cf> 

13.  Vnlg.  Ilic  ex  tnt.   Vett.  et  Botb.  IV,  I,  9.  cedit  pro  Incedlt. 

nine  ex  ina.  1 1 .  prof otfo,  I.  e.  profero,  praeratlfat. 

yicT.  II.  Sc.  nil.  Prodeunt  laeti  Cf.  ni,  5,  60.  C-^.)  Neque  viimm  wri 
Inter  se  senex  cum  vUlIco,  declaraique  in  crastinum  tinet  protoiU.  Ct  Lacr. 
Stalino  OlympionI,  apud  victnum  suom  V,  310.  Fati  protolUre  fines, 
Alceslmum  slbl  locum  esse  paraiuro,  quo  18.  Sic  vett.  —  Volg.  oolvpfot  quat 
deducatur  Caslnaf  elua  auiem  uxorem  ab  tua.  Botblua  ex  Meoralo:  Qmid?  df- 
aua  ad  ae  vocandam  esse,  at  luvet  In  Bculere?  quae  re$?  quae  volupioM  t99? 
nuptUa  apparandla.  Delnde  argento  dato  Diciio  quae  ret?  aaeplaa  obvia,  alga.  I 
opsonatnm  eum  mlttlt.  Cballnus  aufem,  q.  quid  boc  albl  volt?  ae  plenuiqae  e^ 
baec  omnia  ausculiana,  certlor  fit  de  omittltur.  Cf.  Aaln.  II,  4,  71. 
aenls  amore,  et  macbinam  utrique  fabrl-  20.  Sic  vett.  —  Vulg.  Qiitii,  maple- 
care  aggredlior.  eli  Ueet?  nl  non  Interioquator  Olya^ 

1.  rua  veniat^  sc.  Cballnus.  Cf.  v.  56. 

2.  cum  furca.  Furca  erat  poena  fu-  22.  Hk  vs.  In  vett.  aopra  legllor  past 
racum  aorvorooi,  undo  fureiferi  dictl.  v.  18.  hla  verbia:  Rffodere  kertU  hit 


Actus  11.   Scena  Vlll. 


)l.  Ultr6  te,  amator!  Apage  te  a  dorud  meo! 

Jh.  Ilodie  h^rcle,  opioor,  hi  conturbabdnt  pedes. 

olet  hfc  barbatos  aioe  aectari  aenex.  26 

IluG  eat,  illuc,  qn6d  hic  htinc  fecit  villicum; 

!t  it^m  me  pridem^  qiiom      advorsum  ?^aeraiii, 

'Acere  itriensem  v61uerat  sub  iinua. 

>L.  Ut  tfbi  morigerua  hddie,  ut  Toluptati  fui! 

rr.  Ut  tibi,  dum  vlTam,  b^oe  Telim  plus  quim  mihi!  30 

ft  ego  hddie  CaslDam  dedaculaborl  ^t  mihi 

iooa  millta  faeiam  cl4m  meam  uxorem!    Ca.  Attatae, 

fuoc  pdi  ego  demiira  id  r^ctam  redii  a^mitam: 

[ic  fpsua  Qiainam  d^perit:  habed  viroa. 

rr.  lam  herdb  dmpiexari,  lam  daculari  g^atio.  25 

>L,  Sine  prfna  dediici.    Quid,  malum,  properdal    Sr.  Ano. 

fL.  At  odn  opioor  fieri  hoc  poaae  hodid.    St.  Foteat, 

i  qiiidem  craa  censea  pdese  te  mitti'  mann. 

'H,  Eoirar^ro  hue  aurea  mdge  aunt  adhibeodad  mihi: 

im  ego  uno  in  aaltu  li^pide  aproa  capiim  duoa.  4§ 

*r.  Apud  huDG  aodalem  meum  dtque  viciniim  luihi 

locua  dat  paratus;  di  ego  amorem  omodm  meum 

loDcrddui;  is  mihi  ad  iocum  dixit  dare. 

^L,  Quid  diua  uxorl  ubi  eritl    St.  Lepide  r^peri: 

lem  uxdr  vocabit  h^c  eam  ad  ae  io  niliptiaa,  45 

U  hie  ait  aecum,  ae  ddiuvet,  aeciim  cubet. 

Sg»  idaai,  et  dixit  ad  facturam  uxdr  mea; 

lla  hie  eubabit,  ti>  aberit,  fax6,  domo; 

'u  rda  Qxorem  dticea;  id  nia  hdc  erit, 

*aBtiaper  dum  ego  cum  Cdaina  faciam  ndptiaa.  SO 

Hoc  tu  inie  lucem  rua  craa  duces  pdstea. 

atin'  datute?   Ol.  Docte!    Ch.  Ago  modo,  fabric^mioi! 

lalo  hdrcle  Tostro  tAm  Torsuti  vi'vitis! 

fr.  Scin',  quid  ounc  faciasi    Ol.  Ldquere.  St,  Tene  maradpium: 
M  dtque  opaooa!  prdperai    Sed  lepidd  ¥oio:  55 
loUieulaa  eaeaa,  dt  ipsa  moliicula  dat.    Ol.  Licet 
*T.  Emitd  aepiolaa,  Idpadaa,  lolligAncuiaa, 

■ft  crtdo  acMcam  vilUcOf  qaemadmo-  opin«r  veriaai  24  |N>st  v.  30  coUocan* 
■a  el  volf.  qsaa  tiMea  oam  eo  loco   dum,  uti  babent  veil. 

qaa  apad  nta  toa^ior.   Ceierum      84.  Vulg.  hice. 
PotIm  vMelur.  27.  Kt  item.   Valg.  eC  idem  am. 

M»  Daplkcen  Me  Mrvanl  veil.  lectio-      84.  habeo  eirot.    Veil.  St.  abeo  nif. 
la:  I7/tro  Io  amator,  apage  te  a  me      38.  Volt  te  posto  emitti  manu, 
M  tie  wide  9  -dpmge  ie  a  deno  meo,      43.  Coneredui.    8lc  V.  C.  vaJg.  et 
ha.  IUm  eel^  tllme^  quod  kic  —  eub   veil.  —  Lamb.  Concredidi, 
Mia.  DoMe  babent  vso.  29,  80.  Turn      46.  VeU.  ae  adiutet, 
mmmz  Hedie  kereie  opinor  ie  coutur^      48.  Sic  viUg.  —  Vetl.  ei  vir  abierU 
tkH  peiee;  SoUi  hie  barbatoe  sane  faxOy  Boib.  eed  vir  faxo  aberit  domo, 
dflri  aener  «croo.    Utl  aoa  dedlmus,      62.  BolJi.  Satin'  aetu  ?  e.  coaL  Nomr. 
lAMnrll  Caaerafloo.    Ceierum  ego  in   V.  C. 

a  aval  loee  molta  suppooiia  oerlusquo  55.  Slo  volt,  ot  V.  C.  et  Ootb.  — 
aa  aUe  qaaa  a  Plaalo  lUaia  ousplcor,  Vulg.  cam  PelL  3.  o6tonia  propera, 
liirtaaao  a  veraa  10  aequo  ad  28   Opeona  I.  e.  eaie  opsonla. 

nmcIaaaL  GeaaiMim  laaoa      67*  apiaiae,  L  e.  jj^jrvaa  lopiaa,  pi- 


CASINA. 


Horddias.    Ch.  Imo  IHiicelaa,  %i  gapfa. 

St.  Soleds.    Ca.  Qui,  quaeao,  p6tiua,  qaam  8culp6aeat, 

Qiiibiia  bdtuatur  tfbi  oa,  aenex  nequfaaomel  60 

Ol,  Yio'  Ifngulacasi    St.  Quid  opua,  quaudo  mAt  domi  eati 

Ea  Kngulaca  eat  odbia:  nam  DuoquAm  tacet. 

Ol.  In  x€  praeaenti  ex  c6pia  piacAria 

Conatilere,  quid  emam,  opdrtet.    St.  Aequom  oria:  ftbi! 

Argdnio  parci  n61o;  opaonato  Ampliter.  iS 

Nam  mfhi  vicino  hoc  ^liam  convento  opua, 

Ul,  qudd  mandavf,  ci&ret.    Ol.  lamne  abcdl    Sr.  Volo. 

Oh.  Tribua  n6n  condnci  pdaaim  liberUtibua, 

Quin  ^go  illis  hodle  cdmparem  magnum  malom, 

Quinque  hdnc  omnem  rem  m^e  herae  iam  ficito  p^M■L  H 

Manufdato  teneo  in  ndxia  inimicda  meoa. 

Sed  af  nunc  facere  T6lt  hera  officiikra  anom, 

Noatra  dmnia  lia  eat:  pi&lcre  praevortdr  viroa. 

Noatro  dmine  it  di^:  iam  Ticti  Wcimua. 

Ibo  fntro,  ut  id,  quod  dlina  condiWt  cocua,  IS 
Ego  nunc  Ticiasim  nt  iiio  pacto  cdndiam: 
Quoique  id  paratum  eat,  i&t  paratum  nd  aiet, 
Sitque  ei  paratum,  qudd  paratum  ndn  erat. 


scls  genatt  noUssimnm.  lepadai,  pro  qol- 
bU8  veu.  habent  Icpidas^  ut  plerlque 
codices.  Lepades,  plsclam  genua  teala- 
eeoram  mlnorum,  peirla  inbaerenllan, 
occarruDt  Rud.  II,  1,  S.  Echinoff  /e- 
padat,  ottreat,  balano$  eaptamua, 
conchas.  —  loUigunculas.  Sic  vetl.  — 
Vulg.  lolli{riunculas»  Lolliginea  piscium 
minorum  genus  volantiuni,  airo  sanguine. 
Hinc  Uor.  Serni.  1,  4,  100.  Hie  nigrae 
iuccut  loUginit,  haec  est  Aerugo  mera. 

58.  Hordeias.  Hoc  qaoque  piscium 
genus  pu(andum.  triiieeias.  Sic  veit.  — 
Valg.  triticeas.  Conlorquet  iocans  Cha- 
Ilnus  nomen  piscis,  deque  bordeo  dedu- 
cil,  liiiiceiasque  potius  esse  emendas  ait, 
quo  delicalios  coenent,  quia  Iriiicum  me- 
lius hordeo. 

59.  soleas,  item  piscis  genus,  de  quo 
cf.  Colum.  VIII,  16.  Limosa  regio  pla- 
nvm  educat  ptscem,  vcluti  aoleam, 
rhombum^  passerem.  Cf.  Plin.  H.  N. 
fX,  20.  —  Bculponeae,  calceamenil  ru- 
fltici  genus  ex  ligno.  Cf.  Cato  de  r.  r.  59. 

60.  Uubium  est,  qua  ratione  recte 
versus  scandator,  et  batuere  an  produ- 
cendum  sit  an  corriplendum ,  siquidem 
Sna^  Xsyofiivov  vldeiur  in  poetis.  Ce- 
terum  quoniam  et  adducitur  forma  bat~ 
ti/cre,  et  Franc.  6at(rc  inde  aperte  ori- 
glneni  ducit,  producendum  potius  videtur. 
Scd  (f6i  et  eiidi  potest  totum,  ut  accen- 
tua  in  Of  ponatur.    £x  nostra  autem 


ratione  tcitex  correptim  tamqaaB  mn- 
syUabuffl  pronanclandnm.  —  ot  lal.  IpM 
caput,  uil  aaepe.  De  vMe  latteta; 
Kemque  de  v.  tenejr  meaoayUabe. 

61.  lingulaeae  Item  pladoai  gtaa. 
Cf.  Plln.  XXV,  11.  LamblBM  aHNie 
maluerunt  lingu1ata$^  at  pro  pattmm* 
dicenda  sit  pastinata. 

64.  Vulg.  CoMulere^  quid  emawL 
omisso  verbo  llnilo.  Vetl.  Comnden 
licebitf  quid  cm  am,  Lambinua  cum  C»- 
merarlo:  Cofisii/ere  potero^  q.  e.  N*- 
atrum  Botbius  ex  Pal.  6.  Petil  aibi  ^ 
verbis  Oiympio  veniam  ad  forum  abcBafi* 

66.  etiam  I.  e.  q.  denno. 

71.  noxia.    Sic  vett.  —  Vulg.  nexa. 

74.  nottro  amine  it  dtes,  Mk  dlei 
nobis  prosper  faustusqua  eat. 

75.  aliuM  coquue^  vldeUoei  StaUa*, 
per  allegoriam.  IntelligH  aatem  eiai 
astatiam,  qua  Caainam  vult  la  yidai  aedes 
deduct. 

7&  Vetl.  et  vulg.  Quidquid  porotss 
est.  Codices  fere:  Quo  id  parmtum  est. 
Botbius:  Quoi  quidem  par.  eti.  Bg< 
scribendum  dnco:  Quoique  id  poraM 
est  J  ut  el  dativua  exiatat,  cnl  paratia 
ait,  et  relativum,  quo  rea  parata  aigBl- 
iicetur.  Sub  paralo  autem  Intellige  Ct- 
sinam  deducendam.  De  dlctioaa  tL  iVt 
4,  8.  Facient  hone  miki  rem  cr  pa- 
rata  imparaiam.  Cf.  Capt.  HI,  4^  61  - 
eiy  ac.  Stallnoni  aot  Olymplaiil.  —  fn 


\ 


Actus  III.    Sgbna  I. 


S61 


ACTUS  III.    SCENA  I. 

STALiyO.  ALCESIMUS. 

Sr.  Ndnc,  amfci  inue  iDlmiei  si's  ima^o,  Alc^sime, 

Mfhi,  scteni;  nunc  sp^imen  specitur:  ni&oc  €erianien  c^rniiur. 

,,Cikr  autem!^^  exime;  cAstl^are,  id  pdnito  ad  compdndlam. 

^Cdoo  capUe,  aeUte  aliena,^^  coaddito  ad  comp^Ddiiim. 

^Quof  sit  uxor,^^  id  quoqtie  illuc  p6nito  ad  compendium.  6 

Mfseriorem  ego  dx  amore,  qudm  ie^  vidi  odminem. 
St,  Fie  Tacent  aed^s!    j^l.  Quio  edepol  servos,  ancilids,  domo 
G^tum  est  omDis  mittere  ad  te.  St.  Eho,  nfmium  scite  idtus  es! 

facitodam  tA  memineris  ydrsiis  qiios  cantdt  Colax: 
C6m  cibo  mo  qufqui  facito  nt  vdoiant,  quasi  eaot  Sdtriam.  10 
jiL.  Memioero.  St.  Hem  Dunc  €nim  te  demum  niUlnm  scitnm^scitiost. 
C6ra!    Ego  ad  fortim  modo  ibo;  iam  hie  ero.         Bene  ambola. 

fBod,  qoae  omnlgm  fera  est  lectio  llbro-      4.  aeiate  aliena  sc.  ab  amoribiM. 

m,  Botblas:  quoi.   Sensas  est:  et  ul  coaddito.   Sic  valg.  —  veil,  eo  addito, 

SiailiieBl  parainn  all,  qaod  paralum  non  8.  nimium  $eite  8cUu$  et,  I.  e.  iepl- 

erat ,  b.  e.  qaod  ab  ipso  non  erai  com-  das  es,  valde  sclias  es.  SImlUier  dlclnm 

paraiun  aat  provlsom  ezspeetaiamque.  at  alibi:  tapienler  topi'l,  aal  madtde 

InielUse  ftistes ,  plagas  a  Cballno  Inge-  madmm ,  aut  propere  propera. 

rendas.    Utroque  Igtior  verso  pronomen  9.  Sic  volg.  et  veil,  nbl  quod  fu  ad- 

rt  9  00,  id  non  detemnlnsilvum  sed  rela-  didi,  qood  nuspiam  legltor.    Coiaz  foU 

avom  iodlcandnni  est.  Naevil  fabula,  In  qua  fortasse  canilcam 

jicr.  111.  Sc.  L   Prodit  Stalino  com  oral  ab  Colace  ipso  reellandum,  baias 

Alsaaiaia  tz  bales  aedibas,  denaoque  ab  argomenll:  qnoiqaol  domom  ad  so  ventorl 

M  peiily  at  vaelvaa  albl  facial  aedes,  aim  ad  eonvivium,  omnea  gratoa  acee- 

praMlsaaqas  praestel.     Deln  ad  forum  ptosque  futures,  si  cum  cibo  qolsque  sue 

■blU  accesserlnt.  —  Sed  codices:  Sed  facito 

1.  sniiie.    Sic  emnes  edliiones  el  V.  dum  merui  aper  vonui  (aL  oorti't, 

DL  St  PalL  Bolbtos :  on.  Acidallus  scribi  ver$i$)  quot  cantat  cola$  cum  dbo  turn 

■bet:  ZVtnie  mn'ctne,  arnne  inimici  etc.  (al.  iu)  quique,    CUatur  bic  locoa  a 

^■iMBpoaos:  iVime  nmicine,  aninimiei.  Festo  sub  voce  Sutrium;  Isqoe  merulo 

t.  Slailils  locus  legltar  Baccb.  Ill,  8,  habei  pro   memineri$,    HIne  Botblas: 

[&•    Nwme,  AfnstiiocAe,  Bpecimen  tpe-  Sed  facitodum,  ut  mentla  pueri  vonee^ 

ater,  ntme  ceHamen  cemilur,  Stene  quod  cantat  Colax. 

MCM  Hi  Cite  oporfel ,  qui  locus  for-  10.  Volt.  Cum  dbo  turn  quiqui  /.  — 

asse  tz  nostro  est  depromptus.   £ius-  quaui  eant  Sutrium.    Festus:  Sutrium 

lem  Mien  cam   bee  nostro  coUailone  ire  in  proverbium  abiit^  natum  ex  eo, 

waBeare  possis,  nostrum  Kb  esse  relln-  quod^  orto  quondam  tumultu  Gallico^ 

t— iMM;  iVimc  Oflii'eme,  an  inimici  sit  edirtum  fuit,  ut  legionee  Sutrii  praeeto 

immgm  tntfti,  sctam.  —  iVime,  Mce-  e$9ent  cum  9uo  cibo ^  quod  usurpari  eoe- 

MMy  ipedmen  epecitur^  nunc  c.  c.  etc.  ptum  eat  in  tis,  qui  suit  tumliftut  ofji" 

m  III  volt,  et  vulg.  pronomen  mihi  cium  praettarent,  quibue  deberent.  lie- 

likeeffet  priori  versul,  el  sensu  sine  du-  inde  citat  Jocum   nostrum  boc  modo: 

to  ad  amUd  et  inimici  est  referendum,  Sed  facito  dum  merula  per  verms, 

laa  ai  stt,  aequo  ad  edam.  quod  cantat^  colae.  cum  mo  ^ui^ui 

B.  Tetl.  Curam  erucj  exime^  eaatif.  facito  ut  veniant  etc. 

raif.  Car  autem!  exime  cattigare^  id  11.  sic  volg.  —  Vett.  hem  nunc  enim 

c  Lamfr    Curam  mi  exime  ^  castigare,  tu  demum  nullo  9cito  9dtut  es.   Sic  et 

i     Baih,  Curam  eximere,  eaetigarcy  Lamblnus,  qui  Integrum  bunc  versum 

i  p.    Bgo  sequor  vulgatam,  ei  cjrime  Alceslmo  trlbult,  at  sensus  sit:  enlmvero 

Merpreiar:   noU   quaerere;  omitte.  —  1u  nunc  demum  inscitus  et  Inelegans  es, 

anilo  md  compendium^  b.  e.  omitte,  qui  moneas  me,  ut  servl  mel  tibl  ser- 

an  faeere.    Do  hsc  locutlone  cf.  Cspl.  viium  veniant,  sed  cum  cibo  soo.  — 

<,  %  19.  As.  B,  9,  41.  Most.  1,  1,  58.  enim  pro  enimvero  cf.  Cspt.  3,  4,  60. 

IIM.  By  1,  41.   Ba.  9,  2,  6.  Trin.  5,  2,  10.   Uost.  5,  2,  12. 


CASINA. 


St.  Fic  habeani  lin^dm  tuae  aedea.  Qufd  ila?    Sr.  Qoom 

Teniam^  Toceot. 
j^L.  AtUtae,  caedundus  tu  homo  ea:  nfmiaa  delicUa  facia. 
St.  Qufd  me  amare  refert,  Dlai  aim  ddctua  et  dicix  aimial  1ft 
Sdd  tu  cave  iDquiaitioni  milii  aia.    ^l.  Uaque  aderd  domL 


ACTUS  lU.   SCENA  H. 

CLEOSTRATA.  ALCRSIMVS. 

Cl.  tii  properarem  arcdaaere  liaoc  ad       Ticinain  nieain,  bde  erat 

l^caator,  quod  mc^  tanto  Tir  dpere  orabit  meua, 

Lfberae  aedes      aibi  eaaeni,  Caaioam  quo  deddceret. 

Ni&DC  adeo  nequiquam  arceaaam,  n€  qua  igoavfsaumit 

Li'beri  lod  poteataa  ai't  Teiulia  vervdcibua.  ft 

Sdd  ecGum  egreditur  aenati  cdlumeo,  praeaidiiim  popli, 

Mdua  Ticinua,  mdo  viro  qui  iiberum  praelidt  locum. 

Ndn  ecaator  Ti'lia  emtu'at  mddiua,  qui  Tem't^  aalia. 

Al,  Miror,  liuc  iam  ndn  arceaai  id  prdxumum  uxordm  meam. 

Quad  iamdudum,  ai  arceaaaiur,  drnata  expecUi  domi.  10 

Sed  eccam,  opino,  arcdaait!  Salve,  Cledairata.  Cl.  Et  tu,  Alcdaime. 

I^bi  tua  uiorl    Al.  fntua  ilia  td,  ai  ae  arceaaia,  manet: 

N6m  tuoa  vir  me  ordvii,  ut  eam  iatuc  adiutum  mUierem 


13.  quum  veniam^  vocent^  altr«  me 
Invlitnt,  ne  opun  habaam  pulsaiiooe. 

14.  caedundus^  aiqae  dam  liaec  alt, 
fortaase  paJoia  earn  percutere  cogiiaDdua. 

16.  Sed  tu  cave  inquitiiioni.  Sle 
valg.  e(  veit.  —  Lambinus  autem  ex 
librla,  ut  ail,  mptis:  Sed  cave  tu  in 
qvaesiione  mihi  ais.  Iniper.  rave  pro- 
pter V  medium  conlracte  legendus  et 
elidendus  lotus  praeier  c.    Vid.  indicem. 

Act.  11  L  Sc.  U.  Prodii  a  ae  Cleo- 
Blraia,  declaratqae,  nolle  »e  advocare 
Marrbinam,  ne  Iocuh  fial  veiiilo.  Itaque 
dicit  Alcesimo,  ae  nolle  niorari  Murrhinaui, 
velle  poiius  poat  niiptian  eaiii  cotivenire. 
Quo  facio,  introit  adse;  sted  Miaiim  poar- 
qnani  abiit  Alce»imua,  denuo  prodii,  ex- 
apeciana  virum  8uuin. 

1.  Inversa  uiiiur  conatruciione,  quae 
aensu  iia  erit  convertenda:  Kcanior  boc 
eraf,  quod  me  taniopere  orahal  vir  meus, 
Of  properarem  arceasere  ad  me  vicinam 
meam.  Vulg.  Ut  pr.  arc,  banc  ad  me 
vicinam  meam^  hoc  crat.  Pron.  mcam 
tolum  elidendum.  Ceierum  memorabile, 
in  omnibus  ifgi  hic  arccssere,  non,  oc- 
cerscre.    Buth.  arccssirc 

2.  In  boc  versu  plane  seqnor  vcit.,  in 
quIbUH  el  detest  int*plum  illud  id.  quod 
post  Fsvoslor  leffilur  In  vul«;.  el  Bolh.,  ct 
praeclara  imeHiM  babi^lur:  tanto  vir 
operc  y  quod  non  elidendum.    Nam  vulg. 


Ecaitar  ti£,  quod  me  mr  imntu  opm 
orabat  mevt.  Acidallos  repail  volt  hn 
ante  Ecaator;  quo  tamen  liaad  opmo,  tk 
non  elldaa  Id  opere ;  quam  rem  IgnofaM 
Acidaliua. 

4.  Botbioa:  xVunc  adeo  uequaqwim 
arcessam  illane:  t/piauMstmit  etc  ct: 
vetulis  tit  verv.  Noatr.  vmlg.  el  vdL 
Libri  Pall,  ignorant  vv.  ne  qua. 

8.  Vett.  vili  emptuBt.  Both,  vili  it 
emptust.  vulg.  vilit  emptuUi^  qood  Lemk 
explicat:  vitis  cmptu  ett.  Qui  veaki  L 
e.  qui  venum  it.  Senaus  qui  anbsil  M\ 
verHUi,  valde  incerium  eat  propter  Iroalaa. 
Ueinde  aal  potest  aignificare  anlciilaaii 
potest  et  prudeuiiam.  Proverbium  aaiea 
de  medio  aalis  cum  amico  edenda  aatl- 
qui^simum  est.  Igitur  medium  aaJia  pile 
aignificare  amicum.  la  venom  iam  It,  b. 
e.  vendeiur  iam,  I.  e.  lodificablior  ac  t 
me.  Cf.  Mil.  2,  6.  97.  Una  kie  et  Pe- 
laestrio  me  habent  venalem;  temn  d 
iamdudum  scio.  V.  Sticta.  2,  1,  18. 
Baccb.  4,  6,  18.  ^on  vitis  autem  emla 
est  ironice  dictum  pro:  pervilia  eat  eaiii: 
b.  e.  vili  iam  vendetur  pretlo  aoirin 
hicce  mariii  mei  non  nimia  aapleoa,  b.  e. 
fai'ili  opera  eum  ludillcabor. 

II.  opino.  Vulg.  vett.  opinor.  Veti. 
acccrsit. 

13.  Et  vulg.  el  veil,  ut  cam  i>tue  ad 
te  adjutum  mittcrem.   £  qoiboa  Boibioi 


Actus  IIL   Scbna  II. 


an 


te.  Vin'  vocfSmI  Cl.  Sine:  nolo,  si  cSccnpaU  est.  ^l.  6iiuiii  est. 
Cl.  Nil  moror;  molests  ei  esse  Ddio;  post  conv^nero.  16 
Al.  N6n  ornatis  fstic  spud  tos  ni&ptiasi    Cl.  Orno  €i  paro. 
^x.  Nfo  ergo  opus  est  idiu trice?  Cl.  8ii  domi  est  Ubi  n^tiae 
Fterint,  tQm  istam  cdnveDibo;  m&nc  Tale,  atque  istim  ittbe.  — 

Quid  ego  nunc  CudAml   Flagitinm  mAKumnin  fed  miser 
Pr6pter  operam  Alius  hirqui  fmprobi  atque  edtSntuli,  20 
fful  hoc  mihl  eontrixit    Operam  uxdris  polUoedr  foras, 
^oiai  eatillaU&m.   Flagitium  hdmiois,  qui  dixit  mihi, 
Sdam  uxorem  banc  arc^ssituram!  ea  se  dam  uegat  moririer. 
itque  edepol  mlhlm,  ni  subolet  iam  bdc  buic  vicioad  meae. 
Vdrnm  autem  altrovdrsum  quom  earn  mdcum  ration^m  pnto:  2ft 
BM  quid  eins  dsset,  esset  mdcum  postnUtio. 
[be  intro,  uf  subddeam  nsTim  rdrsum  in  polvindrium.  — 
Cl.  Iam  hie  est  lepide  Iddificatus.   Miseri  ut  festlndnt  senes! 
S6ne  ego  ilium  nihilf,  decrepitum,  radum  Tirum,  Teniat  velim, 
Dt  eum  ludificdm  ▼icissim,  pdstquam  buoc  delusi  Alterum.  M 
Hmm  4go  aliqnid  eontrdbere  cupio  htigii  inter  dos  duos: 
idd,  eccum,  incediti   At,  quom  adspicias  trlstem,  frugi  cdnseas. 


time  ab  initio  aeq.  vs.  eoUoeat,  ego  od 
a  poUos  conoeaadom  ceooeo. 

14.  Cf.  praee.  aou  —  Lamb,  n  iUa 
wcmpaia  etf. 
la.  la  veti.  doeal  «t  poit  moUtta. 
18l  atque  utam  iube^  sc.  valere. 
20l  ItiVgaii.    Me  volt,  et  vnlg.  Pro 
veil.  el.  Vnlfaia  haliet  aayndeion. 
Quofi  catiUatum,  rnJgentlna: 
JaHUan  etf,  per  ab'enat  dornat  gyrare. 
Mao:    {kUUlaUo  grave  efpr Avium 
emmikue  gemerofii  obiidehatur  ^  si  qyi 
rmrimeime  amieat  popuH  Ramani  ex- 
poliofinl.   CatUlaa  dinlnalivam  a  ra- 
aaoy  I.  o.  labala,  teaaera,  patina, 
^la  amofli   1.  0.  a.  UgnrUor,  em 

SSL  aaael  nuenai  espottulaiio  ^  h.  e. 
lacaai  lUa  ozpoatolaaaei.    Srgo  non 

sr.  mi  eukiueam  mavim  rurtum  in 
wimmmnum.  Bane  versum  Lambinus 
Ibill  Clooatrniae,  et  palvinarium  cacte 
ft  aaaa  aavalo,  aoa  irabea,  In  qaibaa 
urea  la  Hioro  Aierlnt  eoUocatae.  De- 
anm  aatoai  Clooatratam  ea  dieilone, 
■■la  faa  aibi  aaae  pacata,  perienlum- 
m  loaioiam,  aala  errecerlt,  ut  ne  ad 
»  ve^lrol  Morrlilna.  —  Erral  In  verso 
laaalfaiaa  aasignaadOi  nt  oplnor,  Lam- 


blaosi  vervm  aal  nnaqnam  orral,  la 
nibll  eirplleat,  quia  non  potest  fori  at 
molia  expUceSy  quin  el  Inierdam  aberres 
a  verlorL  Igltor  non  invebendum  oral 
AcldaUo,  qol  ipse  mnltls  In  loels  offos- 
dlt,  in  Laaibinan  boo  loco,  tamqnam 
InepUentem,  quom  ad  bunc  uaquo  diem 
a  nuUo  dam  vel  sagacliaie,  vol  dUlgea- 
tia,  vel  rerun  perltia  et  acomlne  aope- 
raios  sit  Lsmblnlanos  Commentarfaa ,  ex 
qno  tamqusm  eonunani  fonte  roHqal  no- 
tarum  scriplores  omnes  suae  optlmaa 
opes  plerumquo  bausemnt.  Certe  nee 
Taubmaonus  aaepe,  nec  Gronovlus  nl- 
lom  polo  cliaaaent  Grammaileom ,  nial 
antea  Indtgliaaaet  Lanblnna.  Idem  la 
alUs  omnlbna  praeclaraa. 

S9.  Nunc  ego  iUum,  Aceuaatlvi,  at 
ceniies  altbi  obvlam,  pendent  a.  v.  veUm^ 
ut  apod  Sallasilnm  log.  14.  me  ^fedt 
ut  ubivie  tutiuM  ettem,  fuam  eie. 

82.  quum  adtpidae  iritlem^  f^g^ 
eenseai.  Nlmlrum  irisils  a  fore  accedlt 
StsUno  ob  moras,  quae  stbl  altulerat 
oUens  allquls  sous.  Sensus:  sed  ecce 
trislls  Incedlt,  Ka  ut,  qui  talem  eum 
conspexerti,  possli  exlslimare,  frogl  esse, 
neque  nibiii,  ut  est.  tri$Ui  autem  est 
nostrum:  ernst. 


CASIiNA. 


ACTUS  III.   SCENA  III. 

ST>#L/.VO.  CLEOSTRdTA. 

St.  Stultilia  magoa  est  m4k  qnidem  sent^ntia, 
Ilomioem  dmatorem  ullum  id  foraai  procMere 
In  eum  diem,  qooi,  qu6d  amel.  Id  muodd  alet; 
Sictut  ego  feci  slullus:  contrirf  diem, 

Dum  adsio  Adrocaius  quoi'dam  cognald  meo,  ft 

Quem,  hercle,  4go  litem  adeo  pdrdidisse  gaikdeo: 

Ne  m<S  neqnidqiiam  sfbi  hodie  adTociTerit 

Rogit4re  oportet  prius  et  percoDtArier, 

Adsi'toe  animus  ^i,  necne  adsit,  quem  ddTOcet; 

Si  nt^get  adesse,  eidnimatum  amittit  domum.  1ft 

Sed  ui6rem  ante  aedis  ^cam!  hei  miserd  mihi! 

Metuo,  ne  non  sit  s^rda  atqae  haec  audiverit 

Cl.  Audivi  eeastor  cAm  roaio  magnd  tuo. 

iSr.  Acct^dam  propins.  —  Qufd  agis,  mea  featlvitasY 

Cl.  Te  ec^tdr  praestoiiliar.    Sr.  lamne  ornita  rea  'alf  1ft 

lamne  h4nc  traduxti  hue  id  nos  Ticin4m  tuam. 

Quae  te  Adiutaret?    Cl.  ArccssiTi,  ut  iiisseras; 

Verum  life  sodalis  tuos,  amicus  6ptumus, 

Nescfo  quid  se  sufAdTit  uxorf  suae: 

NegAvit  posse,  qudndo  arcesso,  mi'ttere.  Sft 
St.  Yitium  tibi  istnc  m&xumum  est:  blanda  ^s  parnm. 
Cl.  Non  mdtronarum  officium  est,  sed  meretricium, 
Yin's  aiienis,  mi  vir,  subbiandirier. 

I  tu  Atque  arcesse  iilam:  ^go  intus,  quod  facto  ^at  opua, 
Yolo  Adcurare,  mf  vir.    St.  Propera  erg6!    Cl.  Licet«  —  tS 
lam  p61  ego  huic  aiiquem  in  pi^ctus  iniicidm  metum. 
Misi^rrumum  liodie  ego  liunc  habebo  amasium. 


Act.  UL  Sc.  IIL  ConquerUar  Sla- 
llno  de  mora  sibi  facta  In  foro  a  co^nalo 
quodam  clienlu  soo.  Alloquitur  uxorem, 
quaehique  ex  ea,  an  advucaverit  iam 
viclnam  ad  se.  Respondet  ilia,  se  qui- 
dem  arcessivisse,  sed  illius  niaritum  Al- 
cesimum  noiuisse  earn  ad  sc  niidere. 
Dueriliir  senex,  quod  uxor  parum  sU 
blanda.    Iniroli  Cleosirata. 

2.  Sic  scandendum  pulo,  at  amatorem 
lon^a  prima  legatur,  liceniia  poeiica, 
quemadmodum  et  tit  Epid.  2,  2,  .H2. 
Merc.  1,  1,  4.  et  Pseud.  I,  5,  1.  ex  1. 
vulp. 

3.  qiioi.  Sic  vulg.  —  Velt.  cui,  ut 
V.  C.  el  Pall.  —  Both,  ex  Langfr.  qui, 
pro  quoy  sc.  die.  —  in  mundo  sict.  h. 
e.  paratum  atnt.  Ducia  locuiio  a  nuilie- 
ritius,  quae  quum  in  mundo  h.  e.  ornaiu 
sunt ,  paratac  sunt  ad  visendum  aiiquem, 


•d  foras  eandam.  Ep.  V,  1,  2.  Per- 
peram  Int.  Rosiias  Ferculo  sgo  XVI.  Cf. 
Liv.  34,  7.    V.  Ind.  v.  mundu9. 

9.  In  hoc  et  praecedeoUboa  vss.  Til- 
gatam  sequor  et  vetl. 

19.  8C  sttbflavit  vxori  suae,  I.  e.  Irtiu 
est,  Inflavit  baccaa  adversus  nxorea. 

22.  Vulg.  eti  officium,  ted  meretri- 
eivm.  vett.  ent  off.  ged  merttricMm. 
Nostrum  Lamblnas,  Doiua.  —  Botbios: 
A'on  matronarum  partum  ett,  I.  e.  par- 
tium,  quia  In  quibasdam  codd.  Palat.  1^- 
gatur  iV.  m.  parum  est  offieiwm,  li 
aliis  Idem,  omisao  officium.  Veron  UIH 
partim  est  ex  vs.  praec. 

26.  aiiquem  metum.  Respicisiit  baee 
ea,  quae  iraclantur  Act.  Ill,  Sc.  V.  qua 
PardHlisca  Casinam  ait  lulua  furere,  et 
gladio  velle  occldere,  quicanqae  aecua 
vclit  cubare. 


AcTCI  in.    SCBVA  IV. 


ACTUS  m.   SCENA  IV. 

ALCESIMUS.  STALING. 

L.  Yiso  hdc,  amator  si  i  foro  redii't  domum, 

li  me  itqae  uxorem  Iddificatust  lArua. 

d  ^ceom  ante  aedia!   Ad  te  hercle  ibam  cdmrnodam. 

\  Atque        hercle  ad  te.    Qufd  ais,  Tir  minumf  pretil 

lid  tibi  maodavif  quid  tecum  oravil   jiz.  Quid  esti  5 

\  Ut  b^ue  yaciTaa  addis  fecistf  mihi! 

t  triduxisti  hue  ii  nos  uxor6n  tuam! 

itfn'  propter  te  p^reo  ego  atque  occdsiot 

L.  Quin  t^  suapendia  tdl   Mempe  tute  dfxeraa, 

nam  drceaaituram  ^aae  hinc  uxordm  meam.  10 

r.  Ergo  ArceaaiTiaae  Hi  aeae  et  dixfaae  te, 

im  Ddn  misaurnm.   j^l.  Qufn  ea  ipsa  ultrtf  mihl 

e^Tit  eiua  6peram  ae  moririer. 

r.  Quia  ea  fpaa  me  MegMi^  qui  iatam  arcdaaerem.  ^ 
L.  Quid  ufliiii  facio.  St.  Quia  me  perdia.  ^l.  Qufn  bene  eat.  15 
ain  ^tiam  diu  moribor;  quin  cupi6  tibi, 
sin  dliquid  aegre  fdcere;  quin  facidm  lubena. 
unquAm  tibi  hodie   Quin  erit  plua,  qudm  mihL 
uin  hdrcle  di  te  pdrdant  poatremd  quidem! 
r.  Quid  ndnci  miaauruane  ^a  ad  me  uxorem  tnami  20 
L.  Docia,  eaaque  in  mdxumam  malim  crucem 
lunque  h^c,  cumqne  iatac,  cumque  arnica  etidm  tua! 
bl,  et  Aliud  cura:  ego  iim  per  hortum  iiiaaero 
earn  iatdc  tranaire  uxdrem  ad  uxordm  tuam. 
r.  Nunc  i&  mihi  amicua  4b  in  germantim  modum.  —  25 
Qoa  ego  hAno  amorem  mi  daae  avi  didun  datum, 

jier.  UL  Sc  IF,  Kzlt  a  se  Alcesl-  meam,  dob  omiaso  ettf,  qaod  akaniat 

IS.  Kzpoftolat  emu  oo  Siallno  de  non  ad  venom.   MUii  magia  verMmUe  vtde- 

isaa  ad  se  ozore.    Defeodlt  ae  Alee*  lor,  excldiase  Atne,  food  Lamblaoa  tt 

■ooy  viclasim  UJi  Iraios.   Denlqoe  ta-  Dou^a  in  texio  babent. 
m  i^roaUtiUy  ae  nzorem  per  bortum      16.  morabofy  sc.  ne  transeat  uxor 

se  iraaaailaaonim.    Laeius  ea  re  8(a-  mea  ad  ves;  Impedlmente  ere  tibi.  Bo« 

IS,  eenqoerilor  tamen,  sibl  tot  taniaqoe  thlos  in  bee  el  seq.  versa  priorem  faaai^ 

nri  ImpedlaieDta.    El  ecee  clamer  ao-  que  partem  StaJiaonI,  pesteriorem  Alet- 

imw  in  aedibos.  aims  triboil,  et  v.  17.  fmeiam  legit  pro 

1.  as  a  foro,  I.  e.  an  a  foro  etc.  Cf.  faeere;  deindo  v.  18.  StaUnoni  adacriUt, 

1,  10  et  19.  19  Aicesimo.  At  volg.  el  veil,  ea  omnia 

S.  Sic  recle  vnlgaia.   Nam  vox  larua  a  Quin  6ene  e$t  ad  poitrtmo  fuidtm 

dfaa  la  Plaoie  triboa  ay  liable  pronon-  ani  Aleeslmo. 

■lar.   Ve(t.  et  Lamb,  loreo  Indi/loaCat      22.  Boib.  Cam  hae^  cum  tstac,  ez 

C   Kge  aatem  ablaiivom  esse  reor,  at  veil.  edd.  at  ait. 

em  altqnod:  spectre,  ant  imagine  vana.      23.  Abi  et  aiiud  cara.   Mnlavlt  laa 

Mlia  LamUnoa  pro  nominative  babnli,  mentem  anam,   deerevitqoe  facere  ex 

rtblaaqae  eomma  ponit  post  ludiJUa-  volunlate  Sialinonls.    itaque  earn  qnod 

mif  tn  larva  alt:  bomo  Inepton.  banc  qoldem  rem  altineai,  sine  corn  ease, 

ftw  taeiiai  arovt,  te  oravL   Cf.  Da.  8,  imo  aliod  qoldlibei  curare  label.  81c 

,  90.   Aa.  8,  3,  72.  Asia.  1,  1,  94.    Turn  tu  igUwr  aliud 

9.  [Vempe  menosyllabam ,  nU  saepe.  euro,  quid  lubeLi,^ 
.  Mia.  V.  Plempe  manoiyU.  24.  Hie  In  Bathlana  omissam  piloa 

lOi  Valg.  etta  uxorem  meawt.    Bo-  turoreai,  puio  typorum  peccaio. 
laa:  Hum  ore.  atst  turoraai  nibraai     96.  mm.  Ola  valf.  —  Vau.  Ml.  LaaUk 


S86 


CA8INA. 


Aut  qnfd  ego  unqnam  erga  Vdoerem  iniqae  tieerim^ 
Qiioi  8i'c  tot  amanti  mi  dbviam  eTeni&ot  morael 
A  tut! 

Quid  liluc  clamorig,  dbsecro,  in  nostrA  domo  ettl  M 


ACTUS  III.   SCENA  V. 

PARDALISCA.  8TAHN0. 

Pa.  Nulla  lum,  nulla  sum!    T6U,  toU  tfccidi! 

C6r  meta  ni6rtuuni  est.   Membra  mfserad  tremunt! 

NtSscio  nnde  a^xili,  pra^sidl,  p^rfugi 

Mihi,  atit  opum  c6piain  ciSmparem  aut  tfspetam: 

Tdnta  factffl  modo  mfra  mirfg  modis  S 

/ntus  ¥idf,  noTam  atque  fntegram  auddciam. 

Cdve^bi,  Cle68trata.    Abscdde  ab  lata,  dbsecro, 

N(S  quid  in  t<!  mall  ftiit  iU  p^rcita. 

ifiripite  istf  gladium,  quad  suae  est  impds  animl. 

St.  Ndm  quid  est,  quod  haec  buc  timida  atque  ^xanlmata  ^zslloK 

[foras]?  It 
Pdrdalisca!    Pa.  Unde  tisurpant  a^res  sonitiini  meael 
St.  Kdspice  modo  dd  me.  Pa.  Here  mi!  Sr.  Quid  tibi  esti  Quid! 

Pa.  Perii. 

autem.  Ab  iniilo  versus  Te(f.  Sofim  qua 
ego  hunc  etc. 

27.  Vett.  Aut  quod. 

88.  Boib.  Qui  fic  tot  etc.  nt  gift  di- 
ctom  sit  pro  iinJe,  quare.   Veil.  Clyi. 

29  ,  30.  8ic  et  vulg,  et  vetl.  leguiif, 
nlMl  quod  Atiat  cum  reliqiiis  uno  versu 
ponunt.  Dnbium  nullum  est  banc  inter- 
lecilonem  separailm  esse  enunciandam. 
Boibius  Attate^  ui  versus  sU  tetrameter 
trocbalcDs. 

Act,  lli.  Sc.  V,  Prorult  ex  aedibus 
Sialinonis  Pardallsca  ancilla,  suboroaia 
a  Cleostraia  el  Cbalino,  aiique,  furere 
intns  Caslnam,  f^ladio  armatam,  miniia- 
rlque  se  inlerfecluram,  quicunque  secum 
CBbllnros  essel.  lubel  Sialino  Pardali« 
•cam  nunclare  uxorl,  ul  exoret  Casinam, 
efScialque  ut  gladium  ponat,  elque  do- 
num  promiuit.  Ceterum  in  proposUo  suo 
persLslK.  PromiiiU  operam  saam  Parda- 
llsca,  et  IntroU.  Advenii  Olympio  cum 
pompa  et  opsonlo.  Caniicum  vivaclssi- 
mam  iuoundisslmumque,  et  panels  forsan 
•xcepiis,  integrum  Plautinum. 

2.  Velt.  cor  moriuumfi  metu, 

4.  opum  pro  opi«,  I.  e.  auxilii,  ut 
vice  versa  ops  pro  opibus  Capi.  prol. 
15.  Vetr.  aut  opum  mmo  eopiam. 

5.  mira  miris  modis.  Sic  veil,  et 
Lamb.  —  Vulg.  mira  veris  modis  Mira 
I.  e.  q.  miraoula.    De  coustruotiooe,  du- 


blum  est  quo  reforator  fmeHa. 
videiar:  taaia  mira  mlila  media  mods 
inios  vidl,  oaqiM  aaa  varliia,  aed  liKis 
gesla. 

6.  integram  polo  synonymom  v.  ae- 
vam,  quod  praecedll.  integer  tmm 
saepenumero  I.  e.  q.  recens,  at  Csm. 
B.  O.  VII,  41  el  49.  Ul  Igilar  seasos 
sit:  non  antea  osliatam,  at  raeie  lit. 
Lambinos. 

8.  El  vulg.  et  vett.  habent:  faxit  ira 
pereita^  qood  metrom  lubei  moiarl,  ol 
fecit  Botbius. 

9.  Hie  versus  videtur  choriambicus,  at 
et  sequenies,  usque  ad  v.  13.  —  VeU. 
post  Eripite  inserunt:  quaeso. 

10.  ISam  quid  est  1.  e.  q,  Quiimam 
est  ?    Cr.  Aul.  I,  1,  3  e(  5. 


II.  Vulg.  Pardttlistal  Pa. 


peml 


unde  meae  usurp  ant  aures  eonitum? 
Vetl.  PardaUsca.  Pa,  perii  unde  aivr- 
pant  aures  sonitum  meae,  Elaci  Peru, 
quod  ex  sequenllbua  Inveclum,  acqae 
ad  sensam  requiriiur.  Probe  anim  scit 
adstare  Slalioonem.  Nomen  aaiam  Par- 
dalisca  irisyllabum  legendum.  la  ialiqiii« 
sequor  velt. 

12.  Quid  tibi  est?  quid?  P.  Peru, 
Vulg.  et  vett.  Quid  tibi  e^t?  Quid  ti- 
mida es?  P.  Perii,  Eleci  vtiaiia  aaass 
verba  uaieaia  timida  ee. 


Actus  HI.   Scbna  V. 


m 


M  perlliUI   Pj.  Peril,  et  td  periistf.   Sr.  Aperi, 

ibil   Pj.  Va^  iibi.   Sr.  tmo  istuc  tfbi  siet! 

i  cadam,  amdbo,  t^ne,  tene  me.    St.  Quidquid  eat,  15 

ere  mihi  cito.   PjM.  CiSatine  p&tua,  m 

F^ntuluiD,  amabo,  pAlUo. 

Imeo,  h6c  negotitim  quid  eat; 

a^G  meraclo  ae  t&apiain 

lait  flore  Lfberi.  29 
btine  aur^a,  amabo.   Sr.  t  in  maMm  cruceml 
I,  aurda,  caput,  tdque  di  pdrduint. 
list  ex  td  acio,  quidquid  hoc  ait,  cito: 
bi  istdc  cerebn&m 

cutiam,  dxcetra  ti&;  8ft 

rio  pdssuma  adhuc  quad  me  habuistf!   Fj»  Here  mil 

uid  ¥f8,  mea  aocilia? 

imiiim  saeria.   Sr.  Numerd  dicia. 

6c  quidquid  dat,  loquere;  in  pauca  rdfer, 

ntua  tumdlti  fuit.   Pji.  Scibia.    Addi  SO 

1  peasimtim,  quod  modo  I'ntua  apt&d  noa 

Dcilia  hoc  picto  ex6rdiri  codpit, 

hadd  Atticim  condecdt  disciplfoam. 

uid  dat  idl    Pa.  Timdr  praepedft  dicta  Uoguae. 

uid  dat?   Poaanm  adre  ego  ex  td,  quid  neg^ti  eati  S5 

fcam.    Tua  iociila,  quita  tuo  Tiilico 

kre  ux6rem,  ea  iutda  —  Sr.  Quid  iotdal   Quid  eati 

uitdtur  maidrum  malim  diacipli'nam, 

luae  auo  ioiermindtur  —  St,  Quid  drgol   Pj.  Ah! 

uid  dsti   Pa.  loteriroere  ait  sud  yeile  ¥itam.  40 

im  —  St.  Hdml   Pa.  giadium  —  St.  Quid  edm  gladiuml 

7m\g.  Qtdd^  periiHi?  nt  el  veiu  24.  Sic  vulg.  —  Veil.  Imm  Uhi  pel 

lid  eel  aee.  abeel.  Cf.  Beccli.  V,  tifuo  c. 

89d  ftiid  nikili  im,  neffiora.-  25.  Veil,  tseerata. 

Imlg.  ei  Ten.  tibi  etl.  2B.  IVamcre,  a.  e.  BioUum  die  diele, 

fene,  fene  me.    Veil,  et  valg.  me  elmtan  eaevlre;  naoi  nondum  eaiki 

Men  lent  me.  saevii,  et  vehemenilos  eilam  seevliimt 

rolg.  flitm  haee  meraclo  $e  utpiam  num.   De  kee  vece  cf.  Amph.  I,  1,  W. 

tit  Here  Libyco,  quod  Inlerpre-  29.  loquere,  in  p.  r.    Hie  loene  Itf 

de  vine  Mereoiico,  qoed  prope  ler  eee  referendea,  la  qalbaa  loqui  pra« 

drlaai  gignebaiar.    Vett.  'iimeo  docloai  videalur  occunrere.    Salieai  ego 

getimm  quidem,  nisi  haee  Chi-  neque  elequere  dederim,  qaod  fecit  Be* 

gloMHim  M$piam  percuesii  flore  (blue,  aeeoiaa  al  aU  cod.  Pal.  et  Gaelph., 

Beih.  nift  Aaec  meraclo  ee  (nem  V.  C.  habei  lequere.)  neqne  el 

I  percuesii  flore   Libero.    flea  praepoauerioi. 

eat  vhiaii.   Cf.  Cure.  I,  2,   1.  ai.  Valg.  et  veil,  quod  hie  modo. 

eUrie  vimi  meis  naribus  obiectwe  83.  Vulg.  condecel.   Veil,  addeeetm 

I  paoUo  post:   Libert  lepoe.  —  85.  Valg.  Quid  eet?    Poesum  eeire 

o  aatem  eal  adleciivaai  ad  flore,  ego  istuc  Ex  (e,  quid  negoiii  eei?  VeU. 

laa  dlmln.  a  meracue.  —  Percua-  quid  negotii  eii'f 

1.  e.  lorbavlt  ae.  89.  Vulg.  viro  euo  quae  iniermimatmr 

Obiine  aures,  i.  e.  erige  mibi  mtawL    Veil,  repetaal  me  anle  9itam. 

prebenaia  aurlcuHii;   all  et  fa-  Apparel,  acribead4b:  ^w^o  quae  euo^ 

wcolaniee.    Cf.  Aa.  3,  3,  77.  delode,  oiiam  aeaaaalaae  bue  ex  ae- 

lie  amrieulisi   eompara  labeUa  queotUiaa. 

halUel  40.  Vulg.  quid  eet?    Pa.  inierimere 


168 


CASINA. 


Pa.  Habet   St.  Hef  misero  mihi!   Cdr  eum  habetl 
Pa.  iDSfScUtur  6mne8  [domi]  per  addes,  nee  qa^mquam 
Sinft  ad  ae  adirej 

lU  ^mnes,  sub  drcis,  sub  l^ctia  lat^tea,  45 

Metii  musaiUot.    St.  Occidi  dtque  ioteri! 

Quid       obi^ctum  est  inalf  tain  rep^otel 

Pa.  Inadnft.    St.  Sceldatiaaimum  me  eaae  crtfdo. 

Pa.  \m6^  A  acids,  dicta  qua^  dixit  h6die. 

St,  Istdc  expet6  scire,  quid  dixit    Pa.  AAAi.  M 

Per  6mnea  de6s  et  deis  deiurivit, 

Occfsumm  eum,  hie  nocte  qufcum  eubiret. 

St.  Me  occidet?   Pa.  An  qufdquam  id  ad  t^  attintfti  • 

St.  Vah!    Pa.  Quid  cum  ea  negdti  tibi  eati 

St.  Pecc^Ti:  iiiunc  dicere,  Tfilicum,  Toldbam.  S5 

Pa.  Sci^na  de  ¥ia  in  semitim  regredfre. 

St.  Numquid  mi  minitur?    Pa.  Tibi  fnfesU  sdli  eat 

Pius  quim  cuiquam.  St.  Quam  6b  rerol  Pa.  Quia      dea  axdreai 

Oi^mpiooi:  [ueque  s^  tuam,  neque  s^  suam, 

Neque  ¥itam  ¥iri  I'n  crastin^m  ainet  protdiii.]  M 
Id  hiic  missa  sum 
Tibi  ut  dicerf^m, 

Tibi  ab  ea  ut  caveaa.    St.  Perii  li^rcle  miser! 

Neque  ^st  neque  fuft  me  senc^x  qu/squam  amdtor 

Ada^que  mis^r.    Pa,  Ludon*  hunc  ego  fac^tel  65 

Nam  qua^  facta  dixi  omnia  hufc,  faisa  dixi. 

Hera  dtque  haec  doium  ^x  proxumo  h^nc  protul^runt* 

Ego  hunc  missa  sum  iudere.    St.  Heus,  PardaLaca. 

aii  velU  vitam.  gladivm.    Vett.  quid?  53.  qutdqvam.    Sic  veil.  »  Vai^ 

Pa.  interimere  ait  velle  se  vitam.   Ad-  quidpiam.    Addidi  aatem  id. 

mlsl  mo,  omlsi  se,  ob  versam.  &6.  Veit.  regredere,  Vulg.  degrtitrt, 

42.  Veil,  cur  habet?  Nosir.  vulg.  57.  Veil,  post  mihi  addant  quoqut. 

44.  Vulg.  habet  prope  ante  9init.  58.  Vulg.  et  veil.    PUu  quam  cui- 

45.  scelestisiimum ,  i.  e.  Infortanaiis-  quam.  Sed  coni.  quam  et  alibi  aaepe 
sioiuin,  infellcissimuiD ,  ui  Ampb.  II,  1,  in  bis  diciionibus  omittllur. 

9.   Poen.  I,  1,  72.  59,  60.  Vulg.  Dfeque  viri  vitam  siafl 

52.   Occisurum.     Legendos   de   boc  in  craHinum  protolli.    Sic  et  vett.  M 

looo  Gelllus     7  ubi  is  docei,  occisurum  Lambinua ,  omisso  se  pronemine :  ntqut 

hlc  non  ease  participium ,   sed  verbum  tuam,  nec  suam.    ProioUere  eat:  pro- 

Indefinitam.    Simlllier  enim  et  Gracchum  iongare,  producere,  at:  proloUo  mortem 

in  orMiione  de  Quinlo  Popilio  babuisse:  mihi  Act.  If,  Sc.  8.  v.  II.   LIpsiaa  Bt- 

Credo  ego  inimicos  meos  hoc  dicturum.  luit  sinere,  oi  esset  conalruclio  obUqaiv 

Idem  adducit  locam  ex  Verrina  V:  hanc  quod  sane  melius  accom  modal  am  loco 

$ibi  rem  pracsidio  sperant  futurum,  et  esse  videiur.     Ego  credo  loiam  locnai 

ex  Qaadrigaril  Annalibus:  Dum  ii  con-  quern  inclusi  supposiium,   ot    ires  hie 

eidereniurj  hostium   capias  occiipatas  breviores   versus  docbmiaci  generis  I*- 

futurum^  et  alibi  apud  eundem  scripium:  gantur:   Olympioni.  —   Id  kAc  wmm 

est  quod  speremus  deos  bonis  bene  fa^  sum  —  Tibi,  ut  dicerim.    Cf.  Capl.  )> 

eturum.      Porro    ex    Valerio    Antiate:  2,  9.  10.  11. 

haruiipices  dixerunt,  omnia  ex  senten-  65.   Vett.   Ludoti*  ego  humc  faeete. 

iia  processurum  esse,    Denique  nostrum  Vulg.  Ludo  e.  h.  f.     Cf.  Tnie.  4,  % 

eliam  iocum  proferl,  cuius  sensus:  Se  8.  not. 

occisuram   esse  eum,  quicum  cubarei.  67.  Pro  hunc  veil.  hue.  —  laogtada 

Cf.  V.  73.    Merc.  2,  1,  20.    True.  2,  haec  ex  proxumo^  i.  e.  Morrbina. 

4  ,  49.  68.  Ego  huno.    Hie  et  vala*  et  veil 


Actus  III.   Scbha  VI. 


MO 


Pj.  Quid  St.  Est,  —  Pj.  Quid?    St.  At,  quod  volo  iir 

quirere  te. 

Pa.  Moram  dfTers  mihi.   St.  At  tu  mihi  6ffers  moerdrem.  Yf 

Bed  ^tiamoe  hab^t  Casioa  ^tiam  nunc  gUdiuml 

Pa.  Ilabdt;  sed  duds.    St.  Quid  dudsl   Pa.  Ailerd  te 

OccfsuTum  aft,  alterd  ¥illicuni  hddie. 

St.  Ocdsissnmds  sum  omDium  [iam],  qui  vlvunt. 

LoHcam  iodudm  mibi;  optimum  hdc  esse  opfnor.  75 

Quid  i&xor  meal  in  noo  adii't  atque  ad^mit? 

Pa.  Nemo  a^det  prope  dccedere.   St.  J^oret.   Pa.  drat. 

Negit  ponere  Alio  modo  ^ilo  prof^cto, 

Nid  se  sciat  viilicd  non  datum  iri. 

St.  Atque  ingratiis,  quia  nevil&it,  nubet  hddie.  M 
Nam  e^r  non  ego  id  perpetr^m,  quod  codpi,  . 
Ut  nAbat  mibil  —  tllud  quid^m  non  vol^bam, 

S^d  Tiilicd  nostrd. 

Pa.  Sadpicuid  peccis. 
Ap.  Tlmdr  praepedit  verba.   Y^rum,  obsecrd,  die,  8ft 
Med  dxorem  drare,  ut  ^xoret  iilam, 
Gladium  dt  ponat,  dt  me  redire  Intro  ut  liceat. 
Pa.  Ndneiabo.   St.  iSt  tu  orito.    Pa.  Et  ego  oribo. 

St.  At  bhinde,  ut  soids. 

Sed  addin'1  M 

Si  dffexis,  sdleaa 

TIbl  dabo,  et  dnulum 

fn  digito  adreum, 

iti  bona  pldrima. 
Pa.  Operim  dabo.   St.  Face  ut  Impetres.  06 
Pa.  Eo  ndnc  lam;  nisi  quidpiam 
•         Remordre  me.    St.  Abi  et  cdra. 
Pa.  Redit  dccum  tandem  obsdnatu  eius  adidtor;  pompam  ddcit. 


ACTUS  ra.    SCENA  VI. 

OLYMPIO.    COCUS.  STALINO. 
Ol.  Vide,  fdr,  at  sentes  sdb  signis 


luAMt.    Verom  aceaMtivua  mUil 
Mxtai«  Ue  reqalrl  vMebator. 
71.  Ynlg.  tt  veu.  Std  etiamne  ha- 
M  €€  nw  Ctuima  gladium?  ei  ma- 
Unrl  la  eftam,  transpotaique,  •!  seDStts 
•C  TvrmM  gratia. 
7S.  Mmuftim,  L  •.  occlsoram,  ol 
5X. 

74.  Aididl  fofli,  ot  Tersas  conieret 

75.  AUMl  hoe  J  pari  ratloM  adduetof. 

76.  St  la  volg.  et  vett.  deeat  ait, 
«aM  adlacL 

79.  Volg.  at  veu.  Ni  te. 

80.  Valg.  quia  nan  vult^  reOqva  at 
aea.  ecriaeaaaai  aalem  iifoall,  at 


ploa,  Ob  melnuB.  Veil,  quern  nam  vuU^ 
ei*  nubot  hodU. 

81.  Velt.  quod  oeeepi,  Sed  eoipi  per 
dlaereain  legeodam. 

82.  Vulg.  et  vetu  lllud  quidom  vals- 
hamj  non  ted  noitro  viUioo. 

87.  Valg.  et  vett.  et  redire  WM. 
89.  Volg.  et  vett.  M  blande  orato^ 
m  i. 

91.  Cr.  Paeod.  5,  2,  SS.  abl  paritec 
effecta  Ictom  in  pilerl  ayUaba  habet. 

jicr.  HI.  Se.  jpL  Aceedli  a  fera 
Olympio  cum  poaipa  aervomm  ceqae- 
romqae,  opaeoiam  addacena,  (qoalea 
peaipao  plarta  accBRaat  la  aoaiatdUa, 


CASINA. 


Ducdt.    Co.  Qui  vero  Ktint  sentesi 

Ol.  Quia,  qu6d  tetfgere,  illic6  rapiunt; 

Si  ^as  ereptum,  illic6  sciodunt; 

Ita,  qu6quo  adfeniunt,  lAbiubi  sunt,  5 

Duplid  danoDO  dominds  militant. 

Co.  Eia!    Ol,  Attat,  cesso  mdgnlftce 

Patric^qiie  [amiceqiie]  ita  hero  meo  ire  idvorsuml 

St.  Bone  vi'r,  salve.    Ol.  Fatedr.    Sr.  Quid  fiti 

Ol.  Tu  amis,  at  ego  esurlo  ^t  aitlo.  M 

St.  Lepide  ^xcaratua  inc^ati.    Ol.  Vah! 

St.  Mane  v^ro,  quamquani  fdstidis. 

Ol.  Heu  heu,  foetet  tuus  mfhi  sermo. 

St.  Quae  rc^al   Ol.  Haec  rea.   St.  Etiimne  adatail 

at  Bacch.  I,  2,  1.    Aol.  n,  4,  1.  Men.  Sam  herum  •nom.    Coafra  emln,  an 

%  2,  1.   Blerc.  IV,  4,  a    Pseud.  3,  2,  agnoscif  In  slailm  subaeqaenabaB ,  eilaa 

1.   Siicb.  5,  4,  1.     True.  2,  7,  l.J.  alloqaeatem  ae.    Delnde   fn  bac  onni 

AUoqaliur  eum  Sialino,  qaem,  ut  solet  scena  non  vult  ae  aervvm  vaearl  Olyn- 

ieri  in  buiusmodi  aoenlg,  primo  non  plo,  quippe  qal  liber  lam  ail;  cf.  v.  10 

agnoscit   Olymplo ,    morantemque  seae  el  2K   Atqui  bic  Ipae  Stallnoiiem  btfaa 

repellU  a  se.   Deinde  posiqaam  se  recte  saum  vocaL   Denlqoe  ad  neiram  aboa* 

agnovere,   Sialino    auam  cupldinem  el  dat  amictqut,   Apparero  Igltar  vldetoTi 

declarat,  el  boriaiur  eum  at  iniroeat,  ut  locum  non  eaaa  aanum,  el  fenitaa  aai 

coena  paretur.     MeDilonem  lamen  facll  alteram,  aut  oiramque  veranm  eiklca- 

ia  Caslna  furente.   Quare  Ule  prior  In-  dum.   Servarl  lamen  polarit  prior:  Eim, 

trobre  non  vult.    Itaque  ambo  almul  in-  01.  Attat^  ce$80  magnijlee!  I.  e.  larda 

troeunf.     Scena   varle   Interpolaia  ab  progredlor,  tamquam  maKntfleaa  aim.  Sic 

aerloribua,  quod  el  ex  aensu  el  metro  salaatlaa  log.  81.  tail  ine^dmnt  per  era 

apparel,  quod  maximum  partem  anapae-  vestra  magn^fiM,   Cf.  Liv.  II,  6. 

aiicom  eat,  panels  Iniermlxils  baccbiacls.  9.  Fateor^  aa.  me  bonna  eaae  \iniB. 

Cf.  Hermannum  de  meiris.    Praaierea  Sed  ignoral  dom  aaae  SlaUnooem,  reiia 

locus  est  In  llbrls  lacunosns  a  v.  29 —  ae  revocantem. 

34  a  Camerario  addiiamenils  suppletus,  10.  Hie  venma  perqnam  lnep<e  hoe 

quae  elus  supplementa  quoniam  versus  Inlrusus;  sensum  quidcm  qaod  attiM^ 

efllclebant,  saiiem  non  nimis  Impediebani,  depromtus  ex  Act.  IV.  Sc.  3,  v.  6  et  7. 

Inclusa  lamen  dedimus.  Ibl  enim  recte  de  esuriendo  slilendoqie 

1.  Primum  colloquitar  Olympio  cum  sermo  esse  potest;  qnlppe  decepti  ibH 
coquo,  quern  adducit,  quemque  et  ipsum  sunt  Stalino  et  Olympio,  moraque  facta 
fnrem  appellat ,  el  servos  eiusdem  sen-  de  industria  inlus,  ne  posset  coqui  pran- 
tlbua  comparat ,  qui  quidquid  tetigerint,  dinm.  Hic  de  ea  re  plane  nondum  semo 
vel  reilneant  vel  diiacerent.  Sub  esse  debebat.  Denlque,  at  lam  dixl,  bmi 
gignis.  Sic  vulg.  —  Vett.  sub  signum,  agnoHcere  cogiiandus  est  Olympio  bemn; 
Lamblnus:  Bub  signo.  Diciio  tracia  a  non  Igltur  mentio  debet  ieri  elua  amorls. 
re  mlUiarl.  11.  cicuraiua.    Cf.  Pseud.  V,  1,  8. 

2.  Qtti,  I.  e.  qaomodo,  quo  iure  a  le  Ita  victu  ercurolo,  ita  mundiiiis  ^igni, 
minlsiri  mel  vocantur  seniesy  quo  argu*  ah,  itaque  im  loco  feMtivo  tumut  ftttitt 
mento?  accepti.   Videtur  Igltur  eaae  I.  q.  extr- 

4.  8i  COS  ereptum ,  si  ex  manlbus  natus ,  adornalua.  inceati  acribendam  erat 

eripere   voluerls,    quae  raptnrl   erant.  pro  incestisti,  quod  legitur  in  valg.  ti 

Inlelllgenda  sunt  vasa  e  cullna  et  caetera  veil.  —  fah!  Vulg.  babet:  Mm  MU! 

supellectllls.  Veil.  Ah  hodie.     Lamb,    f'ak  htdie, 

7.  Kia!  Adnotat  Lambinus,  Eia  hic  Botb.  Vaha,  oniisso  hodie, 

non  esse  bortaniis,  sed  potius  revocan-  13,  foetet  tune  mihi  aermo,  noleaisf 

tis,  ut  sensus  sit:  numquamne  desines  mlbi  es,  raeraris  me.    Non  enin  agae- 

coqsls  maledlcere?    Cf.  Ampb.  8,  2,  20.  sell  Stalinonem;  quod,  atat  mlram,  t«- 

et  Cas.  II,  3,  14.   ^  Quae  sequuntur,  men  verum,  et  solllum  fivrl  In 

ad  sensum  quidem  facllia,  ad  toium  si  diis  vetenim,  sicm  el  sane  cemlcaB 

conferas,  difllclllorla.  Ac  primum  caven-  qnam  maxime. 

dum,  ne  credas,  Olympiouem  conspeitiasa  14.  Qume  rat?  1.  a.  quid  akbl  hac  vali* 


ACTD8  IIL    SCENA  YI. 


16 


Ol.  Qui 


Ol.  BoImTtfro  aQciyiicetd  [iOi  xctfixBig* 
St.  Dabo  lUya  xaxov^  ut  apiDdr,  nisi  [ii 
ResUs.    Ol.  ^Sl  Zev^  potin'  i  me  abets, 
Nisi       ¥is  Tomere  hodi^l   Sr.  Mane[duni]. 
Ol.  Qaid  esti  qufs  hie  homo  esti    iS^r.  Herus  v&m. 

herusi 

St.  Quoins  tu  servos  es.    Ol.  S^rvot  egol  90 

St.  Atqud  meus.    Ol.  Nod  sum  egd  liberl 

Memento,  memdoto!    St.  Mane  dtque  adsta!    Ol.  Omi'tfte. 

St.  Seirds  sum  tuds.    Ol.  Optume  dst    St.  Obsecrd  te, 

Ol^mpisee  mf,  mi  patdr,  mi  patrdoe,  •••• 

Ol.  Hem,  sdpis  saoe.   St,  Tuos  dquidem  sum.  Sft 

Ojw  Quid  mi'hi  servo  opus  est  tdm  nequami 

STm  Quid  Duoci  qaam  mox  recreis  mel 

Ol.  Coend  mode  si  sil  cdcta. 

St.  [Intro]  drgo  abeant  prepare,   Introite,  et 

Clio  ddproperate!   [Ego]  iam  intus  ero.  M 

Facltd  €o€nam  mihi  ut  dbria  sit! 

Lepidd,  nitide  [coendre]  Toio. 

Nihil  Urn  moror,  barbaricd  ritu 

[Sane  dsse.]    I,  sis:  sed  ego  liic  habito 

[Nunc  quiddm.]    Ol.  Numquid  est,  quod  sft  moraef  S5 
Sr.  [Gladium  dncilla]  Casinam  intus  habere 
Ail  9  qui  med  alqne  led  ddtet 


Sia«  esBM  qaare  (Ibl  fMleat  im«s 
wmMf  hmee  ref.  La.  opsoBloai,  «uo4 
■Ihl  iaeeniiin  est  ftomom.  —  etiamne 
stfitea?  Seaiivs:  Korom  labeo-  fe  ad- 
Mare;  sdaiato,  Inqaan. 

le.  8ic  vulg.  —  Vett.  Daho  nttl  na- 
cor,  qaod  est  apiiiw  veraoL  Oelade 
rt  Tolf.  ec  vett.  vt  ego  opinor^  nisi 
— B^^k.  tM  reftot.    Kgo  torn 


la  AMUl  dtiM. 

TMm  Omiiie;  sine  aie  pergere,  qao 
m  aan.  Nolo  enin  teeam  loqoi. 

n.  Servos  ntm  tuo$.  Non  dobitavl 
laee  em  valfata  atallaonl  tiibuere.  Nan 
roll,  fcaee  qaoqoe  eon  teq.  Opiume  est 
RjBpioAl  Iribaeniot.  Boiblos  lamen  ale: 
OmitU:  Sum  $ervo9  tuo$.  St,  Oplu- 
we  e&i.    06tecro  te  ete. 

flSi.  TWt  e^idem  §um.  Sic  veit.  — 
^■Ifr  nm9  turn  efuidem. 

ISL  Taif.  et  vett.  St.  /aire  ergo 
hmmi.  Ol.  pt^pere^  (vett.  mkearnt  pro- 
ere.  Ol.)  eito  introUt  et  eko  depro- 
emt,  —  Qaae  ab  hec  verse  uaqee  ad 
.  Se.  laelesa  lesaaiar,  laeaiiaran  s«it 
■PfleieBia  Gaateffarlaaa. 

SI.  tBie  wig.  —  Vett.  jPbctee  eoena 
I.,  fortasae  melles. 

91L  Traaapeaeadam        erat.  Nam 


vett.  el  valf.  Goeaiirs  lepide  uitideqme 
volo. 

33.  NtkU  iam  morer.  TUlg.  et  vett. 
Nikil  morer  harh.  rHn  Smme  etae  ira. 
tfeamis:  aeio  laoi  baibarlce  L  e.  Re- 
nane  rlta  eoeoare.  Cf.  Capt.  3,  1,  381 
IV,  2,  105.  As.  preL  11.  Pro  Sane 
esse  iam,  qaod  a  Camerarlo  profeetnm 
est,  codices  habent:  ne  etiam  tfit  (al. 
itfif,  ipnii,  Monae.  ifltifted)  ego  kie 
habito.  ronasse  IgKar  sertbeDdom :  Nme^ 
etiam  i  sia:  ted  ego  k,  A.  h.  e.  benn 
Iteramqne  te  labeo  Introlre.  Sle  af' 
adstat?  v.  14. 

34.  eed  ego  hie  habito,  ne.  In  | 
nam  Introlre  nunc  qaidem  non  aodeo  la 
domusi.   Addidl  ted  ex  cod.  Monaco 

35.  Volg.  et  vett.  nunc  ^tdcm,  Wa- 
di'um  jineiUa  Cannam  intui  m»erf 
ail.  Sed  post  iViim^ofd  est  scrlpil  tan* 
turn  non  oainea  habent:  eeterum  quod 
morae  tU.  Hlne  scrips!:  iViinc  quidem. 
OL  ^'umquid  ctl,  quod  eit  morae? 

36.  Verba  Gladium  aneiUa  a  Came- 
rarlo sent  addlta  ad  aapplendam  la- 
eanam. 

37.  qui,  L  e.  qao,  calaa  ope.  eolfef, 
I.  e.  vita  privet,  IsierSclat.  Vett.  tn- 
terimat.  Noilsslonia  versns  ex  veieil 
poeta  a  Qcerone  allataa  Tnsc.  Ill,  19. 
PrianM  ei  vitam  evOari.   Nam  Lipslaa 


272 


CASINA. 


Ol.  Scio.   Sic  Kine  habere.   Nugia  agunt. 
No¥i  ^go  illas  maids  mercea. 

Quin  tdte  i  modo  mecdm  domum.  M 
St.  At  p61  malum  metuo.    I  tii  modo. 
Priua  p^rapicito,  quid  intda  agatur. 
Ol.  Tam  rofhi  mea  vita,  qudm  tua, 
Tibi  cdra  eat.    St.  Verum  i  idm  modo. 

Ol.  Si  ti&te  ibia,  inibitur  tecum.  45 


ACTUS  IV.   SCENA  I. 

PARDAHSCJ. 

Nec  p61  ego  Nemeae  crtfdo,  neque  ego  Ol^mpiae, 
Neque  ^aquam  ludoa  tim  feativoa  fieri, 
Quam  hie  fotua  flunt  IMi  iudificdbiiea 
Sent  ndatro  et  noatro  Ol^pioni  Tiliico. 

Omn^a  featinant  intus  totia  addibua;  5 
SeDCX  in  culiDa  cldmat,  hortatdr  cocoa: 
,,Quin  igitia  hodie?  qufn  datia,  a!  quid  datial 
^Properdte!  coenam  iam  ^aae  coctam  opdrtuit!^ 
Villicna  hie  autero  ctm  corona,  ciodide 

Veatitua  laute  dxornatuaque,  dmbuiat.  II 

liiae  a^tem  in  cubiculo  drmigerum  ornant  [mi&lierea,] 

Quem  ddnt  pro  Caaina  ntipturo  noatro  [villlco;] 

Bed  nimium  iepide  dfaaimulant  [merc^  maiaej 

Fore,  huiua  quod  fut^rum  eat.   Digne  aut^m  coci 

Nimia  iepide  ei  rei  dant  6peram,  ne  coen^t  aenex:  15 

AuUa  pervortunt,  ignem  reatingudnt  aqua. 

Uldrnm  oratu  fdclunt:  iilae  autdm  aenem 

Cupiiint  extrudcre  fncoenem  ex  addibus: 


In  vetere  Ubro  invenit  scrlptam :  tnvUet, 
quod  luibet  vulgata,  qaum  sit  nibili. 

38.  Scio.  Sed  unde  scivit  Olympio? 
an  In  foro  audivii?  Ergo  aut  vUii  ali- 
qold  latetf  aut  Scio  I.  e.  q.  Esto. 

40.  Vulg.  el  velU  Quin  tu  i  m, 
ScripsI  tule. 

42.  Vett.  i  tu  modo  prius.  perspicito 
quod  intu$  agatur,  Valg.  t  tu  modoy 
penpicito  priua ^  quid  intu$  agatur.  — 
Perspicere  L  e.  q.  penpectare  Jdost.  3, 
8,  129.  h.  e.  contemplarl. 

44.  Et  vulg.  el  veit.  verum  modo. 
Lamb,  verum  i  modo. 

45.  Volg.  el  vett.  si  tu  tubes,  inibitur 
tecum,  Sed  Acldaliaa  iam  scribendum 
censuil:  si  tu  ibis,  inibitur  tecum. 
Ilerum  pro  tu  simplici,  dedi  tute. 

Act.  p  i.  Sc.  L  Prodit  Pardalisca 
ancilla,  narratum,  qui  ludi  inlus  fiant 
aeni  et  villico,  declaraiumque,  pro  Caslna 
aabornari  a  mulieribus  CballniUQ. 


10.  Sic  vefaa  codex  CamerariL  V. 
laute  plene  legendum.    Veit.  obamMat. 

11.  Seqaentia  Interpolafa  aont,  adfiils 
mulieres,  —  villico,  —  merees  make, 
quae  desanl  In  codd.  Porfaaae  leir.  foe- 
runt  amiquliDs  loierpoaiti: 

Illae  aatem  in  cubicio  armlgemm  omaai, 

quem  dent  pro  Caaina  naptna. 
Sed  nlmium   lepide    dlaalmulant,  ton 

hulus  quod  futoram  eat. 
Condigne  auiem  nlmla  Iepide  hoc  ceo- 

ducii  coqal 
Aulas  pervortunt,  Ignem  reatlniniaBt  a^u- 
lllarum  oratu  faciunt :  Illae  aatem  leara 
Cuplunt  extrudere  Incoenem   ex  aeA- 

bos  etc. 

—  Nob  tamen,  pauela  mnlatla,  Caae- 

rarium  Botbiumque  aequlmur. 

14.  Veit.  Condigne  auiem  nimis  U- 
pide  hue  eonducti  coqui  rei  d.  o.  ».  c  s< 
Fortasse  verba  rei  —  aenex  aerias 
adlecta. 


Actus  IV.    Scbna  UL 


2TS 


Ut  ipsae  solae  T^otres  distenddnt  suos. 

Not!  fllas  ambaa  eatrfcea:  corbitdm  cibi  20 
Com^aae  poaauDt.   Sdd  aperitur  datiam. 


ACTUS  IV.   SCENA  IL 

STALING.  PARDAHSCA. 
St.  Si  a^pitia,  uxor,  ¥68  tamen  coeDibitia, 
Coena  Abi  erk  cocta.    Rdri  e^o  coendvero: 
Nam  d6voiii  maritum  6t  novam  nupUm  volo 
Kua  prdsequi:  no¥i  hdmiDum  morea  mileficoa: 
Ne  quia  earn  abripiat    Fdcite  ¥08tro  anini6  Tolup.  A 
Sed  pr6perate  iatum  atque  fstam  actutum  emiltare: 
Tandem  tit  Teuiamua  liiici.    Ego  craa  hie  ero; 
Craa  hdbuero,  uxor,  dgo  ftameo  convivium. 
Pji.  Fil,  qu<Sd  futurum  dixi:  iocoeoat^m  aenem 
Foras  extrudunt  muiieres.    St.  Quid  tu  hfc  agisi  10 
Pa,  Ego  ^o,  quo  me  ipsa  mfsit.    St.  Veroo*1    Pj,  S^rio. 
St.  Quid  hi'c  apeculare?    Pa.  Nii  equidem  apecuMr.    St.  Abl. 
Tu  hie  c^nctas;  iutua  iiii  featiudnt.    Pa.  Eo. 
St.  Abi  hioc,  ais,  ergo,  p^ssumarum  pdasuma! 

lamne  Abiil  iiiaec?    Dicere  hie  quidvfa  iicet:  15 
Qui  amdt,  tamen  Iiercie  ai  ^surit,  nuiium  ^aurit* 
Sed  ecciim  progreditur  ctim  corona  et  idmpade 
Meua  adcerua,  c6mpar,  cdmmaritua,  villicus! 


ACTUS  IV.    SCENA  UI. 

OLYMPIO.  STALING. 

Ol.  Age,  tibicen,  dum  (ilam  educunt  hue  novam  nuptim  foraa: 
SuaW  cantu  concdlebra  omnem  banc 
Plateam  h^menaeo!   lo  hym^n  hymenaee! 
lo  h^men!    St.  Quid  agis,  m^a  salual 

Ol.  Bsi&rio  hercie,  atque  adeo  haiid  parum  ^^6 
Sitio.    St.  At  ego  amo.    Ol.  At  ego  hdrcle  nihil 


18.  incoenem  per  dlaeresln  legendam 
ex  eodd.  —  Al  incoenatum.  In  al.  trana- 
poalta  Inepte. 

20.  Ooinea:  Novi  ego  illai  amhai 
etfrtcct,  qui  foret  anapaesilcns.  B.  ego 
omiali.  corbita  genua  esl  navigU  tardom 
et  grande.  Cf.  Poen.  Ill,  1,  40.  Vett. 
Corbitant,  ubi. 

Act.  IF.  Sc.  IL  Impaflena  factua, 
onllill  omnem  coenam  senex,  prodiiqoe, 
et  ablglt  ancUlam,  exspeciaiqoe ,  dom 
prodeaf  vUUcua. 

12.  Veil.  Quid  ipeculare,  omlaao  hie. 

13.  Veu.  Tu  kine,  ciiMfni? 


16.  Nemlnem  credo  fogere  hie  poaae, 
tamen  si  poni  pro  iametsi.  —  nuUum. 
Sic  veil,  el  vulg.  Both,  nilum^  cum 
Meurtfio. 

18.  Soeerus.   Lamblnoa  malit:  iociui. 

Act.  if.  Sc.  III.  Progrediior  cam 
tibicine  pompaque  Olymplo,  ad  caaian- 
dam  liymenaeum,  exspeciandamqae  Caai- 
nam.   Simal  com  iilo  occental  SiaUno. 

4.  BoUiiaa  verba  lo  H^men  Stalinoni 
triboiu  Praeier  noiiaalma  culqoe  buioa- 
nodl  eaniica  cf.  Barip.  Troad.  308  — 
841   Gasaodrat  bymenaeom. 

b.  Amploclor  locilonem  vett.  qaae  In- 
aeniBi  pomai,  qaad  lo  vuig.  omiuUur. 


274 


CASINA. 


Facf6  tibi,  amor,  perfculi. 
Mihi  ioinitate  idmdudum 
fnteslina  murmurant. 

St.  Nam  quid  illaec  nunc  tamdhi  intus  10 
Reipordtur,  quasi  ob  ioddstriami 
Quo  ego  pMs  propero,  tanto  ilia  miouB. 
Ol.  Quid  81  etiam  occentem  hjmenaeumlj 
St.  Ceoseo;  et  ego  te  ddiutabo  in  nuptiis  communibua. 
Ol.  flymen  hymeoaee,  io  hymen!  15 
St.  Perii,  hercie,  ego  mMv^  dirumpi  cintando  hymeoaei&m  licet: 
tiio  morbo^  quo  dirumpi  cdpio,  non  est  c6pia. 
Ol.  Kdepoi  nae  tu,  si  esses  equus,  ^sses  indomibllis. 
St.  Quo  drgumentol    Ol.  Nimis  tenax  es.    Sr.  NAm  me  expertui 

i&spiam? 

Ol.  Di  melius  facidnt.  Sed  crepuit  dstium;  exitftr  foraa.  M 
St,  Di  h<!rcle  me  cupiunt  servatum.   lam  dboluit  Caaina  procoL 


ACTUS  IV.   SCENA  IV. 

AISCILLAE  DVAE.    OLYMPIO.  STALiNO. 

Am.  I,  sdnsim  superattdlle  limen  ped^s,  nova  nnpta.  86apea 
Iter  fncipe  lioc,  ut  Ti'ro  tuo  semper  sis  sup^rstes: 
Ut  potior  sis  pollen tia,  victrixque  sis,  superdtque 
Tuum  impdrium.    Vir  te  ¥^tiat,  td  ¥irum  despdlies; 
Noctiique  et  diu  ut  Tiro  sAbdola  sies,  dbsecro,  memdnto.  6 
Ol.  Maio  mdximo  suo  hercle  fllico,  ubi  Untulum  peccdssit! 
St.  Tacd.    Ol.  Non  ta€e6.    St.  Quae  res?    Ol.  Mdla  maiae  mile 

mdnstrant. 

St.  Facic^nt  banc  mihi  rem  ex  parita  impardtam. 
Id  quaeruDt,  voluut,  haec  ut  fnfecta  fdciant. 


10.  iVam  quid  illaec  y  i.  e.  Ouidnam 
iUae. 

11.  B.  ex  Feslo:  remorantur  remeli' 
fines,  quasi  ob  ind,  cooira  omnem 
rbytbDium. 

12.  Velt.  Quanta  ego  plus  propero, 
tanto  minus.  Vulg.  Q.  e.  pi.  pr,  tanto 
ilia  minus.    Noslr.  ex  emend. 

16.  Vett.  miser:  lam  me  aedepol 
dirumpi  elc. 

17.  Lamb,  malit  Nimis  tendax  es, 
a  lentigine.  In  quibusdam  anliquis  hie 
et  seq.  vbh,  desunl. 

Act.  IV.  Sc.  IF.  Alia  pompa  Ca- 
sina  suppo8i(iiia  ab  anciilis,  praesente 
forHiian  et  Cleosiraia  (cf.  v.  14}  ad 
Olympionem  addacilur.  Gaudet  StaUno. 
Dum  aulem  unus  post  alterum  ad  lllam 
acceduni ,  nunc  cublto  illos  agii,  none 
pede  lundit.  Denlqae  earn  Inlroducuni  in 
aedeH  vicinl.  —  VerHuam  genus  ab  initio 
videtur  esse  Saiurniom;  aequuiilur  bac- 


chlael,  intermlxtUi  anapaestls  alilsqw. 
Lecilo  Interdum  vaeUlat.  Celenua  plcn- 
que  videntur  esse  genulna. 

1.  Addidi  /  ab  loiiio,  qaod  deest  in 
ediiionibus.  superattolle  duoboa  verbb 
babet  vulg.  et  Both.;  vett.  at  noa. 

2.  Vett.  at  viro  tuo.  Poat  f«pen<es 
et  vulg.  et  vett.  addunt  atque. 

3.  Vett.  Vt  potior  polUntia  til.  TbU;. 
Ut  potior  pollentia  tit.  Oelnde  atrae- 
que:  vincasque  oirtim,  vielrixque  ties. 
Sed  et  Bolbius  verba:  vincoBque  vimn 
CGuelph.  vincat  v.)  tamqatm  glosteaa, 
relecit. 

4.  Vett.  dispoUef. 

5.  Sic  velt.  et  valg. 

8.  Vett.  el  vulg.  ex  Camerario:  PerM. 
isthaec  facient  hanc  rem  mihi  ex  par. 
imp.  In  codd.  omitiontor  verba:  PrriV. 
isCae  facient. 

9.  In  vett.  Mahlilur  ul. 


ACTUI  IV.    SCBHA  IV. 


ge^  [Olympio,]  qadndo  vis,  dxorem  Accipe  hanc  a  ndbis.  10 

ite  ^rgo,  datdrae  si  tlnqaam  estis  hddie. 

ate  intro.   jIn.  Amdbo,  inte^ae  itque  imperitae  huic 

:ito.   St.  Futillruin  est.   Val^te.   Ite  iam.   An.  Val^te. 

mne  dbscessit  ^xorl   Ol.  DomI  ini:  ne  time.   Sr.  Etnl 

p61  demum  ego  s^m  liber.  15 

cdrculum,  ▼erculum,  mdlioaliim! 

ed]  hetis  tu,  mai6,  si  sapis, 

s:  mea  ^t  haeo.   Sr.  Soitf; 

eds  fructus  ^st  pri6r. 

ene  hAoc  lampad^ml   Sr.  Imo  ego  fliam  ten^bo.  M 
mditipotens,  bonam  vitam  inihi 
^  liDius  qa^m  copitoi  milil  dedisti. 
Bcalum  m^iliculi&ni! 
ea  ax6rculd!    Sr.  Quid  ^stf 

stitit  plinUm.  25 
uisi  iocibor. 
I  baud  ^st 

,  atque  hdius  est  

1  papiilam  b^llulam!  —  Hei  misery  mihi! 

aid  eat?   Sr.  P^ctoa  mi  agit  liaee  ciibito.  80 

aid  ta  ^rgo  hanc,  quaeso,  trdctaa  tamY 

hi,  qui  beile  banc  trdcto,  non. 

St.  Quid  negoti  eati   Ol.  Obaecro,  at  Tal^ntula  eat! 

^xposivit  Gt&biCo.   Sr.  Cubitum  ergo  /re  vult. 
iiin  imna  ergol   Sr.  Bdiia,  b^liatali.  S5 


kni  Olympio^  ant  uxorem  eilcl- 
esse,  mefnun  Tidetar  argirare. 
*08t  hodi9  additnr  uxorem  ^  qood 
am  Boibioa  omialt.  Vetu  umquam 
kodie  uxorem. 

rail,  verba  futurum  ett  —  uxor 
lliioiil  tribaont.    Vulg.  ale:  Ol. 
m  ett  valete,  St,  He.  Av.  iam 
Ad  metnmi  iam  redondare,  qal- 

ile  vldei. 

VeiU  et  volg.    Afeiifli  eoreuttauy 
lam,  oercfiltffli. 
ifelrl  caaaa  addldl  Sed. 
7etL  imo  ego  hone  tetubo. 
Mea  uxorcula!    Bzclanat  prae 
Olympla,  a  Cbalino  plaata  prea* 
•         eii?  1.  e.  qatd  clamas?  — 
plan  toil,  ae.  meam,  I.  e.  pedeni 
;de  vebementer  preaalt.    Sic  tn- 
et<ef ,  Corn.  Nep.  Kp.  el  Earn. 
2uaii  ioeabor.  Sic  veil.  —  Vulg. 


giiast  toca5o.  Ulrumqne  non  vMetof 
reeie  habere;  legendumqae  fortaaae: 
gvtfsi  tocotttf,  ac.  Caalna. 

97.  Da  proaadla  v.  ne6ula  ef.  Capl.  5, 
8,  M. 

n.  sic  volg.  —  Ted.  atque  haee  atf. 
Botli.  atque  h,  eH  eorptit,  ex  Pal.  I. 
a  recenilorl  mana.  Lamb.  aiqu9  mtU 
huiuM  ett. 

80.  Valg.  nufic  ca^ila.  —  Volt*  Mnio 
Jbaee  euhito. 

81.  Qvtfttto  per  aenanm  aneliaa  aket- 
861,  at  In  ine  reclloa  foria  legereas  iam 
male,  Traciare  aulem  1.  a.  q.  conlre- 
elare.  Cf.  Aa.  ill,  J,  90.  Baccb.  II, 
2,  28.  Capl.  proL  65.  Ceieram  per- 
aonaniHi  namina  varia  bi  hla  veraibus 
ordiaaolur. 

86.  Lamb.  6el/a  6el<a  Itf  mea.  Veil. 
beUa  bMa  iula  CMno.  Noalr.  volg. 


2T0 


CASINA. 


ACTUS  V.   SCENA  I. 

MVRRIiiyA.  PARDAHSCA. 

Mu.  Acc^ptae  bene     commode,  dxirnua  fntiia 
Ludds  visere  hue  in  vii  nuptidleis. 
[Label  Chalinum,  quid  agitat,  scire, 
Nuptam  novaro  cum  novo  marito.] 

Nunquam  ^castor  i&llo  di<!  risi  ada^que,  6 

Neque  h6c,  quod  relfquom  est,  plus  rfsuram  opinor; 

Nec  fdllaciam  dstutidrem  uilus  f<!cit 

Podta,  atque  ut  ha<!c  est  fabrd  facta  a  n6bii. 

Obtdnso  ore  niinc  pervelfm  progrediri 

Senium,  quo  sendx  nequi6r  nuiius  viTitl  M 
Ne  ilium  quiddm  neqai6rem  arbitro  ^e,  qui 
Locdm  praebet  fill. 

Nunc  pradsidiiim  tu  esto  hfc,  Pardalisca, 
Qui  hiDC  exedt,  eum  ut  Iddibrio  h&beas. 

Pa.  Lubdos  et  soldns  fecero.    Mu.  Ilinc  omnia  intua  U 

Spectdto,  quid  fntus  agdnt.   Pa.  Pone  amdbo. 

Mv.  Et  fill  licdt  libere  a^daciAsque 

Quaevis  proloquf.   Pa.  Tace;  foris  Tostrm  crdpoit. 


ACTUS  V.  SCENA  11. 

OLYMPIO.   MURRHINA.  CLEOSTRATA. 

Ol.  Neque  qu6  fugiam,  neque,  ubi  lateam,  neque  hoc  dt'decus 

quomodo  cdlem. 

Act.   r.    Sc,  L    Prodit  Marrhlna,  bitrarem,  al.  arhitrarer.    Verbum  tsm 

comltanle  Pardallsca,  a  CleoHirata,  npe-  monosyUabum. 

claiuni,  quid  ln(us  novi  nupil  faciant.  12,  Clausula  haee. 

Vulg.   ot  vett.  inscribunt:   Pardalisca^  13.  Vulg.  nunc  praesidem  *  *  hu, 

Murrhina.  Lambinua  babet:  Cleostrata,  Pardalisca,  esto:  qui  hinc  exeat  tie. 

Pardalisca  ancitla,  Murrina.    Ab  om-  Vett.  nunc  praedalUca  ttiam  qui  hinc 

nlboa  priinl  duo  versus  tribunnlur  Par-  exeat;  valde  corrupie.    Nos  vulgar** 

dallscae,  Inepie  ;  nam  ea  Cleosiratae  est.  ailquo  modo  expiendam  cenaulmas,  oi 

fiaque  el  hos  et  sequentes  eidein  Mur-  et  In  sequenlibns,  ubl   ea  ale  babel : 

rhlnae  tribuondos  censeo.  Lambinus  1  et  Luben%  fecero  el  solcnt.    Mc.  tpcctoio 

2  Cleosiratae.  hinc  omnia    Intus  quid  intue 

1.  IntuB  Interdum  et  slgniflcat  motam  Pj>  *  *  pone  me.  amabo.  Mu.  J5*  fl» 
de  loco.  Cf.  II,  5,  43.  Ampb.  II,  2,  audaciue  licet  quae  vie  libere  Prolequi. 
J47.    CIsi.  HI,  3,  8.  Pji.  tace:  vo$tra  foris  crepuU.  Veil. 

2.  Omnes  edd.  hue.   Bolhlns  hie.  Pro  Spectatis  hinc.   Lamb,  spectabo. 

in  via  Lambious  malil  in  viam.  17.   E%  illi.     Lamb.  InteUlgit  Cleo- 

3.  IHc  et  scq.  versus,  quern  boc  loco  atralam.  Caeterum  iUi  potest  el  ease  L 
llothiiiN  collocavit,  in  vulg.,  vett.  et  q.  ilUc.  Sensus  pauUo  obacnrior,  qaiA 
Lanjb.  loguntur  demum  post  verba  ri$u-  qui  luclde  explicari  posslt. 

ram  opinor.    Uirumque  spurlum  esse,  Act.  /'.  Sc.  II.    ProrampU  er  aedt- 

primo  staiim  adspeciu  paiet.  bus  Alcesimi  Olympio,  nanratque,  quaii 

H.  a  nobis.  Praeposiilonem  puto  onill-  male  mulcalus  sit  Intus,   dum  volnerit 

Icndani.  novam  nuptam  Inlre.    Id  autem  narrat 

11.    A'c  ilium  quidem^    sc.  mcum  monologo    speciatorlbas,    cal  aerieret 

tpsius  mnriium.   arbitro   bene  Boibios.  Inepto  afQnxeroBt  dialogum  Cleosiratae 

Vulg.  arbitror.  Vett.  arbitrarier.  aJ.  or*  examlaantia  qaisi  Olymplonem,  loepiila 


Actus  V.  Scbha  If. 


Sdo:  tiniom  hems  atqne  ego  fldgido  Buperdvlmus  nuptiis  ntfgtrts. 
Its  ntoe  pndeo,  atqae  ita  ni&iic  paveo,  atque  ita  rfdiculo  sumus  tobo. 
Sed  ego  fDiipieoa  oova  ndoc  facio:  pudet,  qu6d  prius  non  padiftam 

ilkmqaam  est. 

Opeiim  date,  dnia  mea  Cicta  itero:  est  dperae  auribus  accfpere;  5 
Ita  ridicola  audita,  fteratu,  ea  sunt,  qua^  ego  iotus  tuiMvl. 
[Ubi  intoa  hanc  Dovam  nupUun  dednxi  Tia  recta:  clavem 
AMazi.  Sed  tamen  tenebrae  ibi  erant  tanquam  nox. 
CoIlocOy  flilcio,  mollio 

Ut  prior  quam  senex  nopt  10 

Tardus  eaae  eloco  coepi|  quoniam 

Beapecto  identidenii  ae  senex, 

maaabram  stopri,  princlpio  earn  savinm  posco. 

Bepolit  nihi  manum,  aeo  qaletnm  dare  sibi  saviani  me  sfnU. 

Eaim  iam  magia  adpropero,  magis  lam  label  in  Caainam  irmere,  15 

Cnpio  illam  operam  seni  aubripere.  Forem  obdo,  ae  aenex  me  opprimat. 

Mtr.  Agedam^  In  adl  buno.    Cl.  Ubi  lua  nova  niipta  eat? 

Oj^  Perii  bercle,  maaufesta  rea  est. 

Cl.  Omoem  ordine  rem  fateri  ergo  aeqnom  est   Quid  intaa  agltur? 
Qoid  agit  Caaina?  aatin'  morlgera  est?    Ol.  Pudet  dicere  me.    Cl,  Mc- 

mora  ordine^  tO 
Ut  occeperaa.   Ol.  Pndet  hercle.   Cl.  Age  audacter. 
Poatquam  decabuistl,  bine  te  volo  memorare,  quid  est  factum. 
Ol.  At  flagitium  eat.    Cl.  Cavebaot^  qui  audieriot,  fiiciam. 
Ol.  Hoe  maiua  eat.    Cl.  Perdia.   Quia  tu  pergia?   Ol.  Ubi 

OS  anbtua  porro  S5 
quid.   Ol.  Babael   Cl.  Quid?  Ol.  Papael 

quid  eat?  Ol.  Ob,  erat  maxumum. 
Gladiun  ae  baberet  meCui:  id  quaerere  occoepl. 
Dam,  gladiumne  babeat,  quaere:  arripio  capulum. 

8ed  quom  cogito^  non  babuit  gladium:  nam  id  esaet  flrigidius.  30 
Cl.  Kloquere.  Ol.  At  pudet.  Cl.  Num  radix  fuit?  Ol.  Non  ftiit  Cl.  mum 

cucumia? 

Ol.  Profecto  bercle  aon  fuit  quidquam  olemm; 

Niai,  quidqnid  erat,  calamitaa  profecto  attigerat  nunqnam. 

lUy  fuldquid  erat,  grande  erat.  Mu.  Quid  fit  denique?  fidlaacrta. 


refaifam,  euloa  nee  Iota  Plauios  agno- 
■caL  Ultra  qolnlum  eoim  versum  elus 
■Ihtt  gmmlnnm  ludieo. 

S.  riiiado.  Sic  Bolb.  ex  Ilelmst.  et 
PaL  9l  ^  Vetl.  irridieulo.  Vulg.  irri- 
diemimm. 

4.  nova  iiMiie  facio,  ac.  eo  qood  padet 
ma.  llmqoam  enlm  aniea  podltum  est. 
Itaqaa  awrabo. 

5.  Valg.  pereipere.  Vett.  aeeipere^  id 
qaod  aMtrom  auadere  vldetar. 

7.  Haee  el  aeqaentla  ex  vulgsta  dedi- 
Ma.  Qaamaamqae  enlm  sequarls  edi- 
ileaMi,  palaaa  habebis  pro  iriUco,  el 
lasffia  aaclonua  IgmeaUu ^#»4ae  rldlcn- 


1am  est,  operam  In  Ua  ordiuandis  per- 
dere ,  aut  ex  nullls  versibus  versus  veUe 
efflcere.  Nsm  sine  dublo  geiiuiiia  nar- 
ratio  aniiqalius  iam  sublata  erat,  site 
casu,  slve  consllio.  Cum  autem  postea 
ageretur  fabula,  medio  aevo  infelix  qui- 
dam  poeta,  quae  sublala  erant,  supple- 
vll,  quo  possent  ab  acloribus  scenao 
iusta  quadam  serle  agi.  Atque  haec 
recentlorum  supplements,  eisi  valde  niu- 
tUata,  tamen  ble  In  codd.  PaU.  el  V.  C. 
leguntur.  Ceterum  verHUS  ex  iis  constl- 
tui  naUl  possunt.  Quae  quoniam  absque 
omni  dublo  sunt  supposita,  si  minus 
ablieienda,  at  certe  ancinis  ab  genainis 
poelae  fragmenils  sunt  selungenda. 


ST8 


CASINA. 


Vhi  appello  Catinam:  ^Casiaa,^  ioquam,  yiAmabo,  mem  uorcnU, 

Car  vlrum  tuom  aic  me  speroiif  Klmia  in  quidem  berde  iMMiito  mo 

Biibi  haec  facia ,  quia  te  nilii  ezpetivL<<  ilia  hand  varbu 

Facit  et  aepit  veste  id,  qui  eatia.  Vhi  iUoia  aaltma  video  otaeptum: 

BogOy  ul  altero  ainat  ire.  Ita,  qaidqaid  eral,  grasde  eraC 

ToUo  at  obTortam  cobitiaaim.  M 

Vllum  muttire 

Burgo ,  at  ineam  in 

▲tque  iUam  in 

Mu.  Perleplde  narrat. 

0£»  Savium  duia  quaere  Ift 

ita  quasi  sentis  labra  mihi  compungit  barba. 
Continue  in  genua  adatanti  peotaa  mihi  pedibua  perootlt. 
Decide  de  lecto  praecepa:  aubailit,  obtttBdit  oa  adbi. 
Inde  foras  tacitua  (praefiaeinil)  exeo  bee  ormUa^  quo  vMea, 
Ut  aenez  hoc  eodem  poculo,  quod  ego  bibi,  biberet.  M 
Cl.  Optume  est.  Sed  ubi  eat  paUiolum  taom?  Ox»  Hio  intiia  reliqaL 
Cl.  Quid  nunc?  satin'  lepide  adita  est  vobia  manaat  Merito. 
St,  concrepuerunt  fores.  Num  ilia  me  nam  aeqoitarV 


ACTUS  V.  SCENA  IIL 

BTALINO.  OLYMPIC. 

St,  Mazuino  ego  ardeo  flagitio,  nec,  quid  agam  meia  reboa,  acio: 
NeCy  meam  ut  uzorem  adspiciam  contra  ocnlia:  ita  disperfL 
Omnia  palam  sunt  probra!  omnibus  media  ocddi  miaer: 
Ita  manufesto  fiiacibus  teneor, 

Nec  quibus  modis  purgem  scio  me  mcfae  ozorl,  5 
Qui  expalliatus  sum  miser! 

palam  sunt  clandesCinae  nuptiae 

censeo,  mihi  optnmum  est. 

ea  dixit  uzorem  meam 

▼Jam.  tu 
Sed  ecquis  est,  qui  homo  munna  velit  ftingier  pro  me? 
Quid  nunc  agam,  nescio,  nisi  ut  improbos  fiimuloa  imiter, 
Ac  demo  fnglam:  nam  salus  nulla  est  scapulis,  si  domum  redco. 
Nugas  istuc  dicere  licet;  vapulo  ego  bercle  invitus  (amen, 
Utsi  malum  merui.   Hao  dabo  protinam  me  in  fagam.   Ol.  Heaa,  ata  elocO) 

amator  I  li 
St,  Occidl!  revocor.   Quasi  non  audiam,  abibo.] 


ACTUS  V.   SCENA  IV. 

CHALINUS.    STAHNO.    CLEOSTRATA.  MVRRHiyA. 
OLYMPIO.  AISCILLAE. 

Ch.  Cibi  tu  es,  qui  cdlere  mores  Massilienaia  pdatulaal 

Act.  r.  Sc.  IIL  Nequc  huius  scenae   auiem  Slallnonem  qnoqae  smpbse  stani- 
ulliim  iota  Plauiinam  e8i<e,  et  sensus  et   liter  affectum,  ez  seqaenli  apparel, 
metrum  facile  prodit.    Post  Olymplooem      Act.  V.  Aft.  IF.  laa 


Actus  V.  Sgbna  IV. 


Nine  to  ■!  vte  tdbidtare  m^,  proba  est  occdslo. 

ffericlvm.  Perflatl  herdel  Age,  aoceid  bao  modo. 
IfVBO  ego  Ce  fttlMi  quern  arbltram  extra 

eoasMeMi  captevero.  s 
sic  e  Tia 

hikeo  ego  normur 

(0r.)  Nunc  ego  inter  sacrum  saxomque  sum,  nec,  quo  fagiam^  scio. 

caaes  laplnaa  ftiit 
(Or.)  Hercle  opinor  iUne  nunc  ut  nova  vetns]  10 

8r.  lUe  ib«:  canfnam  seaevam  sp^ro  melionSm  fore. 
Cl.  Quid  agia  la,  narfte  ni  Tirl  dnde  ornatu  hoc  Adfenisl 
Qufd  fecisti  sdpione  ant,  qudd  faabolsti  pilliuml 
^jr.  in  adulterio  dtlm  moechissat  C^ioam,  credo,  pt^rdidift. 
St.  6ccidi!    Ch.  Etiamne  imus  cnbituml   Cisioa  sum!    St.  I  in 

maUm  cracem!  15 
Ch.  N6n  amaa  mel  Cl.  Quin  responde,  tu6  quid  bcium  est  pAliio! 
8t,  Bacchae  eigo  kercule,  uxor,  Bacehae,  Baccbae  ...   Air.  Mugatur 

sclens: 

Nam  ecastor  auno  Bacohae  Bullae  ludunt.  Sr.  Oblitus  Aii. 
8ed  tamea  Baccbae  •••    Cl.  Quid  Baccbae?  Bnim  id  fieri  non  potest, 
^v.  Ecastor  limes.   St.  BgoaeV    Cl.  Haud  mentire  bercle:  nam  palam 

est.]  SO 
(0<c  in  pUrisquc  Mis.  lacuna  est  versuum  novem.^ 
St.  N6n  tacesi    Ol,  Non  hercle  vero  lieeo:  nam  ta  mAxumo 
Me  dbsecravist!  dpere,  Casioam  ut  pdscerem  uxor^m  mllii. 
Sr.  Tifti  amoris  cai&aa  ego  istuc  f^ci.    Cl.  Imo  hercie  iiiius. 

qaideaai  oppressfssel.   St,  Feci  ego  istaec,  quae  tos  dicitis? 
Cl.  Rdgilas  etiaml   St.  Si  quldfem  hercle  f^ci,  feci  n^quiter.  8ft 
Cl.  R/di  modo  hue  iotr6:  monebo,  sf  quid  meministi  minus. 
$r.  H^cle,  oplBor,  pdliiis  vobis  cr^dam,  quod  tos  dicilis. 

oxor,  da  vir6  haac  Teniaml    Murrhlna,  ora  Cle6stratam! 
31  toquam  poslbac  a6l  amasso  Cdsinam,  aut  occepsd  modo, 

AmiMs  aaevosqoe  meros  ad  bomlnes  re-  qolsr  vnlgata  babuit:  caninam  eenatn. 
linns ,  verosqae  versas  st  verum  poeiam  Scasvs  SBieni  f.  e.  q.  omen  occiuhreM 
••Dspieamttr,  licet  IniertarbtntUias  Iterum  allcol,  vel  faosiam  vel  malum.  Ble 
leromqne  ssrionim  ezplemeniis.  Nam  autem  Int.  cauls  rablssa.  Sensus:  pete 
icaoae  ssnt  post  v.  2  et  ao  qoarum  canem  rablosam  mitiorem  fore  oxoro  moa. 
•fiw  frasBMnils  aUqaol  dlslbmuliur  ab  15.  vulg.  omIiiU  1  ante  in  malam  er. 
Uigelo  Maio  in  codke  pallnpsesio  reper-  j  «eqoanlur  qaaioor  versus, 
is,  Ipsls  qooqae  laeplls  el  ameiris.  Ver-  ^^^^^  flerlorlbus  nlhillque,  sic,  ul 
■s  amem  »  est  ex  Capi.  Ill,  4,  w.  exhlbalmus,  a  Boiblo  sunt  constltttli.  In 
perto  argsmenio,  omnU  baec  esse  spa-  ^^.^j^^  „ag„,  ,w„„.  f„tose  per- 
ls el  exelndenda,  nec  quMquam  verae  j  , 


eeseos  ex  lis  posse  erui. 


ac  singula  exprobraia  hlc  fulsse  Stall- 


1.  »usUl»iH;e«  Impudlcos  et  luxuri-  -  pcrpelraverli. 
SOS  folsse  liabltos  disci  potest  ex  Athe-  _v                      y      y  v 

aeo,  llbro  XII. 

2.  Boili.  •M6i'gi'lare.  Sensum  quod  at-  23.  Vett.  Imo  ecastor  ilUus.  Te  qui- 
•et,  rsferrl  baec  possant  ad  II,  8,  27.  dcm  oppressL    Vulg.  Imo  herclo  illiua. 

11.    Hoc  tbo,  sc.  ab  altera  parte,  Deinde  omnes:   Feci  ego  ietaee  dicta, 

nam  In  qua  video  adsianlem  uxorem  ^uac  voa  dicitiM?    Verborum  autem  7'c 

icam.    Vldellcei  aufogere  vult  ab  elus  quidem  oppreisistet  qnltf   alt  seusos, 

dsfftctn.  —  conmom  scacoam.    AntI-  aegre  aUqols  divluaverlt. 


280 


CA8INA. 


Ne  i&t  earn  imasso;  rf  ego  aDqaam  adeo  p68tliac  Ule  adniaero,  SO 
Ndlla  causa  est,  qiiin  peodentem  me,  teor,  Tirgia  T^rberea. 
Mu.  C^oseo  ecast6r,  hanc  dandam  T^oiam.    Cl.  Faciam,  i&t  lubes. 
Prdpter  earn  rem  bane  tibi  nuoc  Teniam  minna  gravate  prdapero, 
H^QC  ex  loDga  Mngiorem      faciamus  fdbulam. 
St.  N6o  iraU  esl    Cl.  N6n  sum  irata.    Sr.  Tdae  fidei  €red6t 

Cl.  Meae.  S6 
St.  L^pidiorem  ux6rem    nemo  quisquam,    qaam    ego  habeo. 

Cm.  HAnc  babe. 

Cl.  Age  tu,  redde  huic  scfptonem  et  piilium.   Car.  Tenei  d  lubet 
AUhi  qiiidem  edepol  insignite  fdcta  est  magna  inidria: 
Dndbus  nupsi;  nei&ter  fecit,  qu6d  noTae  nuptatf  aolet. 


OBEX. 

Sp^ctatores,  qntfd  futurum  est  fntus,  bic  memoribbnna. 

Ha^  Gasina  buius  r^perietur  fflia  esse  e  pr6xomo, 

liaque  nubet  Eiithynico  ndstro  berili  filio. 

Ntinc  vos  aequom  est  minibus  meritis  mMtam  mereedte  dare. 

Qui  faxit,  ciam  ux6rem  ducat  scdrtum  semper,  qu6d  Toiet;  6 

Vdrum  qui  non  minibus  dare,  quantum  poterit,  pldserlt, 

Ef  pro  scorto  supponetur  Urcus  unctus  nadtea. 


30.  sic  valg.  Velf.  Nedum  ut  earn 
am, 

82.  Vett.  Cenieo  eeatior^  veniam  huie 
hanc  dandam  C.  Faciam  uU  iube$, 
\u\g.  veniam  hone  damdam.  —  In  fa- 
^eiam  no  eUdalur. 

33.  Vett.  propero.  Ceteram  per  sen- 
Bum  omnis  bic  versos  abeHse  possit; 
atque  dispHcet  illud:  Propter  cam  rem. 

36.  Veil,  quam  ego  habeo  ^  hac  ha~ 
bet,  I.  e.  bac,  O*  e.  qaam  banc)  quam 
ego  babeo,  babel.  Lamb,  hanc  habet. 
Noslr.  vulg. 

37.  lene  si  lubet.  Vulg.  Ci7.  Tene. 
$T.  lubet.  Bleat  at  vett.  Mostr.  Botbios. 


GuEX.  y.  6.  pliiiertl.  81c  Tttt.  et 
Lamb,  at  elugtrit  pro  clauaeriL  Volg. 
plau9enti  qood  Botb. 

7.  fiotttea.  Nonioa:  nmrnim  ssf  afas 
de  eoriity  vol,  qmod  sal  varnw,  afuM 
de  tentuio,  dicta  a  uauUa,  Flanlas 
in  Cureul.  iVom  omnium  umgumtwm 
odor  prae  tuo  nautea  ett;  et  Cam. 
etc.  Festus  aotem  alt  esse  herbam  gra- 
nts nlgrls,  qua  corlaril  utantar;  nomea  a 
navl  ductum,  quia  naaaeam  facUt.  Obh 
nino  foedissimus  odor  h.  1.  deslgnltsr, 
qoum  bircas  lam  per  se  male  oleat,  ae- 
dum  naotea  cam  onctas  fuerlt. 


METRORUM  IN  CASINA 

DESCRIPTIO. 


Prelogas  et  Actus  I.  habet  senarios  iambicos. 

Act.  II.  Sc.  I.  sonl  tetrametri  bacchiaci,  intermixtLi  cataleoticut,  qualea 

sum  6,  7,  8,  11. 

Spmii  videntur  v.  18  et  13. 
Act.  II.  Sc.  II.  Y,  ly  8  tetrametri  cretici.  3  —  6  tripodiae  dac^licae;  reli- 

qui  siiDt  tetrametri  cretici,  intermixtia  catalecticia ,  qfiudea  sunt  9,  14>  16, 

37  ,  38  et  43. 

Act.  II.  Sc.  HI.     1  et  8  tetrametri  anapaestici  bypercatalecticL 
T.  3  —  11  tetrametri  anapaestici  acatalecti. 
T.  13  tetr.  anap.  catalecticus. 
T.  13  —  13  tetr.  iambici  acatalectici. 
T.  16  —  19  tetrametri  cretici. 
T.  80  —  33  dimetri  iambici. 

T.  34  —  3j^  tetrametri  iambici  catalectici,  intermiztia  acatalecticis  38^ 
33,  35. 

T*  36  —  Act.  II.  Sc.  IV.  tetrametri  Irochaici  catalecticL 
Ack  IL  88.  V.  aeaarii  iambici. 
AUm  IL  8e»  VI.  tetrametri  trocbaici  catalectici. 
AoC  IL  Sc.  Vn.  et  VIU.  aenarU  iambici. 
A€im  HL  Sc.  I.  ei  IL  tetrametri  trocb.  catal. 
Act.  III.  Sc.  III.  ei  V.  aenarii  iambici. 
Act.  IlL  8c  Y.     1  —  8  tetrametri  Cretici. 

T.  9  —  13  tetrametri  choriambici. 

T.  14  —  16  Cretici,  iotermiatia  pediboa  catalecticia. 
17  —  30  dimetri  iambicL 
SI  —  33  Cretici  tetr. 

T.  34  dimeter  Creticaa  hjpercat. 

T.  33  trimeter  anapaeaticua. 

36  tetrameter  cboriambicna.  ■  .-^ 

T.  37  dimeter  iamb,  bjpermeter.  \- 

T.  38  dimeter  anapaeaticua. 

T.  39  —  33  tetrametri  bacchiacL 

T.  36,  37  tetrametri  Cretici. 

T.  38  —  40  Bacchiaci  tetrametri. 

T.  41 ,  48  dimetri  anapaeatici. 

43  —  58  Baccbiaci  tetr.,  interpoaito  dimetro  44  et  catalecticia  46,  53 
itemqne  liberiore  55. 

T.  59,  61,  68  dochmiaci. 

T.  63  dimeter  anapaeaticoa. 

T.  64  —  88  Bacchiaci  tetrametri. 

T.  83  ,  84  triapondaei  catalectici. 

V.  85  —  87  Bacchiaci  tetrametri. 

r.  88  Creticua  tetram.  catalecticus. 

V.  89  doclimiacua. 

T.  90  Bacchiacoa. 

T.  91  dimeter  creticua  catal.  cum  anacruai. 
98  —  94  dimetri  dactylici. 


^^^^^ 

282 


¥.  95  —  97  dimetri  iamb,  cam  catalectico,  sire  aaapaestico-iamMci  cum 
clausula. 

¥.  98  tetrameter  anapaestlcus  catal. 
Act.  III.  Sc.  VI.  Y.  1  —  ti  dimetri  anapaestici. 
88  —  84  Bacchiaci  tetrametri. 

T.  85  —  45  dimetri  anapaestici.  interpositis  catalecticla  et  iambicis. 
Act.  IV.  Sc.  L  et  II.  senarii  iambici. 
Act.  IV.  Sc.  HI.  Y,  1.  tetram.  troch.  catal. 

▼.8  —  6  dimetri  anapaestici. 
7,  8  dimetri  iambici. 

y,  9  dimeter  troch.  catal. 

▼.  10  —  13  dimetri  anapaestici. 

14  —  81  tetrametri  troch.  catal. ,  Interposito  dimetro  anapaestico  li. 
Act.  IV.  Sc.  IV.  V.  1  —  4  Versus  Saturnii. 

T.  5,  6  tetrametri  iambici  catal. 

Y.  7  versus  Satumius. 

T.  11  —  14  Bacchiaci  tetrametri. 

▼.  15,  16  dimetri  anapaestici. 

¥.17  —  19  tripodiae  bacchiacae. 

80  tetrameter  bacohlacos. 

81  dimeter  anapaesflcns. 
V.  88  baccbiacus  tetrameter. 
V.  83  tripodia  aaapaestica. 
V.  84  tripodia  iambica. 

V.  85  —  88  versus  Adonicorum  similes. 

V.  89  senarius  iambicus. 

V.  30  ~  38  dimetri  anapaestici. 

¥.  33,  34  senarii  iambici. 

¥.  35  pentameter  iambicus. 
Act.  V.  Sc.  I.  Bacchiaci  tetrametri,  cum  dimetro  18. 
Act.  V.  Sc.  II.  1  —  6  tetrametri  anapaestici.  fieliqaa  bvlus  aeeuie,  nti  et 

Scena  HI.  Integra,  sunt  supposita.  Verunlaom  iegebantor  Is  oodicibis. 
Act.  V.  Sc.  IV.  V.  1,  8,  et  11  —  16,  eC  81  —  fin.  tetrametri  troch.  catal. 

Post  V.  8  lacuna  est,  expleta  nuper  ab  Angelo  Maio  ftngmentls  aliqsot 

ex  palimpsesto,  quae  pariter  atque  v.  8,  qui  est  depromtua  ex  Capt.  Ill, 

4,  84  et  V.  17  —  80,  quae  ex  cdd.  Bothins  sle,  nti  dedimus,  refinxit, 

uncinis  ab  genuine  textu  seiungenda  esse  duximus. 


CISTELLARIA. 


DBAHATIS  PERSONAE. 

SILBNIUMy  exposita  quondam,  edncata  a  Melaenide. 
GYMNASIUM,  merelriz. 

AUXILIUM,  deas. 

ME  LA  Ellis,  lena. 

ALCBSIMARCHUS,  adoleacens. 

LAMPADIO,  semia  PhaDostratae. 

PR  AN  OS  THAT  A,  nxor  Demiphonia ,  mater  Sileoii. 

HALISCA,  serva  Melaenidis. 

DEMIPHO,  pater  SUenil. 

CATSRYA. 


8UMMABIU1L 


PhaiMtlratafli  tAcfwAum  •■•vent  olhi  sereal^r  LeMlw  Dmlpho.  Ba  pe- 
fermc  paellaa,  qutm  •zp«iienijiB  deAt  serv*  mi*  Laapailaeo.   Sastolent  kaw 

nl,  apad  qom  uub  ■•■ilaa  SllenU  edaeta  eat  Kaai  psaUaA  aautf  Aleesi- 
Mrcbaa  Blcyonloa  el  liabei  apod  at  daaL 

iBieriai  Denfplia,  nxare  aioriaa,  dadt  Pbaoaatralaai  et  nm  ana  SleyoaMi 
Iranafeil.  £rgo  qoaeraal  illaai  oUm  ezpoafiaai.  Demfpba  antaai  ax  priaro  axon 
aoaceperal  aliam  flliam,  qoam  Alceafoiarciil  pater  azorant  Alaaalaiafttba  deailaavil. 
jgmre  Melaenla  fiUolam  auaBi  ab  Alcealmarcbo  abdaell.  Ea  Ipaa  tempare  atmu 
'  IHaooairaiae  Lampadlo  Invenit  ienam  lUam,  qaaa  SUanlaai  azpaaltam  anatalerit, 
az  aaqae  eomperit,  BUenloBi  eaae  apad  MeUealdeoL  Qaod  qaam  Barral  bene 
aaae,  Melaenla  prope  aiaoa,  re  eanperta,  eonalUaia  caplt,  SUenlam  auia  parea- 
tiboa  aponio  redblbendL  8ed  dan  id  ezaequl  parat,  Aicealmarcboa  SUanlaai  vl 
donam  aaam  abrlplt.  Inter  earn  torbam  ancUla  HaUaea  aailaerai  la  plalea  ciatel- 
laai  earn  erepandl'ia  Sllenil,  qalbuacom  lila  ezpealta  fiieraL  muk  rfalTtlaai  Inva- 
■lont  Pbanoatrata  et  Lampadlacna.  Alloqauninr  Halteeaa,  eaanpeitnl  9m 
alt  SUenlum,  iDtroeoni,  et  iUam  agnaaconl. 

Seena  eat  Sleyana. 


ARGUMENTUM. 


Comprimit  adolescens  L^niQias  Sicy^nian. 

Is  r^dit  in  patriaoiy  et  godtam  generai  nilptiia. 

Sicj6nia  paril  a^que  paellam.   Hanc  s^ryulus 

Tollit,  el  ezponity     ex  insidiis  aiicupat; 

Biba  aublatam  m^retrix  alii  detalit. 

liOiimd  post  rediena  ddcit,  qoam  compr^sserat, 

Leamique  gnatam  sp6ndet  adolesc^ntulo, 

Amdre  capto  UUds  preiecftitiae. 

Requirena  serroa  rdperit,  quam  prei^cmU; 

Itique  hano  lege,  el  rite  civeni  c^gnitam 

Alc^almarchua,  lU  erat  naclos^  pdsaidet* 


10 


5 


ACTUS  I.   SCBNA  1. 


SILBNIUM.   GYMNASIUM.  LENA. 

Cum  tnteh^c  ted  amdvi,  et  mihi  amicain  ease  cr^vf, 
a  G^uaaiiiiB,  et  mitrem  tudm;  turn  id  mihi  hddle 
^iatit,  ta  dtque  haec.    Sordr  ai  mea  ^aaea, 

migia  potaerftia  mihi  hondrem  ire  hdbitum, 
ido;  Dial,  at  mdoa  eat  animus,  fieri  dod  poaae  drbitror:  6 

aovM.      3.  SicyotUa  pant  aeque,  Prodeont  Igiior  btc  8iL  Oyam.  et  itiia 

veil.  —  Volg.  S.  aeque  pariL  ex  aedlbaa  Alcesfanarebl.  AJeeslmarcaiia 

8te  BotlkiBs.   Valg.  et  vett.  TolUt  autem  •eztom  iam  diem  la  villa  a  paira 

M  exp,  aao  df  ttntaa,  redlt  demam  Aeia  II.  8e.  I. 

VeM.  et  Tolg.   Lemtuqite  natam  Qaataor  prlml  versaa  anal  baceblaci; 

midit  aduL  dein  sequantor  ielrametii  trocbalcJ;  post 

L  81c  B.  ~  Vett.  Ilaque  lege  hane,  boa  antem    SaiurnU,  de  qulboa  vide 

Bif.  ec  edd.  deeal  hane.   Habet  Ca-  praefailonem ;  deIn  a  v.  20—24.  ba#- 

iriaa,  at  vett.  cbici;  dein  atrlqae  inter  ae  mlztL   At  a 

nr.  /•  So.  L    Scene  eat  Slcyoae.  v.  38  lambicl  teirametri. 

altera  parte  eonaplcltiir  domoa,  qua  1.  oniehae.    Sle  vett.  cam  V.  C.  el 

at  Alcealaiarcbiia ,  ab  altera  domoa  PalL  et  contracte  legendom.  —  Vulg. 

enidla;  In  media  aceaa  Pbanoatratae  cam  cdd.  Langg.  aniidhac,    Qnod  edd. 

a.  et  valg.  babent  ego  ante  ante&oc,  de- 

yigerat  SUealom,   at   cam  Ake-  erat  a  Pall.  —  mtAi'  leg.  mi  et  elldeo- 

relM  eaaet,  apod  earn  baMtaret,  eioa  dam.  —  creoi.  Varro  de  L.  L.  llbro  VI. 

cararel,  aervarel.  la  qoonlam  allam  ezpllcat:  conftiitii',  dedociiqoe  a 

iraa  eat,  Ilia,  lam  eom  luaao  natria  at  alt  I.  q.  iyvtaxa^  decrevi,  perauaaam 

an,  advocavit  ad  ae  ad  praadiom  mlbl  babol. 

la,  lenam  et  elua  filiam,  Oymna-  4.  potueriiie.    Sic  vett.  com  Pall.  3. 

;  petMque  ab  UUa,  at  Gymnaalom  —  Vulg.  potuerie,  cum  V.  C.  —  Botb. 

m  apod  Alcealmarcbum  aul  vice  potueraUt^  ex  Langg. 

■i  aervel;   elqae   elavea  exbibet.  5.  niti',  at  m.,  hoc  onom  dieo,  boe 

raate,  demom  abit  ad  malrem  aoam  aaom  video,  non  poaae  dert,.  at  magla 


epiaaiv  Melaealdenu 


Bilbl  bonorem  babeatia,  of  egt  aiMlror 


286 


CISTELLARIA. 


fu  omnibat  rellctii  rebot  nuhi  frcqueoten  operim  dedittii. 

l£o  ego  T08  amo,  iFl  eo  «  me  ma^am  inialia  gritiaoi. 

Gy.  Pol  fatoc  quidem  d6s  pretio  ficile  eat 

Freqa^otare  tibi^  dtileaqae  hab^ri: 

Ita  io  prandid  Doa  lepide  atque  Di'tide 

Acc^piitl  apud  te^  al  tamper  meminiFriiDua. 

Sr.  Lub^olique  ioimo  factum,  et  fiet  d  me, 

Quae  Toa  arbitrdbor  T^lle,  ea  nt  iFxpetam. 

Lb.  Quod  file  dixit,  qui  aecdndo  Teat*  Tdctoat, 

Tranqui'llo  marf,  T^tom  gaudeo  dd  te: 

Ita  hddie  hie  aec^tae  admna  aiMTibaa  mddia; 

Nee  niai  dlacipKoa,  apdd  te  foit  qindqoam 

Ibi,  qufo  mlhi  plao^ret    Si.  Quid  iU,  amabol   Lm.  Rdro 

NImidm  dabat,  quod  Mberem,  dtqoe  id  [merom]  iafMcdbat. 

Gy.  Amibo,  hiccine  fatoe  deoAl    Lm,  loaque  fdaqoe  eat: 

Nemo  ilieooa  hie  eat    Si.  Meritd  Toatro  amd  too, 

Quia  m^  eolitia  dt  magaifleitia.   Lg.  Deetft  pol, 

Med  Silenium,  hnne  daae  ordiodm  beaeToUatea 

Intdr  ae,  ben^ue  utidr  amicitia, 

l!lbi  iataa  Tfdeaa  aummo  genere  adtaa, 

Summitia  matrdnaa,  ut  amfcitiam  cdlunt, 

Atque  ut  earn  iunetam  bdae  habent  intdr  ae* 


et  at  Beoi  est  aolmas.  Nlalraa  k  big 
tantelogU:  ut  meu$  est  amiauuy  et  iil 
arhitror. 

6.  Vett.  ombtBBt  rehut.  —  freqmem" 
fern  L  e.  Msiduam,  at  txpU  Vane  lik. 
VII.  bane  locom  ciians.  ale  t.  9.  /re- 
quentarc 

a  facile  est.  Sic  V.  C.  et  Pall,  el 
%*ala.  —  Vett.  ett  fatile.  —  iitoe  pre- 
tio, h.  e.  prandia  lam  niiido  aique  lepido, 
quale  hodle  insiituisU,  facile  (ibi  erit  ef- 
flcere  at  (U>l  frequentemue,  h.  e.  freqaen- 
tem  asslduamqae  operam  demns.  —  V. 
C.  et  veil,  haberi.    Vulg.  habere. 

11.  Vett.  meminerim,  quod  paene  ma- 
gts  convenire  metro  videaiur. 

12.  Vett.  et  valg.  Lubentique  edepol. 
Ediilones  tamen  medd.  Lubenti  edepol. 
—  Vett.  fietque.  Sensun :  et  facfam  est, 
et  flet.  Apparet,  edepol  Inaertum,  at  la 
eeqq.  ecattor. 

13.  Boih.  ex  Gronovio:  expeteisam, 
at  legiiur  Trln.  II,  1,  4.  As.  Ill,  1,  23. 
£pid.  II,  2,  70.  Mil.  IV,  6,  14.  Nostr. 
vett.  et  vulg.  atqae  sic  metnim  requirit. 

14.  Navlgantes,  alt,  vento  secundo  usi 
dicere  aoleni:  gaudeo  ventum.  Sic  bos 
gaudemus  venium  a  aobis  esse  li.  e. 
venisse  nos  ad  te.  Ambiguliaiia  losas 
In  verbo  ventum.  dixit  et  vectus  at 
•ont  aorlall.  Confer.  Cure.  II,  3, 
35 — 37  abl  plane  aimllls  lasus  in  eo- 
dem  verba. 


IS.  at  Ten.  el  Talg.  gamieo  eeatiw^ 
ad  le,  iBeptOi  Bl?e  seasaai  alve  aw- 
iraoi  apedes. 

17.  JVee  atai.  8le  val*.  —  VM. 
Ha€e  nin.  —  Di9mpUnm  eaiz  der  Chb- 
aml,  nee  deaMatleae,  ratle  MbeodL 
OmnU  mibl  Ibl,  b.  e.  ia  piaaile  plaea- 
erBBl,  praeier  dleelpllaaB.  Cf.  Here.  1, 
2,  6.  Cetemm  quidam  voloenut:  dii- 
eipulo,  I.  e.  famula. 

1&  Quid  ita?  curf  mie  to? 

19.  dabat,  sc.  plnceraa.  —  atfue  til 
infutcabat,  h.  e.  infusa  aqua  corrom- 
pebat.  Et  vulg.  et  vett.  atqu9  id  me- 
rum  infvtcabat  Sed  fliervin  aloasam 
esae,  quilibet  videl. 

20.  hiecine  i$tud  deeet?  ae.  dice  re. 
Increpat  Gymnasium  matreai  eb  eria 
aui  proterviiaiem  et  Impudentiaai. 

21.  JVemo  alientu  hie  ett;  at  allae: 
not  ntmut  solae,  —  Haec  aaiem  aver- 
aae  paollom  iUae  a  Slleaio  later  ae  le- 
quuniur. 

22.  magnifleatie,  Ske  vett.  et  CasMr. 
cam  Pal.  2.  —  Volg.  magnifmcitU, 

23.  hune  erdmem,  b.  e.  nea  aere- 
trtces. 

24.  utier  amicitia.  Sle  vett.  —  Vnlg. 
amicitia  utier. 

25.  Sensus:  quemadmodnni  el  autreaaa 
inter  se  amieiilam  eolant. 

26.  Vett.  pufroiuif ,  ut  toncfe  oai.  e. 

27.  Pro  iMficfcia  vetf.  tfinetam 
permutatlo  saepe  facta  bi  llbrla. 


I 


Actus  I.   Scbva  I. 


Si  idem  isiue  noi  ficimus,  sf  idem  imiUmar, 

tamen  vix  Tivimiig  cum  in?idia  stimma. 
Sudrum  opum  oda  volunt  dise  indig^otia,  30 
Noatrd  Gopli  niliil  voldDt  Doa  potc^aae, 
Sai'que  omniiim  rerum  o6a  indig^re: 
Ut  afmua  aibi  aupplictSa.   Eaa  ai  ideaa, 
Abitura  quam  aditum  mdlia:  ita  drdini  odatro 

PaUm  blaDdiunlur;  clam,  ai  dccaaio  ^squam  eat,  35 
Aqiidra  frigldim  aubdoie  aubfdndunt. 
Virfs  cum  auia  praedicdot  noa  aoidre; 
Suaa  peiiic^a  aiunt  daae:  eunt  depr&aum* 
Quia  Dda  liber tina^  aumua,  et  ego  6t  tua  mater,  dmbae 
Mereirfcea  fuimua;  ilia  te,  ego  hdnc  mihi  educivi  40 
Ex  pdtribua  con?entitiia.   Neque  banc  aupdrbiai  cat&aa 
Ego  r^puii  ad  meretricium  quaeati&m,  ni,  ut  ne  eaurirem. 
Si.  At  aditiua  fuerat,  eim  viro  dare  ot&ptum  potiua.    Lb.  Heia, 
Haec  quidem  ^caator  cotfdie  viro  oiibit,  n^paitque  hddie, 
Nub^t  mox  Doctu.   Nunquam  ego  hano  viduim  cubare  aivi:  45 
Nam  ai  ba^c  uon  nubat,  Idgubri  fam^  familla  p^reat. 
Gy.  Nec^ase  eat,  quo  tu  md  modo  Toiea  ^ase,  ita  ease,  miter. 
Le.  Eciator  baud  me  podnftet,  ai,  ut  dfcia,  ita  futura  ea: 
Nam  ai  quidem  ita  eria,  i&t  toIo:  nunquam  adtate  Hecata  flea, 
Sempdrque  iatanc,  quam  nt^nc  babes,  aetitulam  obtlndbia,  50 
Muitisque  damno  et  mfhi  lucro  sine  mdo  eris  saepe  aumtu. 
Gy.  Di  ttxint!    Le.  Sine  operi  tua  nil  di  bdrunc  facere  pdaannt 
Oy.  Eqoldem  hdrcie  addam  operam  adduio.    Sed  quid  tu  inter 

istaec  rdrba. 


28.  Indicativot  rede  vett.  —  Volg. 
faeiamuB  et  imitemur,  —  V.  C.  et  PalJ. 
taiitaaitir. 

29.  Abondat  ita.  —  invidia  ac.  ma- 
tronanun,  qaa  Ulae  volant,  nos  plane  a 
aese  pendere. 

31.  Pro  nihil  J  qaod  versos  eausa 
scrlbendoni,  vetl.  et  valg.  nihilo. 

84.  oHhmi,  aditum  sunt  praeierlts 
ImpersonaUani  verberom:  aditufy  abitur. 

36.  In  vett.  deest  aquam.  —  Proprle 
aaoam  frlgldam  qal  balneatorl  samindlt 
In  callda  iaeentl,  reereat.  Iiaqae  potest 
esse  bee  loeo  Ironice  diciom,  otl  saltea 
L4imb.  ezpllcat. 

87.  Vett.  Firi$  am  $ui$  not  oZere 
pnuditami, 

80.  Quia  not  lihertinae  nimut.  Nam 
lacanaa  naila  non  llcebat  quaestam  cor- 
pore  facere. 

40.  tiia  te,  et  ego.  Sle  veit.  — 
Valg.  iUm  le,  ego.  —  le  corrlpiendaai, 
graeco  more ,  sequence  vocall.  Ani  noa 
elid.  ego. 

41.  Ks  pmirihu»  eonventieiii.  Vett. 
Kg  pairihut  ewtiguii^  ego  neque  k. 
etiperbiac  e.     Camerar.  Ex  pairikme 


conventuiy  ego  neque  h.  otl  habnU  V. 
C.  —  Volg.  nostram,  nisi  qood  ntptr- 
biae.  Both,  eommentii  com  Gronovlo. 
—  evperbiae^  vpQiagy  nieki  aue  I/e- 
6ennuf&,  fFolluat. 

42.  repuU,  Praep.  re  In  perfeetia 
prodoclior  fn  Plaoio. 

43.  Pro  volg.  Heia  vett.  eeiom,  at  et 
Camerarius.   Illod  cdd. 

46.  Vetl.  lugubri  mihi  fame  f.  p. 
Volg.  et  Botb.  fttgii6re  fame  /.  p. 

47.  Sic  vett.  et  volg.:  et  voiet  eor- 
repilm  profereBdom.  Boibloa  omlslt  prloa 

CMC. 

49.  Volg.  numquam  Heeata  flee. 
Vett.  Hecate.  Sensus  esse  debet:  nam- 
qoam  fies  aeiste  anas.  Both,  non 
Hecala  Jie»  unquamj  ab  Hecala,  ana, 
qoae  Tbeseom  bespltlo  receplt,  at  jiar- 
rat  Plotarcbos.  Ego  seqoor  Camerarliun: 
numquam  aetate  Hecata  flee,  Nsm  cedd. 
babbnt:  etatecate,  al.  eteeate^  aL  etate 
tantom.   Posslt  et  legl  Hecabe. 

61.  Vett.  et  vulg.  sme  meo  iaepe  erii 
iumtu. 

53.  Sle  valg.  —  Beth.  Sedf  foid  tm 
kaee  int^r  verba.   Piaap.  iafar  caril- 


286 


CISTELLARIA. 


fu  omolbus  relfctifl  rebus  mfhi  frequentem  operim  dediaiii. 

1^0  ego  Tos  amo,     eo  a  me  mignam  inislia  griiiam. 

Gy.  Pol  fitoG  quid^m  Dds  pretio  fdcile  eat 

Freqiidntare  tibi,  ddleaque  habdri: 

Ita  in  prandi6  ndn  lepide  atque  nftide 

Acc^plstl  apiid  te,  ut  semper  memiD^riinua. 

Si.  Lubdotique  dnimo  fictum,  el  flel  i  me. 

Quae  \69  arbitribor  vdlle,  ea  ut  ^xpetam. 

Le.  Quod  fiie  dixit,  qui  aecAndo  Teoto  TfSetuat, 

Traoqui'lio  marf.  Tectum  gaudeo  id  te: 

Ita  h6die  hie  acc^ptae  admua  auavibua  mddia; 

Nee  nfai  diacipKoa,  apdd  te  fuit  quidquam 

Ibi,  qufn  mihi  piac^ret.    Si.  Quid  ita,  amakol    Le.  Riro 

NimiAm  dabat,  quod  bfberero,  itque  id  [merum]  iofaacibat. 

Gy.  Amdbo,  hiccine  fainc  dec<$t1   Lg.  Inaque  fliaqae  eat: 

Nemo  diienua  hie  ent.    Si.  Merlttf  Toatro  am6  Toa, 

Quia  m^  colitis  ^t  magniflc^tis.   Lg.  Dectft  pol, 

Mei  Silenium,  hunc  dsse  ordintfm  beaeFoUotca 

Int^r  se,  beudque  uti^r  amicftia, 

tibi  istas  Tfdeas  sdmmo  genere  ndtas, 

Summdtis  matrduas,  ut  amicitiam  cdlunt, 

Atque  ut  earn  iAuctam  bdoe  habent  int^r  se. 


«t  at  meas  eat  animat.  Nlnlnin  In  bla 
laatologia:  ul  meuM  e$t  animu§^  el  tit 

arhiiror. 

6.  Vett.  omlifaBt  re&«f.  —  frequett^ 
iem  L  e.  asaldaam,  at  ezpl.  Vam  lib. 
VII.  banc  locaia  dtaiia.  ale  v.  9.  /re- 
queniare. 

8.  facile  e»i.  Sic  V.  C.  et  Pall,  et 
valg.  —  Veil,  ett  facile.  —  uioc  pre- 
tio, b.  e.  prandie  lam  niiido  alqae  lepido, 
quale  bodle  InsiUulsU,  facile  ilbl  erit  ef- 
flcere  at  libl  frequenicmut,  h.  e.  freqaen- 
lem  asslduamque  operam  demas.  —  V. 
C.  et  veil,  kaberi.    Vulg.  habere, 

11.  Vett.  meminerim,  qaod  paene  m»- 
gis  convenlre  metro  videaiur. 

12.  Veil,  et  valg.  Lubeniique  edepol. 
Ediiionea  tamen  medd.  Lubenti  ec/epoi. 
—  Veil,  fietque.  Senear :  el  facfom  eal, 
et  fiei.  Apparel,  edepol  Inaertum,  at  la 
seqq.  ecattor, 

13.  Botb.  ex  Gronovlo:  expete$$am, 
at  legilur  Trln.  II,  1,  4.  As.  Ill,  I,  23. 
Epid.  II,  2,  70.  Mil.  IV,  6,  14.  Noatr. 
veil,  et  vulg.  alqae  sic  meirom  reqalrll. 

14.  Navigantes,  ait,  vento  secundo  asl 
dicere  solent:  gaudeo  ventum.  Sic  bos 
gaodemus  venlom  a  nobis  esse  b.  e. 
venisse  nos  ad  te.  Ambigoliaila  lasos 
In  verbo  ventum.  dixit  et  vectut  ett 
sunt  aorlsll.  Confer.  Cure.  II,  3, 
35—37  ubl  plane  almUla  loaua  in  eo- 
dem  verbo. 


Ifi.  St  veil,  el  vQlc  gaudeo  m 
ad  le,  Inepte,  aive  leBaom  shra 
tram  apeelea. 

17.  Nm  nitL  81e  valg.  — 
Haee  nitt.  —  DitdpUnm  est:  dar  > 
mumiy  DM  domeatleoa,  niile  bll 
Omnia  mibl  Ibl,  b.  e.  In  pnuiilt  | 
erant,  praefer  diaclplinam.  Gf.  Mei 
2,  6.  Ceierum  quidam  voiueraoi: 
eipnla,  i.  e.  famala. 

18.  Quid  ita?  corf  wU  §o? 

19.  dabat  i  sc.  pincenia.  —  offi 
infuicabat,  b.  e.  Infusa  aqaa  eei 
pebat.  Et  valg.  et  veil,  aiqmt  id 
rum  infutcabat  Sed  flicmai  gle 
esse,  qalllbet  videl. 

20.  hitcine  istud  deoei?  ac  di 
Increpat  Gymnasium  matrea  eb 
aoi  proierviiaiem  et  ImpaftenilaaL 

21.  Nemo  aliemu  kic  cat;  al  i 
not  ntmv$  solae.  —  Haee  aalta  i 
sae  paallam  Ulae  a  SUealo  later  a 
quuntur. 

22.  magnifteatie,  Bkc  vett.  el  O 
com  Pal.  2.  —  Vulg.  aMgw/acatfi. 

23.  kune  ordinem^  h.  e.  sea  i 
trtces. 

24.  utier  amUitia.  8lo  veil.  —  ^ 
amieitia  utier. 

25.  Sensus :  qaemadmedam  el  aafi 
inter  se  amlcltlaai  eolam. 

26.  Vett.  polroftaa,  tie  aoitcfe  mm 

27.  Pro  iunetam  vetu  viuetrnm^ 
permutatlo  saepe  facta  la  Ubtte. 


Actus  L   Sgbsa  I. 


287 


35 


40 


Si  idem  Istne  dm  ficimus,  sf  idem  imiUmur, 
tu  tamen  vix  TiTimat  cum  fovidia  stimma. 
Suirnm  opom  u6s  voluDt  dsse  iDdig^oUn, 
Nosiri  copii  nihil  Toldnt  dos  potc^sse, 
Soiqae  omiiiAm  rerom  Dda  indi|[^re: 
Ut  simua  aiU  aapplic^   Eaa  si  ideas, 
Abiliim  quam  aditum  milis:  ita  drdini  nditro 
Paldm  biandidntur;  clam,  si  dccasio  ^sqiiam  est, 
Aqaim  frigiddm  s^bdoie  subfdndunt. 
Viris  cum  suls  praedicdnt  dos  soldre; 
Suit  pellic^s  ainul  dsse:  eunl  deprdssum. 
Qaim  d6s  liberlina^  sumus,  el  ego      tua  mater,  Ambae 
Meretrices  fuimas;  iiia  te,  ego  h&nc  mihi  educivi 
Bx  pAlribus  coDventi'tiis.   Neque  banc  sup^rbiai  cadsa 
Bgo  r^puii  ad  meretricium  quaestiim,  ni,  at  ne  esurirem. 
Si.  At  sditius  fuerat,  eim  Tiro  dare  ot&ptum  potius.    Le.  Heia, 
Hacc  quidem  ^castor  cotfdie  viro  oAbit,  udpsitque  h6die, 
Nab^i  mox  Doctu.   NAnquam  ego  haoc  vidudm  cubare  sivi:  45 
Nam  si  ha^c  uon  Dubat,  ii&gubri  famd  familia  pdreat. 
Gy.  Nec^sse  est,  quo  tu  md  modo  Toies  ^sse,  ita  esse,  mdter. 
Lm.  Bcistor  baud  me  poduitet,  si,  ut  dfcis,  ita  futdra  es: 
Nam  si  quidem  ita  eris,  i&t  Toio:  nunquam  adtate  Hecata  fies, 
Sempdrque  istanc,  quam  nt^nc  babes,  aetdtuiam  obtindbis,  50 
Mullisque  damno  et  mihi  lucro  sine  mdo  eris  saepe  sAmtu. 
fir.  Dl  ftxint!    Le.  Sine  operd  tua  nil  di  hdrunc  facere  pdssunt 
Or.  Bqnidem  hdrcle  addam  operam  sdduio.    Sed  quid  tu  inter 

istaec  T^rba, 


la  ladieailvot  recte  rett.  —  Vnlg. 
/octMMt  et  imtemur.  —  V.  C.  et  PaU. 


tf«i 


AbBBdat  iia.  —  invidia  sc.  ma- 
W  Ulae  volmit,  noa  plane  a 
p«a4ere. 

81.  Pro  nihil  f  qood  verana  caoaa 
acribeadaa,  vetl.  et  valg.  nihilo. 

S4.  aMhmi,  aditnm  aant  praeierita 
lainnnaaUaM  Terbonim:  adituTy  abitur. 

■  M.  la  Teit.  deeat  aquam.  —  Propria 
•fBSB  MSldaai  qal  balnealori  aufnindlt 
la  calMa  lacend,  reereai.  Iiaqae  poiest 
mm  aaa  leeo  Ironlce  dlctmn,  otl  aallem 
Laab.  ezpOeaf. 

sr.  Vait.  FiriM  cum  9ui$  not  oZere 


SSL  Qms  noa  Ii6erlrafla  9umu9.  Nam 
M0BBBa  aaUa  aan  Uceliat  quaealam  eor- 
pwa  faeere. 

40.  Ula  le,  et  ego,  Sle  veit.  — 
Mg;  Him  la,  eg:  —  le  corripienduai, 
paaea  BMie ,  aeqnenio  vocalL    Aut  noa 

41  •  Km  pmirihtt  eauventieiii.  Veil. 
Ka  patrikue  eemtiguU,  ego  neque  h. 

e.     Camerar.  i^jr  polnkM 


convenfua,  ego  ae^iie  h.  nil  haboU  V. 
C.  —  Volg.  noalram,  nial  qaod  $uper- 
biae.  Botb.  commend*!  cam  Gronovlo. 
—  tvperbiae^  vpQBag^  nieki  au»  I/e- 
bermuth,  fFollust. 

42.  repuU.  Praep.  re  In  perfeella 
predaclior  In  Plaoio. 

43.  Pro  volg.  Ileia  vett.  eliom,  nt  et 
Camerarlua.   Ulod  cdd. 

46.  Veil,  lugubri  mihi  fame  /.  p. 
Vulg.  et  Botb.  fttgu6re  fame  f  p. 

47.  Sic  vett.  et  volg.:  et  voiet  cor- 
repilm  proforeBduffl.  Botblna  omialt  prioa 
etie. 

49.  Volg.  numquam  Heeata  flee, 
Vett.  Hecate.  Senaua  eaae  debet:  nom- 
qoam  Ilea  aeiate  anna.  Bofb.  non 
Heeala  fiee  unquamy  ab  Hecala,  anu, 
qaae  Tbeaenm  boapiilo  recepit,  nt  par- 
ral  Plotarcboa.  Ego  aeqoor  Camerarinm: 
num^iMim  aeiate  Hecata  fitn.  Nam  eodd. 
babeni:  etafecate,  al.  etecate,  al.  etate 
tanlom.   Possit  el  legl  Hecabe, 

51.  Vett.  et  vulg.  ame  meo  iaepe  erta 
avmiy. 

53.  Sle  vBlg.  —  Botb.  Sed  fnid  tu 
kaee  inter  verba.   Praep.  dnlsr  carri* 


288 


CISTELLARIA. 


Meus  6Gula8,  mea  Sileniiim  (nanqatm  ^go  te  trittidrem 

Vidi  ds§e!)  quid,  cedo,  te,  dbiecro,  Um  sbh6rrei  hilariMdof  U 

Neque  muDda  adaeque  es,  i&l  aoles.   Hoc,  aia,  vide,  ui  petivil 

Suspirium  alte!    Et  piiiida  ea.   Eldquere  ntnimque  ndbb, 

Et  quid  libi  est,  et  quid  veiia  nostram  dperam:  ui  noa  acUmut. 

Noli,  dbsecro,  lacrumit  tuis  mihi  ex^rcitum  imperirel 

Si.   M(!a  Gymoasium,    miie  excrucior,  mdle  mihi  eat,  mah 

mdceror;  M 
D6ieo  ab  animo,  doleo  ab  oculis,  ddleo  ab  ae^t^diDe. 
Quid  dicam,  nisi,  stuitltia  mda  me  in  moeror^ai  rapitt 
G\\  fndidem,  uude  oritur,  facito  ut  facias  aUiltitlam  aepelfbiicm. 
Si.  Quid  faciami    Gy.  In  latebrds  abscondaa  p^tore  penitiasano. 
T6am  stuititiam  861a  facito  ut  sciaa  sine  aliia  [arbitria].    Si.  At 

mihi  « 
Cdrdolium  est.   Gy.  Quid  idl  dnde  est  tibi  corddlium,  comM- 

mora,  dbsecro, 

Qu6d  neque  ego  habeo,  neque  quisquam  alia  mtllier,  ut  perhib^t  viril 
Si.  Si  quid  est,  quod  doledt,  dolet;  si  autem  ndn  eat,  tamea  kK 

hie  dolet. 


pilar,  at  Ampb.  V,  1,  1.  Capl.  Ill,  4, 
84.  ZVime  ego  inter  etc  Veit.  Sed  tu 
inter  istaec  verba,  omisao  quid,  oil  el 
Camerarias.  loierpunciio,  quam  noa 
dedimua,  eat  In  Vulgaia.  Vett.  post  Sl- 
lenlum  comma,  post  vidi  ease  punclam. 
Cerium  eat,  anacolullion  eaae. 

55.  ccdo,  obsecro,  rarior  pleonaamua. 
te  quo  referatur,  Incerium.  Potest  enim 
ad  obseero,  potest  et  ad  abhorrct,  quod 
poalerias  mibi  videtar  praeferendum. 

57.  Sic  vulg.  el  cdd.  —  Veil,  ei  pal' 
lidula  es.  eloqucre  nobis  utrumque. 

59.  mihi  exercitum  imp er are.  Sic 
vulg. ;  aique  solennis  locuiio:  impcrare 
militcs  etc,  alicui.  Explicanl  Igiiur: 
noli  milii  lacrimis  tuis  iniperare,  ul  ex- 
ercear,  ut  faiiger,  ut  irisiitia  afficiar. 
Mibi  lamen  nullus  senNiis  idoneus  inesse 
videlur,  licet  defendal  Camerarius.  Unde 
amplecieodam  poiius  ceiiseo  leciionem 
vett. ,  quae  sic  habenl :  Ao/t  obsecro 
impcrare  lacrumis  mihi  excruciatum 
tuis,  iia  tamen,  ul  Iransponanlur:  ISoli 
obsecro  lacrumis  tuis  mi  excruciatum 
impcrare,  ul  excruciatum  sit  subsian- 
tivum  quarlae.  Nini  malis  Irocliaicum 
esse,  ul  scqueiiies:  ISoli,  obsecro ,  im- 
pcrare lacrumis  mihi  excruciatum  tuis. 
Quam  1.  et  Lainbinus  in  aula  Iiiveiiii,  et 
earn  pracferi  illi  alteri.  —  Pal.  4  vl  6 
excruciatum  impcrare. 

60.  Veil.  Si.  Men  cxcrucior  mea 
gymnasium.  Vulp.  Mea.  Sr.  cxrni- 
cior,  mea  Gymnasium.  Sed  Male  Bo- 
thluH  alt  iegi  in  Guclf.  mss.  Aleurs.  Juiil. 
Aid.   Ego  iranaponeudum  exiatimavi,  ut 


vocatlvas  alloealloots  ab  Initio  legalB, 
nt  aolet  aaepe,  el  ai  accoaunodatui  fd 

videlur. 

62.  nitf ,  MtuUiiia  mea  me  in  aaena- 
rem  rapit.  Sic  Vett.  Caaenir.  Umk. 
Douaa.  —  Volg.  et  Batb.  rufL  Sad 
metrum  prodjt,  §tultitia  mea  cast  msmk- 
nailvuffl.  Uinc  onlce  praerereodaM  dei- 
nlium.  Nimlrum  me  leg.  med.  Similiter 
cenliea  In  Seneca  directs  conslnicild  pn 
obliqua  ponilur. 

63.  Veil,  et  Camer.  et  volg.  Jatfi- 
dcm,  unde  oritur,  Idque  reiineadoM 
duco.  Exisiimo  enim  quasi  eaae  aiiri- 
cilonem ,  pro  ibidem ,  qood  babet  B.  ex 
Acidalio.    Sic  tibi  quoiy  £p.  Sy  I,  9. 

64.  B.  Qui  faciam  ? 

65.  Veil,  ut  9cia§  sine  arhitrit,  Sf. 
at  mihi.  Vulg.  vt  eciaa  sine  aliis  or- 
bitris.  Si.  at  mihi.  Botblus  retlnei  cr- 
bitris,  el  aq.  veraom  lia  babet:  M  miki 
cor  est.  Gy.  Qui  id?  unde  esi  tibi  rer, 
eommcmora  obsecro y  et  ad  aeaaam  ei 
meirum  minus  aple. 

67.  Quod  neque.  sc.  (non  cordottni, 
sed}  cor,  quod  Involviiur  v.  cordoiium. 
Loquuniur  autem  et  femlnae  el  mere- 
trices,  quae  neuilquam  ad  amoaalm  m- 
nia  dirigunl. 

68.  Si  quid  est  etc.  Slve  cer  babaaa, 
aive  non  babeam,  dolel.  Boiblas:  Si 
quidem  est,  quod  doleat^  dolet;  •» 
autem  est,  tamen  hoc  huic  dolet,  tt 
Guelf.  ut  ail.  Mibi  vulgaia  planisslaia. 
SI  quid  est  nobis  (bc.  cor.)  quod  del«re 
poaaii,  dolet  mibi;  ain  autem  bob  csi 


ACTU8  I.    SCBHA  I. 


289 


Lb.  Ammt  luec  nmlier.   6y.  l^o,  an  amare  occfpere,  amarum  eat, 

6b§ecro? 

Le.  Nimque  ecaalor  Amor  et  melle  et  fdile  est  fecuDdfssumiia;  .70 
Gdato  qai  4at  ddlce;  amarum  ad  gdtietatem  usque  6ggmi, 
Si,  Ad  iatam  faciem  eat  mdrbus,  qui  me,  mda  Gymnasium,  mdcerat. 
<rF«  P^rfldiosna  ^st  amor.    Si,  Ergo  in  md  pecuiatAm  facit. 
Or.  Bdno  animo  ea:  erit  fsti  morbo  mdiius.    Si.  Confiddm  fore, 
81  medicna  veniit,  qui  huic  morbo  fdcere  medicindm  potest.  75 
Gt.  Vdnlet.  Si.  Splssum  istdc  amanti  est  Tdrbum  „yeniet,^^  nisi  venit. 

ego  mea  culpa  dt  atultitia  pdiua  misera  mdceror. 
Quia  ego  ilium  unum  mi  dxopU?i,  qufcum  aetatem  dcfgerem. 
Lb.  Hdtronae  magis  cdnducibile  est  istuc,  mea  Siidnium, 
l)niim  amare,  et  c&m  eo  aetatem  ex/gere,  quoi  nupta  dat  aemel;  80 
Vdmm  enim  meretrix  fdrtunati  est  dppidi  simfliuma: 
Ntfo  potest  anam  rem  dbtinere  sdla  sine  multis  viris. 
8i.  Hdc  Tolo  Bgatis:  qua  drcessitae  cat^sa  ad  me  estis,  dloquar. 
JUm  mea  mater,  quia  ego  nolo  md  meretricem  dfeier, 
dbaecnta  eat;  de  da  re  gessit  mdrem  morigerad  mihi:  85 
tit  me,  qnem  ego  amdrem  gra?iter,  sfneret  cum  eo  vivere. 
Lb*  Stdlte  ecastor  fdcit.   Sed  tu  en  dnquam  cum  quiqudm  Tiro 
GdnaueWati?   Si.  Nisi  quidem  cum  Alcdsimarcho,  ndmine, 
Ndqne  pudicitiam  mdam  mihi  alius  quisquam  imminuit.  Le.  Obsecro, 
Qu6  la  liomo  insinud?it  pacto  se  dd  te?   Si.  Per  Dion^sia  90 
Mdter  pompam  md  spectatum  dtixit.   Dum  reded  domum, 
Cteapicillo  cdnsecutust  cidnculum  me  usque  dd  foris; 
imie  in  amicitiam  insinuavit  cilim  matre  et  mecAm  simul 
BUoditiia,  mundribus,  donis.  Le.  Mihi  fstum  liominem  Telldm  dari! 
tit  ego  illnnc  vorsdrem!  Si.  Quid  opust  vdrbis?  Consuetddine  05 
Codpi  amare  cdntra  ego  iilum,  et  iile  me.    Le.  O  mea  Sildnium, 

[Si.  Quid  est? 

••bis  cer,  ttmcn  hie  L  e.  In  pectore,  83.  i7oe  volo  agaiU.  Solemnis  lo- 
■Uil  h«e  C^.  e.  aHqold)  dolei.  caiio,  obi  sUqals  admonetor,  at  ad  aJI- 

69.  70.  Reclliia  dedl  peraonanim  no-   qaam  rem  atiendat:  Hoe  age*   Cf.  Capt. 
Naa  vulg.  pro  Lk.  babet  6'y.  et  II,  3,  84.   Aaln.  Prol.  1.  abl  v.  n. 


pM  Or.  haboi  Si.  86.  Veil,  gnaviter.    Vulg.  graviier^ 

70.  Vatu  JSam  eeo$tor»  all  cdd. 

71.  Veil,  el  Vols.  Gu9tu  daU  Camer.  gg,  prononcUndttiii :  IVe^iie  puditiam, 
G«alti  qui  dot.  Atqae  In  V.  C.  inter  m  0}Qe  dubio  ractnm  ab  antlqala.  Cf. 
GuMu  at  dai  raaara  ^st,  at  fere  ruerit  ^gipb.  lU,  2,  49.    Nam  Epld.  Ill,  3,  23. 

Cniaa  loco  alii  aubailtaunt  vis.  Pudieiiiam  quitquam  mat  §ervare  fUat 


dsMo  altera  veraaa  syllaba  debet  pinQ^  allier  neqolt.    Sic  et  amieUiam 

laaga;  bine  neqolt  admllti  Botbll:  |eg.  amiiiam  Merc.  V,  2,  5.  Ceteram 

Jw.  —  Ceteram  aptlua  foret,  verba  noatro  loeo  Bolbioa  pro  mihi  dedlt  int. 

w.  m.  jimai  boee  mulitr,  at  v.  70.  71.  ^  CmnieiUo.   Conaplclllum  Nonioa 

LtMo  Iribul,  Uls  aotem:  Eho  —  ob-  ^^[^^^             conaplcero  all- 

aacro  Gyauaaio.        .    ,  ^            .  quid  poaaimna.   Alii  et  viirum  ocolailum 

78.  pe^tum,  L  e.  furtam  peeanla  2|^^£.aaae  crednnt. 

■Meat,  at  porftdioal  maglatrataa.  ^#  «^  .  *    .  «  ma 

rSrliiu^,  b.  e.  tardnm,  at  Poen.  96.  var»arem.  Cf.  Arlal.  Lyalalr.  839. 

MM,  Aa^tinet  Mpi^igradiMiimoi,  h.  e. 

lartlgradiaabnaa.  C\e.  £p.  ad  Att.  X,  20.  96.  Vett.  et  Volg.  Coepi  am.  contra 

Ommim  iardm  et  apifio.  —  Pro  ttlne  ego  ilium,  et  iUe  me.  Lm.  O  mea  Si- 

tmL  at  Volg.  MlndT  l^ium.   St.  Quid  eet?  Ego  ezatirpan* 

l.«f 


100 


CI8TBLLARIA. 


Le.]  Aduinulare  am^re  oportet;  dAid  ti  amea  exttepalo, 
Melius  illi  1116U0,  quein  amea,  c^Dsiilaa,  qaatn  rdi  tase. 
81.  At  iile  concepti'a  iura?U  rdrbla  apiid  malr^iii 
Me  t&xorein  diictdrum  eaae.  Ei  nunc  Alia  diicenda  ^1  doBmiD,  IM 
SAa  cogData  L^mnieoaia,  quae  hdbitat  hie  in  prdxnmo: 
Nam  ^um  pater  eiua  aub^glt.    Nunc  mea  miter  Irata  M  mihi, 
Qufa  non  redleHm  domum  ad  ae,  pdatquam  eam  rem  reaefTeriin, 
Bum  i&xorem  ductdrum  eaae  allam.    Le.  Nihil  amor!  inlMum  eat 
81.  N6nc  ego  ted  amibo,  ut  hanc  hoc  tridnom  aoli&m  aioas  IM 
liase  hic  et  senrdre  apud  me:  nam  id  matrem  arceatfta  sum. 
Le.  Quimquam  mi  iatud  drit  moleatum  trfduom,  el  damni&n  dabia:  • 
Ficiam.    Si.  Facia  beofgne  et  amice.   8^  tn,  Gymnaahkm  mea, 
Si  me  abaente  AlcMmarchoa  vdoiet,  nollto  icrlter 
Eum  inciamare  (tltut  erga  me  eat  mdritua,  mihl  eordi  ^at  taneD);  119 
S^d,  amabo,  tranquille;  ne  quid,  qudd  iili  doleat,  dfxerla. 
Acclpiaa  clav^a;  ai  quid  tibi  ((pua  eat  promtu,  prdmito. 
l&go  Tolo  ire.  Gy.  Ut  mi  dxclviali  iicrumaa!   Si.  OymnaaUai  mea, 
sine  Tale.    Cry.  Curi  te,  amabo.    Siccine  immunda,  dbaecro, 
fbis?    Si.  Immundia  fortunaa  adquom  eat  aqnalonfm  aequl.  115 
Gy.  Amiculum  hoc  auat6iie  aaltem.    Si.  Sine  trahl,  qnon  cgoaiA 

trahor. 

Oy.  QuAndo  ita  tibi  lub^t:  vale  atque  ailve.  81.  SI  poaaim,  TeliaL 
Gy.  N^mquid  me  via,  miter,  Intro  qufn  eam?   Ecaatdr  mlht 
Vfaa  amare.    Le.  Iat6c  ergo  aurea  griviter  obtundd  tuaa, 
Nd  quem  amea.  Abi  fntro.  Gy»  Nnmquld  md  wM  Le.  Vi  Taleia. 

Gy.  Vale.  ISO 


ACTUS  1.   SCENA  11. 

LBN  J. 

Idem  mflil,  magnae  quod  pirti  eat  vitium  mdliemm. 


dam  daco  illud  ineptam  Quid  e$t?  el 
iUe  ftovoavlld§(o£  legendam. 

97.  \u\g.  et  Veil,  cam  V.  C.  et  Pall. 
Adiimulare.  At  qaidam  libri  adsimu- 
loie,  quod  pacne  praeferendum  vldetor. 

102.  eum,  sc.  Alceslmarcbom.  eiut, 
Ipaius  Alceslmarctal.  Cf.  I,  3,  47.  Pater 
adoleacenti  dare  voU  uxorem.  —  flii6- 
cgity  co^gU. 

104.  Vulg.  JSihil  amori  miurium  eti. 
Yen.  Nihil  amare  iniurium  at.  Lamb. 
In  codicibua  Invenit  plerisque:  Nihil 
amore  iniurium  cat,  at  et  babet  V.  C. 
Iniuriam  Festus  aniiquis  ait  idem  fUisse 
qood  periurium.  Sensus  Igltar,  Amori 
periurium  nlbil  eat,  b.  e.  pro  nitailo  eat. 
Sic  iniurui  pro  periuro,  Pera.  3,  3,  4. 
hmpurc,  inhonette,  iniure,  illexj  labet 
popli. 

105.  Vett.  Nunc  tu  amabo ,  ut  hane 
triduum  koe  9ina$  Eue  hie  et  $ervare 


ap.  me:  nam  ad  matrem  aeoertiia  nm. 
nt  et  Camerariaa.  Vnig.  Nnme  te  am. 
deinde  ot  noa.  ego  leg.  In  edd.  mcdd. 
9ervare  eat  ciiaiodire  rem ,  adaervarr, 
wirthsehaften.  apud  me^  apud  Ake- 
almarcbam,  abi  Uia  babltabat. 

107.  damnum  dabie ,  et  ta  mifci  caasa 
eria,  at  damnum  ficlam. 

112.  opiif  est  promtu.  8te  lega  rx 
Camer.  et  vett.  qoae  babent:  apat  est^ 
erit  promtu  J  dopUcI  lectlone,  at  aaept 
at  in  codd.,  lozta  ae  poahla.  Volg.  of«t 
erit  pr.  ot  et  Butb.  ei  PalL 

116.  tuMtoUe,  ne  bamnm  verral.  d 
Poen.  1,  2,  139.  cam  eg^onat  tr«*«r, 
expllcani:  amore  ducor.  Ego  peltaa  de 
mlaeriia,  in  qulbaa  irabltar  Ula  tamqaw 
palUom  in  polvere,  et  aqaaUlda  eau 

117.  Vett.  Quando  ita  tiki  immt- 
V.  C.  iuvet. 

Act.  I.  Sc.  IL  Reatat  Lena  rt  ele- 
qultur  hlatorlam  SUenU. 


AOTVS  L    SCBHA  11.  291 

Qaae  huDC  qnt^stnoi  ftciinus,  quae,  ^bl  ■abiirratac!  aiimiig, 

Lmr^loqaae  exiempio  stimus;  plus  loquimur,  qudm  sat  est. 

Qain  ^go  onnc,  quia  sum  ontlsta  mea  ex  sentdntia, 

Quiaque  Meo  me  compl^vi  flore  Liberi,  5 

Mage  Uberm  uti  lingua  eoliibitdm  est  mihi; 

Ta^re  nequeo  mfsera,  quod  tacito  i&sua  est. 

Nam  ilUoe  ego  olim,  quae  Mnc  flena  abiit,  pdrvolam 

Paeil&m  proiectam  ex  dogiportu  st&stuii. 

Adul^ceoa  quidam  hio  ^st  apprime  ndbiiis:  10 

Siqrdne  aummo  g^oere  ei  viwit  pater; 

la  amdre  misere  hauc  ddperit  mulidroulam, 

9nae  hinc  mddo  flena  abiit;  cdntrm  amore  haec  pdrdita  est. 

Earn  m^e  ego  amicae  ddno  huic  meretrioi  dedi: 

Quae  aadpe  mecum  radntionem  fdoerit,  15 

Puerum  a^t  pueilam  aliciinde  ut  reperir^m  slbi 

Recdnt  Datum,  eapse  qudd  sibi  suppdneret. 

Ubi  mfhi  potestaa  pHmum  efenit,  fiiico 

Feci  diua  eii,  qudd  me  ora?it,  cdpiam. 

Poatqudm  pueilam  earn  d  me  accepit,  fUlco  Si 

Eanddm  pueilam  pdperit,  quam  a  me  accdperat. 

Sine  dbatetricia  dpera,  et  sine  doldribus. 

Item  ot  dliae  pariunt,  quad  malum  qnaerdnt  sibi: 

Nam  amdtorem  aibat  dsse  peregrindm  aibi: 

Snppdaitionem  eiua  rdii  facere  grdtia.  2> 
Id  ddae  nos  solae  scfmus,  ego,  quae  illf  dedi. 
El  fUa,  quae  a  me  acc^pit;  praeter  vds  quidem. 
Haec  sic  res  gesta  est:  si  quis  usus  vdnerit, 
Heminisae  ego  banc  rem  vda  toIo.   Ego  abed  domum* 


I.  /(fe«  fiovocvXXafitog  legendnm. 

9.  $aburrata€f  bene  potae  oUitoquo 

4.  VeraiM  4  —  7  la  valg.  et  veil. 
■•fflaaUtf  post  vs.  10.  TransposuU 
MfehM  ez  AddalU  emendtllone.  onu- 
fta  sc.  dbis.  mea  ex  »euteniia  potent 
Msa  ut  optnor,  poiett  el:  tff  volui,  — 

^  Jim  Liberty  vino.  Sic  Cure.  I,  2, 
1.    Caa.  Ill,  5,  20. 

6.  mage  libera^  Uberlore. 

7*  qaod  iaeito  unit  eti,  L  e.  opaa 
csU  ale  Aaiph.  II,  1,  79.  nam  mi  ittue 
frimum  exquitiio  est  opue.  Unde  oon 
•St  aacd  pre  quod  scrlbatur  quoy  at 
velaeraat  Camer.  et  Lanb.  Cf.  Trln.  II, 
4^  lot  Mki  UMU9  nil  erat  dicto* 

9>  ajr«  faed  omDes  babent,  anatiUii  B. 
akw  aaiBi  eaoaa. 

10.  Da  verbo  apprime  ^  apprimus^  cf. 
fieU.  VIL  7. 

II.  Sieffona  1.  e.  ble.  Nam  acena  In 
Ipsa  arkc  Sleyane  eat,  prope  quam  villa. 


la  qua  babllat  paler  AleealmarebL  C/. 
n,  1,  81. 

14.  amicae  y  Melaenldl. 

1ft.  Veit.  et  Camer.  fecerat.  Volg. 
fecerity  all  Pall.,  qui  et:  Quae  eaepe 
pro  vulg.  Quod  f* 

17.  eapee,  I.  •.  ea  Ipsa,  quod  est 
relatlvom,  at  apud  Cic  militum  quod 
haberent,  aul  Tacitam:  quod  ca$trorum. 
Mota  aulem,  recen$  natum  genere  noa 
ad  proximo  praecedens,  aed  ad  remoUua 
puerum  referri,  utl  aaepe. 

as.  malttfli,  I.  e.  poenam,  maloAcIo 
deprebenso. 

fi9..abeo  domum  sc.  meam,  quae  non 
est  In  scena,  aed  In  remoiiore  parte 
arbla.  —  Ut  vero  abil  bine  Lena,  perse- 
quiiur  eam  Lampadlscus,  Pbanosiratae 
servus,  qui  eam  abeontem  aghorat  esse 
eandem,  quam  olim  vidisset  ex  Hlpaa- 
dromo  toUentem  proiectam  a  se  puelnm 
a  Pbanoatraia  natam,  SUenlaau  Cf.  II,  2. 


1 


2»2 


CISTELLARIA. 


ACTUS  I.   SCENA  DI. 

JUXILIUM. 

Utrumqne  haec,  et  rauKHoqua  et  maltibiba,  4ui  anua. 
Satio'  \ijL  reliquit  ddo,  quod  loqueretdr,  locil 
lU  properavit      pueilae  pr6loqui 
SiippdaitioDe.   Quddai  lacuiaadi,  tamen 

Ego  erim  dictiirua,  ddus,  qui  poteram  pUniua:  ft 
Nam  mi  ^at  Auxilio  n6men.   Nunc  operAm  date, 
Ut  ego  drgumeotum  hoc  vdbia  piane  p^rpulem. 
Fudre  Sicjoof  iaradiu  Dioo^aia; 
Mercitor  venit  h6c  ad  iudoa  L^niua, 

laque  hi'c  compreaait  Wrginem  aduieac^ntulua  li 

Viol^otua,  in  tenebrfa,  multa  nocte,  in  via. 

Is  iibi  maiam  rem  acit  ae  merulaae:  illico 

Pedibda  perfuglum  p^perit;  in  Lemnum  adfugit, 

Ubi  ti&m  liabitabat.   fiia,  quam  compr^aaerat, 

Decum6  poat  menae  exdcto  hie  peperit  filiam.  1& 

Quonidm  reum  eiua  fdcti  neacit,  qui  aiet: 

Paidrnum  aervoro  atii  participat  c^naiii; 

Dat  eim  pueilam  ei  adrvo  exponendam  ad  necem. 

la  eim  proiecit;  hade  pueliam  a^ituiit; 

liie  clam  dbaerravit  adrvoa,  qui  earn  proidcerat.  Si 
Quo  aut  quds  in  aedia  hade  pueilam  ddferat. 
Ut  edmpae  Toa  audiatia  confitdrier, 
Dat  dam  pueliam  mdretrici  Meladnidi; 
Eaque  dducavit  dam  aibi  pro  filia 

Bene  ic  pudice.    Tum  illic  autem  Ldmnina  25 
Fropfnquam  uxorem  di!ixit,  coguatim  auam. 
Ea  didm  aiiom  obiit;  f&cta  morigcra  dst  viro. 
Postquara  ilie  uxori  iusta  fecit:  illico 
Hue  c6mmigraTit;  duxit  uxorem  hie  aibi 

Edndem,  quam  oiim  virginem  hie  comprdaserat.  M 


j4ct.  L  Sc,  III.  AozUlam  uberius  de 
argumento  fabaUe  exponit. 

2.  Satine  Inlerdam  I.  e.  q.  Nonne? 
Ampb.  II,  2,  1.  Pfleod.  I,  2,  33.  Poen. 
V,  5,  20.  Men.  V,  1,  41.  Host.  V,  i, 
60.    MU.  II,  4,  40. 

7.  perputem  Interpr.  perfecie^  exaete 
erponam,  Lambinus  deducit  a  ptitore, 
venchneiden^  quasi  aoperflala  resecatls, 
ea  quae  ad  rem  pertinent  narrare.  Cf. 
disputem.  Men.  pro!.  &0.  Igiinr  simpli- 
ciler  eal:  exponere,  narrare. 

8.  Vett.  Sicione.  Both.  Sicyone  fuere. 

9.  Mercaior  Lcmniut,  Demipho,  Pha- 
noDlraiae  vlr. 

11.  Vulg.  Vinulentutf  multa  nocte^ 
in  via.  Veil,  yinolentui  in  tenebrii 
raptam  multa  nocte  in  via.  Parens  et 
Boihius:  Fi^  vinoleniuB^  muUa  node. 


in  via^  at  ne  llqaeseat  noefe.  LaaUiu 
cum  Camerario:  f  'inolentuB  in  fenckif, 
multa  nocte  in  via.  Repone  flMeiitM, 
el  babebla  ail  bonum  versam,  nisi  qntd 
Inest  lauiologla:  in  fenek'it,  mulU 
nocte. 

12.  malam  rem  L  e.  petnaa. 

14.  Vulg.  et  vett.  Ubi  kabiiakmi  twm. 

19.  haec,  sc.  Lena. 

20.  In  vulgata  versua  Impeifccia  sic 
legit  ur:  Hie  elam  obfervavit  terref. 
Vett.  et  Cam.  e  conL  addnol:  gvi  earn 
proiecerat,  versa  opllmo.  Naai  lUe  a* 
syllaba  legendam.  Bothlos  tamca,  aiA- 
tamento  hoe  relecio:  lllc  iUam  doMS- 
lum  ob$ervavit  »ervolu$» 

26.  Pronpinquam  non  aolom  afUita- 
tem  videtur  significare,  aed  et,  popala- 
rem  fuisse,  ex  Lemno  Ipsa. 

29.  V.  hie  exponzit  Bethiaa. 


Agtu8  II.   Sgbjia  I. 


[71  eim  eo^^oscit  tee,  qutm  comprteerat. 

Ills  aii  dicit,  ^itts  se  ex  ini^ria 

Peperiate  gnaUm,  itque  earn  ae  aerro  filico 

Dediaae  exponeodam.   lile  extempio  adr?oluin 

label  lilam  euodem  p^raeqai,  ai  qui  queat  35 

Reperire,  qaae  auati&lerit.   Ei  rei  Diinc  auam 

Operam  i&aqae  aaaidoo  a^rroa  dal,  si  pdsaiel 

Merelricem  illam  inven/re,  quatn  olim  tdllere, 

Qoom  ipae  diponebal,  dx  inaidiia  vfderal. 

None,  qntfd  reliq&om  r^stat,  volo  per861?ere,  40 

Di  dxpuo^tar  ndmen,  ne  quid  ddbeam. 

Adul^ceoa  hie  eal  Sfcyoni,  ei  vivit  paler: 

fa  amdre  proiectfeiam  Ulam  ddperit, 

Qaae  dddam  flena  hine  ibiit  ad  matrdm  auam; 

Et  lila  huoc  contra,  qui       amor  auayfaaumus.  45 

Dt  adot  humana;  Dihil  eal  perpetudm  datum: 

Paler  Aduieacenti  dire  roll  uxorem.   Hdc  ubi 

Maldr  reacivil,  idsail  arcesai  eim  domum. 

Haec  rdi  aic  geata  eal.   Bdne  ?aiete,  el  WDciie 

Virldle  Tera,  qudd  fecislia  inlidhac;  50 

Senriie  Toalroa  adcioa,  Telerea  dl  novoa; 

Angdle  auxilia  vdatria  iualia  idgibua; 

Peidile  perdneiiea:  pArite  iaudem  el  ladream: 

Ul  fdbia  victi  Podni  poeoaa  adfTeranl. 


ACTUS  fl.   SCENA  I. 

ALCESIMARCHUS.  MELAENIS. 

Jiu  Credo  ^o  amorem  primuro  ipud  hominea  carndficinam  com- 

mdelum. 

Hanc        de  me  conidcluram  domi  ftcio,  ne  foris  qaadram: 

Qui  omnda  hominea  aupero,  intideo  cruciibiiitadbua  inimi: 

liclor,  cmcior,  igilor,  atimulor,  vdraor  in  amoria  rola 

Miter,  dxanimor,  5 

Feror,  differor,  diatrahor,  diripior: 

Ite  odbiiam  menlem  animi  hibeo;  ubi  aum, 


SI.  la  Im  praecedentlg  onnes  edd. 
rtn.  haarat  ponclaM,  In  balos  eolon. 
UafM  a«dact«r  scrib*  I/f  eom  eogn. 
pro  Bi  CM  c.  aa«d  habent  edd. 

S4w  tfMiM•ee^corr•ptlB  proferri  poaslf, 
aaasi  £4in€,  SiMUIter  enln  r«cltDdam 
Bacea.  4y  50  et  Men.  4,  3,  15.  Cf. 
lalL  II,  8,  99.  No8  tnmen  lUe  valgnrem 
acaanleatm  aecnU. 

quasi 

dtiaal  prologua  narratlonein  spectatorL 
BkBUe  T.  Capl.  prol.  10. 

42.  0le  Intarp.  vett. 

4&.  Slmimar  MIL  OL  U,  1,  88.  Ei 


ilia  ilium  contra  ^  qui  eui  amor  culiu 
optimu», 

50.  Eadem  fere  leguntur  Cm.  prol.  fin. 

j4ct.  11.  Sc.  I.  RedU  In  orbem  ex 
vUla  Aicesimarcboa.  Deciarat  el  Melae- 
nia ,  se  non  remlssaram  SUenlam  ad  eum. 
Igiior  lile  lurat  per  omnea  deos  deasquc, 
se  Qlramque  occlanrum,  seqae  Ipsoro, 
nfsl  remlitat.  Quo  dicio  ad  se  Iniroii. 
Dum  Melaenlfl  formldana  adsiai,  redll 
LampadlscBfl,  qui  seclaiafl  erat  lenam. 

1.  Locum  dedi,  al  conaUlull  rbytbmos 
Bernannaa. 

8.  Ediiiones:  oupero  atque  mUideo. 
Bat  aaleai  aayadttoD,  fkeqaena  PUato. 


C18TELLARIA. 


Ibi  ii6n  Sam;  ubi  non  sum,  ibi  ^8t  tntmai: 
Ita  mihi  6innia  nunc  Ingdola  insnnt; 

Quod  iubet,  non  iubet  iam  id  ciSntinoo:  10 
Ita  am6r  iapsum  animi  li&dificat| 
Fugat,  dgit,  appetit  et  riptat, 
Retindt,  iactat,  largftnr; 
Quod  iit^  non  dat;  del^dit; 

Mode  qu6d  suasit,  dissuMel;  15 

Quod  dfssuasit,  id  osti^ntaft. 

MarUumis  moribus 

Mecum  ^xperitur:  ita  meum 

Frangit  amantem  animumj  n6c  nist  quia 

Miser  n<Sn  eo  pessum^  likila  abest  SI 

Mihi  pdrdito  perni'cies:  ita  patdr  apud  villam  d^tlniill 

Me  ho8  di^8  sex  ruri  ciSntinuoe, 

Neque  ii'citum  interea  est  m^ani  amicam  Waere. 

Estne  h6c  miserum  memohLtu? 

Me.  Eo  facetus's,  quia  tibi  aiia  est  Bp6nsa  tocnplet  LAnnlat  It 

Habeas!    Neque  uos  fdctione  tints,  quanta  t4,  aumua; 

Nt^que  opes  nostrae  iim  sunt  vaiidae,  qnim  tuae;  Ter&m  fanea 

Ilaiid  metuo,  ne  iiisiuranduni  nostrum  quisquam  ci&lpitet; 

Tiik,  iam  si  quid  tibi  doiebit,  scfes,  qua  doieat  pitta. 

j^L.  Di  me  perdant         Mb,  Qu6dcnnquo  optea,  Tdllni  tiU  coo- 

tingere.  M 
Al.  Si  (ilam  uxorem  duxero  mihi  unquailk,  quam  deapondft  pater! 
Me.  "At  me,  si  unquam  tibi  uxorem  filiam  deder6  meam. 
Al.  Pc^riurare  m^  patiere?    Me.  Atque  aiiqnanto  ficiliua, 
Quim,  me  meamque  r^m  perire  et  iiidificari  filiam. 
Abi!  quaere,  ubi  iuriiurando  ti&o  satis  sit  siiibsidi:  35 
life  apud  nos  iam,  Alce'simarche,  G6nfreg;i8ti  teaseram. 

Fice  semel  perkium!    Mb.  Saepe  feci,  quod  factiim  qneror. 
Rddde  mihi  iliam!    Me.  Int<!r  novam  rem  vdrbum  U8urpal»4 

veins : 

Quod  dedi,  datum  non  vellem;  qu<Sd  reiiquom  est,  n6n  dabo. 
j^L.  N6n  remissura      mihi  iliam?   Ms.  Pr6  me  responsi  tibi.  40 
N6n  remittes?    Me.  Scis  iamdudum  omn^m  meam  aent^tiam. 
Al.  Satin'  tibi  istuc  in  cdrde  certum  esti     Mb.  Qufn  ego  com- 

mentdr  quidem; 


7.  Velt.  pro  nubilam  babenl  nullam. 

9.  nunc  in  cdd.  non  legltur.  Adden- 
dum erat  versus  causa. 

11.  £dd.  Ita  me  amor.  Velt.  Iapsum 
pro  vulg.  lastum,  at  et  Camer.  et  Lamb, 
et  Pan.  1  et  6. 

20.  Vulg.  el  vett.  mihi  ulla  abest 
Pci'dito  peniicict' 

26.  factionc.  Stand,  Hang,  Cf.  Au- 
lul.  II,  2,  50.    Trin.  II,  4,  51. 

28.  iusiurandum  ^  quod  uos  libi  dedi- 
mus,  uii  vicissim  (u  nobis. 

29.  Vulg.  sctc9.    Vett.  sciaa. 

35.  Sic  veil,  el  Pal.  6.  —  Vulg.  Abi 


quaererej  ubi  iurando  tuo  t.  t.  t. 
Sensus:  abi,  qaaere  aUos,  qvi  tfti  hi- 
ranti  credant. 

36.  eonfregisti  (etterM,  aBldiSaa 
consueludinemque  prisilnam  dissolvtoiL 

42.  Sic,  utl  dtidimas,  et  hnmc  tt  ae- 
qnentem  versam  vol^.  et  vett.  babcat. 
Ego  autem  intactos  relinqao,  etal  vMeaa, 
metrum  non  optlme  conaiare.  Matavii 
Botbius.  —  commcntor,  allod  ago,  Hi 
quidem  inierpretantur.  Sed  foraltao  pe- 
Uus  est:  cogito,  animo  agito,  ntnosliiB: 
gedenkcn.  Cf.  Men.  5,  7,  30.  Poem.  prd. 
1.  Descendli  quippe  a  coammtsci. 


Actus  IL   Scbva  I. 


Nto  edepol  isUifc  (ua  dicta  luiiic  lo  aurea  r^ipio. 

Al.  N6n1  hemt   Quid  agiaY   Mb.  igXint  aoimom  advdrte  lam,  ul| 

quid  agfa,  aciaa. 
Al.  At  ila  ne  dl  dea^ue,  auperi  atque  fnferi,  et  medidxuBUi 
flaque  me  luntf  regioa  et  I6vi8  supremi  filia, 
fcaque  me  Sattirous,  patrnus  ^ius         Mb.  Ecaatdr  pater. 
JjL.  flaque  me  Opa  opnl<fnta,  lllius  dria       Mb.  Imo  mat^r  quidem. 
^JL.  I^no  fiiia  ^t  Saturnus  p^truus,  summus  Idpiter  .... 
TA  me  deleafs;  propter  te  haec  pdcco.   Me,  Perge  dicere.  50 

Anne,  nt  etiam,  quid  coasuitura  ^8,  aeiaaY  ^j;.  Perge  ^oqui. 
N6n  remittam:  d<$fiaitam  eat.   Al.  tinimrero  ita  me  lupiter, 
flaque  me  luno  ^1  Saturoua;  ila,  —  quid  dicam,  n^io!  — 
lim  acio!   Imo,  mtilier,  audi,  meam  ti  adaa  senldntiam: 
IM  me  omnea,  magni  minutique  ^t  pateilarii  66 
FixinI,  ne  ego  dem  vivos  hodie  sivium  Silvio, 
Niai  ego  te  tuAmque  filiam  m^que  hodie  oblrunedvero, 
Pdst  autem  cum  primo  iucl  crAs  nisi  ambo  occfdero, 
iSl  quidem  hercle  afti  pedatu  tt^rtio  omnis  efllixero, 
Nisi  lu  illanc  remittis  ad  me  I    Di'xi,  quae  volui.    Vale.  60 
Jib.  Abiit  intro  ihLtus.    Quid  ego  vdne  agam?   Si  rddierit 
(lla  ad  hunc,  ibidem  ioci  res  ^rit.    Ubi  odium  occ^perit: 
(iiam  eztrudet,  cum  liinc  uxorem  L^mniam  dncf^  domnm. 

lamen  ibo  et  p^rsequar:  amans  n^  quid  facial,  ca^to  opust. 


44.  VBlf.  el  T«H.  fivm?  kern!  quid 
9gi$?  Pleilfve  ee4d.  addimt  iam.  L«a- 
fUal:  agam?   PoiMt  Uoicn  r«ii- 

aeri  ^aii^  ogi*?  ^  rtelpr«ce  aeciptmur 
dkiom,  BuppIealorqiM :  o  Alceslmarche. 

46.  JUia.  lofwe  eonfiindli  genMle- 
fiaiii. 

60.  dd€tu$^  la  mUil  quasi  Incanlamen- 
fto  MMe«  aSlMU.  AMfh.  8,  831. 
IMmuiMM  §mm  preftcto ,  ifa  nf  aie  qui 
•tn  ■atciaw.  —  CeUrom  veU.  jIV, 
Mtlmmk^  suae  propter  Ic  elo. 

61.  Valf.  el  veil,  quid  cea«.  ets  fciaai, 
fa^  propter  aMiroai  Itrri  aequii.  Laai- 
Maaa:  jin  nee  etiam  —  sie  eeiam?  Id- 

tatefpreiaior:  aa  ae  boo  qatdem  8Clam, 
qaM  coaeUli  caplura  slaf  At  vero  boo 
iam  eleeaia  est  lUa  saila  ptraplcoe  la 
aapeiloftbae.  Seasas  reqolrit  at  earn 
atlBhabaadas  praeparel  ad  ea  quae  lu 
aaqaeailbas  ei  alaaturua.  llaque  pre 
•euMa  'repoBo  tci'otf  of.  v.  54,  ulsl 
ecMM  lla  malls  aeclpere,  ul,  hlc  quoque 
caatodeosy  posaerli  pro  eo  quod  deba- 
•ffU  peal,  tctoe. 
58.  81c  velt.  et  valg.    latruslt  B.  et 


65.  Veil,  et  vulg.  Di  me  omnes  ma- 
gmi  minutifue  et  pateilarii^  Faxint  ne 
ego  dem  9teu§  hodie  Cvulg.  om.  hodie) 
oaaMun  Silenio.  Belb.  Dioi  mod  omnet 
mtmgmque  mUmutique  et  pateilarii.  Ego 
cease  am  allquld  In  fine  excldtose,  at  v. 


c.  simal,  aut  lale  quid.  —  me  per 
pleoaasmam  adleoium  est,  at  saepe. 
Seasas:  dll  faxlat  m  ne  saviam  dem  a. 
8.,  alsl  vos  omaes  oblr.,  nisi  lu  Ulam 
remlltls.  paiellarioe  intelllgunt  lares,  qui- 
bus  dkus  In  patella  adpeaebatur. 

56.  Addldl  hedie  ex  veU.  licet  repe- 
lltum  In  seqq.  Nam  In  vulg.  abeat. 
Baiaius:  viooe  vivae* 

67.  te  iuamque.  Sic  velL  et  Camer. 
—  Vulg.  fe^ue  tuamque.  —  fiUam  daa- 
bas  legendum. 

58.  Veit  el  vulg.  Potiea  autem.  JNoatr. 
Beta.  —  VetU  cum  primo  lueu.  CasMr. 
et  vulg.  cam  prtmo  luci,  Cf.  AuL  IV, 
10,  28.  Luce  claro  deripiamue  aurum 
mairouie  palam,  Veteres  enlm  lueie  nt 
maacuUaum  asurpabani. 

59.  pedmtu.  Sic  vulg.  —  Veil,  et 
Cam.  perdatu.  —  Pedatu  tertio  I.  e.  q. 
lertia  vice,  aut  terilo.  Sic  lat.  Nonloa 
adductia  verbis  ea  Catonls  Orlgg.  lib.  I. 
Igitur  tertio  pedatu  bellum  uobie  feeere* 

6U.  Bedll  In  suam  domum  AlceslOMir- 
cbus,  BOB  la  Melaenldls. 

63.  cam,  quod  legltnr  in  amalbas, 
emltlU  Botblus. 

64.  Vulg.  el  B.  ofnens.  VelU  Camer. 
Lamb,  et  Pall,  amant^  quod  praelull. 
Amblglt  autem  Melaenls,  quid  facial,  et 
lioc  versu  laclioat  ad  remlitendam  ad 
earn  SUenlam.  I4em  lamen  conaUlum  In 
acq.  abUcM. 


106 


CISTELLARIA. 


Pdstremo,  qaaodo  a^qua  lege  pai&peri  cmii  dffite  ti 
N6n  licet:  perdam  6perani  poiius,  quim  carebo  fllia« 
8^d  quia  hie  est,  qui  r^cla  platea  ciirsum  hue  cootendit  ituml 
^t  iliud  pareo,  et  h6c  formido:  ita  t6la  aum  miaera  in  neta. 


ACTUS  II.   SCENA  IL 

LAMPJDISCUS. 

Anim  sectatus  v&m  clamore  p^r  vias; 
Hifl^mimain  habui.   Ut  illaec  hodie  qntft  modia 
8iU  moderatriz  fuit,  alque  immemoiibiiis! 
Quot  ill!  bianditiaa,  quid  iiii  promisi  boni! 

Qnot  idmovi  illi  ftbricaa,  quot  falliciaa  5 
In  qua^tione!    \ix  ezscuipti  ut  diceret. 
Quia  £i  promiai  d61ium  vinf  dare. 


ACTUS  IL   SCENA  III. 

PHANOSTRjiTA.   LAMPJDISCUS.  MELABNiS. 

Pa.  Audire  vocem  visa  aum^aote  aedia  modo 
Mei  Umpadiaci  a^rvi.    L^t.  Non  aurda  da,  hera: 
Recte  aiidiviati.    Ph.  Quid  agia  hid   Lj.  Quod  g;a6dea8. 
Pm.  Quid  id  dati    La.  Hinc  ez  hiace  addibua  pauid  priua 
Yldi  ^zeuntem  mdlierem.   Pm.  lilam,  quad  meam 
Gnatdm  auatulerati   La.  Rdm  tenea.   Pa.  Quid  p68tea1 
La.  Dlco  di,  quo  pactod  dam  ab  hippodromo  Tiderim 
Herflem  noatram  filiam  au8t61iere. 


65.  Sensas :  I^on  remittam.  Nam 
non^  licet  pauperi  aequo  lege  cum  dimte 
fruL  Igiiur  amittam  potiut  lucfum, 
quam  non  retincam  apud  me  filiam. 
Sic  Autem  inielligendum  est:  operam 
perdam.  Opera  I.  e.  q.  lucrum  ex  opera, 
quam  datura  esset  Silenium  Alcesimarcho, 
si  earn  remilteret  ad  earn. 

67.  Vett.  cum  V.  C.  cursum  hue  ten- 
dit  Buum.    Vulg.  curt,  hie  eoniendii  t. 

Act,  II,  Sc.  II.  Redit  Lampadlscus 
domum  a  perflecuilone  quam  Insihuerat 
lenae,  quam  olim  viderat  tollere  Silenium 
a  se  expoaitam.  Edlxlt  autem  primo  ilia, 
Silenium  apud  Melaenidem  esse,  eam 
tamen  peregre  esse  avectam.  Deln  verum 
/assa,  dixit,  se  eam  monstraturam,  si 
priufl  quamdam  mulierem  convenisset. 

2.  miserrimam  habui  ^  valde  moiestas 
ei  fui  clamando. 

3.  Bibi  moderatrix  fuit,  h.  c.  caute 
continebat  ne  ediceret.  —  immemorabilis^ 
h.  e.  at  quae  noluerit  mibi  memorae, 
quomodo  res  se  haberet. 

5.  Veil,  el  Camerar.  cum  V.  C.  Quot 


admovi  illi  faMeas.  Volg.  et  B.  Qs«( 
admoenivi  fabr.  Islod  praetuU  ob  re- 
peiiium  illif  quo  videtar  opos  esse. 

6.  Sic  interpuDxit  Bolhius.  Kan  vetL 
et  vulg.  in  line  praec.  vs.  paoctan,  btec 
autem  ono  lenore  babeni.  uC  dieeretj 
sc.  ubi  esset  puella. 

7.  pro  dolium  veil,  modiolum.  Illod 
vulg. 

Act.  IL  Sc.  III.  Prodit  Pbanestratt 
et  exquirit  rem  ex  servo  soo.  Deinde 
intro  abit.  Lampadiscas  aaiem  dan  ad 
anum  recurrere  parat,  alloquliar  ean 
Melaenis,  quae  aasculiaverat  omnia,  ex- 
quiriique  de  rebus  Phanostratae  et  de 
exposlia  filia.  Abit  Ule.  Melaenla  aates 
sponie  Silenium  ad  parentes  redoccie 
decernit. 

2.  Vett.  Non  mrda  hera  e$.  Caaer. 
A^ofi  surda  est  hera.  Nostr.  vilg.  et 
B.-  atque  es  inlerdam  prodacltor. 

4.  Vulg.  et  earner,  cam  V.  C.  et  PaU. 
Quid  id  est?   Vett.  quid  est?  at 
obviam. 


Actus  II.   Scbha  III. 


BiUmuit  torn  ilia.   Mm.  lam  hdrret  corpus,  e6r  aallt: 

Ham  mihi  ab  hippodromo  m^mlnl  afferri  pdrvolam  10 

Po^llam,  eamqne  m^  mihi  anppdnere. 

Pm.  Age,  f^Tge^  qaaeao:  Animus  audlre  ^xpetit, 

\Jt  g^ta  res  sit.    Mb.  l^tiuam  audire  n6n  queas! 

La.  Pergo  ilia       dictis:  ,,illaec  te  anus 

,Fortu  ***  seras  Tocat.  15 
^Nam  illadc  tibi  nutrix  ^st:  ne  matrem  c^nseas. 
,,Ego      reduco  et  rtfco  ad  diviti^s,  ubi 
,,Tu  ctfliocere  in  Mculentam  ftmiliam, 
,,Unde  tibi  talenta  m^gna  viginti  paler 

^Det  ddlfs.    Non  enim  hie,  ubi  ex  Tusctf  modo  20 

i^Tutd  tibi  indigne  dtftem  qnaeras  c6rpore!^^ 

Pb.  An,  amibo,  meretrix  Hla  est,  quae  iilam  sidstnlitl 

Lji.  Im6  meretrix  fuit.   Sdd  nt  sit,  de  ea  re  doquar. 

lam  p^rducebam  iliam  id  me  suadeld  mea. 

ious  4i  ampiexa  est  g^na,  plorans,  dbsecrans,  25 
Ne  d^serat  se:  ^am  suam  esse  filiam; 
Seque  eim  peperisse,  sincte  adiurabit  mihi. 
^Istinc,  quam  quaoris,^^  inquit,  „ego  amicad  meae 
„Dedi,  quae  dduearet  ^am  pro  fiiiold  sua; 

,,Et  Wvit,^^  inquit.    „l}bi  ea  estl'^  inqnam  extdmpulo.  SO 
Pm.  SerTdte  me,  dei,  dbsecro!    Ms.  At  me  p^rditis! 
Pm.  Qnoi  illim  dedisset,  ^xquisisse  op6rtuit. 
Lji.  Quaesivi:  et  dixit,  m^retrici  Mela^nidL 
Mb.  Meum  docutust  ndmen!  interii  dppido! 


8l  Vett.  el  TQlg.  Herilem  filiam  no- 
ttram  «•   TraofposoU  Boihlos. 

9.  Exiimuii  ium  ilia.  Sic  vnlg.  et 
veil.  — •  Betbios:  Exiimuit.  Mj^.  Male 
dim  harrei  e.,  e.  t.  Ubil:  tarn  hor- 
rcC,  al-el  veu.  Goelf.  iam  male  horret. 

1%  Both,  addit  te  post  guoefo,  ez 
Gaelt 

IS.  Tolg.  et  vett.    Ut  re9  getta  tH. 

14.  Haeo  In  codd.  vetastloribas  sic: 

Perge  ilia  ***  dictis:  iUaee  te  anus 

Fartu  ***  seras  voeat. 
ez  f ■tbos  Camerarlas  fecit : 

P^go  illam  his  alloqui  dictis^  illaec 
MM  PortuUo  matrem  ne  se  deseras^ 
vaemL  Lambions:  Per  go.  puellam  his 
attapu^r  dictis:  illaee  anus  Fortuito 
imwemiam ,  ne  se  deserasy  voeat.  Vett. 
sk:  Pergo  iUo  subagito  blandis  et  be- 
madieie  aietis  —  Illaee  forte  fortuna^ 
ferthu  aures  obserat*  —  Rgo  Lemniam 
faros  9oeo.  Omltto  adscrlbere  Botblana, 
aal  faao  Acldallas  exscalpserlt,  psrlter 
emnta  loepta.  Hoe  patet,  longlorem  la- 
caaaa  esse  debere,  In  qoa  narraverlt 
LtMpadlsevs,  se  poellam  evoeasse  elqae 
dfadaaa:  feaoe  la  AUao  vacal  SlUua.  Mam 


Ulaee  etc.  Sed  el  connptas  esl  aauila 
locos,  neqae  seqoentes  versos  optlml, 
et,  qood  nemo  dam  anlmadvertlt,  con- 
Uadlcit  sibl  poeta.  Nam  Gymnaslom  bob 
paialt  esse  apud  Lenam,  qolppe  qoae 
aervet  apod  Alceslmarcbom  loco  SUenll. 
Cf.  I,  1,  105.  Fortasse  Igilor  totos  lo- 
cos osqoe  ad  vers.  28.  i«lanc  etc.  ab 
alio  est  Insertos.  V.  17.  ooco  plene  le- 
gendum. 

18.  Vett.  Tu  collocere.  Volg.  V.  C. 
et  Pall.  Tu  locere. 

ao.  iVoR  enim  hie^  sc.  babltabls.  M 
ex.  Sic  omnes.  At  Boib.  fifrt  es.  — 
Tuseo  modo,  Toscl  aoi  Etroscl  ab  Lydls 
descenderont.  Apud  bos  aotem  mos  foil, 
at  Allae  omnes  mereirices  essent,  soo- 
qoe  corpore  slbl  doiem  qoaererent,  at 
refert  Herodolos  llbro  I.  Hlnc  oicns 
TVitcut  I.  e.  q.  merelrlclus.  V.  Llv.  II, 
14.  fin.    Core.  IV,  1,  21. 

23.  sed  ut  sit,  ot  vere  se  res  habeal. 
Versos  pesslmos. 

24.  illam,  Gymnaslom. 

29.  Dedi  ona  syllaba  prefer:  D^di. 
Cr.  I,  3,  34.  —  Volt.  edaicereC. 

34.  oppido,  qood  deest  In  volg.  el 
nptlSi  lei^tar  la  veil.  AlU  (aeeraal:  perM. 


»8 


CIBTBLLARIA. 


La.  cm  ^locoto  est,  ^fo  contioao  inttfmgo:  15 

,,Ubi  hibiUtr'  inqaAm.   ,,1Mc  ac  demonitri  BiUI"  — 

^Ar^cta  est,^^  inquit,  ,,p^re|;re  hinc  habiUlom.^    JMk.  6bsipat 

Aquol&io.   La.  ,iQuo  avecU  est,  ^  teqnemarl  Sfadne 

h^\%  nugas?   Periisti,  ni  herde  hoc  editaeria. 

InsUre  usqne  adeo,  ddnec  se  adiarit  anas  41 

lam  mihi  monstrare.    Ph.  At  oon  iiiissam  opdrtait 

La.  SerrAlur;  sed  iilaec  s^  qoandam  aibat  mi&lierem 

Suain  b^DeToleotem  cdoTenire  etUm  priiis, 

Commune  quacnm  id  ^set  sibi  nef6Uiun; 

Et  sdo,  Tenturam.    Mb.  Me  fndicabit,  ^t  auaa  45 

Ad  mdas  miserias  iddet   Pm.  Fac  me  edasciafli, 

Quid  ndnc  vis  facere  me^   La.  Intro  abi  atque  anini6  boM  ea. 

Vir  tuus  si  reniet,  idlie  domi  opperirier, 

Ne  in  qnatfstione  mihi  ait,  si  quid  ^am  Telim. 

Ego  ad  dnum  recurro  nirsum.    Ph.  Laapadio,  dbaecro,  fit 

Curi!    La.  Perfectom  ego  htfc  dalio  negdtium. 

Ph.  Deos  tc^que  spero.    La.  Edsdem  ego,  ut  abeia  domum.  — 

Me,  Adul^scens,  adsta  atque  aikdi!    La.  Men',  mull^r,  Tocaal 

Me.  Te.    La.  Quid  negoti  est?  nam  dccnpatoa  aum  impiiter. 

Me.  QuIs  fstic  habitati    La.  D^mipho,  dominda  meus.  55 

Me.  Nempe  fstic  est,  qui  Alo^imarcho  filiam 

SuAm  despondit  In  divitias  mixumasl 

La.  Is  ipsust.    Me.  Eho  tu,  quAm  vos  igitur  fHian 

Nunc  qua<!ri(atis  Alteram?   La.  Ego  dicim  tibi: 

Non      uxore  gndtaro  uxoris  filiam.  00 

Me.  Quid  istuc  est  verbil    La.  itx  priore  mi&liere 

Nata,  fnquam,  meo  hero  filia  est.    Me.  Certd  modo 

Huius,  qua^  iocuta  est,  qua^rere  aibas  filiam. 

S5.  Velt.  et  vnlg.  ego  continuo  anwm  illad  Paead.  fl,  2,  68.  hoe  Capt.  U,  % 

inierrogo.  66.    V.  C.  habet :  JSe  quaetUontm. 

37.  Vett.  hahitatnm  longius.     Mr,      52.  Deos  teque  tpero ,  b.  e.  in  dUs  et 

ohBtipai.  Verbum  obsipat  ab  eodem  funte  in  le  spem  meani  coJIoco.  Cf.  Mil.  4,  5, 

descendlt  cum  v.  digsipat,    Sensas:  ad-  10.    Cas.  2,  5,  38.  —  Ro$dem  ego  sc. 

spergit  aquam  mibi,  recreat  me.  spero,  alve  precor,  ut  tu  abeas 


39.  Vett.  periisti,  ni  hercle  hoc  edis-  nee  longius  me  morerln.  Sic  8aepi« 
aeri9.  instarc  etc.  Item  Camerarius.  aervi  ab  lieria  dlscedentes,  hoiiaatar 
Vulg.  Qti  cd.  Pal.  4.  periiati^  ne  kercle  lUos  at  abeant  ciilas.  Sic  Poen.  I,  3, 
hoc  longe.  destiti  Instate  usque  adeo  18.  As.  I,  1,  92.  aqq.  —  Bothias  baec 
etc.     Al.  codd.    longe   dedisti.    \vlV-  perperam  Melaenldl  iribuil. 

gatam  servai  n.  mutato  tamen  destiti  In  53.         tu.  Revocat  ablre  properan- 

Institi.  ^p^g  ^g,  muiato  ia  Rko- 

40.  Instate  nihil  Impedii  qain  InfiniU-  ^^^^  m  ii^bet  Boibius  cum  Mourako. 


60.  2\on  ex  uxore  ^  quia  nondum  felt 


Torn  esse  blstoricam  censeamus. 

46.  et  suas  ad  mcas  miserias  addet,  ^ 

h.  e.  et  me  et  so  Ipsam  miseram  reddet!  .  "J^  *   ^'^p  "  nrnf.J? 

Boihius  pro  addct  babet  alias,  idque  Aenlgmailce  autem  proferl. 

interpretaiur:  et  alias  suas  ipsius  mise-  pnore  muhere.  Son  all  «Jorf, 

rias  ad  meas.    Nam  V.  C.    Ad  mcas  f""-    mtelligenda  autem  Pba- 

miscrias  alias  faciem  consciam.  Pal.  I.  "osirata  pueUa.    Sensua  verua:  ex  ma- 

Admis.  meas  alias  faciam  cum  sciam.  quadam  qua  ante  usus  eat  benw, 

el  similiter  fere  reliqul.  uxorem  duceret. 

49.  Vulg.  Ne  in  questione,  —  Volt.  63.   Certe  modo:   Sed  Boaae  paallo 

et  n.  2Ve  ^uac^ioni.  Utrumque  occurrit,  ante  aiebaa ,  te  quaarore  aUam  liaiotf, 


ACTV8  n.    BCBITA  ni. 


Lj.  HuMi  ego  qntero.   Mm.  Qa4  modo  Igfitnr^  6bMero, 

laec  ^1  prior,  quto  ni&pU  nunc  Mtl   La.  (Mnterit  6K 

To  toA  ne  orttMne,  nmlier,  qufsquis  et. 

ttodi^xaniaiii  qutai  dfoit  utorem,  et 

ifaU  hatfc  eat  rfrg^o,  Alc^imarcho  qua^  dator» 

Sa  uxdr  diem  obiit   Mm  scisi   Afjv.  Teneo  Istdc  aatis; 

}ed  ego  fllod  quaero  edafragoaam,  qu6modo  70 

Pri^r  poaterior  aft,  posterior  sft  priori  % 

La.  PriuB  hioc  compresrit,  quam  i&zorem  daxit  domam: 

Priua  friLrida  facta  est,  prfasque  peperit  filiam; 

Sam  pdstqnam  peperit,  iAssft  parram  prdiici; 

Bgo  eAm  proieci;  dlia  muiier  si&stalit;  75 

Bgo  fospectari;  h^a  hanc  duxit  piSstibi. 

Bam  ntioc  pueliam  filiam  eius  quadrimua. 

{aid  otne  sopina  atlraam  in  coeium  cdnspiciaf 

Mm.  I  ntoc  lam  Istuc,  qad  properabaa:  nfi  moror: 

Vonc  inteltexi.   La.  Dis  hercie  habeo  gritiam:  80 

Warn  ni  Inteilexea,  ntoqnam,  credo,  amftterea. 

Mm.  None  mflii  Immmo  oec<fssum  est  esse  ingritiis, 

^aamqoam  ^sse  nolo:  r^m  palam  esse  int^lego. 

Nunc  ^gomet  potius  hinc  ioibo  gritiam 

Ab  illia,  quam  iilaec  fndicet  me.  Ib6  domum,  85 
Atque  dd  parentea  si&os  ducam  Sildnium. 


ACTUS  III. 

MSLAENIS.  ALCESIMARCBVS.  SILENIUM. 
Mm.  Rem  ^locuta  stlm  tibi  omnem:  sdquere,  mea  Sildnium, 


g«M  Bodo  tecum  locata  hlc  est,  h.  e. 
paaa#slrataef 

05.  HaeCf  Plisnoftrata.  quae  nupta 
BtiiM  eaf,  sc.  Oemiphonl,  pa  olio  ante. 

06.  quiM^U  femlnlnoni,  at  quisque 
Paen.  proL  107.  Rud.  4,  4,  102*  Pers. 
IT,  8,  76. 

67.  Dedarare  volt  In  his,  prlorem 
mzorem  aon  folase  prlorem,  aed  me- 
mam,  L*  e.  medlam. 
a.  ale  veil.  Volg.  Nata  ett  haee  v. 
a.  Vett.  el  Pall,  omlitont  Jam  ante 
;  babel  V.  C. 
TO.  99itfrag09um,  dlfBclle,  tanpedltiim. 
IV,  9,  26.  cotuf ifionet  torto«,  eon- 


/)r^a 


71.  ale  vett.  —  Vulg.  ftf ,  et  potte- 
ricf.  <—  Prior  sc.  ea,  quam  ante  Pha- 
Baotratam  duzlt.  poiteriar  git  prior ^ 
Paaaoatrala  aulem  vocarl  poselt  prior. 

72.  Aone,  quod  legiinr  In  omnibne,  B. 
•■lalt.  quam  turorem,  L  e.  quam  cam 
azoreai  duceret. 

76.  Botlilaa  ao<fo  InfercU  post  Acraf. 
—  JUma,  PluuiaairataaL 


78.  Sic  vett.  et  vulg.  —  Camer. 
iupina  tie  tarn  c.  e.  —  V.  C.  tup.  f«- 
•tim  torn  coel.  e.  — •  Gestna  deplngltor 
admlrantla,  ut  videtur. 

81.  amittereSf  ic.  me. 

86.  Vett.  JtqM  ad  parentee  9uo$  re- 
ducam  SUenium.  In  V.  C.  et  Pall.  5. 
deeat  tvioe.  Camerartui:  Atque  ad  par, 
reddueam  Silemiumf  ut  et  Lamb.  Plaa- 
lua  tamen  nueqnam  fere  syll.  re  In  com- 
poslils  producli,  nisi  In  perfeclo  et  la 
Impersonall  re/ert.  Nam  Ampb.  n,  2, 
66.  Hceotla  obtlnet  poeilea.  Hloc  mallm: 
Atque  ad  parentea  taos  dueam  Sile^ 
nium.  Mam  et  facile  addltam  est  t6 
re,  et  pronomlne  ^mos  viz  carere  b.  1. 
possumus. 

jicT,  IIL  Prodit  Melaenia  cum  81- 
lenlo ,  cistulam  f enens,  quam  dat  porian- 
dam  ancUlae  Hallscae.  Alceslfflarehua 
adstat  ante  suas  aedes,  gladiumque  tenet, 
et  In  eo  est,  ut  so  Interlmat.  Acourrh 
ailenlam.  tile  vero  earn  In  domum  auam 
abriplt.    Seqovntor  mutttm;  Ballsaa 


soo 


CISTELLARIA. 


I^t  eoram,  qaoiam        oportet  t^,  sis  potiuf,  qnim  met. 
Qudmquam  iovita      carebo,  dnimam  e^o  Induci&m  UiBen 
M^um,  ut  illud,  qu6d  tuam  in  rem  bdne  conducat,  cdnanUiB. 
Nam  hie  crepundia  fnsunt,  quibuacum  te  ilia  olim  ad  ne  d€lulU)  5 
Qua^  mihi  dedi't;  parentes  te  i&t  cog^noacaot  fdciliua. 
Accipe  banc  cist^llam,  Haiisca,  alque  ii|[edum  puIU  illte  foiia; 
Die,  me  orare,  ut  iliquia  intua  prddeat.   Propera  dcioa! 
Al.  R^ipe  me  ad  te,  Hdrs,  amicum  etb^nevoluml  iSr.  Mal^r  Bca, 
Pffriimua  miaera^i     Al.  Utrnm  hac  me  f^riam,  an  ab  laefi, 

latual  10 
Mb.  Quid  tibi  esti  Si.  Alc^almarcbum  otfo  videal  FerrAm  tenet 
j^L.  iScquid  agia?  Remorire.  Lumen  lioque!  Si.  Amabo,  ndcAnitei 

ae  interimat!         6  aalnte  mda  aalua  aalubrlor, 
Tiii  nuoc,  aive  ego  t61o  aea  nolo,  adla  me,  ut  vivim,  facia! 
Ma.  Haik,  voluisti  iattic  aeverum  fdcerel   Al.  Nil  mec^m  tibi:  U 
M6rtuo8  tibi  aum;  hdoc,  ut  habeo,  c^rtum  eat  non  amittere: 
Nam  hdrcle  iam  ad  me  adgliitinandam  t<Stam  decret^m  eat  dare. 
tjbl  eatis,  aervi?   Occludite  aedia  p^aaulia,  repiigulia, 
tibi  banc  ego  tetiilero  intra  li'men!    JUm.  Abiit;  dbatulit 
Miilierem.   Ibo,  pdrsequar  iam  ilium  intro,  ut  haec  ex  m6  adat  20 
£adem,  ai  poaaum  tranqnillum  £&Gere  ex  irattf  mihi. 


ACTUS  IV.   SCENA  1. 

LAMPADISCUS.   PHA NOSTRATA. 
Lj.  Nijllam  ego  me  vidi'aae  credo  m^ia  anum  excruciibilem, 
Quam  (ilaec  eat:  quae  dudum  faaaa  eat  mi'hi,  quaene  inficifa  eatt 
Sdd  eccam  lieraro  Tided!    Sed  quid  hoc  est,  lia^c  quod  ciatella 

hie  iacet 


aulem  inter  banc  lurbam  cidlulam  in 
platea  amiiiii. 

1.  Vulg.  et  veil,  tequcre  me  mea  SiL 

2.  quoiam^  I.  e.  culam. 

3.  Veil,  et  vulg.  animum  ego  tndu- 
cam  famen,  lit  illud,  qu.  etc.  Boihius: 
an.  ego  ind.  tamen  Meum,  ut  illud. 
Pron.  meum  abest  a  V.  C.  et  Pall.,  le- 
gliar  In  Helmslad.  post  animumy  in  edd. 
medd.  ante  h.  v.  —  animum  non  eli- 
denduni. 

7.  illas  fores,  Demlpbonls. 

8.  Vulg.  prodcat  propcre  ociu8.  Noslr. 
Tell,  et  B.  cum  5.  Pall. 

10.  PeriimuSy  quia  Alceslmarchus  fer> 
rum  manu  tenet.  —  miserae.  Veil. 
mihere. 

11.  Veil.  Mcesimarchum  ferrum  te- 
nentem  manu  non  videa?  Camer.  Al- 
cesimarchum  non  vides  ferrum  tcnen- 
tem  manu?  Vulg.  omltiit  manu,  ut  el 
Bothius,  nec  cdd.  habenl.  V.  C.  /er- 
rum  tcnentt*  Ecquis  etc.  Uinc  puto  le- 
genditm  tenet. 


12.  Ecquid  agin?  8e  Ipsam  all««d- 
tur.  Remorarey  i.  e.  tu  remoraria,  lea: 
qaid  remoraris? 

14.  aive  ego  volo.  Vulg.  el  B.  m 
ego  V.  uti  V.  C. 

15.  Vett.  Haud  voluitti  Utue  uttnm. 
Noslr.  Cam.  Vulg.  Both.  —  iV»|  meam 
tibi^  8c.  0  Melaenls.  NUiU  mUa  ni 
tecum  esl. 

21.  Sic  vulg.  —  Vetl.  et  Cam.  Euim 
sic  possum.  —  ti,  ai  fonasse  pesa. 

Act.  IV,  Sc.  L  Redii  Lampadiscas 
ab  Lena,  quae  omnia  quae  ante  coa- 
fessa  fuerat,  nunc  Inficias  leral.  Id 
nunciaiurus  berae,  in  via  invenii  ciai«- 
1am  ab  llalisca  abieclam,  qaan  don 
aperii,  Pbanoslraia  agnoscil  crepiaiU 
filiae  suae  olim  exposltae. 

1.  excruc'.abilem ,  active,  at  ait:  qiae 
me  magis  excruciaverit. 

2.  ^riaene  inficias  eat.  Conatmcti*: 
quaene  Inficias  eat  ea,  quae  dodom  faass 
mibi  est.  Cf.  Ampii,  n,  9,  75. 
vigilan$  dornuQt? 


Actus  IV.   Scbha  II. 


Ml 


Ctm  erepasdiif,  nec  qnemquam  cdnipicor  alium  (n  vial 
FAciondum  eat  pnerile  offlcium:  cdnqaioiacani  ad  dstnlam.  6 
Pa.  Quid  agia,  Lampadiol   Lj.  Ha^c  ciatella  ni&ffinain  hioo  ab  no- 

Ua  domo  eati 

Nam  hlnc  ab  oatitf  lacentem  atialuli.   /Vr.  Quid  ni&otiaa 
SAper  aBof   Lj.  Scei^atiorem  in  t^rra  nullam  eaae  ilteram. 
6noiB  iBfiUdtur  ea,  quae  dikdum  confeaaa  ^at  mihi. 
Nam  h^rcle,  ego  illam  anum  frridere  me  tt  ainam,  aatiiiial  mihi  10 
Qadfla  exitio  foterire.    Pm,  Di,  ^bsecro  Toatrdm  fidem  ... 
Lj.  Qaid  -deoa  obaecrdal     Pn.  Serrate  nds!     Lj.  Quid  eatf 

Pm.  Crepi&ndia 

Ha^  aunt,  quibaacum  tn  ^ztuliati  ndatram  filiolam  id  necem. 
Lj.  Sioane  eaY  Ph.  Haec  stoki  profecto.  Lj.  P^rg^io'l  Pir.  Haec 

aunt.   Lj.  8i  mihi 
4lla  molier  fatoc  pacto  dfcat,  dicam  eaae  ^briam.  16 
Ph.  N6d  ecaator  ciaaa  memoro.  Nam ,  dbaecro,  uude  haec  gdutiuml 
&6t  quia  deoa  obi^cit  banc  aote  datinm  noatn&ml  Quaai 
Mdlta  opera,  in  tempore  ipao  Sp^a  mihi  aancta  ai&byenit! 


ACTUS  IV.    SCENA  H. 

HALISCA.    LJMPJDISCUS.  PHANOSTRATA. 
Hj.  Niai  quid  mi  opfa 

M  dint,  diaperif,  neque,  nnde  auxflium  ezpetam,  hibeo. 
taqud  petulantii  mea  me  inimi  miaeraro  hibet, 
^ae  in  t^rgum  medm  ne  venldt,  male  formido, 
It  h^ra  mea  acidt  tam  aoc6rdem  eaae,  quim  auro:  5 
(uamne  in  manibna  tdnui  atque  acc^pi  hie  ante  addia 
Satdliam;  obi  ea  ai't,  neacid;  niai,  ut  opinor, 
ioea  ha^  circit^r  excidft  mihi.    Mi  h<Sminea, 
MI  apectatorea,  facite  Indicium,]  ai  quia  vidit,  ai  quia  eam  iba- 

tuierit,  quiave 

6b  fmtriU  offlcium  ^  qai  conqoinUicaiit  rlt  HaUsca  cistnlaiii.  Alloqauninr  eam 
I  plat«a,  cacandl  eaiwa.  eon^miscaniy  Lampadlscos  et  PbaDosiraia,  9i  ex  ea 

conperiom,  SHenlam  esse,  qaam  qaae- 


0.  Velt.  Quid  om,  L.  rani  flUam.    Iglior  Iniroii  ad  earn  Pba- 

Vail*  Owtnia  iufieiaiur  ea,    Vnlg.  noafraia.  —  Versas  sani  max  Imam  par- 

hMMi  htfldtu  ire  ea.    Bolb.  Omnia  tern  bacctalci,  Inlennlxtla  anapaesUcIa  et 

^Uutrtd  ea,  ez  nptia.  «—  fiaicitim  est:  Creilcla. 

uikia  aale.  3.  aniaU  mi$eram  hahet^  aegrllodlna 
la  8le  velt  —  Vulf.  slgnmn  Inter- 

igatfaiUa  babet  peal  tMom.    Consira-  »«im»«.   Sic  edd.  —  Bolb.  evenial 

eat  bUiI  qaovia  exltlo  Inter-  coni. 


t,  taaM  at  alaaoi  anum  me  Irridere.^       «•  Quamne,  relailvnm  adloneto  ne 

]«.  cmna.   8le  vett.  et  volg.  -  Ca- 

M  i^Bh.  fnUn,     c^»M  «nni   «««»vo,  Bi  allu  oenlonctlvo.   Cf.  Ampb. 


MmCMlvw  praepo^or.  ^^^^^  ^,  „,>enll.  .reie  com  U»- 

]&  Melltw  »re«:  mikt  Sptt  $a»eta  $.  egiM.reaiil.     Bolhlo.  com  volg. 

jfer.  tV.  Se.  II.    Intsr  palehenimaB  ponciom  p.nH  p.il  fMM  mm. 

MdMrni  refMeMUkMC  •mm.  Qwm-  7.  rit  volf.  AI.  ed. 


MS  CISTELLARIA. 

Sustiilerit,  et  utrum  Uc  an  iUie  it«r  inatitarit  If 

Non  sdm  scititfr,  qaie  hot  rogem  ai&i  qiUQ  tuUgem^ 

Qui  tamper  maid  muliebri  sunt  lub^tes. 

Nunc  T^gtigia  hie  si  qua  ttot,  uosciUbo: 

Mam  si  nemo  bio  praeteriil,  poslquam  iotro  Abil, 

Cittc^ila  hie  iac^ret.   Quid  hid   Periit,  opioor.  15 

Actum  ^8t!  iiicdl  me  infeiicem  et  icel&tam! 

Nuiia  ^8t,  Deque  ego  siim.   Perdita  ha&  perdidit  me! 

Sed  p^rgam,  ut  coi^pi,  tam^o;  qnaerltdbo: 

Nam  et  lotus  pareo,  it  foris  formido:  ita  oinc 

tftrobique  mi  metus  agitat.  20 

(iio  sunt  hominea  misere  miserl. 

llle  nunc  la^tus  est,  quisquis  est,  qui  fllam  hab«t, 

Qua^  neque  alii  i&lli  quidquam  i&aui  est,  mihi  dase  poteai. 

Bed  mdmet  mor<Sr,  quom  hoc  ag5  aeciAs. 

Hdiiaca,  hoc  age:  id  terram  6dsplce,  et  dispiee,  tt 
6cuiis  invdstiga,  Astute  atigura! 

L^.  Hera!    Ar.  H^m,  quid  estY    lu.  Haec  Pm.  Qoist 

Haec  quoi  ^xcidit  cist^iU. 
Hem!  cdrte  eum  signdt  iocum,  ubi  ea  ^xcidit.    Pm.  Appiret 
Hji,  Sdd  is  hac  iit:  hie  socci  video  vestigium. 
P^rsequar  hdc.   In  hoc  \im  loco  cum  Altero  M 
Cdostitit.    Hie  meis  tikrbod  ocuiis  modo 
Se  dbiecit,  n^c  prorsum  iniit  hac;  hie  stetit  — 
Hinc  iiiuc^xiit. 
Hie  conciiiiim  fuit. 

Ad  duos  Attinet;  SS 
Hi  qui  sunt?   Attat,  sfngulum  Tided  Testfgtdm!  Sed 
Is  hac  dbiit.    Contempldbor.    Hinc  hue  iit;  hinc  nusqnam  abifit 
Actdm  rem  ago.    Quod  periit,  periit:  meum  cdrium  cum  cist^a! 


9.  Verba  inclosa  glossema  aperte  sa- 
pluol.  Apodosis:  indicate,  supplenda. 

11.  Non  sum  tcitior.  Sic  vulg.  Ga- 
mer. Botb.  Lambinua  ex  suis  libris  de- 
A\t  inscitior ,  idqae  explicat :  ISonne  turn 
inscita?  Ve(t.  Sed  nonne  ecattor  ego 
eum  mulio  inseitior^  hot  quae  fog,^ 
aui  qu,  /.  in  qua  I.  Golielmus  pro  muUo 
vult  Jegi  mulo,  Coniextus  praebet  ver- 
borum  Non  sum  ecitior  banc  debere  esse 
aensum:  Sed  ego  parum  scita  sum, 

12.  lubentem  esse,  est:  deleclari. 
lubeuB  enim  i.  e.  q.  bilaris.  Pers.  V,  1, 
8.   Asin.  II,  2,  2. 

15.  Quid  hie?  Quid  autem  stalia  dieo 
hie?  non  enim  iacet. 

16.  Veil.  j4ctum  hie  ett  —  Hicet 
plerumque  est:  ire  licet,  b.  e.  concla- 
malum  est. 

17.  Vulg.  Nulla  ett^  nequc  ego  ium 


usquam.  Perdita  perdidii  me.  AMtf 
haec,  omisi  usquam, 

18.  coepi  lege  eoepi  per  diaeresia,  ut 
Aal.  rv,  33  et  Capt.  I,  2,  70.  coAio.— 
Veil,  quaeritabo  ego  hie  iamen, 

21.  Illo  iunt  hominee  m.  m.  Laa- 
blnus  illo  refert  ad  metum. 

23.  Sic  B.  —  Vulg.  et  vetc.  Qmc 
neque  iUa  illi. 

24.  Vulg.  ieetM^  Vett.  eoeordiMt* 
Sensus:  quom  id  ago,  quod  non  ad  reii 
est,  sc.  pbilosopbor,  qoerer. 

26.  Vett.  investiga,  Vulg.  MMilt- 
gans.    Camer.  inveHigee,  atl  V.  €. 

S^.  Vulg.  quoi  haee,  at  et  Tell. 

28.  Sic  B.  —  Vulg.  CerU  eetum 
locum  signal.  Vett.  Eoeusn  loemm  •> 
—  Hem  legitar  In  Go  elf. 

30.  Veil,  in  omiltent. 

31.  Sic  Vulg.  —  Vett.  meU  hie  9ewU» 
turbo  se  obieeit  modo^ 

32.  Vett.  yeque  prortmm  iU  Aoc 


A€TtT8  ly.    SCBVA  IL 


SM 


ledeo  (niro.   Pa.  Muller)  heiis!  maoe:  sunt)  qui  TolunI  te  con- 

^d.  Quia  mt  reTocatI    La.  Bona  fo^mina  et  malna  miacolua  to- 

ItiDt  te.  40 
^A.  Malum  atfer  [matcali&iii];  boDom  mihi  6pu8ett  Postremo  file 
4as,  qui  vocat,  adt,  quid  veiit,  quam  ego,  quad  Tocor.  Re?6rtor« 
fiequdm  vidialia  t611ere  hie,  am^bo,  in  hae  regidne 
Hatdllam  cum  crepdndiis,  quam  ego  hfc  amiai  miaeral 
lam  ut  dddum  adcurrimtia  ad  Alceaimdrchum,  ne  auam  Tftam  46 
Btdrimeret,  tum  mi  puto  prae  tim6re  hie  excidfsse 
^ialdllam.  jb^.Haec  mulier  [ndatra  est:  quia  opeiim  djamna,  hera, 

parikmper, 

J  A.  DiapMi,  miaera!  quid  ego  herae  dic6m,  quae  me  opera  tdnto 
leirire  iusait,  qui  auos  Siidnium  pardoles 

^aciiiua  poaaet  iMSacere,  quae  herae  mead  suppoaita  p^rra  eat,  M 
^am  quaddam  meretrix  di  dediti  X^.  Noatram  hade  rem  fabuiitur. 
[aoc  scire  oportet,  fi'lia  tua  i&bi  ait,  signa  ut  dicit. 
Ia.  Nubc  dam  Toit  auae  matri  dt  patri,  quibua  ii6ta  eat,  reddere 

li  homo,  dbaecro,  aiiaa  rda  geria;  ego  tibi  meaa  rea  mdndo. 
iA*  lati&c  ago  atque  lattic  mihi  cibiia  est,  quod  fabui^re;  65 
*ed  inter  rem  agendam  iatam  herae  huic  respdndi,  quod  rogdbtt; 
fonc  iA  te  redeo.   Si  quid  eat  opi&a,  die,  impera,  dt  tu. 
laid  quadritabasi   Ha.  Mi  homo  et  mea  mulier,  tos  sali&to. 
^B.  Bt  nda  te.   Sed  quid  quadriUal    Ha.  Veatigium  hie  require, 
|aa  aufdgit  quaedam,  n^cio  quo,  mihi.    Ph.  Quid  id?   La.  Quid 

id  nam  eati  00 
I  A.  Alidnum  quod  damnum  dfTerat,  et  moer6rem  famili^rem. 
^A.  Mala  mdrx«  hera,  haec  et  dUlida  eat  P/r.  Ecdator  ita  ?Iddtur. 

M   Valf.  et  vetl.   AfulMf  mana.  occtirrimtit,  Ca^iXlo  tciffto  ofyue  ejrne- 

aiMl  Ulad  ktm»*    Sequenlla  sle  valf.  calii  aurihn9  XumvlUuQnUm  ne  te  vita 

foe  99iun%  pyrrhlcblum  faell,  aal  mo-  Jnfen'meret,  Itifli  iimott  puto  hie  ejra- 

mjllBbrnm  Mt,  ad  Psead.  4,  1,  2.  dis«e  cistellam  mihi. 

tim.  %  \,  41.  47.  inclasa  addldU  Camer. 

40.  Vait  iMMCTilttf  hie  te  volunt  49.  ^ait  9uob  h.  e.  at  uuon. 

41.  DiMiBt  haec  la  cdd.  at  In  velt.  54.  Mi  homo,  o6fecro,  aUa$  res  ge- 
mm  met  verba  Poetremo  tile  habent,  jtjam  later  baec,  dum  rem  exponll 
mm  legoator  la  cdd. .  At  Nooloa  addo-  Hallica,  non  deiialt  Lampadlacns  laeie 


t  lecna:  Molaifli  oa/er,  banum  mihi  ^era  coUoqol  at  Ire  aiquo  redire  ad 

mB  aft.   Blac  la  valf.  raeepia,  qalbaa  ^mg, 

»«a  eaaaa  addldl  laaieaiaai.    Ver-  y 

—  poUrcMO  aaeplaa  la  BMiUta  anlml      ^  «    ^  .  -  . .j  .j   

MMla  aaorpatar,  aM  denlqoe  eeaal-  «?•  Valg.  Ph.  Qaid  id?  quidtdnom 


aa  capliar.  81c  aopra  II,  1,  65.  »tl  el  vetf. 
iwimme  qmmmdo  aequa  lege  etc.  61.  Veft  banc  verenm  ale:  ^lienaame, 
49.  Volf.  et  Camer.  Eeq.  9,  qumerere.  an  familiarem  hane  ego  memoremr 
Oik.  Keq.  9.  auffem,  Vett.  Rcq.  9.  Both.  iVeseto ,  olleiittinne  hoe  ego  mne 
Smn^  qoed  qoealam  aolce  aenaal  cen-  memorem  familiare.  Noatram  Camera- 
all,  repeao,  aire  legator,  alve  aon,  rlaa  repoanlt.  Nam  locoi  la  cedd.  eer- 
•dd.  mptos.  Alienum  damnum^  ac.  nobia, 
15,  44.  81c  fere  valg.  At  In  cdd.  qal  samaa  alleni,  h.  e.  nea  vere  cogaaU 
w  laeanoaaa:  /nCerioieref ,  fam  Silenlo.  famiUarcm  sc.  veria  eloa  cogna- 
rm**  esekUeee.  Vett.  ale:  Nam  du-  Ua,  qal,  amlaea  clatuU,  nan  poiemnt 
m  mt  md  Alotrnwumhum 


CISTELLARIA. 


Ljt.  ImiUltor  neqaam  b^tiam  et  damnfficuii.  P/r.  Qaamaaai,  amfliol 
Lj.  Id?61voIuiii,  quae  in  pdmpini  folio  intorto  impiicit  se: 
Itidem  ha^c  exorditiikr  aibi  fntdrtam  orati^nem.  8S 
Quid  qua^ritas?   Ha.  Cist^ila  ml  hie,  mi  aduldaceoa,  evoUTi't. 
La.  In  c^Tea  latam  op6rtuit.   Ha,  Moo  ddepol  praedm  migna. 
La.  Mirl&m^  qoin  grex  veoAlium  in  clstdila  infuerlt  Ana. 
Ph.  Sine  di'cat   La.  Si  dicdt  quidem.    Pn.  Affe.  loqndre  tu,  qaid 

ibi  infuerlt 

Ha.  Crepi&ndia  ona.   La.  Eal  qufdam  homo,  qui  Warn  ill  ae  adre^ 

uhi  ait.  7f 

Ha.  At  pdl  ille  a  quadam  muliere,  al  earn  mdoatret,  gratiam 

fneat 

La.  At  afbi  ille  quidam  Tdlt  dari  merc^em.    Hji.  At  pol  ilU 

quaddam, 

Quae  ilUnc  cistellam  p^rdidit,  quoidim  negat  ease  qntfd  det 
La.  At  enim  Ule  quidam  argentum  ^xpetit.    Ha.  At  enim  dzpetll 

nequidquam. 

La.  At  p61  ille  quidam,  mi&lier,  in  nulla  dpera  gratufta  eat.  It 
Pff.  Commodd  loquelam  tuAm:  tibi  nunc  prtfderit.  Confil^mnr 
Ciat^llam  habere.   Ha.  At  vda  Salua  aenrdaalt!   lib!  ea  di&dc  esti 
Ph.  Salvam  ^ccaro!    Sed  ego  r^m  meam  magAim  confabuUri 
Teci&m  Tolo:  aociam  mihl  te  addpto  ad  meam  aaldtem. 
Ha.  Quid  latiic  negoti  eat,  adt  quia  eal    Ph.  Eg6  turn  illiui 

mdter,  M 
Quae  haec  g^atitavlt  Ha.  Hfcclne  tu  ergo  hdbitaal  Ph.  HarioUre. 
Sed,  quadso,  ambages,  mi&lier,  mltle  atque  hdc  age: 
E16quere,  unde  haec  aunt  tAi,  cito,  crepiindla. 

64.  Velt.  et  vnlg.  intoria.  Both,  tn-  2,  83.  As.  3,  1 ,  13.  Kaqae  una  hie 
iorto.  est  neatrom  et  ref.  ad   crepundli,  el 

65.  Post  intortam  adverb,  hie  addit  foriasse  itidem  supra  una  ad  grei  re- 
Camerar.,  quod  deest  in  vulg.  et  cdd.   ferendum,  quod  interdum   foininioo  ge- 

—  Vett.  Itidem  haec  iniortam  hie  ora^  nere  legUur. 

iionem  exorditur  aibi.  73.  Vett.  Quae  Ulam  ctBteUam  per- 

66.  Vett.  et  Camer.  Cistellam  hie  dtdit,  earn  qui  dai  $ibi  ease,  fuoda 
mihi  aduletcene  evolavit.  Nostram  vulg.  det,  negat.   Nostrum  volg. 

6T.  In  cavca  latam  oportuit.  Sic  re-  Vulg.   el  veil.   At  nequicfaum 

cte  veil,  alque  latam  eflt  panic,  verbl  orgenium   expeiit^    quod    per  verMB 

fero.     Sensus:  Debebas  earn  in  cavea  nequil.    Bothiaa    bene:  M  CKtm 

poriare,  ne  posset  evolare.    Vulg.  In  nequidquam.    Locna  In  edd.  est 

eaveam  latam,  nt  et  Canier.  ol  V.  C.  lacunosus:  M  enim  ille  quidam 

—  ISon  edepol  praeda  magna  h,  e.  argenium  expetU. 

cislella,  sou  quod  inest,  non  magni  pre-  "M^a  opera  gratuita  esl,  b. 

Ui  est.  ^'                gratollo.    gratuita  prodn- 

68.  Mirum  quia.    Sensus:  Quis  sell,  ^"ij'     f ^"j-       ^'  f»- 
an  non  menilaris.    Fortasse  eoim  grex  ...l^*  ^T"?/*^*  'i?^"" 
venalium  (b.  servorum)  infuerii.    gres  \±  r^'/  vT/' V'^'^-^'T"^ 
venalium  cf.  Aul.  Ill,  3,  4.  una  Ulc  ac-  ^fAf  ^L.  nro^S^"""^"  'T^! 
cipiuni  pro  adverbio,  .u.ammen.                 f  .P^^ar.  pT^'T^. 

69.  Vulg.  et  veit.  Age  loquere  tu,  Commoda  versum  Incipere  apio  a^s 
quid  ibi  infuerii.  Both.  Age  tu,  lo-  pp.je.  NU  lamen  muto;  nam  el  tl»l 
quere,  9.  versus  In  hae  fabola  non  optima  babcBU 

70.  Crepundia  una,  Unus,  a,  urn  Sic  et  proderit  matro  non  apinm. 
saepe  pieonasilce  adiicitar.   Cf.  Capi.  4,      79.  Veil.  Bodam  te  mihi  opto. 


ACTOS  IV.    SCBHA  II. 


Hji.  Mea  ha^  herilia  g^gtitayft  filia. 

La.  Bientfria:  oam  mea  g^stitavit,  n^D  tua.  85 

Ph.  Ne  obl6qnere.   La.  Taceo.    Pj?.  Mulier,  perg^e  dicere.  • 

Ubi  ea  ^t,  quae  gestitivitl   f^^.  Hie  in  pr^xumo. 

Pm.  latic  quidem  edepol  m€\  viri  habiUt  geoer. 

La.  Nae  ...   Pisr.  Obldquere  rurgiiml  —  P^rge  porro  dicere. 

Quot  Annos  oata  dfcitiirl    Ha.  Septem      decern.  QQ 

Fff.  Mea  ^st!    Ir^.  Ea  est^  nt  ndmerui  annorum  dtlulit. 

Ha.  Qood  qnadris,  reperfsti:  iam  quaerd  meam. 

La.  At  p6i  [suae  nacta^  sunt:  quaere  tertiam. 

Pm.  Quod  qua^ritabam,  filiam  invenf  meam. 

Ha.  Aequiikm  'st,  tenere,  p^r  fidem  quod  cr^ditum  est,  95 

Ne  b^ne  nierenti  sft  male  benfgnitas. 

Noatra  ha^c  alumna  est  tda  profecto  filia, 

Et  rddditura  I)era  ^st  tibi  tuam ,  et  ea  grdtia 

Domd  profecta  est    C^terum  ex  ipsa,  dbsecro, 

Bxquiritote:  ego  s^rva  sum.    Ph.  Aequom  pdstulas.  100 

Ha.  Illius  ego  istanc  ^se  malo  grdtiam. 

Bed  latinc  cistellam  te  dbsecro  ut  reddds  mihi. 

Ph.  Quid  fit,  Lampadiol   La.  Qn6d  tuom  est,  teneda  tuom. 

Ph.  At  me  hdius  miseret.    La.  Sic  faciundum  c^nseo: 

Da  iati  cistellam  et  intro  abi  cum  istdc  simul.  105 

Ph.  Tibi  a^ltabo.   Tdne  tu  cistelldm  tibi. 

Abeimus  intro.*         quod  nomen  dst  tuae 

Domina^l    Ha.  Melaenis.    Pu.  {  prae;  iam  ego  t^  sequar. 


ACTUS  V. 

DEMIPHO.  LAMPADISCUS. 

Db.  Qufd  hoc  negotii  est,  qu6d  omnes  homines  fdbulanturpdrTiam, 
Hlhl  esse  fiiidm  Inrentaml  et  Ldmpadionem  me  in  foro 


90.  Sie  valg.  —  Veil,  septendcdm. 
knf  bSBC  veraum  Veil.  alUs  (amen  lite- 
ite  hamc  ez  Prisdano  et  Nonio  inferclant, 
UMoaa  Laapadiael:  Adhinnire  equu- 
Eaai  po88im  ego  Aanc,  «t  detur  tola 
ioU:  iVam  ita  muttulentut  aeitus  na- 
rm9  aitigU.  Quae  lamen  hlo  In  nallo 
5d.  legulur. 

99.  Hoa  dno  veraoa  Imperfecle  Veil. 
H  Caaienirlaa  com  odd.  ale  babent: 

Quid  qua        iam  quaero  meam. 

At  po  tanf  ^ttoero  tertiam, 
lappleBenia  debeniar  Camerarlo.  Ante 
hmm  veraam  habel  Boibiaa  eum  qai  apad 
IM  eat  04.  Qol  autem  apud  noa  aunt 
15  el  06,  eoa  >lle  coUocat  ante  veraum 
107.  Phanoatraiaeque  attribuli.  Nos  ex- 
liboloniia  iocum,  uU  leglior  In  Vett.  et 
Irolf. 

95.  tenere  y  I.  e.  recipere.  Intelllgii 
laleai  et  iUam,  et  vero  etlam  claleilam. 


99.  Dome  profecta  etf,  ac.  Ilora  ad 

vos. 

101.  Uanc  veraum  Veil,  tribuoot  Pba- 
Dostratae. 

105.  Veil.  Da  cittellam  lu,  et  intro 
abi,   Noatram  1.  valg. 

108.  Sic  Vett.  —  Volg.  cum  V.  C. 
duplex  /,  1'.    Sed  tarn  ne  elide. 

Act,  v.  Redit  Demlpbo  ex  aenalo; 
comperit  aibi  inventam  filiam;  infroit  ad 
Alceslmarcbum. 

1.  Quid  hoc  elc.  Cf.  Aa.  2,  4,  1. 
Ampb.  2,  I,  27.  II,  2,  146  ubi  legilur 
coniunciivo  mode:  Quid  hoc  $it?  — 
Veil,  omittunt  omnet;  quod  legitur  anio 
homines  In  vulg.  el  rellqela  edd.  Ct 
plane  eadem  scanalo  legiinr  MU.  1,  1, 
55.  Quid  tibi  ego  dicam^  qudd  omnet 
mortaUa  aciunt.  —  Deinde  veit.  riam, 
vulg.  vias.  Sed  una  Inlelligenda  eat  via, 
In  qua  babltat  Demipbo.  Rellqaarom  enim 

20 


CIBTELLARIA. 


QuaMvlMe  liAnt  L^.  Here,  unde  isl  Pjt.  tix  tenato.  liif .  G«&cieo, 
T(bl  met  opera  Uberorum  ease  dmpllua.    Db.  Enim  n6o  placet: 
Nil  moror,  ali^oa  ml  opera  fieri  pluria  Uberoa.  5 
S^d  quid  istuc  eati   Lji.  Prdpera  ire  iotro  Me  ad  affin^m  tuom: 
Fiiiam  tuam  iim  cognoscea.    fotua  ibidem  uz6r  tua  eat. 
Abi  cito!   Dm.  Prae?6rti  hoc  certum  eat  rdbna  aliia  dmnibus. 


CATERVA. 

Ne  ^xpectetis,  apdctatorea,  dum  illi  hue  ad  Toa  ^zeaot: 

ti6mo  exibit:  dmnea  iotu8  cdnficient  negtftium: 

Cibi  id  erit  factum,  6rnamenta  ptfnent;  poatide^  loci. 

Qui  deliquit,  Tdpulabit;  qui  non  deliquit,  bibet 

Niknc,  quod  ad  ¥08,  apdctatorea,  reliqfium  relinquitur,  5 

M6re  maion&m  date  plauaum  pdatrema  In  como^dla« 


Incolae  par  urn  curaverinl  eias  res  dame- 
atlcaa. 

4.  enim  non  placet.  Veil,  et  valg. 
Et  enim  non  pi.  Sed  elaa  ooUaa  aen- 
aaa  Idoneoa,  dIsI  legMi  At  enim,  aot, 
at  aoa  acrlpslmua  Enim  pro  Bnitnvero^ 
ttl  aaeplua.  Qoamqaam  et  laetnui  re- 
qolrit  emendatlonem. 


CjtTEmrj.  AL  lea>  Grer. 

8.  omamemta^  ac  acenica  blatriones. 

4.  Quideliquitj  oapwlobtl,  Veti.  Qui 
deliqneritf  oop.,  911s  non  diUqnerit,  h. 
Merilo  aatem  coBUrUor  ez  taec  loco,  «ai 
Ualrieoom  male  ren  eserlnt,  revera  vt- 
f Blaaae.  Nam  likalrieiiea  flenuiqae  seni 
esant. 


METRORIJIII  IN  OSTELLARIA 

DE8CRIPTI0. 


Act.  I.  Sc.  I.  V.  1—4  tctr.  bacchiaci. 

V.  5  —  7  tetr.  trochaici. 

V.  8  —  19  Saturnii. 

V.  ao  -  U  bacchiaci. 

V.  25  —  30  Saturnii. 

▼.31  —  35  bacchiaci. 

V.  36  Saturnius. 
37,  38  bacchiaci. 

T.  39  —  59  lambici  tetram.  catal. 

V.  60  —  lao  trochaic!  tetr.  catal. 
Act.  I.  Sc.  I.  et  II.  lambici  trimetri. 
Act.  II.  Sc.  I.  V.  1  —  3  anapaest. 

tetr.  catal. 

▼.  4  troch.  tetr.  catal. 
V.  5  dipodia  anapaest. 
▼.6  —  11  anapaest.  te(r. 

tt  —  16  tripodlae  anap.  catal. 
'▼.  17  tripodia  iamb. 
▼.18  dimeter  lamb. 
V.  19  anapaestlcus. 
to  iamblcus. 


▼.  ai  iamb,  tetram. 

V.  22  anapaestlcus. 

▼.  23  senarius  lamb. 

T.  24  clausula  anapaeatica. 

V.  25  —  68  tetram.  troch.  catal. 
Act.  11.  Sc.  11.  et  III.  scnarii  ianb. 
Act.  III.  et  Act.  IV.  Sc.  I.  trochaic. 

tetr.  catal. 
Act.  ly.  Sc.  II.      1  dochmiacns. 

V.  a  ^  19  bacchiaci. 

V.  20  —  21  trochaici  dimetri. 
22  —  23  cretici. 

V.  24  bacchiaci. 
25  —  26  cretici. 
27  —  28  iambic,  tetr.  calal. 
29  —  32  cretici  tctr. 

V.  33  —  35  dimetri  cretici. 

V.  36  —  81  lamb.  tetr.  catal. 

V.  82  —  108  senarii  lamb. 
Act.  V.  troch.  tetr.  catal. 
Item  Caterva. 


CURCULIO. 


DKAMATIS  PER80NAE. 

PALINURUSi  servos  Phaedromi. 
PHAEDBOMUS,  adolescens. 
LENA. 

PLANBSIUM,  neretrix. 
CAPPADOX)  Leno. 
COCUS. 

CUaCULIO»  parasitus. 
LTCO,  trapezita. 
CH0BA6US. 

THERAP0NTI60NUS,  miles. 


8UMMAEIUM. 


Abrapta  •lln  PUmetlni,  eft  api4  GappaiMMi  laMMB,  aMlwqve  a  Pfcae- 
iram,  qal  ad  saaeadaai  Motaaai  argeBtaai,  CaraallaaNi  ai  aUqnaai  amlcoai 
la  Cariam  lalaeral.  Ibi  Carealla  aUtkem  qaeadaM  TiefapaallgaBBHi  caBveaerai,  qui 
ifae  qoaqac  earn  Cap padaea  da  Plaaaala  paplgaraC  Ah  aa  laiar  ladendam  anlm 
aafert,  caias  opo  redox  ab  leacaa  PlaaaalaBi  aMaaM,  qmuH  mlaaaa  ad  laac  nm 
ab  mUiie  caai  aaalo.  Eam  aaalaai  Plaaaalaai  afaaaell  lUaaa  aal  palila.  Adveok 
TberapoBllgoBBfl  el  acaoscllor  etaa  fralar  Plaaaill,  Plaatalaa  aalaii  lageaaa.  lrg» 
aa  deapoBdetar  Pbaedrama.  Cappadaz  aataai,  qali  al  ttbarall  allf  ala  bmbb  Plaae- 
alBM  aaaereret,  argentam  aa  reddttanoi  apapaadarat,  ad  BananuidaB  cagftar. 

Seena  eat  SpKdaarL 


ARGUMENTUM. 


CurciUio  misstt  Pha^droni  it  Cdriam, 

U(  p^tat  argentum;  ibi  eliidlt  toalo 

Rivilem.  Scribil  iitqae  obsignat  litteras. 

Cogn6scit  sigouin  Lyco,  abi  Tidit^  militis: 

Ul  amicam  mittat,  pr^Uom  lenoni  dedit.  5 

liyc^aem  miles      leoonem  in  ids  rapit; 

Ipsiia  sororem,  qiUUn  peribat,  repperit, 

OhUa  cuius  Pha^dromo  nuptiim  locat. 


ACTUS  I.   8CBNA  1. 

PJUNVRUS.   PHABDROMUS.  PUER. 
Pa.  duo       hoc  noclis  dicam  proficisd  foras 
Cum  istdc  ornalu,  cdmque  hac  pompa,  Pliaddrome? 
Ph.  Quo  V^nus  Cupidoque  fmperat,  suaddtque  Amor. 
Si  m^dia  dox  est,  si?e  est  prima  vdspera; 
Bl  sUtus  coDdictus  cum  hdste  iutercedil  dies; 
Tamen  dsl  eundum,  quo  fmperaul,  iugritiis. 
Pa.  At  tiudem,  taudem  ...   Ph.  T^udem  es  odiosiia  mihi. 
Pa.  Istdc  quidem  Dec  bdllum  est  nee  memordbile: 
rat^  tibi  puer  es:  iai&tus  iuces  cdreum. 


jiaouMEitTUM.  I.  Tulg.  cam  T.  C.  et 
PaU.  CMTCulio  mi$9u$  Phaedromi  it 
Cariam.  Tett.  CureuUo  flitsnit  a  Phat' 
Worno  it  m  Cariam.  Bolli.  Cure,  fliitni 
Phaedromi  itnt  Cariam^  ex  emenda- 
lone  GalielBl.  Cf.  Epld.  Arg.  9.  Cariam 
uu  terran  Cariam.  cf.  I,  1.  67  ubl  ad- 
lifa  praeposhlone  legllar;  qaarnqoam  In 
vllqals  seenls  ei  omlsai  occorril. 

S.  Boib.  ibique  eludit.  Vett.  cam  V. 
el  Pall,  ibi  eludiU  Volg.  ibi  ille 
imdit.  At  x6  Hie  In  nnllo  mpto  vlsltar. 
naU  aatem  elldendam. 

S.  Veil.  ob$ignat.   Valg.  ob$ignavit. 

Act.  I.  Sc.  L  Noz  est.  In  soena 
•aaplelinr  aedes  AeacalapU  et  prope 
am  doflins  Cappadocis  lenonis,  abl  ha- 
Hal  Plaaealam.  Venil  cam  pompa  Phae- 
remoa,  cum  cerela,  cam  servis,  lenla- 
BlBiB  et  vinom  gerentlbus.  Accedlt  ad 
omafli  lenonla,  at  Inde  evocet  lenam, 
'laaeslum  caaiodlenlem.  AdspergU  car- 
Ines  vino,  partlm,  at  ne  sonlian  edant, 
najB  leno  aegrotoa  in  fano  eat  Aeson- 


lapn,)  partim  at  elna  odore  eliclai  ex 
dome  vetalam. 

1.  hoe  nocCtt,  ad  hoc  noctla  tempna. 
Cf.  Ampb.  I,  1,  9.  11.  Ud  valg.  all  et 
alibi  Cv.  Indlcj;  ne  qols  halas  parage- 
glcae  ridicule  Inlmlcas  nos  bic  novl  quid 
Intallsae  existlmel. 

3.  Veil,  imperant.  Valg.  at  V.  C.  et 
PaU.  imperat. 

5.  Status  condietu$  eum  ftosCe,  bee 
est,  8l  mlhl  dies  constltatus  esset  cam 
peregrine.  Nam  hostis  apod  anilqaos 
peregrinum  signllicabat ,  at  patet  ex  legl- 
bu8  XII.  tabalaram.  alaCut  aoiem  et 
coRffi'ctut  anam  Idemqae  significant. 

7.  At  tandem ,  tandem ,  potest  sap- 
pleri:  efraris,  quo  tendas;  potest  et 
Ironlce:  tandem  hoe  faein^  nt  IntelUga- 
tur,  nimis  sero  esse  ad  hoc.  Nam  dor- 
mltam  Ire  cupit  Pallnuras.  Lamblnas 
sapplet:  Tandem  desine  deslpere.  Ve- 
ram  halasmodi  moralla  edere,  non  est 
servoram. 

a  iflac  quideaiy  sc.  qaod  ta  ipse 


SIO 


CURCULIO. 


Ph.  Egon'  ^picularuiti  operd  congestum  D6n  feram,  10 

Ex  diiicl  oriundum,  m^iiiGulo  duld  meo? 

Pa.  Nam  qu6  te  dicam  ego  frel   Ph.  Si  ta  rogea, 

Dicam,      scias.    Pa.  Si  rdgitem,  quid  respdndeaa? 

Ph.  Hog  A^sculapi  fdnum  est.    Pa.  Plus  iam  aDD6  acio. 

Ph.  Huic  pr6xumum  illud  dstium  occlusfsaumum.  15 

Saiv^!    Valui8tin\  dstiuni  occlusiaaumumT 

Pa.  Caruftne  febrig  te  li^re  vei  nudiua  t^rtiua, 

Et  hdri  coenavistinel    Ph.  Derid^sne  mel 

Pa.  Quid  tu  ^rgo,  insane,  rdgttaa,  vaieatne  Ostium Y 

Pu.  Beilissumum  hercie  Tidi  et  taGituroiaaumum:  20 

Nunquam  i&ilum  Terbum  miittit;  quom  aperit^r,  tacel; 

Quomque  ilia  noctu  ciiDcuium  ad  me  exit,  tacet« 

Pa.  Numqufd  tu,  quod  te  aut  g^nere  indigoum  aft  tuo 

Facis  a6t  inceptas  ficinua  facere,  Plia^romel 

Num  tili  pudicae  quoipiam  insidi^  iocaa,  25 

Aut  qudm  pudicam  ^sse  oportetl    Ph.  N^mini; 

Nec  me  file  sirit  Itipiter!    Pa.  Ego  it^m  voio. 

Ita  tu6m  conferto  amdre  semper,  ai  sapia, 

Ne  id,  qu6d  ames,  populus  si  sciat,  tibi  ait  probro. 

Sempdr  curato,  n^  sis  intestdbilis.  SO 

Ph.  Quid  ist6c  est  verbil   Pa.  CaH&te  at  incedia  via: 

Quod  amas,  amato  t^atibua  praea^ntibas. 

Ph.  Quin  Idno  liic  liabiUt.   Pa.  Ndmo  liinc  prohibel  vetat, 

Quin,  qu6d  palam  est  vendle,  ai  argentum  ^t,  emaa. 

Nemo  ire  quemquam  p6biica  prohib<St  via.  U 

Dum  nd  per  fundum  septum  facias  sdmitam, 

Dum  t^te  abstineas  ni^pta,  vidua,  Tirgine, 

ceream  praefers.  memordbilc,  \.  e.  laa-  hcri  coenaoitiine  ^  h.  e.  Uber  fuisti  febri 
dabile.  20.  vidi,  Hoppl.  modo.    AJium  eoin 

9.  puer  c«,  servile  officium    fads,   sensum  nullum  video. 

ceream  geslando.  lautus^  quamquam  laa-      22.  Vulg.  Quumque.    Velt.  Quum. 
tus  sis.    luces,  i.  e.  praefers  u(  luceal.       26.  Velt.  esse  oportet  cum  V.  C.  et 
Sic  Cas.  I,   1,  30.    Primum  omnium    Pall.  —  Vulg.  oportet  esse, 
huic  lucebia  novae  nuptae  facem.  27.  strtt.    Sic  sine  dablo  legeadm^ 

10.  Quidni  ego  Id,  h.  e.  q.  cereum,    quod  suasit  Guil.  et  recepit  Boiblos,  ex 
feram,  quod  congestum  est  opertl  apum,    cdd.  Langg.    Nam  vulg.  et  Pall,  fiiut. 
cum  ex  dulci  sit  oriundum ,  egoque  illud    Veil,  sinat,  quod  ad  sensum  Idem  esu 
gerens   ad  melliculum  meum,  h.  e.  ad       28.  tuum.amare^   substantive,  pro: 
puellam,  me  conferam?  tuum  amorem,  graeco  more,  t6  oof 

12.  jVam  9110,  i.  e.     Quonam,  ut  igav. 
saepe.    Cf.  Aul.  I,  1,  3.  30.  intestabilii.    loco  utitur  verbo  i«- 

16.  Vulg.  cum  V.  C.  et  Pall,  usque  ridico  in  re  amaioria.  IntestabiUs  pr*- 
addii  post  valuistin\  Deest  illud  in  vett.  prie  est ,  qui  noque  testamentum  ftcere, 
— -  Lamb,  pro  occlusissimum  bacet  ocu-  neque  testis  adbiberl  potest.  Deiade  1^ 
leissimum  utroqne  versu ,  I.  e.  aeque  q.  probrosus.  Hie  auiem  el  obsceai  4ii4 
aique  oculi  carum ,  ex  Festo,  qui  tamen  latet,  ut  int.  non  sine  lestibus,  qii 
babet  oculissimum ,  quod  in  aitero  versu  locus  et  alibi  occurrit  Id  Piaute.  Cf. 
Bothius.  Cf.  I,  2,  30.  Noslr.  vulg.  et  Ampb.  II,  2,  202.  et  Mil.  V,  23.  2*.  33. 
veil.,  sensu  optimo.  —  Post  hunc  versum  in  vulg.  el  ^'eii. 

17.  Scnsus  est:  Num  tu  forte  bodie  statim  sequitnr  v.  32,  qui  recie  traafpo- 
febri  laborasi^    Si  enim  omnino  febri  la-    situs  est  a  Botbio. 

borat,  ea  auiem  heri  vel  nudius  terlius  31.  Quid  istuc  eat  verbi?  sc  uni 
caruii ,  sequitur,  eum  bodie  ea  aflligi.  et   ais:  IntestabiUs. 


Actus  I.  Scbna  I. 


Sll 


loTeotute  et  paeris  Uberis:  ama  qufd  lubet 

Ph.  Lendnls  hae  sunt  a^des.   Pa.  Male  iatis  ^venal! 

Pa.  Quil   Pa.  Quia  sceleatam  sdrvitutem  sdrriuDt  M 

Pa.  Obl6quere!   Pa.  Fiat  mixume.   Ph.  EUdm  iaceal 

Pa.  Nempe  6bloqui  me  liigaeraa.   Ph.  At  ntoc  Veto. 

Id  all  occepi  d/cere:  ei  andllula  est  ... 

Pa.  Nempe  hufc  ieDoni,  qol  hie  habitat  1   Ph.  Rect^  tenea. 

Pa.  Minus  f6rmidabo,  ne  ^xcidat    Ph.  Odidsns  es.  45 

Earn  y6\i  meretricem  ficere.   Ea  me  d^perit; 

E^o  adtem  cum  ilia  fiicere  nolo  m^tuom. 

Pa.  Quid  iUI   Ph.  Quia  proprium  ftcio:  amo  parity  aimul. 

Pa.  Mains  ciindestinns  ^t  amor$  damnum  €%i  merum. 

Ph.  Est  hdrcle  iU,  ut  tu  dfcls.   Pa.  lamne  ea  fi^rt  iu^ml  M 

Ph.  Tam  a  m^  pudica  est,  qudsi  soror  mea  sit,  nisi 

Bi  est  6scuiando  quidpiam  impudicior. 

Pa.  Semper,  tu  scito,  fldmma  fumo  est  pr6xuma. 

Fam6  comburi  nil  potest,  flammi  potest 

Qui  nikcnleum  e  nuce  ^se  volt,  frangit  nucem;  55 

Qui  Y6it  cubare,  pindit  aaitum  siviis. 

Ph.  At  ilia  ^t  pudica,  n^que  dum  cubitat  ctm  Wris. 

Pa.  Credim,  pudor  si  quoiquam  lenoni  siet. 

Ph.  Imo  ti  illam  censes  1   l^t  quaeque  ilii  occisio  est 

88.  Kotanda  ble  verbl  ama  pronan-  exeidaij  sc.  xb  niog.    Nam  non  eat 

(iaiio  metrica,  Ideo  qaod  ea  lenenda  esl  dublum,  amblgae  dictum  ease,  almillter 

a  versu  ordinando  nbl  occarmiit  derl-  ac  In  Poenolo  III,  1,  62.   Aa.  TenetU 

rata,  nl  amatory   amicuM  etc   e.  g.  rem?    j4d.  Fix  ouidem  &ercle,  (Ha 

»aead.  I,  5,  1.  Aperte  enim  hlc  eUdenda  pauxiUa  eit^)    digUuUM  primaribui. 

»rlor  syllaba  legendamqoe  'ma.  Atqae  tales  lod  et  In  aatlqaa  et  recen- 

39.  Tnlg.  et  vetl.  weniat,    Nostr.  tlorl  veteram  comoedia  saeplos  obvU. 
Iota.  Cr.  Ariel.  Nab.  730. 

40.  Qvi?  L  e.  q.  Cor  Istoe  dlcla?  f<scere  nolo  mutuum.  Kzspectarl 
fam  sen  volt  maledici  aedibus,  In  qol-  P«<«rat^  dlctorom  esse:  volo  faeere  mti- 
ms  aabltet  Planeslom.  tatim ,  b.  e.  motoo  earn  amo  atqne  amare 

41.  Oblo^ere  pro  Obloqoeris.  At  coplo.  Ille  tamen  deUcatulos,  eleganti 
•TO  PaOaoros  pro  Imperative  accipit.  converslone  alt,  non  mataum,  sed  pro- 
»•  V.  obloqui  cf.  ast.  IV,  2  ,  86.  89.  prium  so  cum  Ute  veUe  facere,  h.  e. 
eaaas  voe.  est:  Intempesilve  allqoem  propriam  possldere. 

^•uiQ  laterpellare.    Fiat  maxume,  «>•       J^fiT®  cf.  Her.  Od.  H,  6,  1. 

aaaentlentis  formula,  quia  nimirum  ^^onrfiim  tubacta  ferre  jugum  valH  etc 

.   oMofiiere   pro   Imperatlvo  accepil.  impudicior,  h.  e.  paoUo  temerata. 

iMMi  toees,  L  t.  etiam  eiUmquo  to  Vulg.  et  veit.  Qtu  e  niice  niicleiim 

ten  lubeo.  frangii  nucem.    Sed  neces- 

49.  Volt,  et  vulg.  com  V.  C.  Id  uti  transponendum  ob  v.  nuce  proso- 

iCMpft  dieere.    Lambinus   maUt:  Ita  ^lam;  uti  fecit  Bolbios. 

t  aoc  d.  nlbU  tamen  muiat,  ideo  quod  ^-  Vulg.  pandU  saltum  tooiit.  vett. 

alibi  ea  forma  occorrat.    At  Boibius:  pangit  ialUsm  $uavium  ut  et  Camer. 

9d  (ita,  at  iam  occ  d.)  ex  Helmsl.  LamI*-  «XP>-         wavium.  Cum 

It  aabeat:  Si  indutioi  occ  d.  et  ex  vulg.  faclnnt  V.  C  el  Langg.;  cum  vett. 
ansa  eonloctnra. 

44.  fui  hie  habitat,   rorlasse  leg.  58.  Vett.  fi*  quipiam. 


45u  Vulg.  cum  V.  C.  et  Pall.  Af^tif  locuilo  Baccb.  U,  2,  31.    Imo  ut  earn 

nmidabo  ne  exedat.   Vett.  ISimii  for^  credit?    Sensas:  Imo  quomodo  censes 

mI#  ne  exedat.    Al.  cxcedaU    Ilinc  Ulam  agere,  seseque  praesiare  amantem? 

Bte  Lambinus  cooiecit,  legendnm  esse  Ceterom  baec  et  ad  pudidtlam  et  ad 


u  kU  habet. 


CUBCULIO. 


Subrfpere  se  id  me,  abl  tiTtinii  oppegft^  fbgft  M 

Id  e6  111,  quia  hte  l^no  aefrotus  fncubtl 

In  A^tcolapi  fino.   b  me  eicrucMt   Fa.  <{ntd  eett 

Ph.  Aliii  me  poacit  pro  ilia  trigiDtd  minaa, 

Allia  talenlom  m^nam,  neque  quidqoim  qaeo 

Aeqof  boniqae  ab  eo  impelrare.   Fa.  InMriaa  *e,  tt 

Qui,  qudd  lenont  ir&llt  eat,  id  ab  e5  petaa. 

Fh.  Nune  hfne  paraaitnm  in  CArlam  miaf  menm 

Petitum  argentum  a  m<o  aodall  mi&tnon; 

Qood  af  non  affert,  qn6  me  Tortam,  neade. 

Fa.  Si  deda  aalotaa,  ddxtroToranm  cdnaeo.  11 

Fb.  Nnnc  ira  Veneria  hade  eat  ante  iiordae  feria: 

Me  infdrre  Veneri  vdvi  iam  ientdcnlnm. 

Fa.  Quidi  in  te  ponea  Vdneri  pro  ientdcnloT 

Fh.  Me  te  itqne  lioace  omnia.   Fa.  Tdm  tn  Venerena  Tdniere  tii. 

Fh.  Cede,  pdere,  ainnm.   Fa.  Quid  factoroaY   Fb.  Um  ades.  U 

Anna  life  aoiet  cnbitdre  coatoa,  idnitriz. 

Ei  eat  ndmen  lenae  M41tibil»  atque  Mdrobibe. 

Fa.  Quaai  Id  lagenam  dfcaa,  nbi  Tindm  aolet 

Chium  daae*   A.  Quid  opnat  Tdrbial   Vinoafaenmm  eal; 

Eique,  extemplo  ubi  Tfno  haa  eonaperai  foria,  M 

De  oddre  adeaae  md  acit:  aperit  dioeo. 

Fa.  Eine  hie  cum  ?ino  ainua  ferturl   Fb.  Niai  neria. 


antraai  aartiMt,  et  vert  eOam  ad 
•aarraaiM  rem. 

00.  Svrripm  aleriQoe  ad  oeeatio  per- 
Uoera  pauoty  pro  tmrriptendi  §e.  P«s- 
all  et  esse  Inf.  hlslorleae;  poesll  et 
refcrri  ad  illam  cffiset. 

61.  id  eo  fit,  b.  e.  qood  sialiin  aii- 
fogU,  qood  oon  dlutlos  apud  me  morator. 
—  incubat,  h.  e.  per  ooctem  dormlt,  at 
aomnlo  a  deo  monealar,  qoid  faciendum 
aibi  sU,  quo  aaneiar.  Nam  iia  solebant 
facere,  m  oolam  ex  Ariel.  Plolo,  et  ex 
Cic.  de  Dlvlnatlone  I. 

64.  ta/efi<tffii  magnum  valebal  een- 
tum  mlnaa. 

67.  Iniellige  Cariami  provinclam  Aalae. 
Cr.  Ill,  73. 

70.  dextrovor$um.  Qui  enlm  deoe  ea- 
lulabani,  circumagebant  ee  dextrovornam, 
el  operto  eapiie.  Cf.  Ill,  19.  Pluiarch. 
Camill.  c.  5.  fin. 

73.  an  te  ponee.  Sic  volg.  Hoc  aolem 
eo  pertinet,  quod  dixeral  Phaedromna: 
Mc  inferre  etc.  Palinurue  enim  illud 
me  lamqoam  appoeliionem  ad  v.  ienta- 
etilum  acclpit.  Veil.  Quid  anfeponet 
feneri  ientaculi?  Sed  codex  Pnieanua 
Lenibino  teste  habuit:  Quid  antepanes 
/  cncri  pro  ientaculo?  Camer.  et  vulg. 
a  ientaculo.  Both.  Quid  antepone$ 
fcncri  iam  ientaculo?  De  dlctione  cf. 
TibuU.  I,  1,  14.  €t  quodcunque  mihi 


pommm  novitfl  edmemi  eMwt,  UMoi 
agrieolmt  pimUur  ante  dm.    CL  Wim> 

75.  eumai.  NaalBa:  fumt  at  gaMa> 
9a$a  Hnuoitt.    Aiqae  tan  ayHaba  • 

prodncltur,  nl  legltur  In  Vlrg.  Eel.  VO, 
33.  Sinum  lacfit ,  et  haee  tibi  dona, 
Priape,  quotannit  Expectare  $at  est. 

76.  Vett.  j4nu$  hie  recuhare  cutlQf, 
ianitrixt  omisao  tolct,  qaod  babel  i*el<. 

77.  Vulg.  Nomen  ei  e$t  leume.  VeiL 
Nomen  e»t  lenae.  Boib.  KH  aoaoi 
lenae.  To  ei,  quod  noaplam  la  M 
legltur,  ad  aenpum  lamen  nt  quam  auuda* 
requiritor. 

79.  Cftittfli.  Nam  boe  vinom  nn 
mlacebatur;  merom  semper  erat.  Cf. 
Hor.  Sat.  If,  2. 

80.  Dleplleet  versaa,  all  airae  legha 
ex  vulg.,  uiul  seandatar;  qnem  eUm  lie 
dederam :  Eaque,  ^emplo  ubi  eic.  tf 
ne  elideretur  ultima  In  ^xCeaipla.  Ba  tt- 
men  acaneio  quia  praeler  aioaom  iaeea- 
moda  vldetnr,  praeplacet  predael  mediaa 
in  edque,  utl  aaepenomera  a  privat 
nomln.  producltor;  (y.  Iodic.  alaUai  iah.) 
praeaertlm  quia  aequltnr  911.  lateiia 
omne  illud  eaque  molealnm  eat,  ae  ftr- 
laese  legendom:  Eit^pulo  ubi  9m$ 
ha$  contperH  fori$.  Cf.  Baeeb.  4,  8, 
44.  lino  tcttt  exteotpnlo  (kfi  tptUa. 


Actus  L  Scbha  II.  SIS 

Pa.  Nolo  hdrcle:  nam  istl  hanc  qnf  fert,  affliGtum  Telim. 

Bgo  Ddbis  ferri  c^nsai.    Ph,  Qnin  id  laces? 

Si  qafd  super  illi  ftierit,  id  doMs  sat  est.  85 

Pa.  Quisnam  fstic  fluviust,  qn^m  non  recipidi  marel 

Rff.  Seqiiere  hdc,  Palinure,  me  ad  foris!  fi  ml  dbsequcDs! 

Pa.  Ita  fdciam.    Ph.  Agile,  bibile,. festival  fores! 

Polite!  file  mfbi  volenles  prdpiliae! 

Pa,  Voltfsne  olivas  aiit  pulmenlum  aul  cdpparimi  90 

Ph.  EsLSiiscitale  Tdslram  hue  cnstod^m  mihi! 

Pa.  Profundis  vinum.    Qua^  le  res  agitdnll    Ph,  Siue. 

V^lde  ul  iperiunlur  a^des  feslivfssumae ! 

Non  mullil  cardo:  est  l^pidus!    Pa.  Quin  das  sdriuml 

Ph.  Tace!  dccultemus  idmen  el  vocdm!    Pa.  Licet  05 


ACTUS  I.   SCENA  IL 

LENA.   PHAEDROMUS.  PALINURUS. 

Lb.  F16s  veteris  Tini  meis  ndribus  obi^clus  esl. 

Bius  amos  cupidam  hue  me  per  lenebras  pr61icil, 

Obiubi  est.   Pr6pe  me  est.   Euax!  hibeol   Salve,  anime  mi! 


83.  Valg.  el  vett.  nam  i$tunc  qui  fert 
iffl.  vett.  efflictum.  Both,  tstt  hunc, 
laod  reciplo.  afflicium  est:  In  terrain 
leleeium,  prolapsam. 

84.  Ego  nobis  adferri  eensui.  Hoc 
»rdine  et  vulg.  el  veil.  —  Both.  1Sobi$ 
adferri  e^o  een$ui.  FacUis  est  emen- 
lallo  /erri,  qoae  stabllitur  ellam  versa 
praec. 

86.  Sensas:  SI  quid  Ula  reliqoerit, 
id  etc. 

86.  Vett.  Quisnam  hie  fluv,  est.  Sen- 
los:  nblnam  est  lluvlus,  qoem  non  re- 
:lpUI  mare?  SlmUiter  et  ilia  nIhU  de 
rtaio  rellnqaei. 

87.  Veu.  cam  Pall,  ft  mihi  ohsequeris. 
\t  V.  C.  fi  mihi  ohsequens. 

90.  Valg.  el  veil.  oL  aut  pulpamen- 
Imm  aut  e.  —  pulmentum  Both,  ex 
Bnelf.  labenle  lam  Scallgero,  et  Bentl. 
Id  Ean.  3,  1,  36.  aiil  occorrli:  TuCe  le- 
9u$  e$  et  pulpamcntum  quaeris.  Nam 
^■Ipamentam  ex  came  fiebat  leporls,  aut 
>aiiilaO'  ferlna.  Pulmentam  contra  est 
ad  modum  pulils  facius:  Pottage, 
—  Sennua  est:  Anne  eliam  vultis  cibum? 
see  aolam  vinam. 

93.  Valg.  et  veil,  riden*  ut  aperiun- 
Imr.  Both.  Hde  ut  a.  qoemadmodam 
9%  aUbL 

94.  Sic  veil.  —  Valg.  Num  muttit 
mrdo?  quod  el  B.  —  quin  das  savium? 
ridellcet  quia  dixerat:  est  lepidus^  lam- 
avaaa  ■!  leplda  esaei  paeUa  allqaa. 


95.  Ivmen ,  I.  e.  ceream ,  quem  gere- 
bat  Ipse  Phaedromas  mana  v.  9.  2icet 
simpliciler  1.  e.  q.  ita  fiat. 

Act,  L  Sc.  I!,  Canilcom  anas  mal- 
tlbibae  aiqae  merobibae.  Prodit  lena, 
odore  vinl  illecta,  copilqae  ipsam  vInam, 
non  lantam  odorem,  sibi  dari.  Alloqal- 
tur  eam  Phaedromas  el  lagenam  oslen- 
dit  v.  25.  Ilia  aniequam  bibat,  libat 
Venerl,  qaamquam  Invlta  v.  38.  Dein 
bibit,  39.  Interim  Phaedromas  cam  Pal. 
consultant,  quid  faciendum.  Ilia  llerum 
blblt,  V.  44.  Denlqae  Ph.  eam  adit, 
dicilque  se  perditum  esse,  quia  careat 
Pianeslo.  igilur  Ula  Introlt,  ut  eam  ad- 
ducat  V.  &0.  Laetatur  Phaedromas,  ex- 
spectatque. 

1.  Tres  versus  priores  choriamblcl 
sant.  Flos  vinl  I.  e.  q.  vlnum  Ipsum. 
Cf.  Cas.  3,  5,  19.  Cist.  1,  2,  5.  Sen- 
sus:  Oboluit  mihi  vlnum  veins. 

2.  Veil,  cupidam  hue  me  per  tene- 
bras  prolicit,  Vulg.  cup,  me  hue  pro- 
licit  per  tenebras. 

3.  Ubi  ubi  est.  Haec  edd.  iungnnt 
cum  sequentibus,  ego  cum  praec.  Inn- 
genda  duco.  euax  monosyllabum,  ul 
Bacch.  rv,  3,  87.  Euax  nimis  bellus 
atque,  ut  esse  maxume  optabam^  locus^ 
versu  trochalco.  —  Quae  sequuntur:  Li- 
bert lepos.  Ut  veteris  vetusti  cupida 
tum,  spuria  iudico,  all  et  Hla:  Tu  cro- 
cmttm  et  easia  ea,  tu  bdelium. 


COftCULlO. 


ti  Tdcfii,  Tdisti 
Oirbhtoi! 

Has  teafn  ng^^rtte  ote  pn<  tw 
Ti  MfU  sticte,  ta  dunnni,  ti  nm^ 
Ti  cradmni  ct  cirfa  et,  ta  Mflli— 
BMa  vU  ta  prafirat,  iU  se  p^mlta 
Ud  qnui  adhoc  bIm,  mim^  ifcucatii 
IM  TlcistiB  MO  gittari  gaiiink 
HfliU  age  Uaum.   UU  ctl  ^pml  Ipna 
Tiogcn;  ia?<fgere  !■  nd  llgoerds  tmm 
giro  dacOok   Bed  hae  ibiil,  hae  p^ne^Mr.  U 
Pir.  Sitit  haft  ana.  P^.  QnirtUliB  aiiUI  Pm.  Ibdiaa  dat;  » 

fU  qoadriirtaL 

Fa.  Pal^  il  ta  praedlda,  vindoiria  hole  mom  aatia  cal  adlL  — 
GaMoi  IiAbc  qoidcai  caae  aiagia  fir  bdU  Sagix 

Lm.  Amihm 

Giia  vox  aoBit  procnlt 

Pa.  Cdoico  banc  ippcllaodam  dmiB.   AdlM.  Redi,  ^ 
Rdtpiee  ad  mdd  hoc,  leaal   Lm.  faipcurmltfr  fiiia  aatf 
Pm.  Vioi  pollens,  leptdia  Ltkar, 
TIbt  qui  acreanti,  aiocad,  aeodsMiDaei 
AfUrt  potum,  el  to  addatam  it 
Lm.  Qaim  longe  a        abeati   Pm.  Linea  boe  fide! 
Le.  Grindiordoi  gradom  ergd  fac  ad  dm,  dbaeero. 
Pa.  8il?e!   Lk.  Egon'  silva  aioi,  quad  alii  afeea  anoil 
Pa.  At  iam  bibda.   Le.  Dia  fit 
Pa.  Hdm  tibi,  aoia  lepidd. 
Le.  Sil?e,  ocuL'aaime  homd. 


8.  VetU  dnnamum.  VoJg.  cinnamo- 
mum. 

10.  Valg.  et  veil,  tbi  ego  me  perv. 
eepuli.   Eieci  ego, 

11.  VetU  el  earner,  cum  T.  C.  o6te- 
eutui  ett*   Sed  vulg.  et  cum  Pall.  4. 

13.  Pergll  alloqui  odorem.  Sed  for- 
tasae  verbum  ezcldii,  ut  ail  leg.  JSU 
ago^  odoi,  lecum. 

15.  Offlnea  edd.  Sino  duetim^  con- 
tra metrum.  Quidni  aulem  blc  aequo  tiro 
legatnr,  alqne  aupra  1,  1,  27  tint.  Cf. 
Kpld.  3,  3,  19.  Uaecli.  3,  2,  18.  Nam 
neceaaarlo  debet  etiae  aut  opiadvua  aut 
coDlunctivoa.  —  Sed  hae  ahiii;  hae 
per$equar,   Cf.  Cist.  IV,  2,  29.  30. 

16.  QuatUUlum.  Ad  meirnm  melius 
forel  legi:  quantum*  —  Vetl.  quau' 
III/ urn. 

17.  Sic  consllluendum  duzi  bone  ver- 
aum,  qui  in  vulg.  ei  veil,  ale  legitur: 
Pol,  ut  tu  praedieae,  f'indemia  hace 
huie  anui  non  eatii  est  eoli.  In  quibus 
V.  haee  nullum  sensum  liabet;  aperto 
aulem  abundat  ontii. 


la  Interim  eogltanda  eat  anas  pergere 
odorando,  canum  more,  qao  sit  viaoB. 
HInc  addil  Pallnunis:  Canem  etc  Valg. 
el  vett.  Canem  eat e  home  quidewL  — 
V.  eate  una  ayllaba  prenaneiandam,  at 
aaepe.  —  eagax  naeum.  Mam  aanaa 
voleroa  et  nentro  genere  naarpanml,  teate 
Nonio.   cr.  Ampb.  I,  1,  991. 

SO.  Sic  VDlg.  —  Vett.  Hone  apptl- 
landam  anum  ceaaeo.  —  Aeift.  htm 
lam  praelerlll  eoa  lena  preeedeade  per 
scenam.   Blae  lubet  cam  revoriL 

24.  Vulg.  Jffert  poUoncMy  et  fe  ae- 
datum  it,  VetU  jiffert  pefioatm,  d 
tiftm  tedatum  it.  Hatavl  pottoacm  la 
pofam,  ut  exisleret  anapaeatas,  ad 
praecedoniea  anllo  dablo  auni. 

25.  Veiu  Quam  <on|Pe  abeet  a  me? 
Noair.  cdd.  et  vulg.  —  lumen  hoe  wit. 
Nimirnm  occuluerat  lumen  In  ine  aceaae 
auperioris;  id  lam  denuo  efTerU  SlaiBl 
et  osiendit  sinnm  vinL  Fortaaae  kg* 
Ltimea  hoe  tit  vide. 

30.  ociiUftMie,  !•  e.  prae  aeoUa  care. 


ACTVg  I.     SCBNA  II.  S16 

Pj.  Age,  effunde  h6c  cllo 
In  barathriiiii !  propere 
Pr61ue  cloacdm!   Fh,  Tace! 
N6io  huic  maledicier. 

Pa.  Ficiam  igitur  mile  potlua.  85 
Lb.  Vends,  de  paullo  padUulum  hoc  tfti  dabo,  hand  lub^nter. 
Nam  libi  amantea  propinantes,  viDiiim  danunt  poUnles 
Omnda:  iflihi  baud  aaepe  ^veniunt  tai^  herediUtea. 
Pa.  Hoc  vide,  ut  impura  ingiirgitat  [in  ae]  merum  aviriler  faucibua 

pldnia! 

Pm.  Peril!  hdrcle,  huic  quid  primtim  dicam,  neacfo.    Pa.  Hem, 

iatuc,  quod  mfhi  dixli.  40 

Ph.  Quid  id  ^all   Pa.  Periiaae  ut  id  dicaa.   Pa.  Male  tibi  dl  fa- 

ciant!    Pa.  Die  iaii. 

Le.  Ah!   Ph.  Quid  eati  ecquid  li&betl   Lb.  Lubet! 

Pa.  Etidm  mihi  quoque  atimulo  fodere  [lubel]  t^.  Ph.  Tace,  noli! 

Pa.  Tdceo. 

Ecce  adtem,  bibit  arciia:  pluet,  credo,  hdrcle,  hodie.  Ph.  Idmne 
Ego  huic  dicami    Pa.  Quid  dices?    Ph.  Me  periisse.    Pa.  Age 

dice.   Ph.  Anus,  addi.  45 
H6c  Tolo  adre  te:  p^rditua  atim  miaer. 
Lb.  At  pol  ego  dppido  a^rvata.    S^d  quid  eat, 
Qudd  lubet  p^rditum  dicere  te  ^sael   Ph.  Quia 
Id,  qu6d  amo,  careo.  Lb.  Pha^drome  mi,  ne  pl6ra,  aniabo:  Ui  me 
Curdto  ne  aitiam;  ^o  tibi,  quod  amda,  iam  hue  adddcam.  50 
Ph.  Tibi  nae  ego,  si  fidem  s^rvas  m^cum, 
Vineam  pro  aurea.  stdtua  stdtuam. 
Quad  tuo  gi&tturi  sit  monum^ntum.  — 
Qui  me  in  terra  aeque  f6rtunatus  ^rit,  si  ilia  ad  me  bitet, 
Pallnurel  Pa.  Edepol,  qui  amit,  ai  eget,  miaera  dfficitur  aertimna.  55 
Ph.  Non  ita  rea  eat:  nam  c6nfido,  parasitum  hodie  adventurum 

92.  m  harathrum^  in  gorgltem  (omn.  omnia  sani  Integra,  inesse  patandi  aant 

84.  Volg.  et  velt.  maledici.    Sed  for-  anapaeatici  dimeirL  Hem  in  seqaentL 

MB  el  Uc  el  sea.  versaa  sparii.  >imirum  postqaam  longam 

%fL  V^,^            f         .n..«ni.  In  ^wclum  ex  lagena  fecit,  respirana  qaaai, 

'  ^      \'     '              r  Pr»e  voluptaie  iia  exclamat.  lubet!  hoc 

cena,  ad  aram  Venerla,  qaaq  eat  ante  J  •'^^^ 

^^•?,K elqae  aliquaniUlum      ^  ^^-^^  ^.^i- 

villi  UbBU  -  de  paullo,  h.  e.  de  pan-      .       ^^^^^  p^,,^,^ 
eolo  bee  qood  nacta  aim,  vino;  nam  ^^^endum. 

Blai  aiagna  ait  lagena,  miai  paulam  eat,       *  «,        ,„  ^ 

anod  Ineau         •     >        »'  '44.         arc«t.   Sic  Vlrgllina  Georg. 

s.  J       «     'i-rjlj  880  aicQm    coeleatem  babet  Inter 

ST.  Vexumnum  danunt  miAi  ,  ftaiici     J   „oalica  Imbrlafuturi:  /Vumfluam  im- 

«  Pall.    Fmum  pofanlet  dani  omnet.  J^^,.^        ^„gi..ti.m  /ormico  i^ena 

*  Iter;  cl  hibit  ingens  Arcus^  etc. 

89.  la  hoc  el  aeqq.  dedi  valgalam  im-  45,  Jicam?   Sic  veil.  —  Vulg.  cfico? 

Mtttatam,  nUi  quod  ilia  ingurgiiat  im-  49.  velt.  quod  lubet,    Vulg.  quid  I. 

pvra,  01  el  veil.  -  Ilia  autem  in  ae  ob  49.        quod  amo,  careo.  Videiur 

versoB  lacladenda.    Pro  faucibu*  pie-  aUraclio  eaae  Id  ad  amo. 

lut  velt.  piema  faucibus.  54.  sic  vulg.  —  VelL  alter  qui  me 

40.  Veil,  omittuni  pWmum;  neqae  ba-  in  terra  aeque  Forimmatue  aril  Fsii*. 

M  aenaaoL    Ceienim  In  boc  verau  si  iiiirey  ai  ilia  ad  ate  6it«l. 


SIO 


CURCULIO. 


Cum  arg^to  ad  me.   Pa.  Magoum  inceptat,  al  id  tfzapeclaa,  qoad 

niigquam  eal. 

Pa.  Qufd,  si  adeam  ad  fores  dtqae  occentemi  Pj.  Si  iobet,  neque 

▼et6  Deque  iubeo, 
Qniodo  ego  te  video  immutatis  mdribus  ease,  here,  iiqae  ingeiiio. 
Ph.  P^ssuii,  heus,  p&suii,  y6%  saiut6  iubeos,  M 
V68  amo,  yds  voio,  t6s  pelo  atque  dbseero: 
Gdrite  amauti  mihi  mdrem,  amoenissumi! 
File  causi  mea  iddli  birbari: 
Siibsilite,  dbsecro,  et  mfUite  istdnc  foras. 

Quad  mihi  miser6  amanti  dbibil  sdnguiuem.  % 

H6c  Tide,  ut  ddrminnt  p&suii  pdssumi^ 

Ndc  mea  grilia  cdmmoveol  se  dcius! 

Pdrspicio,  Dfliiii  meam  fiicere  tos  gritiam. 

St!  Uce,  lace.   Pa,  Taceo  hdrcie.    Quid  esti 

Ph.  Seotid  sooitum.   Tandem  ddepoi  mihi  W 

Mor/geri  pessuii  fiunt. 


ACTUS  1.   SCENA  III. 

ANUS.   PLANESIVM.   PHAEDROMVS.  PAHNURVS. 

As.  Piicide  egredere  et  sdoitnm  prohibe  fdrium  el  crepiton 

cirdloum : 

Nd,  quod  hie  agimus,  hdrus  percipiat  fieri,  mea  PlanMum. 
Mdne:  suffuDdam  aquoidm.  Pwi.  Video',  ut  anus  trdmula  medicinin 

faciti 

Edpse  merum  condfdicit  bibere;  fdribus  dat  aquam,  qoim  bibant 

Pl.  Lib!  tu  es,  qui  m^  vadatus 's  Vc^neriis  Tadimdniisi  5 
[(^bi  [tu  es],  qui  me  iibt^iio  Venerid  citavisti?   J^cce  me!] 


58.  In  vett.  deHnnI  vv.  ft*  luhti, 

60.  pes«u<i,  liiegel^  qui  apud  veleres 
sursum  ducebantar,  ubl  aperiebatur  ianua. 
nine  in  sqq.  ail:  subsilite.  De  pessulis 
cf.  Aul.  I,  3,  26.  True.  2,  3,  30.  Cist. 
3,  18.    Erant  autem  duo.    Aul.  I.  c. 

63.  ludii  sunt  bistriones,  qui  aalianl, 
aubsiliunt,  all  facvre  vult  pessulos.  bar~ 
hari  sunt  Laiini  apud  Plaulum.  Cf.  Poen. 
3,  2,  21.  Asin.  prol.  li.  Trin.  prol.  19. 
Capt.  3,  1,  32.    IV,  2,  105. 

68.  Veil,  et  vulg.  Itespicio^  nihili 
meam  rot  gratiam  faccre.  Ineptum 
Hc$picio,  Inm  pridem  Lambinus  muiavit, 
q*ii  et  vs.  seq.  pro  Scd  tace  dedit  St! 
tace. 

Act.  I.  Sc.  IIL  Educit  Lena  Pla- 
ni\slum,  quae  alloquiiur  Pbaedromum. 
nixaiur  Planosiura  cum  Palinuro,  isque 
vapulai  a  Pbaedromo.  Sed  quoniam  ex 
Boniiu  rlausiroruni  audiunt,  Cappadocem 
bruvi  affure  ex  teniplo,  diseedunt;  Pla- 
uvsiuju  autcm  hortatur  Pluiedrofflumi  uU 


aibi  libertatem  procnret.  Qnod  Ule  pro- 
mltilt  el  cum  Pallnaro  ablL 

1.  forium.  Sic  bene  veU.  el  Botb. — 
Vuig.  foTum^  quod  forel  plene  legeodoa. 
Idem  lamen  iam  Camerarius. 

2.  Sic  edd.  omnes.  At  Both.  ZVe  Ue 
quod  agimuBf  abaqoe  omnl  auctoriiaie 
et  raiione.  lalad  autem  tenendam  est  la 
bac,  et  In  allla  fabalis,  versos  bob 
omnes  ad  amoMlm  esse  constraciea  ait 
perpolitos. 

3.  Ad  Muffundam  aquolam  cf.  Ailst 
Tbesm.  487. 

5.  Hlc  quoqao  et  sequens  versas  nea 
opiime  sonant  nec  recie  legi  qaeoBt, 
nisi  reponas  vadaiv$  pro  conpodaCM, 
quod  libri  habent,  C^f*  Bacch.  II,  2,  3. 
ha  m(f  vttdatum  amore  vinctum^€ 
a((ine«.)  el  In  altero  omiitaa  tu  ct.  U- 
bellus  ab  eo,  qui  alterum  In  las  vtea- 
bai,  dabatar  praelori.  rorsitao  ibbmb 
alter  versiia  aapposUitias  piano  UUftciB- 


Actus  I.  Sgbna  III. 


SIT 


Sftto  ego  tibi  me  et  mfhi  contra  itidem,  t^d  ut  sistas,  anideo. 
Pa.  Adaum:  nam  ai  abaim,  hai&d  recnsem,  quin  mihi  male  sit,  m^l 

menm. 

Pl.  Aniroe  mi,  tam  pr6cul  amantem  abdsse,  baud  consentineum  est. 
P/r.  Pilinure,  Pailni&re!    Pj.  Eloqnere,  quid  est,  quod  Paiinundm 

Tocesi  10 
Ph.  ^st  iepida.   Pa.  Nimia  l^pida.  Pa.  Sum  deus.  Pa.  (mo  bomo 

baud  magnf  preti. 
Ph.  Qufd  vidiati  aut  qufd  videbis  mdgis  dis  aequlpardbllel 
Pa.  Mdie  valere  t^,  quod  mi  aegre  est    Ph.  JMdie  mihi  morige- 

Tt%\  tace! 

Pa.  Ipse  ae  excruciat,  qui  bomo,  quod  amat,  yfdet,  nec  potitur, 

ddm  licet. 

Ph.  R^cte  obiurgat.   S^e  baud  quidquam  est,  mdgis  quod  cupiam 

tkm  diu.  15 

Pis.  T^ne  me,  amplectere,  ^rgo!    Ph.  Hoc  etiam  est  qudmobrem 

cupiam  TiTere. 

Quia  te  probiliet  h^rus,  dam  potior.    Pl.  Pr6bibet,  nec  probi- 

b^re  quit, 

Ndc  probibebit,  nisi  mors  roeum  animnm  ^bs  te  abalieni?erit 
Pa.  EnimTero  neque6  durare,  qnfn  ego  bernm  accusdm  meum: 
Nim  bonum  eat  pauxillum,  amaresdne;  insane,  n6n  bonum  est;  20 
V^mm  totum  insinum  amare,  boc  ^st,  quod  meus  ben&s  facit. 
Ph.  Sibi  aua  babeant  r^na  reges,  sfbi  divitias  di'vites, 
Sibi  bonores,  sibi  virtu tes,  sfbi  pugnas,  sibi  prodia! 
Di&m  mi  abatlneant  invidere,  sibi  quisque  babeant,  qu6d  suum  est! 
Pa.  Quid  tul   Yenerin'  p^rvigilare  td  yovisti,  Pba^dromel  25 
Nam  b6c  quidem  edepol  bai&d  multo  post  luce  lucebi't   Ph.  Tace! 
Pa.  Quid  taceami  quin  tu  ia  dormitumi    Ph.  D6rmio:  ne  oc- 

cUmites! 

Pa.       quidem  Tigifaa.    Ph.  At  meo  more  d6rmio:  bic  somnAst 

mibi. 

Pa.  He^  tu,  mulier,  male  merer!  de  imroerenti  inscitia  est. 

dM ;  ata  enirn  legltor  In  V.  C.  tt  PaU.  Nam   eiidm    coDtlnaaUoDem   slgnUlcat : 

ptmeiw  PaL  6.  noeA. 

7.  8le  valg.  'In  veil,  deeat  le,  at  et  17.  Talg.  et  vett.    Quia  it  prohibet 

apod  Camerariam.  keru$y  elam  hero  potior.  —  Ad  banc 

9.  Volg.  Anime  wd^  proemL  mmaniem.  aotem  versam  cogiiandl  aant  amplecd 

V««l.  poat  proeul  addoat  qMmm.  Deeat  Inter  ae. 

UBMn  in  V.  C.  et  PalL    BetiL  Anime  20.  tane,  h.  e.  aobtrie,  ai  aobrie  fiat. 

BM,  hm  proeul  am.  ez  CMt  et  Monac.  26.  &oc,  I.  e.  coelam,  oi  Amph.  I,  3, 

Bgn  addMl  tam,  45.  luei$cU  hoe  iam.  —  Ince  per  pleo- 

11.  Veft.  non  Interragailanla  algnom  naamom  adiecium. 

baaeat  peat  prina  lepida  et  rfeiit,  aed  2^-  dormto^  h.  e.  noctem  ago  apad 

nt  er  valg.    Poaoit  algnam  Ptanealom. 


Lama,  et  Belb.  ^*  ^^^^  mereri.  Valg.  merere.  Noatr. 

-am  '  af«i«  m^iM^M  4m  mm          •„!  M\  v***'      Caoier.  hittiiia  I.  e.  q.  ataltUia, 

la.  Afole  Miere  te,  ae.  video  aal  vWL  ^^^^j  mierpretatlone,  et  .'n«et<«<«  L  q. 

Id.  Vnlg.  et  vett.  Iptue  te.    Ipae  ^^^x\o^  Baccb.  4,  9,  2.    Trac.  I,  2,  96. 

wim  BonoayUabani.    In  line  vett.  neo  nen.  2,  3,  93.   Here.  5,  4.  69.  Contra 

^atin  lied.  eeitue  L  e.  q.  lepidaa,  polcer,  elegana. 

16.  Hoe  etiam  ett  tie.   Senana:  bee  V.  lodleem.   Ergo  aenaa  ble:  lllepldam 

wt,  aaare  adbac  C«iUm3  coplam  vivere.  eat,  te  male  mereri  da  me  Immerente, 


S18 


CURCULIO. 


Pl.  fmetfre,  •!  te  edaCen  hlo  «  dbo  iUgalT  Pa.  flktti 
Pirller  Ihm  peifre  imtiidt  video;  vterqoa  luiBliwt 

Jfda',  «t  mltere  ni61iaiilart   N^aennl  compleotf  Mtta. 
ttaM  diaptrtteinlT        Nolll  est  hteioi  perpetetf  " 
la»  hiife  TolnpUtl  b4e  adliiBctiiiB  eti  Mtam.   Pa.  Qnii 

pudlnml 

Tin*  eliam  enm  ndetuiais  <eiillt  odliun  mt  tocm.  It 
tibriolt,  pert61la,  irageel  Pa.  TAd'  metm  Venereal  ?flapeni1 
Qa6d  qaidem  nrihi  politetos  ▼irgis  edrroe  eeramte  eeratl 
hi  me  la  hereie  ttm  eniehla  nigno  diiietl  id  toel 
Hte  tibi,  mtledfctit  pro  ietle,  dlctb  modererl  ti  qaeet. 
Pa.  Tdam  fiden,  VeDve  ndetarlgiltl  Ph.  Pdrgia  etl•a^  Terberol  M 
Fc.  Ndli)  amabo,  T^rberare  Upldem,  ne  perdia  nanimi. 
Pa.  FUgUtam  probrAmqae  magnnin,  PbaSUrome,  eiperg^iada: 
IMne  moDatraDteiii  p^ia  eaedia;  ULdc  amaa,  nogia  meraa. 
Hdeeliie  fieri,  at  fmmodeatia  te  hfa  moderere  aidribaaT 
Pb.  htxQ  contra  cMo  modeatoa  amitoreml  a  me  auramdceipei  IB 
Pa.  C^do  mibi  contra  ai&rlchaleo,  qad  ego  aano  aervianil 
Pa.  B^ne  Tale,  ocule  mi:  nam  aonltam  et  cn^itam  clavatronun  aMla» 
A^ditaomqoe  aperire  fanam.  JRc  l)aqae,  qoaeao,  ad  hlM  wmim 
loter  noa  am^re  atemar  admper  aobreptMoT 
Pa.  BUoame:  nan  paraaftam  oilal  nddfaa  qnartoa  Gdrha  M 
Pdtere  argentam;  la  hddle  hie  aderlt  JRc  NlmlaBi 
Pa.  fta  me  Venas  amdt,  ot  ego  te  lioc  trfdoooi  na 

WU:  dot/illlaeatb,  dis/li  ale.  *- pil- 
iiictef.  PoUaetM  aat  rttiiaeaw  lavl  Ml 
HerenlL  Hfaw  poUactMi,  omm  1mm 
apptaka,  at  Bid.  V,  0,  n.  aC  paBih 

titira ,  Sticb  V,  4,  0.  at  pallMffaa^  Ute- 
iQs,  camalaloa,  largHer  ejccaptaa,  tfa- 
ctaiaa.  Gf.  Rod.  n»  4,  11.  Ii^iv  hk 
sennas  est :  largller  aceeploa  Tlrgls,  ca- 
muUias  vlrgls. 

44.  HoedM  JUriy  ae.  par  aatf  - 
immode$tu$y  JdhMomig^  kiiaig,  Siae 
dBUa  modermri  te  fawiorfaifi'i 
hlo  i.  a.  q.  IracundoBi  aaaa. 

45.  Seaaaa:  aaMtor 
eat.  Aa«a  aauua  amioi 
ovro  oonlra.  €L  SpM.       8,  OCi  Mm 
eomt  'at  «m  aaelm. 

46.  pui  ^  mm  a.  I.  e.  aaaaai,  cal 
ego  8.  <—  VatL  ariealco.   Naatr.  Tilf- 

47.  Bach,  aaafa  al  cr^pthi  d.  mmik, 
Atdiiuwm  mertre  ftmum.  Naatr.  valf. 
et  veit.  ^tfeai'tmrm^a  aaten  tabaatedi. 
mediae.  Nam  valg.  Atditmmmu  Delait: 
Qaottf^ue  fwaeto.  Sad  hole  L  mb  cea- 
aentaneam  eat  Miiitaia  60.  IkHaf 
leg.  Vtqun^  at  alt  plaaBanuni  affaa 
aaaiper. 

49.  Vett.  Infer  noa  wttMr 
Vaig.  oMfa  nftoNir.  ratarv 
salt  B. 


M  ^ad  tam  dla  latlnaa  apikl  la 
diamamy  meqaa  vlgUara  hla  aagla. 

aa.  Vatl.  nee  ^nevnl. 

as.  fittam  ditparUmimif  at  allUallm 
feces?  Senaiia:  Itemm  Iteramqoa  vas 
labeo  dlscedere  et  domom  Ire.  V.  lad. 
V.  etiam. 

84.  Attic  volupfafi,  sc.  Phaedromo, 
ftoe  odium  sc.  Palinaros. 

d5.  nocfvtnie,  at  noctoaa  habaoi, 
yXatncotfi.  Idem  autem  b.  1.  sign,  qaod 
naefnmit,  L  e.  deforokibas,  at  Poen.  I, 
8,  110.  C107.)  Quae  habent  noctuma 
ara,  eoUato  lb.  v.  119.  (UO.)  Ceteram 
aMlqalarea  add.  ante  Gamer,  earn  PalL 
legebaat  Ipaam:  cum  nocfoniM  ocuU$^ 
oon  nocCvi'fitt,  quod  babe!  V.  G. 

86.  Vetu  Ehriola  penolae  nugaCj 
qaod  expL  solae  sea  meraa  nagae,  at 
Men.  I,  8,  43.  ex  lectlone  valg.  Oeulum 
effodito  persolumj  veraa  acatal.  Per- 
toUa  aatem  est  dlmlnut.  a  perroaa. 
Botbios:  Ebriolae  periolla,  b.  a.  qaae 
ebrielae  personam  agit.  A  nom.  prlmae 
baad  rare  prodacltur. 

37.  Censet  Lamb,  baee  esse  verba 
Planesli.  Omnes  umen  Pbaairomo  tri- 
boaat.  Quod  cam  eaOloneavo  est:  al 
forte  fiat,  at  etc.  Gf.  Aol.  I,  1,  ». 
Asln.  Ill,  4,  12.  aqq.  Qald  aatem  torn 
all  faclendam,  praebet  Taraa  aaq.  Ergo 


Actus  II.   Scbha  I.  SIO 

im  domo  ate  Itlie,  qiitn  ego  te  lAenlem  Kberem! 

Pl.  F^Io,  Qt  memineiis!    Tene  etiam,  pridaqatin  Mne  abeo. 

Ph.  Sfquidem  herde  mihi  r^gDum  detor,  DiiDqaam  id  potins 

p^rsequari  55 

Qoindo  ego  te  vidAol   Pl.  Hem,  istoc  T^rbo  TiDdictto  para! 

Si  amas,  erne!  ne  T6gile8!  facito  nt  pr^tio  perTincis  tuoi 

B^ne  rale!    Ph.  lamoe  ^go  relinquorl  —  Pdlcre,  PaliDure, 

decidi! 

Pji.  'Ago  quidem,  qai  et  T^pulando  et  sdmno  pereo.  Ph.  S^quere  me. 


ACTUS  n.   SCEIVA  I. 

CJPPJDOX.  Pj4LINURU8. 

Ca.  Migr^re  certum  est  idm  nunc  e  fan6  forag, 
Qaando  A^culapi  ita  s^ntio  sentdntiani, 
Ul  qui  me  nihili  ftciat,  nee  salvdm  Telil. 
Yai^iado  decr^scit,  accrescft  labor: 

Nam  iim,  quasi  sona,  Uene  cinctus  imbulo;  5 

Geminds  in  ventre  habere  Tideor  filios. 

Nihil  mdtoo,  nisi,  ne  mddius  disnimpdr  miser. 

Pji.  Si  r^te  facias,  Phaddrome,  auscultds  milii, 

Atqne  istam  extnrliea  &l  animo  aegritddinem. 

Pav^,  parasitus  quia  non  rediit  Cdrial  10 

Aff^rre  argentam  cr^do:  nam  si  n6n  ferat, 

TormAto  non  retin^ri  potait  f^rreo, 

Qnin  rdciperet  se  line  ^sum  ad  praesepfro  suam. 

Cm  Qois  hie  ^t,  qui  loquitur?   Pa.  Qudiam  Tocem  ego  aAdiol 

Ca.  Bstne  Iiic  Palinurus  Pha^dromil   Pa.  Qui  h!c  isi  liomo  15 

Com  cdniativo  ventre  atque  oculis  hdrbeisi 

De  fdnna  novi;  d^  colore  n6n  queo 

NoTiaae.   lamiam  n6?i:  leno  est  Cdppadox. 


as.  Uberalem  liberem.  Paronomasia, 
plwaaaiaaque;  nberem,  llberamqae  red- 

5^  Iliac  9erbo  vindkkm  para,  I.  e. 
VI IIM ,  f«ad  ate  If .  aaiim  ijm.  m  me 
▼tieaa)  poaala  coaaiiaal,  liiiliiUM  fara, 
b.  a.  nbera  na.  Mm  aiadfafa  arai 
vlffiia  pradoila,  ««a  fat  aarvaa  taage- 
Mv,  ttbar  iebat.  Btiat.  flat.  S,  7, 
76L   AM.  iHae  verbo  et.  Haat  a^  1,  57. 

67.  flia  rogiiti^  ae.  quando  me  sis 
leviaaraa.  —  pervinea$^  se.  qaemvls 
ansB  emiorem;  sea:  eflllclas. 

56.  pmicre  largltails  slgnlflcaUonem  ba- 
bel. Cf.  Anph.  Ill,  2,  49.  pulcreplenam. 
Asl*  illy  1|  6.  iVegue  ligna  ego  uequam 
gemtimm  praeberi  vidi  puleriue. 

jier.  it.  Sc,  1.  Progredltar  leno  Cap- 
paaez  ex  Aeaealapll  fano,  conqoerliur- 
f«e  ae  valeiadlne  qua  affeeias  sit.  Pro- 


gredltar Hem  ex  PbaedromI  domo  Pall- 
noras,  Intas  adbac  cam  bero  soo  coUo- 
qaens,  eamqae  consolans  de  parasite  ex 
Caria  redllaro.  Alloqaitur  lenonem,  qal 
somnlam  el  est  narratarus ,  qaod  babaerll 
In  fano,  Id  at  sibi  conllclat. 

4.  Valetudoj  L  e.  sanltaa  corporis. 
Ia6or,  dolor,  novog. 

5.  liene  sc.  tomldo,  Inflato,  nlmis 
magno. 

12.  tormento  ferreoy  I.  e.  catena 
ferrea. 

18.  notb.  Qtfin  reeipiai  te. 

16.  conlativo,  I.  e.  magno,  lorgldo 
ventre.  Conlatlvam  Festas  all  esse.  In 
qaem  omnia  edulla  conferantor,  at  con- 
lativa  eoena.  In  qaam  omnes  convlvae 
saa  pro  parte  clbos  conferani.  —  oettlie 
kerheUy  virldlbas,  Inridls. 


CURCULIO. 


CoDgT^diar.    Ca.  Sake,  Pilioure.   P4.  O  tcelehfaa  ctpnt, 
SalT^to.    Qaid  a^isl    Ca.  Vi'to.   P^.  Nempe,  at  d^ous  et.  M 
Sed  quid  tibi  esti    Cf.  U^n  oecat,  reD^  dolent, 
Pulmdnes  distrahuntury  cruciatur  iecur. 
Radices  cordis  p^reunt,  hirae  omniFs  dolent. 
Pji.  Turn  te  i^iur  morbus  i^itat  hepatirios. 

Cj.  Li^n  dierectust    Pj.  Ambuia:  id  iieoi  dpiamoiii  esL  S5 
Cji.  Facile  6^1  misemm  irriddre.    P^.  Quin  to  aliqodi  dies 
Perdura,  dum  intestina  exputesclint  tibi, 
MuDC,  dum  salsura  sit  booa  est    Si  id  f^ris. 
Venire  poteris  fntestinis  Tilius. 

Oa.  AuKr  istaec,  quaeso,  atque  h6c  responde,  qudd  ro^o.  30 

Potin'  c6niecturam  ficere,  si  narrem  tibi, 

Hac  n6cte  quod  e^o  sdmniavi  ddrmiensi 

Pa.  Yah,  86ius  hie  homo  est,  qui  sciat  divinitas. 

Quin  c6niectore8  A  me  consilium  petunt. 

Quod  dis  respondi,  ei  6mnes  stant  sent^ntii.  Si 


ACTUS  11.    SCENA  H. 

COCUS.    CAPPADOX.    PALllSVRUS.  PHAEDROMUS. 

Co.  Palinure,  quid  stas?  qnfn  depromuntdr  mihi. 
Quae  opus  sunt,  parasito  ut  sft  paratom  prindiom,^ 
'  Quom  Tc^niat?    Pa.  Mane  sis,  dum  hni'c  coniicio  sdmninm. 
Co.  Tute  ipse,  si  quid  sdmniasti,  ad  m^  refers. 
Pa.  Fate6r!  Co.  Abi,  deprome!  Pa.  A^e,  tu  interea  hole  admniom  5 
Narri:  raeliorem,  quam  ^§0  sum,  suppond  tibi: 
Nam  qu6d  scio,  omne  ex  hdc  scio.   Ca,  Operam  ut  ddt.  Pa.  Dibit. 
Ca.  Facit  hie,  quod  pauci,  ut  sft  magistrod  dbsequens. 


22.  Radices  cordis,  quae  sunt  ipsi 
pulinones.  —  hirae  sunf  intesiina,  teste 
Nonio.  —  Hos  autem  duo  versus  trans- 
posuit  inter  so  Bothius.  Idem  sequeniia 
collocavit,  ut  nos,  ex  Acid,  senientla. 
Nam  in  vulg.  et  vett.  v.  95.  legiiur  post 
29.  Sed  turn  non  perspicitur,  quare  di- 
cat  leno  :  Facile  est  miserum  inridere. 
Id  autem  iam  liquet;  iussii  enim  Palinu- 
rus  eum  amhulare;  quod  difficillimum  est 
lienoMO  aul  hepatario. 

25.  dierectust,  tumidus,  largidus.  Vett. 
diruptusi. 

27.  Hoc  vull:  Exspecta  adhuc  aliquot 
dies.  Spero  enim,  le  turn  iia  fuiurum 
esse  putridum,  ut,  si  macteris,  intesiina 
plane  slnt  ablicienda,  nec  roacerari  que- 
ant,  tuque  igilur  vilior  veneas.  Nunc 
enim  si  mactere,  forsitan  adhuc  sal  bona 
futura  est  salsura,  b.  e.  sal  bona  sal- 
sanienta  ex  te  confieri  poteruni.  —  Pro 
exputcscunt  Lamb,  malit  ex  libris:  ex- 
putre«cunt.  —  El  vulg.  et  veil,  post 


putescunt  tibi  habeDl  ponctam,  post  boat 
est  comma. 

30.  Aufer  istaec^  ut  Ant.  IV,  4»  11. 
aufer  cavillam,  Sensos:  noli  iocari;  sfi 
sis  odiosus. 

33.  hie  homo,  i.  e.  ego,  Paliooro^ 

Act.  ii.  Sc.  II.  Coquas  prodii  ex 
aedibos  Phaedraail,  apparatarna  coesaa 
rediiuro  CnrcuUonl,  rogarque  Palinoma, 
ut  praebeat  albl,  quae  opus  sini  ad  prao- 
dium.  Igitor  introH  Palinurus.  Coqau 
autem  eonlicil  lenoni  somniom.  Interio 
consplclant  advenleniem  ex  Caria  part- 
aiium.  Igilur  evocat  Phaedromum  Pali* 
nurus;  secedunt  pauUum,  el  exspectaai 
adcurrentem  Curculionem. 

7.  Operam  vt  det.  Lambinof  mp- 
pleri  iubet:  videat,  ut  del  operam.  Fer- 
siian  rectius:  cura  at  del  operas.  Si- 
miliier  ut  nullo  praemisso  verbo  Sticb.  1, 
2,  49.  Poen.  4,  2,  90.  Ceterom  iocos 
obscenus  subest  verbo  c/arc,  quod  est: 
se  praebere  alicuL 


/ 


Actus  IL   Sgbka  II.  821 

Da  mi  igitor  operam.    Co.  Tdmetsi  non  Dovf,  dabo. 

Cj.  Hac  Ddcle  io  somiiis  Tfsus  sum  Tid^rier  10 

Proci&l  sedere  Uoge  a  me  Aesculdpium, 

Neque  euro  id  me  adire  n^qiie  me  magni  pdodere 

Vis^*  'at.    Co.  Item  alios  d^os  facturos  scilicet: 

Sane  illi  inter  se  cdngrnont  concdrditer. 

Nihil       miraodum,  mdlius  si  nihil  sit  tibi.  15 

Namqne  incubare  sitius  te  fuerit  lovi. 

Qui  tibi  auxilium  in  idreiursndd  fuit. 

Co.  Siqnidem  incubare  Tdlint,  qui  perinriverint, 

Locus  ndn  praeberi  pdtis  est  in  Capitdlio. 

Co.  Hoc  dnimum  advorte:  pdcero  ab  Aesculdpio  28 

Petss:  ne  forte  tibi  ^veniat  magntim  malum. 

Quod  in  quiete  tibi  portentum  est.    Ca.  B<^ne  fscis. 

Ibo  atque  orabo.    Co.  Quad  res  msle  vortdt  tibi! 

Pa.  Proh  di  immortaies,  qndm  conspiciol  qui  iiiic  esti 

Estne  hie  parasitns,  qui  missus  est  in  Cdriami  25 

Heus,  ^xi,  Phaedrome,  dxi,  exi:  exi,  inquaro,  dcius! 

Ph.  Qui  istic  clsmorem  tdllis?   Pa.  ParasitAm  tuom 

Vided  currentem,  dlum,  usque  in  plstea  i&Uima. 

Hinc  atkscultemus,  quid  agat.   Ph.  Sane  ct^nsco. 


ACTUS  II.   SCENA  III. 

CVRCVUO.    PHABDROMVS.  PjiLlNURVS. 
Co.  IMte  Tiam,  noti  itque  igooti,  diiro  ego  hie  offlcidm  meum 


9.  non  nwi,  qaale  all  tuam  sonmiam. 
Nam  lenonen  novlt. 

10.  9Uu$  $um  viderier.  Sic  veil, 
valf.  et  BoilM  el  odd.  Pall,  pro  qao  la- 
■en  Lamblmis  ez  obscurls  codicum 
▼esilglla  repooll :  vim$  t tim  iuerier,  qata 
UM  feni  neqaeat.  Verom  dictlo  recte 
ksM  el  aollia  est  adhlberi  in  hia. 
f'ifM  flmR,  et  ham  mir  oor,  viderier^ 
mtB  9ehiene  At^^fcuh^p  «iCr  t'r  Suer. 
Calia*  ftO.  Pela^i  ^rmnrlim  f^tcciem  cot- 
trnqmrntiem  tecum  viitere  viius  esU  Et 
cf.  liidleani  y.  yims  $um.  PJytarcb. 
PMp.  68. 

19.  viMfi.  Abvwiai  Hoc  ai  pii^ce- 
iMila,  qoae  pioba  «lA|gMflM||llP 
ctm  panaa  ad  peniferfl^ni^PRorri* 
fitar  laeaa,  al  emendea:  riaum  etC,  at 
UadC  Bolhlaa;  neqae  omnlno  versus  13 
et  14  com  hoc  onnl  loco  congruunt. 
turn  la  aeqq.  ait,  lovem  potlas  adean- 
ana  el  fuisae.  Qol  autem  hoc  poleat 
ssadere,  poatqiiam  dixii,  ilem  aUoa  qao- 
fM  deoa  faciaroa?  Igitur  aubleatae  ildel 
aimiqae  veraom  ease  apparel. 

15.  flielMif  ai  nihil  $ii  tibi,  aappl. 


qaonlai»,'at  ala,  Aeacolaplaa  a  lemet 
aversos  aedit. 

16.  Namque  I.  e.  q.  Igiiar,  Itaqoe. 

17.  Veil,  com  Pall.  auxHio.  Valg. 
cam  V.  C.  auxilium.  Ad  aensom  aup- 
plendum:  eo  qiiod  aaepe  per  lovem 
iaraati  periariam,  Idqae  Impane. 

23.  Ibo  atque  orabo,  Qaiboa  diclla, 
abii  leno,  an  domam,  an  In  aedem 
AescolapU,  incertom.  8ed  posierlaa 
verisimilioa. 

24.  Redlt  Pallnoroa  ex  dome.  Celenim 
Lamblnoa  mailt  baec  iribol  eldem  coqoo. 
Sed  tamen  Intereat  Palin.  acenae  aeqoeoll. 

25.  To  hie  deeal  in  mpils. 

26.  Heu9  exi.  Ph.  Sic  bono  vetf.  — 
Vulg.  HeuSy  Phaedrome. 

27.  Qui*  i9(ic,  1.  e.  Car  latic  clamo- 
rem  tollis? 

28.  Video  currentem.  Sic  veil,  et 
Bolb.  ex  codd.  —  Vulg.  occurrentem 
cum  V.  C.  et  PaU. 

j4ct.  I!,  Sc,  III,  Accorrit  Curculio 
et  viam  aibi  servorum  acorrarumqoe  more 
fieri  iubet.  AUoquitnr  eom  Pbaedromua. 
Qaeritttf  Cure,  laaalludinem,  famem,  alilm. 

21 


GUECDLia 


Fido!  r«glte  owA,  aUte,  al  M  ite  MeMlta, 
Ni  queai  !■  corso  cipttuai  cnUto  aal  _ 
(u  none  nibiUi,  pr6pcn^al  calera  MMmm 
Nfe  quisqmn  alt  Ite  apulanlas,  qof  ad  abaiatat  te  via, 
K4c  alrategua,       tyraaana  qaiaqai 
N^e  demarchus,       comarcliaB,  ntfa  coai  taala  gMria, 
Quia  cadal,  qata  cipiia  abtal  la  via  da  ateltal 
Turn  foU  Graeci  [^Uiaii,  cipita  operta  qal  iaiMaBi, 
Qoi  facedoBi  safMrdaatl  edn  Ukrii,  am  apdrtaliai 
CdnatanI,  caDfertot  ■cnDonaa  inter  acaa  dripataa$ 
dbitant,  obsbl^t,  Incedeat  ciai  aaia  aaatdamai 
^ads  iemper  rideia  hibaataa  diaa  la 
libl  quid  aubripadra  operta  aipttala; 
Triatea  atqae  ebrlali  iaaadaat   Bda  age  at  affdMera, 
l&x  ttDoquoqoa  edn»  exeatiaa  erdpttaai  palaatdrloHU 
Tom  lati,  qui  ladtel  datatfaa  adrri  aaamnn  fa  Wa, 

datorea  dt  factorea  dflMMM  aabdaa  aib  aalnai. 
Prof  ode  ae  deaii  contlnaaBt,  ▼ftaal  lafortiaial 
Ph.  Rdcte  hie  moaatrat,  at  imperare  pdaalt    Naaa  tie 

▼Jgat, 


Promiltaiit  1111  omnia  benlgM.  Doalqae 
■arrat,  ae  Ban  qoiiem  araentim,  aed 
aanolam  afferre,  qaeai  abatolerit  aiUliI, 
qol  aniaili  a  lenone  Ptanoalaai  bae  eaa- 

dlilona,  nl,  qui  afrerrat  laballaa  Ufa 
analo  abalanalaa  ad  Lyaaaaai  itafaia- 
lam,  ab  ea  argeBCaai  aaremt,  af  pra 
aa  ab  laaaaa  paaUaai  abdaaaral.  Krga 

lairoaom,  ail  labellaa  eaaipananl. 
1.  Vulg.  at  vail.  Daie  viam  muhi^ 

noti  elc. 

4.  Bolb.  ex  Langg.  el  propera. 

5.  Nee  quUquam.  Veil.  Ne  quie^ 
quametf  at  V.  C.  el  Pall. 

8.  capi'la  ttfloi,  b.  e.  la  capal  cadal, 
procidai.  Cf.  Capt.  IV,  2,  13.  Nam  qui 
obititerity  ore  eieteL  —  m  via  tie  te- 
wUta.  Nolaa  eat  locaa  la  Pbaedro  III. 
prol.  *S9.  Ego  porro  illius  eemita  feei 
viam,  Hlnc  foriasse  Lamblnua  credit, 
bla  aignifieara  Curculloaen,  ex  via  fa- 
ctam  eaae  aenitam  prae  maliiiadiae  bo- 
Bilaam  occurrentiuai.  Perperam,  at  pala. 
Nam  lemlta  eat  ea  para  viae,  in  qua 
quia  currll.  De  bac  IgUor  deiruaaa,  al- 
alet  caplie  In  lallore  via. 

9.  palliati.  Mam  palllam  Graecorum, 
Dt  toga  Ilomanorum.  InielUguntar  autem 
parasitl.  —  capite  operto^  palllo  super 
caput  iniecto,  ne  agnoscantnr. 

10.  Vulg.  et  vett.  euffarcinati^  1.  e. 
ODiisti,  ferenlea  aliquld.  Cf.  Ter.  Andr. 
IV,  4,  31.  lianblaua  lamen  nalit:  tub- 
eareinati,  Sportuld  est  corbia,  qua 
deferebantur  cibi ,  ab  allquo  done  aecepti ; 
delude  Ull  Ipai  dbl,  a  dlvlilbua  dall  pau- 


pailoribaa.   UMt,  aj 
aoaa  aaalaaUaa,  qolbaa  ilttaila  Medtil. 
Cf.  Pafa.  Ill,  1,  aa.  Likrwmm 

tiki  iada  mse^Oi  iigL 
11.  drapalat,  Wdvl,  aanri, 


aUaaiaaaaa  aaavlvaa* 

18.  Van.  at  valf.  tftaalaa. 
Una  aaMidaTll:  luftaalaa,  L  a. 

gaadeniea. 

14.  M^r^aere,  aactt  aaat  a  dliiti«i 
aal  lurlo.   Cf.  v.  9. 

15.  Mala  Bolb.  pra  Micadiial  aoikl 
ahecedumt^  e  aanleclura.  Iriffet,  acvcft 
froBle,  at  vldaaator  pbiloaapbL 

16.  Vaii.  exeuiiam.  PaU.  ekkm^ 
Vulg.  at  V.  C.  amoai.  —  pdcstenaai 
poleniaai^  oleaiam.  Kaai  palaeia 
axaecoruai ,  nil  pala  BovMitauk  da- 
rum  dolBisdttai ,  bia  ayUabam  pa  piadid 
cL  la  Ida  pomL 

IT.  qut  ttiduntdalatim^  aa.  pBa.  acrw 
acnrratifm^  ^orvt  lipiKilnnm  lapMofh 
urbAntiruiUt  oUAiorum.  rfaloCMi,  L  •> 
pllMm  dft  manu  In  oianufu  Udaatea.  ic' 
qUaaiam  IneMU  In  verbum  dora,  ibacM 
■am  Inferl  locam.  datoret  mIb 
qol  aeae  praebeni,  /acCaraa,  qal  pa»- 
dlcaal.  ' 

18.  tab  aottiai,  aab  aalaam  aea  fltt- 
lam  pedla.   Cf.  lad.  aakum. 

19.  tn/orfamo.  Vau.  n^arfaala,  a 
et  earner,  et  V.  C.  com  PalL  el  Laak^ 
Sed  Boatr.  valg.  at  AeM.  ex  aniiqii 

NBA  miora  liMaiaaai  aaBUn- 


Actus  IL   Scbna  III.  S2S 

^to  Dune  •erritium  &t   Profecto  mddus  haberi  060  potest. 
Cu.  Jicqate  est,  qoi  rnlhi  commoDstret  Plnidroniuni,  geni^m  meaml 
!la  res  •ubita  est:  c^leriter  mi  hoc  hdmlis  coDTcnto  ^st  opus. 
Pj.  T4  ille  qaaerit.    Pa.  Qnfd,  si  adeamus?    Heiis,  Ciircuiio, 

td  Tolol 

Cu.  Qofa  Tocatl  quia  ndminat  met  Pa.  Qui  te  conveDtiim  cupit.  25 
Ctf.  HaAd  magis  capis,  qiiam  4go  te  cupio.  Pm.  6  mea  opportdaitas, 
Cdrculio  exoptite,  saivei    Co.  SAirel    Ph.  Saivom  gai&deo 
Te  id  venire  I    Cddo  taam  milii  ddxtram!    Ubi  simt  spds  meael 
^loquere,  obsecro,  bdrcie!    Cu.  Eloquere,  te  dbsecro,  hercie,  ubi 

sAnt  meael 

Pm.  Quid  tibi  esil   Co.  Tenebrae  dboriuutar,  gdoua  iuedia  sdo- 

cidunt.  80 

Pb.  Usdtudiiie  hdrcle^  credo.    Cu.  Ratine,  retiue  me,  dbsecro! 

Pb.  Vide,  ut  expallniti  datin'  Isti  sdlam,  ubi  adsiddt,  cito, 

l£t  aqualem  cam  aquil  properatio'  dciual   Cu.  Animd  male  est. 

Pb.  Yin*  aqaami    Cu.  Si  fnfkstuienta  est,  da,  dbsecro,  hercie: 

obsdrbeam. 

Pi7.  Vad  capiti  tool    Cu.  Obsecro  hercie,  ficite,  vcDtum  ut  gaili- 

deam.  85 

Pb.  Mixnme.    Cu.  Quid  facitis,  quaesol   Pa.  Vdutum.    Cu.  Nolo 

equid^m  mihi 

Fieri  rentuldm.   Ph.  Quid  igiturl  Cu.  l^isse,  ut  ventum  gaudeam. 
Pb.  lApiter  te  dique  perdaot!    Cu.  Pdrii,  prospidd  parum; 
6«  amamm  babeo,  ddotis  plenos;  iippiuDt  fauces  fame; 
(ta  cibi  Tadvitate  vdnio  laais  Idctibus.  40 
Pb.  lin  edea  aliqoid.    Cu.  Ndlo  hercie  aliqnid;  cdrtum,  quam 

aliquid,  miTolo. 

Pb.  (mo  si  scids,  reliquiae  quad  slot  ....    Cu.  Scire  uimis  lubet, 
iDbi  aieiit:  nam  iliis  coufentis  sine  opus  est  meis  ddntibus. 
Pb.  Pdrnam,  abdomen,  admen  sueris,  gidndinm.     Cu.  Ain^l  tu 

dmnia  liaec 

Hot  at  cAMrei  earn  dativo.  Sle  Cas.  II,      31.  fi  fru$tulenla  est,  b.  e.  hI  insant 
Mb  kuk  9€rko  viUUo.  frusta  earBlam.    Al.  1.  $i  iurulenia  ett, 

Ml  d  imf9rar%  powtU.   Coaiancllo  m   quod  melius  convenll  aeq.  obierbtamy 
aaofo  L     q.  mu.    Honalrat,  an  passU  Int.  clltaria  Uqnida. 
iaiptrart.   Bine  naa  aat,  fasd  BMeinr:      So.  I  ae  eapiti  fvo/,  exclamaflo  sa- 
ps im/mran  poat«,  al  IMI  BslfelBs,  ant  lila  In  facatUa,  parlnda  at  In  seqq.  In- 
impMrmn^  vl  eenael  htmt$.  Bml9  auten  piUr  te  dique  perdani.  —  facile  ven- 


U  «•  f.  palcra.  turn  iif  gaudeam^  h.  e.  facile  at 

SI*  Bm  mmme  fcrMllma  mit  Ma  nnac   deam ,  me  vaniaae. 
tmmi  sanrl  Inperloal,  pfaeaeea.  -  wutdue      37.  vett.  et  volg.    Quid  igitur  vie? 


memo  lUla  potest  nodenirl.  Quod  si   reiinere  mails,    lege:  FieH 

K  slaUni  Ecqmie  hie  eO.  ventum. 

9%.  liMndnm  In  yeti  acrlM  Ciiriralio,  3^  ^^^^^^^  ^  ^^^^    Omarum  haheo, 

yar  g  naram,  et  Hie  ei  in  rellqato  locia,  ^^^^  ^j^j 

^Saf^^thlna  ax  Caelf.  la   o6«eefo,  ^o^^^'          Inteaiina,   at  expl. 

&arafa,  mbi  $unt  meael    Nam  in  volg.  Nonius,  qui  el  habei  texu,  quum  veil. 

•I  ran.  hie  deaidermnr  *frc/e;  quod  ^^heeiiX  fassit. 

at  folcal  oailttl,  Ita  ut  ne  eUdatur  44.   Vett.   Vemam^   abdomen^  $ui» 

J.  gUmdium.    Vulg.  Pemasi,  abdomen, 

Valg.  at  veil.  Fi'dea*  nf  cjrp.  rames,  avlt  glandium.    fluerla,  metro 


su  ccmcDLia 

Id  caniariA  forlme  dteta.   Pa.  Im  Ib  UadlMi  « 
l)at^  tibi  raBt  Mrite^dgMqnui  wdam  Ymtaris.   Ckr.  Vila, 
me  ludu.   jRv.  fld^Pb  uiaUt,  qnte  cg»  sm,  aft  cg»  hul 

nfalior. 

S^d  quo  te  mid,  nihilo  •on  cdrtior.    Cu.  Nihil  itUilL 
Pb.  Pdrdidistt  me!   Cu.  ln?eaire  pdsrim,  tl  mi  •peiim  dtUt. 
PdttqouB  tuo  iimd  profectot  tdm,  perfeal  to  CAilami  '  M 

Vfdeo  loom  tadAlem;  argenli  rdgo  nil  facial  cdplaai. 
Scfrca,  Telle  gWLllam  toam:  ndlult  firaatririer, 
tii  decet  Telle  Mmlaem  amicnm  amieo,  alma  opltaldrlCT: 
R^pondit  mihl  pa^cIa  Terbia,  dtqoe  adea  ilddlter, 
Qntfd  Ubi  eat,  Mm  albl  eaae,  migaam  aig|i|ll  laaplam.  K 
Pa.  P^rdia  me  tula  dictia!   Cu.  Ima  atfirt  at  aanratdm  valo. 
Pdatqaam  mihl  retpdnaom  eat,  abeo  ab  Ilia  maaatua  Ad  Ibram, 
MM  lila  fruatra  ddTenitae.   Fdria  adapldo  mflitam; 
Aggredlar  homlndm,  talata  adT^deaa.   Salfa,  ioqatt  niU« 
PHndlt  dexterim,  aedadt,  rdgat,  qaid  veaiam  CAriani.  M 
Dice,  me  illo  adfdnitae  aolml  caisa.   Ibl.me  lotdrragat, 
ticquem  in  Epidaard  trapeaitdm  Lycaaem  adTerimt 
Dice,  me  aoWtte.  —  Quid  leadnem  Cappadocemt  —  Adnaa 
VfoitaMe.   S^d  quid  eum  Tial  —  Quia  de  ilia  ami  Tirginem 
THginta  minfi,  yealem,  anram.    Et  pre  lib  decern  caacceddnt 

minae.  — 

DMiitl  tu  arfeatumt  inquam.  —  Imo  ipad  trapaalUUn  aitum  est 

fllum,  quern  dizi,  Lyconem;  atque  dl  BModaTi,  qol  dnola 

Mda  tabeilaa  dbiigoatai  dttalltaet,  dt  daret 

6peram,  ot  mnllerem  d  ieaane  com  adra  et  Yeata  abddaarel. 

Pdttqnam  hoc  mihl  oarriylt,  abea  ab  ilia;  reTocat  me  daea,  W 

Vdcat  ad  coenam;  r^ligio  full:  d^negare  adlol. 

Qufd,  si  adeamut,  d^cumbamuil  foquit.    Contllidm  placet. 

N^que  diem  decet       morari,  n<!que  nocti  nocdrier. 


Boadente,  reposuU  Bolhios.  Glandium 
est  lugulum  suls. 

48.  Sed  quo  ie  mi$i.  Sic  omnes  edd. 
—  Both,  quod, 

49.  invenire  passim y  sc.  te,  qooniam 
dizerat:  perdiiisii.  Lamblnos  tamen 
aopplet:  argentam.   Idem  legit  daiii. 

68.  Me  Ulo  frustra  dioenUst.  Sic 
vett.  —  Vulg.  Me  iUo  fr.  advcni$9€y  ml 
V.  C.  et  Pall.   El  cf.  vs.  61. 

63.  Sic  vett.  —  Vulg.  lAfconem  ira- 
pezitam, 

64.  vf tf fatte,  crebro  vldlsse.  Cf.  Pers. 
1,  1,  90.   Ep.  4,  I,  16.  28. 

65.  decern  monosyllabam,  all  Trac.  2, 
4,  22.  et  5,  21.  Merc.  V,  2,  6.  — 
aurum,  ornaium  ex  aoro.  —  pro 

sc.  pro  vesie,  auro.  coaeeeduni  con- 
tracle  leg.  Cf.  Most.  3,  2,  145.  Cas. 
8,  I,  4. 

66.  Dedisti  bic,  ot  et  alibi  (cf.  Men. 
IV,     15.    Baccta.  IVy  3,  50.3  doabua 


syllabis  pronandandan  qual 
Neqoaqaam  eala  prtes  pataat  pceiicL  i 
Igltur  In  seqq.  aal  legaadaM  tmUj  ^ 
aaepe,  aaft  inquam  €g9^  ami  Btqae  m- 
quam  elideadoiB,   ntqmm   hma.  Ca*' 
poaterloa  praaformdan  daeo. 

68.  Baiataa  ax  aadd.  at  aai.  taMst. 
Aft  veil,  at  vale.  TmhmUu.    im  am 
veil.  Ui  flivUaraai  Kla  a  laMM  etm 
OMra  H  oetfe  mhdmetnt.  Baa  alia 
la  valf.  el  V.  G.  at  PaU. 

72.  Valg.  at  veil.  Qiiiil  at  cdaaW 
me  deetimbamuM?  hmmMnmm  laaica  ha 
legit  In  Botia:  a6aaaiiia,  ac.  tfamai  i' 
me,  qaod  recepit  Bottilaa*  Bfa  laM 
dabliavi.  Nam  quid  obatat  qaia  sar 
pleaa:  si  adeamaa  aiaUm  daaiui  maaaf 
ITie  wemn  wir  gUiek  Am  a^nia*"' 

73.  Neqme  diem  cTeeaC  me  mnrmn,  L 
e.  non  decel  me  mararif  qala  aia  adfese, 
slqoidem  Ita  via,  coenemoa;  iiefaa  aedi 
deect  moeeri,  Daplex  ais  miikmm9 


Actus  III. 


6fiinU  res  ptiiU  est,  et  nos,  qafbas  paratum  est,  ddsamns. 
Pdstqusm  coenati  dtque  adpoti,  tdlos  pMAf        in  manum;  75 
Pr6?o€at  me  in  dleam,  ui  ego  itidain.   l^pl  pdilium; 
llle  suom  anuium  dpposivit,  foTocat  PianMam. 
P/r.  Mdosne  amoresl  Ca.  Tace  parumper.  Idcit  volturios  qudtuor. 
TAlos  arripio,  ioToco  almam  m^am  Dutricem.    Me  H^rcule, 
Ucto  basilic^m;  propfno  rndgnum  poclum;  ille  ^bibit,  80 
CApat  deponit,  cdndormiacit;  ^^o  ei  subduco  dnulum, 
D^daco  pedds  de  iecto  cMm,  De  miles  s^ntiat; 
Rd^nt  me  seiri,  qii6  eam;  me  jdico  ire,  quo  saluH  solent; 
6stium  ubi  coDsp^xi,  eiinde  me  iiiico  protindm  dedi. 
P/r.  La6do.    Cu.  Laudatd,  quando  iiiud,  qu6d  cupis,  eff^cero.  85 
Edmas  nuDC  intro,  tt  tabeilas  cdnsignemiis.    Ph.  Ndn  moror. 
Ci7.  Atqne  aiiquid  prius  6btrudamu8,  pdrnam,  sumen,  glAndium. 
Ha^c  suDt  Tentri  sUbiiimenta,  pdne  et  assa  bi&buia, 
Pdculum  ^nde,  aula  magna:  ut  sdtis  consilia  stippetaut. 
Td  tabeilas  cdnsiguato;  hie  ministrabit;  dgo  edam:  00 
Dicam,  quemadmod6m  conscribas.   Sdquere  me  hac  iutr6.  Pa.  Se- 

quor. 


ACTUS  in. 

LYCO.    CVRCVLIO.   PVER.  LENO. 
Ly.  Bedtus  Tideor:  sdbduxi  ratidnculam, 


temmum,  vel  at  sit:  aec  coenam  proferri 
Ml  BaHam  Boeteni;  vel:  nee  obnIU,  quin 
■•€ta,  «l  iobeas,  coenem  tecnm.  Sed 
prin  prokat  onlce  Lamblnos.  Aique  coe  • 
■atanl  velem  aub  ^'esperam.  Hoe  Igllur 
liel  tempua  ezpilmere  volt  Curcnllo. 

78.  voUurioB.  Voltarlnm  lactam  eun- 
Imn  credont  ease  com  eane  aoi  canleola, 
lol  erat  taifellelsalqias.  lollos  PoUox  IX, 
r.  xol  t6  lihf  fiovdda  dtjlovp,  xorXsc- 
nu  vvmv.    leclt  igiior  qoatuor  anltates. 

T9.  Htreulem.  Sle  valg.  —  Veil. 
Hermm^  lamqaam  deam  praesidem  bere* 
Ikalaai.  Bed  noaplam  ea  aliaa  dicitor 
■■iriz  paraalioroin.  Volgatae  aatem  le- 
ntoMBi  el  iBlerpanclloneni  faMptam  esse, 
wtmm  aaa  vldet.  Naa  qao  tara  Hercalea 
^•test  vaearl  aotrlx?  delude  paraalioram 
■«irlz?  Boraai  enlm  natrix  poilua  Sa- 
.wluui,  proat  ErgaaUaa  alt  Capt.  IV,  2, 
17.  ita  Me  amabit  §ancia  Saturita$ 
Mc  llaqae  hane  Ipsam  sappleverant  hie 
Uk  Mtrieem,  et  Herculem  lonzere  cam 
99%.  hoBiUcunij  at  Hercules  basilicas  es- 
9m%  lactos  fellx.  Consentlo  lo  suppienda 
Saiafliate,  qoam  hie  non  nomlaai  para- 
lilM,  pariter  ac  sopra  vs.  47.  Phaedro- 
Ma  poeUam  non  nominavlt.  Qoin  aalem 
HtrcuUm  cam  hoBilicum  langi  pease 
iiaiMB,  dao  obatant:  primuffl  meuam; 


dehide  qaod  nasplam  alias  occarril  lactas 
HereuUt  ba»ilicu$.  Ceteram  aptam  hale 
loco  videlor,  lerl  exciamaUonem  Her- 
ctt/e,  qaod  Interdom  iribas  syllabis  oc- 
carrlt,  at  Rod.  I,  2,  72.  Itaqae  legerlm 
vel:  el  HertsuUy  vel:  me  liereule^  vel 
et  //ercii2es,  vel  me  Hercules.  Atqae 
hcrele  legliar  In  Pal.  6. 

80.  poclum.  Sle  Both.  —  Valg.  eft 
vett.  poculum.  Fortasse  leg.  poeulum; 
ille  6i'6il,  pro  tile  e6t6tl,  quod  valg.  et 
volt.;  at  ille  una  syUaba  proferatur. 

86.  iVon  moror.  Sic  vetl.  et  Camer. 
—  Valg.  iViim  moror?  Nam  dietlones 
Num  et  Non  persaepe  a  Ubrarlls  Inter 
ae  sunt  permutaiae. 

88.  Both,  pane,  aQXccixms^  pro  pa- 
Rtf,  qaod  habent  vetl.  Valg.  panem, 
qoam  sequantor  nominatlvi.  Sed  Ulud 
et  stabllltur  aactorllate  NonU  In  voce 
pimi's,  abl  alt,  veteres  el  neatro  genere 
pane  dizisse. 

90.  Vetl.  hie  mihi  minietrahit.  Valg. 
tamen  omlttlt  miAi',  at  et  V.  C.  el  Pilll. 

j4ct.  111.  Lyco  trapezita  prodlt  a  se, 
In  foram  Itarus,  at  emat  paerum,  all 
Ipse  alt  vs.  12.  Dam  auiem  praeterit 
aedem  AescalapU,  caplie  operto  deum 
salatat.  AUoquilur  earn  CarcuUo,  ait  se 
SuBuaanuai  ease,  aenrom  Tkerapontigonl, 


ttt  CDMCDLIO. 


Qarotaa  mtOB  mM  ail,  ^piuimm^  alkaf 

8i  r^do  ete,  qvlhui  plw  ilicai  Ml. 

81  migb  me  iBitabiuil,  id  pnetorcoi  tiflbnuB. 
Iltbdnt  httM  morra  pldriqoe  arfeBtdril, 
Dl  iliot  mllum  ptffeant,  mMuil  Bdnial, 
Pognff  rem  solTant,  d  qnls  potcal  d4rlu. 
Qui  homd  mtlare  qnadilf il  pccdBiaa,  « 
NItl  eim  Mlore  pdnil,  mtoro  4|iirlt 
Cnpio  iliqaem  cmere  ptemn,  qui  VMiiriM  . 
Nnne  mfbi  qoamlari  tent  est  pccteii*  ^ 
Cu.  Nil  ti  me  ntonini  BioHerit:  meafail  wmIo. 
Bgo  bie  effectam  Mpide  tibi  tradim.  Tace. 

Edepii  nae  ego  hie  ned  fntu  eiplefl  ptebe; 
Et  quid^m  reliqai  in  Tdoire  eellae  vnf  ' 
Dbi  rdliqalsniiii  ftfUqoiaa  recdndcraB. 
Quia  hie  ^t,  qoi  operlo  eipiCe 
Saliiatt   Attat,  qadm  qoaerebanl   Sdqaere  me. 
Simulibo,  quasi  non  ndverin.   Heua  tu!  td  Tole. 
Ly.  Uudcule,  aalve.   Cv.  Quadao,  deriddane  met 
Ly.  De  Ciclitum  proaipla  te  eaae  irbitror: 
Nam  ii  aint  unocull.   Cv.  CitapnlU  hoe  ictim  eat  mOii 
Apid  Sicyonem.   Ly.  Nim  quid  Id  refdrt  mt^ 
An  aila  quaaaa  cim  einere  etfoaaia  aietl 
Cv.  Supdratilioaua  hfc  quidem  eat:  Tera  praddleat: 


MdimiM  tplftAlai  afc  htro  mo  4ataa9  W^m,  9*  I.  Wuu  4,  1:       Jd  piai* 

ItgU  earn  Lyeo.    AeeeMi  leno.    Brg«  torrai  wffwm^  MppL  m«  rapt,  lialL 

Lyco  all,     paraiom  ad  argentoai  leaoal  9.  duHu:  ale  veu.        PaU.  alBiit 

ozliibendnm.    lUe  aatem  poal  allqaaai  —  Tolf.  eaai  V.  C.  cloruia. 

dobluilonen  com  iUo  Introlc,  at  aeclplat*  10.  Perparan  at  aea  aaaaaaaiia  liaaf- 

1.  JBeoluf,  1.  e.  ale  satla  dlvea.  posalt  liaee  Bolhhuu       Malvrc.  HaN 

2.  Lamb. mailt:  QttoiifttiiiaerM mei fftf.  laeaa  proferl  Charlaliia  Uk.  [I.  laidi. 
4.  Hoae  v.  aaelola  Incloalc  B.,  at  gramm.  azplSeatqaa  aMrtura,  taiiai  iH 


laeptom  at  uiibtqov^  Idem  lamea  leghor  at  aagre.    Alt  enlm  moMrnn 

la  omnlboa,  el  vMetor  alaamodl  aatl-  at  eifo  el  lanfe,  algaiaeara.    Oa  tadca 

ikaaia  bale  laco  eaae  coagraa.  Praeaaaa  verba  v.  GelL  X,  11.  HIM  taam  BMid 

aatem  reddo  buae  aensom  lavelvlt:  at  led  aenaaa  aaae  vldeliur:  qal  ^aaM  ca^K 

ee  aim  anima  at  reddam  allqoaada,  qoae  matara  I.  a.  aaam  prfaaaai,  qmmm  dw 

debeo,  tarn  plaa  allenl  mlia  ak,  qaam  ierl  paaalt  paeaalaai  MMelad,  bM  eiCi 

proprU.  14.  PrafMUar  Caroolla  a  Piacdiami 

5.  cam  6el2e  reeogUo.    Sle  valg.  —  aamav*  aadaai  latoa  aoaae  lataHar. 
Camer.  cam  vera  recog-jfo.    Veil,  earn  17.  Ei  ^idem  L  a.     at  laaMS. 
Pall.  Ferum  Aercie  aero  conacMere  ilU$  19.  Sle  valg.  el  valL  —  Bathlaa  uaii- 
cogiio.    Beta.  Feram  ikercie  aero  viro$  poaalt   qui  aate  ^aaculfl^ptaai,  arilt 
eonaellere  eogito^  qoae  qal  aenarlom  aacleritate.   Nea  aateai  attdeaiaai  eH. 
paaalnt  eflcere,  nea  %ideo.   Vulgaia  eat  80.  Sequer^  aia.  Ad  paeraai  kaee  aKi 
as  Oollelml  coaleclora ,  el  ex  ^'eatlgUa  qal  earn  eaailtatar.   Naaiqaaai  aalm  mA 
V.  C.  et  iiangg.,  qal  habeat:  cam  ve2le  aaleraa  la  aeenam  proaedabaat. 
rtcogitoy  In  que  lliera  a  laeom  abtlaet  25.  ZVoai  quidt  i-  a.  Qaldaam. 
llierae  6,  at  aaepe  la  cdd.  90.  aula  eum  emara,  L  a.  dae* 

6.  me  inttabunt   ale  paaalm  mffora  V^^*^   ^  Capl.  I,  1,  at. 

com  ace.  loco  dailvl;  at  Cora.  Mep.  97.  Saycritftiawta.    Cf,  Aapk.  If  ^ 

iaftore  Aatlef,   b.  a.  argera  baates.  170. 


Actus  IIL 


Nam  ilMe  catapuHae  dd  me  crebro  c^Smmeani. 

Adul^scens,  ob  rem  piiblicam  hoc  iddm  tt^  .mihi, 

Quod  insigue  habeo:  qua^io,  ne  me  inodmfai.  30 

Ly*  Licetne  fnforare,  si  fncomitiare  hai&d  lieetl 

Cu.  Non  fnforabis  m^  quidem;  Dec  mfhi  placet 

Tu6m  profecto  odque  forum  oec  cdmitium. 

Sed  h^oc,  quern  quaero,  cdmmonstrare  si  poles, 

Inibis  a  me  sdlidam  et  graodem  grdtiara.  S5 

Trap^itam  Lycdoem  quaero.   Ly.  Di'c  mihi. 

Quid  e^m  nunc  quaeris,  ai&t  quoialis.    Cu.  J^loquar. 

Ab  Thdrapontigono  Pidtagidoro  miiite. 

Ly.  Not!  ^depo!  nomen:  ndm  mihi  istoc  niSmine, 

Dnm  scribo,  expievi  tdlaa  ceras  qudtuor.  40 

Sed  quid  Lyconem  quadrisi    Cu,  Mandatdm  est  raibi, 

Ui  hds  tabelias  dd  eum  ferrem.    Ly.  Quis  tu  homo  esl 

Cu.  Libdrtus  iiiius,  quem  6mnes  Summani&m  Tocant. 

Ly.  Summdne,  sai?e.    Qui  Summanusi  fdc  sciam. 

Cu.  Quia  T^stimenta,  ubi  tfbdormivit  ^brius,  45 

Summdno:  ob  earn  rem  me  dmnes  Summani&m  Tocant 

Ly.  Alibi  te  meliust  qua^rere  hospitiiuim  tibi: 

Apud  m^  profecto  nihil  est  Summand  loci. 

Sed  Istiim,  quem  quaeris,  ^go  sum.    Cu.  Quaeso,  tdne  is  es 

Ljcd  trapezital    Ly.  ^go  sum.    Cu.  Multam  m<S  tibi  50 

Saliiktem  iussit  Thdrapontigonus  dfcere, 

Et  hds  tobellas  ddre  me  iussit.    Ly.  Mfhin'1    Cu.  Ita. 

Cape;  signum  nosce.   Ndstin'l   Ly.  Quidui  ndverim, 

Clypedtus  elephantum  ^bi  machaera  dissicitl 

Cu.  Quod  fstic  scriptum  est,  id  te  orare  ii&sserat  55 

Profi^cto  ut  faceres,  sdam  si  yelles  grdtiam. 

Ly.  Conc<!de:  inspiciam,  quid  sit  scriptum.    Cu.  Mdxume, 

Too  drbitrattt,  —  dum  auferam  abs  te  id,  qudd  peto. 


S9.  ah  rem  pMieamj  b.  e.  eb  ractom 
Bfla««tf  tt  rem  pro  repabllca  gestain,  ob 
pvMlem  aliqnod  negotlom.  Cf.  Ampb. 
I,  43.  —  ictum  ett.  Sic  Boib.  ex 
Aeiialla.  Naai  at  valg.  at  veit.  et  Caoa. 
afl  Laab.  al  cd4.  tBttia ,  nuJlo  sensu. 

80.  mcoflitliei.  lacomitiara  Fealna  all 
aaa«:  tale  eanviclaai  faeere,  pro  quo 
■•CM0O  all  In  eonliloBi  veniro. 

31.  m/orore,  aenao  obaeoono,  qaam- 
qaaai  at  a  faro  deincator,  ut  alt:  In  lua 
r«cara,  trabero.  —  pro  hand  lUei  vulg. 
at  vatL  aafi  licfi. 

SS.  nam  mihi  placet.  Sic  veil.  — 
mig.  iiaa  mihi  pL  V.  C.  et  PaU.  nee 
miki  piacesa,  ut  Botb. 

36.  Vnlg.  at  vett.  Lffeonem  quaero 
trape»iiam.  Sed  irapeaita  nnaplam  ab 
lab.  produclior. 

87.  quoiaii»y  L  e.  cuiua  (u  ea?  ac 
aanroa. 

40.  e€ra$  gaoliiar,  ob  longKadlaaan 


nlmlram  nomlnia ;  byperbola.  dum  ecribo, 
I.  e.  dum  acripsl.  V.  Indlcem  v.  prae- 
aena  pro  praelerilo. 

44.  qui  Summanua?  Cur  ilbl  nomeu 
SummanI  Impoaltum?  Summanua  propria 
Inferorum  deua.  Clc- do  dlv.  I,  10.  V. 
Indie.  Hie  iocoae  nomen  ad  paraaltnm 
(ranslatnm. 

45.  Veit.  et  vulg.  Quia  veatimenta^ 
uhi  obdbrmivi  ebriui.  Camer.  Quia  o., 
ubi  obdormivi  ibi  ebriua.  Et  ale  eilam 
Lamb,  in  texlu.  At  In  noiia  aperte  legit 
obdormivitj  ac.  aliquis,  quod  et  Seal, 
probavil,  el  Botbius  recepli.  V.  C.  eft 
Pall,  obdormivi.  —  Refertur  rea  ad  ly- 
aum  Ulttd  quod  fecit  Curcullo  In  Tbaffb-; 
ponUgono  ebrlo,  poatquam  la  obdormlerat. 
Cf.  II,  3,  81. 

64.  diseiciiy  nuUo  dubio  bic  pro  di$' 
eecat. 

67.  Maximo  concedentia  eat  In  collo- 
qaUa.   81c  Hoal.  4,  8,  17.   fit  v.  Ind. 


CDECDUO. 


SMdl  UE  pimcteato  btic  4^  tefM  farttfiprete) 
■irui  el  Teitaik  %km  tcb,  «t  CMvterit.  « 
Arg^lam  des  loitel,  haic  irfrghw* 
DM  Ifml  cor  ma  T<ab1   Clir.        dicte  lIU. 
Qpda  BAiios  qurlw  vManu  to  CiriMi 
Ex  (adUft:  Ibl  aaac  •litaaai  volt  im  airaaai 
SolMiM  fkdBadui  a  aira  FhOippca,  fwiMlal  H 
SepMapedalit,  lilctb  — aaatatiai  aait.  J* 
Xr.QaaaiobrcaiMacI  Or.  Dkaak  Qaii  aaiai  Itmm^  Fip fchgiaii, 
Sjaapte,  Anbat,  CAiai,  GralaBia,  Bjraa, 
Bhodtaai  itqae  L^daai,  ^inUmm  at  Fiiifclfciialaai, 
CeatoAraaMcUaai  at  CUariaai  Hmmmimmkm^  tS 
Ub^aaiqoa  et  anai  6aiacai  Caaleffcbrfalua, 
DimldiaBi  parteai  attiaaaai  aaqaa  <aiaiBM| 
Sob^l  folat  fatra  Tigiatl  diet. 

Ly.  Yah!   Ca.  Qafd  odraral   Lr.  Qirfa  aaiai,  la  aaraa  af  faicat 

Gaaddd,  iddeai  at  pilU  gaUlaical,  M 

Ita  a6a  polaera  aaa  iaaa  drcaodrier. 

Credo  Mrcle,  te  ette  ab  flio:  aaa  iU  aagia  Uatia. 

Ca*  Imo  ^Uam  pom,  d        dkaai.    hr.  Nihil  aMrar. 

Seqaere  bic:  te  abtolraai,  qaa  AdTealitl  gWLtfau 

Atqae  ^com  Tideo.   L€ao,  talTO.   Lm.  IM  la  aaiaat.  S 

Ur.  Qaid  hdc,  qood  ad  te  vdalol   Lm.  IMcaa,  qafd  YaUa. 

Lr.  Ari^dotum  accipiaa,  cam  fllo  mlttat  ▼frgioaai. 

Lb.  Quid,  qa6d  iurttu8  si&niY   Ly.  Qoid  id  reff&rt  taa, 

Dum  ar^^ntum  acciplail   Le.  Qof  inooet,  qaaai  ddiuvat 

Sequdnioi.    Cv.  Leoo,  dive  io  te  ail  miiii  aioral  M 


62.  Tecum  oro,  pro  7>  oro,  sollennl 
Plaoio  locntloDe.  Cf.  Asliu  8,  3,  96.  el 
lad.  V.  orare  cum  aliquo. 

70.  auTo  Philippeo.  Cf.  Tne.  V,  6. 
Hem  tibi  talentum  argenti.  PhiUppi- 
eum  e$t;  iene  iibi.  et  Baceli.  2,  2,  42. 
yam  £Moe  forlatee  auro  e$t  opu$,  P. 
Philippeo  quidem.  Verbam  coalractlm 
ffrereodam,  quasi  PhHipp'o. 

74.  Perediam  et  Perbibeeiam^  locose 
iota  nomlna,  01  1 ,  1,  77.  MulUbiba 
algaa  MOrobiba. 

TA.  Pro  Claeiiam  Lamb,  mailt  £2a- 
flofii.  Idem  Unomammiam  censet  ease 
Amazonom  terram.  Veil.  Unimammiam. 

76.  In  VQlg.  et  vett.  deest  et  ante 
wram,  Vulg.  Conterebroniam,  Vett. 
Conteredromn/am.  Both.  Conter^ro' 
miamy  idque  ezpllcat:  loees  In  qalbiia 


eonleritnr  Bromlaa,  L  e.  vkiam.  At 
AroMtiif  corripltnr.  14m  aalee  prtM 
Con terehfOMtum ^  a  CMifarstfWMi  ftctt 
anbaiantlvo. 

86.  Quid  ftoe,  fnod  md  fe  vcmt? 
Qoam  Ob  «a«aam  ezlailaum  ma  ad  t« 
venlaae?  Ben:  qiM  faclea  da  fcac  fVi 
qaam  ob  rem  ad  to  mbc  veala? 

88.  Quid  ^d  immtue  emm?  Laa- 
blnoa  anpplendam  ceaael :  mo  Paaedrsat 
eam  eaae  tradltoram.  Bed  ablaam  bK 
legitor?  Certe  nnaplam.  Igltv  ptUii 
anppl.  me  nnlll  all!  nlal  mlliil  aam  tra- 
dhuram  ant  atlaaamm.  Cf.  IV,  4,  10. 
.  89.  Qui  moael,  quuei  aduivat,  Becie 
monea.  Qui  aalem  alteram  manet,  1. 1. 
eensltlam  aoppedltai,  quasi  panteepa  est 
aloa  Aietl. 

90.  Vau.  aiora  mukL    Btia.  mm 


Actus  IV.  Scbva  L 


ACTUS  IV.   SCENA  I. 

CH0RAQV8. 

£depol  nugatdrem  lepidum  idpide  hunc  otctust  Pbaddromas. 
IlilophanUm  huoc  an  a^copbaotaiii  mi§\%  eaae  dicam,  o^acio. 
6rnameuU,  quad  iocavi,  m^tuo  ul  possim  r^cipere. 
Qudnquam  cam  iatoc  mihi  Degoti  nihil  eat:  ipsi  Phaddromo 
Crddidi;  Umen  ddaervabo.    Sdd  dum  hie  egreditiir  foras, 
Cdmmonatrabo ,  quo  in  quemque  hominem  fdciie  inveniaUa  loco, 

nimio  opere  aiUmat  operam,  ai  quem  con?entdni  Teiit, 
V^l  vitioaum  y^l  aine  Titio,  vdl  probum  Tel  fmprobum. 
Qui  periurum  c6n?enire  voll  hdminem,  mitto  in  cdmitium; 
Qui  mendacem  et  gldrioaum,  dpud  Cloacina^  aacrum. 
Diiia  damnoada  maritoa  %iib  Basilica  qua^rito. 
feidem  eruni  acorta  ^xolela,  qufque  atipularf  aolent. 
Symboiarum  cdllatorea  dpud  forum  piscdrium. 
In  foro  infimtf  boni  hominea  itque  ditea  dmbulant 


10 


mihi  tit  in  It  mora.  Pnto  vololsse 
Bcribere :  cave  mihi  in  te  mora,  Sed 
BOD  opus  Iransposltlone. 

Act,  if.  Sc.  I.  Merom  Interladium 
liaee  seena,  culas  priores  versus  ocea- 
panior  In  Jaodando  actore,  qol  Curcolio- 
■em  agebai,  rellqna  locum  habent,  a 
fabnia  Ipsa  plane  allenum,  cuius  summa 
est:  emnes,  quicumque  vel  in  foro,  vet 
ad  fomm  degant,  nlblU  esse  nequamque. 
Kmm  qui  cemmemeranlur,  omnes  fre- 
qnentaDi  fomm.  Perstrlnguniur  Igltur 
preceres,  qui  assldae  In  foro  versabantor. 

5.  Halophantam  hunc  an  etc.  Vulg. 
et  veil.  Halophantam  an  Syeophantam 
hmmo  magia  esse  dicam  nescto.  Vett. 
omliiaBt  esse.  Beth.  Malophantamy  at 
all;  colas  benesta  qoldem  dieia,  sed  a 
faetls  diserepantia,  ez  Alclato  JlaQiffymv 
11 9  4^  Lamblnos  Halophantam  deduelt 
ab  als,  cLl^g,  mare,  quia  CurcuUo  nautae 
habltum  Induertt,  uipote  marl  ex  Carta 
advectos.  Idque  verum  credo.  Nam 
ommtMM  naueUricuB  ei  alibi  obvius: 
MU.  4,  8,  16.  IV,  4,  41.  As.  I,  1,  54. 
Sjfeapkanta  Latlnis  era!  Impostor,  qol 
aim  sab  persona  alios  deciplebat.  Sic 
Trla.  IV,  9.  obi  et  Cboragus  et  elan  or- 
namenta  recorrunt. 

8.  mefMO,  sc.  ob  Ulius  fraudulenilam 
oi  auUltlam. 

6.  adteroahot  dUigentius  pauIo  eam 
aeqoar  et  observabo,  no  mlbl  aufuglat. 

6.  guo  m,  pro:  in  quo:  per  anastro- 
pheu.   Vett.  0|nliiant  facile. 

9.  Qui  poriurum  conoenire  vutt  ho- 
minem. Hoe  ordlne  In  vulg.  et  veu.; 
nee  matandom  aut  transponendum  censeo. 
Maa  In  v.  eauvenire  ultima  e  la  preaoa- 


clailone  omittenda.  Baud  paoel  enim 
sunt  loci,  In  quibus  lnflnl:lvorum  postrema 
emissa  e  InaU  pronunilanda,  Italicomm 
more,  qui  dicunt  dar  pro  dare,  far  pro 
fare  etc.  Sic  esse  cenlles  occorrit  mo- 
nosyilabom.  Ipsum  v.  convenire  v.  Epld. 
I,  1,  73  C670-  Cf.  Indie,  s.  v.  e  finale 
infinitivi  omii$um.  Boihlus  tamen:  Per- 
iurum  hominem  eonvenire  qui  oult,  — 
Comitium,  h.  e.  In  locum,  quo  conve- 
niebat  populns  Rom.  vel  ad  ellgeadoa 
maglstratus,  vel  ad  leges  lubendas  etc. 

10.  Cioacuiae.  Narrat  Lacianl.  do 
falsa  rel.  lib.  I,  cap.  90.  sub  Tatio  ro- 
pertam  esse  statuam  In  cloaca,  eamqae 
sub  Cloaclnae  nomine  saeratam.  Veneris 
est  cognomen,  quod  el  Cluaeina  scribl- 
tur,  sign,  que  lusirantem  sea  purilcan- 
lem,  quia  steterli  ejus  statua  eo  loco, 
quo  se  Romani  Sablnlque,  armls  posllls, 
lustraverint ,  myrilsque  puriflcarinl. 

1 1.  <f amnosos ,  h.  e.  qui  sua  prodlgiro(. 
True.  I,  1,  64.  —  sub  Basilica.  Sle 
fu66asilicanf  Capt.  4,  2,  86.  BaslUca 
erat  Porcia,  a  Caione  aedltlcata.  Plot. 
Cat.  min.  5.  et  Cat.  mal.  12.  LIv.  39,  44. 

12.  exofefue  est,  qui  olescere,  I.  e. 
crescere  deslU,  secundum  Festum.  efipii- 
latio  frequenilssima  erat  in  foro,  quia 
quidquid  negotU  translgebator,  stlpulando 
h.  e.  inlerrogando  ei  respondende  age- 
batur.    cr.  Bacch.  IV,  7,  40. 

13.  Symholarum  coUatores^  Tldoficet 
ad  coenas  communes.  avfipoXi^  enUm 
erat  clborum  portio,  quam  quillbet  con- 
viva  afferebat.  forum  pisearium.  Com- 
memorantur  Capt  4,  2,  34.  piscatores 
props  BaslUcam ,  Igiiur  prope  forum. 

14.  from*  Aominee  neuiiqnam  sunt  probl, 
sed:  qui  bona  posaldeni,  bead,  dlvlios, 


CDECDLIO. 


lo  Medio  propMr  GkaftlM,  Ibl  tfttMtolMrfi  miL  U 

CAoBdentet  gAmiilque  ^^mUsfoVL  rapri  Lwam, 

Qoi  iilerl  de  nfliilo  M^lflH  dlconl  coiitiMidlittB, 

Kt  qai  Ipri  nl  ImMbI  qidV^tb  rin  poitll  dfitor. 

S6b  Veteribu,  ftt  8004,  qnt  dtal  qolfHe  teeipiut  IMmiL 

Pdne  tedem  CattArb,  ibt  •uol,  nibito  qvibm  credte  mIo.  M 

In  Tatco  vleo,  ft!  snnl  hraioet,  qot  Ipri  mm  vMltnl. 

b  Veltbro      phlorra,  Td  Iftnima,  vd  hwfaptcMi, 

Ydl  qui  ipri  Toniiit,  Tel,  qui  riiif  ittvonotar,  pnAcnIp 

DIlit  danuMwte  MaiitM  dpod  LMcadliH  6ppiaBL 

EWd  interim  forAi  crepnere:  UnguM  aodeniidnM  ^  HBd.  B 


ACTUS  IV.  SCENA  O. 

CURCULIO.   CJPPJDOX.  LYCO. 

Ca.  I  iA  prae,  riifo:  ndn  qneo,  qved  pdne  am  eilt  Mffdre. 

«l  IfM  AMU  nie  dum.  Sft,  14.  Hw.  IiUmvcMIw  LmMmms  in  V«taftn  Ml, 

SM«S,S,1.  Me  at  CSifL     4^  (U.  «bI  vel  ipri  ftodral  plMwa,  vrt  taitam 

16w  ffpUr  e— bIwi.  IMm:  Cmuh  vtl  karaiploMi,  vtl  M  wSBUm  ftMiaata 

.UmIm  fomMs  teBlBM  faipoM  4kil|  Irmtaat.    Vanw  alM  ielto  d  ai  m 

gatd  drea  mmIm  firi  MMlaieffWiL  Mp«clocMi|  ft  ai  kua  aapiten*— 

le.  tiqmi  laem,  fark  GailhnB«  aal  faMrjla,  ax  va.  11.  Dalnit  aattas,  il 

Mt  la  fara,  paaiara  taapara  azalcaalBa,  ItctaiaA  mAfHmmJbw^  lagl  al  iakm 

at  OvM.  raai.  na.  ¥1.  •arMoO.    Gataran  an  nlii  lafaa,  aa 

1&  qmod  ipm.  81a  vatt.  at  Ballu  —  aliit,  pailaia  aau  la*  in  valfaia  ae- 

TUf.  pi9d  la  ia.  aaiaaaa,  lia  laawa,  at  ffajaaaa  aeriaafi 

la.  8tA  FeUrikuMf  ae.  lakanla.  aaaaaiHaa  aabaaaa  afcaoaa— ■  Mkm: 

SaaL  la  Aafaala:  hifmimm  imuitiim$  aal  paaaiaaat  aat  paatendan  aiaaaw> 

mit  pra  mfa  ilM  /alii  a  JUmio  fn  BaUtea:  aarfanl,  aal,  fvna  nliia  aal- 

Jiattfit;       FHcHbmt  a  Dnuo^  lAa-  aartaifar,  pr.  aMUaaa  la  aata:  faac 

nt  fiJUo,    Loeoa  eral  drea  lanaai  bm-  a&  a2uf  •ai&v.,  ^waa  aUi  Immicai  taft 

aian.   Slaillliar  acearrU  fii6  iVopw,  Cle.  tp^  aerfaal  at  aialcat,  nl  auM  taa- 

Orai.  Ub.  II.  «c  Varr.  «e  L.  L.  libr.  V.  proai«t  dUUt  H  MuhhalliQ  aC  tai- 

—  ibi.   Sic  vail.  Valg.  «6i.  Iiag-i o.  Cf.  Gran.  imI  A.  t  Parptcan 

20.  Poaa  aedem  CattorU.    8le  lea.  aauiia.  EtealM  f  aUI  aiU  volt  aaal.  aar- 

az  valeraai  mora,  prodacta  a  liiera.  taal?  delaia  aUaaai  faailaai  oartcrt  I. 

Tranapoaoii  B.    CoHoriB  poM  aedem.  a.  a.  pocaalam  auilara  ant  alaamaA  at- 

C^aaiorla  aotem  aedea  arac  Ipaa  quotaa  goiioai  gerara? 

la  faro.  84.  Hafau  varaaa  prlaclplan  lapdhan 
81.  IterBB  perversa  iranspoait  Belli.:  ex  v.  11,  aaara  eaai  ladaalt  Baiblas. 
Tkeeo  im  ai'co,  qaaai  In  oiaaibna  ail:  LegMar  lamea  la  oawiana  Utela.  Lea- 
la  T^fco  vieo,  Taacas  vicBs  meretricaai  eadia  Oppm  qaae  faeril,  N.  Ij.  BBcke- 
ftilt,  slae  dubie  Ipae  qaoque  prope  forum,  dam  versaai  ladlcal  et  LaaiMaaa.  Bfe 
Taacl  enim  a  Lydia  deseeod«bani ,  apud  credMerIm,  tieraios  eaae  dtlaa  tfnamaaei 
qaas  morls  eral,  al  virglnes  sibi  corpore  aiarifee,  ob  leporem  faeellae,  rlaas  re- 
daiem  qaaererent.  Cf.  CIsu  S,  20.  nevaadi  caoaa,  addlta  lamen  alia  lece 
Her.  Sat.  11,3,  228.  De  erigine  Tuaci  aul  persona,  aped  quam  lUl  praalar  Ba- 
tM  v.  LI  v.  II,  14.  In.  sllieam  aim  quaerendL 
Ml  Welahrum  Item  eral  ad  fomm.  Act.  lf\  Sc.  If.  Pradaek  GarcaOe 
M»  Fel  qui  ipti  oordml,  vel  qui  alii  Planeeiam,  mulam  la  liaa  aaeaa  peiae- 
aa&aertailar,  praefteaal.  Sic  vett  et  nam,  a  Cappadeee.  Traaslgaal  later  ee 
vnlg.  Lecna  aalem  Impedlloa.  Lamblaaa:  lene  el  trapeslia.  Garpit  ntramqae  Car- 
I  el  qui  ipii  varfoal,  vcl  qui  aliie  eub-  callo.  Abltera  deia  leaa  caaiaMadal,  at 
oartea<faf  fNrae6eaat.  Ia  neila  lamen  1.  pnellam  bene  liaelet,  niaaiqae  fai  abha 
vartemC,  at  habeal  libri;  qal  lidem  qao-  plaraaiem  aaaaalaiar.  AMt  CaraaOa  ad 
qaa  laniam  nan  amaea:  tn^oartaalar.  varaaai  88.    Lyea  kaa  aA  v.  40l  la 


Actus  IV.  Scbva  IL 


Ml 


Et  adnim  ei  Tetiein  omn^m  stiaiii  alebat,  quidqnid  haec  habdret 

Ca.  Nemo  it  iDficlaa.    Cu.  Altamen  melliaciiloiii  eat  mon^re. 

Ly,  Memento  promiiaiaae  le,  li  qafsqiwm  banc  Hberili 

Caoai  mana  adserer^t,  raihi  omne  argdntum  redditum  fri,  5 

Minia  tri|[inta.    Cj.  Mdminero;  de  istdc  quietus  ^8to: 

Ei  odQc  idem  dico.   Ly.  ^t  commemioisse  ba^c  ego  Toldm  te. 

Ca.  Memini  €i  maocapio  tibi  dabo.  Cu*  Egon'  kh  ienoDO  quidquam 

Manctipio  accipiam,  qufbus  aui  nlbiJ  ^st,  Disi  uoa  lingua, 

Qui  abi6rant,  li  quid  crdditum  est?   Alidnos  mancupdtis,  10 

Ali^noa  manumit  litis,  alidnisque  Imperdtis; 

Nec  vdbis  auctor  i&ilus  eat,  nec  vdsmet  estta  i&lli. 

itdm  genua  est  lendnium  inter  hdminea  meo  quidem  inimo, 

Ut  mi&scae,  cuilces,  cfmices,  peddsque,  pullcdsque: 

Odio  dt  malo  et  mol^tiae,  bono  lAsui  estis  nuiil^  15 

Nec  Tdbiscnm  quisquam  in  foro  frngf  consistere  aiidet: 

Qui  cdnatitit,  culpint  eum,  oonspi&ltur,  Tituperitur. 

Eum  r€m  fidemque  pdrdere,  tametsi  nil  fecit,  iiunt. 

Ly.  Edep6i  ienones  mdo  animo  noWstI,  lusce,  idplde. 

Cv.  Eodem  hdrcie  vos  pono  dt  paro:  parissumi  estis  ibus.  20 

Hi  siltem  in  occuitis  locis  prostdnt:  tos  In  foro  ipso: 

Vos  fodnore,  hi  maid  auadendo  et  itistris  iacerant  bdminea. 

Rogititlonea  pUrimas  propter  tos  popuius  scivit. 

Quae  t6s  rogataa  rtimpitis:  aiiquim  reperitis  rimam. 

Quasi  aquim  ferTentem  frigidam  esse,  Ita  t6s  putatis  Idges.  25 

Ly.  Tacuisse  mayeilem.    Ca.  Haii,  male  mediUte  maledicdx  es. 


iae  solos  relletos  Cappadox  gratolator 
aUil  de  re  bene  gesia,  et  in  fanum  Ae- 
oealopn  ablt  aopplicalom. 

9.  81c  vett.  01  Comer.  —  Volg.  omnem 
tHOfli  ette  ai'efraf,  oc.  miles.  Boili.  esse 
wkmL  Bed  ftuim  totom  elidendom,  at 
•nai  turn  ole.  NIol  malia:  Ei  aurum  et 
9€9Um  eoam  etto  otedal,  quidquid  haee 
AoAerof,  omlooo  omnem.   Both.  tuom. 

a.  ynlg.  ot  vett.  U.    Both.  tit. 

4.  Memenlo.  Haec  ad  Cappadocem 
leaoaom.  — •  liherali  eauMO^  I.  e.  ad 
vhidleaadam  eloa  libertalem,  cf.  Poen. 
y,  2,  4.  ot  Infra  V,  2;  68. 

7.  la  vulg.  et  Both,  verba  Et  eomme- 
miaAMO  etc  perperam  Carcalioni  triba- 
aatBTy  la  volt,  recto  Lyconi,  item  In 
CMor.  Verba  ipsa  B.  transponil:  Et 
volom  ego  haee  te  commeminiMse,  Vulg. 
com  V.  C.  et  Pall,  ego  haec*  Vett.  recto 
kaee  ego. 

8.  mamcupio  tibi  dabo^  promltto,  mo 
olaa  habere  dominiam,  at,  ol  forte  Ula 
oviacator,  h.  o.  ab  alio  vindicetnr  sou 
•osoratar,  ego  ovictionls  periculam  In 
mo  roclpiaai,  sine  tuo  damno. 

8L  Carcttlio  arripii  occaoionem,  qoo- 
alam  dixeral  leno:  Afemtni  oto.,  Invo- 
hoBdl  pctmum  In  looonos  tamqoam  porio- 


ro8,  delnde,  aoonlam  interloqultar  Lyco, 
ot  in  trapezitas. 

10.  pro  quo  ant  qua^  abl.  — 
oltenot,  h.  e.  qol  non  vestrl  aanl  do- 
minii,  sed  aliorom. 

11.  LIbrI  et  edd.  manumiiiUh.  Trana- 
ponit  B.  Fortasse  tamen  per  Ucentlam 
ayllaba  ma  prodocenda,  ut  reoartmimi 
Amph.  2,  2,  65.  ei  al.  multa. 

12.  ZVee  oobtt  auetor,  Auctor  I.  o.  q. 
venditor,  h.  e.  qui  rem  iure  poaaidei  ant 
acquirit.    Cf.  Epid.  3,  2,  21. 

14.  Ut  muicae  etc.  Vulg.  Vt  aiti- 
teae,  cii2icet,  pedeeque^  pvlieeeqtte. 
Vetu  add.  etmi'cof.  Tranaponendum ,  at 
fecit  B.  —  pedeique,  i.  e.  podlcnU. 

20.  ibu$  pro  t'/lie,  sc.  leoonlboo.  Mo- 
morabile  autem,  quod  hie  prima  prodo- 
eta  legitur,  at  et  Mil.  74.  Latro- 
net,  t6ttt  cftaifmerem  etipendium.  Mam 
Capt.  arg.  v.  5  corripiiur.  Item  Bad. 
proi.  73.  et  foraan  otiam  True.  Ij^Si  14» 
qoamquam  Ibl  dublum  est.  Cetoffttu  Ms 
ei  vulg.  et  vett.  iibue.  Lamb*  aMUt 
hibus  pro  his ,  at  et  Both,  et  V.  C.  cum 
Pall.  2,  8,  4. 

25.  Ex  verbis  sensas  esse  debet:  voa 
leges  parlter  non  leges  esse  ladlcatia, 
00  qol  aqnam  ferventem  non  fervenlom, 
aod  MgUUun  osso  Indiool. 


SS2 


CURCDLIO. 


Ca.  iDdlgnie  si  maledfcitnr,  maledictam  id  esse  dico; 
Ven&m  ti  dignie  dfcitur,  benedi'clam  est,  meo  qaidem  ioiao. 
Ego  miDcipem  te  nil  moror,  Dec  i^nonem  aliam  qudmqaaiii. 
Lyc6,  oumquid  Tis?    Ly.  B^ne  Tale.    Co.  Vaie.    Ca.  HeAa  In: 

tibi  ego  dico.  30 
Cv.  Eidqaere,  quid  vis.  Ctf.  Quadso,  ut  haaccur^,  beoe  at  ait  fsti. 
Bene  ^go  istam  eduxi  m^ae  domi  et  piidice.  Cv.  Si  haiua  miaeret: 
Ecquid  d&a,  qui  beoe  sit?    Ca.  Malum.    Cu.  TibI  opaa  eat  hdc, 

qui  te  procurea. 

Ca.  Quid,  attilta,  plorasi        time;  beoe  h^rcle  yendidi  dgo  te. 

Fac,  8fa,  booae  frugC  sies.   Sequere  fatum,  bella,  b^lle!  S5 

Ly.  Summdoe,  numquid  niuoc  lam  me  vial    Cu.  Vaie  atqoe  aii?e: 

Mam  et  dperam  et  pecuoiam  beoigoe  praebufati. 

Ly.  Saldtem  multam  dfcito  patrdoo.    Cu.  Nuociibo. 

Ly.  Numqufd  via,  leoo?   Ca,  IsUa  mioaa  dec^m,  qui  me  proci&rem 

Dum  melius  ait  ml,  dds.    Ly.  Dabuotur;  cria  peti  iubdto.  it 

Ca,  Quandd  bene  gessi  r^m,  toIo  hic  in  ftno  aupplicire: 

Nam  illanc  minis  oli'm  decem  pudilam  par?oiam  ^mi; 

Sed  eiim,  qui  mi  illam  v^ndldlt,  nunqudm  postilia  vi'di; 

PerHsse  credo.    Quid  id  roea  refdrt?  ego  argentum  h&beo. 

Quoi  hdmini  del  sunt  prdpitll,  lucrum  ei  profecto  obiiciunt.  45 

Nunc  F^i  divinae  operdm  dabo.   Certum  €%i  bene  me  curire. 


ACTUS  IV.    SCENA  III, 

THERAPONTlQOyUS.  LYCO. 

Ty.  N6u  ego  nunc  mediocri  inccdo  irdtua  iraciindia, 
Sdd  eapse  ilia,  qua  excidiooem  ficerc  condidici  dppldls. 


26.  VetC.  ot  fere  Pall.  Tacuisse  mal- 
lem.  Lk,  baud  in  male  meditantemy 
male  dicassis.  Vulg.  ul  fere  V.  C.  7a- 
cuhae  mavellem.  L.  aul  male  meditate 
male  dicax  ex,  quod  et  Camerarius,  et 
Lamb.  —  Bulb,  ex  codd.  Hand  male 
meditate  maledicax  et.  Alii  codd.  hau, 
male  meditate  malediceresj  vel:  haud 
vet  in  male  meditantem  maledicax  et. 
—  meditate  adverb,  occurrii  Mil.  1, 
40.  Bacch.  3,  6,  16.  ubi  1.  e.  q.  probe, 
accurate,  prudenter,  dlligenier.  Lambi- 
nus  vero  male  meditate  pro  vocaiivo 
liabuit.  CeitTuln  omnes  de  exiiu  versus 
nunciant ,  nemo  de  v.  mallem ,  an  sic, 
an  mavellem  habuerinl  libri.  £i  V.  C. 
quidem  sic:  Tacuisse  mallem  an  male 
meditate  maledicaxet,  Vulgatae,  quam 
aeqoor,  sensus:  liau,  lu  permediiaie 
maledicax  es :  ut  meditate  sit  adverbium, 
male  aulem  pieonasiice  adieciuni,  ut 
Ampb.  I,  ],  135.  Ilaec  nox  scita  eat 
exercendo  scorlo  conducto  male. 

27.  Indifrnis,  h.  e.  qui  noa  merue- 
runt,    dignity  qui  meruere. 


30.  tihi  ego  dicoj  sc.  //etia,  qood  dixi. 

32.  pudice,  h.  e.  Invloiaiam,  inteaie- 
raiam. 

33.  Eequid  da$y  ac.  mihl.  Qui  bene 
tit,  sc.  nil  per  me.  —  malum  sc.  tibi 
dabo  aul  apprecor.  —  In  fine  versos 
Impediius  est  a  metro.  Transposuit  Bo- 
thius:  Hoc  tibi  oputt,  qui  tc  procuret, 
Non  necessario.  —  Qui  te  procuret  I* 
e.  q.  ut  te  curare  possis. 

34.  Botb.  ex  Guelf.  bene  ego  hercU 
vendidi  te.  Verum  volg.  cum  PaU.  et 
veit.  vendidi  ego  te,  et  almilea  rhytbrni 
in  simili  persona  saepius  adblbeniar,  ot 
Asin.  II,  4.  Pseud.  1 ,  2  el  Infra  v.  44 
et  45. 

37.  benigne,  1.  e.  largiier.  miki  post 
operam  habent  vett. ,  omitlant  vulg.  cum 
V.  C.  el  Pall,  et  Both,  el  Cam.  el  Lanb. 

39.  Constr.  Isiaa  decem  minaa  des,  nt 
me  procnrem,  dum  convaleacam.  Intel- 
lige  illas  decem  minaa  pro  veate  et  aaro, 
quas  adbuc  debebat  Lyco.  Nan  trigiata 
numeraverat. 

Act.  if.    Sc,  UL     AdveaU  nUes 


Actus  W.  Scbita  III.  StS 

N611C  nisi  ta  mihl  pr6pere  properai  d^re  iam  Mglnii  minig, 

Quia  ego  apod  te  ddpoaiTi,  Tltam  propera  pdnere! 

Zf.  Ndn  edepol  Dane       te  mediocri  maclo  iDforl^nlo,  6 

eopae  illo,  qad  mactare  861eo,  quoi  dH  d^beo: 
Nd  te  mihi  faciia  ferocem,  aut  ai&pplicare  cdnseaa! 

ta  me  quidem  idDquam  aubiges^  rddditum  at  redddm  tibi, 
Ndc  dataraa  w&ml    Th.  Idem  ego  iatuc,  qu6m  credebam,  cr^didi, 
Td  oihii  eaae  r^dditurum.    Ly.  Ci&r  nnac  a  me  igiti&r  petial  10 
Tjsr.  Scire  toIo,  qnoi  r^ddidiati.    Ly»  Ldaco  libertd  tuo; 
fa  Summaoam  ad  Tocari  dixit;  eii  rdddidi. 
Qui  hia  Ubellaa  dbaignaUa  dttullt.    Th.  Qoaa  td  mihi  [UbulaaJ 
Qada  ta  mihi  luacda  iibertoa,  qada  Sammanoa  admaiaal 
Nde  mihi  qoidem  iibdrtua  uliua  ^at.    Ly.  Facia  aapi^otiaa,  15 
Quim  para  iatroni&m,  iibertoa  qui  habent  et  eoa  d^aerunt. 
Tb.  Quid  feciatil   Ly.  Qudd  mandaati,  [feci]  tdi  hoDoria  grltia, 
Ti&om  qui  aigoum  ad  me  dttuliaaet,  ni&ncium  ne  apdrnerem. 
Th.  Stdltior  atultd  fuiati,  qui  iia  tabeiUa  crdderea. 
Ly.  Quia  rea  pubiica  dt  pri?ata  g^ritnr,  noone  iia  crdderemt  20 
£go  abeo:  tibi  rda  aoiuta  eat  rdcte.    Bellat6r,  rale. 
Th.  Quid  valeamY   Ly.  At  tu  aegrdta,  ai  iubet,  pdr  med  aetatdm 

quidem. 

Th.  Quid  ego  nunc  facidml  quid  refert  md  feciaae  rdgibna, 
Lit  mi  obedirdot,  ai  hie  me  hodie  umbrdticua  deriaeriti 


ACTUS  IV.   SCENA  IV. 

CAPPADOX.  THERAPONTIGONUS. 
Ca.  Qaoi  homini  di  aAnt  propitii,  ei  ndn  eaae  iratda  puto. 


Blaltabindas  argentam  petltoin  a  Lycone. 
I0  aaiem  se  Summiino  lllud  iam  ezbi- 
balMa  Bit,  ei  valere  label  milUem. 

6.  ale  vnlg.  et  veil.  —  Both,  medtoeri 
te.  maetare  proprle  boc  sensu  esl  au- 
gmrcy  magi§  avgere,  boc  loco  aulem: 
aptare  at  aliqala  aogeatnr  accumulelarve 
lafoftoala.  Cf.  Indlcem  v.  mactare  oii- 
^vaai  malo, 

7.  Betblaa  com  vulg.  bane  v.  iribnU 
BiUU,  aeqaeniem  Lycoal.  At  in  vett.  et 
Caai,  et  Lamb,  recto  conilnaantar  baec 
Lycaai^al  verauam  qooque  nnmero  re- 
paaalar  mittii. 

19.  imbuUu  in  omnlboa  llbrls  legit  nr. 
VaniB  aat  tellendam  lllud,  aat  In  ee- 
qseall  versa  collocaodam,  iblque  omit- 
leaaa  im  miki^  aat  deniqae  integer  vtf. 
IS.  laeladendUB. 

15.  Sie  vulg.  —  Vett.  lihertuH  uUu$, 

16.  Quam  porn  latronum.  Latrones 
son  homint9  imilUare§;  cf.  Mil.  Glor.  I, 
1,  T4.  et  IV,  1,  3.  Vett.  et  va|g.  et 
Lamb,  com  V.  C.  et  Pall.  Quam  par$ 
LcmoHumf  quod  Lambinus  scriblt  babere 


omnes  libros.  Idem  tamen  eenaet,  Itno- 
num  bio  plane  locum  babere  non  poaae, 
mavnitque  militum.  Ceteram  aapleoila 
mllhle  In  eo  est,  at  neget  plane  aibl 
esse  libertos;  quos  deserere,  b.  e.  in 
penurla  rellnqaere,  dedecoram  erai  pa- 
tronls. 

17.  B.  om.  tuiy  quod  in  omnibus:  nee 
per  sensnm  abesse  potest.  Podua  enim 
feci  Includendum. 

9%  Quid  valeam?  Sic  saeplus  Quid 
in  bulusmodi  dnoQlatg.  Sic  Ampb.  4, 
2,  1.  Quid  ego  mm?  True.  2,  2,  2. 
Quid  ego?  Botbius  lamen  emendat:  Qui 
vol.  —  $i  lubet.  Sic  vulg.  et  vett.  — 
Botb.  $i  oit,  ex  codd.  qui  babeant  vivee 
aut  vivi$y  uU  Pall.  At  V.  C.  luvei^  b. 
e.  2ii6e(.   Meirum  autem  bene  babdt.  ' 

24.  umbraticuBy  prodocta  bra  ayl- 
laba,  ut  sine  dubio  item  legendom  True. 
2,  7,  59  C493.'  Vmbraticolam  iypano- 
iribamy  in  spondlacis.  —  Umbrailcus, 
qui  domi  manet,  non  in  publicum  prodii, 
non  pro  republlca  pugnat. 

Act.  if.  Sc.  IF.    Prodii  ex  aedt 


CURCULIO. 


PditquAin  rem  diTlntin  feci,  Tdnit  in  ment^ni  mihi, 
trapezita  ^xalatum  abferit,  argenlam  tt  petam: 
tit  ego  potius  cdmedim,  qoam  iile.    Tm.  Msaeran  aalvdre  te. 
C!^.  Tli^rapoDtigone  PiiUgidore,  silTe.   8al?oa  quom  idTesia  5 
in  EpidauruiD,  liic  liddie  apud  me  —  ni&nquam  deiiog^s  aalem. 
Th.  BdDe  Tocas;  Ter6m  vocata  n!a  est,  —  ut  maie  dt  tibi. 
S^d  quid  agil  meum  m^rcimonium  dpud  tel    Ca.  Nihil  apod  ne 

qiiidem 

(N(!  facias  teslda),  neque  equidem  d^beo  qmdquim»  Tm.  Quid  ctti 
Cj.  Qu6d  fui  iurdtiis,  feci.    Tn.  Rdddin\  an  non,  Tirginem^  10 
Prii&aquam  te  liaic  mead  raachaerae  dbicio,  mastiginY 
Cj.  VApulare  ego  t^  Teliementer  i^beo.   Ne  me  tdrrites. 
ilia  abducta  est;  tu  a^ferere  liinc  i  me,  ai  perg^s  mihi 
Miie  ioqai,  profdcto,  qooi  ego,  nisi  malum,  nil  d^beo. 
Tm.  Bliliin'  malum  minitirel  Cj.  Atque  edepol  ndn  minilalior,  s^d 

dabo,  IS 
M(hi  si  pergis  &se  molestus.    T/r.  Ldno  minitat^r  mihi,' 
Mdaeque  pugoae  pro^liares  pli&rimae  obtritad  iacenlY 
At  ita  me  macha^ra  et  clypeus 

B^ne  iu?eot  pugn&nlem  in  acle:  nisi  mihi  virgo  rddditur, 
lam  dgo  te  faciam  ut  hic  formicae  friistiiiatim  differant!  20 
Cj.  At  ita  me  Tols(!liae,  pecten,  sp^ulum,  caiamistnim  meum 
B^ne  me  amassint,  m^aque  axicia,  Hnteumque  extdrsui, 
tit  ego  tua  magnffica  verba,  n^que  istaa  tuaa  magnds  minaa 
N6n  pluris  faci6,  quam  anciilam  m^am,  quae  iatrindm  lavat. 
^go  iilam  reddidi,  qui  argentum  a  te  atlulit    Tb.  Quia  is  M 

bomol  25 


AesculapU  Cappadox,  argemnm  pefKarn 
ab  Lycone,  ne  aufugiai.  Alloquitur  eum 
mUes,  ab  eoque  petit  vlrginem.  Ille  va- 
lere  eum  lubet,  quia  earn  lam  iradideric 
Summano.  Miles  suspicalnr,  CurcuUonem 
slbi  banc  fraudem  siruxisse. 

1.  Ludit  In  apodosi;  nam  unum  idem- 
que  est  cum  protasi,  quod  ail,  cum 
polius  dicendum  ei  erat:  ei  bona  eon- 
$iUa  MuppediUinU  Nimirum  diis  hoc 
trlbuii,  quod  sibi  venerit  in  mentem,  ut 
argentum  siatim  peterel. 

3.  exulatum  abierit^  i.  e.  aufugerit. 

4.  luaeraniy  cf.  Ill,  55,  ubl  aperle 
iusscrat  est  pro  iussit.  Perfect nm  iuasi 
autem  As.  2,  4,  4.  aperte  est  pro  lufrco. 
Unde  et  nostro  loco  merilo  iudicabimus, 
plosquamperfectum  posilum  esse  pro 
praesenti. 

5.  Sic  veil,  el  B.  —  Vulg.  Thcrapon- 
iigonoplatagidore ,  uno  verbo. 

6.  hichodie  apud  me;  addendum  crat: 
eoena  dabitur. 

7.  bene  voces,  bene  me  ad  coenam 
vocas.  vocata  res  est,  Similiter  in  Sti- 
chu  III,  2,  17.  Coenabia  apud  tnc, 
quoniam  aalvus  advents,     E>  Vocala 


est  opera'  Hoc  tamen  loco  sensiu:  it- 
stinata  res  est, 

9.  ne  facias  testes  ^  aensa  tt  lortdico 
el  obscoeno,  oil  vldetor. 

13.  auferere,  sc.  iia  le  verberlbos 
conlundam.  8ic  Amph.  I,  1,  lOS.  A*- 
ferere,  non  abibis,  sc.  ab  8er\ia  pubU- 
cisve  minisiris.  a  me  suppl.  mulcaius. 

17.  proeliares,  81c  vulg.  —  Veil,  el 
Cam.  divisim:  proelia,  res.  lllod  lanea 
Lamb,  ait  legi  in  omnibus  Ubris  tmis; 
licet  a  sensu  sibI  minus  bene  perspi- 
ciaiur;  unde  malli:  Mcaeque  pugnme  d 
proelia  et  res  pi,  etc.  Proeliares  dies 
leguntor  Macrob.  I,  16.  Atque  proelitrei 
pugnae  videntur  opponl  velltatlonlbus. 

18.  At  ita  me  machaera  et  clypeus* 
Versus  Imperfectus  In  vulg.  queai  sic 
explerl  posse  ludicai  Lamb,  ut  addatar: 
et  lorica  et  cassida  pro  cassis,  aoilqac, 
ui  chlamyda  pro  chlamys,  Sed  eorm 
nihil  legiiur  in  cdd. 

19.  Pro  nisi  possil  1.  ni. 

21.  volsellae^  forcipes  ad  evelleados 
pllos. 

22.  Vulg.  el  veil,  meaqvc  axicia,  quod 
nibili  iudicat  Lamb,  censelque  legeadaDi 


ACTVS  V.    SCBHA  I.  tS5 

Ca.  TAom  libertam  s^e  tiebtt  due  Summanikni.    Th.  Meoml 

AlUt,  Corcolio  hdrde  verba  mfhi  dedit,  quom  c6^ilo: 

1%  mih!  aDal6in  aubripuit.    Ca.  P^rdidistin'  la  dnulum? 

Mflea,  pulcre  c^Dlnriatus  da  expuncto  in  miDipoio! 

Ta.  Ubi  Done  Curcnlionem  inTeniam?    Ca.  In  tritico  facfllume  SO 

Vdl  qningentoa  ctircolionea  pro  ^no  faxo  rdperias. 

abeo.    Vale  dtque  aahe.    Th.  Mile  Tale!  male  aft  tibi! 
Quid  ego  faciaml  mineam  an  abeam  1  Si'ccine  mi  eaae  oa  dblitnm? 
Ciipio  dare  mercddem,  qui  illunc,  ^bi  ait,  commonatrdt  mihi. 


ACTUS  V.   SCENA  I. 

CURCULIO. 

Antiquom  podtam  andiTi  acrfpaisae  in  Iragoddia, 

Muiierea  duia  peiorea  daae,  quam  nnam.   Rda  ita  eat; 

Verum  mullerdm  peiorem,  quam  hade  arnica  est  Pbaddromi, 

N6n  Tidi,  neqoe  aodiTi;  neque  pol  dici,  nec  fingi  potest 

Pdlor,  quam  baec  eat:  quae  i&bi  me  habere  hunc  cdnspicata  eat 

inulum,  5 
Rdgat,  vnde  habeam.  —  Quid  id  tu  quaeriaY  —  Quia  mihi  qnae- 

afto  opust.  — 

Ndgo,  me  dicere.   I^t  eum  eriperet,  rodnum  arripult  mdrdicua. 
VXx  foraa  me  abripui,  dtque  effugi.   Apage  istanc  canfculam! 


extutia^  Burtte,  —  txitrtui  bene  Bo- 
lUu  ox  Palmerio.  Valg.  et  veil,  cum 
cda.  txitrmm^  quod  metro  noa  eongrolt. 

25u  Ego  iUam  reddidit  qui,  InL  ct, 
qoL    Cf.  V.  34. 

29.  cemtmriaiuB  e$  Both.  Sod  et  vett. 
et  valg.  €sU  Conlacla  decern  habebat 
MBlpulM,  manlpalos  decern  mlllios.  Cen- 
torlatl  soBlf  fal  sunt  adocripil  In  cento- 
riaat  aUaoM.  Bfanlpoloo  ejpaincftM  1. 
e.  a.  AaalpiiJiis  oiecius,  sablatos,  ea$$irt. 

99.  vmU  olque  talve,  etlam  aique 
eilsM  vale.  Uirumquo  enlm  dicebator  In 
ablfo.   Cf.  As.  3,  8,  2.  3. 

54.  Sonaaa:  mercedem  darem  el,  qui 
■Ifel  CarcnUonem  oalenderlt. 

jicr*  y.  Sc.  L  Conopexerat  Intas 
•pad  Phaedromum  Planeslam  In  digito 
Cvcalloola  anuLum,  qoem  agnorat  eon- 
den  esse,  quern  auoa  pater  ollm  geail- 
lATorft.  Igllur  arripuerat  Ilia  digiiom 
CnrcnlloBla,  at  anulum  delralieret.  Quod 
qan  lUe  ierl  non  pateretar,  lUa  auiem 
morikua  eum  peteret,  CurcuUo  aufugit; 
eaaqaeritar  do  malltla  femlnae. 

1.  jintiqmum  poetam^  qal  quia  fno- 
rity  n.  L  Tranopooult  Bothkoo:  Anti' 
fmom  oudivi  poeiam^  alne  ratloae  et 
■actoiliaie. 


4.  Boihlos  eeaaet  aeribendom  eaae: 
audii^  idqoe  legendum:  audL  Perperam. 
Retinendnm  potlus,  quod  omnea  llbri  et 
odd.  babenl:  audivi^  Idqne  plene  logea- 
dum,  el  elidendum  priua  neque  ^  quod 
alteram  habet  negallonem,  qoaal  alt: 
]S&n  vidij  iCaudivi;  neque  pol  etc. 
Atque  ale  faciendum  eat  Amph.  I,  1,  5. 
Most.  2,  2,  18.  Poen.  5,  5,  5.  Paead. 
I,  4,  6.  As.  I,  iS,  82.,  poaterlori  loco 
ex  lectione  vulgata.  Praelerea  Clc.  ad 
Att.  II,  19.  Si  neque  legee  neque 
m&ree  cogunl,  ubI  plane  omlttendam  la 
enonclatlone. 

6.  Quid  id  in  quaerit?  Sic  valg.  et 
vett.  —  Bolb.  perperam:  Quid  tm  id 
qu.  —  Quia  mihi  quaeeito  opu$i,  81c 
optima  vett  At  Both,  et  vulg.  centra 
metrum:  quoeMiio  est  opue, 

7.  Iterum  pro  lublto  B.  aiorcficiia  or- 
ripuit  manumy  quum  nostram  omaea 
UbrI  et  edd. 

8.  Sic  legend  na  veroua,  ut  forme  lam- 
qaam  monoayUabum  proferaiar,  atl  ple- 
rumque  derl  aolet  In  forasy  fority  fores. 
Ct.  Mil.  4,  6,  33.  Men.  1,  2,  17. 
True.  2,  7,  1. 


St6 


CURCULIO. 


ACTUS  V.   SCENA  II 

PLASESIVM.  PHAEDROMVS.  CURCULIO.  THERAPONTIGONVS. 

Pl.  Phaddrome,  proper^  ....    Ph.  Quid  properemt    Pl.  Pdrui- 

lum  ne  amiierig! 
Mig[na  res  est!    Ph.  Nulla  est  mihi:  oam,  quam  hibui,  absumd 

c^leriter. 

Pl.  Tine.   Ph.  Quid  est  negdtit    Pl.  Rogita^  unde  iatuoc  babest 

inulum. 

Piter  istum  meus  gdstita^it.    Cu.  At  pol  mea  mat^rtenu 
Pl.  Mdter  eii  ut^odum  dederat.    Cu.  Piter  tous  rurai&iii  mihl.  5 
Pl.  Ndgas  garris.    Cu.  S6leo:  nam  propter  eas  wIto  iicilius. 
Quid  Dunci    Pl.  Obsecrd,  parentes  n4  meos  mibi  pr6blbeas! 
Cu.  Quid?  ego  sub  gemmdD'  abstrosos  hdbeo  tuam  matrem  e't 

patreml 

Pl.  Libera  ego  sum  Dita.    Cu.  Ei  alii  mdltl,  qui  nunc  atfrriuDt. 
Pl.  At  enim  irascor.    Cu.  DM  equidem  tibi,  i&nde  ad  me  hie  - 

perv^nerit.  10 
Qudtieus  dicundum  ^stl   Elusi  mflitem,  ioquam,  in  ilea. 
Th.  Sdlvos  sum:  eccum,  qudm  quaerebam.    Quid  agis,  bone  firl 

Cu.  Ai&dio. 

Si  vis  I  tribus  boils,  rel  in  chlamjdem.    Th.  Qufn  tu  la  In  malini 

crucem 


jicT,  F.  Sc.  iL  Peneqaltar  e  domo 
PhaedromI  Planesiam  CorcaUonem,  Phae- 
dromumque  honatar,  nl  idem  faciat. 
Restat  CurcoHo,  seqae  analoni  Ulam  in 
alea  ab  mllite  nacfooi  ail.  Et  ecce  ipse 
inUes  adest ,  et  agnosclt  Carcalionem. 
Peill  ergo  ab  eo  et  argent  am  etvlrginem; 
qaam  llberam  contendlt  Phacdromus,  mi- 
lUenique  in  ius  abripere  (eniat,  in  quo 
eum  adiuvat  Curculio;  qui  a  mllKe  vapu- 
iat.  Denique  et  Pbaedromus  el  Plane- 
alum  milltem  obsecrant,  ut  dicat,  ande 
Uiunc  anulum  liabuerii.  Is  igitar  ait,  ae 
eum  ab  patre  auo  berediiaie  nacium. 
Quo  audiio,  Planesium  eum  fratrem  aa- 
lulal,  matremque  suam  Indicat  et  nolri- 
cem,  et  narrat,  qua  aetate  et  occaslone 
abrepia  fuerlt;  denique  allum  anulum  pro- 
fert,  quem  slbi  frater  olim  dono  dederit. 
Bam  agnoacil  miles,  aororemque  salutat. 
Brgo  Curculio  rogat,  ut  eam  despondeat 
Plmedromo.  la  ail,  leoonem  sibi  debere 
Irlftnia  minas,  quia  iuraverit,  si  quls 
•am  liberali  causa  adserturus  esset,  so 
argtatam  reddiinrum.  TU  sponsio.  Ad- 
vtall  lano. 

1.  Quid  properem?  quid  inbes  me 
praperara? 

9.  Sulla  eat  miAi,  sc.  res,  1.  e.  fa- 
MUiaris.  loeua  in  amblguo.  abtumsi. 
Bit  vatt.  Cam.  Lamb,  el  Pareua.  —  Vulg. 
•I  Botii.  ttdiumsi. 


4.  M  ppL  Sle  Both,  ez  Imiiiaa  et 
Argent.  Nam  In  vnlg.  deoat  pol,  at  ec 
in  cdd. 

5.  Vulg.  et  Camer.  at  Lamb.  Paler 
fuuf  rur$um  iibi,  at  fere  edd.  —  Veit« 
quit  paler  tuu§  rurgum  iibi.  Laaglaal 
babent:  Pafer  eiua,  et  mihi  legeadna 
duxlt  Taubmannus.  Hlnc  Boihiua:  Paler 
eius  rursum  mihi.  Mihi  pater  eius  a^ 
sonum  vldeiur,  probo  tamen  mihL  Ce- 
terum  ante  pater  foriasae  leg.  jit  aot  St. 

8.  Sic  vulg.  et  vett.  —  Both.  Quitf 
ego? 

10.  M  enim  ira$cor.  Sic  aperte  veir. 
At  vulg.  et  Camer.  et  Both.  Knimvero 
iraseor,  contrarlum  metro.  Aiiae  aoii- 
quae:  iinim  iraMcor^  qood  Item  pei 
meirum  ferrl  potest. 

11.  elusi.  Cf.  V.  31.  Eludere  aliqum 
aliquid^  est,  vincendo  in  alea  aut  alit 
ludo  aliquid  nancisci  ab  aliquo. 

12.  Quid  agia?  Sic  vulg.  —  Vett. 
quid  ai$?  —  Audio ^  sc.  te  esse,  qui 
me  vocat.  Seu:  me  a  te  vocari  boaua 
virum;  ecce  me. 

IS.  tribu9  io/ia,  Iribos  talorum  lacii- 
bus,  §6lotg.  Suppl.  ludamuM.  Cf.  U, 
3,  76.  Provoeat  me  in  alean,  ut  tgo 
ludam.  Pono  pallium  ;  llle  »uum  anu- 
lum opposivitf  invocat  Planetium.  De 
constr.  in  chlamydem  cf.  Caa.  pr.  75. 
Poen.  5,  4,  86.   De  acansione  aaicm  v. 


ACTCI  V.     SCBHA  IL 


SS7 


C6m  bolif,  cum  bdlliat   Reddin'  dtiam  argentam  aut  WrgiDeiiil 
Cu.  QaM  argenlum,  quaa  it  mihi  tricaa  ndrraa?  quam  tu  Wr- 

ginem  16 
M6  repoacial    Ts*  Quam  ih  leuone  abduxti  hodie,  acdiua  viri. 
Cu.  Ni&liam  abduxi.    Tjy.  C^rte  eccistam  video.    Fb.  Virgo  haec 

libera  est. 

Tb.  M^an'  ancilla  Ifbera  ut  ait,  quam  ^go  nuuquam  emisf  manu? 
Ph.  Quia  tibi  hauc  dedit  mancupio  aut  unde  emiati?  fac  aciam. 
Ta,  ]£go  quidem  pro  istdc  rem  aolvi  Ah  trapezitd  meo.  20 
Quam  6§o  pecuuiim  quadruplicem  ibs  te  et  leuone  a^feram. 
Ph.  Qui  aclaa  mercari  furtivaa  dtque  ingenuaa  virginea, 
Ambula  ID  iua!    Th.  N6n  eo.  P/7.  Licet  Antestaril  T/r.  Ndn  licet. 
Ph,  Idpiter  te  mdle  diaperdat!  iuteatatus  Tivito! 
Cu.  At  ego,  quem  lic^t,  te  Ph.  Accede  hue.    Th.  Servom 

antestaril  vide!  25 
Cu.  Hem,  i&t  aclaa,  me  liberum  ease!    Th.  Ergo  dmbuia  in  iua! 

hdm  tibi! 

Cu.  6  civea,  civtfa!     Th.  Quid  clamaa?    Ph.  Quid  tibi  latum 

tdctio  eati 

Th.  Quia  mibi  lubitiim  eat!    Ph.  Accede  hue,  tu!  ^go  ilium  tibi 

deddm;  tace. 

Cu.  Pba^drome,  obaecrd,  aerva  me!   Ph.  Tdnquam  me  et  genidm 

meum. 


ind.  8.  V.  vd  elidendum,  De  BlgniAcata 
•cli«  «el  esse  L  q.  adeo. 

14w  Veil.  Cum  6o2t«,  cum  hulli$. 
r§dde  etiam.  Volg.  el  Camer.  Cum 
6oleflt,  cum  hulbit:  redde  eiiam,  Bo- 
lell  el  balbl  sudI  fungL  Belli.  Cum  6o* 
lie  cum  hulUs?  Reddin*  etiam  etc.  Nam 
rtddm*  legendum  esse  vidit  iam  Doosa, 
aee  qalsaoam  bulc  repugnaverit,  qui  set- 
eric,  efiam  repellUonem  Inierrogailonls 
signlieare:  ich  frage  dich^  ob  du  etc 

22.  Qui  sd'as.  Both.  Qui'  scis.  lUod 
emses  edd.  codices  lamen  aJU  sgics,  al. 
SOS.    At  Pal.  2.  scias. 

88.  lieet  aii(et<iin?  Sic  veil.  — 
Valf.  Iicff  te  anteitari?  Sensns:  llcelne 
mIM  allqnem  eonim,  qui  ble  adsunt, 
prebensA  elos  aoricala,  monere,  at  mlbl 
tesiliceinr,  me  mllltem  In  lus  vocasse? 
Bare  aniem  Pbaedromos  ad  CurcuUenem. 
De  wttestaileiie  et.  Pers.  4,  9,  10.  Horal. 
Bat.  I,  9,  Id.  —  iVon  lieei^  sc.  quia  non 
Bber  CareuUo,  neqoe  igltar  potest  testis 


M.  Velt.  et  volg.  lupiler  te  male 
perdat:  int.  viv.  At  Camer.  et  Lamb. 
hrpiier  teie  m.  p.  Argent,  a.  1514.  /up. 
te  male  ditperdat,  quod  Botblus.  —  tn- 
tetfafus,  sine  lestlbas,  sensu  amblguo. 

25.  M  ego,  quem  licet ,  te.  In  bis 
et  seqq.  magna  confoslo  est  circa  per- 
senanun  nomlna)  aiqae  varletas.  Nam 


In  veil.  Lamb.  Cam.  sic:  Mi,  Ai  ego^ 
q.  I.  —  Pa.  tu  accede  hue.  Cu.  Ser^ 
vum  ant.  vide.  Mi.  Hem.  ut  sc.  — 
hem  tibi.  Cu.  0  civet  ^  e.  Mi.  Quid 
el.  Pa.  Quid  etc.  Volg.  at  nos.  Cor^ 
cullo  baee:  M  egOy  quem  licet  ^  fe,  sc. 
o  Pbsedrome,  antestor,  me  mllltem  In 
las  vocare.  —  Jecede  hue  sc.  o  Cur- 
cullo,  et  aarlculam  meam  prebende,  an- 
tesiandl  caasa. 

26.  Hem  est  Increpantls  et  palsantls. 
Vel  Igltur  pulsat  Curcullo  mlUlem,  vol 
sIffiUem  gestomfaclt.  —  Hem  tibi!  atqoe 
baec  dicens,  pulsat  CurcuUenem. 

27.  Quid  tibi  istunc  taetio  est?  quid 
tu  bunc  tsngis?  Cf.  Aul.  3,  2,  9.  mut- 
tilio,  Ampb.  I,  3,  21. 

28.  Accede  Auc,  sc.  miles.  — 
ilium  ^  Curculionem  tibi  In  polestalem 
tradam;  boc  anum  modo  dlcas,  unde 
babueris  Istnm  anulum. 

29.  tamquam  me  et  gen.  meum,  sc. 
ego  to  servabo.  Quibus  verbis  slgnl- 
flcat,  se  effecturum  at  ne  quid  el  sit 
tluendum.  —  Vett.  Tanquam  met  ge- 
nium  meum.  Boibius  omitiit  et ,  ol  «sit 
sensus:  quonlam  tu  es  genius  meus,  I. 
e.  psironus,  per  quem  ego  nHiiclscsr 
llberam  Planesium,  all  lam  praecipit  aniuio. 
Ad  genium  cf.  If ,  3 ,  22.  Men.  1 ,  2, 
29.   Capl.  4,  2,  100. 

22 


8*8 


cuacuLio. 


Mflei,  qvaeto,  it  nihl  iicn,  Ande  llliin  iMbeat  iaalaa,  *  H 
Qu^m  ptrasitin  hie  te  elasit   Ft.  P^r  tua  geaoa  te  ibaecr*, 

not  faciae  c^rliorei.    Th,  Quid  istnc  ad  voa  itlinett 
Qua^ratii  chlamyden      machaeram  haDc,  linde  ad  ne  perftfaerit! 
Cu.  ti  faatidit  gldrioaua!    Tm.  Mftte  htam:  ego  dicam  damit. 
Cu.  Nihil  est,  quicquid  file  dicit.    Fl.  ¥ic  me  certforem,  A- 

aecro!  IS 
Ta.  Ego  dfcam.  Surge!  Hanc  rem  iglte,  atque  anfamun  adTtfrUte! 

Patter  meoi  habuit  Pdriphanei,  PlanMum. 

Is,  priilaquam  moritur,  mflii  dedil,  tamqudm  aao, 

Vi  a^quom  fuerat.  Alio         Px.  Proh  Idpiter! 

Tm.  Et  iatfc  me  heredem  Mcit   Pl.  O,  pieUa  mea,  41 

StTvA  me,  quando  ego      aenravl  a^alo! 

Frat^r  mi,  aaive!    Th.  Qiif  credam  iaioc  egdt  Cedo, 

Si  Tdra  memoras,  qaad  fuit  matdr  tual 

Pl.  CleoMia.    Ta.  Nutrix  quad  fuitY   Pl.  ArchdatraU. 

Ka  md  apectatum  ti&lerat  per  Dion^fsia.  45 

Poalquam  ilio  Tentum  eat,  iam  dC  me  collodlTerat, 

Kxdritur  Tcntua  turbo;  spectacla  (bl  ruuut; 

Ego  pdrtimeaco:  [turn]  ibi  md,  nescio  quia,  drripil 

Timidam  dtque  pavidam,  Ddc  Tiram,  Dec  mdrtuam; 

Nee,  qud  me  pacta  abatdlerit,  poaaum  dfcere.  M 

Th.  Memini,  fstanc  turbam  fieri.   Sed  tu,  dfc  mihi, 

Ubi  is  tfat  homo,  qui  td  aubripuiti    Pl.  Ndacio; 

Varum  hdnc  aerraTi  admper  mecum  uua  dnnium. 

Cum  hoc  diim  perii.    Ta.  Cddo,  ut  iuspiciam.    Cu.  Sdnan*  et, 

Quae  iati  committaaY   Pl.  Sine  mode.    Tm.  Proh  Idpiter,  H 

Hie  dal,  quem  ego  tib!  miai  DaUlf  die. 

Tam  ftcile  novi,  qnim  me.   SalTe,  mda  aoror! 

Pl.  Fratdr  mi,  taive!    Ph.  Ddot  voio  bene  Tdrtere 

latAnc  rem  Tobit!    Cu.  it  ego  nobit  dmnibut: 

Tu  ut  hddie  adTcniena  codnam  dea  tordriam;  60 

Hie  ndptiaiem  crit  dabit  Promittimns. 

Ph.  Tace  td!    Cu.  Non  taceo,  qoindo  res  Tortft  bene. 

90.  Valg.  et  vett  iUmme.   Sei  ef.  34.  4,  19  Cl^)-   J^tdd^  ki$  Uhertatem,  is- 

Mlttin.  widmt  prmemium  ut  e«te  $ciam  pitlati. 

a4.  Uium  sc.  CnrciU«BeB  Bikl  dede.  PtotM  hie  sensam  sicn.  morls  erga  sbm, 

3&.  Sie  veu.  et  valg.,  ai«ae,  cer-  per  eniBla  diMrimlaa  ceMervatna.  Ce- 

tiertai  quo  hk  rkyihae  legentfaa,  —4tm  tema  taper,  terva    videlor   esie  prt 

aUM  passim  coaparaiivl  eBBNctaadi  suBt.  praes.  tervat,  otl  fere  Aristaph.  Kib.  i 

Baihlas  laaen  atlecH  te  ex  coal,  et  la  1331  %dm  pro  navrsis.  JBt  ef.  lad.  f. 

aalecedeailbas  legii:   POkil  est,  fmod  r.  seraa  aie. 

diit  dial,  ut  V.  C.  el  PaU.  48.  Valg.  el  velt.  turn  ihi  me  ueteit 

M.  JbcM  real  mgiie  L  e.  a*       iffHe,  qmU.  —  Pro  arripit  Laonb.  nalk  akrifit.  \ 

iMtaBdlle.  Bga    lacladeadam    daco    tmmu  Ifil. 

87.             ae.  kaae  aaalaia.    Pfa-  mm/o  qmi,  laaaliaiaai. 

Bf m'mbi  ,  o  PUUMstaai.    Sle  aaieai  veil.,  Valg.  et  veil.     M€mimi$ti  Aaac 

anfiw  BaUocoanatafailerposho.  Ai  t^rham  figri?    Naatraai  Data,  ex  6i- 

TWt*  P^  FerqiAaiiet?  bbUo  aeira.  tteiao. 

40.  Slo  valf.,  cat  addldl  O  aate  pie-  ^go  i!^^  sc.  parvalae,  aWeas. 

lot  mtm.    Beta.  Bt  ttCe  me  keredem  61.  Promittimm§^   ae.  aea  veaiarM 

/bed.   FiH*  bmo.  Ad  lea  cL  Paen.  V,  ad  ceeaaa.   Ct  Silch.  3,  2,  19.  SS.  ST. 


ACTVB  V.     SCB9A  III. 


SS9 


Tu  IiUloc  detponde  hufc,  mfles:  e^o  dot^m  dabo. 

Tisr.  Quid  ddtisY    Cu.  Egonel  ut  sdrnper,  diim  viTdt,  me  alat. 

Tet.  Verum,  hdrcle,  dico:  md  lubente  fdceria.  65 

Et  Idno  hie  debet  ndbia  Mglnti  mlDas. 

Pa.  Qnamobrem  /itucY    Tsr.  Quia  ille  fta  repromisft  mihi, 

Si  qm'iqnain  banc  liberdli  adserniss^t  mana. 

Sine  cdntroTeraia  6mne  argeDturn  rdddere. 

Ph.  Nunc  edmna  ad  lendnem.  Tu.  Laudo.  Pa.  Hoc  prfna  volo,  70 
Meam  rem  ^ere.  Ttt.  Qnid  id  eatY  Pa.  t}t  mlhi  banc  deapdodeaa. 
Ccr.  Quid  c^aaas,  miles,  bine  buic  uxordm  darel 
Tu,  Si  baec  vdlt.    Pl.  Hi  frater,  cupio.    Tx.  Fiat    Cu.  B^ne 

facia. 

Pii.  SpoudAne,  miles,  mi  bdnc  utorem?    Tn.  Spdndeo. 

Cu.  Et  ego  bdc  idem  uuura  apdodeo.    Tu.  Lepidd  facia.  75 

Sed  ecctim  lenonem,  ioce'dit,  theaaun&m  meum. 


ACTUS  V.   SCENA  III. 

CAPVADOX.  THEBAPOJSTlGOyUS.  PHAEDROMUS.  PLANESIUM. 

Cj.  Argentariia  male  credi  qui  iiuut,  nngas  praddicant: 
Nam  ^t  bene  et  male  crddi  dico:  id  ideo  ego  hodie  expt^rtua  sum: 
N6a  male  creditur,  qui  nunquam  r^ddunt,  acd  prors^m  perit. 
V^iut  decern  mioia  dum  hie  aohit,  dmnia  menaaa  trinsiit; 
Pdatquam  nil  fit,  cUmore  hominem  p68Co;  ille  in  ina  mcS  vocat;  5 
Pdaaume  metui,  ne  mi  hodie  ipud  praetorem  adlveret; 
V^rum  amici  cdropulerunt:  rdddit  argentum  dome. 
NAne  domum  properire  certum  est*    Ta.  Heifia  tu,  leno,  t^  toIo. 
Pa.  l&t  ego  te  toIo.    Ca.  At  ego  voa  nolo  toboa.    Tm.  Sta,  aia, 

illico, 

8ed  tdd.  onnei  boc  verbum  irlbaont  misUie  de  pecnnU  reddenda,  si  qols 
Pbaedromo.   CorrexK  Acldallos.  vlrglnem  assereret.    Denlqae,  plagas  el 

65.  me  luhente  /ecen't,  ae.  o  Corcn-  mlnanie  nllUe,  ae  nomeratnrum  promlillt. 
lU,  nl  lanat  Ipaon  Ull  doleai  dea.  Sed  1.  Senaoa:  Errant,  qui  dicuni,  argen- 
•t  aUa  accedet  doa  a  lenone.  —  Sed  tarUa  male  credl  pecuniam.  Bene  podoa 
AcMaUan  malil  dieit^  et  posirema  ad  credl  dicendum  eat,  qulppe  qui  nemlnl, 
PUuiaalaai  dicla.  quod  creditum  ah,  reddant. 

78.  Fiat.  Nam  patre  mortoo  fraler  2.  Nam  el  6cnc  e<  male  er.  d.  Sic 
inlar  era!  aororla.  yell,  et  vulg.  —  Lamb,  maluerat:  A'am 

74.  8ponde$ne?  Silpnlaiionla  formula,  ^^g  bene  nee  male.  Boib.  iVec  6eiie 
qvaa  iebai  rogando  et  rcapondendo.  Cf.  ^^c  male.  MM  ad  aenanm  vulgaia  Idem 
Capl.  I,  %  TO.   Baccb.  4,  7,  42.  praebere  videtnr. 

75.  St  ego  hoc  idem  unum  Bpondeo       ^  ^  ^  ^.^ 
tfalnim:  at  aemper,  dum  vlval,  me  alat,   ^                         ^^^^  ^^^^ 

.**"-''^.f*                   'V"*'*    ^  «  •"P»««-    Cf.  Mere.  V, 

eoiiL   Bolhlua  mntaverti,  nead^^  %     Vul^ala  ftic  ponlt  ante  d«m  toi- 

Act.  V.  Sc.  IIL    Redl  leno  a  foro,  J,               ^^^^^^^^  _  ^^1^, 

Bbl  sa  aegra  argeninm  ab  Lycone  irape-  .  «  .  . 

alia   exeglaae  narrat.     Arrlploni   eum  •»  '» 

■Uea  et  Phaedromua,  argeniamqae  ab  «•         praetorem,  I.  e.  eeaalone  bo- 

eo  repetani.  Orta  life  In  lua  eum  raplunt.  norum. 

IflCereedlt  Planealom.  Permlttunt  Indicium  9.  at  ego  vo»  nolo  amboi.    Simile  v. 

Pbaedromo.   Negat  tamen  leno,  ae  pro-  Paend.  I,  3,  30  aq.  (21.) 


CDRCDLIO. 


Atque  argentum  prtfpere  propen  rtfrnere.    Cj.  Qatd  tecmn  M 

mihi,  aut  10 

Ti^um?    T/r.  Quia  ego  ex  te  h6die  faciam  pflum  catapulUrium, 

Atque  ita  te  nerv6  torquebo,  itidem  ut  catapaltad  aolent. 

Pa.  Dc^licatum  te  hddie  faciam  cikm  catelio  ut  idcubea; 

Fdrreo  ego  dico.    Cj.  At  ego  voa  ambo  in  robuato  circere 

tit  pereatia!     Ta.  Cdiium  obatriuge!  abd^ce  iatum  in  malin 

crucem!  15 

Pa.  Quidquid  eat,  ipse  fliit  potlua.    Ca.  Prtfli  deum  atque  homi- 

ntm  fidem, 

Ildccine  pactod  iDdemnatuin  atque  ioteatatum  me  arripiY 
Obaecro,  Piau^aium,  et  te,  Phaddrome,  auxilium  i&t  feraa! 
Pl.  Friter,  obaecrd  te,  noli  hunc  fodemoatum  p^rdere! 
B^ne  et  pudice  m^  doroi  habuit.,  Ta.  Hai&d  Toiuntate  id  aoa:  20 
Adaculapio  huic  habeto,  qudm  ppdica  ea,  gritiam: 
Nim  si  is  vaiuiss^t,  itmpridem,  qudquo  posset,  mi'tteret. 
Pa.  Animum  advortite,  ai  potissum  hoc  inter  yos  compdnere. 
Mi'tte  istunc!    Accede  hue,  leno!    Dicam  meam  aent^ntiam. 
Si  quidem  Toitis,  qu6d  decrero,  ftcere.   Ta.  Tibi  permittimus.  25 
Cj.  Dum  quidem  hercle  ita  indices ,  ne  quisquam  a  me  argeDtum 

auferat. 

Ta.  Quddne  promistiY  Ca.  Qui  proroisil  Pa.  Lingna.  Cj.  Eadem 

ntinc  nego. 

Dicendi,  noo  r^m  perdundi  giitia,  haee  nata  iut  mihf. 
Ta.  Nihil  agit:  collum  dbatringe  horoini!    Cj.  limlam  faciam,  at 

itisseris. 

Ta.  Qudndo  vir  boniis  's,  responde,  qudd  rogo.    Cji.  Roga,  qa6d 

lubet.  80 

Ta.  Promi8tin\  si  liberali  qufsquam  hanc  adserer^t  manu, 

Te  6moe  argentum  rc'dditurum?    C^t.  N6n  commemini  dicere. 

Ta.  Quid?  negasi    C^.  Nego  ht^rcle  vero.    Quo  praesentel  quo 

in  locol 

Ta.  Me  ipso  praesente  dt  trapesiUL  Ljcone.    Cj.  Ndn  tacesi 
Ta.  N6n  taceo.    Cj.  Non  <!go  te  flocci  facio,  ne  me  tdrrites.  35 
Ta,  Me  ipso  praesente  ^t  Lycene  fdctum  est.  Pa,  Satis  credo  tibi. 
Niinc  adeo,  ut  tu  scire  possis,  Idno,  meam  sent<!ntiam: 

10.  Vet(.  e(  vulg.  quid  mecum  ett  16.  Quidquid  et(,  Sic  veil.  —  Vol;. 
tibi?  Aut  tecum?  aut'f    Duplex  tecum  Quid?  quid  at? 

Botb.  19.   Veil,  et  Pareos:  indemnatum. 

11.  Veil,  omliinnt    Ihdie   el   ego.  Vulg.  condemnatum. 

niud  laiuen  recfe  reUnerl,  patet  ex  v.  21.  pudica,  \.  e.  intemeraia. 

13.  —  pilum  catap  ,,  iaculum,  quod  e  24.  Milte  istunc,  scilicet  ad  aenoa 

catapuKa  luUtiiur.    Senaua:  le  in  lor-  haec,  qui  lenonem  iam  obatricio  coUo 

memo  imponam.  abripere  parabai. 

12.  golent,  80.  torqoerl.  27.  Dubiiarl  Don  debet,  quodne  bic 

13.  Omnes  liabenf  delicatum.    Bofb.  monosyllabum  ease,  nil  quodque  MU.  2, 
Deliffatum^  quod  subinielligl  vull  poeia.  6,  26.  el  alia  mulia  similia. 
catellui  seu  catului  vliicnll  genus.  28.  Veil,  haec  gratia, 

15.  Collum  obstringe,  I.  e.  vinci  ca-  34.  El  velt.  et  valg.  et  Lucone  tra- 

tena  seu  laqueo.    Cf.  Ampti.  3,  2,  72.  petita, 

Aul.  I,  2,  39.    II,  4,  12.    Uaec  aulem  35.  tie  me  territes:  ne  forte  exitfiines 

ait  pedissequo  alicui.  le  lerrere  me  posse. 


Actus  V.   Scena  III. 


Libera  haec  eit;  hfc  huiuB  f rater  dst,  haec  autem  illi^s  loror; 
Hatfc  mihi  Dubet:  tu  hufc  argentum  r^dde!    Hoc  iudicium  meuni 

est. 

Tm.  To  adtem  in  nerro  Um  iacebfs,  nfsi  mi  arg;entuiii  rddditnr.  40 
Cj.  H^rcle  istanc  rem  iddicasti  p^rfidiose,  Phaddrome. 
^t  tibi  oberit,  6i  te,  miles,  di  deaeque  p^rdiiint! 
TA  me  lequerei     Tjb.  Qu6  seqtiar  ego  te?    Cj.  Ad  trapesilim 

roeum. 

Ad  praetorem:  oam  lode  rem  sol?o  dmnibus,  qiiibus  d^eo. 

Tiff,  itgo  te  io  Dervom,  baud  Ad  praetorem,  binc  ripiam,  ni  ar- 

gentdm  refers!  45 
Cj.  l&go  te  Tehementtfr  perire  ctipio,  De  tu  D^scias! 
Ta.  ftane  Terol    Ca,  Ita  b^rcle  vero!    T/r.  N6?i  ego  bos  pagnds 

meos. 

Ca.  Quid  tumi    Tb.  Quid  tumY  rdgitasY    Hisce  ego,  si  to  me 

irritiTcris, 

Plaeidum  te  hodie  r^ddam!     C4.  Age,  ergo    r&ipe  actutiim. 

Th.  Licet. 

Ph.  Td,  miles,  apud  mi  coenabis:  hddie  ftent  Ddptiae.  60 
Tif.  Quad  res  beue  vortit  mi,  et  Tobis,  sp^ctatores.  Plaiidite. 

46.  Volg.  mt  veiL  we  tu  me  ne$cia$.  51.  Ante  v.  Spectaiore$  Botblos  in- 

Baib.  ne  me  neteiai.  lerposali  Cantoris  peraonam,  quia  in 

49.  recipe,    8ie  valg.  vett.  Bolb.  pro- .  Helmet,  cod.  legator  Ibl  eur,   Cf.  Her. 

daclA  praeier  aoUtom  ayllaba  re.   For-  An.  poet.  154.  doneo  cantor  ^  ^^vo» 

lasae  lamea  non  elldendnni.    Nam  in  p(attdi(e^%  dical, 
praeaenU  naaplam  prodocliur  re,  nisi  in 
iBpersoaan  refert^  et  eioa  coniogatia. 


i 


J  I>itroeliiii;uB  bjrperQ, 

t,  7  ^  8  mud* 
i  4m 

to  tm^.  tt&,  cAtaU 
ti  —  14  «Raii€i. 

^  tS  tetr.  iftMb.  cali^. 
1$  ditroch.  can  ««yM» 
SO,  il  ereiicL 
it  ^  U  AD4piie«M^  1 . 
f ,  |j|      17  eretid. 

ffk>  it  —  dffi^i» 

f i—  se  telr.  \*mh.  eal,^ 
18,  41  tetr.  nnnp.  iMt# 

t«  it  ^  l^v  izLiiih,  retr.  cat. 
7»  #1  —  4S  tretici, 
f,  if,  ^0  iamb.  telr.  chU 
ftl  -  3i  creL,  md  fiaett 

V.  60  —  67  cretici. 
V.  68  choriambicus. 
V.  69  —  71  anapaeatici. 


*  J 


III   ^       ^  4^4-* 


EPIDIGUS. 


DRAMATIS  PERSONAE. 

KPIDICIT8,  aemta  Perlphanis. 

THESPRIO^  servus  Stratippoclis,  qnicam  militavit 

8TRATTPP0CLBS,  Periphanis  fiUtts,  e  bello  redox. 

CRABRIBULUS,  Stntippoclis  amicus. 

APOBCIDES,  amicus  Periphauls. 

FERrPHANESy  pater  Stratlppoclto. 

MILB8. 

PRILIPPA,  PerlphanI  quondam  amica. 

VIRGO.  > 

FIDICIHA. 

DANISTA. 

OBEX. 


ARGUMENTUM. 


Emit  fidiotaiun^  niiam  credens,  aenex 
Persudsu  servi,  alidm  qui  conducticiam 
Itenim  pro  arnica  ^i  subiecit;  filio 
Dai  bcrili  argenCum;      sororem  destinat 
Impnidens  iuvenis.  Mdx  compressae  ac  militia  5 
Cogndscit  opera  sibi  senex  os  subliCum, 
(Ui  ille  amicam,  haec  qua^ritabat  filiam); 
Sed  invents  gnatA  s^rvQlum  emittit  rnanu. 


ACTUS  I.   SCENA  L 

EPIDICVS.  THRSPRIO. 

Ep.  HeAs,  tdukacens!  Th.  Qnfa  properantem      prehendit  pillio  Y 
Kp.  Fimillarii.    T//.  Fdteor:  nam  odio  es  nfmium  familiiriter. 
Ep.  R^spice  Tero,  Th^sprio!    T/r.  Oh,  jSpldicumne  ego  ctfnipicorf 
Ep.  Gerte  dcnili  utere.    Tn.  Sdl?e.    Ep.  Di  dent,  qua^  velis. 
Venire  laivom  ga^deo.    T/r.  Quid  c^teruml   Ep.  Quod  Msolet:  5 
Coend  tibi  dabitur.    Th.  Spdndeo.    Ep.  Quidi    Ta.  Me  icceptu- 

rum^  si  dabia. 


Jamrm.  2.  aUam  qui  contf.  8ie  laa- 
Una  et  aUae  veil.  •!  vnlg.  9x  •men- 
daUone.   Nam  edd.  atqw  ecnduetam, 

4.  detUnatj  L  e.  emit,  at  expl.  No- 
olas.  fororem,  b.  e.  ailam  paeUami  qoam 
postea  aororem  aaam  eaae  cognosclt. 

6.  comprttiae^  elaa,  qoam  oUm  Perl- 
phanes  compreaaerat,  Phllippae. 

7.  ilUy  Perlphanea,  amicamy  Pblllp- 
pam,  ftaec,  PliUippa  Ipsa. 

Act,  /.  Sc.  L  Redlt  ex  bello  Tiie- 
aprio,  ad  Chaeribnlom  mlaaua  a  Btraiip- 
pocle.  Examlnat  earn  Epldicua.  Com- 
perit,  valere  berUem  ftllam  Siraiippoclem ; 
aed  pairem  nondom  velle  adire,  quia  de 
praeda  mercaioa  alt  capllvam.  Id  aegro 
fert,  quonlam  Ipae  qooqae,  Stratlppoclla 
iaaaa,  aliam  el  procnraverat,  auadena 
aeni,  nt  earn  emeret,  /tamqoam  ftUam 
aoam  ex  PbiUppa.  Introlt  ad  Chaerlbu- 
lum  Tbesprio  v.  76.  Lamentator  Epl- 
dicua, dobluaqae  eat,  quid  aibi  alt  facien- 
dum. Advenienlem  aulem  videt  Ipaum 
cum  Cbaerlbulo  Siratlppociem ,  irlatem, 
ut  ex  vultn  cogneacli,  propter  numeran- 
dam  pro  Ula  captlva  pecunUun.  Ergo 


aeeedit  pammper,  at  •cram  aenEOBem 
perclplat. 

1.  ffrehendit  paUio.  Properabat  enim 
Tbeaprlo>  Epldicua  aolem  eom  perae- 
cutna  revera  palUo  prebenaum  retlnebat. 
Cf.  TriD.  3,  1,  23.  Bunt  uierque:  ille 
rtprehendit  kune  priorem  pallio,  — 
jidoletcent  non  eat:  JUngHngy  aed  ap- 
pellaUo  amicalla,  quale  noatrum:  guter 
Freund,  Nam  adoleteeng  veterlbua  erat 
I.  q.  vir,  voeabanturqoe  adoleacenloU 
uaque  ad  quadragealmum  aetalla  annum. 

4.  Cerle  oeulit  utere.  Vnlg.  et  velt. 
uierit.  Senaua:  non  fallerie  cemendo. 
Similiter  V,  1,  28.  tifi7t(a(em  oilinere 
ociitif .  —  Gronovlua  mailt :  Aecle  ocuIm 
utere  ^  com  ScaUgero. 

5.  Pall.  4.  9uotf  ette  adeolet.  Volg. 
•t  veti.  cum  V.  C.  quod  eo  adtolet. 
Lamb,  quod  adeo  adeolet,  Puto  legen- 
-dum:  quod  adiolet,  cul  adacripaerit  all- 
qnla  acbollon:  etfe,  L  e.  edere,  ex  quo 
allua  quidam  melrl  gratia,  feeerit:  eo, 
quorum  alteram  rbylbmo  bono,  alierum 
aenaul  aperte  ofScit.   Cf.  Pera.  5,  1,  7. 


8IIMMABIUB. 


PffflpfcAMfy  MMz  AdMdMttoy  TMIf  fcrtmnt  aakaB  PhUlnai, 

•X  iM  Mia  •!  tm  fMllt.  SUM  iUu«  mmipfMlM,  btU«  en  TMMidt  mu, 
cm  ItgleM     pnidMltar.  AMiMB  toMa     aMnt,  Maiwrmi  eerTs  BfMkt, 
«1  pMllMi  iuMM  IdleiMM  mmt,  fwuB  AfMs  ouverii,  li«a«  lite  ka 
ami,  at  Ml  P^A^kmA  ptnmum^  mm  flOaB  aaaB|  fgrnm  «i  Mlbas  cafua 
aadltfli.  . 

Wiatfpitotoa  laMM  a  btfla  laiax  afim  parilwa  aapilfap  as  pcatia 
aiiaeH,  aaa«aa  Aaalsuua,  a  «aa  argtalaa  aaunai  ■■■piirar,  pattfaa  ab  BpUfet, 
at  k—  fieaM  argmitBBi  iiM  qaaeraL  Krg*  IfUkaa  Malaa  lagtt,  «paM  Siiad^ 
9«eiM  vaUei  Mldaaa  aiMiaam  Ubmia;  «pt4  at  Ml  pMlit  aaaitt  a«ii,  at  Wm 
tarn  tMt  et  apai  m  c«st«4iat.  Aeeepleaaa  la  eaai  wfm  ariMla,  ataitai  HM 
Mrailypaea  iat;  pra  Ufa  aatem  idldaa  eaadutaM  aUfaaB  aOaM  UkUmm  ai  P«l- 
fiiaiai  adtfaeil. 

Voram  airaqae  firao*  kravl  aperltar.  Priaam  tate  aivaall  MOifa,  Mmpii 
IDaai  faaa  bob  agaoaeiu  Dela4a  aeetdk  BUtSy  fat  UUImm  lilaa,  ^  fMpi 
BMalan,  re4ham  a  Ptriphaaa  eaplt.  Hum  odBeta,  appaitl  itaaa  PBrtpHaaa  9b 
Ipidleo  Mofaai  tMe.  Hoe  Ma^aa  Ibm  qBBwaazlM  hate,  eeaa  iaalala  iMMft 
Biradppoells  eaplliraa,  iaaa  alalia  BpMloBa  agaMdt  aaaa  BariplUMria  at  PiMpin 
iUaai,  eal  olha  IpM  tfoaa  ailalarit  a  Ptripfeaaa  lin  ariaaa.  Brga,  afaka  ma,  l|l- 
tflee  at  firaadea  eaadeaaBlar  at  Ubartaa  obvaBlt«  Sinulppaelaa  aatam  aa  MMaa  aai 
aolator.  ^ 

Scena  eat  Athenla. 


ARGUMENTUM. 


Emit  fididBiun^  nUam  cred^ns,  senex 
Persudsu  servi,  alidm  qui  conducticiam 
Itenim  pro  arnica  ^i  siibiecit;  filio 
Dai  berili  argentum;      sororem  desUnat 
Impnidens  iuvenia.  M6x  compressae  ac  militis  5 
Cogndscit  opera  sibi  senex  os  sublitum, 
(Ut  ille  amicam,  haec  qua^ritabat  filiam); 
Sed  inv^nU  gnatA  s^rvulum  emittit  rnanu. 


ACTUS  1.   SCENA  I. 

EPIDICUS.  THRSPRIO. 

Ef.  HeA«,  adukscens!  Th.  Qiifg  properantem      preheodit  pdliio  Y 
Ep,  Fimiliarig.    T//.  Fiteor:  nam  odio  ea  nfmium  famiii&riter. 
Ef.  R^spice  Tero,  Th^sprio!    Th,  Oh,  jSpidicumne  ego  cdnipicorf 
JBp.  Certe  dcniia  utere.    Th.  Sdlve.    Bf.  Di  dent,  qua^  velis. 
Venire  ial?om  gatideo.    Th.  Quid  c^terum?   Ef.  Quod  Msolet:  5 
GQtni  iibi  dabitur.    Th.  Spdndeo.    Ef.  Quidi    Th.  Me  dcceplu- 

rum^  si  dabis. 


Aaavu.  2.  oUuai  qui  eond.  8\c  lon- 
tlaa  et  allae  vett.  et  volg.  ex  emen- 
datl«ae.   Nam  cdd.  atqw  ecndueiam. 

4.  tfeilifial,  I.  tmlt,  at  txpl.  No- 
nioa.  ffororem,  b.  allam  pnelUm,  qoam 
poatea  aororem  aaam  Mse  cognoscU. 

6.  compreitae,  elos,  qaam  oUm  Perl- 
pluinta  eompresserat,  Phllippae. 

7.  ille,  Perlpbaoei,  ainicam,  PbUlp- 
pan,  kaecy  PliUippa  Ipsa. 

Act.  L  Sc.  1.  Redlt  tx  bello  Tbe- 
apria,  ad  Cbaeribnlom  mlBius  a  Straiip- 
pnele.  Examlnat  earn  Epidlcua.  Com- 
perit,  valero  berUem  ftllum  Siraiippoclem ; 
aed  pairtm  noDdam  velle  adire,  quia  de 
praeda  mercatoa  sit  capllvao.  Id  aegre 
fert,  qaonlam  ipse  qaoqae,  SIratlppoclia 
iaaao,  aliam  el  procoraverati  saadens 
■eni,  at  earn  emeret,  /laniqaaai  flllam 
iaam  ex  PbiUppa.  Iii(roU  ad  Cbaeribo- 
lam  Thesprlo  v.  76.  Lamentator  Epi- 
dlcoa,  dubiosqae  eat,  quid  aibi  ait  facien- 
dom.  Advenlentem  aatem  videt  Ipaam 
com  Cbaeribolo  Blratippociem ,  triatem, 
at  ex  vulta  eogneacit,  propter  nomeran- 
dam  pro  lila  captiva  pecunlam.  Ergo 


aecedlt  paramper,  at  eorum  sermonem 
perciplat. 

1.  prehendit  pallio,  Properabat  eaim 
Tbeaprio-,  Epidicoa  aoiem  eum  perae- 
cotaa  revera  paiUo  prebenaum  retinebar. 
Cr.  Trio.  3,  1,  23.  Bunt  uterque:  ille 
reprehendit  kunc  priorem  pallio.  — 
Adoleteene  non  eat:  JUngling,  aed  ap- 
pellatio  amicaliifi  quale  noafrom:  guter 
Freund.  Nam  adoleteene  veteribua  erat 
I.  q.  vir,  vocabanlurque  adoleacentull 
aaque  ad  quadrageaimam  aetaiia  annom. 

4.  Cerle  oeuUe  utere,  Vulg.  et  vett. 
uterit,  Senaua:  non  fallerie  cemendo. 
Simlllier  V,  1,  28.  utilitatem  obtinere 
oculie.  —  Gronoviua  mailt :  Rede  oculie 
ulere,  cum  Scallgero. 

5.  Pall.  4.  quod  ene  adiolet.  Vulg. 
et  vett.  cum  V.  C.  quod  eo  ad$olei. 
Lamb,  quod  adeo  adiolet,  Puto  legen- 
-dum:  quod  adeoletj  cul  adacripserit  all- 
quia  acbolion:  eiae,  1.  e.  edere,  ex  quo 
alloa  qoidam  meiri  gratia,  fecerlt:  eo, 
qoorom  alteram  rbylbmo  bono,  alierom 
aenaal  aperie  officii.   Cf.  Pera.  5,  1,  7. 


S16 


EPIDICUS. 


Ef.  Quid  iul  agis,  ut  veils  1  Th.  Exemplom  ad&t.  Er.  Intel- 
lego.  Etigepae, 

C6rpulenti6r  videre  atque  lidbitior!    Tm.  Huic  gratia. 

Ep.  Quam  quid^m  iamdin  te  pdrdidlsse  opdrtuil. 

Th.  Minus  lam  furtificus  aum,  quam  antehac.     Er.  Quid  ila? 

Th.  Rapio  prdpalam.  10 

Ep.  Di  fmniortales  te  fnfelicent,  i&t  tu  is  gradibua  grtodibua! 

Nam  tit  apud  portum  t<S  conspexi^  curriculo  occepi  aequi: 

Vix  adipisceodi  potestas  m6do  fuit.    Tir.  ScMrfa        Ep.  Scio, 

Te  ^sse  quidem  hominem  militarem.  T/r.  Auddcter  qoamTis  didto. 

Ep.  Quid  ais?  perpetudo'  valuistit    Ta.  Vdrie.  Qui  Tarid 

Talent,  15 

CAprigenum  hominum  ndn  placet  mihi,  ntfque  pantherinto  genua. 

Th.  Quid  tibi  vis  dicdm,  nisi,  quod  esti    Ep.  Ut  ilia  respondeia 

probe: 

Quid  herilia  noster  filiusi  valetl    Th.  Pdgilice  atqne  athl^tice. 

Ep.  Voluptibilem  mihi  tuo  ad?entu  ^ttulisti  ntinclum. 

Scd  ubi  ^st  isl    Th.  Ad?enf  simul.   Ep.  Ubi  ia  6rgo  eati  nisi  si 

in  Tidnlo,  20 
Aut  si  in  melina  dttuUsti.    Th.  Di  te  perdant!   Ep.  T6  toIo 
P^rcontari.    6peram  mihi  da;  dpera  reddibitdr  tibi. 
Th.  lua  dicia.   Ep.  Me  dec^t.    Th.  lam  tu  autem  ndbia  praeto- 

rim  gerisY 

JRp.  Qudm  me  dices  digniorem  ease  hdminem  Atlienin  ilteraait 
Th.  At  enim  unum  m  praeturi  tua,  Epidice,  abeat.  Ep.  Qnidntml 

Th.  Sdea:  » 

7.  exemplum  aciesf,  i.  e.  Ipse  poles  19.  Sle  veit.^  versa  peitSBS.  Talg: 
ex  taablia  corporis  met  persplcore,  sa  VoL  mihi  nunctiifn  iuo  adv.  aUuUtti. 

valeam.    Veil,  cum  V.  C.  el  Pall.  Ex-  31.  melina.  fci/Acor^,  pelUs,  ovilla; 

emplum  adesie  intelligo,    Ep.  Euge.  bine  meUoa,  scorles  msnlica.    Sk  cm 

8.  habiiior.  Sic  vulg.  idque  apiius  Turnebo  Seal.  —  Di  te  perdamt^  Mlitni 
verbo  corpulentior.  Atque  habitior  le-  dlci  In  faceiiis,  ut  FaeeapiU  Iuo,  Cvc 
gebaiur  in  Guelf.  el  Roveriano.  —  Veil.  3,  3,  35.  cf.  ib.  v.  38;  (e  vlo  SapAd 
et  V.  C.  cum  Pall,  agilior.  —  huic  senau,  ul  pariim  sappleaior:  di  perdmdy 
gratia,  sc.  manui.  partim  referalar  ad  Percontari.  flteUis 

9.  Sic  vulR.  cum  V^  C.  el  Pall.  —  locus  Paevd.  1,  3,  28.  lupiimr  it  Ptr- 
Veil,  tc  iamdiu  dcpcrdiditse.  dd(,  qui$qui$  it.  Pm.  Te  odo.  Ba.M 

11.  te  infclicilent,  ut  tu  is  gr.  gr.  vo»  ego  dmbo$. 

Ilaec  est  lectio  veil,  pro  qua  vulg.    Di  22.  operam  mihi  da.     8ie  vect.  — 

trnm.  infclicentf  ut  tu  cb  gr.  gr.  Cerle  Volg.  cam  cdd.  omitllt  tai^'.  —  Ei  tcu. 

IS  reiinendum.    De  forma  infelicent  cf.  et  vulg.  reddibitur.    Cf.  Cas.  1^  1,  41. 

Merc.  2,  3,  99.    Poen.  2,  1,  1.  Men.  5,  7,  49.  qnlbua  in  locis  aimUileff 

13.  Scurra  et.   Scurra  est  i.  q.  bomo  atque  hic  syllaba  di  corrlplenda  est. 

urbaous.    Cf.  Trin.  1,  2,  165:   Quam  23.  ius  dtcts.  SlaiUier  Trin.  5,  8,37. 

urbani    assidui   cives,    quos    acurras  lus  hic  orai,  abi  pariler  aiqve  liic  4e 

vacant.  Poen.  3,  2,  35.  Faciunt,  scur-  viciaalm  praestaadia  oflcUa  aeraa  est. 

rae  quod  consuerunt:  pone  sese  homi-  Et  Aul.  4,  10,  21.   —  VeU.  Mt  deed 

net  locant,  et  V,  5,  2.    Sensus  Igiiur:  quidem,    Qnod  al  malia,  ezj^ofendw 

Non  mlrum   est,   te   aisequi  me   non  ia  seqq.  no6if. 

potuisse,  quia  urbanos  eg  homo  umbra-  24.  Vett.  Qacm  me  dieet  dignitrett. 

(icusque,  ego  autem  militaris.  Vulg.  omittil  ne,  et  la  seqq.  Iialiat  Mil 

17.  Sic  vulg.  alque  t//a  monosyllabom.  post  Aomtnem. 

Sedveit.  Ut  ilU  ilia  responde,  Tu.  Probe,  25.  enim,  qnod  poat  at  oaiilUt  valf. 

V.  C.  Ut  illi  respondi.  Tu,  Probe.  Boih.  cum  cdd.,  praebent  velt.  —  De  noaiiiie 

Utilia  rctponset  probe.  Epidiei  moaeodoa  lector ,  valde  dabiav 


ACTCS         SCIHA  L 


Lici6res  duo,  duo  T/mioei  fasces  Tirgaruin.   Ep.  Va^  iibi! 
S^d  quid  aia  tuY  Ta.  Quid  rogaa?  Ep.  Cbi  drma  aunt  StratfppocUl 
Ta.  P61  ilia  ad  hoatia  tr^afugerunl.    Ep.  Araanel    Ta.  Atque 

quid^m  ciUk 

Ep.  Sdrione  dicia  haec  tal    Ta.  S^rio,  ioquaro;  hostf^s  habent. 
Ep.  tidepol  facinus  fmprobuml    Ta.  At  iam  ante  41ii  fccerunt 

item.  80 
]£rit  illi  ilia  r^a  honor!.    Ep.  Qui?    Ta.  Quia  ante  alHa  fuit. 
Ep.  Miilciber,  credo,  ^rma  fecit,  qua^  habuit  StratippocleB : 
TriToIavertiBt  ad  Iioatis.    Ta.  Turn  ille  prognatiis  Theti, 
Sine,  perdat:  alia  Apportabunt  ^ii  Nerei  fiiiae. 
Ep.  Id  mddo  Tideodum  eat,  iii  materies  silppetat  acutdriis,  35 
Si  in  aingulia  atip^ndiia  ad  hdstea  exuvi&a  dabit. 
Ta.  Sup^raede  istis  r^us  iam.  Ep.  Tu  ipse,  tibi  lubet,  fin^m  face. 
Ta.  Dcaiate  percontarier.  Ep.  Loquere,  ipse  ubi  est  Stratippodea. 
Ta*  Eat  ca^a,  qua  oausd  aimui  mecum  ire  veritust.  Ep.  Quidnam 

id  esti 

Ta.  Patrdm  videre  %i  nevolt  etiim  nunc.    Ep.  Quapropt^rl 

Ta.  Sciea:  40 
Quia  fdrma  lepida  et  Uberali  cipti?am  adulesc^ntulam 
Dd  praeda  merditust.  Ep.  Quid  ego  ex  te  aikdiol  Ta.  Hoc,  quod 

f&bulor. 

£p.  Cdr  earn  emitY  Tjsr.Animi  causa.  JEp.  Qutft  illic  homo  animda 

habetl 

Nam  cdrto,  priusquam  hinc  dd  legionem  abiit  domo, 

in  anlbosdam  locis  viderl  icanslonem,  31.  anit.  Sle  emendandom  full  ex  vs. 

paeae  at  eredas,  syUabam  di  prodocen-  praeced.   Cdd.  antta. 

am  esse,  velat  Infra  v.  47,  el  v.  &5  at  32.  Sle  voig.  —  Vett.  quu9  w  6etto 

•0.  et  90.  Imprimis  vero  III,  4, 61.  Rug9^  htA,  Str. 

etee,  Bpidice^                     pvgnd^  33.  Travolaverunt  ad  hoiie$j  I.  e. 

9iU  AaiM  ca/  et  IV,  2,  35.    Ego  re-  lioatea  lis  aunt  potlil,  at  armla  AcbUUa, 

li€ih  rikuM  Epidicum  dperam  quae^  qalbas  Indutua  fuerat  Pairoeloa.  Prae- 

nmd6  il«6o.    Qaemadmodum  In  proprila  terea,  qaae  fabrefecerat  Vulcaaoj,  aal« 

■MiliiiaBUi  aaeplBs  a  vera  proaodia  rece-  mata  qnasi  erani ,  at  laii  trlpodea ,  Iliad, 

ikar  In  Plaato.  Interim  tamen  aoUennem  XVIII,  375.    Sed  videtar  Plauiua  bee 

prnsailaB  bla  aom  aeeataa.  loco  sequi  tradltlonem  aliqoam  plana  ain- 

ML  Uct»€9.  Pletorloa  tr.  pL  tuUt  pie-  Kularem,  iciionemqoe  poaticam  ab  Uo- 

bUcUam:  IVoator  urhanuM  qui  nunc  eaf,  ^^^^  P**"*  wodeniem.  Nam  apad  bane 

mmiamM  pQMthac  fuat,  duo  Ueiorei  apud  Priora  AcbUUa  arma  non  faerant  a  vm- 

ITteMa,  Uqu9  wque  ad  •upreJkam  TheUa  Ipaa  el 

Ilia  tnlar  doet  didto.  Poatea  praetorem  ««>POrtavli.       7 urn,  I.  e.  q.  Praeterea. 

lex  Uctores  praecedebant,  conaaiem  XII,  —  Peraonanim  nomlna  quod  aiiinet,  val- 

en  XXIV.    Loqaitar  aatem  de  g«l*     32-86.  unl  tribuii  Bpldico,  vatt. 


faaclbm  virgiaqae,  at  Innoat,  dignam  verba  ^«ia  aa(e  —  ad  Aotfea 

eaaa  Spldlcnm,  qol  vapaieu  TlieaprionI  tribaant,  aeqaeaila  aaqae  ad 

27.  In,  quod  deeat  In  codd.  et  edd.,  ^' ifJf/* i«  •  ^ 

aaaMU  Bomiaa,  at  raptom  a  aeqaenll  nota  ^  ,      tloqtusro,  uU  tpte  est  Sir. 

peisanaa.   necie,  at  opiaor.  ^^^^         y  ^  p^^^^ 

2B.  Veil,  dtcta  hate  tu.    Valg.  earn  40.  Vett.  eom  V.  C.  et  Pall.  Patrem 

V.  C.  at  PaU.  omUtit  Aoec.    Botb.  dieia  videre  tenem  nen  vult.    Volg.  Patreat 


vidtre  ae  non  vult.    sic  Infra  v.  C^7) 
30.  Redolent  baec  antlqaam  Graecorum   73:  Quia  patrem  print  $0  convonire 
cemoedlam  Arlaiopbanemqae ,  in  qaa  al-  non  vult  neque  eontpicarier,  Apparat, 
oriUa  aaepe  obvia,  de  ^I'^cusnlatv.  legendum  ae  nevult. 


BPID1CD8. 


Bilii  Mudarit,      IcBMe  mi  fUidn  » 
Qoaa  ainibmt,  oMretir  libL   M  ci  tepctntn  rMML 
Ti7.  Utciaqoe  la  alt»  vdatatl,  Epiiicc,  ^xia  Tdn  T^rtiter. 

Vae  miaero  miUI  Bale  pcrditft  ac!    Ar.  QmM  Utecl  qnid- 

Boietll] 

JB>.  Qiildl  iftaoc,  qoam  emit,  qoiaU  tmm  cadt?     [Tv.  Till 

Haad  isUw  le  r«g«. 
T£r.  Qaid  igitar?   JS>.  Qaot  mimt?]    9b.  T«i.  <{ndnpata 

miab!  Si 
Tj7.  fd  adeo  argeotooi  ab  daoitta  apad  ThAaa  toaidt  Ci^Mre, 
fa  diet  mioaaque  ar^cDti  tfD^alaa  vaoiia.    Bf.  Papae! 
Ti7.  El  ia  danitU  adTdoit  una  cdoi  eo,  qoi  mrgttMm  petit. 
J£r.  Di  immorUiea,  6t  ego  interii  Uailice!    Tm.  iw,  aat 

quid  eat, 

EpidiceY   Br.  Perdidi't  me!   Th.  Qaial  iEp.  Qahf  fUe,  ana 

p^Hidift.  M 

T^r.  Nam  quid  iuY     Br.  Quia  colfdie  ipae  ad  me  db  legiaae 

epiatolaa 

Mitt  Aat   Sed  taceam,  tfptmnoai  eat    Ploa  acfre  aatlait, 

qaim  loqai 
SeiTom  hdmioem;  ea  aapi^otia  eat. 
Th.  Neicio  ^depol,  quid  to  timidns  ea. 

Trepidia,  Epidice,  iU  Tdltum  tuom  M 

Vide6.    Videre  cdmrneruisae 

Hie  me  ibsente  in  te  aliqufd  mali. 

Br.  Potin',  tit  moles tua  aieal 

Th.  Abeo.   Br.  Adsta!   Abire  hioc  Dtfo  aioam. 

Th.  Quid  me  retinesl    Br.  Amitne  iatanc, 

Quam  ^it  de  praedi?    Th.  Rogaal 


44.  ad  legionem  babcot  Pall,  at  V.  C. 
ioepte:  ad  legationcm. 

45.  Valg.  Tpie  mandavit  mihiy  ab  le- 
none  ut  fidicina.  Veit.  Ipie  m,  m.,  ab 
lenone  quaedam  ut  fidicina.  In  uiraqoe 
diflplicel  iilud  ipse;  conira  requiri  vide- 
lar  quaedam,  quod  famen  cdd.  ignorant. 
Celerum  Ipse  Inierdam  admodum  cor- 
reple  proreriur. 

47.  Eadem  leguntur  Poen.  3,  5,  9. 
Vtcunque  at  ventut,  cxin  velum  verti- 
tur.    Sensus:  consilium  pro  re  mutatur. 

48  —  50.  Corrupta  baec  el  a  seriori- 
buA  mutata.  Vulg.  quid  iatuc?  quidnam 
ettf  —  ifuid  igitur?  Quot  minis? 
Til.  Tot.  Er.  Quadraginta  minis.  Velf. 
Quidnam  intuc,  quid  est?  —  Quid  igi- 
tur,  q  m  ?  T.  tot,  quadr.  m.  Lamb. 
V.  50.  Tu.  Uedde  igitur. .  Kp.  Quot 
minis  emit?  Tii.  Tot,  quadr.  m.  Ap- 
parel ,  ad  vocem  tot  gesium  facere  digi- 
tis  Tbesprionem,  Bolitum  in  compula- 
fionibuff.  —  Inepta  autem  esse  ilia:  Quid 
istuc?  quidnam  est?  el  ilia:  yHi  sqq. 
quivia  vidoi. 


52.  In  dies  mimasqsie  argtstti  simgu- 
las  numiij  iia  at  in  dies  siagalas  pr« 
aingulis  minis  argeaii  namua  sit  ei  prt 
foenore  numerandas.  Naai  miaiif  app«- 
siiio  est  ad  foenore  addiia.  Nvnas  aa- 
lem  Plauii  aelate  valebat  doas  drackaia2i, 
at  ait  Salmaaias.  Taotam  aaleai  feeavre 
dabatar  plerumqae  in  measem. 

55.  Primom  addidi  alteraai  Quit.' 
deinde  ex  veil,  dedi:  ^mi  araia  perdidit. 
Kam  vulg.  ille  qui  perdidit  arma. 

56.  iVam  quid  tia,  i.  e.  q.  QaidaaB 

iiaV 

59.  Sic  veil,  el  Parens.  —  Valg. 
omisit  tu. 

60.  Veil.  Trepidai  Rpidiee^  ita  rd- 
turn  tuum  videor  videre  eomwuruiste 
nine  me  absente  aliquid  mali.  Val^- 
video,  videre  c.  //ic,  me  a^s. ,  in  it 
aliquid  mali\  \.  e.  Proui  voltan  tauai 
video,  videria  etc. 

63.  Vulg.  ne  sis. 

65.  Vulg.  et  veil.    Quid  nume  me  f- 


AervB  I.   ScBNA  L 


840 


IMperit  earn.   JE>.  D^tegetar  cdriam  te  tcrg6  meo! 
Ts.  Pldt^e  amal,  qnam  ie  ^oquam   amavit.    Ep.  Upiter  tc 

p^rduit! 

Th.  Mftte  DUDC  iam  me;  nam  (lie  me  vetuil 

Ddmum  Teoire;  ad  Cha^ribulum  iussit  hue  in  pr6xiimum.  70 
[Ibi  manere  iuiBit:] 

]£o  Teoturast  fptua.  Ep.  Quid  ita?  Tn:  Dicam.  Quia  patrdm  prius 

8e  e6o?enire  oevdlt  neque  conspicArier, 

Qu<m  id  argeutum,  qudd  debetur  pro  ilia,  dinumer^verit. 

JSp.  Heii  edepol  res  tikrbulentas!   Tm.  Mi'tte  me,  ut  earn  nunc  'iam.  75 

JKp.  Ha^ccioe  ubi  icibft  aenex, 

Ptippia  pereunda  ^it  probe. 

Th.  Quid  iatuc  ad  me  dttinet, 

Qa6  tu  iotereda  modol 

JSp.  Quia  perire  adlua  noio;     cupio  perire  mecum,  80 
B^evolena  eum  b^ueToiente.   Tb.  Abi  io  malam  rem  maxnmam  a  me 
Cum  iitac  coudilidoe.    Ep.  I  sane,  si  quid  festinis  mag^is. 
Ts.  NAnquam  homioem  quemquAm  conveni,  unde  ibierim  iub^ntius. 
Ep.  hiic  bine  abiil:  adiua  es  nunc.  Quo  in  locoliaecrea  sit,  videa, 
I^pidice.    Nisi  quid  tibi  in  fete  ai&xiii  est,  absumtus  es.  85 
Tintae  io  te  impendent  ruinae:  nisi  suffulcis  firmiteir, 
Ntfn  potes  subsistere,  itaque  in  te  irruunt  months  maii. 
N^qne,  nunc  quomodo  me  ^xpeditura  ex  impedito  fdciam,  iam 
Cdnailium  placet   itgo  miser  meis  p^rpuli  dolis  senem, 
t}t  censeret,  sAam  aese  emere  fiiiam:  is  suo  fiiio  90 
Fidicinam  emit,  quam  ipse  amayit,  quam  ibiens  mandaWt  mihi. 
la  afbl  nunc  ab  legidne  adduxit  Alteram 
Animi  causa.    C6rium  perdidi:  ndm  senex  ubi  Sanscrit, 
Sibi  data  esse  irdrba,  virgis  ddrsum  depoiidt  meum. 
At  eniffl  tn  [prae]caTe!  —  Nihil  est  istuc!  pUne  hoc  corruptiim 

est  caput!  95 

67.  Deperit  earn.    Addldi  earn.  —  sterlora,    Perire  antem  aellve  i.  e.  q. 

Vale-  com  V.  C.  ei  PalL    Detegeiur,  perdere. 

Vctc  Dtg^ur,  78.  leg.  ad  med. 

09.  81e  valg.  atqoe  fortasse  miiie  79.  leg.  tuie, 

MMsyUabam,  uii  Cas.  2,  3,  15.   Mil.  87.  monies  mali.    Sic  Most.  2,  1,  5. 

4^  S;  76.  et  at  alibi  ile,  quumquey  vone,  ha  mali  moerorie  moniem  maximum 

^modqme,  nempe^  de  quibos  v.  praef.  —  ad  portum  modo  Conspicatui  eum.  Et 

Ule  BonoaylUibum.  Merc.  3,  4,  32.    Monte$  tu  quidem 

70.  Verba  Ibi  manere  iuait  ezda-  mali  in  me  ardentee  iamdudum  iacie. 


arbltror.  88.  Addldi  tarn  in  fine,  omiBi  ego  post 

78.  VetL  Convenire  te  non  vuU.  VaJg*  ^eque. 

S€  COUP,  non  vult.    Legendnm  nevult,  89.  Valg.  et  vetl.  perpuli  meU  dolie 

et  la      conpentre  omlilends  e  postrema,  tenem.  Tranepotful. 

78.  Cantpuaner^  sic  scribeadom  erat.  _  .  .                       — n.*  i— 

v>.i«  «f  •*  eeneus  et  metri  gratia  legendom 

Mel,  dinumeraveriU   Vulg.  nostr.  Vulg.  et  veil,  h  tibi  nunc  alle- 
le. Perperam  interrogandi  signum  po-  legione  adduxit.  Transponen- 

soerla  peat  pro6e.  ne  enim  neoiiqiiam  ^oih,  abduxit.   >oflr.  valg. 

Interrogaiivom  hic  eat.  Cf.  Mil.  2,  3,  38,  ®< 

77.  Per  puppim  int.  tergam-  aat  po-  93.  Velt.  nam  iam  ubi  tenex  tenterit. 


S52 


EPIDICUS. 


Ch.  Unde  lubet   Nam  ni  ante  aolem  occaamn  elo, 

Meam  domum  ne^irobitas;  tu  te  in  piatrinum.] 

Ep.  Fdciie  ta  istuc  afne  pericio  et  c^ra,  corde  libero, 

Fiibulare;  n6vi  ego  noatros:  mihi  dolel,  quom  ego  Tipalo. 

St,  Quid  tu  nunc?    Patidrin',  ut  ego  me  foterimaml     JEp.  Ke 

fdceria.  45 
]§go  istuc  acceddm  periclum  pdtiua  atque  auddciam. 
St.  Nunc  places;  nunc  ^go  te  laudo.  St.  Pitiar  ego  iatac  qy<d- 

iubet 

St,  Quid  ilia  fiet  fidicina  igitur?    Ef.  Aliqua  rea  reperfbitur; 
Aliqua  ope  extolTam,  ^xtricabor  aliqua.    Sr.  Plenua  cdnaiii  ea: 
N6vi  ego  te.     Ep.  Eat  Eubd'icua  milea  Idcuplea,   malto  aurd 

potena,  M 
Qui,  i&bi  tibi  iatam  emtam  ^aae  scibit,  itque  banc  adductam  ilteram, 
C6ntinuo  te  or^bit  uitro,  tit  iilam  Iramittaa  aibi. 
8dd  ubi  iila  eat,  quam  tu  ddduxiati  t^um?  St.  lam  faxo  life  erit. 
Ch.  Quid  hie  nunc  agiinua?  St.  E^mua  intro  [hue]  4d  te,  ut  huac 

hodid  diem 

Lticulente  habedmua.    Ep.  Ite  intro:  ^go  de  re  argent^ria  55 

lam  aenatum  c6nvocabo  in  cdrde  conaiiiirium, 

Qu6i  potisaimum  fndicatur  bdium,  unde  argentum  atiferam.  — 

tipidice,  vide,  quid  agaa:  ita  res  atibito  haec  obiecti  eat  tibi. 

N6n  enim  nunc  tibi  ddrmitandum,  neque  conctandi  cdpia  eat. 

Audendum  est!    Senem  dppugnare  cc^rtum  eat  conailium  mihi.  69 

ibo  intro,  aduleac^nti  dicam  ndatro  heriii  fi'iio, 

Ne  bic  foraa  ambule't,  neve  uaquam  vdniat  obvidm  aeni. 


ACTUS  II.    SCENA  I. 

APOECIDES.  PERIPIIAyES. 

A  P.  Pierique  omnes  hdraines,  quos,  quom  nihil  refert,  pudet;  ubi 

pudendum  est. 


qui  et  V.  42  babet  iute  i  in  piitrinum, 
nullo  lanien  metro.  Celeruiu  eioMmodl 
qui  emendal,  operam  aique  oleum  perdil. 

44.  novi  ego  nostrot,  suppl.  Acrof,  ut 
sunt  immodetfii  aique  Iracundi. 

48.  Vulg.  de  ilia;  et  moiiosyllabom 
ilia,  ut  Haepe  boo  pronomen.  Melius 
lamen  babcbit  versus,  eiecio  dc,  abi  pa- 
Titer  ilia  fidicina  abiativi  erunt.  CT.  ind. 
V.  fieri  aliquo. 

53.  lam  faxo  hie  erit.  Fic  boc  de- 
mum  Act.  V,  Sc.  I. 

54.  hue,  quod  babet  vulg.  cum  V.  C. 
e(  Pall.f  deest  in  vett. ;  neque  opus. 

58.  liidem  in  vett.  deest  haec,  ut  el  in 
Pall,  et  Langg. 
69.  vett.  contandi. 

60.  Vulg.  M  cundem  scncm  opp.  c. 
I^C.  eantilium,    /,  t,  abi  Intro,  atq.  ad. 


die  tam,  n.  h.  f.  Velt.  Tihi  avdminn 
e$t,  ten.  opp.,  c.  e.  c.  mihi:  l6o  intro. 
atque  ad.  dicam  n.  h.  f.  in  Palatini^, 
teste  Pareo,  legebator:  adcundum.  lo 
Monac.  Ad  eundem. 

61.  atque  ^  quod  legebatur  poil  intro, 
eieci,  ut  sit  asyndeton. 

j4ct.  II.  Sc.  /.  Colloqaontor  doo 
senes  de  rebus  suis.  Atque  P.  apcniiM« 
cogitandus  Apoecidl  conslliam  suod,  du- 
cendi  Pbilippam,  si  invenlrl  possec 
metuere  tamen  se  de  filio,  ne  Is  Ulod 
aegre  ferret.  Igiior  confirmat  earn  Ap*^' 
cides.  —  Sed  rem  qaod  attinet,  ineptaa 
esse  totam  scenam,  nec  a  Plaute  pro* 
feclam,  apparet,  sed  interposiiam  a 
riori,  ut  locus  esset  Epidico  iniroeondi 
et  revertendi.  Quomodo  enim  censiUao 
capere  potuil  Periphanes,  ducendi,  qiun 


Actus  II.   Scbna  II. 


eoi  deierft  pudor,  quom  usus  dst,  ut  pudeat   h  adeo  tu  ei. 
lid  ^t,  quod  pud^dum 
ft,  geoere  niUm  bond  paiiper^m  ie 

mum  ducere  i&xoremi   Pradsertim  eim,  qua  ex  5 
bf  commemotr^s  banc,  domf  quae  est,  prognitami 
f.  Rdvereor  filium.    j^p.  At  p61  ego  te  cr^didi 
lim  tu  uxorem  ^xtulisU  pudore  dxsequi; 
idiua  quoti^na  sepulcrtlm  Tides,  sdcruficas 

Ico  Oreo  hdstiis,  ndque  adeo  iuiuria,  10 
lia  licitum  earn  tibi  dst  Tiveudo  viocere.    Pb.  Ob, 
Ercules  dgo  fni,  dum  flla  meciim  fuit; 
!que  adxta  aerumoa  acdrbior  pol  Hdrculi 
lam  ilia  obiecta  dst  mibi. 

p.  Fulcra  ddepoi  dos  pec^nia  est.    Pe.  Quae  quidem  pol  non 

maWta  est.  15 


ACTUS  II.  SCENA  II. 

EPIDICUS.  JPOECIDES.  PERIPHANES. 
p.  St!  St! 

icdte,  babete  animAm  booum:  liquido  dxeo  au8pici6  foras,  [a?! 

sinistra]. 

iorsbal  nbl  esset?  NihU  certe  elus-  tea  Tbebif.  lis  ocenrrUse  merefrlces,  et 
di  commemoraior  Act.  IV.  Sc.  L,  nbi  inter  eas  unam  Siratlppocli,  qoam  Ule 
k-enit  PhUippa.  Deinde  aequenii  acena  liberare  velif,  eamque  ob  rem  ar^enlom 
laiiio  Don  de  auo  aliquo  proposlto  moluom  sumpserit  apud  Tbebaa.  Buadet 
loltar  aenex,  aed  de  Ulio,  quern  vnlt  Igltor,  nl  condnuo  uxor  detar  Stratlp- 
.ritam  fieri.  Ipse  aalem  neutlquam  pocU,  Ula  autem  lldlcina,  quam  velU  li- 
cit PhUippam.  Denlqoe  quae  adduntur  berare,  ematori  ot  perpetoo  aerviat. 
teilae,  Ita  sunt  ielunae  ac  nlblll,  ut  Ergo  Apoeciden  seqoe  com  argento  mlt- 
bono  poeia  profectae  esse  nequeant,  tat  emium  Hdiclnam,  qoam  paullo  post 
(i  dormitante.  cum  lucro  sit  vendiioroa  miliii  coidam. 

I.  omn99i  additam  ab  Hermaono,  in  Consentit  Perlpbanes. 

ria  non  legit  ur.  1.  Uaec  usque  ad  v.  7.  item  lodico 

Si.  ^ttum  utuf  esl  ut  pudeat^  intole-  centonem  esse,  ab  serlori  adiectum,  see- 

■da  taatologia  com  praec.  ubi  puden-  namqne  demum  ex  abrupto  ordiri  v.  8. 

m  est.    Da  ra  cf.  Ter.  Andr.  IV,  1,  Contihuo  etc.  culua  rei  adeo  externum 

•  abl  fere  eadnm  sententia  legltur.  argomenlom  est  in  doe  sceoae  superiorls 

4.  te  addidh  Hermannos.  —  6.  Volg.  in  vett.  addiium  nomen  Apotcidtt,  — 

Tatt.  quae  domi  ett ,  filiam  progn.  Loqoitor  E.  intos  ad  Stratlppoclem  et 

8.  Valg.  et  vett.  lurorem  quam  tu  ex-  Cbaerlbulum.  —  Pro  vulg.  St,  St!  Pall. 

Ifsfi  pudore  exiequi.  At  At^  V.  C.  State.   Apparel  ex  verbo 

10.  Vett.  Aorco  hottian,    Noslr.  vulg.  tacete^   volgalam   I.  recte  habere,  li- 

II.  Valg.  et  vett.  Quia  licitum  at  quidoj  fausto.  Cf.  Pseud.  2,  4,  72.  avi 
m  iibi  vivendo  vtneere,  Mtniatra,  autpicio  liquido  alque  ex  ien- 
IS.  pol  deest  in  codd.  et  edd.  tentia.  Most.  3,  2,  64.  Tarn  liquidue 
14.  Volg.  quam  illd  mihi  e$t  ohiecia.  est,  ^om  liquida  tempcitai  so/el,  et 
]lg,  obiecta  at.  Persa  4,  4,  57:  Fide  ut  ingrediare 
12k  Vett.  marita  est,  Apoediee$.  Vulg.  auspicate.  Dor.  Liquidum  e$t  anspi- 
Mriiata  e$t,  uti  V.  C.  et  Pall.  ci'tim.  Toz.  Tace.  —  avi  stnisfra, 
Act.  11.  Sc.  IL    Colloqooniur  senes  fausta.   Nam  converse  ad  meridiem  slot- 

flirallppocle.  Epidicus  dngit  se  quae-  atra  est  Orlens,  dextra  Occldens.  Hioc 

re  Peripbanem,  aeqoe  fesaom  esse  ilia  faosta  folsse  arbitrator  Festoa.  — 
franco*   Nonciat,  remlaaoa  ease  mlU-  Bt  vulg.  et  vett.  Acutum  cuUruwu.  — 


EPIDICU8. 


Aci&tam  cultrnm  habe6,  seni  qnl  ex^nterem  marttfpiiMn. 
Sed  eccum  fpsum  ante  aedes  cdnspicor  Apo^cidae, 
Qualfs  Tolo,  Tetulds  duo! 

lam  ego       convortam  ia  hirudinem  atqiie  i 
Eorum  dxsiigebo  B^nguinem, 
Sendti  qui  columdn  cluent. 

jfp.  ContiDuo  uti  mar/tus  fiat.    Pb.  LaAdo  eonsilidm  tuum. 
^p.  Nam  ego  ilium  audivi  in  amdrem  haerere  apud  n^tdo  qnain 

fi'dicinam. 

Pe.  Id  tfgo  excrucior.   Ep.  Di  hercle  omnea  me  idiaTsnt,  augifnt, 

amant:  It 

Ipsi  hf  quidem  milii  dint  viam,  quo  picto  ab  ae  argentam  sAferaok 

Age  niinc  'iam  orna  te,  ^pidice,  et  palHolum  in  cotlom  c6niice. 

Ita  idaimulato,  qudsi  per  urbero  tdtam  hominem  qaseafTcria. 

Age,  si  quid  agis!  —  Di  immortalea,  i^tinam  conveniim  domi 

P<!riphanem,  per  dmnem  urbem  quem  sAm  defeaaua  qua^rere,  15 

V^r  medicinas,  p(!r  tonatrinas,  in  gjmnasio,  atque  in  foro, 

Ptfr  myropoiia  dt  ianienas  circumque  argentiriaa. 

Rdgitando  sum  raucua  factus ;  pa^ne  in  curau  cdncidl. 

Pk.  ^pidice!    j&>.  Epidicum  quia  est  qui  rdrocat?    Pe.  Ego  sum, 

Ptfrfphanes. 

ego  Apoecidcfa  sum.    Ep.  Et  ego  quidem  sum  iSpidicai. 

Sed,  here,  dptoma  2§ 
V6a  video  opporti&nitate  ambo  idvenire.    Pb.  Quid  rei  eat? 
Hp.  Mand,  mane!  sine  respirem,  quaeso!    Ps.  Imo  idqniesce. 

Ep.  Animd  male  eat: 
Recipiam  anhelitiim.   ^p.  Clementer  r^quieace.    Ep.  Animum  ad- 

Tdrtite! 

A  Icgione  omn^s  remiss!  siint  domum  Tliebfa.    j4p.  Quia  hoc 
Sci't  factum?    Ep.  Ego  ita  esse  factum  dico.    Pe,  Scio*  tu  Istuc^ 

Ep.  Scio.  25 
Pk.  Qui  tu  scisi    Ep.  Quia  ego  ire  vidi  militea  plenia  Tiis. 
Anna  referunt  dt  iumenta  ducunt.    Pe,  Nimis  factum  bene! 
Ep,  Tum  captivorum  quid  ducunt  stfcum!  pueroa,  virginea, 
llinoa,  ternos;  dlius  quinque;  fit  concursua  pdr  viaa; 
Filios  sues  qui'sque  visunt.    Pr.  Ildrcle  rem  gestam  bene!  SO 
Er,  Tdm  meretricum  numerus  tantus,  quantum  in  urbe  omni  fuit, 
Obviam  ornatae  dccurrebant  suis  quaeque  amatdribua; 

Vttl.  fffii.    Xul^;,  senis.  —  Versas  qaod  daturas  Ipse  est  consSUaiii 

aulnel,  Sty  St!  separatini  sunt  poneii-  mariius  fiat  Siraiippocles. 
dae,  verba  aulem  avi  sinistra  extermi-       13.  Vulg.  Ita  ads*    VeU.  Atipst  adt., 

nanda,  ut  glossema.  —  marsupium  cf.  Both.  Hague  ads.,  al  V.  C.  el  PalL 
Men.  2,  3,  37.  22.  Adieci  aKerom  mane. 

8.  Vulg.  et  veil.  Apoecidae.    Acida-      23.  Veti.  Clemmter  acquiesce,  Tilf- 

Itua  malult:  et  Jpoeciden.    Bed  copula  requiesce. 

noN  legtlur  In  cdd.  25.  Quis  hoe  Scit  factum?  Sie  vilf- 

4.  qualis  v.,  v.  d.    Fit  in  his  quo-  sensu  opiime  coDgruente.    Afque  V.  C 

ianniodo  mulailo  numerl,  ut  singularem  babet  Scit  factum  v.  24,  el  ab  Initle  y- 

ploralls  seaualur.  ^         ^  25  signum  lacunae.    Ceierum  Pall.  Sic 

0.  Vulg.  in  amoremy  ctQX'^ixcog.  Ve(t.  factum  est?  ut  Bolhias.  —  De  aclsciit- 

in  amore,  tione  Isiiusmodl  et  verbo  tcire  cf.  v.  67. 

11.  mihi  dant  viam,  videlicet  quia  llf,  4,  73.  aq. 


Actus  II.  Scbna  11. 


S55 


I  captabanU  id  adeo,  qui  nixunne  animam  advtf rteriiti : 
raeqae  hae  aub  T^aiimentia  a^cnm  habebaot  r^tia. 
>ni  id  portum  Tenio,  itque  ego  illam  illic  Tfdeo  praestoUrier,  35 
com  ea  tibfcinae  ibanl  quitaor.    Pn.  Qiiicam,  Epidice? 
,  Cum  nia,  quam  taus  gniius  annos  iDultos  deamat,  ddperit, 
[  fidemque,  r^mque,  aeque,  tt^que  properat  pdrdere. 
praealolabiiur  ilium  apud  pdrtum.    Ps.  Viden'  Tendficam! 
.  S^d  Teatita,  aurdta,  oroata,  utl^pide!  utconciuDe!  i^t  novel  40 
.  Qufd  erat  ioduta?  do  regillam  induculam,  an  mendi'culam? 
•  Impluviatam,  ut  fstae  faclunt  T^timentis  ndmlna. 
.  l3lio*  impluvium  ^rat  indnta?   Ep.  Qufd  iatuc  eat  mirdbilel 
lai  Doo  fundia  ^xornatae  mi&ltae  incedant  p^r  Tias. 
tributua  quum  (mperatua  ^st,  potesse  pendf  negant;  45 
I,  quibua  (ribiitua  maior  pdnditur,  pendi  poteat. 
[d,  iatae  quae  veati  quotannia  ndmina  luTeniunt  nova! 
oicam  rallam,  tiinicam  apiKsam,  linteolum  caesicium, 
uaiatam,  pdtagiaiam,  ciltulam  aut  crocdtulam, 
pparum  aut  submfniam,  ricam,  bdsillcum  aut  exdticum,  50 
uatile  aut  plumitile,  eerlnum  aut  mdlinum.    Gerrae  mdxumae! 
li  quoque  etiam  adt^mtum  nomen.     Pb.  Qui?     JSf.  Vocant 

Lacdnicum. 

£c  Tocabula  aiictionea  aiibigunt  ut  facidnt  viri. 

.  Qui'n  tu,  ut  occepfsti,  eloquere.   Ep.  Occ^pere  aliae  m^lierea 

ae  post  me  sic  fibulari  inter  s^se;  ego  abscessf  solena  65 

&ium  ab  illis;  di'asimulabam ,  m^  sermon!  operdm  dare; 

c  aat  euudi'bam  nec  aermdnis  fallebdr  tamen, 

S.  Volg.  et  v«lt.  •Ill*  quaeque  am.   et  qaldem  bIc:  regillam  tunieulam  an 

cod.  Belmsl.  quisque,  quod  ioierdum   si.   Regllla  deaceodit  a  rege,  ut  men- 

nlnine  aaiirpatnr.  Cf.  Poen.  prol.  107.   dicola  a  mendico.  Oppositio  omni  aenaa 

I.  4,  4,  102.    Pera.  4,  3,  76.    Hinc   el  lepore  vero  carena. 

blaa   acripalt   quisquiM,   at   obviam      42.  Veil,  ut  Utaec  faeimut. 

I.  2,  9,  66.    Conterit  Tu  iua  me      43.  Sic  vett.  atqne  impluvium  non 

furna,  mulier^  quhquis  es.   Celerom   UqneacU.   Vulg.  induta  eat?  cum  Acl- 

d  deaani  loci,  in  quibaa  v.  amatcr   dallo.    Sed  Vtine  erat  1.  e.  q.  quid  ego 

Dft  producia  videalur  legeDdum,  at!  in   audio?  verene  iodula  erat  Impluvlo?  At> 

■  valda  correpia  prima  et  aecunda.   que  ale  Vtine  almlliier  conalruiiur,  aiqua 

f«a  re  v.  Indicem.  —  Quamquam  alibi  Satine,   V.  C.  induta  erit, 
teque  non  opua  eal  elldl  h.  1.  45.  potetie  pendi  negant.    Sic  veu , 

O.  Id  adeo^  qui  m.  81c  vulg.  —  atque  polesie  duabua  pronunciandum  ayl- 
t.  id  adeo  quam  maxime  a.  a.    11-   labia,  ut  eae  aaeplua  uoa.  Volg.  negant 

Lamblnaa  acriblt  ae  In  omnlbua  libria  pendi  potesse,  uii  V.  C.  et  Pail, 
iaae  acrlpiom,  explicalque:  Id  adeo      47.  Senaua:  Quid  dlcam,  quae  quot- 
falppo  qui  maxime  aoimadverlerim.   que  lUae  quotannia  vealibua  Inveniant 
iteraa  aolem  ait,  qui  eaae  Idem  quod   nomina  nova  I 

rai4y6rein.  51.  Cf.  Moat.  1,  3,  107.  obi  tamen 

15.  atque  I.  e.  q.  ataiim,  continue,  v.  mdinum  proaodia  aut  acanaio 

kiqna  apodoain.    Cf.  Capi.  8,  I,  19.   obtinere  vldeior. 

reb.  2,  8,  45.   V.  Indicem.  —  illic  ^ulg.  et  veil.  Bolb. 

Mayllabom.   illam,  ac.  lidlcinam.  »«•    At  v.  inter  corrcpiim  profe- 

H.  Occaaiona  data  ab  Epldico  verau  ""'""l,";  ^^s^g      Vl^.'^T Lo 

^riore  commemorando  veatifu  lldici-  ^'  " 

r.  aeriorom  aUquia  bic  atlexult  cento-  ^^^'^         eermoni  inirudunt  ha- 

a  ae  loxu  in  ea  re  aaque  ad  v.  53.  rum,  quod  exirudendum  duxi. 

muM  tanea  verana  ciiatiu  ab  KonlO|  57.  eat  veit.  eatie  vulg. 


S56 


EPIDICDS. 


Quad  loquerentar.  Pb.  id  lubido  esl  sdre.  Ef.  Ibi  ilhmai  illen 
Dixit  iili,  quicum  ipsa  ibat  ....    Pe.  Qafdl    Bf.  Tace  ergo,  at 

atidiaa. 

Ptfstquam  illam  aunt  cdnspfcatae ,  qudm  tuna  gnatoa  d^perit:  M 
^^Qudm  facile  et  quam  f6rtunate  eT^nlt  iiii  miiiieri, 
Lfberare  quam  vdlt  amator!^^  —  nQufa  is  eati  inquit  iltera. 
Mdmioat  Stratfppoclem.    Ps.  Perii  hdrcle,  qnid  ego  ex  te  aUiot 
Bp.  H<Sc,  quod  actum.    I^gomet  post,  abi  flias  audlff  loqnl, 
Codpi  rursuni  vdrsum  ad  illas  patixillatim  accddere,  65 
Qudsi  retruderdt  hominum  me  via  iuTitum.    Pb.  lotdllego. 
Bp.  ihx  ilia  interrogaTit  illam:  ,,Qui  acisi  qnis  id  dixit  tibi?^  — 
,,Quia  hodie  allatad  tabellae  stint  ad  earn  a  Stratippocle: 
Argeotum  eum  sumsfsse  apud  Thebas  Ah  daniata  fodnore; 
Id  paratum,  et  sdse  ob  earn  rem  id  fdrre.^^  Pe.  Cedo,  ego  dccidi!  If 
Bp*  Hade  se  aiebat  si'c  audivisse  ih  ea  atque  ex^epiatola. 
Pr.  Quid  ego  faciam  mine?    Consilium  a  te  dxpeteaao,  Apodcides. 
Ap.  Rdperiamus  dliquid  calidi  cdnducibllia  cdnsili: 
Nam  ille  quldem  aut  iam  hie  iderit,  credo  hercie,  atit  iam  adest 

Ep.  Si  aequdm  siet, 
Md  plus  sapere  qudm  tos:  dederim  Tdbis  consiliiim  catam,  75 
Qudd  laudetis,  iit  ego  opino,  utdrque  ....    Pb.  Ergo  ubi  id  est, 

lipidlce? 

Bp.  Atque  ad  earn  rem  cdnducibile.     Ap.  Quid  iatuc  dubiUi 

dicere? 

Bp.  Yds  priores  dsse  oportet,  nds  posterlua  di'cere, 

Quf  plus  sapitis.    Pb.  Hdia  Tero!    Age,  dfce!  Bp.  At  deriddbitif. 

Ap,  Ndn  edepol  facidmus.    Bp.  Imo,  si  placebit,  ^titor  80 

Cdnsilium;  si  ndn  placebit,  rdperitote  rdctius. 

Mihi  istlc  nec  seritur,  nee  metitur;  nisi  ea,  quae  tu  via,  toIo. 

61.  Ve(t.  Quam  facile  et  fortunate      68.  Libri:  Quin  hodie. 

evenit  iWi,  obsecro^  mulieri.  Vulg.  69.  Sic  B.  —  Vulg.  et  vett.  eum  jir§. 
Quam  f.  et  quam  fort,  evenit  illi^  obs.^  turns,  quod  si  praeiuleris,  cum  (oibbi 
mulieri.    Sequor  vulg.  electo  obsecro.       erlt  elidcndum. 

62.  Liberare.    Elidenda  c  flnalis.    Cf.  '^^^^ 

I,  1,  72.    f,  2,  25.    II,  2,  45.    Cure.  4,    ^'^^  "t^  epistola.  UIL 

1,  9.    V.  Indlc.  V.  e  finale  infinitivl  »€  ab  se  aique  epistola.  La-b. 

omissum  eic.   Atque  sic  et  vulg.  el  vc.t.  audjvisst  ab  w, 

-  vulg.  et  vett.  Quisnam  is  est?  ""^r^' 

^  Botb.  iambnoi:  tiaec  sic  atebat:  ste  av- 

63.  Inepte  vulg.  et  vett.  praecedenil  dioisse  ab  sese  atque  ab  epi^tola.  Ve- 
verflul  addunt  huius  ab  Iniiio:  Illi.  De-  ab  sese  neuiiquam  hlc  potest  dictan 
Inde:  ibi  nommat  Stratippoclem,  Peri-  esse  pro:  ab  ilia,  neque  haec  local!* 
phanaefihum,  ex  simillbus  locis  con-  est  Plautlna.  Iiaaae  Lamblnom  prob«. 
aarcinata.  Ex  bis  enim  et  sequeniibus  p.reus:  sic  aud.  se  ab  se,  atque  epi- 
unum   versum    oportere   confieri,    satis  figia 

patot,  ideo  quod  et  praecendens  et  sub-  73*  calidi,  celerls.    Cf.  I,  2.  89. 

aequens  recie  babent.  V„,g^               ^.^^  _ 

65.  rursum  vorsum.    Toneant  leclo-  Valg.  Ergo  ubi  est,  E.  \ ext.  ubi  id  eft. 

res,  in  tali  locuiiune  vorsum  pleunastice  80.  Vulg.  cum  V.  C.  et  Pall,  utitor. 

esse  adlectum.     Eadem  dictlo   occurrit  Vett.  utiminor.  Veram  saepioa  lo  PI. 

Ampb.  5,  1,  63,  ubl  i.  e.  q.  retro.    At-  ot,  cum  duo  sini,  ad  qaoa  oratio  perti- 

que  ita  et  hoc  loco.  neat,  singularis  Immlaceaiur. 

67.  Vulg.  el  vett.  illam.  Botb.  aliam  82.  nisi  ea  etc.  h.  e.  hoe  cenan  est, 

1.  e.  alteram.  me  velle,  qood  tn  via,    Cf.  Cbt.  1, 1,  *• 


ACTCI  II.     SCBRA  II. 


ft.  Gritiam  habeo.   Fdc  participea  n6a  luae  aapientiae. 
p.  Ctfotinoo  arbitr^tur  uxor  in6  ^ato;  atqne  ut  fidicinam 
am,  quam  ia  Tolt  iiberare,  quae  fllum  corrumpft  tibi,  85 
Iciacare;  atque  fia  curetur,  i&sque  ad  mortem  ut  acSrviat. 
p.  Fieri  oportet.    Pe,  Fdcere  cupio  qufdvis,  dum  id  fiat  roodo. 

JUp,  Ilem! 

IOC  occaaio  dst  faciuodi,  prfua  in  urbcm  quam  ddvenit, 

cut  craa  hie  iderit;  hodie  baud  vdnerit.  Pb,  Qui  acia?  jEp.  Scio, 

lia  mihi  aiiua  dixit,  qui  iliinc  v^nit,  mane  hie  idfore.  00 

r.  Quio  tu  eloquere:  quid  faciemua?   JUp,  Sic  faciundum  cdoaeo, 

liai  tu  cupiaa  liberare  fidicinam  auimi  gratia, 

liaique  amea  vehemdnter  tu  illam.    Pn.  Quam  AA  rem  iatuc  re* 

ff!rt?    Ep.  Rogaa? 
;  enim  praeatinda  argento,  priusquam  Teniat  fiiiua, 
que  ot  cam  te  in  iibertatem  dicaa  emere  ....    Pb,  intdiego.  05 
p.  Ijfbi  erit  emta,  ut  dllquo  ex  urbe  amdveaa;  niai  ai  qufd  tuaeat 
coa  aenteotia.    Pb.  tmo  docte.    Ep,  Quid  tu  autem,  Apodcldea? 
p.  Quid  ego  nam?  niai,      commentum  nfmis  astute,  intdiego. 
>•  lim  tunc  igitur  imota  ei  erit  dmnia  consuitdtio 
iptiarum,  n4  graTetur,  qu6d  velia.    ^p.  Vive,  ikt  sapia  100 
piacet!    Bp.  Tum  tu  igitur  caiide,  quidquid  acturils'a,  age. 
r.  Rem  h^rcle  ioquere.    Ep.  Et  rdperi,  haec  te  qui  dbicedat 

4  auspi'cio. 
.  Sine  me  acire.  Ep,  Scibia:  audi.  ^p.  Sdpit  hie  pleno  pdctore. 
*•  6pua  eathomine,  qui  illo  argentum  dc^ferat  pro  fidicioa: 
m  te  ilio  non  adque  opus  facto  est  ....  Pis.  Quid  iam?  Ep»^e 

te  cduseat  105 
ii  cauaa  fdcere  ....  Pb.  Docte!  Ep.  Quo  iiium  ab  ilia  prtfhibeas: 

4.  arbUretur  passive  acdplendum,  nt  89.  —  eonsuUatio.  Amola  ildiclna  amoia 
I.  q.  prosplciaiar.  Active  occorrlt  qaoqae  erit  omnlH  consaltatio  de  nuptlls 
iirartm  Pseud.  4,  2,  57.    Te  ai  ar-    cum  ea  contraliendUi. 

,    I   z\    iJ^t^j^  :       w        »00.  ne  gravetur^  ne  adverseiar  iioi 

.  ^'l    Jq  '         .  ^T;.r  veil.  CDD.  P«ll,  «t  t.p.-.?  elp/ace<. 

«.  .leiteare,  I.  «.  puoUa.  „c|„ru.'..  age.  Bolbius:  yivt,  ut  tapit 

18.  Valg.  friutquam  in  urhem  adve-  ft  pi.  ex  codd. 

it.    Veil,  egregie  •nllquam  servaol:  ,  .... 

i»  .rfrem  gi<ain  advenit.  «>2.  haee  te  qui  abieedat  .utp.  Sen- 

......         ,   »o>  eol :  Slmul  elUm  reperl,  quomodo  sH 

9.  hodiehaud  v     Vulg.  el  velU  ,„,^„„e„dum,  ne  olla  eLm  euHplcio,  le 

'LZZZTL.!  earn  emere,  quo  prolilbeatur  ab  HIa  flliUH. 

iro  sum  permuiaiae.  autcm  Impedlre  li»8,  ne  Ip^e  Perl- 

4.  81c  vulg.  —  Veil.  Ui  ei  pr.  —  phanes  eam  emium  eat,  sed  Apoeciden 

ttitinare  esl:  ante  omnia  emere.    Cf.  eo  secum  mltiat. 

.1.  4,  2,  69.    Pseud.  1,  2,  37.  g^^^,^^  g^j^ppj^. 

6.  Voig.  el  vetl.  msi  quid  tua  Se-  lenone  acque  opus  facto   est.  Vulg. 

gententia  eU.    Addendum  full  »i,  nogi,.  guppl.  fe  illo  ire  ipsum.  Leno 

isponeodum  aulem  eft.  autem  poieHl  supplerl  ad  censeaf.  Hoc 

9,  Volg.  lam  igitur  am.   Veil,  lam  vero  diserie  addendum  erat,  qoq  esse 

0  ig.  am.    file  lam  nunc  Af*  %  4,  ipsi  Perlphapi  ep  euodum. 


tM 


EPIDIC08. 


fU  qo«  ob  eiBi  sotpfcionem  difBcnltit  itwmt 
Ps.  Qa6n  hominem  liiTcniteat  ad  eaoi  tmi  itUmf  Ap.  Hk  «tll 

iplonmi: 

Hfe  poterti  caT^re  recte,  Ura  qal  et  hgi§  tenet 
Fm.  jftpMiee,  habeas  grMm.   Bed  ego  ftlae  fliuiaM  sMek.  IM 
Ef.  lAgo  illunc  coDTeniani  Alqae  addecam  hue  id  te,  qeeia  est 

fidicloa; 

Atqae  argentuoi  ego  cnm  bdc  feraoi.    A.  QaaBtl  dad  potcit  ni- 

nimof  Br.  fllamf 
Ad  qaadragioM  fortatae  (earn  pdase  eml  mtoond  mlmUi 

Xdnim  ai  plua  ddderia,  referam.   Niila  la  ea  re  eiptf«  eat 
tqoe  id  noo  decern  dccapalam  tibi  erit  argentdoi  diea.  lift 
A.  Quiduml    JBf.  Quia  eoim  mAlierem  alloa  fllan  ednkaaaai 

difperit, 

Adro  opalentaa,  mignua  mtlea,  Rhddlaa,  raptor  Matlom, 
Oldrlofua;  hfe  emel  illam  dd  to,  et  debit  aeriai  lobcu. 
Fice  mode:  eat  ioeram  hie  Ub!  amplam.    Pk,  Ddoe  qaldea  em 

Kf.  jbepetna. 

jir.  QufD  tu  ia  iotro  atqoe  hde  argentem  prdaibl    Ego  vfaaa  ii 

forom.  Ill 
Epidice,  eo  TenL   Ef.  Ne  abeaa,  pridaqean  ego  ad  to 
JIf.  l)aque  opperlar.   JPk.  S^oere  to  iotro.   JEp.  1, 

ego  td  moror. 


ACTUS  IL    SCENA  Ul. 
BPiDtcua. 

Nullum  ^flse  opinor  ^go  agrum  in  agrp  Attico 

Aequ^  feracem,  quam  hfe  est  Doater  Ptfriphaoea; 

Quin      occluso  atque  dbsignato  armirio 

Deciitio  argeuti  Untuni,  quaotum  mihi  lubet. 

Quod  p61  ego  nietuo  sf  senex  reacfTerit,  6 

Ne  ulni68  paraskos  ftciat,  quae  usque  atttfodeant. 

Sed  me  una  turbat  r^g  ratioque:  Apo^cidi 

Quam  ostdndam  fidicinam  iliquam  eoDductiiiam.  — 

108.  Hie  erit  oplim«f ,  Apoecidei  tI-  volg.  pro  quo  vett.  et  dodit  oannB,  «U 

deUcel.  earn  emtam  tctet. 

110.  Haeo  Apoecldi  iribolt  B.,  sed      119.  Face  modo.    Sle  Tnlf.  —  Telt 

valg.  prlora  Peripbiuil,  po«(eriora  veto  eon  codd.    Tacc  modo.  — -  Tttt.  ia- 

Rpldlco.  Ego  anlversa  Perlpliaiil  accen-  pelra. 

aenda  opioor.  191.  Ne  aheat,  ac  a  far*. 

•    111.  t7/iffic,  sc.  lenonem.  quoia^  L  o«      Jct,  II.  Sc.  UL  0.  qmme  stfM  d- 

colua  est.  tondeant.    8le  —   Valk  ttff^ 

112.  Sic  valg.  at  velt.  Blolavit  Bo-  ueque  aitwdemL    Utramqaa  la  caM^ 


ihloa.  alteram  tamen  aietra  rapigMt 

113.  Veu.  et  volg.  minae.  Noatr.  Botb.  loram  eat,  aitODdere  menaaa  dlvliaaL  Sle 
ex  Grooovlo.   Cf.  Soeton.  lal.  C.  20.  PbocyUdea:  MjjBI  ToaxaStad^m  ^ 

114.  Vulg.  nihil  in  ea  r.  c.  e.  Vett.  Xaxccg  noutad'ai,  kval^ov^  /lolloiraf 
nulla  in  ea  re  c.  e.  •  n6oiog  %al  §^6i6g  ttciv  Haii^i- 

116.  Vulg.  et  velt.  illam  aliue.  a  Velt.  cut  V.  C.  at  PaU.  elifs«>* 

118.  et  dabit  aurum  Memt.    8le  ViUf.  olifaa.  Cf.  v.  19. 


Actus  IIL   Scbna  I. 


Atqoe  fd  quoque  habeo:  mine  me  iussit  seoex 

Cooddcere  aliquam  fidicinam  sibi  hiic  domum:  10 

Dum  r^m  dmnam  fdceret,  cantardt  aibi; 

Ba  cdnducetur,  itque  ei  praemoaatrdbitur, 

Qao  fieio  fiat  aiibdola  adToratia  aenem. 

Ibo  intro:  argentum  acdpiam  ab  damnoBtf  aene. 


ACTUS  IIL   SCENA  I. 

STRATiPPOCLES.  CHAERIBVLVS. 

St.  I^ipectando  ^xMor  mfser  atque  ei^nteror, 
Qodmodo  mi  tipidici  blinda  dicta  drenant.  > 
Nimis  diu  miceror.    Si'tne  quid,  n^ne  ait, 
3dre  cupid.    Cm.  Per  ili^m  tibi  edpiam 

Cdpiam  parire  aliam  Jfcet.    Scivi  equldem  fa  princlpio  5 
^llico,  Duilam  tibi  daae  io  illo  cdpiam.    St.  Interii  hdrcie  ego! 
Cb.  Absdrde  facia,  qui  te  dogaa  animi.    Si  h^rcie  ego  iilum  pre- 

ht!ndero, 

VAmquam  irriddre  noa  ilium  inuitum  ainam 

Serrom  hdminem!  St.  Quid  illunc  fdrre  via,  qui,  tibi  quoi  difitiad 

domi 

tfixomae  at&nt,  Dumum  fa  10 
^uiiom  babea,  d^c  aodali  tuo  io  te  cdpia  eatl 
1h.  Si  hercle  lidbeam,  poilicedr  lubena;  Terura  diiquid  aliqua  ali- 

qud  modo 

Liicuode  ab  aiiqui,  iliqua  tibi  apea,  fdre  mecum  fortdoam. 
fr.  Vad  tibi,  murcide  homd!  ^ 


14.  ifafRHOffe,  qui  sua  p«rdlt,  prodl- 
it«  —  Ceteruin  In  re  Insunt  quaedam 
vnlra  veriBlmilltudlneiii.  Summa  lamen 
Bi,  ■!  aopponatar  aliqua  Idlcina,  el  ut 
aneiacaiur  Epidicoa  argent um. 

Act.  III.  Sc.  I.  Prodennt  a  Chaerl- 
Blo  Cbaeribttlua  alque  Sirailppoclet.  Is 
pidieoBi  exspeciai.  Dubliat  Chaeribulus, 
■  ille  sit  aliquid  ailaturus.  Contra 
iraUppocles  Cliaeribulo  erprobrat  suam 
lopiam. 

5.  bUmia  dicta  ^  \.  promissa. 

3.  81c  Interpunguni  vulg.  vett.  al.  Bo- 
liaa  laaien  ante  Sitne  comma  babel,  et 
•al  fieciie  fit  exclamatlonis  signum.  — 
'vemanlt.  Vulg.  et  veiu  evcnianU 

4.  Per  iliam  copiam,  h.  e.  Si  ta 
^•raa  libi  copiam,  b.  e.  auxUlum,  fore 
I  Spldlcd,  iam  equidem  lib!  suaserim, 
laa  at  clrcumspicias  copiam.  Cf.  Ill, 
,  S.    Per  Aanc  euram, 

6.  Tetrameter  trocb.  acataL  Non  li- 
leaelt  parare  nec  equidem, 

€.  IllicQ  duabaa,  ol  saepius,  profe- 
tBdum,  tibi  aotem  elldendum. 
9.  (fuid  Uiumfeftt  vi$2  Quo  iure  tn 


postulaa,  nl  iUe  mibi  aliquid  afTeraly 
quum  tu,  cui  maximae  sunt  domi  divliiae, 
numum  nullum  babeas?  qui,  I.  e.  iu 
qui.  —  tibi  quoi,  elegans  attractio, 
pleonastice  adiecle  tibi.  Similiter  /ndt- 
dem  iiade.  Cist.  I,  1,  63.  —  Pro  ferre 
veil,  faeere,  quod  ad  metrum  melius 
quam  vulg.  ferre. 

10.  Vett.  el  vulg.  sunt,  tt  numum. 
Puto  it  aut  eiiciendum,  aut  post  numum 
collocandum,  versum  auiem  esse  eius- 
modi,  quales  saepenumero  in  canilcis  oc« 
curruni,  Ampb.  I,  1,  83.  I  icimui  vi 
/eroceft.  lb.  2,  2,  29.  bond,  quem  pen^ 
*9t  viriHi. 

11.  tuo  elldatnr,  ull  crebro. 

12.  yerum  aliquid  etc.  Ridicula  bo- 
minis  nibil  babentis  oraiio  et  paronoma- 
sia; cuius  simlUs  legitur  Trin  3,  3,  30. 
ab  amico  aUquo  alicunde  drgentum  in 
dotim  rof^em.  —  fore  mecum  fortunam, 
anacolutbon,  pro:  me  nacturum  eese. 

1 1.  Tae  tibiy  pbrasis  soUta  in  faceiils 
adblberl.  Cf.  I,  I,  26.  68.  Cure.  2,  3, 
35.  —  Vett.  murcide  homo,  quemadmo- 
dOA  JLambinaa  acriblt  leg!  In  codd.  aula, 


aot 


EPIDICUS. 


Ch.  Qui  libi  labet  mihi  aUle  loqoil  15 
St,  Qaippe  lu  mihi  aliqaid  aliqa6  modo 
Alicikode  ab  allquibua  blatia, 

Qo6d  nuaqoam  eat;  ndqae       id  immflto  to  aar^  meaa. 

Nee  mihi  pJua  adium^oli  adea,  qaam  ilie,  qui  nunqoani  etiam  odtost. 


ACTUS  III.   SCENA  II. 

EPIDICIS.    STRATIPPOCLES.  CHAERIBVLUS. 

Kf.  Feciati  iam  oflicldin  ta  tunm:  me  m^am  nunc  faeere  op6r(et 
Per  hine  curam  quiifto  libi  licet  daae:  hoc  quidem  iam  p^riit, 
[Ne  qufd  tibi  hinc  in  apem  referaa.    Hoc  6ppido  poUinm  eat! 
Crede  raodo  tu  mihi:  aic  e^o  a^o,  afc  e^ere  ndatri!] 
Proh  di  immortales,  mi  hdnc  diem  dediatia  lucui^ntum!  5 
Ut  facilem  atque  impetrdbilem !  —  Scd  e^o  hinc  mi^re  cdaao, 
Ut  importem  in  coidniam  hanc  anapicio  commeituml 
Mihi  c^880,  qnum  sto.  —  S^d  quid  hod  Ante  a^dia  duos  aoddlii, 
Ilerum  et  Chadribuliim  cdospicor.    Quid  dgitial   Accipe  hdc,  sit! 
St.  Quantum  hie  inest?    Js!p.  Quantum  aat  eat  et  ptda  aatii: 

aup^rEt;  !• 
Decern  mfnii  plus  dttuli^  quam  tii  danlstae  d^ea. 
Dum  tfbi  ego  placeam  atque  dbsequar,  meum  fldcci  faeio  t^rgnm. 
St.  Nam  quid  ita?  Ep.  Quia  ego  tAum  patrem  faciim  perenticMam. 
St.  Quid  istuc  est  verbil  Ep.  Nii  moror  Tetera  dt  Tolgata  fdrbt. 
Perdtim  ductiUte;  at  ego  follitim  ductitdbo.  15 
Nam  iiino  omne  argentum  ibatulit  pro  fidicina  (ego  readki; 


praeler  Ires,  qui  hSbeant  muricide^  qaod 
vulg.  cum  V.  C.  el  Pall.,  el  Fealus: 
murricidum  ^  ignavum^  stultum.  Plan- 
tus,  murricide  homo  ^  ignave^  iners. 
Cf.  Augusiinus  de  Civ.  Dei  lib.  IV.  fo- 
caverunt  deam  Agenoriam,  quae  ad 
agendum  exeitaret;  deam  Stimulam^ 
aiiae  ad  agendum  ultra  modum  sd'mu- 
laret ;  Deam  Murciam^  quae  praeter 
modum  non  moveret,  ac  faceret  homi- 
ncm,  lit  ait  Pomponiua,  murcidum ,  i. 
e.  nimia  dcmliosum  et  inactuoium.  Va- 
lere  luasa  igitur  Rosiii  coniectura:  muri- 
cida,  1.  e.  toixooqvxs,  quam  recepit  Bo- 
Ihius,  veterum  Lambioique  lectioiiem  prae- 
ferctidam  duxl. 

18.  Creiicus  est  versus. 

Act.  1 1!.  Sc.  J  I.  Prodll  domo  a  Pe- 
rlpliane  Epldiciia  cum  crumena,  remque 
a  se  gcMtam  exponit  Siratippocli,  elque 
tradii  crumeriam ,  in  forumque  abii. 

1.  Loquitur  quasi  ad  Periplianem  iolua. 
Velt.  ofjicium  iam. 

2.  Per  hanc  curam  y  I.  e.  Hanc  qui- 
dem quud  atiinet  curam.  Sic  supra  III, 
4.    Per  illam  copiam.  —  hoc  sc.  ar- 

RlMIIUm. 

3.  llunc  et  aequenlem  versum  apurios 


iudlco  (am  ob  res,  torn  conji(rac(Iaiieii, 

(am  meirum.  Pro  iVe  quid  vulg.  M 
quid,  vetl.  Nisi  quid.  Emenda^it  Aci- 
dalius.  —  V.  4.  veU.  oniluunt  tu.  — 
Pro  inepto  lllo:  Hoc  oppido  politum  est 
Acid.  mali( :  hoe  hostium  potitum  esU 

5.  Bodiius  ut  inserU  aii(e  dedittitj  ab 
aeq.  vs. 

7.  auspicioy  I.  e.  aa8pica(o,  o(  fo- 
lebai  In  beilis  fieri,  ne  inlereiperetur 
commeatos. 

9.  Quid  hie  ag.  Sic  vulfT.  —  Vetl.  (fuid 
agitia?  neque  legiiur  hie  in  ilelmsf. 

10.  Velt.  super/it.    Vulg.  $vper$it. 

12.  ^occi  facio  tergum.  Sic  veil.  — 
Vulg.  tergum  floccifacio  cum  V.  C  et 
Pail. 

13.  Nam  quid  ita?  \.  e.  Qoidnan  ita^ 
Nondum  enim  sell,  a  paire  ablaium  esse 
per  fraudem.  —  perenticidam  a  pn'C, 
ad  slmilitudinem  v.  parcnticidam  ^  paro- 
nomasia,  quia  ilia  (oilea  auam  peraa 
exbauriat,  circamvcntua  ab  Epidico. 

14.  Quid  istue  est  verbi?  Eadem  1?* 
guniur  Cure,  f,  1,  31. 

13.  ductitate.  Sic  vet(.  —  Vulg.  can 
cdd.  ductare.  Boib.  ductare:  ast  eg9. 
Lamb.  Peratum  ductitate  —  fotlutum. 


Actus  III.  Scbha  IL 


am 


oibai  dioameiivi),  pater  saam  ndtam  qnam  ease  credit, 
erum  ul  fallatdr  pater,  tibique  atlixiliuni  adpardtur, 
ita  ego  suasf  seni  atque  banc  hdbui  oratidoem, 
quom  redfsses,  ne^tibi  dius  copia  ^sset.  20^ 
ge,  e^ge!     Ep.  Ea  iani  domi  ^st  pro  ilia.     St.  T^neo/ 

Bp,  Nunc  auctdrem 
libi  ad  banc  rem  Apo^ciden  (Is  dpud  forum  man^t  me), 
qui  emeret.    St.  Cafet  batid  male!     Ep.  lam  ipse  cautor 

c4ptuit;] 

meo  Gollo  ti&as  paler  crumi'nam  collocd?it. 
nat,  advenidns  domi  extemplo  lit  maritus  Has.  25 
6  persaadebft  modo:  si  illdm,  quae  adducta  est  mdciim, 
d^msit  0rcu8«    Ep.  N^nc  ego  banc  asti&tiam  institi'vi: 
im  ad  lenondm  domam  egomet  sdlus;  eum  ego  doc^bo, 
id  earn  adveniant,  tt  sibi  datum  ^sse  argentum  dfcat 
icina;  argentf  minas  se  bab^re  quinquaglnta:  80 

dgo  quas  nudiust^rtius  meis  minibus  denumerdvi 
i  tua  arnica,  quiim  pater  suam  filiam  esse  r^tur. 

0  sceleratiim  caput  suum  imprt&dens  alligdblt, 

>ro  ilia  argentum  accdperit,  quae*  t<!cum  adducla  ndnc  est. 

^rsdtior  es,  qudm  rota  figuldris.    Ep.  lam  ego  paribo  35 

D  dolosam  fidicinam,  numd  conducta  qua^  sit, 

e  ^mtam  simnlet,  qua^  senes  duo  ddcta  ludific^tur; 

iicet  sfmul  Apoc^cides  ad  tuiim  patrem.    St.  Ut  par&te! 

m  pra^meditatam  mds  dolis,  asttitiisque  ontistam, 

Sed  nirois  longum  loquor:  diu  me  ^stis  demoriti.  40 
cftis  iam  ut  futAra  sinl:  abed.    St.  Bene  ambuUto. 
mis  ddctus  ille  est  id  malefaci^ndum.  St.  Me  quidem  c^rto 
It  consiilfs  suis.    C/r.  Abedmus  intro  bine  dd  me. 

1  scribit  se  In  omnlbas  script  am  eautorem  maloere.   Cf.  Core.  4,  2,  19. 

i  codd.,  non  peratim^  foUitim.  23.  Veil.  Qua«t  quae  amarct^  taveaU 

I  autem  abtqae  omni  dublo  I.  St.  haud  male.  Vulg.  Quasi  quoi  etnc- 

}.    Sic  Most.  3,  2,  26.  reperi^  reC,  caveat.    St.  haud  male.  Lamb. 

sm  ducerem.    Capt.  3,  4,  109.  ex   cdd.     Quasique  amarei,  caveat. 

ut  lubitum  est,  ductavit  dolis.  Quam  tamen  sensu  carere  ipse  proflte- 

2,  8.  Hie  lenex  est  ductus,  quoi  tor,  praefertqae  volgatam.    Ego  lotom 

Ufa  sunt^  Qbl  perperam  recen-  versam  spurium  iudico.   Conaiiioi  lamen 

icf ut  emendaranl.  iia,  ut  allquls  certe  aensaa  inde  evade« 

)iblu6  copulam        omlslt.  For-  ret.    Celerum  dlctlo  eautor  captus  mu- 

tlUK  omiiiendum  pater.  Celerum  tuata  est  a  seriore  ex  alio  loco,  Capi. 

saepe  valde  correptlm  proferiur  11,  2,  6.    Denlque   Incommodam  meiro 

0.    Copulam  non  omlserim.  lam  ipse.    Aique  repeiltum  ipse  versa 

ilg.  Inveni  viam.    Veil.  cUm  V.  ^P"""  argult. 

111.  Inveniam,  ortum  ex  prae-  2^.  Vulg.  tnedttti.  —  Vett.  astuttam 

aod  praecedll.  mstUut. 

inclle  est  ludlclom  de  hoc  et  .  f '  «»^*""» 

versa  ordlnandis.    Nam  Valg.  ^  . 

babet:  £/fi.  quum  redisses  —  Q«»PP«                   Sic  veil.  — 

St.  Kuge,  euge.    Ep.  ea  iam  Vulg.  Qu.  ego  qut. 

rf  pro  ilia.    St.  T.  e(c.    Veil.  35.   Forsutior  In  Sne  prodocendum. 

Ttivm  r.   Eam  L  ego  piaefero,  Cf.  Indlcem  s.  v.  or  terminatio  producta. 

ommodam  alt  metro  redisses.  37.  doeta.   Sic  vett.  et  vulg.  cam  PaU. 

Pro  auetorem  sL  aotoremy  aL  At  Belli,  docic  com  V.  G. 


EPIDICDB. 


fi!r.  Atqne  ili^uito  laMnUiit^  qaun  ibt  i/6  mm  igfiUM  lalm^ 
VirMt€  atqw  aiupld^  Epidid  cu  praMa  ia  cMin  vMm.  « 


ACTUS  III.   SCENA  IIL 

PERIPHJNS8.  JP0ECIDE8.  8BEF08. 

Pm.  Non  tfrit  caoia  mtfdo  hominei  aeq^doi  iall 
Sibi  habdre  specalum,  abl  6%  coolcmplanSal  anoai; 
Bed  qui  penpicere-  pdiaeilt  [cor  aapIdDllaax 
Igttir  perapleero  nt  pdaaiot]  cordli  aiplaai} 
l)bi  id  fuapeiiaaeBt,  cdgiUreat  pdatea, 
ViUm  «l  TlxiaacDt  dlln  in  adaleacdalia. 
Vd  qadai  Cfomct,  qoi  fflil  caan  c^iiparaai 
Ego  mdd  eieraciare  Aolml,  qoasi  qntd  fiUiia 
Meaa  ddliqaiuet  ma  €rga,  aut  qaad  noa 
MdaftcU  naa  anaot  atfiida  in  adalaaednlia. 
Profdcto  delirdnaa  taterdAm  aenea, 
Fuit  cdoducibile  hoe  mei  qatdom  tcnMotia. 
Aed  mdui  aodaiia  fl  cub  pfaeda  Apodddoa. 
VoDire  advoBi  mdrcatoreoi  gaddeo. 

Qatd  fiti  Af.  Di  deaeque  Co  ddinTaat...  Pm.  Omdn  placot  U 

Af.  Quoi  lidaiial  omnea  adppelnni  rea  prdipmn. 

Sad  t6  liaac  tairo  idbcaa  abdacL  Pm.  Heia,  loraa 

Elite  hac  aliqnial  — -  Dice  iaUn  tatro  miUercBil 

Atqne  aMin'1   8m.  Qaid  viaf  Pm.  Cite  airk  cam  fiUa 

Mea  cdpulari  banc,  ndqoe  coaapicerel  Ub  leneal  M 

In  addicnlan  iatanc  aedrann  eondodf  toIo: 

DiTdrtuDt  mores  Tfrgini  longe  ic  lopae. 

Ap.  Docte  €i  sapfeoter  dicta:  non  nimfs  potest^ 

Podi'citiam  quisquara  aiiae  serTare  filiae* 

Edepdl  Dae  istaoc  t^mpori  goatd  tuo  25 
Somua  pradmercatL   Pm.  Quid  iami   Af.  Quia  dixit  milii 

44.  Volg.  et  T«M.  aliquandQ.   Naslr.  18.  Sle  veit.  —  Volf.  qmidtm  ■§«■.  - 

LJUBb.  61  B.  —  imfM  hlc  signal  moxum  Q«i4  aaM  ctndyclbUe  fUi?   Cetto  »m, 

ex  loc«,  al  all  L  q.  Moe-tv.    Sic  el  aenes  dellrare.    Brge  apparel,  laefcu 

Cai>.  5,  1,  1.   II,  5,  43.    Anph.  2,  2,  ease  veraui  bie  led,  eaaiqae  am  aepca 


141.   asl.  3,  8.  cellecandaai  C^Mamaaai   vU  Me 

JcT,  IIL  Sc.  Hi.  Predil  Peripkaaea.  loveaerls  locaai},  aat  iaclaaeadaa. 

Remlnlschar  lavenlails  saae,  saaruaique  10.  kQmtmL  ^  81c  veiu  el  V.  C  PidL 

aiale  facleraai.    Adveali  Apoecides  caai  qoe:  cum  komiuL  — >  Valf.  cw  eaiisi. 

idlcioa  supposliitia,  qaam  siaiim  label  17.  Sic  valf.  —  Tett.  Std  fa  Aasc 

latrodaci  Periphaoes.    Narrat  Apoecldffs  talre  Muci  iuke,    Pm.  k€M9  /erst 

aadisse  ae,  adesse  lam  Sirmlppoclem.  lacunae  aigne  addiia. 

Ifliar  laadant  faclom  Bpldid.    Abk  ad  19.  Veiu  Osoe  tit. 

forum  Apoeddes.   Advenll  miles.  fSt.  virgimij  «at.  pra  geiAlTa.  Cdm 


3.  Qoae  indnd,  sparU  esse  paiet.   «•«»  l«a««  •••mpleram  aeiteai  vile  Is 

Quid  enim  est  car  fapimiliac?  ^-  ^  gmiiiw. 


.   V'  ■      ...       'J  «...       ^         ^  aactertiMa  ii 

J  f^^^  ^^^^   PmdMimm  ^wMm 

_  ayllaWa  leceMam,  qaaal  PmdUimm,  * 

a  la  veil,  deeat  Ego.  Ampb.  3,  8,  40.    Clat.  I,  I,  83.  iM 

9.  Vetu  ei  valg.  atd  €rgm.  vMe  aaiaa. 


Actus  III.   Scbha  IIL 


SOS 


mdidam  le  alini  ttiam  Tidisse  hie  filium. 

Hanc  ^depol  rem  appardbat.  Af.  Plane  hercle  hdc  quidem  eat. 
ae  tii  habea  aeirom  grlphlcuni  et  quantiffs  preti ! 
E.  Nod  ciruat  auro  cdntra!    Ap.  lit  ille  fi'dicioam  SO 
eci't  neacire  prdrsua,  ae  eaae  emUm  tibi: 
a  rfdibundam  atque  hflarani  hue  adduxft  aimul. 
!b.  Mirain,  h6c  qui  potuit  fieri.    Ar.  Te  pro  filio 
acttirum  dixit  rem  ^sie  dlviodm  doml, 

uia  Thdbia  aalvoa  rddlerit.    Pe.  Recte  fnstitit.  S5 
f/>.  Imo  fpsua  illi  dixit,  conductam  ^sae  earn, 
uae  hie  idministraret  id  rem  divindm  tibi. 
^actiirum  hoc  dixit,  rem  ^ase  divioam  tibi  doml.] 
>o  filic  me  autera  ale  adaimulabdm,  quasi 

toiidiim;  quum  bardum  m€  faciebam.    Pe.  Imo  fta  decet.  40 

\f.  Rea  mdgoa  amici  dpud  forum  ag^itur;  ef  Toio 

*e  idvocatua.    Pe.  Ito,  atque,  ubi  erit  6(ium, 

.evdrtere  ad  me  ext^mpio.    Ajp.  Contiouo  hie  ero. 

^E.  Mihil  hdmioi  amico  est  tfpportuDO  amfciua: 

ine  tuo  labore,  qutfd  Telia,  acttim  eat  tamen.  45 

igo  ai  ddlegasaem  iiiquem  ad  hoc  negdtium 

linua  hdmioem  doctum,  mfousque  ad  hanc  rem  ciilidum, 

^8  aikblitum  eaaet;  ftaque  me  albia  d^ntibua 

leua  ddrideret  fiiiua  meritfssumo. 

ed  hie  quia  est,  quem  hue  ddTeoientem  cdaspicor,  50 
uim  qui  undantem  chlimjdem  quassaudd  faciti 


ST.  lamdudum  est:  brevi  ante^  modoy 
lallo  ante;  neatlquam  iekon  lange.  Cf. 
as.  2,  6,  62.  Amph.  2,  2,  12.  II,  1, 
1.  II,  2,  38.  68.  Ill,  1,  35.  Ill,  3, 
.   CIsU  4,  2,  45.  aliifff  I.  e.  q.  quldam. 

SO.  auro  contra.  Cf.  Care.  I,  3,  45. 
*•  lalegra  dictlona  v.  Pers.  4,  4,  117. 
ion  odepol  minii  trecentii  cara  e$t.  et 
send.  2,  3,  22.  aurichalco  contra  non 
arum  fuit  Meum  mendacium.  Sensas: 
on  aimls  care  emerem,  si  auro  eme- 
isi  sea  expoDderlm  In  bUance.  Camt 
aim  hie  i.  e.  q.  nimlom  carus.  Sic 
enee.  Episl.  94.  S.  28.  Quod  non  opui 
If,  oftc  carum  c$t. 

33.  Vetl.  Mirum  hoe^  quod  pot.  fieriy 
urn  V.  C. 

35.  Aecle  msli'd't,  sc.  vlam.  Lambl- 
aa  maBt  rectam.  Cf.  As.  I,  1,  40. 
1st.  4,  2,  10. 

37.  Et  valg.  et  vett.  adminiiirarct. 
loihloa  adminittret.  Bed  istud  fortasse 
erreptlm  legendam,  nl  mulia  In  Plaalo. 

38.  tile  volg.  —  Velt.  Facturum  di- 
il,  rem  eese  divinam  domi.  Bolhlos 
oai  AcldaUo  eleclt.  Qoldam  codd.  plane 


non  babent  hone  versoai,  nil  nec  prae- 
cedenies  daos  C^^,  37.3  nee  v.  86  aU- 
qal.  V.  C.  rem  divinam  tibi  facturum 
hoe  dixit  rem  ette  divinam  tibi  domi. 

40.  cam  bardum  me  faciebam.  Do- 
scendit  vox  a  pQaSvg^  teste  Festo. 
Both,  tum  bard.  etc.  Bed  nibll  levaiar 
lautologla. 

42.  Vulg.  quaesoy  ubi  erit  otium. 
Velt.  melius:  l(o,  of^ue,  ii6t  e.  o. 

48.  Pro  albii  vett.  faUatie, 

50.  Ante  bunc  versum  In  vulg.  et  vett. 
legontur  qoatuor  versus,  qui  apud  nos 
collocati  sunt  scena  sequenil  post  ver- 
sum 19.  Transponendos  esse  lam  vidit 
Acldaiius. 

51.  Profert  Nonius  bone  versum  In 
voce  quauare^  ubi  Int.  movere.  Imo 
vero  est:  vebementer  movere,  crebro 
movere.  Etenlm  qoassare  in  Plaoio  ple- 
rumque  dicuntur,  qui  Ira  aui  allquo  ve- 
bementlorl  afTectu  commoventor,  qui  ae- 
gre  aliquid  ferunl.  Sic  Asln.  2,  3,  23. 
et  Baccb.  2,  3,  71.  Trln.  2,  45.  Quas- 
sant  aotem  caput. 


EFIDICD8. 


ACTUS  Ut  SCBNA  lY. 

MILlBS.  PBBIPBdNBS.  FiDICiNjL 

Ml.  Cave  pradlerbiUs  Alias  aedet,  quia  ragea, 

BcD^z  obi  habiUt  PMphaoea  Ploth^rfna. 

lacdrlua  loam  cave  id  me  ratolerb  pedeak 

Pm.  AduMicena,  al  latanc  Mmlaem,  qeaai  tn  qvadriiaa, 

TibI  edmmoDitraaso,  ecqoan  iba  te  inlba  griUamt  i 

Mm.  VirMta  belli  annilua  promenii,  Al  mihi 

Omntfi  Bortalea  d^at  agera  gritlaa. 

Fe.  Nod  r^perlsU,  adaUiaeBfl,  iranqntUia  lacoBt 

I)bl  tAai  Tirlulea  €ipUcaa,  at  pdatolaa: 

Nam  itrdDuiori  dtfterior  al  pratfdical  It 

Soaa  pAgnaa,  de  illiaa  6re  flaot  atfrdldae. 

Bed  latdffl,  qoem  qaaeria,  PtfriphaBam  Pldtbtfalam, 

Bgo  adm,  il  quid  ?ia.   iff.  Ndmpe  qaea  io  adaleaoAiUa 

Memorint  apod  regea  drmii,  arte  dadlUca, 

DlTftiaa  magoaa  iodeptoml   Fk.  Imo  ai  addlaa  tt 

Heaa  pAgnas,  fagiaa  mioibaa  damiaaia  domoak 

Mi.  Pol  egd  ma^i  anum  quaere,  meaa  qaoi  praddlcem, 

Qoam  illAm,  qoi  maoioret  adia  mibL   JRf.  Hie  bob  €Bt  loeoa. 

Quia  to  dliom  qoaerai,  qodi  centooea  ftrclaa. 

—  Atqoe  bade  itoltltia  eat,  me  till  tIUo  Tdrtere,  II 

Egomdt  qood  facUUviJo  adolete^tia, 

Qoom  mflitabam:  pdgnii  memoraodfa  meia 

Bridieabam  homioum  aAris,  qoaodo  oec^penun.  — 

Ml.  Aolmom  idvorte,  nt,  qood  ego  id  te  Teaio,  tatdlegaa. 

Jleam  amfcam  aodi? i  le  ^e  merea(om.    Pm.  Attatae.  tt 

Nnoe  ddmum  ado  ego  hune,  quf  sit:  quem  dodom  tipidieoa 

MibI  praddicaTit  miiilem.   Adulescdns,  ita  est, 

AcT,UL  5c. /F.  Accedit  miles,  prae-      17.  ttfitrm  abnndat,  at  allqaaad*  it 

eonte  poero,  qu8«rena  Peripbaoem,  ot  Plauto. 

all  eo  emai  lldlclnam.    Igltar  foraa  earn      19.  quoi  eentoneB  toretot*    8ie  Bali. 

Periphanea  vocal.    Non  agnoHcU  miles,  cam  Oronovio  el  alUa.  —  Al  Talg.  cC 

61  senem  decepiom  asserens  abli.  Igliur  veiu  fareiat^  V.  C.  qae:  fortioB,  Cn- 

•zaminat  fldicinam  Perlpbanes,  quae  ae  (ones  sarcire  est  soere,  canayera  eeaie- 

neoilqaam  emiam  esse  ait,  sed  Uberam.  nea,  ol  inde  fiat  palUam;  ml  varaia  Ule 

Ablgll  earn  stailm  a  ae  aenez,  deque  LucUil  babet:  iforeinatorem  em  ffMB- 

Epldico  aoaque  ipslus  atuliitia  conque-  miim,  tuere  cenfonem  optime,  BbK 

ritar.  alii  b.  I.  expllcani:  raelnoni  aaa  paril- 

2.  Et  vett.  et  vulg.  Plateniu9»   Botb.  colailm  recliare,  alii:  mendacia  camaiare. 

ex  Peilto :  PloiheniuSf  a  gr.  Ilkm^titifg  He,  at  valgatam  revocareai,  aiavll  seais 

ez  tribu  Aegelde.  Ilierarum  ss,  qnaa  male  ale  alteram  a 

6.  Firtute  belli  armatui^  I.  e.  Bel-  Ine,  alieram  ab  Initio  verbl  callecassec 

Uoa  mea  virlate,  armatasque  merul,  at  eic.  podia.  Contonea  aotem  farcira  eaae  dace 

8.  tranquillum,  1.  e.  aptum,  Idoneum.  nostrum :  Einem  die  Hucke  9qU  Idfca. 

9.  Ill  pottula$^  ut  opias,  ezspecias,  Ceteram  est  a»a|  X^opBvov. 

vis.   Ampb.  2,  2,  166.    As.  3,  1,  4.      20.  Transposiil  hue  aaat  Id  qiaaiatr 

Cas.  I,  I,  1.  39,  53.  versus  ez  Ine  praecedantia  aeanaa.  Valf* 

12.  istumy  L  e.  q.  Iste,  per  altraclio-  et  veti.  Atqut.    Bqib.  •  cobL  Atfm. 
nem  centies  obvlam  in  Plauto.  27.  aduUieene  sane  hie  peteat  preprie 

13.  Botblus  qucm  ab  initio  va.  seq.  sensu  accipl;  poteat  tameo  at  bk,  ad 
collocai.  At  Nempe,  ut  saepius,  mono-  et  alibi,  esse  L  q.  amiet.  Vlda  ladlcsm 
ayUabam.  Sic  Triii.  2,  2,  49  C^7}.  v.  cK/o/etceiif. 


Actus  m.  Scbha  IV. 


ta5 


Ut  dfcii:  emL    Mi.  V6lo  te  Terbis  paticulis. 
Si  tfbi  molettum  ndn  est.   Pb.  Nod  edep61  scio, 
Mol^tuni,  SD  DOD,  est,  nfsi  si  dicis,  quid  Tells.  SO 
Mi.  Mi  fllam  iit  tramittas,  ir^entum  accipids,  [toIo]. 
Pb.  Habeas.    Mi.  Nam  quid  ego  apiid  te  parcam  prdloquif 
Ego  fllam  hodie  toIo  fdcere  lil^rtdiii  meam, 
Mihi  cdnciibina  qua^  sit.   Pb,  Te  abBoivim  brevi. 
Argdnti  quioquaginta  mi  ilia  emta  ^t  minis;  S5 
Si  stfiaginta  mfbi  denumeranti&r  mioae, 
Tuas  pdssidebit  roiiiier  fsxo  f^rias; 
Atqiie  ita  profecto,  ut  earn      hoc  exoner^s  agro. 
Mi.  Estne  ^mta  mi  haec?   Pb,  His  idgibus  habeas  licet. 
ConcilisTisti  ptiilcre.    Heus  foras  edticlte,  40 
Quam  intr^duxistis,  fi'dicinam!    Atque  etidm  fides, 
Ei  quae  iccessere,  tibi  iddam  dono  grdtils. 
Age,  iccipe  banc  sis.    Mi.  Qua^  te  iDtemperiad  tenentl 
Quas  td  mihi  teoebras  c^dis?    Quin  tu  fidiciuam 
Prodi&ci  intus  itibesi    Pb.  Haec  ergo  est  ftdicioa.  45 
Hie  ilia  nulla  est.    Mi.  N6n  mihi  nugarf  potes. 
Quio  tu  hdc  producis  fidicinam  Acropoli'stidem? 
Pb.  Haec,  fnquam,  est.  Mi.  Non  haec,  fnquam,  est.  Nod  dotIsso  me 
Meam  r<^re  amicam  pdssel   Pb.  Hanc,  inqusm,  fiiius 
Meas  d^peribat  Hdicinam.    Mi.  Haec  non  ^st  ea.  50 
Pb.  Quid?  Dtfn  estf    Mi.  Nod  est.    Pb.  l)nde  haec  igitur  gen- 
tium est? 

Equidem  h^rcle  argentum  pro  h4c  dedi.    Afi.  Stuitd  datum 
Reor  it  peccatum  14rgiter.    Pb.  Imo  ha^c  ea  est: 
N«m  s^rrom  misi,  qui  sectaridr  solet 

Meum  guitum:  ipse  hanc  in  eo  irticulo  emit  fidicinam.  55 

80.  Volg.  Molettum  non  est,  nUi  di^  Uavisii  pulere  mUlll  trlbooDt;  reciio0 

ci»  quid  velU,    Vttt.  MoUitum  non  e§t  Perlpbanl  Boiblof*    Atqoe  eoneiliare  1. 

■lifts',  ffs'  dieit  quid  veUs,    Opiime  Bo-  q.  emere,  emilone  nanciscL  Cf.  Capl. 

Ihlas  ad  volcalam  addidll  an,  tl  si'  post  I,  2,  59.    Pert.  4,  3,  77. 

■stl.  44.  Qua$  iu  mihi  tenebras  cudii?  81c 

>31.  Vett.  Mihi  illanc  ut  tramitta§^  vulg.  et  V.  C.  prima  maDo;  aenaoaqoe: 

lUque  argentum  accipias.    Valg.  illam  qaat  mlbl  ladiflcailoDea  facia  ?  —  Velt. 

■I,  •aUaaa  atque,    V.  C.  Mihi  illam  cam  PaU.  et  com  V.  C.  ex  rasura  Im- 

Iramittaa.    Addendoai  pule  volo.  cfis,  uil  ei  Boiblua,  quod  LamblDoa  expl. 

•9.  Nam  quid^  I.  e.  Quidnam?  Qoam  ta  mllii  Ignoiam  moUerem  obirudlaf 

S6.  Veu.  Sesaginta  miki  9i  d.  m.  45.         lilc  qooqae  est:  Mo^kv^  al 

37.  feriae^  at  leeam  poaelt  ferlarl,  in  3^  2,  44. 

Nie  4egere.    Both.   Aiat  pol  Medebit,  \^    ^        ,         j                 ^  ^ 

■I  Capl.  »,  1.  8.  rendere  eiuuale*  fe-  ^t  Pali  -  Vule  Hear  atoned 

riot.    De  ferlia  mUitom  cf.  Mil.  I,  1,  7.  "^^^ 

U  9,  OS.  ^*           '^44*  veraoa  quomodo  or- 

*88.  exoneree/educaa  alatim  ex  terra  debeam,    veil,    praebent,  quae 

loatra.    Bal  autem  hypallage,  pro:  ut  habeni,  ml  dedlmua.  Vulg. 

txenerea  ea  agrum.  tectari.    V.  C.  et  poat  servum  mtfi,  et 

89.  Sllpulaiio.  —  Vulg.  el  veil,  istig  Posi  emit  babel  lacunam. 

egibue,   Boibiua:  J7«(ne  emta  haec  mi  &5.  Veil,  meo  articulo^   quae  plane 

atia  Ugihue?    Pa.  Ilabeai  licet*    Sed  deauni  In  Pall,  et  vulg.  Articnlna  eat 

rf.  Capl.  1,  2,  70.    Delude  ad  formulam  lemporia  roomenlum;  cf.  Hen  I,  2,  31. 

bit  UgihuM  eenferto  Aal.  if,  1,  37.  commoditati$  omnee  articulot  eci'o,  cell. 

40.  Bl  VBlf.  et  velt.  verba:  Canct-  va.  praec—  in  ea  aotem  I.  e.  q.  in  hoc. 


EPIDICU8. 


Mi.  Hem,  Ist/c  homo  te  articulitim  coneidtt,  senex, 
Tuos  st^rTns.    Pe.  Quid?  coDcfdit?    Mi.  Sic  saspieio  tMit 
Nam  pr6  fidicina  iiUc  hae€  supposita  4st  tibi, 
Seadx,  lib!  os  est  stibiitum  plane  probe. 

Ego  ilUm  requiram  iara,  ^biubi  est.    Bellatdr,  Tale.  M 

Pb,  Eiige,  eiige,  Epidice!  Mgi  es!  beoe  pugDiali!  homo  ea! 

Qui  me  ^munxisti  mucidum,  mioumf  preti!  — 

Mercitus  te  hodie  est  dd  leoone  Apodcidesi 

Ehodum!  Fi.  itgo  istuDc  homioem  n^uquam  audifi  ante  h^c  diem, 

Neque  md  quidem  emere  qufsquam  ulla  peci&iiia  65 

Potuft:  plus  iam  sum  hliera  quioqndooium. 

Ps.  Quid  tfbi  negoti  est  mdae  domi  igiturl    Fi.  Ai&diea: 

Conducta  veni,  ut  Adibus  cantardm  seoi, 

Dum  r6m  divlDam  f&ceret.    Pe.  Fateor,  me  dmoium 

Hominum  dsse  Atheuis  Atticis  miolmi  preti.  W 

Sed  tii  noTistio'  fidiciuam  Acropolis tidemt 

Fi.  Tam  Mcile,  quam  me.    Fe.  Ubi  hdbitati    Fi»  Postqasm 

libera  est, 

Incdrto  scio.    Pe.  Eho,  qufs  eam  UbehLverit, 

Volo  scire,  si  scis.   Fi.  Id  quod  audi?!,  ai&diea: 

Stralfppoclem  audi?f,  Periphaui  fiiium,  7i 

Absdntem  curavfsse  ut  fieret  libera. 

Pe.  Peril  hdrcle,  si  istaec  Tdra  sunt,  planisaume! 

Meum  exdnteravit  jSpidicus  mars^pium! 

Fi.  Ilaec  sic  audivi.    N^mquid  me  vis  cdterumf 

Pe.  Maid  cruciatu  ut  pdreas,  atque  abeda  cito!  M 

Fi.  Fidds  noo  reddis?   Pe.  Ndque  fides,  neque  tibiaa. 

Propera  /g;itur  fugere  hinc,  sf  te  di  amant!    Fi.  Abiero. 

Fiagi'tio  cum  mai6re  post  reddds  tamen. 

Pe.  Quid  nunc*?  qui  in  tantis  pdsitus  sum  sentdntiis, 

Eumne  dgo  sinam  impune?    Imo,  etiamsi  diterum  85 

Tantum  perduodum  est,  perdam  potius,  qudm  sioam 

58.  sic  veil.  —  In  \u\g.  deent  iliac,  habilet  dum.  —  Kho  quit  eam  I.  !)ie 

Boihlas  traosposuit:  Nam  fidicina  pro  plane  veil.  ~  Volg.  Ineple:  JEAo,  ainf 

iliac.  quii  t.  I. 

61.  Sic  ve((.  —  Vulg.  oil  V.  C.  et  75.  El  ex  hoc  verso,  el  ex  aiils  locb, 

Pall.  RttgCj  ff»g^  Epidice  J  f^ugi  es:  s\   aeqiiarls  lecllonem  veierum,  ceatici 

pugnasti.  homo  es.     Fecerim:.  Kuge,  posse  videior,   nomen  Slraflppoclls  aJi- 

euge^  Kpidice,  bene  pugnasti,  frugi  quibus  In  locU  pronunclatum  ease,  taa- 

homo  es.  qaam  epKritam   quarlum.    Quod  si  liic 

64.  Verbum  Ehodum  libri  omnes  trl-  praeferas,  leg.  Periphanai^  aic:  Stn- 

buunt  fidicinae,   Lambinas   el   cum   eo  tippoclem  audivi,  Piriphanai  f ilium. 

\u\g.  et  Dotbius  Penpbani.    Uirum  re-  84.  Flagitio  cum  maiore,  roalere  coa 

ctius,  difficile  iudicaiu.     Ceterum  Ebo  dedecore,  cam  convicila  ante  aedes  ez- 

ul  inclamaniis  inieriectio  occurril   el  v.  agliaberls,  sea,  uil  est  Aul.  .H,  S,  32* 

73,   el  alibi,  al  v.  c.  Baccb.  4,  6,  5.  pipulo  dijferire,  qaod  llcebat  ex  lef* 

Ego  om.  B.  Xll.  labb.  lis,  qulbua  facia  eral  laiaria, 

66.  Veil.  Potuit,  quae  pi.  i.  etc.  Vulg.  na1»s  lesdbas.   Id  qaod  appellabatar  ^i- 

omiHso  quae,  quod  el  Ignoranl  codices,  gulatlo.    V.  Festua  s.  v.  portus. 

—  ilic  autem  luculentum  exemplum  pro-  85.  in  tantit  scnteniiis,  faniia  damals 

ductae  a  ante  qu.  multatas,  tamquam  in  ludidis  damaaias. 

73.  Ante  incerfo  vulg.  et  veil,  ubi  86.  $inam  lege:  iinamd. 


ACTUt  IV.    SCBVA  I. 


S0T 


He  impAne  irrliam  esse  hibltum,  depeculitum  eii. 

Sic  mfhi  datt  esse  T^rba  praesentf  palam, 

\e       minoria  ficlom  prae  illo,  qui  dmniom 

!je^iim  Hqne  iuriam  ffctor,  conditdr  duett  00 

a  dtiam  aese  ampere  memorat!  MdUeom 

^pidntiorem  adlicet  ease  roantibrio. 


ACTUS  IV.    SCENA  1. 

PUILIPPA.  PERIPHANES. 

^ji.  Si  quid  eat  homini  mfserlarum,  qutf  miserescat  miser  ex  animo, 
d  e^o  exp^rior,  quoi  mikUa  in  untim  locum 
^dofluuDt,  qua^  meum  pectus  pulsdnt  simul. 
Mdltiplex  m^d  habet  a^rumna  ex^rcitam;] 

*aup€rtaa,  pardr,  territdt  mentem  iuimi;  5 
(eque^  i&bi  meas  spes  cdilocem,  habeo  lisquam  munitum  locum: 
ta  gniih  mea  hostium  dst  potita,  ndque  ea  nunc  ubi  sit,  scio. 
^E.  Quis  illaec  est  muli^r,  timido 
*^ctore  peregre  idTenieDi, 

(use  fpsa  ae  miseriturf  10 
^/r.  In  his  dictust  loci's  mihi  habere  P^riphanea. 
^s.  Me  ndminat  haec:  crddo  ego,  illi  hospitio  usus  ^venit. 
'£f.  P^rrelim  merc^dem  dare,  qui  mdnstret  eum  mi  hominem,  aiit, 

ubi  habitet. 

'iff.  Ndscito  ego  banc:  ndm  Tideor,  nesci'o  ubi,  me  Tidfsse  prius. 


87.  Veil,  depeeuatnm  eii»  Nostr.  volg. 
t  V.  C.  et  Pall.  Ceterom  versus  vlde- 
ir  vparloa,  et  finlen^a  perlodoa  In  v. 


88.  mikiy  qaed  habent  velt.,  deeat  in 
Bis. 

89.  Velt.  factum.  Vulg.  faeio.  — 
M  omnwm  etc  Ironlce  addil  baee,  ex 
,  2,  109. 

92.  Haloa  legit  in  palimpaeslo:  Sa- 
lemiiortm  vidi  exrtiMo  tnanubrio,  anod 
»e  seaatt  nee  metro  congruit.  Volgaia: 
apieniiarem  ***  manubrio.  Veil.  Sa- 
lentiar  eti  ttf  malo  kaerern  ma- 
wMa^  mvlier,  quod  poairemum  verbam 
rrannae  nomen  est  e  aeq.  scena.  Lam- 
wmn  la  uno  codlce  legH:  Sapientiorem 
iiiett  esse  nianti6rio,  perbona  senlentia. 

la  manubrio  ratio  inest,  qoare  recie 
iaia«ator  malleos.  Sic  Aul.  3,  4,  12. 
jrcaii  e  manu  manubrium.  Verbum 

at  nseplasUne,  monoayllabum,  pos- 
I  wl  omUil. 

jicT.  ly.  Sc.  L  Advenll  Pblllppa, 
laerena  Peripbanem.  Agnoscit  earn  se* 
>z,  iliamqoe,  qoam  reior,  edaci  label. 
I.  quo  aitsercffcaf.  81c  veil.  —  Vulg. 
isd  ai.  —  In  Ine  veil,  et  vnlg.  addonC 


esl,  inepte.  Nam  lotos  versos  prolasin 
facil.  Ceterum  ab  Initio  totlos  scenae 
osqoe  ad  v.  23  sane  baud  paoca  vlden- 
tor  esse  lurbala.  In  constructlone  lamen 
Iliad  tenendum  est,  mullerem  esse,  qoae 
loqoator. 

4.  Hone  vs.  sporlum  arbilror.  Valg. 
com  V.  C.  et  Pall.  Multiplex  aerumna 
me  exercitam  habet.   Vett.  omltlont  me. 

5.  mentem  animi.  Similiter  Cist.  2, 
1,  7.  et  Calollos:  Afent  onimi*  tanti9 
fluctuat  ipsa  mali$.  Locreiios  Ilbro  IV. 
Meni  animi  vigilat. 

6.  Vulg.  et  velt.  eoUocem  9pes. 

7.  Sic  velt.  —  Vulg.  netcio^  qaod 
Botbios  reiinuit,  omisso  ea  com  cdd. 
Goeir.  et  Monac.  Qoodsi  vulg.  praeto- 
ierls,  neque  leglio  n*,  et  duplicem  ne- 
gaiionem  existlmato  pro  simpllcl  positam; 
cf.  Baccb.  4,  8,  114.  Men.  2,  3,  25. 
Pers.  4,  3,  74. 

8.  Qififf,  foeminine,  ot  Aol.  2,  I,  16. 
Cist.  2,  3,  66.  Mil.  4,  1,  22.  V.  et 
Infra  V,  1,  14. 

II.  Volg.  lociff  habere  mihi.  Vett. 
loeis  habitare  mihi.  Transposul. 

14.  me  vidiste  priu9.  Sic  vett.  t 
valg.  atqne  vidieic  doabas  syllabia  enoa- 


Fm.  Df 


Ar.  Sfa  crt  is 


life       vd  aiU  ia 


Fv.  MalfeMs 
1^.  OridMb 


F^.  8AITM  tb:  qaod  crMWrtI,  itfMs.  ft.  Hnd  accntt  Idw. 
IMffe'  cg«  tel   ft.  81  ^  te  mH,  iirima  Miicm,  at  ■tfrerk 
Fm.  tibi  le  ildtfdf    Fa.  bl«M  Uiriw't.    A;   ^irid  Ual 

ft.  Qoia 

TAte  memoriae  lat^rpretari  me  a^qvele  ceatee.  Fm.  (>6mm#de 
FttalaU  et.    ft.  Mfra  mcaMru,  PMphue.    ft.  BUm,  fate 

rMiatl  » 
MtelBisilB\  PbilfpM,  ....   Pir.  Mearial  Id.   ft.  \m  Epfdeare ..... 

Fm.  Ah,  gdtUila 
PMos  ardeoi  mi  AdspersitU.   ft.  vfrgiai  ptvp^rcalae 
Toadqoe  oiaiil  md  leTtre  padperUlemI  Pa.  Tdn*  is  et, 

ctM4«a,  ot  mplM  laiidllvL  Cf.  I,  1« 
78.  f,  2,  S&  U,  S,  45.  a.  Cue 
4,  1,  9. 

16.  Jkaifie  Don  l«gitor  in  veil,  et  VBlg. 
Receplt  BoilUae. 

18.  pudieitiam.  Lege  ac  proDuntla, 
tamquan  si  ecrlptoiu  sit  puditiam.  W 

III,  8,  2i.  Cist.  1,  I,  89.  Am.  3,  2,  49. 
Pro  pepulit  Lamb.  malU  percmliu  Se4 
lUoi  omnefl  llbrl. 

19.  filiam  elUa  media  t  legendom,  mi 
paeplaslme.    V.  Indie,  v.  filiui.    El  cf. 

IV,  a,  20. 
21.  Vulg.  el  veil.  dant. 
2X  Vulg.  el   veil,  adhihenta  mihi 

malitia  nunc  ett, 

24.  Ab  boG  demam  verso  reclior  pro- 
podia  constare  indplt. 

25.  Veiu  Ileus  tu:  $alva  $is,  —  mihi 
#1  mei's,  quasi  graiiilabunda  sibi,  quod 
ae  ailoquatur  is,  a  quo  sua  soorumque 
aalus  onlce  pendeat.  —  Quid  eeterum? 
Quid  porroV  quid  est,  quod  bic  quaerls? 
Perge  eioqul,  quid  velia. 

26.  Quod  eredidiiti,  sc.  salulem.  hand 
aecuno  fidem^  ul  quae  maxime  in  red- 
dendo credlio  cernaiur.  Metapbora  esl 
ab  argeniariis  desumta.  Ceterum  omnea 
accu90^  nemo  incuio,  qood  fecit  lacobua 


•iUar  Ipi- 


parteai  adalill  Befatanl,  camaMaemf 

anperaedL 

27.  8i  ego  U  ate.  81  In  la  ea,  qaea 
ego  opinar,*  crcdlderiai,  i«  qnaqee  m 
noviaae. 

29.  Cantmoda  fahulata  at,  facets  ta- 
enia ea;  vldelicel  fnanlaa  aleganicria- 
terpretata  illod:  tnt^e  imimrimB  es. 

80.  Mira  memorag^  ac  faa4  ala,  m 
commode  fabniaiam  caae,  ni  ■nUtrev. 
\oB  enia  aolelia  negara  naa  caaaedt 
fabnlari  poaae.  —  Mpheme.  AddiM 
vocaiivbm  Botbloa.  In  vnlg.  enia  at  vML 
deest  noaen,  eilanm  peraanae  naalnr, 
qood  aeqoiinr.  —  ileai  tsfnc  rarfcat. 
Bene  fads,  qood  nam^n  memm  elaqiedfi 
Hoe  sal  qood  volui ,  hoe  landa.  Be  T. 
recltna  cf.  Men.  2,  8,  85.  86. 

81.  Botbloa:  Afemmisfiiie?  ...Fa. 
Meminerim?  quid?  Vulg.  at  vetL  Mr- 
mmietin'?  Mu.  Memini  id.  M  wku, 
Botbium ,  qoom  addlderit  anpra  Perifba 
nis  nomen ,  nan  vidlaae ,  ble  addeadm 
esao  PhUippae,  qunm  id  rcqnirai  paal- 
leUamoa  per  oaBeai  banc  lacnm  atrra- 
108.  I.ege  igllnr:  Jlfeniii»aCMi\  FlO^f*^ 
Pa.  Mtwuni  id. 


Actus  IV.   Scb5a  II. 


360 


Qui  per  TolnpUt^m  tuam  in  me  aerdmnam  obserisU  ^rareinl 

siiin.  Sake.  Ph.  S&lva  sum,  quia  te  ^sse  salvom  sdntio.  35 
Pk.  C^o  manum!    Ph.  Accipe!  Adrumnosam  et  mfseriarum  c6ni- 

potem 

Mulierem  retincfs.    Pa,  Quid  est^  quod  v6itu8  conturb&t  iuosi 
P/f.  Ffliam,  quam  ex     suscepi ....   Pe.  Quid  earn?  Ph.  Eductam 

pdrdidi: 

Eldslium  est  poti'ta.  Pb.  Ilabe  animnm  idoem  et  traDquiiium^  face: 
l>6iiii  meae  eccam  aaivam  et  sanaro.  Ndim  postquam  audivi  iiiico  40 
lis  meo  servo^  illam  dsse  captain^  cdutinuo  argeotum  dedi, 

emeretur;  Hie  earn  rem  adeo  86brie  et  frug&liter 
4ccuTmTit^  ^t  alias  res  ^st  impense  —  improbus. 
Pu.  Fic  Tidearo,  sit,  [ndcne?]   Pb.  Eho  to,  Cdnthara,  statim  iube 
Acropoiistidtfin  prodire  fifiiam  ante  aedis  meam:  45 
tit  tuam  Tideat  rndtrem.    Ph.  Remigrat  dnimus  nunc  demi&ni  mihl. 


ACTUS  IV.    SCENA  IL 

FIDlCINji.    PERIPHjiySS.  FHILIPPA. 

Pi,  Quid  est,  pater,  quod  me  dxcivisti  ante  addisi  Pb.  Ut  matr^m 

tuam 

Videas,  adeas,  ddTenienti  d^s  saiutem  atque  dsculum. 
Fi.  Qu&m  meam  matremi    Pb.  Quae  dxanimata  exs^quitur  adspe- 

ctum  tuom. 

Ph.  Qufs  istaec  est,  quam  tu  dscuium  mihi  f^rre  iubesi   Pb.  Tua 

filia. 

Pa.  Ha^ccinel    Pb.  Haec.    Ph.  Egone  dsculum  huic  demi  Pb. 

Ciic  non,  quae  ex  te  n^ta  sit?  5 
Pm.  TA,  homo,  insauis.    Pb.  i^gone?    Ph.  Tu  nae.    Pb.  Curl 

Ph,  Quia  ego  banc,  quad  siet, 


35.  Salve.  lam  nopra  sese  invlcem 
saluiaveranl.  Verom  In  ejusmodi  agnl- 
ttMtbM  repelebaior  aaluiatlo;  ml  fit  Cure. 
V,      67.  58.  Poeo.  V,  3,  44.  V,  4,  103. 

37.  retinet,  lenea,  sea  poilus:  austen- 
imm.  Cf.  Care.  2,  3,  31.  Retine^  retine 
me 9  abteero.  —  Veil.  Quid  at,  quod 
digii09  interturbat  iuoa?  Vulg.  Quid 
cat,  q^od  voltui  te  turbat  tuoi.  Both, 
mod  «o/fas  conturbat  tuot?  Guelf. 
Qmod  digituM  conturbat  tuo$,  V.  C. 
quod  duottui  te  turbet  tuus.  Pall.  3. 
quod  digitus  te  turbat  tuus.  Sed  Ula 
Aglias  nolUua  aenaua.  Bene  Boib.  ex 
V.  C.  el  Goelf. 

44.  Veu.  $i  me  via  vioere.  Vulg.  si' 
m9  oit.  Oeln  veit.  Kho  Caihara ,  t, 
§imiim  iube;  bene.  Vulg.  ombit  i  Bo- 
Ifelas:  Fae  videam,  sitne  ilia.  Pb,  Eho 
taftne,  Canthara,  t,  statim  iube,  ex 
Rtftaat.  ^  Codd.  filne,  al.  fine,  al. 
gime.    Verbam  oivere  sddlderai  Cnom- 


rarlua.  Cf.  Her.  Epiat.  I,  7,  3.  Si  me 
vivcre  vis  aanum ,  recttque  valentem. 
Ego  addendum  duxi  necne,  aaeplua  in 
aimUlbns  omlasum,  el  In  aeqq.  tu,  quod 
Hem  frequena  omiuHur. 

j4ct,  IV.  Sc.  IL  Prodll  fldiclna, 
quam  filiam  auam  r«(ur  Peripbanea.  Non 
agnoacU  eam  Pbilippa.  Ilia  ae  leplde 
excuaal,  atque  Intruli.  Conqueritur  Pbi- 
lippa. Senex  eam  conaolatur;  apem 
facK,  ae  filiam  Inventururo.  Epidica 
minitatur,  quem  quaesiium  abll.  « 

2.  Vulg.  venienli.  Vetl.  1 'ideas,  ad- 
venientem  des  s.    Nostrum  Pareua. 

3.  exsequitur^  Lamblnua:  „exqulrU 
atque  exoptal  adapectum  tuum.*'  Vereor 
an  recte.  Exiatlmo  potiua  aenaum  esae: 
quae  atupefacta  atque  exanlmata  te  ad- 
apectat.  Exanlmaia  autem  ideo,  quod 
videt,  non  eaae  filiam  auam.  De  verba 
exaequl  cf.  Men.  2,  1,  20.    Aa.  1,  3,  8. 

24 


SM  BPID1CD& 

>Yqse  tcM  meqme  B^n,  aequ  ega  hnc  dcalis  iMi  aate  h4De  dica. 
Pa.  Seta,  qaid  errcs:  qua  Tcstitu  atqoe  dmtaai  UMnoUbileai 
HiWi  iMec  malier.    Pb.  Alilcr  catall  Ua^  aleat^  alitor  aiica. 
^igo  earn  me  Dovisae,  qoae  ait    Px.  Prdh  deom  atqoe  homiooin 

fidea.  It 
f}aid1  ego  leooaaiom  facia,  qoi  I-beam  alieaia  domi, 
Alqoe  argeotom  ei^rptem  daoM  pr6raom?  Qoid  to,  qoa^  palraD 
To6m  Tacaa  me  alque  6tcolare1  qoid  ataa  atopidal  quid  laces  1 
Ft.  fluid  loqoar  Tial    Pm.  Ha^  ne^t  ae  toam  ^ae  matran. 

Fi.  M  foat, 

8/  oeToll:  eqoidea  hie  ioTita  times  era  matria  fiiia.  15 
N6d  med  lataoc  c6gere  aeqoom  eat  meam  daae  matrem,  al  neTolt 
Pm.  C6r  me  igitur  pathFm  Tocabaal    Fi.  T6a  iataec  colpt  est, 

Doo  mea: 

fida  patrem  ego  ie  o6mioem,  obi  to  t6am  me  appeilea  lliiami 
Hanc  quoqiie  eliam,  sf  roe  appeliet  filiam,  matr^  Tocem. 
N^gat  haec,  filitm         soam  easel  n6n  ergo  haee  mat^r  met 

.eat.  Si 

Pdstremo  haec  mea  culpa  non  est:  qoa^  didici,  dixi  6mnia. 
l^pidicus  mihi  fuit  rosgister.  Pb.  P^rii,  piaoatrom  p^rcoii! 
Fi.  Nilmquid  ego  ibi  pecdLvil    Pb.  Si  hercle  te  likoqiiam  aadiren 

patrem 

Tocare:  rftam  tuam  ego  int^rimam,  peaaoma!    Fi.  Ndn  toco. 
tibi  Toles  pater  dsse,  ibi  esto;  ubi  n6les,  ne  fueria  pater.  S 
Pb.  Qufd?  ob  earn  rem  bine  emisti,  qufa  tuam  gnatam  ratusi 
Qnfbiis  de  signis  ignoscebas?    Pb.  Nullis.    Pb.  Qaare  filiam 
Cr^didisti  n6stram1   Pa.  Servoa  ^pidiciis  dixit  mihi. 

Capl.  2,  1,  1.  Pseud.  4,  2,  38.  el  supra  2,  61.   As.  2,  4,  M.    Verbs  ne  fntU 

If,  1,  8.    Rud.  1,  5,  4.  si  nevolt   per  se  conficlaot  perio4iB, 

6.   lu  nae.    Sic  Boili.  ex  V.  C.  e(  senientli  (amen  uns  est  coDStracti« 

Pull,  qui  babent  tunc,    Alque  loquendi  que  ad  v.Jilia^  perlodo  concesslva,  * 

forma:  Kfrone?    Tu  nae  crebro  obvia  in  omnibus  locis  supra  laudatis.  Va^f- 

In  comoedils.    Cf.  Capt.  4,  2,  78.  Vulg.  si  non  vult, 

tuic,  u(  et  velt.  „      .      .         ^               _  / 

8.  immuiabihm,  I  e.  Immutatum,  a  v.  T  VJ^Jm 
immuio.  I.  e.  mum.um.  Adamai  piauius  y"*^**  "'''r«  .m  ?  J^-« 
banc  derivaiorum  adi.  In  6///.  lermlnailo-  f"'"^"          A»             •  I,'"^,,^  \H 

...  I           .ji'         •  k  i         ^.1  iamen  cro,  apyortxcDg,  all  sills  qooqw 

nem,  ui  Infra  v.  .50.  exitiabilcm.    s\c  .    ,    ,    -       ^t,         \               7  .lu 

n.«A  /I  •>  a   •    .  /-iL-f             i-f  *n  locJa  fecit*    \ereor  lamen,  an  In  aiw 

Baccb.  4,  2,  3.  tncrcdibilta ,  tnamabnis.  ' 

9.  Boibius  post  tiabet  haec  addlt  mu- 

licr,    ui   quud    ellsum   fuerli   scquente       22.   piau^iriini   percuti,    L  e.  W 

personae  nomine.    On  veil,  enim  In  bis  Ptau««ruin  meum.   Male  rem  geasl.  Prt- 

Bon  legliur  Ph.  sed  Mv.)  Nam  el  in  verblum  rusilcum,  u(  commemorat  Deat- 
veil.  ei  vulg.  deest  muUer.  ad  Ter.  Eun.  2,  3,  88.  Hem  Fe»ia«. 

•   10.  Veil,  aperle;  A'c^o  earn  me  no-  ^^^^  l«men   plerique  babent:  ausinm 

visse,  uii  el  Pareus.    Vulg.  omitiU  me.  percuU,  undo  quldam  scrlbere  volaer*, 

11.  Et  veit.  et  vulg.   et  V.  C.  cum  /ionstrum  p.,  I.  e.  bydriam  p. 

Pall,  alicnos,   Boib.  alienas,  ex  Langg.       24.  v.  pessima  legliur  et  In  %ilC* 

Vid.  indlc.  v.  alienum  amarc.  veti.   A  codiclbus  lamen  plerlaqne  abesi. 

12.  exgurf^item  veil.  —  vulg.  egur-  Legendum  auiem  dtavXXafitog y  oil  Ail- 
gitem.  —  prorsum  I.  e.  q.  foras.  Cf.  4,  9,  9.  True.  1,  2,  26.,  nisi  is  is* 
Pers.  4,  5,  5.    Cisi.  4,  2,  32.  versus  malls  Haud  roro,  qaemadBedasi 

14.  ne  fuat.    Slmllem  consiruciionem    sane  ssepe  fieri  debet.     V.  scesae  Ml* 
V.  Capl.  2,  2,  81.    If,  3,  33.    Aui.  2,    v.  I. 


I 


AOTOS  IV.    SCBNA  11.  8T1 

7.  Qiifd,  si  wrvod  illiter  visum  est  1  n6n  poteras  noTisse,  6b8ecro1 
K,  Quid  e^o,  qui  filam,  nt  pWmum  vidi,  nunquain  vidi  pdstea?  80 
7.  FMi  misera!   Pb.       fle,  mnlier:  fntro  abi:  habeto  irtaimiim 

bonum : 

illane  reperiam.    P//.  IIi'oc  Athenis  cfvis  earn  emit  Atticus. 
luleacentem  equiddm  dicebant  ^misse.    Ps,  ioTeniam:  tace. 
li  modo  intro,  atque  hdnc  adserra  Circam,  Soils  filiam. 
;o  reiictia  rt^bus  Epidicum  dperam  quaerendd  dabo.  35 
foTcofo,  exitiibilem  ego  illi  ttciam  liunc  ut  fidt  diem. 


ACTUS  V.   SCENA  I. 

STRATIPPOCLES.    EPIDICUS.    DANISTA.  VIRGO. 
\  Mile  morigerus  mi  ^st  dauista,  qui  de  me  argentum  baud  petit, 
Eque  iUam  adducit,  quae  emta  ei  praeda  est.  Sdd  eccum  iocedit 

l^pidicus. 

lid  iiluc  est,  quod  I'ili  caperat  frdns  severitddinel 
».  Si  laudecim  deos  pra^ter  sese  s^cum  adducat  luplter: 
i  non  ompea  6i  cruciatu  p6teruot  eximere  Epidicum.  5 
friphanem  emere  16ra  vidi;  dderat  una  Apo^cides: 
Idc  homines  me  quadritare  cr^do.    Senserunt;  sciunt 
bl  data  esse  Tdrba.    St.  Quid  agis,  mda  commoditasi   Ee.  Qu6d 

miser. 

*.  f}ufd  est  tibi?   Ep.  Quin  tii  mihi  adornas  id  fugam  viaticum, 
ioaquam  pereol  n&m  per  urbem  ddo  defloccati  senes  10 
ladritaot  me;  io  mdnibus  gestant  c6pula8  secuucias. 

WB.  Quid  ti'  $ervo  al,  v,  e,  Obscara 
tc.    Laablottf  sapplet:  qosni  res  sit. 

ntm  ppiera$  nooiffe,  noone  lu  cer- 
rlim  a«  slgnls  poieras  earn  none?  ale 
Im  proaoaeUuiduBi. 

KL  Verba  Hine  Aihenit  —  emiue 
iL9  •!  valg.  et  velt.  iribouni  Pbilippae, 
tWmm  eMeoi  Perlpbanl,  ideo  quod  Ula 
iMC  Tlx  qaidqaam  eemperlom  babere 
l«#rll.  Qui  aatem  Perlpbanea  poinit 
Or*  9  aaifani  ease  ab  aUo,  qui  ae 
mm  efldaae  raiaa?  Oelnde,  In  ante- 
■•■liaoa  nUiU  oceurrlt,  qnod  eonira- 
;sl*  laUur  reailiuenda  aani  peraonaram 


54.  Vala-  Circam,  Veil,  eum  Pal.  1. 
rven.  Circam  auiem  perlnda  eat  ae  ai 
w^Umrn  voeaaaeU  Apia  addit:  6'o/is 
\mm^  oipoie  de  cuiua  aec  palre  nec 
ura  vera  videaiar  conaiare. 
BS.  Valg.  iif  flat  diem.  Vett.  ul  $ciat 
m.  Qnod  01  per  aenaum  poaali  siare, 
r  nairam  non  poieat,  quia  ayllabam 
•net  aaae  longam. 

JcT.  V-  Sc.  L  Prodil  a  ae  Stralip- 
elea,  exapeciana  daniatam  com  vlr- 
M.  AAvcnli  Cpldlcus  a  fare,  aUil  male 


timena  de  aenlbua.  Solatur  eum  Sfratlp- 
poclea.  Et  en  advenll  danlaia,  ec  ar- 
gent urn  acclpll.  Puellam  auiem  Epidlcoa 
agnoadt  ease*  Pblllppae  filiam.  IgUor 
ilia  fratrem  aaluial,  et  ab  eo  intro- 
doclior. 

I.  Male  morigerut.  Non  ex  volun- 
late  mlbi  facit  danlata,  qdod  non  adest 
et  argentom  peili.  —  Volg.  ot  vett.  9111' 
de  me  arg.  non  petit.  Langlani:  quod 
me  a,  n.  p.  Ulnc  Boihlua:  qui  me  arg. 
n,  p.  8ed  aut  lierom  baud  acrlbendum 
eat,  01  aaepe  el  aopra  v.  24,  aut  omit- 
tendum  qui. 

5.  eaperai^  passive:  conlracla  eat 
rogia. 

4.  undeeim,  Duodecim  enim  sunt 
soperlores  dU:  /uno,  Fenia^  Minerva^ 
Ceres,  Diana,  Venue,  Man,  —  Mer- 
curiut,  iovis,  ^eptunue,  f  u/conus, 
Apollo,  oil  Enniua  fecit. 

6.  Vnlg.  aderat  ibi;  Bothlus:  t6i 
aderat. 

10.  'defloccati,  delrlti,  attrlli,  tamqnam 
vestis  fioccia  deatiiuta.  Scaliger  Inl.  calvi. 

II.  copulae  secunciae.  Sic  vulg.  — 
Vett.  copulat  mam,  iubveni.  Lamb. 


EPIDICOS. 


St.  Hibe  booom  aoimum....    Ep.  Quippe  eg«,  qmi  libMas  in 

maDd6  siU  eti! 

Sr.  1^0  te  sembo.   £>.  Edepol  me  illi  m^liot^,  si  nmcU  fomnt 
8^d  qais  est  haec  muli^rcala,  et  iilic  ^vastellas,  qui  Teniil 
St.  Hie  eat  daniiU,  haec  ilia  eat  aaiem,  qaam  tei  ex  pneda. 

Ef.  Hadecine  eat  IS 
St.  Hade  eat.  Eatoe,  ^t  tibi  diiil  Adap^ta.  J&.Haecl  Sr.  Caa- 

tenipla,  iSpidice. 
Cfaqae  ab  oofoicalo  dd  capilluni  aummnni  eat  featiWaavma! 
iSatDel  Tide!  conafdera!  ai^um  pfctuni  polcre  Tideria. 
[Ef.       taia  Terbia  m^am  futarum  cdriaro  palcrnm  pra^dicaa^ 
f}u^iD  Apellea  ac  Zeuxia  dao  pingdnt  pi^eDtia  ^Imeis.  21 
St*  Di  imroortalea ,  <Stio  iaae  admiror.    Pedibaa  poimoneia 
Qof  perhibetur,  pn'ua  Teoiaaet,  quiin  tu  ad?eaiati  mihi. 
Dj.  Ha^c  edepoi  remorita  med  eat.    St.  Siqaidem  btioa  gritia 
£a  reiDoratua,  qn6d  iala  Toluit,  nfniinin  adveoiati  cito] 
Dji.  A^e,  age,  abaolve  me,  itque  argeotam  ni&mera,  ne  comlt^ 

morer.  ^ 
St.  P^rDumeratum  eat.    Djt.  T^oe  cniminam:  hue  inde.    Sr.  St- 

pientdr  Tenia! 

6pperire,  dam  tffero  ad  te  arg^ntum.         MatuWi!  Sr.  Domiest 

Ef.  S&tin'  ego  oculia  titilitatem  obti'neo  aincere,  An  parom? 

it  Philippa  mdtre  Datam  Thdbia ,  Epidaurf  aatam, 

Yideon'  ego  Teidatidem  te,  P^riphanai  fliiaml  M 


copiilaf  $eatm  duat.  Both,  eoputat 
teciim  fera  vi.  V.  C.  §ecum  siaui. 
Per  copulas  int.  lora  v.  6.  Pro  eectin- 
eioM  Scallger  malit  fect/fict<M,  Salmaalos: 
Mtmuncias,  clliellaa.  Cf.  Cal.  de  R.  R. 
Ego  praetolerim  Lamblni:  aecum  duat. 

12.  in  mundo  sita  est,  \.  e.  parala 
est.    V.  Cas.  3,  3,  3.    As.  2,  1,  16. 

14.  quit  feminine.  V.  supra  ad  IV, 
1,  8.  —  gravatiellus.  Sic  vulg.  com 
V.  C.  e(  Pall.  —  Velt.  graviitellua, 
Salmasioa  gravut  idem  esse  putat  quod 
ravut.  Sic  gravatter  pro  ravaster  dici 
posse.  Verbum  auiem  esse  vnonogi- 
Cxmov.  In  Fesii  manuscripio  fuii:  Gra- 
vatcellut,  Vossianusque  codex  babuit 
granatccllut.  In  boc  mibi  videlur  sapere 
Gronovius,  quod  ait,  tardiiaiis  signiflca- 
lionem  forsitan  subesse  vocabulo,  pro- 
pier  versum  21.  Feslus,  qui  duobus 
locis  banc  versum  adducil,  sibi  in  ex- 
pUcanda  voce  non  constat,  modo  ravi 
eoloriiy  modo  ieniorem  signiflcare  adii- 
elens. 

15.  Haeccine  est?  Apparet  lam  ad 
hoe  verburo  adgnoscere  Epidicum  puel- 
1am  esse  Pbilippae  (iliam. 

16.  Vetl.  Haec  est  estne,  Vulg.  Haec 
etlnc. 

18.  Et  vulg.  et  vett.  Estne?  const- 
dera  signum  cal  vett.  add.  vide,  quod 


In  rnlg.  deeat.  Boibtaa:  Ksfne?  Cw 
ipicare  t.  qnla  qaidam  coAees  liakean 
eontpiee,  et  eouiiderare  pr^daeat  syB. 
fi.  Ego  Interim  praefero  vett.  el  traaf- 
pono ,  rat  OS ,  la  v.  eontiderm  paritcr 
aique  alibi  In  atterum,  prorpert^  ta- 
pera,  elidi  posse  syllabani  er,  ant  ro- 
calem  e.  Ceterum  et  ob  aenlentlaa  «< 
dictionem  tolum  bone  loeaon  a  v.  18' 
24  non  a  vero  poeia  profeciam,  «piirioB- 
que  esse  arbltror.  Ineplam  ealm  est, 
quod  ail  Ep.,  vapalaiuram  ae  proplerea. 
per  quod  servatur  in  seqaenilbua  et  prt- 
pter  quod  v.  54  aaaerit  ae  nlhlll  facere 
aenea  duos.  Deinde  lllud  pulmontiM  pt- 
dihus  sensu  et  metro  carol.  OeniqM 
atuKum  est,  quod  alt  Sir.  nimtHfli  o^- 
venisti  cito. 

26.  inde,  a  v.  Indere.  Pro  sap.  9t- 
nis  Acid,  mailt:  sap.  mone$. 

27.  domi  est.  Ad  hoc  verbom  Sirt- 
lippocies,  accepta  ab  Danlata  crnmeai. 
introii,  ad  indendum  in  earn  argeatas. 

28.  Sensua:  Anne  ago  recto  vMh' 
Cf.  I,  1,  4.  Certe  ocuUt  utere.  W 
abl.  oculia  potest  regl  ab  utilitaUm, 
potest  vero  eiiam  ease  dailvoa  pro  ge- 
nitivo.    V.  Ind.  v.  Datlvaa. 

29.  Vulg.   ac    Thebio.  Both. 
Thebi$.   Lamb,  ae  Thebii.    At  la  ve«. 


Actus  Y.   Sgbbta  I. 


I,  Qufs  lu  homo  es,  qui  mitm  parentnin  D6ioen  memoras  it 

meum? 

».  Ntfo  me  noTfstil    Vu  Quod  quidem  nunc  T^niat  in  ment<fm 

mihi. 

K  Ndo  meministi,  me  atiream  ad  te  adftfrre  nataK  die 
iDuUm,  atque  andilam  aureoium  in  dfgitumi    Fi.  Memini.  Tune 

is  es? 

>.  ifigo  sum,  et  istic  friter  tuus  est,  alia  raatre,  un6  patre.  85 
%  Qufd  pater  mens?  Wvust?    Ep.  Animo  ifquido  et  Iranquillo 

ds!  tace! 

D£  me  ex  perditii  servatam  ciipiunt,  si  Tera  ai&tiimas. 
N6n  habeo  uilam  occAsionem,  ut  dpud  te  falsa  fi&buler. 
Accipe  argentum  h6c,  danisla:  hie  stint  quadragintA  roinae. 
quid  erit  dubium,  fmmutabo.    Da,  Bdne  fecisti.    Btfne  valfl*  40 
Ndnc  enim  tu  mea  ds.    Vi.  Soror  quidem  ^depol,  ut  tu  aequ^ 

scias. 

Ire,  frater.    St.  SAnan'  haec  est?   Ep,  S&na,  si  appelMt  suum. 

Quidi  ego  modo  huic  fr&ter  factus,  dum  intro  eo  atque  dxeol 
>.  Qodd  boni  est,  id  ticitus  taceas  tute  tecum  et  gaiideas. 

P^rdldisti  et  rdperisti  mi!,  soror!    Ep.  Stult^s!  tace:  45 
bi  quidem,  quod  amds,  domi  praesto,  fidlcina,  est  operi  mea; 
sororem  in  Hbertatem  idem  dpera  conciiid  mea. 
^pidice,  fatedr....    Ep.  Abi  intro,  ac  i^be  huic  aquam 

calefi'eri. 

term  haec  post^rius  faxo  scibis,  ubi  erit  dtium. 
S^qnere  hac  me,  mea  sdror.    Ep.  Ego  ad  tob  Thdsprionem 

iiissero  50 
ic  transire.   Sdd  memento,  si  quid  saevibtint  senes, 
ppetiaa  mihi  ciim  sorore  f^rre.    St.  Facile  ist^c  erit. 
p.  Thdsprlo,  exi  istic  per  hortum!  adfdr  domum  auxilitim  mihi! 
Igna  res  est!  —  IHindris  multo  ficio,  quam  dud^m,  senes. 

!«•  me  aeqiM  a6f  legitar,  neque  sen-  dit    denoo   Stratlppocles ,  ignsrusdum, 

p«»liilst.  sororem  saam  esse,  quam  emerli. 
10.  Volt.  VideoiC  ego  Acropolitiidem      40.  Si  quid  erit  dubium,  sc.  de  na- 

Peripkani  fUiam,    Vulg.  cum  V.  C.  mto,  flline  probus  allqnia,  an  Improbns. 
Pan.    Theleitidem,    Lamb.  Aeropo-      42.  Veu.  Sana^  fratrem  $i  appellat 

idem.   Both.  Thele§iidem.  stittm. 

a.  Quod  quidem  ntme  veniat  in      43.  cfiim  iniro  eo  atque  exeo.  81c 

ntem  miki.    Lamblnua:  Non  fe  novl,  veil,  et  vulg.  Lanb.  faciue  tum^  dum 

li  ego  quidem  cogilem.    Quod  1.  o.  q.  tie.   In  vulg.  el  vett.  deest  eum.  Idem 

mA.   Cf.  Cure.  1,  3,  87.    Capl.  8,  4,  legltnr  In  Gnelf.  et  Langg.  —  Bolhlua 

Aol.  1,  3,  13.   As.  4,  1,  12.  aqq.  transposuit:  Quid?  ego  modo  fum  fra- 

Umulam  de  gemma  Inlerpreian-  ter  factue  huicy   dum  eo  iniro  atque 

,  am  de  ibola  lonaia.  exeo.    Veran  sane  bono. 
14.  El  vnlg.  et  vett.  ad  memtni  ad-      44.  VeU.  Quid  boni  ett,  cum  V.  C. 
It  wU  Aomo,  quod  et  Bolhlus,  qui  ex      46.  Vulg.  et  veil,  praeaio^at  fidicina, 
I  dnos  versus  fecU.    Apparet,  unum      48.  tube  huie  aquam  caleflerij  ut  la- 

e  oporiero.  vet,  peregre  venlens.  Lamb.  Cf.  Baccb. 

16.  alia  mafre,  vno  patre.    Hand  I,  I,  72.   True.  If,  3,  1. 
t  causa  addlinm  esse  videiur.   Ma-      49.  Vetf.  quum  erit  oiium. 
i#b1ub  enlBi  Inire  llcebat  eodem  pa-      51.  faeoi'btinf.    Sic  Dousa  scribendum 

,  BOD  anten  eadom  maire  natls.  duzU.   Vulg.  et  vetf.  eaevinnt. 
19.  Aeeipt         Ad  luioc  verba  pre-      54.  Lege:  Magna  re'  'ft.  —  f^am 


EPIDICUS. 


R^roeabo  iotro,  ol  iecurentur  idTenienlet  li6«pilet.  SI 
EideiD  baec  iolus  ^docebo,  qaae  e^o  tcio,  Slratippodem. 
N6o  fugio:  domi  ad^e  ccrtum  eat,  n^qoe  file  baud  obiiciet  mibi, 
Pddiboa  etae  prdfocatam.    Abeo  fntro:  nimia  loDgi&ai  loqaor.] 


ACTUS  V.   SCEMA  IL 

PKRIPBAyES.    APORCIDBS.  BPIDICUS. 

Ps,  Sitin*  illie  bomo  ludibrio  noa  Tdtuloa  decrepilda  duoa 
Hibetl    Jr.  Imo  edepol  tin  quidem  BBiaerum  m^d  babea  niieni 

^  modia. 
Ps.  Tice  inodo.  Sine  me  hdminem  apisci!  Jf.  DIco  egm  libi  iam, 

i&t  aciaa: 

AUm  tibi  te  cdmitem  melius  qaa^rere:  ita,  dam  i6  aequor, 

Liatitudine  foTaseruDt  mfaero  in  genua  fldmina.  5 

Pb.  Qu6t  lllic  bodie  mdd  exemplia  lAdificatoat  itque  te! 

I^t  illic  autem  exf^nterarit  mibi  opea  argenUriaal 

j4p.  Apage  ilium  a  me:  nam  ille  quidem  Volcini  irali  eat  filioa: 

f}uiqua  tangit,  6mne  amburil;  ai  idstea,  aealn  cillefacit. 

Ep,  Du6decim  dia  plila,  qnam  in  coelo  eat  dedrum  immortitiomf  II 

Mibi  nunc  auxilio  adiulorea  a^nl,  el  mecum  militant 

Quidquid  ego  malefdci,  auxilia  mi  <!t  auppetiae  a^nt  domi. 

14x0^x1^0  inimicoa  omnea!    Pe.  lubi  iliunc  qnaeram  g^ntiuml 

Jp.  Dum  aine  me  quaerda,  quaeraa  mea  caiiaa  Tel  medio  in  marl 

Ep.  Quid  me  quaerial  quid  laboraal  quid  hunc  aoUicitaal  Jfiece  me!  It 

ti^m  te  fugi?  num  Ah  domo  abaum?  num  dculia  conceaaf  tuial 


dudum,  i.  e.  qoam  pauUo  ante  faciebam. 
Cr.  C8pt.  3,  1,  18.  Ampb.  2,  2,  12. 
11,  1,  76.    Cist.  4,  2,  45.   Cas.  2,  6,  16. 

56.  tddctn  scil.  operi  aut  via,  utl 
aaepe.    V.  Indie,  v.  eadem, 

57.  neque  Ule  haud  obi,  Graeco  more 
duae  negaiione»  pleonasiice  pro  una.  UU 
videtur  inl.  Peripbanes.  QoasI  dicai:  non 
aufugiam,  ui  Peripbaoes  necesse  babeal 
mecum  pedibos  inire  certamen,  qao  me- 
met  perstequaiiir.  —  Ceterum,  ut  dicam, 
quod  seniio,  v.  53  —  58  mibl  videniur  a 
vero  poeia  et  a  re  ipsa  alieni.  Cur  enim 
Ep.  Tbesprionem  lubel  exire  per  horiuw, 
quasi  clanculum?  Cur  autem  advocato 
in  sui  vicem  Tbe.sprioue,  lamen  ipse 
quoque  introil?  Ui  doceat  Siraiippoclem? 
quae  dudum  9cire  potest,  atque  nunc  ex 
ipsa  puella  discere.  Non  dubilandum, 
liaec  non  ease  PJauii.  Nisi  forte  lecta 
fuerint  in  Graeco  exemplari,  et  a  poCMa 
negligenter  versa.  Sed  ego  neuiiquam 
exlsiinio,  eiusmodi  quid  Plauium  pec- 
csvisse.  ftaque  scenam  claudo  verbis: 
Facile  intuc  crit. 

//rr.  /*.  Sc.  II.  Advenit  a  foro  Pe- 
ripbanes com  Apoeclde,  Iratus  Epidico. 


Is  ae  ipse  el  praebel  vincienaom.  Dek 
boriatar,  iniroeat  el  Ipse  videal,  qoi 
gestum  ait.  Introit  Igicar  Peripbaan, 
moxque  redit,  libertateqae  donat  BpM- 
cum  et  bona  alia  promiitli. 

1.  Vulg.  Saiin'  Ule  hie  k.  Velt.  Sa- 
tin' ille  homo. 

3.  Vulg.  Tace  sts  modo.  Veil.  Tace 
fi  modo.  —  Velt.  Dico  tibi  iam  ut  k. 

5.  Vetl.  Las'iitudine  me  tnrasenml 
miserum  in  genva  flegmina.  Nesif. 
vulg.  ac  Festua:  „fiemina  dicoaiar,  can 
ex  Inbore  viae  sanguis  defluU  circa  tales, 
ct  tumorem  facii.**  —  Sed  sine  dato 
descendit  a  tpliyfictivo}. 

9.  Vetl.  SI  propius  asfet,  aeitu  cu- 
lefacit*  Vulg.  si  prope  atfcs,  aesd 
ealefacit.  Langg.  omittuat  aesltc  $<4 
poiius  omiiiendum  prope,  qao  pr0< 
carere  possumua.  Nam  ealefacit  per  se 
noo  videtur  aufficere,  nisi  gravioa  qaid- 
dam  addaiur. 

10.  Vulg.  et  veil,  pitta  quam,  Betb- 
plus,  quantum y  atpote  aoloece  acribi  il- 
lud  raius.  Suol  auiem  quasi  daae  csa- 
siructiones:  Plus  daodecim  dlis,  et  pias 
quam  deocuia  im  cpelo  taL 


AcTOf  Y.     SCBHA  II. 


S15 


ifc  tibi  soppHciS.    Vincire  Ws?  hem,  08tend6  manus! 
1  habet  lora:  e^o  te  ^mere  vidi.    Qiifd  Dime  cessas?  Cdlliga! 
r.  flicet!  Vadirodnium  ultro  mi  hie  faci't.    Ep.  Quio  c611ig;a8l 
p.  iSdepol  mancipitim  aceleatum!  Ep.T4  profecto,  Apodcidea,  20 
I  moror  mihi  ddprecari.    ^p.  Fdcile  exoraa,  iSpidice. 
».  ificquid  agisi    Pa  Tuoo'  drbitratal    Ep.  Meo  hdrcle  vero, 

atqiie  haiid  tiio, 

llligandae  hae  v&ni  tibi  hodie.    Pe,  At  n6ii  liibet:  non  cdlligo. 
p.  Thl|^lam  in  te  inifcere  adornat:  nuncio  quam  fabricim  facit. 
*•   Tibi  moram  facia,  quom  6go  aolutua  ato:  illiga,  inquam! 

c6ili;a!  25 
r.  At  mihi  magia  labdt,  aolutiim  U  rogitare.  Ep.  At  Dfhil  aciea. 
N  Quid  ago?    ^f.  Quid  agas?   M68  geratiir.    Ep.  Frtigi  ea  tu 

homo,  Apodcideg! 
r.  C^do  manua  igiltir!    Ep.  MoraDtiir  nihil.  Atque  arete  cdlliga! 
1  Terere:  obndxiosua.    Fdcto  opere  arbitrdmioo! 
r.  B^oe  hoc  habet.    Ep.  Age  ni'inc  lam  ex  me  exqolre:  rogita, 

qn6d  iubet.  80 
r.  Quii  fiducia  aiisua  primum,  quae  dmta  est  nudiustdrtius, 
Ham  meam  dicere  ease?   Ep.  L^buit:  ek  fid^cid. 
r.  Alo*  tu?  labait?   Ep.  Aio.    Vei  da  pfgnua,  ni  ea  ait  filia. 

Quim  oegat  noTfsae  mater?    Ep.  Ni  drgo  matria  fiiia  est, 
meum  nnmum,  in  tdom  talentnm,  pignns  da.    Pb.  Enim  istaec 

c&ptio  est.  S5 
d  quia  ea  eat  mulic^r?  Ep.  Tui  gnati  amfca,  ut  omnem  r<!m  actaa. 
r.  D^din'  tibi  minds  triginta  ob  fiiiam?    Ep.  Fate6r  datas, 

eo  argento  iildm  me  emisse  ami'cam  filii  fi'dicinam 
6  tua  fiiia.    Istis  adeo  te  tdtigi  triginta  minis. 

Qudmodo  me  lud68  fecisti  de  ilia  conducti'tia  40 
licina?   Ep.  Factum  hdrcle  vero,  et  rdcte  factum  iudico. 
!•  Quid  postremo  argdnto  factum  e8t,  qu6d  dedi?  Ep.  Dicdm  tibi: 
que  maio  homini  ndque  benigno,  tuo  dedi  Stratippocii. 
•  Cdr  dare  auaua?   Ep.  Quia  mihi  lubitum  est.  Ps.  Quae  hade, 

malum,  fer6eia  est? 
.  l£tiam  inelamitdr  quasi  servos?  Pe.  Qu6m  tn  es  liber,  gaudeo.  45 


II.  CoSd.  imperfecte:  mihi  de  prae 
\    NMtr.  dedil  Bothloa.    Vulg.  mihi 

lOftfTf  IB. 

14.  iragulam.  SimUlter  Paeud.  I,  4, 
M  volui  iniieere  iragulam  in 
trum  tenem.  Cf.  el  Cas.  9,  4,  18. 
ft.  Vttlg.  et  veU.  $oluiu$  asio. 
t.  okn»si0fu$^  ee.  tibi  sun.  Sub- 
»  llbl.  Sic  V,  1,  43.  factui,  ec. 
u  Kt  ¥ldo  Indicen  v.  turn  omiisum, 
f.  Nihil  vera  9&noxio9ui.  Veit.  Nihil 
9  €09  ohtoxia:  Nosir.  Boitalos.  — 
UrmmiuT.  Sle  vulg.  —  Veit.  orbi- 
V  nmme.  Both,  arbitraminoj  priece, 
lood  In  Ubrls  legator.  Seneae:  ad- 
iho,  an  recie  et  Irmiter  slm  adUgatas. 
Paead.  Ul,  2,  701    Personae  aalaii 


in  volg.  ale:  Pk.  facto  op.  arb.  Ep, 
Bene  hoc  h.  —  Iu6e(.  Vett.  ale:  Pe, 
Nihil  —  Ep,  facto  —  luhet. 

82.  ea  fiducia  reapondei  auperloilboa: 
Qua  fiducia  elc.  Unde  apparel  esiie 
ablailvum. 

39.  Sic  veit.  et  vulg.  —  Bolb.  htam 
ob  rem  te  tetigi.  —  fiiia,  ul  aaepe, 
duaboa  ayllabia,  qaaal  alt:  filja^  quem- 
admodum  et  filii  v.  aup. 

40.  ludoi.  Sic  vett.  et  Both.  —  Vulg. 
ludifeciati,    V.  C.  ludofecitii. 

43.  volg.  el  vetl.  cum  V.  C.  et  Pall. 
6eiiigfio.    Lamb,  malll :  fe  indigno ,  ull 

in  aliquo  codlce  all  ae  reperisae;  in 
aUo:  (e  digno. 

44.  ferocia  cat.   Supplevit  haec  Lam- 


EPIDICUS. 


£p.  Mf!rui,  ut  fierem.    Pa.  Tu  meraislil    Ep.  Vise  iotro:  ege 

fax6  8cie9, 

H6c  ita  esse.    Pe.  Quid  ^st  negotil   £p.  lam  ipsa  res  dic^t  tibi. 
Abi  modo  intro!  Pe.  Ilei,  n6n  illuc  temere  est!  —  AdserTa  istum, 

Apodcides! 

^p.  Quid  illnc,  Epidice,  dst  Degoti?  Ep.  Mixunia  hercle  iniurii 
Yfnctus  adsto^  quoins  liaec  hodie  6pera  inveota  est  filia.  50 
j4p,  Aio'  tu  te  iilius  lUTenisse  filiaml    Ep.  Inveni,  61  domi  est. 
Sdd  ut  acerbum  est,  prd  benefactis  qudm  mmii  messdra  metas! 
jIp.  Qudmne  hodie  per  urbem  uterque  siimus  defessi  quadrerel 
Ep.  £go  sum  defessus  reperire^  vds  defessi  quadrere. 
Pe.  Quid  isti  oratis  6pere  tan  to?    Nim  meruisse  int^ile^o,  55 
tit  lubeat  merito  huius  facere.    Cddo  tu,  ut  exsolvim  manus. 
Ep.  Ne  dttfgas.   Pe.  Ostdode  rero!    lip.  N6io.   Pe.  Nod  aequ6m 

facis. 

Ep.  N^nquam  hercle  hodie,  nisi  supplicium  mihi  das,  me  soIti  sinam. 
Pe.  Optumum  atque  aequi'ssumum  oras.  Sdccos,  tunicam,  pAliium 
Tibi  dabo.    Ep.  Quid  dei'nde  porrol    Pe.  Li'berlatem.    Ep.  At 

pdstea?  60 
N6vo  liberto  opus  dst,  quod  pappet.  Pe.  Ddbitur:  praebebd  cibum. 
Ep.  Nunquam  hercle  hodie,  nisi  me  orassis,  sdiYes.    Pe.  Oro  te, 

l^pidice, 

Mihi  ut  ignoscas,  si  quid  imprudens  ciilpa  peccavi  mea. 

At  ob  eam  rem  ii'ber  esto.    Ep.  Invitus  do  banc  reniim  tibi, 

Misi  necessitate  cogar.    S6ive  sane,  si  lubet.  (K5 


GRE  X. 

life  is  homo  est,  qui  ifbertatem  mdiitia  inVenit  sua. 
Plaudite,  et  ralt^te!  lumbos  p6rgite  atque  extdllite! 


binu8,  et  qaidero  ex  codice  Vascos.  Nam 
ill  reliquis  posl  malum  lacuna  eral.  Veil. 
Quae  haec  verba  sunt,  malum. 

50.  haec.  Bolb.  /line,  I.  ex  herUi 
domo.  cr.  Benll.  ad  Ter.  £un.  5,  5,  15. 
—  lunl.  el  Aid.  huic.  Vulg.  el  vetl. 
haec^  ul  el  Pareus. 

53,  54.  llos  duo  versus  Bolhius  su- 
pra collocavil  post  V.  48.  —  Vulg. 
Quemne.  Veil.  Quamne,  ut  V.  C.  At- 
que non  solum  £pldicum  quaerebanl,  sed 
el  liunc,  el  vero  etiam  filiam.  Cf.  4,  2, 
32  et  33.  Deinde  non  haec  est  culpa 
Epidicl,  quod  non  invenerint  eum.  Denl- 
que,  quod  reponit  Epidicus  v.  54  neces- 
sario  ad  filiae  quaesiionem  et  inventionem 
est  referendum,  liaque  leg.  QuamnCj 
contra  Acidalium.    Atque  sic  et  Lamb. 

55.  Vulg.  Quid  istic  Vetl.  Quid  itiii 
orati,  uli  V.  C.  et  Pall.  —  Nosir.  Lamb, 
el  Bolb.  Non  autem  loquitur  Periphanes 
liaec  ad  Apoecidem   et  Epidicum,  sed 


Inlus  exiens  cum  Stratlppocle  et  filia.  qai 
orabant  exeuntem ,  a(  parcerei  serv^, 
quemadmodum  Epidicus  V,  1,  52  eo$,  ui 
faccrent,  rogaverai.  —  Ante  tnervijK, 
quod  omnes  babeni,  addidi  iVam,  qood 
per  compendium  scriplum,  et  eU:!aJB 
fueril  ob  seqnens  m. 

58.  Sic  vulg.  At  veil.  re$olvi  me  n- 
nam,  ut  eiiclendum  sit  mihi  In  aniec. 

63.  SI  quid.    Sic  vulg.  el  vetl.  — 
Si  qui. 

65.  Vulg.  et  veil,  cogar.  Bolb.  ex 
Helm  SI.  cogor,  ut  Am  sii  L  q.  AH 
ut  saepe.  Ego  tamen  praefero  volg- 
quia  in  fine. 

Grex.  v.  2.  Vulg.  lumhoM  gurgileai- 
que  exlollite.  Vetl.  Plaudite  atqvt  ci- 
surgite.  valete,  lumbos  extollite.  Deosi 
mailt :  Plaudite  et  valete :  lumbos  por- 
gite  atque  extollite ,  uU  el  Lamb.  Atq(i<^ 
idem  ego  praefero. 


METRORUM  IN  EPIDICO 

DE8CRIPTI0. 


Act.  I.  8c.  I.  r.  1  —  3  iroch.  tetr.  catal. 
▼.  4  iamb,  tenar. 
▼.4—7  iamb.  tetr.  acat. 
T.  8  troch.  tetr.  cat. 
T.  9  aeDariaa  iamb. 

10  ^  17  troch.  tetr. 
T.  18  —  SO  iamb.  tetr. 
r.  t\y  tt  troch.  tetr. 
T.  <S  iamb.  tetr. 
T.  S4  troch.  tetr. 
T.  tiy  S6  iamb.  tetr. 
T.  27  — •  S4  troch.  tetr. 
T.  S5  —  41  iamb.  tetr. 

4S,  4S  troch.  tetr. 
▼•  44,  45  iamb,  aenar. 
T.  46  9  47  iamb.  tetr. 
T.  49  —  54  troch.  tetr. 
T.  55  —  57  iamb.  tetr. 
T.  58  —  66  dimetri  iamb. 

67  ,  68  iamb.  tetr. 
T.  69  dimeter  troch. 
T.  70  —  7t  troch.  tetr. 
T.  73  aenar.  iamb. 
T.  74,  75  troch.  tetr. 
V.  76  —  79  dimetri  troch.  catal. 
T.  80  —  9i  troch.  tetr. 
T.  93  aenar.  iamb. 
T.  93  —  108  troch.  tetr. 
Act.  I.  Sc.  II.  troch.  tetr.  cat. 
Act.  II.  Sc.  I.  1,  3  troch.  tetr.  acat. 
T.  3  dimeter  bacch. 

4      6  bacchiaci. 
▼•7  —  10  cretici. 
▼.  li  aenar.  iamb. 
▼.  13  creticua. 
V.  13  seoar.  iamb. 
▼.  14  dimeter  cret. 
▼•15  iamb.  tetr.  cat. 
Act.  II.  Sc.  II.  1,  3  iamb.  tetr.  acat. 
▼.  3  iamb,  aeoar. 
Y,  4  —  7  dimetri  iamb. 
▼.8—13  iamb.  tetr. 

▼.  14  —  133  troch.  tetr.  praeter  versum  33 ,  qui  est  iamb.  tetr. 
Act.  II.  Sc.  III.  senar.  iamb. 
Act.  III.  Sc.  I.  1  —  6  Cretici. 

▼.  5  troch.  tetr.  acat. 

▼.  6  troch.  tetr.  cat. 

▼.  7  iamb.  tetr. 


7,  &  CftlloM. 

V.  t  iMb*  tefer. 

T.  10  Cretleat  Jliliiif. 

T»  IS  itoek*  tdr* 

V.  tl  dlaeter  dM^.  l^fffB* 

7,  n  —  17  diisHrl  Imli^ 

T*       iamh.  tp(r. 
Act*  III.  2!^c.  11.  iamb,  t^lr,  ent. 
Act.  UL  Sc.  ilL  e£  IV.  is c oar,  hmb. 
Act  IV.  Sc.  L  K  Crock,  tctr.  acAt* 

T.  ta  f  Iwi*  titr.  Acii. 
T.  a,  •  AMCrt  Crocb.  cat. 
%\  10  fripodla  trocb.  rTaniitfi 
V.  ]  ]  fli^DAr.  Limb. 

Y«  13,  14  trorh.  telr« 

15,  IB  Cretlci. 
V.  17  —  IS  jfimb.  Mr. 
V.  t0  Gfeticita. 


MENAECHMEI. 


DRAMATIS  PERSONAR 

PENICULUS. 

MBNAfiCHMUS. 

MENAECHMUS  SOSICLES. 

EROTIUM. 

CTLINDRUS. 

MULIER. 

MESSENIO. 

SERVOS  ALIUS. 

ANCILLA. 

SENEX. 

MEDICUS. 

LORARII. 


BtiMiijiaiuM. 


tl  vt«iM  el  aBam  o  mat  am,  ttzeil  ■bJilam,  cluculum  Mvnv  «o1qU  f*i^ 
env  lllB  fiidulseiii. 

Hu  llQitftechml  fraier,  s<tatcl«i,  ftf  fratri  per  onmlA  er«(  sIidUUbidi  ,  cni^ae 
•ft  rem  el  pr»pier  amflrem  In  •abrvptum  mvaa  Idem  Henaectiml  oomen  iiik- 
,  mwillliHi  «apli,  friirvm  bom  ^  Mtrnw  itriai  ittwmdl,  Ja  ««fM  biatft 


4 


/ 


ARGUMENTUM. 


Mercitor  Slealasy  cai  erant  geminl  lUil^ 
Ex  iUit  tabrepto  iltero,  mortem  6ppetit. 
Nom^a  tabreptUU  indit  illi,  qui  domi  est, 
Ariis  paternua,  ticii  Menaechmam  S4Sticlem; 
Bt  is  germamuDy  p6stqaam  adolerit,  qua^ritat  5 
Circoro  6mDea  oraa;  p6at  Epidamniim  d^venit. 
Hio  ftierat  altaa  ille  aubreptiUiis : 
Meoa^chmum  civem  cr^dunt  omnea  Adrenamy 
Eumqne  appellant,  m^retrix^  uxor,  6t  aocer. 
li  8^  cogooacuDt  Mtrea  postremo  invicem.  10 


PROLOGUS. 


Saldtem  primnm  iam  i  princfpfo  prdpltiam 

Mihi  itque  Tobia,  apdctatores,  ni&Dtfo. 

App6rto  yobia  Plailtum  liogua,  n6n  manu: 

Quaeao,  i&t  benfgnia  Accfpiatia  adribus. 

Nunc  drgumentiim  acdpite,  atqae  animum  adviirtUe! 

Quam  p6tero  in  verba  c6oferaiii  pancfsauma. 

Atqoe  b6c  poetae  f&cinnt  in  comoddna: 

Oronefa  res  gestaa  ^ase  Athenia  adtumant, 

Qao  T6bia  iiiud  Gradcnm  videati&r  magis; 

Ego  nusquam  dicam,  nisi,  ubi  factum  dicitur. 

Atque  Adeo  hoc  argum^ntnm ,  graecissdi  tamen, 


10 


AmavMKVTVU.  v.  S.  Sic  veil,  et  Lamb. 
Al  volg.  Pall,  et  Boih.    Ei,  Murrepio 

3.  81c  velt.  et  B.  et  Pareos.  —  Volg. 
m  indit, 

7.  Hie  fuerat  altu9,  Noiom  parllel- 
plam  ex  Cteerono  et  Sallnttlo.  Velt. 
aliftts.  Vulg.  auctus.  Pall.  aiutuM  vel 
aviftts*  Both.  Hue  fuerat  ductui^  ex 
Acldallo. 

10.  Sle  vett.  et  valg.  —  Both,  a  coaL 
Jhi  ie  eogn. 

PmoLoavg,  V.  7.  ^t^e  eic.  Nome  nen 
videty  abrapia  baee,  neqae  eobaerere 
commade.  Repeiiior  aaiem  ^t^iie  v.  II. 
rarsltan  Igltur  poat  ^^f^ue  pareoiboala 
lBcboaada»  eaqae  claadeada  la  loe  v.  10. 


9.  Quo  vobie  illud,  Sle  velt.  —  Valg. 
Quo  illud  vobis,  at  mpU. 

10.  ubi  factum  dicitur^  abl  diaerle 
leglior  in  Graeco  exemplar!;  ubi  carlo 
constat. 

11.  Mque  adeo  ftoc,  I.  e.  Atqae  boa 
qaoqne,  qood  apportamaa,  argument  nm, 
tameoetai  graecbsai,  non  tamen  attlcla- 
aat,  aed  alclllssltat.  iamen  enlm  blc 
ponltor  pro  tameUif  at  aaeplos.  V.  In- 
dlcem.  — i  Vetl.  Graeei$ittt,  tamen  Non 
jiliiciaat^  verum  at  Sieilisiitat,  Vnlg. 
et  Beta,  tamen  Non  j4tti€iMatj  verum 
SieiUciititat.  Lamb.  Graecifiat  fameii, 
Ferum  non  Mtieiaaaty  at  Siceli$$itat, 
Hie  aotem  versua  prorerfur  a  reato,  v. 
Mticiaat ,  isqne  babet :  9ieUi$tat. 


S82 


MENAECHMEL 


Nod  Atticissat,  T^rom  SicilidsstUt 
Huic  irgtimeoto  ilDtelogiuin  h6e  fuit; 
Nunc  ^r^umentum  TiSbis  demensto  dabo, 

Non  mddio,  neque  trini6dio,  Terum  ipso  hdrreo:  15 

Ttnta  id  narrandum  argtimentum  eat  benfgnitaa. 

Mercdtor  qaidam  fuit  Sjracusia  aenex; 

Eif  aunt  nati  fi'iii  gemiui  duo, 

lU  fdrma  aimili  p^eri,  uti  mal^r  aua 

Non  internoaae  p68aet,  quae  mammim  dabat,  29 

Neque  ideo  mater  Ipaa,  quae  illoa  p^pererat; 

Ut  qufdem  tile  dixit  mflii,  qui  paeroa  viderat: 

Ego  iilda  non  ?idi,  nd  quia  Toatruni  o^naeat. 

Poatqudm  iam  pueri  a^ptuennea  adnt,  pater 

Onerivit  navim  mdgnam  muitia  m^rcibua.  25 

Impdoit  alternm  gi^minam  io  naTfm  pater, 

Tardntum  avexit  adcum  ad  mercatto  aimul; 

liii&ni  reliquit  dlternm  apud  matr^m  domi* 

Tar^nli  ludi  fdrte  erant,  quom  ilii&c  ¥enit; 

Mortdiiea  multi,  ut  dd  indoa,  couT^nerant:  30 

Puer  Aberravit  inter  hominea  &  patre. 

Epiddmnienaia  qufdam  ibi  mercatdr  fuit; 

la  piierum  tollit,  dvehitque  Bpidimninm. 

Pater  diua  autem  pdatquam  puerum  p^rdidit, 

Animtlni  despondit;  edque  ia  aegriti&dine  S5 

Paucfa  diebua  pdst  Tarenti  emdrtunat. 

PoatquAm  Sjracuaaa  de  da  re  nunti^a  redit 

Ad  avdm  puerorum ,  pAerum  aubreptum  ditemai, 

Patrdmque  pueri  Tarenti  eaae  emdrtuom: 

Immutat  nomen  dvoa  liuic  gemino  diteri:  40 
Ita  ilium  dilexit,  qui  subreptust,  diterum: 
llli'ua  nomen  indit  ilii,  qui  domi  est, 
Mena<!climo  idem,  quod  dileri  nom^n  fuit; 
Et  ipsus  eodem  avos  ^st  Tocatua  ndmine. 

Proptdrea  illius  ndmen  memini  faciiius,  45 


13.  Velt.  quidem  addunt  post  antelo- 
gium^  qood  deest  In  vulg.  et  Both,  et 
Decuriato.  —  Lamb,  cum  Mnreto:  quod- 
dam, 

16.  Sic  vett.  et  Lamb.  —  Vulg.  el 
Pareus:  Tantum  —  adest  benignilas. 
Both.  Tantum  ad  narr.  nostra  adett  b. 
Benlgnlias  est  larglias,  ut  benigne  alibi 
1.  e.  q.  larglter. 

19.  mater  sua  1.  e.  nutrlz,  quam  In- 
terdum  mairem  dlclam  ease,  noiat  Nonius. 

23.  Sic  vulg.  et  V.  C.  et  proo.  i7/of 
corriplendum.  —  Veti.  tie  quis  me  cen- 

26.  Transponit  Botbius:  geminum  al- 
icrum.  Sad  alterum  correpilm  proAo- 
renduffl,  quasi:  a/fVtim,  neqae  ellden- 


dum  geminum.  Elus  Igltur  enunclationls 
ut  exemplum  extaret,  absiloulmua  a  ma- 
tailooe. 

31.  Velt.  Puer  inter  homimeM  aberrm- 
vit  a  p.  Valg.  ut  nos  et  B.  —  Pall. 
homines  inter,  De  scaoslone  vld.  Praef. 
Baud  raro  enlm  In  Plauio,  oti  et  la  He- 
mero,  primae  syllabae  brevea  prodaena- 
tur,  sicut  et  vs.  39  In  v.  Tarenti  factaai 
vides. 

37.  Velt.  Postquam  Syracueat  de  re 
ea  redit  nuneius  Ad  avom  puerorum, 
puerum  subductum  alterum.  Valg.  nam- 
cticf  redit  —  puerum  subrepium  aUe- 
nim.  Parlter  atqne  hlc  Syraememe^  Ari- 
stoph.  Av.  1296.  £v(fa7iov9iO£  scaadifar. 

39.  Threntinus  prima  parlfer  pradacfa 
legliar  Tnic.  3,  I,  5. 


Pboloous.  SSS 

Quia  illdm  clamore  ridi  flaglMrter. 

Ne  m6x  erretia,  idm  nunc  praedic6  ^riua: 

Idem  <f8t  ambobus  n6men  geminia  frdtribua. 

Nunc  in  Epidamnum  p^dibua  redeundum  dat  mihi, 

Ul  lidnc  rem  vobia  dxamusaim  di'aputem.  60 

Si  quis  quid  vostrum  Epiddmnnm  curari  aibi 

Velit:  is  audacter  imperato  et  dicito; 

Sed  i(a,  tit  det,  unde  ci&rari  id  possft  sibi: 

Nam  nisi  qui  argentum  d^derit,  nngaa  t^gerit; 

Qui  ddderit,  magia  maidrea  nugaa  ^gerit.  &5 

Verum  I'lluc  redeo  unde  ibii,  atqne  uno  adato  (n  loco. 

Epiddmniensia  iiie,  quern  dudum  dfxeram, 

Geminum  ilium  puerura  qui  aurripuit  Alterum, 

Ei  iiberorum,  nisi  divitiae,  nihii  erat: 

Ad6plat  iiiunc  puerum  anrreptitium  M 

Sibi  fiiium,  eique  ux6rem  dotat&m  dedit, 

Eumque  heredem  fdcit,  quum  ipse  obift  diem: 

Nam  rus  ut  ibat  f6rte,  ut  mnitum  pl(l?erat, 

Ingrdssua  fluvium  r^pidum  ab  urbe  baud  16ngule: 

Rapidiis  raptori  piieri  aubduxft  pedea,  05 

Abstrdxitque  hominem  in  mdxumam  malim  crucem. 

liii  (um  diYitiae  dvenere  mdxnroae. 

Is  iilic  liabitat  gdminus  aubreptftiua. 

Nunc  I'lle  geminua,  qui  Sjracuaia  habet, 

Hodie  in  Epidamnum  T^nit  cum  aervd  auo  TO 
Hunc  quatfritatum  gdminum  germandm  auom. 
Haec  iirba  Epidamnua  dst,  dam  haec  agitur  fibula; 
Quando  ilia  agetur,  Aliud  fiet  6ppidum; 
Sicut  famiiiae  qu6que  aoient  mutdrier: 

Modo  liic  dgitat  leno,  mddo  aduleacena,  m6do  aenex,  75 
Paupdr,  mendicua,  rdx,  paraaitua,  Uriolua  


46.  flagiiarier^  a  credltorlbas,  qui 
IpsI  Ideo  voeantur  flagitatorei,  Cas.  prol. 
24.  Most.  3,  9,  81.  —  ti/tim,  avum. 
loeas  est.  Nam  eiatmodi  lagiiallones 
aaepe  lebanl.    Cf.  Aol.  3,  2,  32. 

50.  ditpuiem^  eoarrem,  ot  perpU" 
tern  Clat.  1,  3,  7. 

51.  Epidamnum,  Sic  valg.  et  PaU. 
—  Veil.  Epidamni. 

57.  dudum i  i.  e.  paollo  ante;  qoem 
paallo  ante  fv.  32)  narravl  pueram 
avexlase  secom.  Cf.  Capt.  3,  1,  18. 
Ampb.  2,  2,  67.  etc.  —  tile,  ana  ayl- 
laba  Jegendum,  oil  aaepe. 

59.  Ei  liberorum  sqq.  Quasi  pares- 
thesis  facit  talc  versus.  Qusm  si  veils 
renolvere,  repone  cogliaiione:  euique 
^nolii  erant  Jiberi,  quaoquam  magnae 
diviilae. 

62.  Va<g.  Quam  ipie  obiit  diem, 
VeU.  el  Lamb,  qua  ipte  obiit  die.  Both. 


quum  ip$$  ohiit  diem.  Quod  probo.  Cf. 
Poen.  V,  1,  lia 

63.  Sic  valg.  —  Veit.  Nam  rut  tit 
ibat,  ut  multum  forte  pluverat, 

67.  VeiU  lUi  tum  divitiae  evenere  m, 
nt  pron.  illi  una  syllaba  all  proferendan, 
divitiae  antem  nen  eUdendnm.  —  Valg. 
omisso  tum.  Both,  e  coni.  Hlo  illi  div, 
eoenerunt  m.  Potest  el:  1/lt  t7/i'  div. 
at  prios  nii  sh  adverblum  1.  q.  illic  aat 
illim,  alierum  aalem  pronomen,  datlvo 
casu  {lositum,  unaque  syllaba  pronun- 
ciandum. 

74.  famiiiae,  liitellige  hislrionom,  at 
gladlatorum.  Nam  blsiriones  turn  pie- 
rumque  ersnt  servi. 

75.  Vulg.  et  vetl.  Modo  enim  idem  fit 
leno.  Codd.  modonieaditat,  undo  Gra- 
terus  fecit:  Modo  hie  agitat.  Both. 
Modo  hie  adstat  leno. 

76.  In  ine  qnaedam  interoidlsse  patet. 


S82 


MENAECHMEl. 


Non  Atticissat,  T^rum  SicilictssiUt 
Huic  drgumeoto  dotelogium  h6c  fuit; 
NuDC  ^rgumeotum  Tdbis  demensAm  dtbo, 

Non  m6dio,  oeque  trimddio,  Terum  ipso  hdrreo:  15 

TtnU  ^d  Dtrrtodum  tr^mentum  est  beolj^oitts. 

Mercdtor  quidam  fuit  Sjrtcusis  seoex; 

Eli  sunt  Dtti  fiiii  gemioi  duo, 

lia  f6rmt  simiii  pueri,  uti  mtt^r  sua 

Non  iuternosse  pdsset,  quae  mammim  dabai,  20 

Neque  ^deo  mater  ipsa,  quae  liioe  p<!pererat; 

Ut  quidem  iiie  dixit  mihi,  qui  pueroi  fideni: 

Ego  iilds  non  Tidi,  nd  quia  foatrum  ednaeat. 

Postqu^m  iam  pueri  a^ptuennea  a^nt,  pater 

Oner^vit  Davini  mignam  mnitia  m^rcibua.  25 

Impdnit  alterum  giFminum  la  nafim  pater, 

Tar^ntum  avexit  s^cum  ad  mercatdm  aioral; 

liiAm  reiiquit  diterum  apud  matr^m  domi. 

Tar^nti  ludi  fdrte  erant,  quom  iil^c  Fcnit; 

Mortdles  multi,  ut  ad  iudoa,  cooTdnerant:  30 

Puer  dberravit  inter  homines  i  patre. 

Epidtoniensis  quidam  ibi  mercatdr  fuit; 

Is  puerum  tollit,  dvehitque  Bpidimnium. 

Pater  dus  autem  p6stquam  puerum  p^rdidit, 

Animtim  despondit;  edque  is  ae^iti&dine  S5 

PauGis  diebus  pdst  Tarenti  emdrtaaat. 

Postquim  Sjracusas  de  da  re  nuntiAa  redit 

Ad  aT6m  puerorum,  pAerum  aubreptom  iiternv, 

Patrdmque  pueri  Tarenti  ease  emdrtuom: 

Immutat  nomen  dvos  liuic  gemino  dlteri:  40 
Ita  ilium  dilexit^  qui  subreptust,  diterum: 
Illius  nomen  indit  illi,  qui  domi  est, 
Menadchmo  idem,  quod  iileri  nomen  fuit; 
£t  ipsus  eodem  avos  <^8t  vocatus  ndmine. 

Propt^rea  illius  nomen  memini  facilius,  45 


13.  Veff.  quidem  addunt  post  antelo- 
f^ium,  qood  deesi  in  \ulg.  el  Both,  et 
Decurfato.  —  Lamb,  cam  Miirelo:  quod- 
dam, 

16.  Sic  vett.  et  Lamb.  ~  Vulf.  et 
Pareus:  Tantum  —  adest  benignitat. 
Both.  Tantum  ad  narr.  no»tra  adest  b. 
Benigniias  est  largiias,  at  benigne  aUbl 
L  e.  q.  Jargiter. 

19.  mater  tua  1.  e.  nairix,  qaam  in- 
terdam  mairem  dicfam  esse,  noiai  Nonius. 

23.  Sic  VQlg.  el  V.  C.  et  proo.  i7/ot 
eorriplendum.  —  Veil,  ne  qui§  me  cen- 
teat. 

26.  Transponii  Bolbios:  ^eminum  al- 
terum. Sed  alterum  correpiira  profe- 
rendum,  quasi:  alCrum^  neqoe  eUden- 


dum  geminum.  Eius  igiiur  enunciatianis 
ui  ezeanplom  ezlarei,  absiiDaiBniis  a  mu- 
laiione. 

31.  Velt.  Puer  inter  homimeM  abtrvB- 
vit  a  p.  Volg.  ot  DOS  el  B.  —  Pall. 
kominci  inter.  De  scan^lone  vM.  Praef. 
Hand  raro  eoim  la  Plauio,  oil  et  la  Ho- 
nero,  priaaae  ayllabae  breves  prodacoa- 
lor,  sicut  et  va.  39  in  v.  Taremti  faciia 
vides. 

37.  Veil.  Postquam  Syracu$a§  de  rt 
ea  redit  nuneiu$  Ad  avom  puerorum, 
puerum  Mubductum  alterum.  Valg.  nun- 
eiui  redit  —  puerum  Mubreplum  alte- 
rum. Pariler  atqae  blc  ^'fracnaae,  Ari- 
aloph.  Af.  1296.  Zv^auovciog  acaadiiir. 

39.  TireafiRMf  prima  pariter  prtdaeta 
legit  or  Tmc.  3,  I,  5. 


PmoLOOus.  S8S 

Quia  illAm  cltmore  vfdi  flagiUrier. 

Ne  m6x  erretis,  lim  dudc  praedic6  ^rius: 

Idem  ^st  ambobus  ndmen  geminis  fr&tribus. 

Nunc  in  Epidamnum  pddibus  redeundum  ^st  mihi, 

Ut  bine  rem  Tobis  ^xamussim  disputem.  SO 

Si  qui's  quid  Tostrum  Epid&mnum  curari  sibi 

Veii't:  is  audacter  imperato  et  dfcito; 

Sed  ita,  ti  det,  unde  c6rari  id  possit  sibi: 

Nam  ni'si  qui  argentum  d^derit,  nugas  t^gerit; 

Qui  ddderit,  magis  maidres  nugas  ^gerit.  55 

Verum  illuc  redeo  unde  ibii,  atqne  uno  adsto  (n  loco. 

Epiddmniensis  iiie,  quem  dudum  dfxeram, 

Geminum  ilium  puerum  qui  surripuit  ilterum« 

Ei  iiberorum,  nisi  divitiae,  niliii  erat: 

Addplat  iiiunc  ptierum  surrepti'tium  M 

Sibi  fiiium,  eique  uxdrem  dotaUm  dedit, 

Edmque  lieredem  fdcit,  quum  ipse  obiit  diem: 

Nam  rus  ut  ibat  fdrte,  ut  multum  pi6verat, 

Ingr^ssus  fluTium  ripidum  ab  urbe  baud  idnguie: 

RapidAs  raptori  pileri  subduxit  pedes,  65 

Abstrixitque  liominem  in  mixumam  malto  crucem. 

liii  tum  divitiae  ^venere  mixumae. 

la  iliic  habitat  g^minus  subreptitius. 

Nunc  iiie  geminus,  qui  Sjracusis  habet, 

Hodie  in  Epidamnum  r^nit  cum  uervd  suo  TO 
Hunc  quadritatum  geminum  gerraantim  suom. 
Haec  urbs  Epidamnus  ^st,  dum  haec  agitur  fi&buia; 
Quando  ilia  agetur,  iliud  fiet  6ppidum; 
Sicut  familiae  qudque  soient  routirier: 

Modo  hie  igitat  ieno,  m6do  adulescens,  ro6do  senex,  75 
Pauper,  mendicus,  r^x,  parasitus,  hiriolus  


46.  flagUarier^  a  eredltorlbos ,  qui 
IpBl  Ideo  vocantur  flagitatorei,  Cas.  prol. 
34.  Most.  3,  2,  81.  —  ilium ^  avnm. 
Imemm  enu  Nam  elosmodi  lagliatlones 
•aep«  iebani.    Cf.  Aol.  8,  2,  32. 

50.  di^utem^  enarrem,  nt  perpu- 
Um  Clat.  1,  3,  7. 

51.  Epidamnum,  Sic  voJg.  el  PaU. 
—  Veil.  Epidamni, 

57.  dudum  J  I.  e,  paullo  ante;  qaera 
paaUo  ante  fv.  32)  narravl  puerom 
aveziaae  secam.  Cf.  C«p(.  3,  1,  18. 
ABph.  2,  2,  67.  etc.  —  ille,  ana  syl- 
laba  legendam,  ntl  saepe. 

50.  Ei  liberorum  sqq.  Qoaal  paren- 
laanbi  facit  bic  versus.  Quaoi  si  veUs 
rsMlvere,  repone  cogitaiione:  culque 
^raUl  erant  fiber! ,  quanqaam  magnae 
dhrlilae. 

62.  Vnig.  Quam  tpte  obiit  diem. 
Veit.  el  Lamb.  911a  tpte  obiit  die.  Both. 


quum  tpte  obiit  diem.  Quod  probe.  Cf. 
Poen.  V,  1,  110. 

63.  Sic  volg.  —  Yell.  Nam  rvt  ut 
ibat^  ut  multum  forte  pluverat, 

67.  VeiU  Illi  turn  divitiae  evenere  m, 
ut  pron.  illi  una  syllaba  sli  proferendvm, 
divitiae  aotem  non  elldendum.  —  Valg. 
omisso  tum.  Both,  e  conl.  lUo  illi  div, 
evenerunt  m.  Potest  et:  Illi  illi  div. 
ut  prios  Illi  sit  adverbium  I.  q.  t'llic  aat 
illim,  alteram  aatem  prooomen,  dailvo 
casu  fiosltum,  unaqoe  syllaba  pronun- 
clandum. 

14.  familiae,  Intelllge  hlsirlonom,  nt 
gladlatoram.  Nam  histriones  tom  pie- 
ramque  erant  servl. 

75.  Vttlg.  et  vett.  Modo  enim  idem  fit 
leno.  Codd.  modonieaditat  ^  unde  Cra- 
teras  fecit:  Modo  hie  agitat.  Both. 
Modo  hie  aditat  leno. 

76.  In  line  qaaedam  Interoldlsse  patei. 


MKHAKGHMSL 


ACTUS  L  SCBMA  L 

FENMCUL  US. 


Sm  itfM  p«titoe  HmM  ted. 
Ap«d  MteuB  pkM  hteW  iwtm  Mlifct! 

8m  irfcitniB  el  Ubtb 

Fadie  UMinUt,  Mm  o 
Ila  fate<c  BlBifl  Icsia  fteck 

■igfi  nlCBdat,  tiato  iJitriag— t  irlbn. 
cga  U  MeMcchnu  atec  aa,  faai  iiB  dim 
iMtcatat;  iltia  ca,  at  aa  YiaciaL 
Naa  fliie  haaia  kamiaet  mim  aUt,  wmm  <dacal 
BccrcAtqne;  aellos  adiaa  fJiciaiai  hcil: 
Ila  iui  adalctccBs«  Ipaas  aacaa  arfiaana. 
Careilia  caenas  dil:  !U  icam  dialrait 
El  liaUa  tiroicca  c^ocioaal  paUairiat: 


jicT.  f.  Sc.  L  Peaieslu  lavUalu  ad 
MenacchmaB  il.  Inter  eondaB  dlsseril, 
•d  deTlneieBdM  bonlaes,  sh  e  U^rl  alai, 
ilve  servl,  niliil  apilns  esse  taQtoapparalB. 

1.  lmv€niu$  etc  8lBUe  priaclplui 
•railonls  panislilcae  v.  Capi.  I,  I,  1.  — 
fetiieuluu  apongia  lenga  vacabalar,  fva 
delergebaaiur  menaae.    Cf.  Fealaa. 

2.  deltrgeoy  L  e.  nihU  cibi  to  Ulia 
rtUoqae. 

6.  aecediU  Sic  Both,  ex  PaL  at  edd. 
—  Veil,  et  vulg.  aecidiU 

9.  Veil,  perierunt.  V.  C.  prefenral. 
Volg.  proterunt.  Boih.  on  urn  lima  proU 
Valg.  et  veil,  ianuam  I.  prot.  Nooll, 
qui  hone  locam  addocit,  qoldaa  codex 
babel  anum^  alqae  sic  legendom  docaot 
Graleroa  et  Salmaaloa.  Anna  enim  L  e. 
f.  analua,  L  e.  catenae  aieaibniai,  qua 
pedes  vlnctl.  Conl.  Turn  conilnoailooem 
demoDairaiionla  aigniftcat,  lo  veriendo 
plane  omittenda. 

10.  ^'ugae  Mvnt  eae,  1.  e.  atolta  eat 
baec  servos  vlnclendl  ratio. 

14.  edit,  coniuncUvoa.    Sic  V.  C.  et 


Laab.  Bl  eaBdaai  fanuua  v.  AmU  3, 1, 
la.  IV,  6,  6.  Capt.  3,  I,  1.  Tria.  2, 
a,  68.  II,  4,  79.  73.  74.  —  Valg.  et 
veil,  eifal. 

17.  Veil,  dmm  iUo  o.  v.  Naatr.  vilf. 
ec  PalL 

18.  fluaiM  IcAfc,  valda  lenia,  kadf- 
alaia,  eAcadaalBia,  apilauu  V.  lad.  i. 
T.  iiMiM,  L  a.  valde. 

21.  iudieaiuBy  qvaal  damaaiaa.  faW 
lam.  Sic  Laab.  —  Vnix.  ei  veci.  fvf 
jam,  at  el  Baib.  el  Pall. 

24.  acfolesceiit  etcae  marimmt  axpO- 
cani:  myliam  eamedena.  Laabiaw: 
„eplpbonema:  Ila  Ipsa  adaleaeaaa  asa 
eat  escaram  apparalar  aat  larglior,  aed 
eacae  Ipaae.'*  All!  ante  ip$ua  laietpaa- 
guDi,  et  baec  com  aeqq.  Inagaai.  Bft 
appoaltlonea  reor  ad  acfoletcens,  at  A 
I.  q.  Ipae  bono  eacaa  aaxlmae.  CT.  9, 
1,  10,  qui  iingulai  CMcat  tdunt. 

25.  Cerealla  agebantar  d.  XIV.  CaL 
Mai.  Ibl  maxlne  geala  ladalgebui 
Roraanl. 


ACTOS  I.    SCBNA  II.  885 

SCandnm  M  io  lecto,  ni  quid  de  summd  petas. 
Sed  mi  interTtllum  iam  h6s  dies  mullds  fuit: 
Domi  ddmitus  fu?i  usque  cum  ctris  mels: 

Nam  n^que  edo  oeque  emo,  nfsi,  quod  eat  canssumuni.  30 
li  qudque  iam  cari  qui  ioatruuntur,  ddseruot. 
Nuoc  id  eum  ioviao.    Sdd  aperitur  datium. 
Mena^chmum  eccum  ipaum  video;  progreditur  foraa. 


ACTUS  I.    SCENA  11. 

MKNjiBCHMUS.  PENICULVS. 

Me.  Ni  mala,  ni  ati&lta  aiea,  ni  ludoraita  impdaque  auimi: 
Qu6d  Tiro  ease  6dio  Tideda,  tute  tibi  ddio  habeaa. 
Pra^terhac  ai  mihi  tile  post  hi&nc  diem 
F&xis,  fax6  foria  vidua  viaia  patrcm. 

fiim  quotlena  ire  toIo  fdraa,  retines  m^,  rogitaa,  5 

Qu6  ego  eam,  quim  rem  agam,  quid  negoti  geram, 

Quid  petam,  quid  feram,  quid  foris  ^gerim. 

P6rtltor^m  domum  ddxi:  ita  omo^m  mihi 

R^m  Decease  6%i  loqui,  quidquid  egi  itque  ago. 

Nimium  ego  te  habui  ddiicatam.  10 

Nunc  adeo,  ut  facti!iru8,  dicam.    Quindo  ego  tibi  anciiUa,  penum, 

Lanam,  atirum,  yeatem,  p6rpuram,  bene  pra^beo,  nee  quidquam  egea: 

Maid  cavebia,  ai  aapia:  Tirum  6baervare  d^ainea. 

Atque  adeo,  ne       nequidquam  a^rvea:  ob  eam  indAatriam 

Hddie  ducam  acdrtum,  atque  aiiquo  ad  codnam  condicto  foraa.  15 


26.  Boib.  Et  tanias.  In  velt.  el  volg. 
decat  Et. 

27.  de  9itmmo,  sc.  cibl  ezitlrucfl  In 
patina.    Cf.  I,  2,  58. 

29.  Domi  domitus  fuvi.  Sic  legen- 
doBi.  Nam  vulg.  et  Lamb.  fui.  Velt. 
Domi  rum  domitus^  —  cum  ean$  metM, 
loteUlae:  clbla,  at  es  aeqq.  apparel.  HI 
auleai  paraslila  sunt  carl,  at  alils  liberl. 

31.  Veil,  ii  quoque  iam  can',  qui 
itutruxerunt  ^  deserunt.  Volg.  Id  quo- 
que  iam  cari  qui  iniiruuntufy  deterunt. 
Salmaalos,  qui  legft  li  qu.^  int.  Hi 
qaeqiM  carl  qal  inslroanlar,  mibi  deaant. 
Palaieriaa:  id  quoque  iam,  cari  qui 
imtinimniur,  deeeriU  int.  pecania.  Botb. 
Et  quoque  iam  cari  qui  imtruontur^ 
deeenmt.  Lego:  ii  quoque  iam  cari 
qui  mainftinfur,  deterunt ^  aiqae  Int.: 
U  qvoqae  elbl,  t^uon  domi  iabeo,  qui- 
mUiI  Ob  penurlam  aunt  cari,  Imo 
earlaaami)  qui  In  menaam  Imponuniur, 
Bibi  deauni.  Verba  inttrtiere,  deterere 
a  re  mUliarl  aunt  iranalala.  Paraaill 
ealm  eat,  clboa  cum  coplls  comparare, 
at  facit  ad  BrgasUom  Heglo  Capt.  f,  2, 
44.  aaqq. 


32.  in  Of  to  fulurum,  pro:  inviaam. 
Capl.  2,  3,  98.    Sticb.  1,  2,  9. 

Act.  I.  Sc.  il.  Prodll  Menaecbmua 
abrepius,  anb  pallio  Indulas  palla,  qaam 
axorl  abatullt,  at  Eroilo  daret;  Iniuaqae 
adbuc  cum  uzore  Jiilgal.  Denunclat  Pe- 
niculo,  ae  velle  cam  eo  et  cum  Eroilo 
prandere.  fgitur  uterque  adeunt  buloa 
(Kroiii)  domum,  pulsantque  ostium. 

1.  Vulg.  el  Tell.  fit.  Sed  versus  eat 
chorlambicua ,  at  Cure.  I,  2,  1.  Caa.  3, 
5,  10.   Ampb.  f,  1,  8.    Ideo  leg.  tiet. 

2.  Sic  veil,  et  vulg.  et  cdd.  Trana- 
poauit  Bolb. 

5.  Et  hie  quoque  cboriambicos,  quam- 
quam  non  nisi  iransposlilone  curalua. 
Nam  vulg.  Piam  quotiee  forae  ire  oofo, 
me  retinet^  revocaB,  rogiiae.  Veil. 
A'om  quotiet  ire  voloy  me  retines  y  re- 
voeat,  rogitas.  Verbum  revoca$  eiicien- 
dnm. 

12.  eges  cum  accoaaiivo. 

14.  ob  eam  industriam,  sc.  tuam. 
Eandem  locotionem  v.  V,  2,  40. 

15.  Veil.  H,  d.  icortum  ad  coenam, 
atque  aiiquo  condicam  forat.  Vulg. 

25 


ast 


MBNABCBMBL 


Pn.  filic  homo  se  uxM  tiimltt  mik  loqai^  l^qolCAr  nikit  ' 

Nim  ti  forit  coenit,  prefect*  ne,  Iwdd  oxerrai,  Bkbcltw. 

Me.  E^ax,  iurgio  htfrcle  tandem  nx6ren  abegl  ab  ttami 

Ubi  amatorea  atftnt  maiitil  Mna  quid  ceaaAet  nibl 

Cdoferre  omoea,  gHLtolantea,  quia  pagBavl  fdrllterl  91 

BUne  mode  uxor!  iotua  pallam  attiripal;  ad  aeertte  fero. 

Sic  decet,  darl  facete  f^rba  cuatodf  catae. 

Hoc  ficinas  palcnim  eat,  hdc  probnm  eat,  hoc  Mpidum,  hoc  betiim 

tfat  fabre! 

Me6  male  a  mala  ibatuli;  hoc  ad  dimnum  defertftur. 
AT6rti  praedam  ab  hdatibua,  ooatH&m  aainte  addftm!  2S 
Pn.  Hei&a,  aduleacena,  tfequae  io  iatae  pira  Ineat  praedi  mihil 
Me.  P^rii,  io  iaaidiia  defeoil   A.  Imo  In  pneaidinm:  n^  time! 
Mk.  Quia  homo  eatf   Pm.  Bge  aum.    Mm*  O  mim,  commoditas,  4 

men  opport4niteai 
S^lre!   Pe.  Salve!    Mn.  Quid  agiaf    Pm.  Tcneo  ddxtera  gcaMai 

meom. 

Me.  N6o  potuisti  migia  per  tempoa  mi  ddyenire,  qnam  idTcnla.  II 
,  Pe.  fia  ego  aoleo:  c6mmodItatia  6mncia  articoltfa  ado. 
Me.  Vfn'  tu  raciDus  idcnleotam  inapfoerel  JRc.  Quia  id  coxft  cocail  i 
lAm  aciam,  ai  quid  titubatum  eat,  iftbi  reliquiae  vldero. 
Me.  Die  mihi,  num  qua  tA  Tidlati  tibulam  plctam  in  pdriete, 
l)bi  aquila  Catamftum  raperet,  «&t  ubi  Venua  Addneomf  11 
Pe.  Satfpe.  Sed  quid  iatad  picturae  ad  me  ittinenti  Mm.  Age,  m 

idapicel  - 

jficquid  adaimultf  almiliterl  Pe.  Quia  iatic  omatiat  tonal 

Me.  Die  hominem  lepidiaaumum  eaae  mddl    Pe.  Ubi  eaorf  aoantt 

Me.  Die  mode  hoc,  quod/  ^o  te  iubeo!    Pe.  INco:  „IIaiBa 

lepidfaaume!^* 

Me.  iScqnid  andea  d^  tuo  istuc  ddderel     Pe.  „Atque  Idlarii- 

anme/^  41 
Me.  Pc^rge.   Pe.  Nod  pergo  h^rcuie  ego,  niai  acio,  qua  gritia. 

J7.  A.  scprtunif  alette  ad  coenam  ali-  M.  Vwig.  praemii^  rmt.  H  htmk. 

quo  c.  /.  praeda  wuki^  qioi  naUu  asMiavl  rt- 

17.  profceto  me.   8ie  valg.  com  Pall,  ponere.   Pall,  pre  mikL 

—  At  veti.  me  profecto.  27.  Perii.   8le  taepe  r«caii  ptiteo- 

20.  Vulg.  veil.  Both.  Conferre  omnei  lam  elbl  llment  ia  com»edlls. 

congraiulantes^  conira  meinim,  nisi  veils  29.  Sic  Beth.   —   Vvli.  Saht,  A. 

omfiet  lamqoam  monosyllabam  pronvn-  Quid  mgU?  B.  Salwe. 

Clare.   Kon  euim  exiHtimem  eseo  Iambi-  80.  la  veil,  tfeest  aii\  aefat  Paitv 

cam,  atat  certo  elm  23  —  25.  aabel.   Vulg.  mild. 

22.  Vulg.  et  Belli.  Sie  koo  decei  —  31.  oitteiilot,  i.  •.  Mmnfa  fumft^ 

catae.    At  veil.  Sie  ifecel  d.  —  cate.  Sic  Bpld.  fU,  4,        m  M  mrtkmU^  I 

Vulgalam  seqaliar  et  Lambloaa.  e.  4.  hec  Ipaa  lemperia  Mmeaia. 

24.  meo  malo,  dapUel  aea  maliiplki  83.  81c  nilg.  et  cd4.  —  Ved.  hm 

aensB  diciam.    Primariua  tamen:  mee  fci^.   Saahaa:  brevi  ast  aiailB  arita 

perlcolo,  quia,  al  compererit  oxer,  ma  aa  qnid  peccaiam  ah  eafaeaia,  ilmilie 

aibi  pallam  abotallase,  malum  mllii  dabit,  reliqalaa  adapezera. 

mecum  liiigabii.    Aique  Id  di  Act.  IV.  87.  Qm9  I'ffie  araatafl  t««t?  Vulf. 

Sc.  If.,  ubi  vld.  v.  44  et  51.  —  ad  fui  i$iie  etf  a.  t.    Vaiu  Qmm  ktit  at 

damnum,  ad  Eroiium,  quae  mulla  mlbl  a.  I. 

damna  Inferi.  —  Pest  deferetwr  velt.  SS.  Talt  Vkimmm  etvri  a. 

addont  Atac.  41.  Arcala.    Sic  aeceaaaria  ate  le- 


Aetvn  I.   Scfiiiii  If. 


88Y 


Litigium  est  tibi  cum  nxore:  hoc  mi  ihs  te  caveo  catitias. 
Mx.  Ciam  ^xorem  ubi  sepdlcrum  habeamus,  4i  huDc  comburamtig 

diem. 

Pb.  Age  sane  ifitur,  -qii^odo  aeqiium  oras,  qndm  mox  incendd 

ro^um. 

Dies  qiiidem  iam  ad  dmbiliciira  est  dfmidiatiia  mdrtuns.  45 
Ms.       morare,  mfh!  qanm  obloquere.    Pb.  6culum  effodito  p^r 

solum 

Mihi,  Meoaechme,  si  tillum  Terbiim  fdio,  nisi  quod  idsseris. 
Mb.  Cducede  hue  a  fdribus.    Pb.  Fiat.    Mb.  iStiam  concede  hilc. 

Pa,  Licet. 

Mb.  iStiam  nunc  conc<!de  audacter  ih  leonind  cavo. 
Pb,  Held  edepoi  nae  tu,  ti  ego  opinor,  esses  agitat6r  probus.  50 
Mb.  Quidumi    Pb.  Ne  te  ux6r  sequatur,  r^spectas  id^ntidem. 
Ms.        quid  aisi    Pb.  Egone?  id  enim,  quod  tu  vis,  id  aio  at- 

que  id  nego. 

Mb.  £cquid  tn  de  oddre  possis,  si  quid  forte  olf^ceris, 
Fdcere  coniectAram?    Pb.  Cap  turn  si't  collegium  atigurum. 
Mb.  Agedum,  odorare  hdnc,  quam  ego  habeo,  pdllam.    Quid  oletl 

—  Abstines^  55 
Pb.  Summum  me  olfactdre  oportet  v^stimentum  mtkliebre: 
Nam  ^x  istoc  locd  spurcatur  nisum  odore  ill6tibili. 

gendam,  propter  versoai.    Nam  volg.  et  dibant  Paraslil  in  scenam.  Cf.  Core.  Iff, 

veiu  hercie,  —  qua  gratia,  qood  prae-  v.  23.    to/iim  aatein  eat:  die  Sohle^ 

mlum  all  falunnn;  quo  loco  aat  qaando  plaoia  pedis.  Nod  enim  ono  verbo  scri- 

eaarl  aimoa.    Sed  profeclo  meUua  babe-  bendum  persolum,  aed  daobaa.  Praep. 

ret  locoa,  ai  post  versom  40  atatlm  se-  auiem  per  inalrumentalia  vldetar  h.  I. 
qveretw  v.  48.    Concede  Aug,  etc.   Ila      50.  agitator ,  I.  e.  aorlgator  in  lodla 

enim  aobrie  omnia  et  eleganler  cohaere-  Circenslbaa. 

rent,  qaae  mlram  quantum  interiurbanior      54.  Capium  iit  collegium  augurum, 

lis  quae  aeqountur,  per  ae  quidem  baud  Sic  vulg.  et  vett.,  Ita  tamen  ut  veit.  et 

aane  Ulepidie,  at  hoc  conlexiu  hie  minime  Lamb,  haec  tribuant  eidem  Menaechmo. 

ferendis.     Primam  enim  mefrom  male  Lamb,  interpretalor :  adbibilum  advoca- 

habei  v.  41.    Secnndo,  quomodo  poteat  tumqne  sit  collegium  augurum.  LIpsiua: 

Uiigiam  enm  ozore  impedire,  quio  addat  Non  ipsum  coUegium   augurum  meliua 

alfliltUi,  qnnm  iam  dixerit:  aique  hila-  coniecturam  fecerit.    Tumebua:  8ic  ea- 

rieeime?    Deinde,  at  cavet  aibi  a  Me-  ntue  augur,  captui  iudex,  capiui  or- 

aaeeamo,  quare  tam  cuplde  ad  eum  ac-  6i(er  dicuntur.    Bothioa  ex  edd.  anit.  In 

ceaaitf    Porro  illud  obloquere^  deprom-  quibua   deest  v.  augurum,  aio  deill: 

tiun  fone  ex  Ciat.  IV,  2,  86,^  89.  hue  Capium  $i  ttel  collegium.  —  Senaom 

laepte   translatum,   quia  ab  uno   Me-  oportet  esse:  Uabe  me  pro  Integro  an- 

•aeehmo  pendet,    dicere   quid  rei  sit.  gurum  collegio. 

Delnde   quid  aibi  vult  illud:   quando      55.  Abstines,  ac.  naaum.    Ken  via 

aequum  ora$?    Quid  enim  oravit  Me-  odorari.    Mediam  enim  partem  praebu- 

naechmua?    Cerie  nihil,  nisi  orare  sim-  erat  Menaechmua. 
pUeUer  pro  loqui  dictum  accipias.  Eiiam      5^.  me,  qood  deeat  in  vulg.,  dedl  ax 

per  prftepoalileDia  oaaa  v.  46  quodam-  vett.  —  summtim,  aoperiorem  partem. 

5T.  naium,  neutro  geaere,  ot  Amph.. 

wre  van  aped  Erotium  Menaechmaa,  aed  ,                    ,   2,  18.    MH.  4,  6, 

pmidere.    Ut  nailaa  dob  item  totum  le-  sic  Most.  I,  1 ,  89. 

^Z'^V  ^  ^'  47  inclodendam  cea-  Germana  Uluviee, 

•m.  Dedi  lamen,  A  legliar  la  valgaia.  ^^^^^^  j^^^,^  j^^ra  tait.    Kt  apad 

4&  koe  mi.    Sic  volt,  et  Both.  —  Rorafiun  Sal.  2,  8,  62  oceurrk  v.  I'l- 

Volg.  oft  mi.  n^tme  pro  tllotut,  I.  e.  lBporBa,  .e«i 

46.  oculmm.   Uaocoll  plaroaqae  pro-  verbo  Plaotua  hie  pro  more  svo  lerwlna- 


S88 


MENAECHUBI. 


Me.  6lfacia  igitur  hmc,  Penicule  Upide.  Vi  ftstidigl  Pe.  Decet. 
Me,  Quid  igiturl  quid  ol^tl    Responde.    Pe.  Ftikrtuio,  scortam, 

pr&ndiuro. 

Me.  Nunc  ad  amicam  d^feretur,  haoc  iDeretricem  Er6Uuni.  M 
Mi'hi,  tibi^  .atque  Wii  iubebo  iam  idparari  prdndium. 
fude  usque  ad  diuruam  atellam  crdstioam  poUbimus. 
Pe.  Expedite  fabulatus^s.    Htn  fores  ieridl    Me.  Feri. 
VtU  raane  etiam.    Pe.  Mi  lie  passikiii  cdmmoralus^s  cinlhtrum. 
Me.  Pldcide  pulta.    Pe.  M^tuis,  credo,  nd  fores  Stmit^  sient.  65 
Me.  Mine,  mane,  obsecro,  li^rcle:  ab  se,  ecca,  ^xit.    Ah!  solem 

Tides  1 

Satin'  ut  occoecitusft  prae  huius  cdrporis  canddribusi 


ACTUS  1.   SCENA  lU. 

EROTIUM,    PENICULUS,  MENAECHMVS. 

Er.  Anime  mi,  Menac^chme,  stive!    Pe.  Quid  egol  Eb. 

numerum  ^s  roihi. 
Pe.  Idem  istuc  aliis  idscriptivis  fieri  ad  legion^m  solet. 
Me.  j^go  istic  milii  hodie  idpartri  iussi  apud  te  prodlium. 
Er.  Ilddie  id  fiet.    Me.  fn  eo  uterque  pro  flio  potibimus. 
Liter  ibi  nielidr  bellator  drit  inventus  cintharo, 
Tua  est  legio:  adiudicato,  cAm  utro  banc  noctdm  sies. 
Lft  ego  uxorem,  mt^a  voluptas,  ^bi  te  adspicio,  odf  male! 


Eitn 


tlonem  ihilit  addidil,  ul  alibi  incredihiUi 
etc.  Boihiu9  inlucido ,  ex  Mss.  at  all. 
Male. 

58.  Decct,  HC,  me  hinc  olfaciare. 
Volo,  consentio.  Revera  enim  iam  ol- 
factat. 

64.  I'd  mane  etiam.  Veil,  haec  cum 
seqq.  ano  tenore  coniinuata  liabent.  Vulg. 
Peniculi  nomen  interponit.  Ilaesitat  e( 
Inccrtus  est  animi  Menaeclimus,  ufi  plu- 
ries  similes  duhiialiones  revocationesque 
occurrunf,  inter  alias  plane  similis  True. 
II,  3,  10.  Audin  etiam  ?  etc.  Deinde  v. 
12:  Quid  iam  revocabas  me,  improbe 
nihilique  homo?  Quae  mille  passilm 
pcperit  tibi  morae  mora,  —  cantharum 
i.  e.  puculum. 

67.  Vulg.  Satin'  ut  occoecatust.  Vett. 
Staiim  ut  occoccatus.  Sensus  diclionls 
Satin  ut  est:  I\onne?  Ul  Lie:  Nonne 
occsecaius  esli^  Cf.  Baccb.  3,  3,  87. 
Amph.  2,  2,  1.  Cist.  I,  3,  2.  £pid.  5, 
1,  28.  V,  2,  1. 

Act.  I.  Sc.  Ill,  Prodit  a  se  Ero- 
lium.  Declarat  ei  Menaechmus,  se  velle 
apud  earn  prandere,  daique  pallam,  at- 
que  petit ,  ul  interim  adparet  prandium ; 
80  cum  parasite  velle  abire  ad  forum. 
Krgo  abeunt.  Erotium  autem  coquum 
saum  evocat. 


1.  extra  numerum  et ,  h.  e.  nihlfi 
faclo,  nollius  mlhl  ea  prelil.  Scli«ppi» 
ad  h.  I.  animadverUt,  Idem  valere  im- 

meroy  pretio,  loco  esse;  et  qaoniam  t 
loco  idem  ail  quod  illicOy  h.  e.  siaiiflt 
cilo,  liinc  et  e  numero  vel  in  numero 
Idem  esse,  quod  cifo,  et  inde  did  as- 
mero  sine  praepositione  apud  Piaaiam 
pro  citOy  nimis  ci(o,  ut  Amph.  I,  1.  26. 

2.  Et  vulg.  et  vett.  conlra  metron: 
Idem  istuc  aliis  adscriptivis  ad  Icf^o- 
nem  fieri  solet.  Both.  i.  t.  a.  ad  le- 
gionem  fieri  adsc.  t. 

3.  Botbius  iussim.  Sed  omnes  libri: 
iussi  ^  at  iusseram  solvere  fc.  Cure.  4, 
4,  4.  praelerito  pro  praesentl,  tamqntoi 
de  re  ceriissima  aat  lam  dia  decreta. 
Acid.  Ego  isti  ac  mihi  —  i«MO  — 
jflodie  utjiat  —  proelio. 

4.  liter^ue,  ego  el  paraslias.  pro  Uio. 
pro  te,  aut:  ie  te.  Fortasse  tamen  graece 
legendum:  ngo  'Ikiov.  Both,  proelio.  — 
Pro  Jlodie  id  fiet,  quae  est  lecilo  valf., 
veil,  continualo  sermone  :  llodic  «l  fif' 
ret,  quod  tamen  viz  ferri  queat  ob  prae- 
cedens  hodie.  Mpll:  Hodie  id  fietineo, 
litera  /  pro  IKera  i  posiia. 

6.  Volg.  hanc.    Volt,  istanc. 


Actus  L   Scbna  III. 


S88 


Eb.  foierim  nequ/s,  quin  eius  aliquid  indutiis  sies. 

Quid  hoc  esti    Me.  Induviad  tuae  atque  uxdris  exim'ad,  roaa. 

Eb.  Si&peras  facfle,  iit  superior  sis  nifhi,  quam  quisquam,  qui  im- 

petrant.  10 
Pe.  Meretrix  tanttspdr  blanditur,  dum  fllnd,  quod  rapist,  Tidet.  — 
N&m  si  araabas,  idm  oportebat  nasum  abreptum  indrdicus. 
Ms.  Sustine  hoc,  Penicuie:  exuvias  fdcere,  quas  Tovf,  toIo. 
Pe,  Cddo.    Sed,  obsecro  h^rcle,  salta  sic  cum  palla  pdstea. 
Me.  iSgo  saltabo?    Sdnus  hercle  ndn  es.    Pe,  £g;ooe,  an  tu 

magis?  15 
Si  noD  saltas,  dxue  igitur.    Mb,  Ni'mio  ego  banc  pericuio 
Subripui  hodie.    Mdo  quidem  animo  ab  Hippolyta  subcfnguium 
Hf^rcules  baud  adque  raagno  unquam  dbstulit  periculo, 
Cipe  tibi  haoc:  quando  i&Da  yivis  nidis  morigera  mdribus. 
Eb.  Hdc  animo  decdt  animatos  e'sse  amatords  probos.  20 
Pe,  Qui  quidem  ad  raendicitatcm  sd  properenft  detrudere. 
Me.  Qudtuor  minis  ego  emi  banc  dnno  uxori  meae. 
Pe.  Quituor  roioad  perierunt  pline,  ut  ratio  rddditur. 
Me.  Scin,  quid  ?olo  ego  te  idcurarcl    Eb.  Scio.    Curabo,  quad 

Toles. 

Me.  lube  igitur  nobis  apud  te  prdndium  adcuririer,  25 
Atque  aliquid  scitimentorum  dd  foro  opsondrier  . . , . 
Glindioni^m*8uillam,  idridum,  peru6nidem,  aut 
Sinciput,  aut  polimeuta  porcina,  aut  quid  ad  ei&m  modum, 
Midida  quae  mi  adpdsita  in  mensam  miluinam  suggerant. 
Atque  actutum.  Eb.  Licet  ecastor.  Me.  N68  prodimus  dd  forum.  30 


10.  Superai  facile^  h.  e.  facile  ef- 
lels,  at  to  potior  sis  apnd  me  omolbas 
reliqals.  —  volg.  qui  impetrant,  scU.  ut 
■ecum  cubent,  me  fraantor.  Veti.  qui 
mperanif  b.  e.  qaam  quisquam  imperalor. 
kt  Ulad  codd.,  oec  opus  est  malatione. 

12.  Nam  ii  amabaa.  Clare  haec  alt 
Id  Erotiam,  qoum  saperlora  secceto  dlze- 
ril,  iia  lamen  ut  utramque  oratiooem 
cenneeiai.  Sensas :  si  vere  Meoaechmom 
laiares,  nasum  el  prae  amore  abripuls- 
les,  nee  verbis  solum  blandirerls. 

13.  Su9iine  Aoc,  sustine  pallium  meum, 
laoi  exaam.  Id  enim  ei  enoendum  est, 
It  ezoere  posslt  paUam,  quam  sub  pal- 
Jo  Indalus  eat.  —  exuviat  fac.  h,  e. 
Erotio  dare  pallam. —  Sed  vett.  Suiline 
Ut9y  Penicuie  y  exuvias  ^  dum  facere 
mavium  volo.    Codd.  quat  suo  vivolo* 

14.  Cec/o,  porrlge  pallium,  postettj 
ic.  qoam  ezuerls  pallium.  Saltatores 
lateoi  palla  induil  erant.  Cf.  Turneb. 
iBimm.  XX,  27.  —  In  seqq.  personae  in 
reif.  secus  ordinatae  legunior. 

15.  Rgontj  an  iu  magii?  qui  inda- 
aa  ea  palla. 

20.  Hie  versus  In  vulg.  conilnoatur 
ienaaclimo.    Veil,  hone  cam  seq.  Penl- 


culo  Irlbuonl.  Botbius  banc  Erollo,  aeq. 
Penlculo  adscrlpslt. 

22.  Veil,  anno  iam,  —  anno^  h.  e. 
ante  hunc  annum.  Cf.  ^mph.  proL  91. 
Ceieram  ego  acaasionem  Impedii.  Aut 
igliur  boc  eUciendum,  aut  leg.  banc  pro 
volg.  istanc.  Hoc  enim  non  sperandum 
lecturum  aliqoem  esse  min^t  ego  emi 
istdnc  anno  u.  m. 

26.  opgonarier  I.  e.  q.  emi,  appararl. 
Pro  tcifafnenfortim  veil,  tit  omentorunty 
at  fere  Decurtatns.  Vox  tcHamentum 
OGcurrlt  et  apud  Apuleium,  el  Macroblum 
el  Gellium. 

27.  Vulg.  glanSionidam.  Veil.  Glan- 
dulam.  Lamb,  glandionicam.  Certe 
debebat  esse  glandionidem,  Cf.  Cure. 
2,  3,  44.    Silcb.  2,  3,  36. 

28.  Pro  quid  veil,  el  volg.  aliquid. 
rortasse  plane  eliciendum,  versusque  sic 
legendus:  AAt  Bincipui,  aut  pdlimenta 
pdrcinOy  aut  ad  eum  modum.  Mpti: 
tincipit  amenta  pore.   Both,  omenta. 

29.  In  vett.  deest  pr.  in.  Lamb,  in 
mensa.  volg.  tn  mensam  — 
madiday  cocta.  Cf.  Virg.  Ge.  I,  196. 
ttc  et  Pera.  1,3,  12  et  infra:  made- 


MBHABCBHSL 


UmmmVk  crisii:  imm  mqdimr^  litarta  Mtifetem. 
Em.  QidMo  vfa,  raf:  pmta  vte  criL         PrtperA  mIoI 
Jb.  MfMra  ta.  Pm.       Mids  vm  to  tfl  acrfite  et  M  Minri 
IMiM  Mie,  Bt  to  fir^m^  mmmm  Mfum  difitUs  mOtL 
Em.  tffMMtt  iitft  Crliadrw  aftl  cmwh  «al«lto  feml  II 


ACTUS  L  SCENA  IV. 

EROTiUM.  CYHNDRU8. 
Em.  8p<rtaba  mf  il^M  ngMtiwk  tieeat  frit  babei. 
Cr.  lift  ill,  A.  AM  alfoe  opt6Blini  aMer.  Tribna  Tide  qaad  ril 

ntla. 

N^ne  deSat  n^a  aoparaU.  Or.  Qii6ivanadl  hi  haflria^i  amtl 
Em.  tgo  at  lleaaaaliania  A  paraaitaa  daa.    CV.  Ian  lati  iM 

daccms  « 
Nia  pantllaa  date  baBlaam  Bdaoa  fcaila  liagttar.  I 
Em.  lilacQto  adai  aaaYiTaa;  adtanna  aord.   Cw.  UoeL 
Cdata  aoBt  lube  Ira  adaobltaak    A.  Rddl  alto.    Or.  laa 

U a  aro. 


ACTUS  IL   SCBNA  L 

MMNJECHMUS  808ICLES.  MK99ESIfK 

Umw.  S.  Nnlla  dil  yaluptoa  odTiUa,  Hassdnia, 

Ifaldr  naa  aoima,  quim  qnanda  as  altd  praaol 

Tendm  canspiclunt   Mms.  MUor,  naa  diada  dala. 

Si  adv^nicDs  terram  vfdeas,  quae  fuerit  tua. 

Sed,  quadao,  quamobrem  odnc  Epidamoam  ▼doirauaf  & 

An,  quiai  mara,  amneit  dreniniinus  fnsulaal 

MsN.  S.  Fratrdm  qQaeaitum  gdminum  germaDdm  meiim. 


hunt  II,  2,  51.  miluimttm^  ac.  faaea, 
appeUiom. 

31.  Sic  volg.  el  veu.  ~  BolM.  Jam 
hi$  no9  er.  —  co^ifeftir. 

jicT.  L  Sc.  IF.  Eccoi  iris.  Sic  vtUg. 
nee  elldendain.  Veil,  frete  eccof.  lUod 
eodd.  Lambinue  inlelllglt  iiureos,  non 
sestenloe;  Gronovios  dldraehmos. 

7.  Coeta  sunt,  crede  lam  cocta  eaae; 
lam  cite  eoqoeotor. 

j4ct,  IL  Sc.  /.  Advenlant  Menaech- 
mas  Sealclea  et  Messenlo  aervua  ex 
liinere  a  aavl.  Oeclarat  servo  Menaeeli* 
mus,  se  qaatrtre  el  qaaesiiarom  esse 
frairem,  deoec  aal  Ipsum,  aut  allqaem 
inveaerit,  qui  earn  mertuem  sclal.  Saa- 
det  Mesaenlo,  ut  domam  redeaat,  eliam 
propter  marsapiom  laatam  noa  exfiaaslum* 
Turn,  ut  slbl  caveat  ab  Spidamlenalbas, 
Inprimls  meietrlcltNU.  Meaaaclimas,  10- 


aem  Ob  Moe  albl  aedieaa  #•  MeaaeaiMt, 
ab  ee  redph  Ipae  manai^laaiy  wk  WM 
adservel. 

2.  quam  quando.  8le  TctL  el  Laa^ 
—  Valg.  et  BatiL  quam  qummy  fo«4 
B.  legl  volt:  ^aoiii  qummde^  eC  rtctt, 
al  banc  I.  praetnlerls.  Venmi  qaealia 
altera  lamen  eztat,  banc  ego  praeferea- 
dam  censol, 

4.  VelU  Quam  ti  adv,  ntl  cedd.  BeUu 
Qunm  adv.   Diacrimeo  facit  Bodas 
latoa,  qasm  praecedat  ladle  coaipwupU* 
HInc  recto  credo  legl:  Si,  at  vaig. 

a.  Volt.  Jam  fMoti  aiArc,  aamm  cjr- 
ctiimvf  inndmB?  Noalr.  ol  vulg.  otLaabi 
et  odd.  Pall.  aonsM:  ao  noa  sobm 
Instar  marls,  qnl  omnea  Inaniaa  ckcf*- 
oamaa^  al  facU  maret  Nam  aMrc 
cat  ace  aed  caaaa  laataSi 


Actus  II.   Scbha  I. 


Nam  quid  modi  futiirum  esi  ilium  qua^rerel 
Dous  sextus,  pdstquam  rei  hulc  operam  damua. 
,  HUpanos,  MdssiiieDsis,  fllurios;  10 

superum  omoe,  Gradciamque  exdticam, 
ue  Italicas  dmnis,  qua  agg;reditur  mare, 
8  drcumvecti.    Si  ajcum,  credo,  qua^reres: 

invenisses,  ti  ddpareret,  iim  diu. 
oem  inter  vivos  qua^rltamus  mdrtuom:  15 
inT^nisaemus  iim  diu,  viveret. 

&  Ergo  isluc  quaero  cdrtum  qui  facidt  mihi, 
t^se  dicat  scire,  eum  esse  mdrtuom: 
im  praeterea  n^nquam  sumam  quadrere; 
n  iiiter  vivus  mUnquam  deaistam  c^xsequi.  20 
iiunc  acio  qnam  cdrdi  ait  carua  meo. 

Id  acirpo  nodum  quadria.    Quia  noa  hioc  domum 
Qua,  Di'ai  ai  hiatdriam  acripturi  aumua? 

iS.  Dictum  faceaaaa  ddctum,  et  diacaveda  malo! 
itua  ne  aia!  n6n  tuo  hoc  Mi  modo.    Mss.  Hem,  25 
enim  Terbo  daae  me  aervdm  acio! 
p6tuit  paucia  pliira  plane  prdioqui. 
n  tamen  nequeo  cdntinere,  quin  loquar. 

Menaechme:  quom  inapicio  maraiipium, 
:ati  hercle  ddmodum  aeati?d  aumua.  ^ 
u  hdrcie,  opinor,  nisi  domum  revdrteria, 
libii  habebia,  gdminum  dum  quaeria,  gemea. 
ita  dat  haee  hominum  n&tio  hie  Epiddmnia: 
itirii  atque  pdtatores  mixumi, 

s^cophantae  et  pdlpa tores  plurimi  ^ 

be  hac  habitant;  turn  meretrices  mi&lieres 

lim  perhibentur  bl&ndiorea  gdntium. 

drea  huic  urbi  ndmen  Epidamno  inditum  eat: 

ndmo  ferme  hue  aine  damno  devdrtitur. 
S.  Ego  iatuc  cavebo.    Cddodum  mi  hue  maratipium!  40 
Quid  ed  Tial    [Mbn.  S.  lam  aba  te  mdtoo  de  verbis  tuia. 

iam  quid  modi  dielam  pro :  Quid-      26,  enim  i.  e.  q.  eniiavoro. 
modi,  at  saepenumero.    V.  indi-  Sic  cum  cdd.  Vulg.  ul  me  Bup- 

Vam  interrogaUvam.  pieilor.  —  Veil,  yerum  nequeo  meeonU 

et  huU.  Sic  veil.  —  Vnlg.  ei  reL  BciUlus:  yerum  iam  nequeo  eont.  Ve- 

ire  kine,  rum  adv.  lamen,  ot  saepe,  corrcpUm 

Graeciam  exoticaWy  i.  e.  magiiam,  proferendum. 

aecoB  liaios.  30.   ae$tive  viativatiy  1.  e.  lenolier 

Veil,  tarn  diu  cam  seQueniUiafl  exstrucli,  Quemadmodum,  qui  aestate  Ucr 

uti  cdd.  —  No8(r.  vulg.  faciunt,  (enul  veste  uiunlur. 

historianiy  librum  geograpbicun,      32.  gefniRvm  dum  quaerie,  fremes. 

tUonem   terrarum,    urbium,    ho-  paronomasia  In  vv.  gemo  e(  gemmus. 

33.  hie  addaot  veil.    Deest  In  vulg. 

SeMua:  UceUl  IIM  facele  loqol,   ^^j^^,  p^^^^^               3.  e  conl. 

ni  aimul  caveat  UbI  a  malo.  h» 

lenii.                   tuM  .!»«.•,    .      ^  palpaiores,  adulaiorea,  deceplo- 

Bon  tuo  hoe  fiet  modo,  h.  o.  non  rc»-    Cf.  AmpU.  I,  3,  9. 

mnr  atatim  domum,  quia  libl  lut  38.  Epidamno.   SlmUem  0^  laiionem 

;  Bon  a  le  pcadoc,  revortamaroe  Romaai  loco  nomeo  DyrrhachU  ladidere. 

tc  ne.  Cf.  Poiip.  Mela  ot  PUulua. 


MSNABCHMBL 


Mmt.  Quid  mtftuitt]  Mmn.  8.  Ne  miU  dianiiim  In  BpM«nii<  daii. 
Ttt  migiiut  amator  mdlienm  m,  HcmMo; 
Bgo  adtem  homo  Indkndui,  uiinl  pdrdili: 

Id  QtrAmqae,  argeotun  qadodo  habebo,  cd?cro:  4t 
Ne  tA  deUnqoai,  ndre  ego  Iraacir  UU. 
Mm.  Cape  itqae  aem:  md  lubente  fdeeria. 


ACTUS  IL   SCENA  U. 

CYLINDRUS.   MBNABCHMV8  808ICLK8.  MSS9C^70. 

Cr.  Beoe  tfpsonaTl  alqae  dz  mea  ientdatla; 
Bonam  ^ntepoDam  piindlum  praoadriboa. 
Bed  eccdm  Meoaechmum  Tfdeon'  a  tergd  meot 
Priaa  Urn  cooTivae  dmbolant  aote  dalium, 

Qaam  ego  dpsonato  rddeol   Adlbo  atqne  dlloqnar.  —  i 

Bfeoadchme,  aalve.   Mm/r.  S.  Di  te  ameoti   Sda,  qoli  ego  anal 

Cy,  Non  h^-cle  vero!   tfbl  cooT!?ae  cdteiif 

MESf.  S.  ^uo8  td  convlvaa  qoadriaf   Cr.  Paraattdin  tuom. 

Men.  S.  Medm  parasitumf   Cdrle  hic  laaandat  homo. 

Me9.  Dixfn*  tibi,  esse  hic  rfcophaoUa  pldrlmoat  !• 

Men.  S.  Quem  td  paraaltam  qaadrls,  adnleaedna,  neomt 

Cr.  Peniculum.   Me8.  Eccimi  banc  In  ffdalo  aalydm  fero! 

41.  Hniie  et  »9queni%nt  vnwm  Lan- 
felao*  in  nnam  coniraetos  sle  ezUM: 
M»  Quid  eo  vU?  Simw,  Ne  miki  da- 
wmum  m  Epidamno  duii.  Nilla  umca 
B9ia  adteeta.  Qood  son  Ispedli  qala 
praeferam  eios  scripllonem,  qoldqaM 
contra  dicat  Acldalius.  Primum  enlm, 
leluoa  sunt:  iam  abi  te  meiuo  de  ver~ 
hit  tuit.  Deinde  vero  Plautas  vix  duos 
versos  luxia  se  positos  plane  eodem  sono 
terminaverit:  fiiit  et  duis.  Mailo  aoiem 
alacrior  procedil  dlalogas,  hac  seriorom 
dilalaiione  reiecla. 

43.  Vulg.  et  veil.  Tu  magnue  ama- 
tor.  Both.  Magnue  tu  amator.  For- 
tasae  opilme  scrlbas:  Tu  amator  mo- 
gnut.  Nolul  tamen  mutare ,  propter  sln- 
galarem  saepe  vv.  aina,  amare^  amator^ 
prosodiam,  de  qua  v.  ad  Core.  I,  1,  38. 

44.  animi  perditiy  h.  e.  impotenlis, 
IracandU  Qaidam  volult:  perciti^  band 
male. 

45.  caveroy  i.  e.  cavebo.  Nam  futn- 
rum  exact,  sollto  more  pro  future  ind. 
ponltur.  V.  ind.  futurum  exact.  £t  sic 
V.  seq.  feceris  I.  q.  fades. 

Act,  IL  Sc.  IL  Redlt  Cylindrns  a 
foro.  Videt  Menaechmum  Soslclem,  eam- 
qae  pro  sue  habet.  Falsi  Igltur  nterqae 
alter  allernn  pro  Insano  habent;  denlque 
Cylindrus,  ratos,  locarl  Menaecbmnm, 
niroit    at  Erotlum  evocet.    ftliraior  M., 


aaala,  at  eavtai  riM  ak 
f  rodU  KroilaM. 

1.  optaami,  aail  apaaalaa.  Gtl 
I,  1,  63.  04.  Aal.  9^  4^  1.  10. 

3.  Vnlg.  •!  Baia.  video,  Fac  terp 
meo!  Sed  eur,  al  sibl  melnlt,  earn  aiU? 
Deinde  non  est  qood  aioiaat  albl  a  Mc- 
naechmo,  cuius  non  alt  aen'oa.  Deaiqit 
nihil  commisit,  nt  qui  et  beno  et  sadi 
ciio  opsonavorit.  V.  C.  et  Dec  ape' 
Pareum:  Fideon  e  tergo  meo.  YeiL  et 
Lamb.  videorC  a  fer^o  meo?  RespicH 
enlm ,  non  prosplelt ;  nee  premcnda  out 
verba:  ambuUmt  ante  ofliMR.  Plena- 
qno  autem  advenlentea  In  aeenam,  eei 
qui  lam  adsont  a  tergo  sibl  babent,  et 
ab  bif  revocantnr,  et  at  reaplclaat  rt- 
gantur. 

6.  Ynlg.  amahumU  Noalr.  vciu  - 
Botbloa:  I'm  to  amahumt.  Qntt  egf 
turn?  Pall.  Di  te  amahunt^  qmitfdt 
ego  enm. 

7.  Valg.  et  veil.  IVoii  horde  oen, 
qood  Ironlce  dictum  eaae  qnlvls  vMct- 
Alqne  sic  PalL  Undo  male  Acldaliif 
scripalt:  Novi  kercle  vero!  qaed  tule 
recepit  Botblua. 

12.  eccttfli  hmme.  Sle  veit.  at  Parcai; 
vulg.  omittit  pron.  hmme.  PeakihH 
spongia  eat,  laainuaealaai  pargaierlia. 
Gf.  II,  3,  44. 


Actus  IL     SCBNA  If. 


S9S 


CV.  Menatfchme,  numero  hue  idveois  ad  prdndiiim: 

Vunc  6p80Dttu  rddeo.    Msi^.  S,  Respond^  mihi, 

Iduldscens:  quibus  hie  prdtiis  porci  vdneiiot  15 

Sterns,  sinceri?    Cy,  N^mis.    MiSN.  &  Untim  •  me  dccipe: 

[ube  1^  pitri  d6  mea  pecilDia: 

Nam  6^0  quidem  insanum  t^sse  te  eert6  scio, 

^ui  mfhi  molestus's,  h6mini  ignoto,  qin'squis  es. 

Vy.  Cyhndnis  ego  sum.    N6d  nosti  uomdn  meumi  20 

Men.  S.  Seu  tu  Cylindrua,  aeu  Coliendrus:  pdrieris! 

Bgo      Don  noTi  ndque  noTistte  ade6  volo. 

Cy.  Est  tfbi  Mdnaeehmo  ndmeu,  tantum  quod  sciam. 

Men.  S,  Pro  s^no  loqueris,  qufim  me  appellas  udmine. 

Sed  ubi  noTisti  tu  me?    Cy.  Ubi  ego  te  udveriml  25 

Qui  amfcam  habeas  hdram  meam,  hauc  Erdtlum? 

Men.  S.  Neque  hdrcia  habeo,  ndque  te,  quis  sis  h6mo,  scio. 

Cy.  Nod  sci's,  quis  ego  sim,  quf  tibi  saepissume 

CjrSthisso  apud  dos,  quiodo  potas?    Msa.  Hei  mihi, 

Quom  nfhii  est,  illi  qui  hdmini  diminudm  caput!  SO 

Men,  S.  Tun'  c^athissare  mfhi  soles,  qui  ante  hunc  diem 

Epid&mnum  ounquam  v(di,  neque  venf!    Cy.  Negas? 

Men.  S.  Nego  hdrcle  vero.    Cy.  N6n  tu  in  iliisce  addibus 

Habitisi    Men.  S,  Di  illos  homines,  qui  illic  habitant,  pdrduint! 

Cy.  Insinit  hie  quidem,  qui  fpse  maledicU  sibi.  —  35 

Audin',  Menaechme?    Men.  S.  Quid  vis?    Cy.  Si  me  cdnsulas, 

Numum  ilium,  quern  mihi  dudum  poiiicitiis's  dare, 

13.  numero ,   I.  e.  nlmla  cilo.    Cf.  oomioom  fact  urn  forsiian  nummum  unum. 

Anipb.  I,  1,  26.    Merest.  fV,  3,  37.  Ego,  cooiuncia  V.  C.  el  vetl.  lectione, 

Caain.  Ill,  5,  28.   Mil.  Glorlos.  V,  7.  Bcribendum  duxl:  ZVumis.    Unum  a  me 

N«n  iabliandam  de  hac  slgnlflcaiione,  accipe,  Ceteram  non  vere  dal,  aed  pol- 

qaldqttld  obloqaatar  Rostias    In  allquo  Uceiur  lantum.    Cf.  v.  37. 

Capediarom  ferculo ;    qai  de  plerlsque  21.  Vulg.  el  veil.  Coriendrus.  Botfi. 

Plaailnla,  uU  RltacheUas,  IneptU;  culqae  Coriandrut.     Heiosius  pro  Cylindru9 

teaiere  hlc  aasentlior  Lindemannus  ad  mavult  scribl  Culindrus^  ut  all  a  culo 

Ml.  Gl.  —  Cf.  me  ad  I,  3,  1.  —  JVtmo  dedactam;  Salmasius  autem  pro  Corien- 

Meoi       ae  ai  dicat:  modo  enim.    Cf.  dro  iegli  Coliendrumy  at  ait  a  co/eit, 

IV,  8,  11.  i.  e.  leatlcuiis. 

15.  porci  ^  qol  immolabanlDr  ab  ila,  23.  Sic  valg.  et  ve(t.  —  Bolhiua: 
qol  aai  admlaerant  aUqaod  peccafum,  aat  nomtn.  Mb.  Tantum,  quod  iciam.  Pro 
qui  Inaanl  exatltcrant.  lUoa  autem  por-  t.  I.  Tantum  quod  ac.  I.  e.  q.  quod  sc. 
cos  paroa  eaae  oportebat,  h.  e.  duorom  25.  Peraonale  fu,  quod  habent  vetl., 
amalam,  at  alt  Varro  llbro  II.  de  R.  r.  deeat  in  vulg.  et  Bolhlo. 

eap.  1  et  4.  atqae  boa  anilqul  appeUa-  26.  Vulg.   et  Both,  et  Lamb.  Qui 

bant  focret.    Cf.  ci  Fealoa  In  v.  aacrea,  amicam  habeas.    Sed  veil,  aperic:  ha- 

et  Plaol.  Rud.  4,  6,  18.  fre6aa,  In  aeqq.  lamen  eaedem  habeo, 

16.  Hone  V.  veiu  ale  habent:  Saeres,  „,|  yqig.  Indicalivua  auiem  post  relail- 
tmeert,  nummum  unum  en  a  me  ac-  vum  aequilur  v.  28.  qui  Mciatisao,  liem- 
etpe.  lube  ie  etc.  Vulg.  ale:  Sacrcs^  que  v.  32.  Nihil  auaim  muiare. 
emeeri?    Cf.  Nummo.   Mm.  eum  a  me 


30.  Quum  nihil  est,  quod  non  liabeo 


oeeipe.  P*'"'  "^'^^  «  lapldem'ad  manom,  quo  etc.  V.  indie. 
iBlerrogatlonem   el  reaponalonem  eaae, 

dare  patet  ex  locla  Varronia  et  FestI  J"""" 

aoprm   laudalla.     Bolhiua:   Numo.   M.  3*-  Sic  velt.  et  vulg.  alqoa  tllos  mo- 

Aummurn  a  me  accipe.    AeidaUua  vuU  noayllabum.   Muiavlt  B.  alne  eaoaa. 

legl:    /VttiRO  uno.   hi.  En  a  me  ace.  37.  dudum,  modo,  pauUo  ante.  Amph. 

Haoi  male.    Nam  Indo  per  omIaaloAem  2,  2,  67.   Ciat.  4j  2,  45.  st  T*  lad. 


•N  MBMAKCHMBL 

Neqne  tibi  ett  wUm  Mn  fBtat. 

BlEif.  8.  Qofeaai  baee  miillcr  Uqsitorf    Sm.  Bquidoi  Men. 

Mms.  a.  QnM  uMctei  tibi 
Fdift  uDqaftm,  ant  oone  At  negotif   Em.  Quk  pol  to  nniim  ex 

6iiiiilbiit 

Yinun  me  Tololft  migiiillcare;  ntfqae  Id  baud  ImBerild  too:  S& 

Nam  toslor  toliHa  beoefactia  tUa  me  floreattfm  Cada. 

Mb  if.  8.  Ctfrto  baee  mailer  a^ft  ioaana,  aat  Aria  eal,  MieaaAilai 

Quad  homioem  igootdm  compeliet  mi  tarn  famlliiriter, 

Me9.  Diiin'  ego,  iataec  hlc  aolere  fierlf   Folia  adac  cadont: 

Pratfat  ai  tridanm  b6€  hie  crimaa,  turn  irborea  Id  td  cadnt.  II 

Nam  lla  aant  hie  meretrfcea  ifmoea  diecebrae  argeotdtlae. 

Sdd  aloe  me  dom  banc  cdmpeilare.    Hena,  mdller!  tibI  dki. 

Em.  Quid  eatf 

jlCsa.  tShl  tu  hune  bominte  DOTlatIf    Em.  Ibidem,  obi  Uc  m 

iim  dia, 

1b  Epidamno.    Me9.  in  Epldamnof  qui  bde  la  banc  orbdm  pedoBi 
N/ai  hodie,  naoqaam  fotro  tetulit    Em.  Efa,  deilelia  fade,  tt 
Ml  Heoaechme.   Qu/o,  amabo,  la  iotrof  hie  (Ibl  erit  rdciiiuu 
MBif.  8.  Hade  qaidem  edepoi  rdete  appellai  mdo  me  mvUer  ndmbie. 
Nimia  miror,  quid  hoc  aft  negotii.   Mes.  Obolult  maraipiom 
Hufe  latuc,  qaod  habda.    Msnr.  8.  Alqae  edepoi  td  me  momdalf 

probe*  ^ 

Accipe  hoc:  lam  acfbo,  otrum  haec  me  mdfe  ^met,  an  marai- 

pium.  41 

Em.  Edmua  Intro,  ut  prindeamua.    Afair.  8.  Bdne  yocaa;  taa 

gritia  eat 

Em.  Cdr  igitur  tibI  md  iuaaiati  edquere  dudum  prdndluml 
Mbs.  S,  EgoD*  te  iuasi  c6quere1    Ea.  Certo  tfbi  et  paraaitd  too. 
Mk.v.  S,  Quof,  malum,  paraaftol    Certo  haec  miliier  non  aaoa 

At  aatia. 

Er.  P^niculo.    Mex.  S.  Quia  iate  At  Peniculua?  qui  dxtergeotur 

bdxeae?  45 
Er.  Scilicet,  qui  dudum  tecum  y^nit,  quum  palldm  mihi 
D^tulisti,  qudm  ab  uxore  tua  aubripuiatf.    M«.y.  S.  Quid  eati 
Tibi  pallam  dedi,  quam  uxori  mAe  aubripuil  ainan'  eat 
Cdrte  haec  mulier  cdntherino  ritu  hie  adatana  admniat. 


95.  Sic  Both,  et  Pareas.  —  Valg.  et 
vett.  rcnut  voluii  me  m.  —  Both,  ez 
Pal.  neque  id  h»  Vetl.  et  vulg.  atque 
id  h. 

28.  Veil,  ilominem  quae  ignotum, 
31.  Vulg.  et  PaU.  elccebrae.  Veil. 

illecebrae,    Blecebrae  autem  sunt,  quae 

eliciunt  argenium. 

36.  erit  rectiut.    Cf.  Bacch.  1,  1,  13. 

II,  3,  80.  Epld.  4,  1,  30.  Merc.  4,  4,  62. 

40.  jiedpc  hoc  J  ac.  marsoplum,  quod 
supra  II,  1»  40.  ab  eo  ceperat.  Vulg. 
^ccijit  dual  hoc.  VetU  Accipe,  iam 
hoc  sc. 

41.  i?aae  vqcob}  iam  gratia  €$t. 


Recaaaaila  baeA  eaae,  ex  conlezla  patd. 
Alqae  faa,  qaed  babent  PaU.  rmu 
all  ble  ponl  pre  fomeii.  AL  leg.  laai 
gratia  Cff,  uil  vetl.  De  dlcUoae  graCM 
ett  V.  Moat.  5,  a,  9.  cfe  coeiui  /act* 
gratiam.  —  Bene  1.  e.  q.  benlgae,  at  i| 
2,  12.  Cr.  Aal.  4,  4,  21.  Seaana  IfMv 
est:  AdBodam  benlgne  me  laviiaa;  tH 
▼Die  me  excoaaiaai. 

42.  dudum  ^  paullo  aota,  mode.  V. 

indicem. 

44.  Vetl.  Certe  Aaec  «i.  At  Ctrti 
Pall. 

45.  July  L  a«  fpa.    JSaxaat  cakM- 


ACTUB  II.    SCBHA  lU.  SOT 

'E.  Qui  lubet  lodibrio  habere  me,  dtque  ire  inficiis  mihi,  50 
ici%  quae  auotl    Men,  S,  Die,  quid  est  id,  qu6d  negem,  quod 

fdcerim  1 

it.  Pillam  te  hodie  mihi  dediase  uxdria.    Men.  S.  Etiam  duoc 

nego. 

go  quidem  Deque  6nquaio  uxorem  lidbui,  Deque  habe6:  Deque  Iiuc 

nquam,  poatquam  oitua  aum,  iotra  pdrtam  penetraTf  pedem. 

riodi  io  oavi;  iodeliiiic  egreaaua  sum;  tc  coDvenl.  i^A.  J^ccere,  55 

^rii  miaera!  qudm  tu  dudc  mihi  oivem  oarraa?  Ms.v.  iS.  Lfgneam, 

i<!pe  tritam,  aadpe  fixam,  aadpe  excussam  rodlleo; 

uiai  auppellex  pdllooia,  pilua  palo  prdxumos  'at. 

ff.  lira  me,  amabo,  ddaiue  ludda  ficere  atque  i  hac  meciim  aimul. 

^EN.  S.  Ndacio  qnem,  mi&ller,  alium  h6mioem,  ood  me,  qnadritas.  60 

B.  N6o  ego  te  oovi  Meoaechmum,  Mdacho  progoati&m  patre, 

•ui  Sjracuaia  perhibere  Ditua  ease  io  Sicilia, 

bi  rex  Agathoclda  regoator  ftiit,  et  iterum  Phintia, 

^rtlum  Lipard,  qui  io  morte  rdguum  Ilieroni  trddidit, 

line  lliero  eat?    Men.  S,  Haud  fdlso,  mulier,  praddicaa.  Mes. 

Proh  Ii&piter,  05 
am  iataec  mulier  ilHoc  Teolt,  quad  te  Dovit  t^m  catel 
EN.  S.  Hdrcle,  opioor,  pdroegari  D6n  potest.    Mes.  Ne  fdceria. 
^riisti,  ai  iotrdssis  iotra  limeo.    Men.  &  Quio  tu  tice  modo: 
:oe  rea  geritur.    Asseotabor,  qufdquid  dicet,  mulieri, 
poaaim  hoapitii&m  oaDclaci.    limdudum,  mulidr,  tibi  70 
So  imprudeoa  ddvoraabar:  hiioc  roetuebam,  meae 
cori  reotiotiaret  dd  palla  et  de  praodio. 
'loc,  quaodo  via,  edmua  iotro.    Ea.  iStiam  paraaitum  maoea? 
KN,  S.  Ndque  ego  iilum  maDe6  Deque  ilocci  fdcio,  oeque  ai 

Tdoerit, 

im  Tolo  iotromftti.  Er.  Ecastor  hai&d  iovita  fdcero.  75 
fd  acio\  quid  te  am&bo  ut  facias?    Men.  S.  fmpera,  quid  Tfs, 

modo. 


nta  erant,  qaibos  nlebanlur  sacerdo- 

et  pbiiosophi. 
19.  Aic,  quod  deest  in  valg.  et  PaU., 
lenl  veiu  —  cantherino  ritu,  ut  fa- 
nt  cantherU,  qui  utanles  somniant. 
>2.  Veil,  iam  nunc  nego.    Lamb,  el 
J.  Sed  iam  nunc  nego,    Nosir.  vulg. 
B.  aiqae  etiam  i.  e.  q.  iieram. 
A,  penetravi  pedem  Auc,  1.  e.  pro- 
■1  boc,  me  hoe  conlaU.    Atque  sic 
V,  2,  64.    Cf.  True.  1,  1,  23.  Trin. 
I,  1.  15.  37.  Sine  accusative  Bacch. 

1,  33. 

5.  Vett.  verbom  eecere  praecedentibus 
pint. 

8.  Pellio  actor  commemorator  Baccb. 

2,  37.  Sed  pelilo  et  est  pVQOfvg, 
pelles  paiis  suspendit. 

0.  iVetcfo  quern.  Sic  vulg.  et  Pall. 
Vett.  iVttjn  quim  —  et  in  aeqq.  non 


me  forte  quaeritas?  Vulg.  omlsao /arte, 
nt  et  Pall. 

63.  Phintia.  Sic  Both.  Cf.  Died. 
Sic.  XXII.  Vulg.  et  Pail.  Pinthia.  VeU. 
Pythia,  et  in  seqq.  Tertium  Olympia 
qui  in  m.  Nostr.  vulg.  et  Pall.  Ceterum 
de  LIparone  nihil  constat,  et  credi  potest 
mulier  errare  in  blsloricis.  Sequens  aa- 
tem  Menaechmi  oratio  referri  forsiian 
debet  ad  solum  Hieronem,  qnem  postremo 
loco  nominavil. 

68.  Addidl  tu ,  quod  deest  in  vulg.  et 
veil,  et  B. 

70.  Si  posaim.  Sic  vulg.  —  Veil.  Si 
poisem.  Both.  «i  poMsum,  ut  Pall.  — 
lam  dudum  et  hie  est:  modO|  npulio 
ante.  Non  (sine  causa,  noa  IneatfMlto 
paullo  ante  tibi  adversabar. 

73.  Etiam  paratitum  mim»if  BOnne 
paulisper  adhue  Ceiiam}  exiyaaiare  vis, 
donee  veniat  parasiius?  cf.  v.  02. 


SOB  MBNAECHMEI. 

Se.  Palltm  ilUm,  qaam  dMum  dederti,  id  pbrygionetn  Qt  ddrerai^ 
til  reconcfno^tur,  atque  nt  6p€rt  addtntur,  quit!  toIo. 

3lEy\  S,  Il^rcle  quin  tii  r^cte  dicis:  eidem  ignoribitur, 
Ne  uxor  co^nosci&t  te  habere,  si  Id  via  coiisp<!xerlU  80 
JUb.  Ergo  raox  auferto  tecum ,  qoaodo  abibis.    Me^.  S.  Mixume. 
Be.  EimwB  intro.    Mtes.  S.  lim  sequar  ted;  hunc  Toio  eliam  cil- 

loqni. 

^ho,  Mesaenio,  htic  accede!    Mes.  Quid  negoti  eatY    Jbjr.  & 

Sdre  Tisl 

JUes.  Quid  ergol  Men.  S,  Opus  est.  Mes.  Quid  opustf  Meh,  S.  8do, 

ut  me  dices.  Mes.  Taoto  B^aior. 
JlfirT.  &  Ilibeo  praedam:   tdntum  iDcepi  dperisi     I,  qoaatin 

potest;  85 
Adduc  istos  in  tabcrnam  acti&tum  di?ers6riam; 
Tum  facito  ante  soiem  oecasam  ut  T^oias  advoradm  mihi. 
31e8.  N6n  tu  istas  meretrieea  novisti,  hdrel    Me  if.  S.  Tace,  io- 

quam,  ni&DC  1am. 
Mihi  dolebit,  ndn  tibi,  si  quid  ego  stulte  fcfcero. 
Mulier  haec  stulta  dtque  iascita  est,  quintum  perspexf  modo.  .90 
iSst  hie  praeda  ndbis.    Me9.  Perii!    Mts.y.  S.  Umoe  abist  Me$, 

Perift  probe! 

Ducit  lemb[ui]um  dierectnm  nMs  praedatdria! 

Sdd  ego  inscitus,  quf  hero  me  pdstulem  moderirier: 

Di'cto  me  emit  audientem,  haud  imperator^,  aibi. 

Sequimini,  nt,  quod  imperatum  est,  veiifam  adTorsum  t^mperi.  95 


76.  Ad  amaho  ut  cf.  Ill,  3,  1.  2.  abl 

amare  pariteraique  bic  esl  1.  q.  rogare. 

79.  Kadcm  ablativus  est,  ct  sopplen- 
dum  operd.  Ekdem  opera  Hutem  i.  e.  q. 
siniul.  Quodisi  legerelur  plene  eadem 
opera,  xersua  constaret  melius.  Cf. 
Bacch.  I,  1,  15.  HI,  4,  20.  Capt.  2, 
3,  99. 

BC).  Sequeniia  et  inanca  sunt,  et  inter- 
polata  videnfur,  el  insunt  inepiientia  plora. 
PrimuiB,  inepl'U  integer  versus  84  et 
altera  pars  vs.  83.  Deinde  cur  addit  v. 
85.  /,  quantum  potest  f  Molla  eiilm 
est  causa,  quare  festinetur.  Porro  male 
habet  versus  89:  Mihi  dolebit  etc. 
item  92.  Leciionem  quidem  quod  at- 
tinel,  vers.  83.  vulg.  el  veit.  sic:  acr.ede 
hue,  —  vulg.  it!  8circ  vis?  84.  Vulg. 
ncquior  cs.  Vett.  scio,  ut  mcndircs^  at 
et  Both.,  vulg.  at  fere  Pall,  me  dices. 
Melius  liaberel  locus  coniraciis  verslbus 
83  —  85  in  onum  sic:  Eho,  Messenio^ 


hue  accede!  M.  Quid  vie?  MrT.  1, 
quantum  potest, 

85.  Veil.  Tu,  quantum  potest,  Mas. 
et  quantum  p. 

87.  Veil.  Tu  facito  —  veil,  et  vul?. 
ante  solis  occatum.  Nostrum  Boihiaii. 
Cf.  V,  7,  35.    Epid.  I,  2,  41. 

88.  fitific  tarn.  Addantur  baec  la  vett.. 
desunl  in  vulg.  et  Pall. 

92.  Vett.  et  vulg.  lembum.  Boib. 
/ei?i6ifliifii.  Bene,  ut  opinor.  De  v. 
dierectii*,  eiosque  propodia  v.  quae  diii- 
mus  ad  Cure.  11 ,  1 ,  25.  el  Baccb.  IV. 
1,  7.  el  Capt.  Ill,  4,  103.  Cf.  Trio.  II. 
4,  56.  et  Merc.  I,  2,  75.  ubi  plane  ne- 
quit  produciim  proferrl.  El  quouian  io 
omnibus  rellquls  locia  corripi  stliein 
potest,  hone  corrigendum  duco,  nee  t4- 
miiiendam  Roatii  super  hac  rc  tbeorUHi 
qui  el  in  aliis  muliis  a  vero  aberra^iti 
quemadmodum  et  Riiacbelius. 

95.  advorsum.  Cf.  indicem  8.  v.  ud- 
vorsum  ire. 


AoTirt  ni.   ScBiiA  11. 


ACTUS  III   SCENA  I. 

PEMCVLUS. 

1  odtus  anDis  si&m,  quom  iotered  loci 

iidquam  fftcinus  feci  pdius  Deque  scei^stitis, 

3,  quamd  in  cdncionem  luddiam  me  immersi  miser; 

a  liiet6,  Menaechmus  ad  adbterduxit  milii 

ad  amicam,  credo,  ndque  me  Toiiiit  d^cere.  5 

omnea  pc^rduiot,  qui  prfmua  commeotda  '§t 
hie  reque  liominea  dcctipatoa  dccupat! 

rem  dtioaoa  lidmines  decait  ddiigi, 
dot,  qu6m  citantur,  cc^naus  capiant  iiiico? 
hominum,  in  diea  qui  afnguiaa  eacda  eduDt,  10 
oil  ofhii  eat,  qui  eaum  ni^que  Tocantur,  ndque  Tocant; 

cdocioni  dire  opecam  atque  cdmitiia. 
et,  ndo  ego  liodie  pdrdidiaaem  pr^ndlom, 
edo  d^tum  voiuiaae,  quim  me  video  TiTere* 
im  rdiiquiarum  apda  animum  obiectdt  meum.  15 
0  Tided  Afeuaechmuml  c6m  coroua  exit  foraa! 
t  cooTivium!  edepoi  T^nio  adToraum  tdmperi! 


ACTUS  III.   SCENA  II. 

yAECHMUS  SOSICLES.  PEISICUL 
tin'  iit  quieacaa,  ai  6go  tibi  lianc  hodid  pi 


7.  J.  A  foro  advenit  Pe- 
ique,  se,  dam  conclooi 
liAse  MenMcbmum.  Dam 
luHs  etlam  fral,  coDspIek 
osiclem,  camque  pro  »«o 

i(fo,  at  e(  Lamb.  —  Valg. 
uil  et  Pall.   AL  Quam 

Id.  quum,  velt.  quamdo, 
18  cdd. ,  necessarlo  ad- 

goglcum. 

:  vulg.  com  V.  C.  el  De- 
lor  sic  aabet:  dumihi  et 
II.  haereo, 

t  dii  ptrdant.  Solemnla 
ilium  «lc.  Cr.  Cao.  8, 
2,  6.  Ter.  Phorm.  I,  9, 
t  ilium.  In  flne  versoa 
ii  maU,  Bo4li.  Qui  ilium 
ties,  qui  ewnmentuB  pri- 
nem  Aafrcro,  ^Mt  h.  o.  o. 
dii  omnef  perduintj  qui 
ttu$  ett  Concianemy  quae 

occ.   Volg.  Qui  ilium 
\c  requ€  Aom.  o.  o.  Cod. 

hare  qui. 

08  nollvm  ex8peela<  pran- 
noMt.  Eut  enlm  aaaestlo. 


9.  Sensos :  qai  niai  comparoorint  ciiail, 
poolantar.  —  cenaui  i.  o.  q.  plgnora.  — 
eapiant,  ae.  raaglatrataa.  MagUtraloa 
pignoribua  captia  ooa  paalant. 

10.  timgulai  eteat,  I.  e.  qol  aoBBlal 
aeaiol  in  ilea  odanl,  qal  non  prandenl. 

14.  Omnea  llbri:  Quoi  tam  credo 
dalum  voluiese^  Lamblnaaque  int.:  Cal 
(am  credo  Henaechmom  voluiaae  prao- 
diom  datum  osso,  qoam  me  video  vivcre. 
Boib.  Quoi  lam  credo  deum  voluiise^ 
nullo  aenao.  Forsltaa:  dalum  fuitee^ 
].  e.  destlnatom  foisse,  ac.  prandlom  a 
Menaecbmo;  ant:  Quoi  lam  icio  dalum 
voluiue, 

IT.  oeaio  advoreum  iemperi,  xar'  ii- 
qmvdcaf,  Advorani  rtalre  allcol  I.  e. 
q.  obvlam  Ire  al.  Cf.  anpra  II,  8,  86, 
94.  Moai.  I,  4,  I.  tempori^  1.  e.  ma- 
ture, I.  0.  aero. 

Act.  III.  Sc.  IL  Prodll  Menaech- 
mus  Sosiclea  coronatas  ab  Eroilo  cum 
paUa ,  qoam  ad  pbryglonem  cat  fiMjiAlf- 
Earn  Penleoloa  pro  aao  habet  ytayaalAo, 
ezprobratqae  de  prandlo.  lUa  iM'SO- 
vlaae  ae  eom  alt.  Iraiua  PtiikialBa  abli, 
nzorl  Men.  narrataroa  de  ptib  qoae 
feata  aiat  amola. 


400 


MENAECHMEK 


Lepld^que  coocinndtam  referam  t^mpcril 

Nod  fixo  earn  dices  dsse:  iU  ignoribitur. 

Pe.  Pailam      phrygionem  f<frt^  confecto  priDdio, 

Vin6que  expoto,  pdrasho  exciusd  foraa.  5 

Non  lidrcle  is  atim,  qui  aum,  niai  hanc  ioiuriam 

Meque  ultua  pulcre  fuero!    Obserrabd,  quae  agat, 

HiDc  prfmiim:  post  deinde  hdminem  adibo  atque  alloquar. 

jlf«Y.  S,  Proh  di  I'mmortaiea,  quof  homini  UDquam  ud6  die 

Booi  dedistia  plus,  qui  niinua  aperiFeritI  10 

Prandf,  potavi^  acdrtum  accubui,  ibatuli 

Hanc,  qudiua  herea  nunquam  erit  poat  hi&nc  diem! 

Pe.  Neqiied,  quae  loquitur,  dxaudire,  clinculum. 

SatiV  nunc  loquitur  d6  me  et  de  parti  meal 

Men.  S,  Ait,  hinc  dediaae       aibi  atque  eim  meae  15 

Ux6ri  aubripufsae.    Quoniam  a^ntio 

ErHire:  extemplo,  quiai  rea  cum  ea  eaa^t  mihi, 

Coepi  Assentari:  muiier  quidqnid  di'xerat. 

Idem  ^go  dicebam.    Quid  multia  verbfa  opuati 

Mindre  nuaquam  b^ne  fui  diapifndio.  20 

Pk.  Adibo  ad  hominem:  nim  turbare  g^tio. 

J/aw.     Quia  hie  ^st,  qui  adforaum  fit  mihil  Ps.  Quid  aia,  hooo 

Levidr  quam  pluma,  peaaume  et  nequiaaume, 

FlagUium  hominia,  aubdoie,  ac  minimi  pretil 

Quid  de  te  merui,  qui  me  cauaa  pdrdereal  25 

LU  aubripubti  td  mihi  dudum  dd  foro! 

Feci'sti  fvmwm  m^d  absente  prindio. 

Cur  aiisus  facere,  quof  ego  aeque  her^  erami 

jifir.v.      Aduldacena,  qnaeao,  quid  tibi  mecum  ^at  rel. 

Qui  mihi  male  dicas,  homini  ignoto,  fnscienal  30 

An  ti'bi  rotlam  rem  vi's  pro  maledicti'a  dari 

Postea'?    Pe.  Earn  quidem  edepoi  td  dedisae  intdliego. 

J/a.v.  iS.  Kespoode,  aduiescena,  quacso,  quid  nomtfn  tibi  eat. 


I.  banc,  pailam.  Inias  haec  adhoc 
loquilur  rum  Erotio. 

3.  vuljr.  ef  veil,  non  faio  cam  ette 
dices*  Boibius:  Von  c$>e  cam  dices 
fa  JO.  Aique  LambiiiU!* :  Son  faxo  esse 
earn  dices. 

7.  Vulj?.  el  veil,  obscrvabo.  quid  agat. 
Sequoiilia  veil.  s<ic:  Ilinc  primum.  post 
deinde  adibo  ego  hunc^  atque  allo- 
quar. Vulg.  V.  8.  tlomincm  post  adibo 
atque  alloquar.  Lamb,  quid  agat  Ilo- 
mincm.  post  deinde  adibo  ego  Aunr, 
atque  alloquar.  Acidalius  vuli:  quid 
agat  ^  Ilinc  primum:  post  deinde  ho- 
minem adibo  atque  alloquar.  Quod 
praeluli. 

12.  hcrcs  i.  e.  q.  doiuinus,  ut  ini. 
Festatt.  Cr.  v.  28.  et  Most.  1.  3.  77. 
Bacch.  4,  7,  8.  Sen8U.s:  cuius  domina 
numquam  postbac  erit  Eroiium. 

II.  Satin\  Sic  Doibiua  bene.  Vulg. 


et  vett.  Satur.  —  parti  aniiqae,  at  acc. 
partim.    Cf.  Pent.  1,  2,  20. 

21.  turbare  J  lurbas  exciiare.  Cf. 
Bacch.  IV,  9,  1.    Cas.  5,  2,  6. 

26.  dudum,  paullo  ante.    V.  Ind. 

27.  fecisti  funus  prandio^  praadiBD 
comedisii.    Veil,  absenti  me  pr. 

28.  Veil,  cut  ego  aeque  ac  kaere* 
hacream?  Vulg.  cut  ego  aeque  ac 
haeres  eram?  Both,  quoi  ego  acqut 
haeres  eram?  oi  vult  Salmasius,  qui  le- 
git in  auo  cod.  Canlabrico :  cut  ego  eaipic 
cris  eram,  Senaus :  quum  ego  aeqae 
aique  in  heres  prandil  fuerim?  Cf.  vs. 
12.  Sequilur  auieok  in  tali  coo8inirtioie 
aeque  iiidicaiivus ,  aique  alias  coaiu- 
ciivus  modus. 

3<).  Veil,  i^tc  inserunt  post  Aoflt'"'* 
aique  Pal.  hie  noto. 

32.  Postea?  Sic  vulg.  et  veil. 

33.  Qutd  noaicn  tibi  est?  Tran5P«- 


Actus  III.   Scbna  HI. 


401 


ira  derides,  quasi  non  nomen  odverisl 

.  Non  ddepol  ego  te,  qii6d  sciam,  unqiiam  ante  h^oc 

diem  35 
|ue  noTi;  T^rtim  certo,  qnisquis  es, 
si  facias,  mfhi  odiosus  u6  sies. 
I  m6  novisti?    JUkn.  S.  Ndo  negem,  si  ndverim.  . 
saechme,  vigila!    Me^.  S.  Vigilo  hercic  equidem,  qu6d 

sciam. 

im  parasitum  ndo  novisti?   SLsif.  S.  Ndn  tibi  40 
^st,  aduiescens,  sfnciput,  iit  int^llego. 
ipdnde:  subripufstin'  uxorf  ttiae 
stanc  hodie,  eimque  dedisti  Erdtio? 

Neque  hdrcie  ego  uxoreni  hibeo.  Deque  ego  Erdtio 
;c  paliam  stirpul.    Pe.  Satin'  sinus  esl  i5 
st  haec  res!    Ndn  ego  te  indutiini  foras 
di  pdlla?   Mbjv.  S.  Vae  capitf  tuo! 
inaedos  dsse  censes,  tii  quia  esl 
fd  indutum  fufsse  paliam  praddicasi 

h^rcle  vero.    Mbjv.  S.  N6n  ta  abis,  quo  dfgnus  es,  50 
>iari  iubes,  homo  insanissume? 
iquam  ddepoi  me  quisquam  dxorabit,  qufn  tuae 
>ra  omnem  idm,  uti  sit  gesta,  dioquar. 
n  te  istaec  rdcident  coutumdliae. 

ud  inultura  prindium  comdderls.  55 
.  Quid  bdc  negoti  est?  sitin*,  ut  quemque  cliitepor, 
udificanti    Sdd  concrepuit  dstium. 


ACTUS  III.   SCENA  III. 

ANCILLA.  MENAECHMVS  SOSICLES. 
nadclime,  amare  Hi  te  multum  Erdtium, 


et  vetl.  quid  tibi  nomen  ett? 
juid  nomen  pooilar  pro  quod 
III  True  2,  4,  31.  Trln.  4, 
Ind.  ett  pro  codI.  tit.  V.  ind. 
cativua  pro  coniunctivo, 
am  deridet?  perglsne  me  de- 
8  enlm  sensos  est  conl.  ttiam, 
.  I,  1,  228.  Cas.  2,  6,  16. 
,16.  As.  I,  I,  94.  Cure.  I, 
.  Indlcam. 

isti.  Cf.  2,  2,  25.  II,  3,  33. 
,  105.  Pseud.  2,  2,  25. 
b.  omliiii  ti(  ex  eod.  Palat. 
tque  deditti  Erotic*  Sic  bene 
areus,  verausque  recte  babel. 
«(i  duabus  syUabis  enuncian- 
isl  de'tii,  aut  deditti.  Cf. 
3,  51.  Men.  4,  3,  15.  Cial. 
II,  3,  29.  Ampb.  2,  2,  138. 
7.  Cure  2,  3,  66.  Ut  nul- 
m  sit  do  proniudatlone.  Cains 


Ignoratl'one  emendavlt  B.  ac  deditti* 
Vulg.  atq^e  dedisti. 

46.  Occita  est  haec  ret,  Qnaerltnr, 
quae  res;  an  spes  prandii  Penlcull,  an 
MenaeclunI  mendaclum.  Mibl  prius  verl 
simlUus  videiur.  Cf.  Capt.  3,  4,  7. 
Pseud.  I,  5,  8. 

48.  ctnaecfof,  sallaiores,  qui  In  scena 
saliant,  eoque  saepe  palla  Indull  sunt. 
Cf.  Mil.  Ill,  1,  73.  Poen.  V,  5,  39. 
Sllch.  V,  7,  1  et  4. 

61.  piari.    Cf.  II,  2,  17. 

56.  Vulg.  quemque.  Veil,  quemquam. 
V.  C.  quemquem. 

Act,  III.  Sc.  III.  Prodit  ancllla 
Erolll,  peiliqoe  ab  Hen.  ut  eUam  splnilier 
ad  aurlflcem  deferat,  et  snaa  Imvper 
Inaures  ezblbet.  Ille  proBlllll,  el  cum 
praeda  sua  abll,  convenlam  Messc- 
nlonem. 

26 


402 


MENAECHMEL 


Ut  h6c  nunc  una  dpera  ad  aurific^m  feraa, 
Atque  hufc  ut  addas  aAri  pondo  i&nciam, 
lubeisque  spinther  ndrum  reconcinnirier. 

MeiY.  S.  Et  istuc  et  aliud ,  ni  quid  curari  Tolet,  5 
Me  curaturum  dfcito^  quidqufd  voiet. 

An.  Scin\  qu6d  hoc  sit  apintlierl    IUkn.  S.  N^cio,  nisi  ai&ream. 
An.  Hoc  ^st,  quod  oiirn  clAncuium  ex  armirio 
Te  subripuisse  aidbas  uxori  tuae. 

Men.  S.  Nunquam  hdrcle  factum  eat.     An.  An  non  merolDisii, 

dbtecrol  10 
Redde  fgitur  spinther,  af  non  meminlstf.   Men.  S.  Mane: 
Imo  dquidem  memini:  ndmp6  hoc  est,  quod  illi  dedil 
An.  Uide.    Men,  S.  Ubi  illae  armillad  sunt,  quas  nni  dedil 
An.  NunquAm  dedisti.    Men.  S.  ^Am  poi  hoc  uni  dedi. 
An.  Dic^m  curare  1   Men.  S.  Dicito:  cur^bitur.  15 
Et  p&iia  et  spinther  fiixo  referant^r  simul. 
An.  Amibo,  mi  Menadchme,  inaurels  di  mihi 
Faciundas  pondo  diium  numura,  stalAfmia, 
lit  td  iubenter  vfdeam,  quom  ad  nos  T^neris. 
Men.  S.  Fidt.    Cedo  aurum:  (fgo  manupretidm  dabo.  21 
An.  Da  s6des  abs  te:  pdst  ego  reddiderd  tibi. 
Men.  S.  Imd  cedo  abs  te.    l^go  post  tibi  reddim  doplex. 
An.  Non  hibeo.    Men.  S.  At  tu,  quindo  habebis,  ti&m  dato. 
An.  Numfaid  tIs?   Men.  S.  Haec  me  cAraturnm  dicito,  — 
Ut,  quiafhl  possit,  quimque  liceat,  T^neant.  25 
lampe  ibitt^lBtro?    Abiit,  operuft  foris. 
Di  me  <;quidem  omnes  Adiuvant,  aug^dnt,  amant. 

1.  amare,  1.  e.  rogare  amanter,  ot  In  14.  Nam  pol  hoe  una  dedi.  Asserii 
petiiioDibus  addiiur  amabo.  amo  te.         denao,  se  ona  com  splmhere  dedlsse  et 

2.  und  operd  \.  e.  q.  eAdem  opi»r&,  I.    armillas.    Alque  hoe  est  abl. 

e.  simul,  unA.  —  Veil,  et  vulg.  et  Both.  15.  veit.  accurabitur.    Nosir.  mpii. 

deferas,  pessumdalo  verso.    I^egendum  16.  Velt.  Haec  patla  et  «p«  Nosir. 

ferasy  nee  elldendum  una.  —  hoc  sc.  cdd. 

spinther,  quod  aiiulit.  17.  da  sc.  aurifici;  eflce,  dato  liri 

3.  huic,  sc.  spintberl,  addas  a  le  pondo  dttom  oummum,  at  aorifex  nibi 
duodeclmam  partem  librae  aaii,  ut  no-  lude  faclat  Inaores,  et  qaidem  8talagni»T 
vum  inde  spiniber  possit  fieri.  —  Spin-  qood  genus  erat  inaurium,  ad  mtdaa 
tAer,  gr.  a(ptyyiTT}Q^  genus  erat  armllltfe,  gudae.    Gr.  azaXceyfiog, 

quae  gerebaiur  in  summo  bracbio  sini-  19.  Vt  te  Iubenter  videam^  etc.  C*d- 

stro,  ut  ait  Feslus.    Videtur  fuisse  vln-  ferendus  hue  locus  As.  1,  3,  SI — 3S. 

culum  in  modum  catenae,  ad  connecien-  22.  In  his  personas  maiavi.  Naa  xnlir. 

dam  pallam,  fibula.  —  pondo  ne  elidatur.  et  velt.  et  reliqol  verba  Ego  —  dvpiex 

4.  Vett.  novum  spinther.  Nosir.  vulg.  ancillae  iribunnt.  Ueiode  Ms.  Non  ka- 
et  Pall,  atque  novum  monosyllabum,  ut  beo.  Ak.  At  —  dato.  Numq.  vi$? 
et  alia,  quibus  media  v  liters,  v.  c.  avui,  25.  Velt.  Vt^  quantum  possU  quam- 
navit,  avis.  Boihius  mutavit  perperam.  que  lieeat,  veneant.  \mlg.  c«b  PiU- 
reconcinnari,  refici.  Cf.  2,  3,  78.  Ad  quantum  posfinf,  quique  iietant,  ot- 
novum  monosyll.  v.  Pseud.  1,  5,  156.  neant.  Cf.  V,  9,  99.  Lanh.  la  texts: 
Most.  I,  3,  105.  True.  2,  I,  33.  II,  4,  Vt  quantum  poftml,  fitM^iie  Ueeot, 
32.  Ill,  2,  9.  Cas.  1,  30.  IV,  2,  3.  v.  In  notis  tamen  praefert  quanhm 
Epid.  V,  2,  61.  pote  i:t.     Alque    vulgaia  arafici«si«r 

7.  quod  spinther,  weifst  du,   was  iuslo.    Itaqne  praefero  veil. 

fUr  eins  es  ist?  26.  operuit.    V.  II,  8,  1.    Velt,  o*- 

10.  Addidi  An  ex  Acidalio.  trudit.  Iliad  PaU.  ^  imtra  lege:  ts/W- 


\ 


AgTOS  IV.    SCBNA  II.  4tS 

Sed  quid  ego  cesso,  diini  datiir  mi  occAsio  , 
Tempusque,  abire  ab  hfa  iocis  lendniisi 

Properm,  Menaechme!  Kr  pedem!  confer  gradum!  S0 
Demiin  coronam,  atque  Abiciam  ad  laevim  maoum: 
Ut,  qui  aei]|uaDtur,  hie  me  abiisse  cffnaeant. 
Ibo  6i  cooTeoiam  ai^rToni,  si  poterd,  meuin, 
Ut  lia^,  quae  bona  dant  df  mihi,  ex  m6  aciat. 


ACTUS  IV.    SCENA  I. 

MULIER.  PENICULUS. 

Mu.  EgoDe  hic  me  patiar  esse  in  matrimtfoio, 

Ubi  Ti'r  compilet  cUncuium,  qiiidqmd  domi  est, 

Atque  id  ad  amicam  ddfcrat?    Pe.  Quin  tti  taces? 

Manift^sto  faxo  iam  dpprimes:  sequere  \\Ac  modo. 

Pallam  id  phrygiooem  cum  corooa  hinc  ^brius  & 

Ferdbat,  hodie  tfbi  quam  subripuil  domo. 

Sed  eccim,  corouam,  quim  habuit!    Num  mdntiorl 

Hem,  hac  ibiit,  si  vis  p^rsequi  Testfgiis. 

Atque  ^depoi,  eccum,  dptume  revdrtitur; 

Sed  pillam  ooo  fert.    Mv.  Quid  ego  nunc  cum  illdc  agami  10 
Pk.  Iddm,  quod  semper:  miie  liabeas.    Uu.  Sic  c^UM.. 
Ps.  Hue  cdncedamus:  <Ex  insidiis  aucupa« 


ACTUS  IV. 

MKNyiECHMUS,  MUl 
Ua.  Vi  h6e  utimur  maxum<E  more 

Sa.  Ut  qmi  i.  Sic  veU.  —  Vulg.  Ut 
u  qui  f.,  all  Pall. 

M.  Veil.  Ut  Aaee,  quae  bono  dii 
mihi  danty  cx  me  iciat,  Valg.  daui  dii 
miki.   Boia.  dii  mihi  danunU 

Act,  IV.  Sc,  /.  Advenli  uxor  Me- 
iMchal  abrcptl,  irata  marlto,  cam  Pe- 
■kale  9  qol  ei  narravit  de  palla  Eroilo 
iaia.  iBveaiant  coranam  huml  laceniem. 
Bl  ocee  aecetfli  Menateamaa  a  foro. 
Brgo  roccdanC  paalam,  at  aadiani,  qaae 
an  aietaros. 

1*  CMC,  quod  deest  in  volg.  el  Pall., 
kakent  vett.  et  Lamb.,  qaod  qooaKkio 
pataarU  amiiti  ab  edilorlbaa,  noa  video, 
fvuai  aensaa  Decessarlo  reqolrat.  Bo- 
lldaa:  patiar  indu  matrimonio. 

8.  Mque  id  ad  am.  Sic  veil. ;  al  In 
valg.  Pall,  et  B.  deest  id. 

5.  Ai'nc  dedl  ex  vetl.,  In  valg.  enim 
ft  Pall,  deesl. 

7.  Vtu.  Sed  eceam,  quam  eoronam 
hmbuit.   Noatr.  valg.  et  Pall. 


SCENA  n. 

HER.  PENiCULUS. 
rodro 

9.  cecum  iptum.  Sic  velt.;  Valg. 
omitiil  tpium,  aii  el  PalL 

Act,  IV.  Sc.  II.  Caniicara,  aaqae 
ad  v.  40.  Menaeetamaa  a  foro  rcdii. 
Conqaeritar  de  cllentlbaa,  qui  aese  pa- 
tronum  detlnuerinl,  llten  eor.  agentem,  at 
ad  amicam  non  potuerit  Ire;  quam  Ideo 
Iratom  credit.  Sperat  tamen,  eam  mill- 
galum  Iri  palla  qaam  dederlt.  Dum  ao- 
tem  iDirolre  vuU  ad  eam,  revocator  ab 
oxore,  quae  el  pallam  abreplam  expro- 
brat,  instigata  a  Penicalo.  Ule  omni 
ralione  uxorem  mitigare  conatar.  Negat 
se  bodie  ad  Erotium  lotrasse.  Contendit 
Peoiealae.  Promltill  Menaecbmoa,  ae 
pallam  reddiiurom.  Idqae  hortatar  mailer, 
mlnaiarque,  ae  eum  allaa  In  domam  non 
esse  admlesaram.  Qad  dicio,  iniroil  v. 
106.  Penicaloa  deaperana  abll  ad  foram. 
Menaecbmaa  ad  fores  Erotll,  qoam  evocat. 

1.  sic  vulg.;  atqae  maxime  mora  I. 
e.  q.  maxime  stolto.  Cf.  MU.  2,  4,  17. 
et  9,  1,  78.   Pera.  I,  1 ,  50.   Al  veil. 


MBNABCHMBI. 


Mol^ttoqae  mAllaB: 

Alqae  uti  qnfqae  rant  6ptnBi,  nixiiai: 

H6rcB  habcDt  Mm: 

Cli^lto  tlbi  douiet  Tolint  cne  miltM;  5 
BoBfoe  an  mail  aiat,  id  haM  quaeritint: 

oMgia  quatfritor,  qoiai  cUcbUIib  fidea 
Qndiuaoiodi  clikcaL 

Si  <Bt  pauper  itqoe  hand  malda,  Deqnam  habtftur; 

SiD  diTca  maliat,  ia  client  fro^  hab^tor.  li 

Qoi  n4c  legea  Deqac  a^uooi  bonum  Aaqoam  coltot, 

SolUdloa  patrdooa  hab^t 

Datioi  deoegint,  qa^d  datiun  At;  lilii&ai 

Pi^i,  rapicea,  Tirf  fraodol^oti^ 

Qoi  ailt  focDore  aiit  pcriiiriia  iiabtfot  rem  [parlam ;]  IS 
Meiia  At  io  qoertflia. 
loria  nbi  diciti&r  diet, 
Simi&l  patrooia  dicitnr: 

Quippe  qui  pro  illia  ioqaintor,  omie  quae  fdeeriot. 

Aol  id  populam  aut  In  iore  apM  iudicte  rea  eat.  2# 

Sfcut  me  hodid  nimia  adllieit^m  clieoa 

Qofdam  habuft, 

N^ae,  quod  toIuI, 

Agere  quidquam  ifcltnm  eat:  ita  me  attiouit,  ita  me*  diftinnit 
Apnd  AeMiti  pro^iia  factia  pliirimiaqoe  p^aanmiaque,  25 
Dixit  caujpv^-Cdoditiooea  tdtuli  tortaa,  edofragoaaa; 
A^t  plua  ultirioi&s,  quam  opua  erat,  mAlto  eootrovdraiam 
Dfxeram,  uti  ap6oaio  fieret.  Quid  iliel  —  Quidi  Praed^  dedil; 
Vl6e  magis  mauuMato  uuquam  liomioem  uUAm  teueri  vidi  ego. 
6mnibu8  maiefictia  testea  trda  aderaut  aci!rrumi.  SO 


longe  secus,  sic :  At  hoc  vivitur  maxime 
more  morum  Molctto  omnium^  aique 
uti  q.  Quod  consirae:  At  hoc  more, 
onmiam  moram  maxime  molesio,  vivl- 
tor!  —  Sed  et  metram  soadet  ut  vnlga- 
tam  praeferamos,  el  hoc  quod  nulla  alia 
In  Plaato  scena  a  conL  M  ezordllor. 
Cetenim  Pall,  more  morum  ^  uti  veil. 

6.  frontne  on  maZt,  ac.  cllentea  ainf. 

7.  ret  m.  q,  Conatruclio :  magia  quae- 
rttur,  cuiuamodl  clueat  clieniium  rea, 
quam  (idea,  ret,  I.  e.  rea  familiaria. 
Poat  quam  el  veil,  et  vulg.  addont  elien- 
liiim,  quod  Bolbiua  omiait.  Cod.  Pal. 
cUentum, 

11.  Cooair.:  li,  qui  nec  legea  nec  ae- 
qaum  bonnmque  colunt,  pairoooa  habenl 
maxime  aolUcUoa.  Alierom  ne^iie  elide, 
quaai  ait  n\   Cf.  ad  Am.  I,  1,  5. 

13.  Datum  dcnegant^  quod  datum 
est.  Ad  prius  datum  aupple:  esse.  Ne- 
gant  datum  sibi  ease,  quod  lamen  vere 
datum  est,  aen  mutuo,  aeu  commodato, 
aaa  credilo. 


15.  pariam  legffar  apod  amaea.  Ve- 
romtamen  ad  meirum  abandat. 

16.  mens  eei  in  qu.  MhU  aliad  co- 
giianl,  quam  lilea. 

20.  npnd  iudicem.  Sic  velt.  —  Vulf. 
Pall,  el  B.  aut  ad  iud.  Inepte. 

26.  Vulg.  Dixit  cavram  ac  cUeai 
meaa.   At  velt.  Dixi  cau$am ,  «U  V.  C. 

28.  Vulg.  dixeram  confropcrttaai,  »(i 
epemio  fieret.  Bolb.  conlroveratoai  Dm- 
xeramy  ut  ne  epontio  fieret^  e.  coai. 
baud  improbabiii.  Conair.:  Aut  aiolit 
plua  ant  mnlto  minoa  qnam  apna  erai 
cauaam  dixeram,  ul  ap.  ieret,  b.  e.  a* 
eloa  bona  aub  baata  venlrent,  aa  beab 
cederel. 

29.  Tranapoaul  ego ,  quod  in  valg.  e( 
veti.  ante  Aoannem  legitar.  mmmuftgt* 
Lamb,  et  B.  —  Vulg.  et  veil,  awni- 
fettum,  —  Saedem  Aoatmeai  umqunu 

SO.  omnt^Mt  male/actit,  1.  e.  la  mh 
nibus  malefaetia,  quae  cUantl  mee  »^ 
Uclebantur,  irea  leaiea  ab  adveniri* 
ezbibebantnr,  Uqae  acenlAi. 


Actus  IV.    Scbha  II. 


405 


Di  illaoc  omnes  p^rdant  (ita  mi  hunc  hddie  corrupU  diem) 
Meqae  adeo,  qui  hodid  forum  unquam  oculis  iospexf  meia! 
Ditfm  corru(lift  dptumam: 
luasi  apparari  prindium; 

Amfca  exapectaft  m^,  scio.  85 
Ubi  prfmiim  licitiim  eat,  fllico 
Properdvi  abire  d<!  foro. 
Irita  eat,  credo,  ni&oc  mibi. 
Placibit  palla,  quim  dedi, 

Qnam  hddie  uxori  ^batuli  atque  40 
Hulc  detail  Erdtio. 

Pb.  Quid  afal  Ma.  Viro  me  maio  male  nuptam. 
Pe.  Satin'  ai&dia,  quae  iilic  loquitur?  Mu.  Satis. 
Me.  Si  sipiam,  hinc  iotro  abeam,  dbi  mihi 

Bene  ait.    Mu.  Maoe:  male  potfus  erit!  45 
Nae  niam  mecastor  fodneratod  ibstuiisti!    Sic  datur! 
Clanculum  istaec  td  flagitia  f&cere  cenaebis  potesse? 
Me.  Qufd  iiiuc  est,  uxdr,  negotil   Mu.  Mdo'  rogaa?    Me.  Vin* 

hiinc  rogemi 

Pe.  A6fer  hinc  palpitiones.  —  P^rge  tu.    Me.  Quid  td  mihi 
Tn'stia  eal    Mu.  Te  acfre  oportet.^  Pi£-  Sciiy   aed  diaaimuiit 

malus.  50 
Me.  quid  negoti  esti    Mu.  P&llam....    Ms.  Paiiam?    Mu.  Qui- 

dam  pallam  ....   Pe.  Quid  pareal 
Me.  Nfl  equidem  paved,  nisi  unum:  pdlla  pailorera  fnefitit. 
Pe.  At  tu  ne  clam  m6  comessis  prdndium!  ~-  Perge  it^Tirum! 
Me.  N6n  taces?   Pe.  Non  h^rcle  vero  tdcco.  —  Nutat,  nd  ioquar. 
Me.  N6n  hercle  ego  quidem  t&squam  quidquam  n^to  neque  nicto 

tibi.  55 
Mu.  Nae  ^go  mecastor  miilier  misers!    Me.  Qui  tu  misera  es,  mi 

dxpedi ! 

Pe.  Nihil  hoc  confid^ntius,  qui,  quad  videa,  ea  pdmegat! 
Me.  Pdr  lovem  deosqne  dmnes  adiuro,  ^xor,  (aatin*  hoc  ^st  tibil) 
Me  fati  non  nutcase.    Pe.  Credit  idm  tibi  de  lato;  iili&c  redi! 
Afar.  Qud  ego  redeami    Pe.  Equidem  id  phrygionem  c^nseo:  I, 

pallim  refer!  60 
Ifar.  Quae  iataec  palla  est?    Mu.  Ticeo  iam:  quando  hic  rem  non 

meminit  suam. 

89.  8l€  veil.  distlDguont.   Ai  Boihlos   apnd  mt  allqald  profteere  posne.  —  Perge 
mm  volff.  oplrmtfin  soqaenllbos  longlt.   fu,  sc.  mttlier. 

reteroiii  volg.  et  veiL  corrupi.    Both.      61.  Sic  volg.  —  Veil,  sic:  Me,  Quid 
wrrwpiit  at  v.  31.                               negotii  eat?    C/x.  paliam,    Mb.  pat- 
42.  Seqauntur  anapaesllcl  cum  cretlcis   lam,  quid?    Ux.  pallam.  quid  pave$? 
1  ine.    Hro  et  malo  quasi  monosyl-      53.  ubrf  comcMCf. 
iba,  aui  doabus  brevlbas  enoncianda.  .  .    ^  ^    v«m 

46.  Sic  datur.  sic  Heri  solel  aol  d-      fj^,  ^'^^  -  ,  «  ^ 

i':^\rcr::'^^^^^^  .-id  ..^  «emora. 

47.  iBtaec  te.     Sequor  Decurtaiom.  ^'  "««  versos  ilsdem  verbis  leglior 
ian  volg.  te  iitaec.  At  veil,  te  In  fine  ^^'^ 

rollocani.    Potet$e  auiem  dlsyllabum.  59.  iato  Botb.  —  Volg.  et  veil,  de 

49.  palpatianei^  noil  ezlstliBafe,  te  ittie. 


MBNABCHMBL 


Mm.  Nte  frft  temrte  deU^attt  mm  imdOmm  mmi  mmnwi  UU 
K^pMMBll  BUf  Mffe.   lapue  ate  wift.    A.  N«gis  asb- 
jr«.  Trittii  ate^dom^  Noo  ni  ittec  titit  placal.  AtNagisagli. 
Jb.  Ccrte  Cuuliiriiun  allqooi  frata  ca.    Pm.  Nrngim  ^h.  ft 
Jb.  Nte  BiU  et  MU  taltenl   IV.  Niae  ta  mo  augte  agb. 
Mb.  Nte  cdcpal  ddfqu  qaidqoaa.    Ar.  Hob,  tiraui  mmmm  nogfi 

Jb.  Ue,  M  «nr,  qiui  tibi  Mgre  est.  Pm.  Mint  blandilAr  tiU! 
Jb.  ¥*tim\  mi  hIU  Mi^stiu  ne  tisl  aia  te  appcUal   Jfv.  Ailfr 

A.  Sk  fatar!   Praperftto  abMote      comeMC  prftirfiBa,  M 
PM  aate  aedia  cte  cMrma  ai^  dcridcU  Arinal 
Mm.  cdcpal  cg»  piiadi  acqae  haate  bte  iotra  tetaU  ra'ak 

A.  Tia*  Mgaal    Mm.  Ncgo  kMe  Tcro.    ft.  Nihil  Imc  kaiaiBB 

aadMaa. 

NAi  cga  le  aiadb  hie  aate  aafia  ciai  caraaa  fliraa 
VMi  adataic,  qate  acgahaa,  mi  tee  aaaam  tfadpatt  « 
ft  aagabaa,  ai^  acTiaae:  pdragriaaai  aibaa  tee  te. 
Jb.  Qaia  at  dadoa  dfrerti  aha  te,  r€dee  anoc  deaite  demafli. 
Fm.  Ndvi  cge  te.   Nea  ailhi  acaachii  tee,  qal  te  akiacerrr: 
OaMria  henle  axdri  diu.  Jb.  Qaid  diiiatit  Pm.  Nteie. 
lAaH  ipaoa  rega.    Jb.  Qaid  hee  eat,  uxerl  qoUaaai  hie  oamTjt 

tiyi  W 
Qaid  y  eall  —  Quid  tacdil  qaia  dfcia,  quid  aitt    Mu.  Quad  U 


Mtf  legalft  Jb.  Pel  hiM  receai  te,  d  adaai.   Pm.  O  hearfate 

laalaai! 

Dl  diaaiaMiht!  Nda  petea  eeUic,  raa  aevit  prehe: 

OBiQia  hercle  ego  ^dicUTf.    lb.  Qai'd  id  eati    Mu.  Qoaado  nil 

pndet 

Neqoe  ris  taa  Toluntate  ipse  profiteri:  aadi  itqiie  ades!  85 
£t  quid  tristit  aim,  et  qaid  hie  aiihi  dixerit,  fax6  aciaa. 
Palla  mihi  eat  demd  tabrepta.   Mm.  Pilla  aabrepU  ^at  mibil 
Pb.  Videa',  oti  sceldstot  eaptati   Hok  turrepta  est,  nda  tibi: 
Kim  profecte  tibi  aarrepU  ai  teet,  salTa  niac  feret 
Jb.  Nil  mihi  tecum  est     Sdd  qaid  tu  aiti    Mv.  Palla,  ioqaim, 

periit  dooio.  91 
3b.  Quit  earn  turripoitl  Mu.  Pel  istuc  file  acit,  qui  illam  ibstuiit 

^  t\  poUmm  T€fer.    Sic  vwlg,  —  90.  VeU.  et  tbIc.    Emm  wptmM  rt^ff, 

Pall,  et  vett.  ef  patlam  reftr.  ju«ae  ragm  c«nifleBioa.    BoUl  Iptu 

6a.    Veti.   et  PareBs:    aail   aerMie.  era  roga. 

VbJ«.  et  Boib.  mmt  ferrt\  quam  prae-  ga.  Men'  rogat?    Sic  relt.  —  Vilf. 

cedat  aerpemai.    Aacilla  amem  poiesi  el  PaO.  Mm  rmgmt?    AM  a.  r.  aeira 

e.sse  BOO  serva.  ^          fcafceBl  v.  87.  faev  itcit 

63.  re$poniani,  obleqooDtBr  ilbi  aa-  juje  ceHecaYlt  AcMallM. 

dacloa.  ^ 

65.  one.    8l€  velL  e(  Beib.  el  Pa-  ,  ^  J""^' 

reos.  —  Volf.  C^femm.  AcWaUa*. 

69.  Sic  %-«|g.  et  PaU.  —  Veil.  iVoM  ^  Vala.  el  Both.  BBisae  tiai,  mi 

fe  appello.  PalL  At  VeU.  Ri  quid  um  Cr. 

77.  dudmm ,  L  e.  breri  ante,  medo,  87.  VbIs.  el  vetL  !•  faB  reraas:  cfl 

paallo  ante.  fi^i  /        atantaiihaa  aaa  cBBfeaU. 


Actus  IV.   Sgbna  HI. 


Mm.  Qa(t  hie  boiM  etil   Mu.  Menadchmus  quidam.    IUe.  tidepol 

factum  ndquiter! 

Qois  la  Memechnaati   Ma.  Tu  iatic,  inqaarn.   Mm.  ligooel  Mu. 

To!   Mm.  Quia  ArguM 
Mt.  Esooiet   Pm.  Ei  ego.   Atque  hnic  amicae  d^taliati  Erdtio. 
Mm.  igm'  dedil     Fm.    Tu,    tu  fatic,   inqnam!     Vfn  adferri 

Ddctuam,  05 
Qnd,  Ta,  To,  oaque  dicat  tibi?  Dam  nda  iam  defeaaf  aumoa. 
Mm.  Vir  loTem  deoaque  dmnia  adiuro,  dxor,  (aatin'  hoc  dst  tibi?) 
N6a  dediaae.    Pm.  Imo  hercie  Tero,  oda,  non  faiaum  dfcere. 
Mm.  S^d  ego  iliam  Don  cdndonavi,  a^d  aic  otendim  dedl. 
Mu.  l^quidem  ecaator  tuani  nec  chlamydeiD  d6  foraa,  nee  piliiom  IM 
Qoofquaoi  utendom.   M61iereni  aequom  eat  T^timentum  mAIIelire 
Mre  foraa,  jMm  Tirile.    Quia  refera  pallim  domuml 
Mm.  'Ago  faio  refer^tor.   Mu.  Ex  re  t6a,  ut  opioor,  f^eria: 
Nim  domum  onnquam  Introibia,  nfai  ferea  pallim  aimvl. 
£o  domom.     Pm.  Quid  mihi  ifntarnm  eat,  qui  tibi  baoe  operim 

dedil  106 
Mu.  6pera  reddetiir,  quaodo  quid  tibl  erit  aubreptim  domo. 
Pm.  fd  quidem  edepoi  n^oquam  erit:  nam  nihii  eat,  qnod  perdto, 

domi. 

Qudm  Tlrom,  qaum  ux6rem,  di  voa  p^rdant!  Properabo  Ad  fornm: 
Nam  6%  iiae  famiiid  me  plane  dxcidiaae  iot^llego. 
Mm.  Miie  mihi  uxor  aead  feciaae  cdnaet,  quom  excludit  foraa;  110 
Qudai  non  iiabeain,  quo  fntromittar,  diium  meiior^m  locum. 
Si  tibi  diapiiced,  patiundum;  at  placuero  huic  Erdtio, 
Qua^  me  non  exci&det  ab  ae,  a^d  apud  ae  occiud^t  domi. 
Ni&nc  ibo;  orabo,  tit  mihi  paliam  rdddat,  quam  dudi&m  dedi. 
Aliam  iili  redlmim  meliorem.    Heoa,  ^cquia  bic  eat  i^oitor?  115 
Aperite,  atque  Erdtium  aiiquia  ^Tocate  ante  6atium. 


ACTUS  IV.    SCENA  III. 

EROTiUM.  MBNAECHMUS. 

Em.  Quia  bic  me  quaeriti    Mm.  Sibi  inimicua  roigia,  quam  aetati 

tuae. 

Em.  Mi  Meneecbme,   cAr  ante  aedia  ddataa?    Sequere  intrd. 

Mm.  Mane. 

adn\  quid  eat,  quod  ego  Ai  te  Tcnio?    Eb.  Sdo:  ut  tibi  ex  roe 

ait  Toiup. 


07.  latm  vcrsoa  sopra  aafuH  vs.  6a 

105.  ilfc.  Ego  domum?  Sic  omnes 
Ubrt.  Boihlos  So  domum  ^  aiqve  Ha- 
nert  Iriauil.  Gr.  ttoitfti.  Arlsfopb.  Rab. 
125. 

106.  Cum  virum^  cum  uxorem.  Sic 
valg.  —  Laoib.  Cum  vtVo,  ctmi  lurvre., 
aU  eo<d.  —  Veil.  CoaiMMiia  cum  usore. 

100*  VaM.  Nmmqu9  ex  k.  Meatr.  eodd. 


114.  duduMf  BOdo,  paallo  ante. 

Act.  if.  So.  III.  Peih  Menaeeknios 
ab  Erotia,  ol  pallaai  tlbl  reddat,  aliaa 
metiorem  emianis.  Ula  alt  lam  dedlSM, 
Ml  ad  pbryglenem  deftml.  Negat  Me- 
naeebaioa.  Qoare  Hia  Irata  Inirolt,  tz- 
cludiiqae  earn,  nonqaam  IntromUsiira. 

1.  Vulg.  tirae.  Vtit.  ouao.  —  quam 
aetati  iuae  Lanblaus  all  Idem  east  qaad: 
qumm  Ubi. 


M8 


MBNABCHMBL 


Jb*  imo  edepol  pallam  ttlaoi,  ■mlNi  li,  qoun  tibi  AuMm  Mi, 
Mfhl  earn  redde:  ux6t  retcivil  rem  doraem,  ut  factniii  ett,-drdiM.  i 
igo  tibt  rediinioi  bit  taoto  pli&rla  pallan,  qnioi  volet. 
Em.  tflii  dedi  equidem  illam,  id  phrjgioDeiD  i&t  ferres,  paai6  priei, 
til  Iliad  apinther,  ti  ad  aurificem  fdrrea,  ut  fiarA  ootmb. 
Jf«.  Mfhl  Qt  to  dederia  pAIUoi  et  apintherl    Ntoqaaa  factaa 

i^periea. 

Nam        quidem  poatquam  fiiam  dadum  tibl  4edi  atqoe  abii  U 

foram,  li 
NAnc  redeo,  none  td  pottiila  video.   Km.  Video,  qnim  ma  agia: 
Quia  eommiai,  ut  md  defrudea,  id  earn  ran  affecUa  tIub. 
ifjr.  Ndqne  edepol  te  ddfrudandi  cailaa  poaeo.   Qnin  UbI 
Dfoo,  uiorem  rdaclviaae.   Em.  Ndc  te  ultro  oravl,  M  darea: 
TAte  ultro  ad  me  ddtuliati.   DddiaU  eam  doud  mihi$  U 
BAndem  nuoe  repdacia.   Patlar!  t/bl  babe!  auferl  Atere 
Vdl  tu,  Tel  tua  txorl  vel  etlam  In  ocuioa  compiogltei 
Tu  hAc  post  hunc  didm  pedem  lutr*  uAb  ferea,  ae  frdatra  aia, 
Quindo  tu  me  b^oe  mereutem  tibi  babea  deapiedtui. 
Nisi  ferea  argdntom,  fruatra  md  duetare  ndn  potea.  Si 
Ailam  poathac  iuTeoito,  quim  tu  habeaa  fniatrdtuL 
Mm.  Nfmia  iracunde  hdrcle.   Tandem  heda  tu,  tibi  died,  roaoe! 
Rddii   Bm.  EUam  adaUal   titiam  aodea  mda  revorU  grdiial 
Mm.  Abiit  Intro,  oceldait  aedeia.   Ndne  ego  aum  eiclualaauBBa: 
Ndque  domi,  neque  ipud  amicam  mfhi  ian  quidquara  enkUtur.  S 
(bo,  et  conauiam  hdnc  rem  amicoa,  quid  faeiundun  cdnaeanl 


ACTUS  V.   SCENA  L 

MRNARCHMUS  SOSICLES.  MULIER. 
May.  S.  Mmis  stiilte  dtidum  f^ci,  qiiom  marstlpium 


4.  dudumy  paullo  ante. 

ti.  quam  vo/et,  qaam  prlmum  voles. 
Non  enlm  est  accus.,  sed  conluncllo, 
queaisdmodum  e(  In  veil,  cam  accenttt 
legltur. 

9.  8lo  valg.  In  vett.  deest  til.  Ad 
dloilouem  of.  Most.  4,  4,  85.  Pers.  1, 
a,  52.  Poen.  1,  9,  106.  As.  6,  2,  34. 
Cure.  5,  2,  18.  Trin.  8,  3,  22.  —  Pro 
rqtcrici^  quod  haheni  veil,  et  valg., 
Uulli.  cum  Uruiero  et  Taobmanoo:  Ke» 
Ir^e  r«f,  quum  Mss.  habeani:  relecerii^ 
aut  rr/c^rrif.  Al.  rtrfixcrtt.  —  Helege 
rof  forei:  perpende  seriem  omnem  aolo- 
rum.  Verum  nulla  compare!  series.  Ergo 
Inepta  lecilo. 

11.  /Nunc  recfeo,  nunc  prlmam^  at 
supra  Coquus  II,  2,  14.  /Vmiio  obtonatm 
rci/tfo. 

12.  ^uio  commifi,  sc.  tlbl  psilam, 
creilldl. 

15.  IhdiBti  duabus  syllabls,  deUti. 


17.  in  oculoB  compingiU.  Sle  sv\g. 
Compinger€  est  Includere,  ot  im  earee- 
rem  V,  5,  89.,  m  ongmfiim  loans, 
Rud.  4,  4,  108.  Pro  in  oeulo$  legaa: 
in  loeulo$j  h.  e.  In  clslalam,  of  gem- 
nam  aut  nummos.  Cf.  Her.  ep.  -2,  1, 
175.  eri,  1,  56.  lav.  IS,  139.  Pfis. 
7,  2.  Nam  in  ocutit  cusiodirt  siaif 
quaesita  forei  sententla. 

20.  duetare^  soiare.  Cf.  Bacdu  4,  9, 
6.  As.  1,  3,  12.  13.  17.  37.  /mstrs 
esse  posslt:  sine  nnmmla,  sine  SMrceie, 
Ita  ni  ego  deciplar,  at  aeqq.  fif«ai  la 
habeai  frusiratui. 

22.  Nimi$  iraewMdel  Cf.  Ampl.  Si 
2,  22.  Bacch  4,  1,  22.  As.  2,  4,  64. 
Poen.  1,  2,  161.  Ill,  1,  88.  Trio.  4,  3, 
53.  Uolli.  iVimit  tracimife  kercU  Isa- 
dem!   Hevt  f  m  etc.  Nostr.  valg.  et  veil. 

23.  etiam  et  bto  eat:  perglsae  adsiaiet 
adhoc  revoneriaf 

jicT.  V.  Sc.  L    neail  COB  palls  et 


AcTOf  V.     SCBRA  I.  M9 

sM^niODi  cum  irgento  coocrc^didi. 

m^rsil  aliquo  t^se,  credo,  in  gioeum. 

7.  ProvltaiD,  qnam  mox  xir  meus  redeit  domiim. 

d  ^ccum  video.    Saiva  aiim:  palldm  refert.  5 

V.  Demfror,  ubi  duuc  imbulet  Mess^oio. 

7.  Adibo,  atque  homioera  accipiam,  qiiibna  dictia  ineret. 

m      pudet  prodi're  io  conspecttim  meiim, 

Bgiftium  hominia,  chid  iatoc  ornatii?    Me.  Quid  esti 

lae  r^a  agiftat  te,  mi&iferl    Mu.  Etiamne,  impudena,  10 

ittti're  unum  vcrbum  audea  aut  roecum  ioquil 

s.  Quid  tindem  admiai  in  te,      ioqui  non  aiideani? 

cr.  Rogia  mel  o  hominia  fmpudentem  audiciam! 

s.  Non      acia,  muiier,  U^cubam  quaproptdr  canem 

aii  dase  praedicdbaut?   Mu.  Noo  equid^m  scio.  15 

s.  Quia  id^m  faciebat  Hdcuba,  quod  tu  nunc  facia: 

nnia  mala  iogerdbat,  quemquem  adap^xerat: 

que  ddeo  iure  co^pta  appellari  eat  Cania. 

u.  Nod  faiaec  ego  flagitia  poaaum  pdrpeti: 

im  m^d  aetatem  Tfdnam  eaae  mivelim,  20 

lam  iata^  flagitia  Ida  pati,  quae  Id  facia. 

B,  Quid  id  id  me,  tu  te  uuptam  poaaia  pdrpeti, 

I  afa  abitura  a  tuo  xirol    Ad  moa  hfc  ita  eat, 

iregrioo  ut  adveoidnti  narrent  fabulas? 

u.  Quaa  fibuiaal    Nod,  inquam,  patiar  pradterliac,  25 
lio  Tfdua  vivam,  quAra  tuoa  roorea  pdrferam. 
B.  Med  quidem  hercle  caiiiaa  vidua  vivito 
:i  liaque  dum  reguum  dbtinebit  iupiter. 
u.  At  mibi  negabaa  dtkdum  aurripuiaae  te; 

jnc  eindem  ante  ocuios  dttinea!    Non  td  pudet?  30 
B.  Hei  h^rcie,  mulier,  multum  et  audax  <!t  roaia  ea. 
jn'  tibi  banc  aurreptam  di'cere  audea,  quim  milii 
;dit  iiia  muiier,  tkt  coocinnandim  darem? 
[^.•Nae  iat^c  mecaator  iim  patrem  arceaaim  meum, 
que  ei  narrabo  tiia  flagitia,  qua^  facia.  35 
0<!cio,  quaere  mdum  patrem,  tecum  aimul 
;  v^niat  ad  me:  ita  rem  eaae  dicito. 
u  ego  Aperiam  iataec  t^a  flagitia!    Mb,  Sdnan'  ea? 
lae  m<^a  flagitia?   Mu.  Qudm  pailam  atque  aurum  meum 


iolbere  Menaecbmas  Sosicles,  qoae- 

M  HessenloDem ,  qol  liaheat  marsa- 

im.  BfuUer,  rata  saDin  ease  Menaech- 

im,  com  eo  ezposiulat  do  palla.  Ille 

lat  ae  abstollase.    Denique  uxor  pa- 

an  in  aoxUlam  advocarl  iobet. 

1.  Dudum  el  blc  I.  e.  q.  pavUo  ante, 

idlderal  auiem  BfeaaenloDi  marauplum 

pra  Act.  If.  Sc.  3.  v.  40. 

S.  Sic  tmmergere  te  cofici'oiit  3,  1,  3. 

I.  Proviaam^  I.  e.  vldeam.  Cf.  Sticb. 
1,  2.    Tor.  Andr.  5,  5,  1. 

12.  in  i€.  Sic  veil,  el  Lamb.  —  Volg. 

II.  ft  Both.  ti|  me. 


20.  aetatem  I.  e.  q.  vitam.  Sic  valg. 
el  Pall.  At  veit.  aetatem  meam,  Fidua 
eat  mariiata,  quae  carui  viro  abaenie. 
cr.  I,  2,  4.  Sticb.  1,  I,  2.  I,  2,  62. 
MU.  4,  1,  18.  V,  16.  Ciat.  1,  1,  4&. 
Core.  1,  1,  3r.    cr.  el  vs.  26.  27. 

23.  Sic  Botb.  ^  Valg.  el  veil.  An  mos 
est  ita  hie, 

27.  Valg.  vivito,  vetl.  vietita, 

30.  attine$,   Cf.  Capi.  2,  2,  16. 

8i.  Vetl.  Hei.   Vulg.  Heu,  al  Pareua. 

37.  Ip  vetu  mihi  addiium  ante  ette. 
Deeal  la  PalL  ei  valg.  nee  eUdendem  rent. 


4M 


MBNABCHMBL 


DmA  nippilat  «i»ri  taae,  A  imm  m 

DcgMs  ■oiicie!  Mtia*  kMc  mte  ilbidtrl 

Jb.  Q«MM  liMe,  Mlicr,  tf  Mb,  Mwtim,  UbM, 

Toim       pMria  p^rpeli  prtalfailiw, 

QaoB  lite  ImiaaB  cne  m  irMlnra,  atefe: 

lAe  tfaiita  «M  am  PirtUMe.  « 
Jb.  Si  bm!  brides,  it  psi  Ulua  ate  pstet, 
Fftlr«B  iMra,  fai  bac  MveiilL   Quia  r^pidhl 
Naritlia'  la  UlMit  Mm.  KM  €um  Gbkhi  tiMl: 
EoUm  die  vidi  fliiun,  qM  te,  Mie  IrfM  dicii. 
Ua.  KtgkB  MviM  adi  MgM  palrdn  Mial  SI 
Jb.  Men  lidrcie  dicn,  ■£  aTM  via  addiecra. 
Jb.  Bcister  pariter  lidc,  atqae  aiiaa  rdi  aalca. 


ACTUS  y.   SCENA  IL 

SSySX.   MVLIESL   MBNJBCUMU8  aOSiCLSS. 

8m.  Ut  adtea  nea  At,  atqae  at  kafe  aaua  filcte  eat, 

draddai  proferia,  pragredf  properdba; 

Bed  id  qoam  aiilif  bdle  aft,  hand  anai  Mlaaa:' 

Naai  pdraicltdt  deterft;  coatitda  aaa 

Scadctate,  oaiatam  gerd  carpna,  rfrea 

Rellqaere.   Ut  adtea  maid  aierx  eat  drga! 

Naai  rds  plarimds  pettaaida,  qeom  advealt,  fert; 

Qaaa  si  aatoaieai  dmaii,  nimte  iaagua  adma  eat. 

Bed  iiadc  ret  mllii  in  pectare  dt  eorde  edrae  eat, 

Qaidoam  bdc  tit  aegdti,  quad  filia  sie 

Repdnte  expelft  me,  at  id  teae  frem, 

Nec,  qufd  tit,  mihf 

Ftci'ft  certii&t,  quid  Telit,  quid  me  arcdtttt. 


li 


42.  quod  hibam^  se.  mHicanicaliM, 
f«ed  pailentem  redd«t  petalaailae. 

44.  iuU  horn,  ette  me.  81c  veil.  eC 
Lamb.  —  Vttlg.  in  h.  me  arb.^  at  el 
Boihlaa.  Foriaaae  melius:  tute  eise  ho- 
minem  me  arh. 

45.  Volg.  et  veil.  Ego  U.  —  Cum 
Parthaone,  Aetollae  rege,  Delanlrae  avo. 
Seaaas:  ego  le  aeqae  Ignore  at««e  Par- 
Itaooem.  Cf.  48.  Simitu  v.  Amph.  2, 
1,  87.  Pa.  4,  2,  55.  Moat.  3,  2,  37. 
Trio.  4,  1,  22.  Silch.  2,  I,  94,  II,  3^ 
at.  V,  5,  2.  Mere.  1,  2,  8.  V,  2,  6. 
apid.  3,  2,  37. 

48.  cum  CaUha  $imul^  k.  e.  lam 
bene,  quam  Calcham. 

49f  eodem  die,  b.  a.  nuoqaam  vidi. 

j4ct,  y.  So.  //.  Adveiiit  pater  mo- 
llerls,  qui  quam  litem  eomponere  froatra 
teotarif,  Menaecbmmn  inaanire  raiaa,  aer- 
voa  advocjrt,  ni  vineiant.  Al^le,  in 
Irtm  actta,  |«lmt«i  iaaUaK»  tbitit,  iait 


teaei 


aaal  Dlaatar,  tcBifM  atfagil. 
mateai  aMdkaa  arceasllam  aMi. 

I.  tt<  Atftc,  ae.  iUae  aMte.  ale  vetf. 
—  Vaig.  Pan.  et  Batk.  tri  hoe. 
Preperaba,  qaaalaai  aeUa  m 
on  qaascoai  apva  eai  iliaa  aaaae.  8e4 
vaa.  1—9  aobleatae  idel. 

3.  Volg.  et  veil.  Sod  id  fmmm  faeSc 
ail  miki, 

6.  Veil.  Hi  aetaa  mala  aaf ,  aMTjr  t»i 
ergo.  Valg.  ui  attae  mala^  mors  mola 
cat  tergo.  Lamb,  ui  aoiao^  mmla  mtrs 
e$i  ergo.    3faa.  mala  mors  ergott 

7.  Veil,  at  valg.  afferU  At  V.  C.  ak 
loltio  babaerai  fori. 

8.  Kaedeai:  aarwoaie.  AtPalL  ainaofi 

9.  Sic  vem  et  Ballu  caai  V.  C  - 
Valg.  dmra  cat,  caai  Decart. 

II.  81c  valg.  —  Vait.  aspeltl  aMaif 
tese,  aie  ui  irem. 

12.  Talg.  et  veil.  2Vaa  ^md  id  til, 
miki  eenimtfaeU. 


Agtvs  V.   Sgbha  II. 


411 


Ven&m  propemodum  iam  8ci6,  quid  sit  r^ii: 

Cred6  cum  vird  litigitim  Datum  ease  iliquod.  15 

Ita  latae  aoldnt,  quae  virds  subaerTfre 

Sibi  poatulint,  dote  frdtae,  ferdcea. 

Kt  Hli  quoque  liaAd  abatiuc^t  aaepe  c6lpa; 

Verum  ^at  modua  taroffn,  quoad  pati  uxorem  opdrtet; 

Nec  p61  fllia  liinquara  patrem  iccerail  id  ae,  20 

Nial  ai&t  quid  commi'sai,  aut  itirgii  eat  causa. 

Sed  id  quidquid  ^st,  iam  sciam.    Atque  eccam  edmpse 

Ante  addla  et  dlua  vihjm  tristem  rideo. 

Id  €8t,  quod  auspicabar. 

Appellabo  haoc.    Mu.  tbo  adforaum.    Sdlvc  roultum,  mi  pater.  25 

Sb.  SiUa  aia.    Salvdu*  adveDio?  siiven'  accersf  iubes? 

Quid  tu  tristis  dsl  quid  ille  autem  dba  te  iratua  d^stitit? 

N^cio  quid  Toa  Telitati  dstia  inter  Tda  duo. 

L6quere,  uter  merufstis  culpam,  paucis;  non  longtfa  logos. 

Jfcr.  Nusquam  equidem  quidquim  deiiqui  (hoc  pn'mum  te  abaolvtf, 

pater);  30 
Vdrum  Tivere  hie  non  possum,  ndque  durare  ulid  modo: 
Prom  tu  me  hinc  abducaa.    Ss.  Quid  iatuc  at&tem  eat?    Mu.  Lu- 

dibrid,  pater, 

Ittbeor.  Sb.  Unde?  Mu.  Ab  iiio,  quoi  me  mdndaTlatl,  m<Eo  ¥iro. 
Sb.  Ificce  autem  iltigium!  Quotieoa  ddixi  tandem  tibi, 
tft  caTerea,  nedter  ad  me  irdtia  cum  querimdnial  85 
Mu.  Qui  ego  iatuc,  mi  pdter,  cavere  pdssum?  Sb.  Men'  iotdrrogaal 
Mu.  Mfsi  nevia.  Sb.  Quotif!u8  monatravi  tibi,  rlro  ut  more'mgeraa: 
Quid  iile  faciat,  b6  id  observes,  qud  eat,  quid  reriim  gerat? 
Ma.  At  enim  ille  hinc  amit  meretricem  ex  prdxumo        Sb.  Sand 

aapit; 

Atque  ob  istanc  inddatriam  etiam  fdxo  amabit  dmplius.  40 
Mu.  Atque  ibi  potat.    Sb.  Tud  quidem  ille  caiiaa  potabit  minus, 
Si've  illic,  sive  aliM  lubebit?   Quae  hade,  malum,  Impuddntia  eat? 
tfna  opera  prohibdre,  ad  coenam  nd  promittat,  pdstulea, 
Ndve  qnemquam  accipiat  aiienum  dpud  te.    Servirdn'  tibi 
Pdatulas  Tirds?    Dare  una  dpera  pensum  pdstuies,  45 
Inter  anciUds  sedere  lubeas,  lanam  cdrere. 
Mo*  Ndn  equld^m  mihi  te  ddfocatum,  pdter,  adduxi,  add  viro. 

13.  8le  wig.  Vett.  quidve  acetr-  87.  Sic  Boih.  —  Vulg.  et  veU.  Nisi 
9mt^  all  semper.    Sed  forlasee  ves.  12  non  vi$. 

•t  13  a^orli  soal  iadicandl.  40.  In  veti.  omUUtor  Atque.  Sensos: 

14.  valg.  et  veil,  quid  aiet  ret.  Aique  quonUm  tu  eum  ulc  observaa, 
19.  Tula,  quoad ^  veti.  9110  id.  fecero  equidem,  ui  eiiam  magia  amet. 
90.  veiu  acccruty  volg.  arceait  Cf.  I,  2,  14. 

21.  Sic  vulg.  —  Veil,  omiuunt  quid.  49.  UUc  raonosyUAbum,  all  ceaUes. 
OaiBlac  abuDdare  videlur  v.  eauBa.  vide  lodicem.  Boihius  tamen:  Si  iUic. 

22.  Valg.  el  vett.  Sed  quidquid  id  eH.  ^  ^  ^^^^  , 

23.  Vulg.  ft  vett.  iriatem  virum.  e.  cedem  tare. 

26.  Me  valg.  At  veil,  sic:  Saloa  «is,  45.  laumm  earen.  Sic  Varro  banc 
talvaene?  advenio,  $U  cur  accerai  locum  profert  de  L.  L.  libra  VI.  Codlcea 
iub99?   Alqae  aalvaene  PaU.  jamen  Palatini  car|»ere,  ml  et  vett.  Al. 

27.  Kadem  recarrunt  v.  59.  capera.  Kat  aattm  carera  a  Of.  xc/^ty, 


411 


MBNABGHMBL 


H(oc  tUs,  illinc  caAiam  didf.    8m.  Si  flle  qaid  deiifMril, 
Muito  Unto  ilium  iccarabo,  qoioi  te  aemafi,  iapHoi. 
Quindo  te  auratan  6i  Testitain  Mae  habct;  uelllia,  pcMi  M 
Reete  praehibet:  mtfliua  taDam  ctt,  Bdlier,  wtmUm  atoere. 
Ma.  At  ille  auppiiit  mihi  aornoi  eC  pillaa  n  arcii  daw; 
Md  deapoliat,  aca  dmameBta  dam  dd  neretricca  MgetiL 
8b.  Hdle  facit,  at  latdc  fadt;  d  ada  fadt,  ta  mUm  fiMcIa, 
Quae  fnaoateai  iaainraidi.    Mo.  Qaia  etbai  adac  kabd  paUia^ 

fit  apinther,  qood  ad  hdoc  detoierat:  ainc,  qoia  readff,  refert 
Sm.  Um  ego  ei  boe,  ut  fictam  eat,  adbo:  ibo  ad  hoataaai  atqae 

dlloqoar. 

Dk  ml  iatue,  Meaadchme,  qood  too  dinerfatia:  dt  aeiaa. 

Quid  to  triatfa  dal  qoid  Ilia  aatem  frata  aba  te  dMititI 

Mb.  Qufaqnia  ea,   quidqald  tibi  aoaiea  dot,   aeaez:  avanta 

iovem  €• 
Dedaqae  do  teatia .  • .  •    8m.  Qua  de  re  aat  qvMaa  rd  rana 

dmaiamt 

Mm.       Deque  Isti  mile  frelaae  artlieri,  qoae  bm  drgnit 
Hiac  domo  ab  ae  adrripaiaae,  atqae  dbatallaae  ddlerat. 
Si  ego  Intra  aedeia  bdiua  uoqaam,  obi  bdbitit,  penetravf  pcden: 
6amlam  bomiaom  exdpto  ut  Ham  Biiaeroram  mladrrnmna.  65 
Sm.  Sioan'  ea,  qol  latde  exoptea,  ait  aegea  te  uaqoim  pedem 
fa  eaa  aedia  fatuliaae,  nbi  bdbitaa,  laaaataaaiel 
Mm.  TdB%  aeaex,  ala  habiUre  mdd  la  llUace  addlbnat 
Sm.  Ti  aegaal    Ma.  Nego  hdrde  Tero.    Ma.  Nfmio  hoe  ladlcr^ 

aegaa, 

NIal  quo  aocte  hac  dmIgraatL   8m.  Cdneede  hae,  ala,  flila.  —  It 

Quid  tu  ais?  num  bioc  emigraatH    Mb.  Quem  I'n  iocura,  aut  ob 

rem,  dbaecrol 

Sb.  N6n  edepoi  acio.    Ma.  Lddit  te  hie  profecto.    Sb.  Non  tu 

teneal  — 

lam  rero,  Mena^cbme,  aatia  iocitut  ea:  nanc  bine  rem  age. 
Mb.  Quaeso,  quid  mihi  t^cum  eati    Unde  aut  quia  tu  homo  est 

[Quid  f^i  ego] 


Alqae  sic  vulg.  el  B.  Celenim  Jvirl  Pareoa:  ne^iie  ^od*m€  argmU.  Vena 

Xfyofifvov.  alierum  ne^iie  anbest  venal  61. 

A2.  pallat.  Sic  Mss.  —  Volg.  ei  vett.  6^.  exoptet,  at  fas  mlserrimmi. 

poUam.  es.  Post  med  leglior  in  veil.  air. 

53.  Vulg.  clam  me  ad  m.    Vett.  torn  hie  et  vldetur  qoodjunaiodo  reqalii 

ad  tn.  oil  V.  C.  versam. 

59.  Vulg.  quid  illam  auiem  iratam  69.  El  volg.  et  veil,  nimio  hmee  tai- 

ab»  te  dcnlituis^  fiolam  relinquis,  de-  pudenier  negcu.     Belli.   ISimium  hoe 

serls.    Sed  conf.  vs.  27.    Quamobrem  /vrficre  negat,  ex  Pareo,  qala  Pal.  bi- 

emendavl.  beat:  Immo  kec  eludere  neget. 

61.  Vulg.  et  vett.  Deo$que  dciettor.  70.  tit  Inserolt  Both.  Naan  valg.  Ci«- 

Pal.  Deos  quedetesles.   unde  Gnii.  et  cede  haCj  filia.    Veil.  Amc.    His  aaiea 

Pareus:  Dcoaquc  do  te$te§^  qood  D.  —  verbis  earn  remove!  a  Heaaechse,  If 80 

Vulg.  quoius  rei.    Veil,  cui  rei.    Ad  cam  eo  iocalams. 

cuius  rei  suppl.  leslet.  72.  Vttlg.  el  veil.  Profecto  ImiU  te 

68.  Veil,  neque  quae  me  arguit.   Et  kit. 


Actus  V.   Sgbha  11. 


418 


'ibi  aiit  adeo  fa ti,  quae  moldata  eat  mihi  quoqu6  raodo?  75 

lu.  Video'  ttt  illi  ocultfa  Tirere*?    Ut  vfridia  exoritur  coloa 

X  temporibaa  atque  fronte!  tit  tfciili  aciDtillaiit,  vide! 

!b.  Hei  mibi,  inaanire  me  aiunt,  altro  qiiom  ipai  ina^nhint! 

fu.  l)t  paodiculaoa  tfacitatur!    Quid  dudc  faciam,  mi'  pater? 

B.  Cdocede  hue,  mea  odta,  ab  iatoc,  quam  potest,  loDg^i'asume!  80 

k.  Quid  mihi  melius,  qudm,  quaodo  illi  me  iosaoire  prac^dicaut, 

go  mcd  adsimulem  insqnire,  ut  lUos  a  roe  abstdrream? 

Foe,  E?ie,  Brdmie!  quo  me  in  siham  Teoatdm  vocas? 

lidio;  aed  ndn  abire  pdaaum  ab  his  regidoibus: 

a  ilia  me  ab  laeT^  rabioaa  f^mioa  asservAt  canis;  85 

5at  autem  illic  hi'rcua  alius,  qui  aaepe  aetate  in  sua 

drdidit  civem  innoceotem  filso  testimduio. 

B.  Vad  capiti  tuo!    Mb.  £cce,  Apollo  mi  dx  oraculo  imperat, 

t  ego  illi  oculds  exuram  Umpadibua  arddutibua! 

lu.  Pdrii,  mi  patdr,  mioatur  mihi  oculoa  exurere!  90 

E.  Filia,  heus!    Mu.  Quid  dst?  quid  agimua?    Sb.  Quid,  ai  ego 

hue  aervds  citol 
o,  adducam,  qui  huoc  hinc  tollant,  dt  domi  deviDciaot, 
riusquam  turbariira  quid  faciat  implius.    Mb.  Enimverd,  nisi 
CGupo  aliquod  mihi  consilium:  hi  domum  me  ad  ae  aiifereot.  — 
Ignis  me  vetds  in  huius  dre  quidquam  pdrcere,  05 
[  iam  ex  meia  oculis  abscedat  in  raalam  magndm  crucem? 
iciam,  quod  iubds,  Apollo!    Sb.  Fuge  domum,  quanttim  potest: 
3  hie  te  obtundat!  Mu.  Fugio.  Amabo,  isserva  istunc,  mi  pater: 
S  quo  hinc  abeat!    Sumne  ego  mulicr  mi'sera,  quae  illaec  audio? 
b,  Haiid  male  illaoc  i  me  amovi;  niinc  hunc  impurissumum,  100 
irbatum,  tremuliim  Tithonum,  Cygno  qui  cluc^t  patre, 
I  mihi  imperds,  ut  ego  huius  membra  atque  ossa^  atque  drtua 
irominuam  illo  scipione,  quem  ipse  habet?    Sb.  Dabitur  malum, 
£  quidem  si  attigeris,  aut  si  prdpius  ad  me  accdsseris! 
b.  F&ciam,  quod  iubds:  aecurim  c^piam  ancipitem,  atque  hunc 

senem  105 

r4.  In  Une  qaae  Inclosimos,  deaunt  in  86.  Both,  hircui  ^Iitit. 

ris,  supplela  «  Camerarlo.  93.  Enimoero  nisi  el  seqq.  sic  legun- 

75.  Vulg.  quae  mihi  molesta^at.  lor  In  vulg.  a  qua  malluni  recedani  veil. 

T6.  viridit.   Sic  vulg.  el  veil.  —  Bo-  ampliut  tnim  haerco.  ni  Occupo  etc. 

is:  luridut,  quod -male  con  venll  metro,  auferent  pugnii  caeium.     Mu.  Nota$ 

erom  v.  virere  de  colore,   non  de  in  huiut  ore  quidquam  pater?  iVam 

niUlando  esae  acciplendum,  aperium  iam  hii  ocitlia  obscedat  in  malum  ma- 

JnieUlgenda  est   coioria  muiailo,  gnam  crucem. 

le  el  per  ae  eat  In  vulia  furentium,  95.  ore,  I.  e.  capiie.   Cf.  Indlc. 

magia  etiam  In  phantaaia  eorum,  qui  98.  Veil,  ohterva. 

tpieinnl.  99.  Hoc  dicio  verau  muller  ablt.  fglior 

r8.  Quae  aeqouiitnr,  ale  ordlnavit  Acl-  propria  nova  acena  fuerli  ordlenda. 

laa.  Nam  in  vulg.  el  velt.  veraua  hie  100.  Verba  a  me  non  leguntur  In  vulg. 

(t  Infra  legltur  poat  v.  90  proque  eo  neque  velt.,  habet  Boihlua  ante  amovi. 

V.  81  el  82.  Inaeqq.  veil.  Aunc  ego  tmp.  vulg.  Aunctm^. 

10.  Volg.  cum  V.  C.  quam  potett.  101.  Vulg.  et  veil.  Titanum.  7i- 

It.  cum  Decurl.  q.  potct.  thonum  Boibiua  ex  Meuraio.  —  qui  cluet 

n.  Vulg.  e|  velt.  melius  est.  B.  ex  Maa.  —  Vulg.  prognatum.  lllud 

i3.  Sic  vulg.  —  Veil.  EvoCj  atque  ei  Priacianua  lib.  VI.  pag.  688. 

I  Bromie.  102.  artua  pro  arlus,  cf.  Nonlum. 


414  MBHABCHMBL 

tmlmw  lUai  prttoraii—  est,  ilfM  irrTmiiM  mSUi 
tUme  eg*  UImi  mIm,  «I  aiatlv,  mi  fridl  Mkebdl  aiU. 
Mm.  MAlCs  aiU  iapehb,  AH^^l  HiM  efm  inctft  t«bci 
Gipere  m  MmIUs,  ferocct,  itqoe  ia  cwm  iaic^ifcic,  IM 
tit  cg»  hmme  proteria  leoMoi  vAmlMi,  •lortca,  eMitaln. 
Urn  iiMil  la  atrrioi;  im  Im  t^aea;  iaai  ttiaMilaai  fa  anaa  cH! 
Agile,  eial!  fuiKte  aoaltat  iagahnua  ippirciat 
•    Oirta  celeri!  fXclte  laleza  tfl  peAna  pcraidtati 

Sm.  UaOm*  cqaffloaclfi  adaarel    Mm.  itcee,  ApoUa,  Ummm  Itt 

Mi  tabea  facere  iapcftaai  ia  eaa,  «al  hfe  atot,  atqaa  accUm.  - 

M  qab  hie  eit,  qal      capUto  Uac  da  cam  JMplll 

iBperiaai  taim  deaatal  itqae  dktaai  ApMlfab. 

Sm.  Hea  arfrbaai  herde  acraa  ae  Mnua!   Dl,  faaMm  lldeai. 

Yd  Ue,  qal  ianalt,  qaiai  Talall  paaM  priasl*  121 

■I  d^repeate  Ualat  aiarirai  faddll! 

Ika  dlqae  arcciwm  aiMlcaai  laai,  qaaatdn  palctt 

Me,  lamae  Ml  ablcraat,  qaadta,  ex  caaspccti  meo, 

Qal       tI  cagaat,  At  Talldat  latiataial 

Qaid  c^to  abire  ad  aiTcm,  dan  salfd  Ucetl  IS 
Voiqae  dmaei  quaeta,  si  teaez  Ter^aeiit, 
Ne  me  iadicetit ,  qad  plaica  hlac  aaMgerin. 


ACTUS  V.   SCENA  UL 

8ENKX. 

[LamU  ledeado,  deoll  ipectiadd  doleat, 
Man^ndo  medicum,  dum  le  ei  opere  r^dpiat 
Odi68a8  tandem  Tfx  ab  aegrotfi  Tenit; 
Ait  86  dbli^aaae  criis  fractum  AeacuUpio, 
Ap611ini  autem  brdchium.    Nunc  c6gito, 
Utriini  me  dicam  modicum  ducere,  in  fabrtim. 
Atqiie  (!ccum  incedit,  mcSvet  formidntim  gradum!] 


i 

5 


106.  Valg.  e(  veil.  ExouahOy  dein 
dedolabo  attulalim  vUcera.  Al.  Exoa- 
•em,  niii  dedolabo,  Aldas:  Ejosaem 
reddam^  dedolabo.  Cod.  osse  fini  de^ 
dolaho,  Hinc  Gronovius:  Ossum  fini 
ded,  qood  Botblus.  PosbH  aeque:  Ex- 
ottem  tine  dcd,  —  De  v.  exotsare  cf. 
Aul.  2,  9,  3.    Ampb.  I,  1,  165. 

108.  Ad  taaec  verba  aenex  paullum 
recedlt  a  Menaectamo. 

111.  vetulum.  Sic  Bolh.  ex  Gull.  — 
Volg.  ei  veil.  Gelulum, 

112.  sic  vulg.  pro  in  curru  dgxttixcSs^ 
vet  at  adatiti  diciam  alt  pro  adscendi, 
Veit.  adicendo. 

1 13.  De  hia  cf.  Eurlp.  Here.  fur.  949. 
aqq. 


114.  Volg.  inflexa.  Veft.  inftn. 
Lamb,  tn  lltxu, 

116.  9t(i'  hie  etai.  Sic  Bolh.  —  Valf- 
et  vett.  qui  eiai. 

117.  Ad  baec  procldlf  baaaai  Ve- 
naeehmna,  oi  Airloal  aolenl,  qaaal  a 
daenone  qaodam  corra  deiractua. 

119.  Valg.  el  veil.  lieu  kerele  mer- 
bum* 

Act,  V.  Sc.  III.  Ablerat  aapra  se- 
nex,  atqoe  aceaae  aeqoeatis  t.  4.  dMw 
addueere  medicum.  Iiaqve  paief,  loepiM 
boa  aeplem  veraaa  porliiepte  laserits 
ease  a  aerlorlboa.  Alqoe  hoe  taaiea 
modum  anlnadvortU  Inlerpretaai; 
enlm  omnlom  do  ludicantfa  ro  actaica  !■ 
comoedlla  Plaailnla  cocUa\ii;  qta 


Actus  V.   Sgbha  V. 


41ft 


ACTUS  V.   SCENA  IV. 

MEDICUS.  SENEX. 
laid  esse  fill  morbi  dfxeras?  oarrd,  senex. 
Tuatus  aiit  cerritusl   Fie  sciam. 
\m  Teternus,       aqua  iuterciia  tenet? 
In  ^  te  causa  dt&co,  ut  id  dic^g  mihi, 
[iluni  at  aanum  facias.    Mbp.  Perraciie  id  quidem  est.  5 
futurum,  m^a  ego  id  promittd  fide. 
\gni  cum  cura  eg;o  fiium  curari  Toio. 
)uin  st&spirabit  pliis  sexcentos  in  dies; 
iilum  cura  milgna  curab6  tibi. 

dccum  ipaum  hominem!    ObaerTemus,  qudm  rem  agat.  10 


ACTUS  V.   SCENA  V. 

MEPfAECnfdVS.    SENEX.  MEDICUS. 
Odepoi  nae  hie  dids  perTorsus  dtque  adTorsus  mi  6btigit. 
le  clam  ratals  sum  facere,  ea  6mnia  feci't  paiam  ^ 
lis,  qui  md  complent  fldgitii  et  formfdinis, 
Jiixea,  at&o  qui  reg;i  tin  turn  concivit  maii. 
3^0  hominem,  sf  quidem  Tiro,  rfta  dcTolvdm  sua.  5 
0  atultus  ailm,  qui  illius  ^aae  dico,  qua^  mea  est: 
bo  et  sumtu  ^ducatust.   Anima  priTab6  Tirum. 
ne  autem  haec  m^retrix  fecit,  tit  mos  est  meretrfcius: 
igo  pallam,  tki  referatur  rtirsum  ad  uxor^m  meam, 
3  ait  dedfsse.   Heu,  edepoi  nat!  ego  homo  Tiv6  miser!  10 
din',  quae  ioquitt&rl   Mbp.  Se  miserum  prai^dicat.  Sb.  Ad- 

eds  Telim. 

Silvos  sis,  Mena^chme.   Quaeso,  cur  apertas  brdchiumi 

scis,  quantum  fsti  morbo  nt&nc  tuo  faciis  maii. 
Quin  tu  tc  susp^ndisl    Sb.  Ecquid  sdntisi    Mbp.  Qutdni 

s^ntiaml 

me  opo9,  ne  paleM  pro  Irilico  meUos  eon  curel.  Itaqoe  seaex  able 
ir.  servos  sccersUum,  medicos  demom,  ui 

V.  Sc.  IF.  Adveali  senez,  do-  coriilonem  neeessarlas  spparet. 

dlcom.  Is  totem  Ulom  denoo  ^•MX  Mensechnos,  donee  Inlromliisior 
morbo  Menaeetaml.  poeUim,  qood  saliem  sob  nociem  ftn 

0  '''T'mut'mxes,  meos  consUlsrios, 

LIuia  essct.    Lamb,  omisso  iili.   ^.  rri«.— #-t.  a....^  — — • 

Repeledum  mlhl:  qold  morbl  dl-  AgsmemnoaL  -  rtgu 

L  mJnJ^^^i^^nT^  Plernmqoe  enim  parsslii  patroaos  soos 

,  sc.  Menaechmo,  esse?  appeUabani.    Cf.  Aaln.  V,  %  69. 

Ig.  Quin  9U9ptraho  plut  tes-  cf.  lad.  s.  v.  rejr,  paratiH  patrimu9. 

n^dit.    Veiu  Qiim  •utpitaho  e.  ouae  mea  c#t,  se.  vlia  elos.  Sic 

eeiito«  m  dtu.    Parous:  Qiim  yeu.  —  Vulg.  quae  mea  nt. 

1  plu$  seseenta  m  dic$.  Do-  g.  Cendigne,  h.  e.  pariter  atqne  Ule. 
I  eeteniia.  cf.  Aul.  3,  4,  6.   Baccb.  3,  8,  8. 

veil.  —  Volg.  ilium  cum  euta.      19.  Cur  aperta»  braehium?  ear  lam 

y.   Sc.  V.    Male  soe  sdvealt  erebro  braehlom  loom  paUle  nndasf  slve, 

BBS  abreptos.    Eom  senex  el  cur   nodaio,   aperto    bracble  adslas? 

pro  aogroto  babenl  ot  ezamlnanl.  Qood  life  per  negllgenilam  el  larbaiam 

earn  ad  se  lubel  deferrl,  qao  anUal  statBBi  faeere  cogHandof  est. 


MKBABCMBL 


U 

ftmi  viti   JfuL  Die  BiU  hM, 

■9  Jfaur.        te  fa  fa  mMm  cracnt 
Mm.  QidB  ti  ngas, 


Q«i  ic  lapiC^r 
8m.  fmm 

jr«x.  QuA  cga  dixit 


,  fMaiat! 
de  TdAb,  fnral  doMn  fait 


5i. 


T«  Islk,  firf  Bihi 
l^tiaB  me  iuctis  qudlrigu  ■rfailil—'e  pmldracre. 
ti^eaet  iiace  te  ffdi  lacerc:  ^gMMt  hece  ted  irgaa. 
jlfa.T.  At  cge  te  wmerim  cerMiM  aibripvine  IotI  sde; 
tt  ob  earn  mm  fa  circereai  ted  diae  c—pectto  sda; 
lit  pMtfoafli  ee  cwnw,  caeeu  vftgb  sdb  forci  eeia;  41 
T6ni  patreoi  occidtsse  ct  BMtreoi  T^odiditte  ctfiin  acio. 
Satia*  haec  pro  laao  maledlcta  aidledictia  respdadeat 
Stc.  6b«ecro  herclc,  medicc,  propcre,  jqofdquld  factards,  face. 
Nob  Tides  homiaem  lotaairel    Jtfka.  &ciu\  qpid  faeias  dptamtual 
Ad  me  face  uli  deferatur.  Sm.  ftaae  ceases  1   Med.  Quippinit  45 


13.  Ibo  volg.;  at  xtiL,  iute.  rortasac: 
imte  mume. 

14.  Erqtiid  sfntia,  Haec  fai  %-bI|^.  ct 
Tcif.  Bedico,  scqoentia  Menaecaac  irl- 
baanfor.  Vcram  vidii  Acid,  el  scriptil 
Boib. 

15.  obtinericr^  i.  e.  corari. 

17.  aibum  an  atnim  vimumj  qaippa 
quod  referat  in  norbo  lali. 

la  \ul^,  Quin  tu  me  imlerrogat. 
Veil,  ooibflo  nic.  Sed  e(  ooiiiiendaai  aiefer. 

22.  Volg.  priutquam  pereipU  im§amia. 
Veil.  pr.  pereitua  imutnia.  Qaod  prae- 
fero,  acribendumqae  duco  percUmit.  Bo- 
Ibius  lamen  volg.  luelar. 

23.  Sic  vulg.  —  Veit.  aliam  oecipit 
fahulam.  —  etiam  percomtahor  I.  e.  q. 
pergam  eom  perconlari. 

26.  Veil,  an  umquam  tibi  int,  erepi- 
tant.    VoJf.  cn  unq.  I.  Ml.  erepant. 


30.  Vdl.  ai  raialW .    Vaig.  qmi  r. 

31.  Qui  la  elc.  MleaiBi*  locaiie.  CU 
Caa.  2,  4,  1.  IIcd.  S,  J,  6.  Pen.  5,  2, 
6.    VeiL  taaMB:  Qmim  le.    lUad  apii. 

32.  dc  UUm  verbiSy  a.  e.  pMiqaaa  Uto 
dixit  verba. 

S3.  Sic  valg.  el  veil,  aiqae  aia^etlitf 
ab  iaitie  caalractiai  pronaaciaadaa^  q«al 
mVeslior.    Cf.  Aaipb.  I»  1,  9.  SUcli- 
5,  4,  10.    Qaara  perpenua  Bttb. 
modetfiar.  —  dudvai,  paallo  aaie. 

37.  Pro  altera  hate  veil.  cacf.  Prtt. 
le  logendaai  caai  d  paragoglca. 

3&  lovi  seta.  8le  veil,  recte.  !iaa 
e  iaalis  in  v.  turripmitMt  eUdeadat  ■! 
aaepo  la  iaiflili%is.  V«|g.  tcio  hti*- 
Decart.  tirmiptrisae  lo  /ooif .  V.  C.  fa^' 
iovia^  OfliiMa  teio^  qao4  la  iae  legi  i*- 
bare,  praebeai  verana  irea>>aeqaeatet. 

42.  cr.  va.  88. 


Aervn  V.   Scbha  VI. 


417 


meo  trblMta  potero  ci&rare  hominem.    Sb.  Age^  i&t  lubet. 
^.  ^ileborum  potdbis  faxo  dliquos  yigintl  dies. 
TT.  At  ego  te  penddntem  fodiam  stimulis  trigfnU  dies, 
p.l,  drcesse  hoinines,  qui  fliiinc  ad  me  ddferant!    Sb.  Quot 

sunt  satis^ 

D.  Profode  at  insanfre  video,  quituor;  nihild  minus.  50 
lam  Me  erunt   Assdrva  tu  istunc,  m^dice.  Mbp.  Imo  ego  ibd 

domum, 

parentur,  quAus  paratis  dpus  est.    Tu  servds  iube 
DC  ad  me  ferdnt.     Sb.  lam  ego  illic  ftxo  erit.     Mbi>.  Abed. 

Sb.  Vale. 

N.  Abiit  socerns,  ibiit  medicus:  sdlus  sum.    Proh  liipiter, 

fd  iiiuc  est,  quod  mdd  hice  homines  fnsanire  praddicant?  65 

im  ^uidem,  postquam  gndtus  sum,  nunquam  a^grotavi  mtm 

diem ;] 

fue  ego  insanid,  neque  pugnas,  n^que  ego  litis  co^pio: 
vus  salvos  ilios  video;  ndvi  homines,  dlloquor. 

illi  perperam  fnsanire  me  diunt,  ipsi  ins&niunt? 
Id  ego  nunc  facidm?   Domum  ire  ci&pio:  at  uxor  ndn  sinit;  60 
c  autem  nemo  fntromittit.    Nfmis  proven tum  est  ndquiter: 

ero  usque  ad  ndctem.    Saltern,  crddo,  intromitUr  domum. 


ACTUS  V.   SCBNA  VI. 

MESSEISIO. 

ictdmen  bond  servo  id  dst,  qui  rem  henlem 
icurat,  viddt,  collocit,  cogit&tque, 
ibsente  herd  suo  rem  hen  dilfg^nter 
Ldtur,  quam  si  fpse  adsit,  atit  rectius. 

rg^m  quam  gulim,  crura  qu&m  ventrem  opdrtct  5 
.idra  esse,  quof  cor  modtfste  situm  ^st. 
cdrdetur,  id,  qui  nihiU  sunt,  quid  iiiis 
;ti  detur  db  suis  heris,  improbi's 

I.  Velt.  JhiU  toeer,  ahiit  meitieua^  oil  supra  iassus  fuerat,  Messenlo,  ralos 
c  aofttff  mm.  proh  ivp,  Vulg.  to-  eom  adhoe  esse  apod  Eroilam.  PbUo- 
19.    OnUtendum  nviir.  sopbaiur  aoiem  in  caotico  de  obsequenlla 

Vols,  quod  me  hie  h.   Veil,  quod   dominls  praesianda. 
te  hie.  I.  Sensus:  Eo  maxime  persplciior,  an 

S.  Hie  versos  neqoe  In  Deeorlalo  le-  sit  allqals  bonus  servos,  si  abseniis  berl 
r,  neqoe  In  veil,  nec  Lamblno.  El  aeqoe  bene  au(  eiiam  reciios,  qoam 
9  Bimlom  videiur  praedlcare.  At  In  praesenils,  res  curei.  —  bono  icrvo^  dai. 
v.  exial.  pro  genlilvo.    Vide  Ind.  a.  v.  dativu9 

7.  Vetf.  yeque  e.  i.,  neque  ego  pu-  pro  genitivo. 
Iff,  negue  litee  eoepio.  3.  Metrl  caosa  addldl  tuo. 

9.  An  illi.  8le  Mss.  et  Lamb.  —  6.  suum,  quod  babet  volg.  posi  mo- 
g.  el  vett.  An  qui.  detie,  omiiiont  veil. 

I.  Vett.  iniromittit  nemo,  Volg.  7.  quid  iUia.  s(e  scrlpsi  pro  volg. 
to  intromittiU  quid  tit. 

I.  8le  volg.  Bolblos  ale:  Hie  ero      8.  Vulg.  et  veil.  Deri's  tgnavit,  tm- 
se.    Ad  noettm  s.,  cr. ,  i*.  d.    Mss.   probis  Viri9.    Transposol,  et  post  vtr- 
ergo.  —  domum ^  ae.  nean.  oera  addidi  et.   Deia  v.  10.  magna  eU- 

ter.  V.  Sc.  VL  Adv^rsam  U  hero,  ciendnm  daeo. 

27 


418 


MBNABCHMBL 


MoU^,  [nana]  bsdtite,  fra^,  bigm  ihnm.  11 

Haee  pr^tia  taal  igB^viae.   M        wile  mIwb 

M^oo.   Proplerca  boran  case  c^rtaai  eat  p«liu  fvia  mIu: 

Nam  ma^a  moito  patf6r  faciliu  T^ite;  rcrWn  Ml, 
l%unI6qae  edo  lolnfntiiia  niolitai,  qoan  [Bolitwa]  prachftco. 
Propt^rea  hcri  inpcrimn  ^ucqmr  bene,  H  acdate  wirwim.  Aiqmt  U 
Id  mihi  prodeat. 

Alii  fU,  ut  in  rem  caae  daednt,  aicat;        iU  cr«^  ui  wmt  tm 

•pdrtet: 

Metam  ut  mi  idhibcam,  colpam  ibatiaeam,  her*  mi  ^maibiia  ia 

lacia  aim  pneal*. 
Serrf,  qoi  calpi,  carent  ^1  melatei, 

Hi  aolent  ^aae  hcria  diibilea.  M 

Nam  flli<»  qni  nihil  meta6oi| 

Pottqaim  malum  prdmeritnm  metatet 

Metoam  ha^d  moltum. 

Prope        qnando  her^ 

[Quod  atrenue  faciam<»]  pretium  ^xaaW^t  K 

Eo  ei^mplo  aerrio ,  t^r^o  ut  in  rem  eaae  4rbitror. 

Postqnam  in  tabemam  Tiaa  ct  aerroa  c611oca?i,  nt  iiaaerat, 

V^nio  adToraum.    Nunc  forea  pnlUbo,  adeaae  ut  m^  aclat, 

Ac  Tirum  ex  hoc  siltu  damni  ailvom  ut  eiiciim  faraa. 

Sdd  metuo,  ne  s^ro  Teniam,  d^pugnito  pro^lio.  SO 


ACTUS  V. 

MEyjEHMUS. 


SCENA  m 

LORARIL   MESS  KyiO. 


8k.  P^r  6^0  Tobis  decs  atque  homines  dico,  ut  imperi^m  meum 
Sdpienter  habedds  curac,  quae  fraperaTi  atque  impero: 
Fdcite  lllic  homo  iim  id  raedicinam  abUCus  aublimia  aiet. 
Nisi  quidem  tos  vdstra  crura  aut  Utera  nihili  p^nditis. 


13.  Vulg.  el  Parens:  vcrbera  ego  odi, 
V«tt.  quam  verbcra, 

14.  Allerum  moliium  sopplendam  po- 
lios. 

17.  Veil,  y^/ci  ita  aunt,  ut  in  rem 
ette  ducunt,  sint: 

18.  Veti.  Metum  comitem  mihi  adh», 
culpa  ut  ahst. 

23.  Sic  vulg.  —  Veil.  Metuam  ego 
haud  multum  quidem,  Mas.  p.  m.  pro- 
meriiumque  ei  metuunt,  Metum  aut 
multum  prope  es. 

25.  Vulg.  quod  sfrenuc  faciam ,  pre- 
tium exioivet.  Veil,  qui  quod  faciam, 
precium  exttolvet  mini.  Pro  ttrenue 
mpti  ceruso  fat. 

26.  Vulg.  tergi,  Veie.  Ego  hoc  ex- 
emplo  tervio^  tergo  ut  in  rem  eate  ar- 
hitror.    Versus  est  senarius  iamb.  To 


hoc  non  legiiur  in  mpils,  aee  met, 
quod  post  rem  habent  edd. 

28.  Vulg.  et  Parous:  Ita  venio.  - 
Veil,  omiitunl  Ita.  —  force,  £rollL 

29.  Vulg.  el  veil.  IScquc  titmai  ts 
hoc  saltu  damni  galvum  ccio  clidcM 
foras.  Both.  Atque  virum  ex  hoc  §.  i- 
9.  ut  educam  foraa. 

Act.  V.  Sc.  Vll.  Addnclt  senex 
rarios,  eosqoe  iubet  abripere  Mensecb- 
mum.  Auxilidm  fer(  ei  Messeaio,  tt 
tamen  coodiiione,  ol  liber  sil.  Quo  prt- 
misso,  iJle  abigit  Jorarios,  dels  abb  ii 
tabernam,  ol  afTerat  vidulum  el  reUqsa 
vasa.  Miralos  Menaechmua,  aese  a 
noiis  pro  insano  babiiom,  el  ab  Igeoio 
servaium,  inlroire  teniat  ad  Erotlom. 

3.  Adv.  tain,  quod  habeol  volg.  ^ 
PalJ.,  omiitonl  veil.  —  medicimam  ia(. 
latQtiov^  e/Hdaam  medicL 


AetVB  V.    SCBHA  VII. 


419 


nfsqnaiii,  qaod  ilUc  minitetur,  ydstrum  flocci  f^cerit.  5 
tiliti  quid  dubiUtisI   lam  sublfmem  raptum  op6rtuit. 
>  ad  medicum:  pra^sto  ero  illf,  qu6iii  Tenietia.  Mbn.  6ec\ii\ 
oc       negotil  quid  iilice  hominea  id  me  cnrrunt,  dbsecro? . 
(SItia  Toal  quid  qtia^riUtial  quid  me  circumsfsUtial 
pUia  mel  quo  Clrtia  mel  Perii!  Obsecro  yostrim  fidem,  10 
inienaea,  ai&bTcoke,  e/TesI   Quin  me  mittitial 
rob  di  fmmortalea,  6baecro,  quid  ego  tfcuiia  adaplcitf  meis? 
meum  iod%n(aaume  neacfo  qui  aublim^m  ferunt. 
Ecqufa  auppetiaa  mibi  mAiei  ferrel    Mbs.  ]^go,  bere, 

audtdaaume. 

ua  Indi^Dum      malum^  15 
nii  ciT^a,  herum 
bfc  in  pacato  6pp{do 
sripier  fa  via, 
er  ad  Toa  y^neriU 
iatunc!    Men.  6baecro  ie^  qntequia'a,  operam  ut  d^a 

mibi,  20 
laa  in  me  fnaignite  fieri  tantam  tnidriam! 
no  el  operam  d^bo,  et  defendam,  et  ai&bTenibo  a^dulo. 
im  te  patidr  perire:  m^  perire  est  a^uiua. 
iculum  iati,  Ah  bumero  qui  U  tenet,  te,  here,  dbaecro! 
go  iam  aemdntem  in  ore  faciam,  pugnoaque  tfbseram,  25 

0  [bodie]  maio  b^rcuie  yostro  fstunc  fertis.  Hittite! 
r^neo  ego  buic  ocuidm.   Mbs.  Face  ut  oculi  i6cua  in  capite 

appAreat! 

eleati,  Tda  rapacea,  Tds  praedonea!   Lo.  Ptfriimua, 
0,  bercle!    Mbs.  Mittite  ergo!     Mbn.  Quid  me  Tobia 

t^tio  eati 

lugnis!  Mb8.  Agite,  abite,  fugite  bine  in  malAm  crucem!  SO 
bi  etiam,  quia  poatremua  c<5dia,  hoc  praemfi  ferea! 
tiene  ora  cdmmentavi  atque      mem  aent^ntia. 

Umem,  sc.  in  humerof  Menaech-  Ruct  3,  2,  45.   huic  datlvas  tM  pro  ge- 

:r.  V.  13.  Bltivo.  V.  Iodic.  8.  V.  dativuM  loco  ge- 

,  h.  e.  Ulim  aot  tid'c,  oil  nultis  nitivL 

Sftur.    81c  auiem  taabent  cdd.,      30.  Ad  huac  veraum  anftogere  cogi- 

,  quod  vulg.  tandi  sonl  lorarll.  —  Pro  Pecle  pugnit^ 

iotcandofl  esse  versus  In  dime-  qood  toabet  volg.,  veil.  Pleeie  p.  at  et 

lei  ex  non  elldeodo  fnofyni,  ef  alibi  baec  confosa.  Cf.  Poen.  J,  2,  148. 
leparallm  posllo,  et  ex  a/Tecla      31.  cedi$  pro  incedii,    Cf.  Pseud.  4, 

1»  64. 

etl.  Mittitit?    Me,  nunc  069.      32.  Veil,  el  vulg.  IVimi't  oiitem  bene 

MiiiitU  hfinc,  V.  C.  mitiitthunc^  ora  eommentavi^  curavl,  eogliavi  de  Us, 

la  liiera,  at  videatur  scriplum  I.  e.  ferU;  nulto  studio,  multaque  eem- 

uittit*  itthunc,  meniatione  horum  ora  CI-    capita)  quasi 

1  ore,  Et  talc  quoque  ot  non  deauo  llnxl  atque  Interpolavi.  De  verbo 
ilgnlilcat,  sed  Integrum  caput,  boc  cf.  n.  ad  Clsl.  2,  1,  49.  Cf.  Anph. 
ebatur.  Cf.  n.  ad  Ampb.  1, 1, 165.  I,  1,  164.  file  alibi  tergum  flagelUe 
e  vulg.  et  vett.  Abnndare  vide-  eontcribere.  Pseud.  I,  5,  181.  —  Aba- 
r,  nee  bene  constare  lotus  versus,  que  dubio  aulem  t6  auiem  eUcIendum. 
'cneo  ego  huic  oculum.  Alt  se  Male  Botbius:  Mmi'i  bene  auUm  com- 
e  sul  lorarll  ^culuni.  De  ecu-  nenfavt  oro,  alftie  etc.  Al.  1.  cor- 
Ualanibaa  ef.  Paea.  I|  2,  160.  ailnaof. 


420 


MBNABGHMBI. 


iSdepoh  here,  nae  tibi  tuppetiis  tempore  idTenf  modo. 
Mkn.  At  tibi  di  semper,  adulescens,  qufsquis  es,  faciiDt  bene: 
Nam  Absque  te  esset,  h6die  nnnqaam  ad  s61ein  oecaium  WTerem.  S5 
Me8.  ^rgo  edepol,  si  r^cte  facias,  h^re,  med  emittia  mana. 
Msy.  Laberem  ego  tel    Mbs.  V^riim:  qaaodoquidem,  h^re,  te 

servaTf.    Meiw.  Qatd  est, 
Adulescensl  Erris.    Mss.  Quidi  errol    Mbn,  P^r  loyem  adinro 

patrem, 

M^i  herum  tu6m  non  esse.  Mes.  N6n  taceal   Mbit.  Non  m^otior; 
Ndc  meus  servos  linquam  tale  f^cit,  quale  tii  mihi.  40 
Me8.  Sic  sine  igitur,  sf  tuom  negas  me  ^sse,  abire  Ubemm. 
Mbjv.  Mda  quidero  hercle  cadsa  liber  ^to  atque  ilo,  qu6  voles. 
Mb8.  N(!mpe  lubes?    MBKf.  lubeo  hdrcle,  a!  quid  imperii  est  in  it 

mihi. 

Ue8.  SAItc,  mi  p8tr6ne.  SEBro8  alivm.  Quum  tn  Liter  ea,  Messeoio, 

Gat&deo.    Me8*  Credo  hdrcle  Tobis.   Sdd,  patrone,  te  dbsecro,  45 

Nd  minus  imperds  mihi,  quam  qut&m  tuos  serrds  fui. 

Apud  ted  liabitabo,  dt,  quando  ibis,  i&na  tecum  ibo  domum. 

Men,  Minime.  ldE8,  Nunc  ibo  in  tabernam:  visa  et  argentdm  tibi 

Rdferam.    Recte  est  dbsignatum  in  vfdulo  marsilpium 

Cum  Tiatico:  fd  tibi  iam  hue  Afferam.    Men.  Affer  str^nue.  50 

Me8.  SdlTom  tibi  ita  ut  mfhi  dedisti,  rdddibo.    Hie  md  mane. 

Men,  N/mia  mira  mfhi  quidem  hodie  exdrla  sunt  miris  modis: 

Alii  me  neg^nt  eum  esse,  qui  sum,  atque  excludt&nt  foras; 

iStiam  hie  servum  se  dsse  meum  aibat,  qudm  ego  emisf  manu. 

Is  ait  se  mihi  dllaturum  cum  drgento  marsupium.  U 

Id  si  attulerit,  dfcam  ut  a  med  Abeat  liber,  qud  volet: 

Nd  tum,  quando  sAnus  factus  sfet,  a  me  argentiim  petat. 

Sdcer  et  medicus  me  I'nsanire  aidbant.    Quid  sit,  mfra  sunt. 

Hade  niliilo  raihi  dsse  videntur  sdcius,  quam  sdmnia. 

Nunc  ibo  Intro  sd  lidnc  meretricem,  qudmquam  succensdt  raihi:  60 

Si  possum  cxordre,  ut  pallam  rdddat,  quam  referdm  domum. 


34.  Velt.  Et  tibL  Noslr.  vulg.  et  Pall. 

35.  absque  ie  csaet.  Cf.  Capt.  3,  5, 
96.  Bacch.  3,  3,  8.  ad  solem  occasum, 
V.  Kpid.  I,  2,  41. 

36.  81c  veu.  cum  V.  C.  —  Vulg.  cum 
Dccurt.  mittai. 

44.  Salve.  Cf.  V,  9,  68.  T4.  Palro- 
num  auiem  vocat,  quia  manumitdt. 

48.  sic  vulg.  et  velt.  —  Bolhius: 
Meminens  nunc  ibo.  Acldalius:  Mane 
me,  quod  lamen  sequilur  v.  51. 

51.  Vulg.  rcdhibebo.  —  Veil,  redhi- 
beo,  u(i  Decurt.  —  V.  C.  Bed  habeo. 
At  NonlUH  videtur  leglsse:  reddibo,  ut 
Cas.  I,  1,  41.  atque  e^o  te  ruri  red- 
dibo.  Cf.  Epid.  1 ,  1 ,  22.  opera  red- 
dibitur  tibi, 

52.  Veu.  muUii  modis.  At  mpli: 
mirig  m. 


54.  Velt.  este  te  meum  aiebatt  Dt  et 
vulg. 

58.  vett.  aiebant  Vulg.  et  cdd.  di- 
cebant.  quod  al  malls,  e  flnalls  io  v.  ib- 
sanire  in  pronunclando  omliienda,  m 
Care.  IV,  I,  9.  In  verbo  convenire.  Boili. 
dicunt.  Idem  versus  aliter  ordinal, 
pro  versa  54  hos  duo  habet:  I  (i  iilfi 
qui  modo  sese  aiebat  petere  argcntum, 
qui  meum  Se  modo  ease  aiebat  ttr- 
vom,  quem  ego  modo  emiai  manu. 
Ante  quos  versum  habet  58.  Socer  (t 
med.  etc.  hunc  aulem  Ipsam  post  v.  SS* 
—  De  dicilooe  mira  tuni  cf.  Indices. 

59.  Notandom  seeiia  el  aeciiit  qiaait- 
taie  discrepare.  Ceterum  vett.  bee  loco 
legunt:  vecfiut,  quam  imomnia,  vol;, 
•eciutfy  quam  foaifiia,  ati  cdd. 


AcTvn  V.   SeevA  IX. 


ACTUS  V.   SCENA  VIII. 

MBNABCHMUS  808ICLES.  MESSBNIO. 

r.  S.  Min'  hodie  usquim  c6nTeni88c  ie,  atidax,  audes  dicere, 

tquam  adToraum  mi  fmperavi  ut  Mc  Tcniresi  Mm.  Qufo  modo 

loi,  homioea  qo(  ferebant     aubiimem  quiltuor, 

d  haace  aedia;  tA  clamabas  Hum  fidem  atqae  hominiim  tfniiiiuiii^ 

km  ego  a^ceurro,  t^ue  eripio,  vi  pugoando  ingritiia.  5 

eam  rem,  quia      aerravi,  me  dmieisti  iiberum. 

m  ir^ntum  dixf  me  petere  et  vdsa,  tu  quaattim  potest 

Seucurriati  6b?iam,  ut,  quae  f^cisti,  inficidia  eaa. 

r.  S.  Liberum  ego  te  Uaai  abiriel  Mes.  C^rto.  Usn.  S.  Quoi 

certfssumum  eat, 
ite  potiua  fieri  aerrom,  qudm  te  unquam  emittdm  roanu.  10 


ACTUS  V.   SCENA  EC. 

NAECHMVS.  MESSENIO,  MENAECHMUS  SOSICLES, 

r.  Si  ydltia  per  ocul68  iurare:  nfliiio  hercie  ea  causd  magia 
.^tia,  ut  ego  liddie  abstulerim  pdllam  et  Bpiotlier,  pdssumae. 
.  Proli  di  immorlalea,  quid  ego  video  1    Men.  S.  Quid  Tides  1 

Me8.  Specula  tuom. 
f»  S.  Quid  negoti  eati    Mes.  Ttia  est  imago:  Urn  consimilist, 

qudm  potest. 

IT.  S.  F61  profecto  baud       dissimilis,  mdam  quom  formam 

Ddscito.  5 

r.  6  aduleacena,  adi?e,  qui  me  atfrTaTiati,  quisquis  es! 

.  Adulescens,  quaeao  Circle  loquere  tutfm  mihi  nomen,  nisi 

piget. 

r.  Ntfn  edepol  ita  pr6merui8ti  d^  me,  ut  pigeat,  quad  Telia, 
i  6nt  Menaechmo  n6meii.    Men.  S.  Imo  edepcSi  mihi. 
r.  Sicuiua  aum  Syrdcusanua.   Men.  &  Ed  domus  et  patria  4st 

mihi.  10 
r.  Quid  ego  ex  te  audio  1    Men.  S.  H6c,  quod  rea  est.  Mss. 

Ndvi  equidem  hunc:  herds  est  meus. 

i>.  y.  Sc.  VIII.   Inveneral  la  via  cllona  faela  omnlom  reram,  et  insaper 

enio  beium  saom,  qui  negat,  se  ab  mollerii. 

c  lorarloram  manlbBB  servaian  ease,      1.  Intas  adhuc  loqultor  M.  cum  Krotlo. 

fBum  manninlBltfse.  Id  veil,  deest  per,  qood  liabel  vulg. 
Vttig-  et  vetl.  out  te  ferebant.  Velt.  meam  quod  form.  n.  Mpll. 

mgraiiu,  Invlti.  He,  qol  te  fere-  J^^T,-  J'lfJ^^^^ 

a.  Amph.  I,  1,  aii  Here.  2,  4,  J*"'^"*'*  ^"P*** 
MIL  3,  1,  163.   V.  indlcem.  gf^enaec^mo.    Sle  velt.  et  P.reo.. 

Vetl.  etPireas:  quia  te  $.   Voig.         vuig.  Menaeehmus  nomen.  Imo 

^  edepol  mihu  Sic  aoiem  versud  iambicos 

T.  F.  Sc.  IX.    Dam  Menaechmas  aenariaa.    At  veil.  Imo,  id  est  edepol 

tofl  ex  domo  EroiU  prodit,  occur-  mihi.    Qao  recepto,  ai  ponas  ab  Initio: 

albl  Invicem  nterque  Henaecbmaa.  Ett  mihi^  habeaa   irocta,  teir.  Qood 

lo  at.   Meaaenlo  manamiitilor.  De-  praetalerim.    Venun  w.  id  e$t  nou  le- 

m  ii>  at  redeant  In  patriam,  av-  gaatar  In  cdd. 


Ttmt  UU 
Mbm.  Di 


MrMfifhBil    Jb^.  AM.  qirfl  Tisf  Jbf.lfai 

8tf  otcr  ▼Mtnui  <sl  aircctm  wril  Jbjr.  Nte 

JTsir.  A  Al  cf».  Jfsf .  Te  mte  kitar.   Hm  cMoMe.  Jtw.  & 

CmcchL  Qrii  call 
JTm.  lUic  ImM  Ml  i^caphttiCa  tat  gMhan  cat  liral^ 
Nan  if  baariacai  hanliBi  aiailliarf  aiafaaai  Tidtt 
R^aa  aqoa  aqoaa  aeqpie  Uata  cat  lacd,  cvMe  adU, 

^  II 

9aan  hfe  lal  eit^  taqaa  Mlaa;  paaCca  aitan  eaniaai  patiin  it 


M^aiorat   Meliaa  art  ada  aiira  itqaa 

Mem.  8.  H^rcla  qnln  to  ma  idmoooitti  r^cto,  et  habeo  gratiaa. 
P^rge  operam  dare,  6b8ecro  hercle!    LOiar  aslo,  if  laveaii 
Ht&nc  meuin  fratrem  ^ae!    Jha.  Spera.    BiEN.  &  tit  ega  iioa 

iper6  fora. 

Mk8.  Oofd  aia  tul   Mena^hmum,  opinor,  t^  Toearl  dfiaras. 
Men.  Ua  Tero.   Ues.  Iluic  Mm  Menaechoio  a^men  eat.  In  SIcilit 

Syracuafa  Datam  eaae  ddiati;  hie  aatdat  ibi. 
Mdschum  tibi  patr^m  fuiaae  dfxii;  huic  iiid^m  fuit 
Niiac  operam  potc^atia  ambo  nulii  dara  et  yobfa  aimul.  40 
Mes.  Pr6merui8tf,  ut      quid  orea,  qu6d  Telia,  quia  fmpetres. 
Timquam  ai  emerfa  ma  argento,  liber  aervib6  tibi. 
Me8.  SpVa  mlhi  eat,  voa  tovenluroa  frilrea  germantfa  daoa 


20.  In  vetl.  deefl  meo  io  ine,  at  el 
In  ni88. 

24.  ei  patriam  et  palrem.  Sic  Both, 
ez  emendailone  Llpsli.  Vulg.  et  veit.  et 
patrem  et  matrem.  Cf.  v.  31.  eandem 
patriam  et  patrem, 

25.  Veit.  Sed  vocaho,  Neetr.  V.  et 
cdd. 

26.  Vetr.  eat  hue  adv. 

31.  Pareus  ex  V.  C.  et  Dec.  tuque 
huiui  autem,  poitea  eandem  pairfam 


ac  patrem  ete.  Beth,  tmqme  hmae  n- 
tern;  poet  emmdem  patriam  el  patnm. 
Cat  ledlonl  repugnat,  qaod  eeniiif<>» 
Urn  eet  la  tuque;,  delade  qoed  et 
pofffea  qaodammedo  reqalrinir;  deeifi* 
qnod  Ulud  otrlem,  ubi  elgo.  iiedk  ieai, 
pleramqae  rel  Bnmll  adiectom  legMr. 
Correpllm  autem  preferendom,  at  lylUM 
aut  alt  brevla,  altera  eUdalar.  Dt 
re  cf.  not.  ad  Amplu  proL  SC.  et  It- 
dleem. 


ACTOS  V.     SCBNA  IX. 


42S 


B^inofl,  nils  mitre  nttos      patre  uno,  un6  die. 
IfsxV.  Miru  memonii.   tiiinam  efficere,  qudd  poliicitus,  pdssies!  45 
Uxs.  P6Muai.    Bed  nunc  Aglie^  uterque  id,  qu6d  rogabo,  dicite. 
Hmjr.  thi  label,  roga:  r^spondebo;  nil  reticebo,  qu6d  aclam. 
Km.  £st  tibl  nomdn  Menaechmol    JUey.  Fdteor.    Mes.  Est  it!- 

d^m  tibil 

Csir.  S.  ^8t    Ms8.  Fatrem  fuisae  Moschum  tibi  aia?    Men.  Ita 

Tero.    Men.  S.  £t  mihi. 
ImSm  tisne  in  Syrdcoaanaal    Men.  C<!rto.     Mes.  Quid  tul 

Men.  S.  Qufppinil  50 
Ibs.  6ptunie  uaqne  adhtfc  cooYeniunt  sfgna.    Porro  operdm  date, 
(nfd  longiaaum^  meminiati,  di'c  mihi,  in  patrii  tua? 
bir.  Cttm  patre  ut  abif  Tarentum  ad  mdrcatum,  turn  p68tea 
Iter  h^minea  m^  deerrare  a  patre  atque  inde  dTehi. 
fKjr.  &  Iiipiter  auprdme,  aenra  md!    Mes.  Quid  clamaal  qu/n 

taces  1  55 
^6t  eraa  annoa  gnitua,  quum  te  pdter  a  patria  dTehitI 
kir.  Sdptnennis:  ndm  turn  dentea  mfhi  cadebant  prfmuium; 
^oe  patrem  nnquam  egd  postiiia  Tidi.  Mss.  Quidi  Tostriim  pairi 
ilii  quo!  eritial   Men.  Ut  nunc  m&xume  meminf,  duo. 
Im.  I^ter  eratia,  t^n'  an  iile,  mdiorl  Men.  Aeque  amb6  pares.  60 
Ims.  Qui  id  potest  1    Men.  Gemini  imbo  eramus.    Men.  S.  Di 

me  servatum  Toiunt. 
Ims.  81  I'nterpellaa,  ^go  iacebo.   Men.  S.  P6tiu8  taceo.  Mes,  Hie 

mihi: 

foo  nomine  imbo  eratlsl   Men.  Mfnume:  nam  mihi  hdc^erat, 
^n6d  nunc  est,  Mena^chmus;  ilium  turn  Tocabant  Sdsiclem. 
fjTJv.  S.  Signa  agnovi:  cdntinerl,  qufn  compiectar,  n6n  queo.  65 
If  germane,  g^ine  frater,  silTe!    Ego  sum  Sdsicies. 
tMJW.  Qudmodo  igitur  pdst  Menaechmo  nomen  est  factum  tibil 
fif/r.  S.  Pd^tquam  ad  nos  rendntiatum  est,  te  dt  patrem  esse 

m6rtuom, 

.▼OS  Doster  mutivit;  quod  tibi  ndmen  est,  fecit  mihi. 

UsN.  Crddo,  ita  esse  factum,  ut  dicis.   Sdd  mi  hoc  respond^. 

Men.  S.  Roga.  10 
iMN.  Quid  erat  nomen  ndstrae  matril    Men.  S.  Theusimarche. 

Men.  CduTenit. 
>  aalve,  insperdte,  multis  dnnis  post  quem  cdnspicor, 
'riter!    Men.  S.  Et  tu,  qu^m  ego  multis  mfseriis,  labdribus, 
Jaque  adhuc  quaesfTi,  quemque  ego  dsse  inventum  gaiideo! 
Ijse.  Hdc  erat,  quod  ha<!c  te  meretrix  huius  vocabat  ndmine:  15 

46.  Vilg.  cum  V.  C.  Sed  nunc  coite.  69.  avo$  monosyllabum  qoAsi  est.  Cf. 

•It.  ec  Botb.  com  Decurl.    Sed  nunc  Amph.  4,  3,  16.   Aul.  prol.  5,  6. 

gUe.  71.  Vett.  Theu$imarce, 

53.  Bolb.  omUU  lum,  auctorilalo  an-  72.  Veil,  postquam^  uli  Decurt.  At 

qwirom  edd.  V.  C.  quem. 

58.  Vulg.  Nequ9  patrem  unquam  pott  73.  Valg.  miserit   lahoribui.  Velt. 

la  vidi,   VeU.  adduul  ego  ante  vidi.  mUeriBque  lab.   Nostr.  Boib. 

[aqo«  tranaposal.  75.  huiut  sc.  Menaecbmi  abrepli.  Le- 

61.  VeU.  nan  babeni  id,  nec  Parens,  gendom  auiem  hu't.  nomine^  sc.  luo. 


MBNABCHMBL 


HAoc  centcbit  ie  tee,  credo,  qoin  TOCftt  te  mi  prindioni. 
Mbjit.  Nam  ^depol  hie  Hihi  htfdie  Inttl  priadimii  tppariiier 
CUm  meam  exordni,  qool  |iallain  tArpol  dadAm  demo: 
tiam  dedi  hollc.   Afxir.  &  Hiocoe  diida,  friter,  pallam,  qoam  (Sgo 

habeol 

Men.  Qa6modo  haec  ad  M  perfenitl    Ifair.  &  Mdretrix  hue  ad 

pfindiom  -80 
Me  ttdoxit;  me  tftl  dedltae  aidbat:  prandl  pdrhene, 
P6laTi  atqae  accdbal  acortam;  pillam  et  aunim  hoc  mflii  dedit 
Men.  GaAdeo  edepol,  af  quid  propter  m^  tibi  ewenli  boni: 
Nim  liia  quom  te  ad  ad  Tocabat,  Id  med  eaae  crddidit  . 
Ms9.  Ndmquid  me  morire,  quin  ego  liber,  ut  iaaafati,  eami  85 
Men.  6ptumum  alqoe  aequlaaomum  oral,  friter:  fac  cana4  met. 
Men.  S.  Lflber  ealo.   Men.  Qudm  to  ea  liber,  gaideo,  Mcst^nio. 
Me8.  S6d  meliore  eat  dpua  autpido,  liber  pepetuo  ti  aiem. 
Men.  S.  Qo6oiam  haec  eTCDdmnt,  frater,  odbia  ex  aentdotia, 
ill  patriam  redeimua  ambo.   Men.  Friter,  fadam,  nt  tl  Toies:  N 
Ai&ctioDem  hie  ficiam,  et  Teodam,  qaldqoid  eat.   None  interim 
Eimoa  Intro,  friter.   Men.  S.  Fiat   Mee.  SeLtin\  qoid  ego  t<i 

rogol 

Men.  Qufdf    Aba.  MIU  ot  praectfninm  detia.    Jbir.  Dibitor. 

Me8.  Ergo  ni&nc  lam 
Via  conclamari  aActionem  ftfre,  quo  diel   Men.  Die  adptimL 
Jf^a.  Atictio  fidt  Menaechmi  mine  aane  a^ptimL  95 
Y^nibunt  servf,  Bupellex,  fi&ndi,  aedea:  omnia 
V^ibnnt,  qniquf  licebant,  pradienti  ped&nia. 
Ydnibit  ux6r  quoqae  etiaro,  af  quia  emtor  Tdnerlt. 
Yix  credo  tota  a^ctlone  cipiel  quinqoagdaiea. 
Ndne,  spectator's,  yalete  et  n6bia  clare  applaAdite!  106 

77.  Vu]g.  el  vett.  Namque.  pappet.   Volt  Igltur  sibl  darl  et  viclHD, 

80.  Veil,  meretrix  haec  ad  pr,  do  denao  cogator  In  servlmtem  redire. 

82.  Verba  mihi  dedit,  quae  deaant  in  89.  no6iff.    Sic  velt.  — -  Volg.  no$traj 

cdd.,  addlta  sunt  a  Camerarlo.  quod  cdd.  Pall. 

84.  In  vulg.  et  vett.  deest  alierom  (e,  93.  Sic  vulg.  et  vett.  atqoe  Utera  i  io 

quod  Ob  melrum  adiiciendum  erat.  Vett.  v.  praeconium  elldenda. 

JSatnque,  unde  confierl  possit:  ^amque  94.  Sic  vulg.  —  Vett.  fore  quidm? 

quum  te  ad  te  vocabat  ilia,  me  esse  Bolb.  fore?    Qvid  etf?    Do  dtcUooe 

credidit.  Die  septimi  cf.  Geil.  X,  24. 

88.  meliore  autpicio,  uti  In  Epldlco  99.  quinquagesiet  ^   L  e.  viz  redi^et 

extremo:  Novo  liberto  opu$  cat,  quod  aeaterliam  qnlhqaaglea  centena  mUlia. 


METRORUM  IN  MENAECHmS 

DE8CRIPTI0. 


Act.  I.  8c.  II.  ty  %  choriambici. 

V.  S  9  4  cretici. 

▼.5,6  choriambici. 

▼.7^9  cretici. 

T.  10  dimeter  trocb. 

▼.II  tetr.  Iroch.  cat. 

▼.  12,  IS  tetr.  iamb. 

▼.  14  —  22  tetr.  trocb. 

▼.  23  —  25  tetr.  iamb. 

▼.  26  —  Act.  I.  Sc.  IV.  tetr.  trocb. 
Act.  II.  Sc.  nr.  1  —  6  cretici. 

▼.7—14  dimetri  cret.  partim  catal. 

▼.  15^dac>jlico8. 

▼.16  —  22  anapaestici. 

▼.  23  sqq.  trocb.  tetr. 
Act.  rv.  Sc.  II.  1 ,  2  baccb. 
.   ▼.3,4  cretici. 

▼.  5,  6  baccbiaci. 

▼.  7,  8  cretici. 

▼.  9  — 16  baccbiaci. 

▼.  17  —  19  iambici. 

▼•  20  baccbiacus. 

▼.21  creticus. 

▼.  22  cboriamb. 

▼.  23  trocbaicus. 

▼.  24  —  32  tetr.  trocb. 

▼.  33  —  41  dimetri  iamb. 

▼•  42  —  45  anapaestici. 

▼•  46  etc.  tetr.  trocb. 
Act.  V.  Sc.  II.  1—23  baccbiaci. 

▼.  24  dimeter  iamb.  cat. 

▼.  25  —  118  tetr.  trocb. 
▼.  119  —  127  senarii  iamb. 
Act.  V.  Sc.  VI.  1  —  10  baccbiaci. 
▼.11  senarius  iamb. 
▼.12  trocb.  tetr. 
▼.13  —  15  tetr.  iamb. 
V.  16  dipodia  iamb. 
V.  17  tetr.  iamb. 
V.  18  tetr.  anapaest. 


If  cT<tticnM  mm  MMhI^  ct  li  I 

t»  to  Itoiii  nine  nnAciT^ 
r,  SI,  tt  dact^hci, 
^.  H      ft  iipodlM 
\        V.  M  WW.  kM. 
If  Mr*  iMfc. 


MERCATOR. 


DRAMATIS  PBRSONAB. 

CHABINU8,  AdoletceM,  Deniphcmt*  F. 
EUTTCHUS,  eiot  BoMiB^  LyaimaeU  F. 
ACANTHIO,  Charini  •enrnt. 
DBMIPHOy  tenexy  pater  Charini. 
LT8IMACHDS,  paier  BntjcM. 
PA8IC0MP8A»  paeUa  a  Cbariao  mta. 
POBIPPA,  Ljaimachi  uxor. 
STB  A,  eiiia  aenra  vetiila. 
COCDS. 
LOBABII. 


Prafecms  fuerai  sd  iu«rauam  ante  diiM 


ir^&vBvMr  kfiae  Mflffl  efu  seeeiitfllvr*   Hon  vvli  IsUar  can  daHon 
laftM,  m  iUo  ill,  D(t»  tdotii«m  quae  nurto  let  ptdleieqai^  «ed  veiidl 
Ipiitf  Auiem  aubornai  vkinum  Lyslmaf^huni^  Qoi  earn  i^Lbl  emet  domum 
CLyiiiDAcbl)  sditucflt.    Qun  re  efTecm  quum  puftlle  ed  Lyglate^OA  dedscfe 
viviBlt  butde  Djcor  roref  vlseqiie  ute  nerlio  tnm  rein  exprelwiL 
gbrapt»  flU  iielln  Sa  de«pit«il«Mi  aiolai  peritiBi  rtllsfim 
l«iiiM,  litHMM  IMi^^mm 


ARGUMENTUM. 


MUsds  mercatam  Ah  buo  adolesc^ns  patre 
Emit  itqne  apportat  acita  forma  miilierem. 
Requirit,  quae  sit,  pdstqnam  eam  yidit,  senex. 
Confiiigit  BeiYua,  ^mtam  matri  pedisequam. 
Am^  senez  hanc,  s^que  adaimulana  vendere,  5 
Tradit  yicino.  lium  putat  uxor  illiua 
Obdiixe  acortum.  Tiim  Cliarinam  ex  ftiga 
Retraliit  sodalls^  pdstqiiam  amicam  invenerat. 

ALIUD. 

Mercitorem  a  se  fUium  extnidit  pater. 

Is  p^regre  missus  r^dimit  anciUam  h6spi(is, 

Arodre  captus.  it  venlty  navi  6xilit: 

Pater  Advolat^  vlsdrnqne  ancillam  d^perit; 

Quoiiis  sit,  percontitnr.   Senrns  p^diseqaam  5 

Ab  ddolescente  m^tri  ait  emptam  esse  ipsius. 

Sen^x,  sibi  prospiciens^  at  amic6  suo 

Yenirety  natum  ohkbat;  natus,  lit  suo: 

Hlc  lllium  subdiderat  vicini;  pater 

Yicinnm.  Praemerc^ur  ancillto  senex.  10 

B&m  domi  depr^nsam  coniunx  illius 

Yicini  scortum  insimulat:  protelit  virum. 

MercdCor  exspes  pAtria  ftigere  d^stinat; 

Prohibetur  a  soddlc,  qui  patrem  iliins 

Orilt  suo  cum  pdtre,  nato  ut  c6deret.  15 


PROLOGUS. 


CHARINVS. 
Duas  T<$8  simul  nunc  dgere  decretdm  est  mihi: 


BGTV.  /.  V.  1.  sic  vett.  el  viilg.  — 
b.    Miiiui   mercatofy   nuUs  nota 

CIS. 

8equ9  aditmulani,  Stc  yett.  — 
cnin  V.  C.  ad  te  •imiitaiif ,  nt  sit 

lis.   Boib.  ac,  te  Mtmulam, 
8l6  valg.  et  B.  —  Veil.  obdvsin9 

te. 

BOUM.  11,  V.  1.  Vnlg.  cam  Decart. 
catorcm  a  te  rfiim  filium.  Veil. 
eaium  a  te  dum  /.  Lsmb.  Aferco- 
a  Bocium  f,  sti  et  Both.  Atqae  V. 
id  iotium  JU. 


9.  mmift  dedl  e  conL  —  Vnlg.  tintiit , 
nil  el  Lsmb.  —  Vett.  militii,  Mbs.  milit, 

3.  Vet  I.  com  mss.  ift  vehii,  —  Both. 
navi  exiit, 

4.  Sic  veti.  —  Vnlg.  vham,  Et  co* 
pais  sbest  sb  codd. 

6.  Veti.  ait  matri  emptam  eae  fptitif . 
Valg.  omUtlt  et  ait  et  e««e.  Boib.  tpiiui 
emiam  matri  ait, 

15.  Sic  el  volg.  et  yell.   Matsvit  B. 

PaoLOQUS,  In  anlversum  leneant  le- 
ctores,  hone  prologom,  eisl  hsod  male 
scrlpiom,  tsmen  non  esso  a  Plaolo  Ipso 


«M 


MKKCATOR. 


Et  ir^mentiui  et         UDoret  d^qoar. 

Nob  igo  item  fade,  nt  ilioa  in  como^iit 

VIdi'  facere  amatdrea ,  qui  aut  oocli,  adi  die, 

Aut  tdli,  aul  iunae  mfteriat  oarrdnl  auaa;  5 

Qqos  pdl  e^o  credo  hdmaoas  querimooiaa 

Nod  Unti  facere,  qufd  TeiiDi,  quid  ado  Telint. 

Vobft  oarrabo  pdtius  nieas  oune  mfserias. 

Graece  ha^  Tocatur  l^mporos  Piiii^moDia; 

Kad^m  lalioe  M^rcator  Marci  Acdi.  10 

Pater  id  mercatum  hinc      meua  miait  Rhodum. 

Bi^Dolum  iam  fdctem  eat,  poatquam  abif  dome. 

Ibi  amdre  occepi  fdrma  eiimia  mdlierem. 

Bed,  ea  dl  aim  Impiidtua,  dfcam,  ai  opera  eat  adribua, 

Atqoe  dd  yorteodum  hue  dnlmam  adeat  beo%Bitaa;  U 

Et  hdc  parum  etiam  mdre  malomm  ingtitl 

Per  md,  peraonatda  aumqae  index  illico. 

Nam  amdrem  haee  cuncta  Titia  aectari  aoient: 

Cura,  adgritudo,  n/miaqae  eie^ntia. 

Ilaec  ndo  ilium  modo,  qui  amat,  aed,  qnemqoe  dttigiC,  21 

MagDO  dlque  solido  mdlut  infortdnio; 

Nec  pdl  profecio  qu/aquam  gioe  grandi  malo, 

Praequdm  ret  palitur,  ttdduit  elegdotiae. 

Sed  amdri  accedunt  dtiam  baec,  quae  dixi  miaua: 

intdmnia,  aerumna,  drror,  terror,  dt  fuga,  25 

iutfptia  ttuUftiaque  adeo,  et  tdmeritaa, 

|ir«rtcian;  qaod  ladlcaii  licet  vel  ex  citat,  sk  I«glt:  Sed  cm  ti'jipliahit  jli- 

Mvirlclii  qHlbundam,  qua«  ofTendanf.  Item  can.    Bine  Beib.  Std  torn  nt  tim  m- 

Inlvgra  fabula  nea  vMetar  Piaall  eaae.  pUciim$  d.  —  Opera  ett  muri^^  I  e. 

3.  Lamb.  VI  Both.  item.  \nlg,  el  veil,  al  vacant  aurea  veairae  ad  anscnUa«4iia. 

runi  V.  1\  ulctn,    lllud  et  Mureti  Uber  Cf.  II,  2,  15.    Dieam^  ti  videam  tiki 


4.  awu(tfrr«  blc  producli  primam,  ntl  llbroa:  »i  operae  at  auribui,    Dt  qoa 

¥i  Kp.      tf«        Piitfud.  3,  1,  7.  Cas.  3,  dlciione  cf.  Mil.  II,  2,  98  operae  aon  c<^ 

3,  tf.       dif  tkn\\qut  pro  dicL    Cf.  Amph.  15.  Vulg.  el  veil.  Jique  ad  adv,  Ii 

I.I.  V2X    r  a,  48.    Pe«ud.  4,  7,  60.  vett.  deesl  hue.    Both,  noalr.  —  MiS. 

Muni.  I,  I,  31.    Men.  5,  9,  94.    Pera.  Mque  advort.  ut  an. 


c«.   Mo   NuU.    ti   veil.    —   Both,  et  lamen,  at  puoctom  In  fine  ponanu 

liikiiitpo.<<uii .   ti   »crlp5U:   creduo.     Effo  17.  Sic  dedl  e  conleclura.    Nam  veit. 

puut .  rl^l  per  ncan.HluiK'm  versus  sanarl  Per  me  ea  percontatut  $nm  ros,  tum- 

pi«!»Hii,  lAiuen  sicrlpiarem  quacrimonia*  que  index  illico.    Valg.  PriuM^  ae  per- 

•Ik  lntit«  pi^JuvUae.  ertboirrapblae  slaiul  comtatui  ium  rot,  §ump$i  indiciMm  U- 

MieiiU-r^^iie  pec(-ai«».  tiro.  Boib.  Per  fBeam  pertonam  ail  voJ 

«.  ^Miiil  rrliNl,  He.  bemlnes.  qui  tim  index  illico;  alii  aliier:  ad  per 

liV             Mc  vuU.  ei  veil.,  aiqne  me  soppl.  facere.  —  V.  C.  Kit  k.  f. 

bAco  g«it«^a4»  fiMwa  »iicunienid  e«i.  non  c«se  more  matorum  intf.  Decurt.  Ei  h. 

riiHO  PUuti  banc  pralocum .  sed  serieria  p.  CMC  m.  maiorem  in$t.  el  v.  18.  Ptf 

t«»Hs««  aeiAa;! .  ^uia  Ule  n<>nni>i  dujibiu  mca  percenatui  turn  vo$  iumque  indt 

)i\lUbU  ii^mew  »aam  »c^lp9rrit.  Beiblas:  cjr  iiico. 

Iliivi .  lMC«ii«Mli«i>.  19.  Rlefranlia  luxurU  est ,  ol  Tria. 

II.  kiHs\  sw  Ncu.  el  B.  —  Vulf.  AiV.  %  1,  18.  elegan§  Inxuriosus. 

I.i^  \eu.  eiMitiawi  1^,  pn»  qn«  cdd.  24.  quae  dixi  minui^  quae  aopra  (v. 

4>ii-  19)  Bead  am  commemoravL    Sumiuai  ri 

U             t\   \eii.  >VW  ft!  ML    At  Ampb.  I,  2.  17. 

bMM.  «W  t^M  al »  ti  Stukus  qai  b.  v.  26.  imepiia.    Sic  volf aiqoe  prodn* 


alios.    Bulb,  aliai. 


esse  operam  aut  otium.  Botbius,  coain 


2.  3.  II. 


10.  Sic  bunc  V.  VQig.  el  veil.,  iu 


PtOLOQOt. 


4tl 


Inc^itaniia,  ^zcors  Immod^stia^  > 
Peluitoiia,  capfditis,  maleTol^ntia; 
loha^ret  [eliam]  ayidiUs,  deaidia,  ioidria^ 

Indpia,  contum^lia  et  diapdndium,  80 

MoiUloquium,  paudloqaium.   Hoc  ided  fit,  quia, 

Qaae  nihil  altinguDt  id  rem,  nec  auot  dtui,  haec 

Aindtor  profert  aa^pe  adforso  tempore ; 

Hoc,  pai&ciloquiQm,  rdrtum  idcirco  pra^dico. 

Quia  ni&ilua  uoquam  amitor  adeo  eal  cillide  S5 

Faci&ndua,  quae  in  rem  aint  auam,  ut  poaail  loqui. 

Nunc  Tda  mi  irasci  ob  mdlliloqnium  ndn  decet: 

Eoddm,  quo  amorem,  Ydoua  mi  hoc  legavil  die. 

IlldG  revorli  cdrtum:  ut  conata  dloquar. 

Princfpio,  ut  ex  ephdbia  aetate  diii,  40 
Atqne  dnimua  atudio  amdtua  puerili  dat  mena: 
Amdre  Talide  co^pi  hie  meretricem.  fllico 
Rea  dxulatum  ad  illam  abilNrt  cldm  patria: 
Leno  fmportunua,  ddminua  eiua  mdlieria, 

Yi  aikmma  quidque,  ut  pdterat,  rapiebdt  domum.  45 

Pater  dbiur^are  hade  me  noctia  dt  diea: 

Perfidiam,  iniustitidm  lenonum  exprdmere: 

Laceriri  Talide  adam  rem,  illiua  augdrier; 

Summo  hade  claroore;  intdrduro  musaana;  cdlloqui 

Abndere;  negitare  ddeo  me  natdm  anom;  &0 

Concl^mitare  tdta  urbe  et  praedjcere, 

Omn^a  tenerent,  mdtultanti  crddere: 

Amdrem  multoa  inle^^e  in  ditpdndium: 

Intdmperantem^  ndn  modegtum,  inidrinm, 

Trabere,  dxhaurire  md,  quod  quirem,  ab  ad  dome;  55 
Ratidnem  pestumam  daae,  ea,  quae  ipaua  dptuma 
Omnda  labores  invenisget  pdrferena, 
Amdria  tI  dlffiinditari  ac  dfdier. 

Bda  m  taalif,  all  v.  98.  In  Petulantia.  tatse  reetlos  hoe  nodo:  Principio  ut 
It.  inepUme.  aetat  ex  ephtbii  exiit,    Onnle  anlem 

29.  Sie  vnlg.  et  vetl.;  atqal  eliam  eii-  locutio  ex  Afro  iraeta,  Andr.  I,  1,  24. 
rndaoi  el  aviditai  tribue  syllebls  pro-   Nam  ii  po$tquam  txctnU  ex  cpftedi'e. 
BcUiBdQin,    auael    sit:    auditat^  uti   Redil  Idem  v.  61. 
iplos  verba,  In  quiboa  oeeorrlt  v  Ii-      42.  Doth.  hino. 
a,  at  ffom'fl  eontr.  naut,  avut,  oeit,      46.  .Valg.  et  velt.  Ohiurgare  pater, 
muetdut*   Cf.  Amph.  4,  3,  16.  Aulul.   Both.  Obiur'gare  haee  pater  me.  Bed 
iL  ft,  6.   As.  1,  8,  65.    Baccb.  4,  5,  pater  pleramqae  valde  correpilm  enon- 
.    AaiplL  d,  4,  5.    Men.  2,  2,  69.   clalor.   Neqne  eUdendam  ohiurgare, 
a.  S,  1,  16.  Cf,  el  Ter.  Eun.  I,  2,  51.      47.  Sle  vnlg.  Transposall  Bolh.  Len. 
tpH":  eiui  f rater  dliquanium  ad  rem  perf.^  ini.  espr.    Et  espromere  neees- 
dvidior,  —  Pro  vnlg.  detidia  cdd.   earlo  liic  debet  esse  L  q.  eloqui,  de- 
U.  reeidia.  —  Pro  iniuria  al.  ineuria,  eantare. 

II.  Hoc^  ac.  malilloqoliim.  Fonasso  49.  Velt.  interdum  mibi  te  eolloqui, 
IlleDdnm  Jit.  Jhnuere^  ner.    Vnlg.  interdum  mve- 

iO.  Valg.  et  veiL  Principio  atque  tast,  eolloqut^  abn.  Noetram  inlerpun- 
mu9  ephebii  aetate  exiit,    Sed  vv.   eilonem  Boib. 

rue  animus  sine  dublo  boe  Irrepsere      54.  non  modettum^  L  e.  q.  non  mo- 
V.  aeqaenil.  Lamb,  habel  tit  aatmnf.   deraium,  non  temperantem. 
laoa :  atpie  ex  eph,  oel.  cxm.    For-      57.  Vetl.  per  feroi,   Kfoslr.  volg. 


4SS 


MRKCATOR. 


CoDTfUum  tot  me  innou  iam  te  piwere; 

Qoodofsi  puderet,      loberet  Tfrere.  60 

Sete  ^xiemplo,  ex  epb^it  poitqoaiii  exc^tterit, 

N6o^  ut  ego,  amori,  o^qoe  desidiae  in  dtio 

Operifo  dediste,  D^qne  potesUtdm  sibi 

Fu(flfle;  adeo  arte  cdhibitum  eiae  te  i  patre; 

Multo  dpere  immuDdo  rdstico  se  ex^rcitum,  65 

Neque  nfti  quinlo  quoque  iono  potte  torn  Ti'aere 

Urbem,  itque  extempio  inde,  ti  apectaTita^t  peplum, 

Rua  r6r8um  confeatim  ^fgi  aolitnm  i  patre. 

Ibi  mdlto  primum  a^ae  famUUrium 

Labdrarlgte,  qaom  ha^  pater  aibi  dfceret:  '^^ 
Tibi  aria,  tibi  occas,  tfbi  aeris,  tibi  eiddm  metia; 
Tibi  ddnique  iatic  piriet  laetilUm  laboa. 
PottquiiD  recesset  Tfta  patrio  cdrpore, 
Agr^in  te  Tendldftie,  atque  ea  pectoia 

Navfm,  metretat  qua^  trecentaa  fdlleret,  ^5 

Paritse  atque  eapte  m^rcea  vectatum  Andique, 

Ade<S  dum,  quae  turn  babdret,  peperissdt  bona.  • 

Me  id^m  decere,  ai,  M  deceret  m^,  forem. 

Ego  me  i&bi  invigum  m^o  patri  ease  intdllego, 

Atque  6di'o  me  esse,  quof  placere  aequdro  fuit:  ^ 

Amdnt  amansque  uti^t  animum  offirmd  meum. 

Dico  ^886  iturum       mercatum,  af  yelit: 

Amdrem  missum  ficere  me,  dum  illi  dbsequar. 

Agit  grdtiat  mi,  atque  fngenium  allaudit  meum; 

Sed  mc^a  promigsa  ndn  neglexit  p^raequi:  ^ 

Aedificat  navim  c^rcurum  et  merc^a  emit; 

Parita  navi,  impdnit;  praetered  mihi 

Taltfntum  argent!  ipaiis  aua  adnumerdt  manu; 

58.  Bolb.  didier  ex  Gronovio.  De-  alii  plures  scrlptores.  El  omnes  omnioo 
curt,  dicdere,  V.  C.  die  herei.  Vulg.  deorum  dearumque  Maiuae  su\»  ffsi» 
et  veit.  dcieri.  CT.  Cic.  orat.  pro  Coello  diebua  novis  vestibus  induobaniur.  Cf> 
cap.  16.  dide  ac  disiicc,  Peplum  Inter  ArlsioleUa  fragmeota.  Pa* 

59.  Sic  vulg.  —  Vetl.  SI  pascerei.         naihenaica  autem  quinto    quoqoe  aniw 

60.  nc  luberct  vivere,  ul  potlua  me  agebantur.  —  Ceierum  veil,  babeni  po- 
Ipsum  iiilerimereni.  plum. 

64.  arte,  arete,  quemadmodum  et  vulg.  71.  Both,  tibi  item  metes  ^  nulla  aa- 
et  veit.  cloriiaie  adlecia.    Vulg.  et  veil,  tibi  ti- 

66.  Sic  veil.  —  Botb.  Aec  nifi' quinto  dcm  metis,  uii  cdd.;  aique  saepius  proa. 
anno  quoque  ponitum  viscre.  Atque  po-  tibi  valde  correptim  pronunciandum,  iio« 
situm  V.  C.  et  Dec.  Sed  quonlam,  quid  totum  elldendum  occur rit.  Existltno  lamen. 
8ibi  vellt  lilud  positum,  vlx  quisquam  terilum  una  syllaba  esae  legeudum.  qajt>i 
dixerii,  praefero  vetl.  posse,  Ideo  quia  e  alt  tib\  ut  sine  dublo  baud  paucb  locii 
linalis  In  Infinlilvis  saepius  plane  elldliur.  faciendum. 

Cf.  Epid.  I,  1,  73.  Cure.  4,  1,  9.  Epld.  72.  istic,  Vulg.  iste.  Et  V.  C  iili- 
I J  2,  25.  II.  2,  45.  62.  IV,  1,  14.  75.  Metreta  aexiarioa  centum  coniinc- 
posse  autem  constructlone  pendet  a  soli-  bai,  b.  e.  circa  duodecim  congioa.  Idem 
tum  V.  68.  est  quod  amphora. 

67.  peplum,  intellige  peplum  >Iinervae  76.  Sic  vulg.  —  Veil,  atque  ea  fen- 
dicaium  Panaihenaicls,  in  quo  Intexlae  per  cis  vect.  —  Botb.  atque  ea  semper 
fuerunt  victoriae  et  res  gestae  elus  deae,    se  invectatum  n. 

beroumque;  quern  commemorat  Plato  Eu-       77.  Vett.  quaestum  hab,  uti  cdd. 
thypbrone,  et  Diodorua  Sic.  lib,  XX.  et      81.  utut,  utal  potuL 


ACTDI  I.     SCBHA  II. 


Serrom  Ana  mittit,  qui  6Um  a  puero  pdrvolo 

Mihi  pa^dagogtis  f^erat,  quasi  uti  infhi  foret  90 

Custtfs.    Eisce  cdnfectis  navim  sdlvimus. 

Rhodium  Tenimus,  dbi,  quas  merces  v^xeraro, 

Omo^fl,  ut  Tolui,  T^Ddidi  ex  sent^otia; 

Lucrum  ingeos  facio,  prat^terquam  mihi  m^ua  pater 

Dedit  adtUmataa  mdrcea:  ita  peci&lium  05 

Conficio  ^rande.    S^d  dum  in  portu  iiii  imbulo: 

Hoap^a  me  quidaro  agndvit;  ad  coeodm  Tocat 

VeniiS;  decumbo,  accdptua  bilare  atque  dmpliter. 

Diaci&bitum  noctu  ut  fmua:  ecce  ad  me  adfenit 

Muli^r,  qua  mulier  ilia  nulla  eat  pulcrior.  IM 

Ea  ndcte  mecum  iila  lidspitia  iusau  fuit. 

Voam^t  Tidete,  qu^m  mihi  valde  pUcuerit: 

Poatridie  hospitem  ideo;  oro,  ut  vend&t  mihi; 

Dico,  diua  pro  meritia  grdtum  me  et  mundm  fore. 

Quid  vdrbia  opus  eat?  ^mi  atque  ad?dxi  heri*  105 

Earn  me  ddvexisae  n61o  reaciacat  pater. 

Modo  earn  reliqui  ad  p6rtum  in  nari,  et  adrvolum. 

Sed  quid  currentem  adrvom  a  portu  cdnapicor, 

Quern  n&fi  abire  vdtuil   Timeo,  quid  aiet. 


ACTUS  I.   SCENA  11. 

ACANTHiO.  CHARINUS. 

fc.  Ex  aummia  opibua  T/ribuaque  uaque  dxperire,  nftere, 
[erua  ut  minor  operd  tua  aervdtur.    Agedum,  Acdntbio, 
bige  dba  te  laaaitiiidinem ,  cave  pigritiae  praevdrtier. 
iroul  dnica  auapiritua:  vix  atiffero  hercle  anh^litum; 
iniul  a^tem  eoa  plenfaaumc^  qui  advdraum  ieunt,  aapdiito, 
>etri&de,  deturba  in  vlam.    Haec  hie  dfaciplina  p^aauma  eat: 
l^rrenti^  properdnti  haud  quiaqtiam  dignum  habet  decddere: 
M  trea  aimitu  r^a  agendae  a6nt,  quando  unam  occ^peria: 
:t  currendum  est,  ^t  pugnandum,  et  atitem  iurgandum  in  Tia. 


91.  Ei$ee.  Sic  veil.  —  Vulg.  Ii$ce. 
-  Navim  una  syllaba  pronunclandum, 
I  Mcpe.  Cf.  aupra  ad  v.  29.  Ceterum 
assia  legere:  Hi$ce  ui. 

96.  iUij  I.  e.  UUc.  Sic  vulg.  —  Vett. 
H. 

Act,  L  Sc.  IL  Adcorrit  ex  poria 
kcanthio,  oonclaique  CharUio,  patrem 
IM  vidlaae  Paaicompaam ,  aiqae  elua 
more  eaae  correpium.  Abit  Charinua  in 
•rtoDi. 

2.  herui  minor  ^  I.  e.  fillos  familiaa. 

3.  praevoriier.  Sic  veil.  —  Vulg.  el 
'areaa:  praevorterii ,  quod  Lamb,  tarn- 
aam  all  neolrale  tnterpreiatar:  cave  te 
d  plgrlilam  prlns  verterla,  cave  te  ad 
IgiilUoi  ^tliui  coBtuleria.  Senaua  poQiui : 


Cave  in  pigritlam  polina  Incidaa,  qoam 
herl  negotlum  curea.  De  dlctlone  cf.  II, 
3,  39.  41.  Capl.  2,  3,  100.  MU.  3,  1, 
59.  Ampb.  1,  3,  30.  Ill,  2,  40.  V,  1, 
17.   Capu  5,  4,  2a   Et  vide  indicem. 

4.  Vulg.  Simul  enicato  iuspiritut, 
Vett.  Simul  enieat  me  fpiritun,  V.  C. 
emicat  iutpir.  Decurt.  entcat  tpir,  Moatr. 
Both. 

5.  Vulg.  et  vett.  plenisMime  eot. 

6.  diidplina^  moa,  die  Zucht,  die 
Sine,    Cf.  Ciat.  I,  1,  17. 

9.  Secntua  anai  Bothlum.  Nann  Vnl- 
gata  babel  Ei  currendum  ^  et  pugnan^ 
rfttin,  et  autem  gurgandumet  in  via. 
rVett.  et  ante   turgandumet.)  Quod 

28 


4M  MRECATOR. 

Cm.  QaM  fliadi  est,  qnodi  ille  tarn  Expedite  eiqufril  carsaiim  tibil  10 
Cam        DcgoU  quid  tit,  sat  quid  ni&iiciet.    Ac.  Nu^f  ago. 
Quam  mixume  reflitio,  tam  res  in  perlcio  Tdrtltur. 
Cm.  Mali  nescio  quid  ouiiliat.  Ac.  Genua  Mac  cursorem  d^seruot 
Perif,  seditioneni  facit  lien,  dccupat  praec6rdia! 
Peril,  ioimani  nequeo  Tdrtere.    Nimlt  Dihili  iiblc^n  tlem.  15 
Nuoquam  ^depoi  omoea  biiioeae  mi  haac  Ussiludinem  ^ximeot 
Domin'  &xk  foria  dlcam  i!aae  herum  ChariDum?    Ch.  Ego  animi 

p^odeo, 

Qufd  illud  ait  Degdti,  lubet  scire  ^x  hoe  me:  ut  sim  e^rtior. 
Ac.  At  etiam  adttol  at  ^tiam  eesao  fiSrIbna  facere  hisce  ^wulul 
Aperite  aliquis!  tibi  Charious  b^rusl  domin*  est,  in  foriti  —  20 
Num  qufsquam  adire  ad  dttium  dignum  irbltraturt    Ca.  £cce  me, 
Acdnthio,  quem  quadris.    Ac.  Nusquam  est  di'sciplina  ignivior. 
Ch.  Quae  ttS  res  male  agitinti    Ac.  Multae,  here,  ted  itqae  mt, 
Ch.  Quid  ^st  npgotil   Ac.  Pc^riimua! 

Ch,  Prindpium  inimids  dato.  25 

Ac.  At  tibi  sortito  id  dbtigit. 

Ch,  Loquere  fd  negoti,  qufdquld  est 

Ac.  Placidc^:  toIo  acqui^cere. 

Ch.  At  tu  ^depol  sume  Uciniam  atque  abst6cge  sudor^m  tibi. 
Ac.  Tua  causa  rupi  rdmices.    lamdddum  sputo  sdnguinem.  30 
Ch,  Resfoam  ex  melle  Aeg^ptiam  vordto:  sslyom  fcfceris. 
Ac.  At  tu  t^depol  calidam  picem  bibito:  adgritudo  absc^serit. 
Ch.  I16mioem  ego  iraci&odiorem ,  qudm  te,  novi  n^minem, 
Ac.  At  ego  maledic^ntiorem,  qu&m  te,  novi  n^minem. 
Ch.  Sm  saluti  qu6d  tibi  esse  c^nseo,  id  consuddeol  U 
Ac.  Apage  istiusmodf  salutem,  c6m  crociatu  quae  idvenit! 
Ch,  Die  milii,  an  boni  quid  usquam  est,  qu6d  quisqusm  u(i  pdssiet 
Sine  luaio  omoi,  aut  nc^  laborem  capias,  cum  iilo  utf  volesl 
Ac.  Nt^scio  ego  istaec:  philosophari  nunquam  didici,  n^que  seio; 
>igo  bonuni,  malum  quo  accedit,  mihi  dari  baud  desidero.  ^ 
Ch.  Ct^do  tuam  mihi  dtSxteram,  agedum,  Acdnlhio.    Ac.  Item  di- 

bitur:  tene. 

Ch,  ViV  tu  te  mi  ob  ^sse  sequentem,  in  nevis?    ^c.  Operi  licet 

Kxpcriri,  qui  me  rupi  causa  currendo  tua, 

t't,  quae  scirem,  scire  actutum  tibi  liceret.    Ch,  Liberum 

Hlare  poasit,  si  autan  corrlpialur.   De  25.  principium^  Id  quod  exorsas  es 

quo  V.  Iiidlceiu.  eloqui. 

12.  rcshto  I.  e.  q.  moror.  29.  mc  vers,  recle  hue  a  Boihio  col- 

15.  Posi  nunc  vs.  legiiur  In  vulg.  et  '^"Z"' 

ve(C.  versus,  qui  apud  nos  est  29.  lie-    ^'oo     •           «  .n.^  i--i.„r  «r«- 

cess.la  muc  ,ra„spo„e„dus,  Ideo  quU  .JL^eTco^Z  ^ 

Ulcuouduuicolloquumur  ulerquelmerse.  p^^^"*;^  ^    ,J  WcWc- 

18,  Sic  vulg.  —  Veil,  ejr  hoc  metu  ut  prosodicum  ludlcandam,  ot  siguoB  fabi- 

siM  ccrttor.  sopposUhlae  et  nequaquam  Plaailsae. 

iS'usquam  f$t  ditcipUna  if^avior,  42.  ob  esse  sequentem^   per  immIs, 

se.  quaoi  hi  hae  dooio;  videlicet  quia  pro  esse  obtequentem,  at   hakeet  vrH. 

neno  ad  osUum  prodli  llludquv  aperlt.  At  Iliad   V.  C.  et  Dec.   atque  v.  eftt 

^ciplima  est  mos,  ignavut  autem  I.  q.  BonosyllabDm. 

"•"t,  aeqiMBi.  43.  sic  vnlg.  —  VeU.  qua  me  ntfi} 


Actus  I.   Scrbta  II. 


435 


!Mpiit  tibi  facMm  paucos  cis  m^nsis.    Ac.  Palpo  ptfrcatig.  45 
7isr.  li^on  ansim  tibi  tisqaam  quidquam  ttcinus  falsum  priUoquil 
)u£n  iam,  priosqaam  aim  ^locutus,  scis^  si  mentirf  toIo.    Ac.  All! 
LiAssitudinein  h^rcle  Terba  tda  mihi  addiint!  ^nicas! 
?i5r.  Siccine  mi  obseqii^ns  esl    Ac,  Quid  vis  f^ciaml    Cjsr.  Tuol 

Id,  qutfd  Tolo 

do.  Quid  id  est  i^tnr,  qntfd  visl  Cm.  Dicam.   Ac.  Dfce.   Ca.  At 

eoim  placid^  toIo.  50 
4c.  Dtfrmientis  sp^cta tores  mdtuis  oe  e  soinno  ^icitesl 
C7/r.  Va^  tibi!    Ac.  Tibi  ^quidem  a  portu  apptfrto  hoc.    Ch.  Quid 

fers?  die  mihi. 

4c.  Vfm,  meturo,  criicidtum,  curam  ii&rgiumque  atque  inopiam. 
Vh.  P^rii,  tu  quiddm  thesaurum  hue  mi  dpportavisti  mali! 
Si&liua  aum!    Ac.  Imo  es....     Cu.  Scfo  ism:  miserum  dices. 

Ac,  Tu  dixti:  tfgo  taceo.  55 
Ca.  Qafd  istuc  est  malil    Ac.  Ne  rogites!  Mdxumum  infortiaDium 

est! 

Ch.  6bsecro,  disstfive  iam  me!  Nfmis  diu  animi  p^ndeo. 

Ac.  Pl^cide:  multa  eiqufrere  etiaro  prfns  voio,  quam  vdpulem. 

Ch.  Hdrcle  Tero  Tipulabis,  nfsi  iam  loquere,  aut  hfpc  abis. 

Ac.  Htfc  [sis  J  vide,  ut  palpdtur!  Nullust,  qududo  occepit,  bldn- 

dior.  60 
Ch.  6bsecro  hercle  ordque,  at,  istuc  quid  sit,  actutum  indices: 
Qudndoquidem  mihi  st&pplicandum  a^rvolo  Tided  meo. 
Ac.  Tdmne  indigous  Tideorl     Cm.  Imo  dignus.    Ac.  Equidem 

cr^dldi. 

Ch.  6bsecro,  nom  ndvis  peril t1    Ac.  Sdlra  est  navis:  time. 
Ch.  Quid  alia  armam^otal   Ac.  Salva  et  sdrta  sunt.    Ch.  Quin  tu 

^xpedis,  65 
Quid  siet,  quod  m^  per  urbem  cilrrens  quaerebds  modol 
Ac.  Td  quidem  ex  ore  ordtionem  mi  dripis.  Ch.  Taced.  Ac.  Tace. 
Crddo,  si  boni  quid  ad  te  ntintiem,  instes  dcriter, 
Qui  nunc,  quom  malum  addiundum  est,  fldgitas  me,  ut  ^loquar. 
Ch.  6baecro  hercle  te,  istuc  uti  tu  mihi  malum  faclds  palam.  70 

•I  V.  C.  fifom  me  r.    Bed  Dec.  fui  55.  Pro  vulg.  e^o  faeeo  Veil.  Ergo 

mt  r.  tocet?    Cam  vulg.  facit  V.  C.  Sensas 

45.  paueoi  cit  mente$.   Sle  vulg.  —  mellor  eseei,  0i  legerelnr:    Tu  disii^ 

Vett.  et  Pall,  omitiuol  cit.    Cf.  Mosf.  I,  haud  ego. 

1,  IT.   True.  2,  3,  27.  Seneas:  te  ma-  58,  ex^ttirere,  m.  te.    Sle  vulg.  e( 

namlliam.  —  Palpo  pereiid't,  blandlrls.     veil.        Botb.  exquirier. 

47-  ti  meniiri  ©0/0,  an  vellm  men-  ^  ^.^  •iv^ii       «  hl^^:^  — 

llfL  ft  promt  aaeplutf  poslium  legllur,  *  '  "  hlandior,  per 
■I  Caa.  8,  4,  1.  Cure.  2,  3,  20.  V.  Ind. 

50.  id,  quod  non  legliar  In  veil,  neqne  63.  Volg.  et  vett.  Tandem  indignu$ 
valf.,  Both,  acclvit  ex  font,  et  Aid.  videor.  Lamb.  int.  Tandem  Indlgnus  libl 

51.  Dormientei.  Hoe  eo  perllnet,  videor,  cut  euppllcea.  Both.  Tamrfe. 
««od  Charlnufl  placlde  volucrat  dicere,  •  conl.  dedlmua.  credirfi,  ac.  me 
4«od  dleinrua  erat.  dlgnnm,  cat  aoppllcea.   AUl:  me  indi- 

52.  Foe  tibL   Solemnla  locutio  in  fa-  aappllces. 

cedia.    Cure.  2,  3,  35.    Ep.  I,  1,26.  ^-  »«'^«  Lamblno. 

6a   JU,  1,  14.   Capi.  4,  2,  106.  —  Volg.  et  vett.  tana. 

apporto  hoc  9  ac.  ?ae,  I.  e.  malum.  67.  81e  volg.  —  Tell.  toce.  Ch.  tocco. 


MBRCATOB. 


Ae.  iSloquar,  qauMqaMem  ne  mt.  Tin  paler          Cm.  (^sU 

mtm  paftcrt 

^c.  Tdam  amicani....    Cm.  Qofd  cunl    ^o.  ¥MIt    Cv.  Vidiil 

Vae  miMrd  mihl: 

Qutfd  te  iDterrog6,  rctpoBde.   Ac.  QufD  to,  si  quid  tIi,  roga. 

Cj7.  Qui  potuit  Tid^rel    Ae.  Oculi*.    Cv.  Qo6  ptetodi  — 

Ac.  HUstibiw. 

Cjt.  fa'  bine  dierecldsl   Nogare  fn  re  capitalf  ma. 

^c.  Qof,  maloin,  ege  nogdr,  ti  libi,  qaed  mt  rogat,  retptodcol 

Cff.  C^rlCD*  Tidill         Tan  b^rcie  certe,  qnam        ted,  ac  tv 

yides. 

Cm.  iM  earn  riditl   Ac.  fatna  intra  BiTiai,  oti  prorae  idatitit, 
«t  cam  ea  eooKbohtiut.   Cm.  P^rdidiati  aid,  pater. 
iSbo  tu,  ebo  to,  qofo  caviati,  ne  dam  videret,  vdrlierot  81 
Qoin,  aceleate,  dbatmdebaa,  nd  cenapiceret  dam  patert 
Ac.  Quia  negotidai  eramoa  nda  aoatria  negdtiia: 
Armameotia  cdmpllcandia,  cdmponeodia  atddoimna. 
Dum  bade  aguntur,  Idmbo  adyebitur  Uina  pater  paoxfllolo, 
Ndque  qoitquam  bominem  cdoapicatuat,  ddnec  in  noTf  auper.  85 
Cat.  Nequidquam  mare  aAbterfugl  aadvia  tempeatdtibua! 
liquidem  iam  me  c^naeliam  eaae  in  tdrra  atque  in  totd  loco; 
Ydrom  Tideo  mdd  ad  aaxa  fdrri  aaevia  fldctibua. 
Ldqnere  porro,  qufd  ait  aclom.   Ac.  Pdatquam  adapexit  mi&Uercnii 
Rdgftare  occepft,  quoia  eaaet.  Cr.  Qoid  reapoodltl  Ac.  fllico  W 
i^ccucurri  atque  fnterpello:  m&tri  te  anciildm  toae 
tiroisae  illam.  Ch.  Yiauane  eat  tibi  crddere  idl   Ac.  Etidm  rogasl 
Sdd  aceleatua  a^blgitare  occdplt.   Ch.  lllamne,  dbaecrol 
Ac.  HIrum,  quio  me  adbi{itaret    Ch.  ]£depoi  cor  miaerdm  meaa^ 
Qudd  guttatim  cdntabescit,  qudai  in  aquam  indidena  aaiero!  M 
P^rii!    Ac.  Hem  ittuc  uoum  verbum  di'xisii  Teriasumum! 
Cu.  Stultitia  ittaec  ^tt!  —  Quid  faciami     Credo,  non  eredtfi 

pater, 

81  (Ham  matri  m^ae  emisse  di'cam;  post  autdm  mibi 

73.  nunc  V8.  Both.  coHocal  post  v.  qaodammodo  a  vero  llnaaae  gento  tb- 
76.    Vulg.  //oc  quod  ie  inU    Mlhl  ver-  borrere. 

80S  73 — 77.  spvrU  videiilor,  et  a  se-  81.  Sic  v«lt.  —  Vulg.  ne  earn  ctm^f. 
riori  mano  addiii.  83.  sic  veit.  —  Vulg.  eomplic.  d  cemf. 

74.  Vail.  Qui  potuti  earn  videre?  Vulg.  quid  retpondit.    Veil,  fluw 

75.  Vulg.  /  hinc  ditrectui.  Vetl.  /  ^^^J:  ..  ...  ^.  _« . 
ftinc  hodie  diet.  Nosir.  Bolh.,  qui  el  J^'^^'^T^  i  it 
NugariB  Icgli.   Non  elldendum.               Pew.?  2  45* 

78.  Vulg.  et  B.  uti  prope  adititit.  "J.  Mirum'quim  me  9uh.  Credt  l« 
\cl!.  ufi  prorae  adsttUL  Idque  prae-  exlailmare,  Ulum  ne  oporiolase  sablgl- 
fero  Ob  OMhmum.  Atque  Decurl.  uti  |„e.  Kr  hdiie  miek  wohl  Bolln  etc 
prora  adsi.    V.  C.  lamen:  prope.  gj^  5/,-^^  occurrll  Aaipb.  2,  % 

80.  Quin  blc  el  vs.  seq.  cum  perfecfo  127.  Cist.  4,  2,  68.  Aol.  I,  3,  7. 
aperte  I.  e.  q.  cur  non?  uti  nusquam  97.  StuUiiia  istaec  e$t,  Raec  Trrba 
alias.  Vide  liidiceni.  Napi  Rud.  3,  6,3.  vulg.  el  velt.  Iribnunt  Acanibloni,  B*- 
Quin  occidiiii?  non  est:  Warum  ha$t  tbius  Cbarine,  et  recte.  Nam  aecnni  cel- 
du  ihn  nicht  getiidtet?  sed  potius:  du  loquitur,  et  secnm  ezcogliai,  quid 
ha^t  ihn  dock  gleich  todtgeacMagen?  faciendum.  Et  ecce  olim  ceperai  ctasl- 
Videtur  igitur  bicbuius  coniunctionis  uaoa  llmay  at  diceret  patri|  emtaai  esse  aacil- 


Actus  IL   Scbha  I.  4S7 

Sc^lus  videtnr,  m6  parent!  priSloqui  mendicinm. 
N^que  ille  credel,  n^qiie  credibile  est,  fiSrnia  eximia  nn'iUereni  100 
fiam  me  emisse  anc/llam  matri.    ^e.  N6a  taces,  atultfssume? 
Credet  hercle:  ndm  credebat  lAm  mihi.    Cn.  Metud  miser, 

patrem  preh<!ndat,  ut  sit  gdsta  res,  suspfcio. 
H6c,  quod  te  rog6,  milii  respdnde,  quaeso.    ^c.  Qufd  rogas? 
Cff.  Mum  (^sse  amicam  sAspicari  vi'sus  est?  ^c.  Non  vfsus  est.  105 
Qafn  quidque,  ut  dicdbam,  mihi  creddbat.     Cb.  Yerum  ut  tfbi 

quidem 

Vfsus  est.    ^c.  Noo;  sdd  credebat.    Ch.  Yad  mihi  misero!  nAilus 

sum! 

Sdd  quid  ego  hie  io  limeotando  p^reo,  ad  navim  ndn  eo? 
S^qucre.    ^c.  Si  islac  ibis:  commodum  dbviam  renins  patri. 
Pdsteaquam  adspicidt  te  timidum  esse  dtque  exanimatum:  fiiico  110 
R^tinebit,  rogitabit,  unde  illam  ^meris,  quanti  dmeris; 
Timidum  tentabit  te.    Cn.  Hac  ibo  pdtius.    lam  ceosds  patrem 
4bii8se  a  portu?    ^c,  Quiii  ea  ego  hue  pradcucnrri  grdtia, 
N<S  te  opprimeret  fmprudentem,  atque  ^lectaret    Cm.  6ptume. 


ACTUS  II    SCENA  I. 

DEMIPHO. 

Miris  moJis  di  ludos  faciuDt  hdminibus, 
Minsque  exempiis  sdmuia  in  somnis  danunt. 
Vel^t  ego  nocte  hac,  quad  praeteriit,  prdxuma 
Id  sdmnis  egi  sdtis,  et  fui  homo  ex<!rcitus. 

Hercari  visus  mihi  sum  formosdm  capram.  5 
Bi      Doceret,  qudm  doroi  ante  habui  capram, 
Neu  discordarent,  si  dmbo  in  uno  essdnt  loco: 
Postdrius  quam  mercdtus  fueram,  Tisus  sum 
[o  custodeiam  eam  si'miae  concrddere. 

Ba  simia  adeo  pdst  liaud  muito  ad  m6  venit;  10 
Male  mihi  precatur,  dt  facit  convicium: 
^it  sdse  iiiius  dpera  atque  adventii  caprae 


lain  natri.  Bed  Um  Id  coDsUium  ablicit, 
■talililaeque  damnal. 

109.  Nota,  iuppicio  bic  quoque,  n( 
lUbi,  producia  i  priore  legi. 

104.  Veil,  quaeso,  mihi  Id  volg. 
leeal  mihi.  —  Mvmorabile  autem,  In 
Bronovlana  excldisse  versoa  99  —  101. 
lyporum  errore. 

112.'  81c  velt.  et  Pareua.  —  Vulg. 
Qtfifi  hac  ibo  p.  Both,  ie  ieniabit. 
Cii.  Quia  hac, 

114.  eleciaret,  h.  e.  elicerel  ex  te, 
^rcontareiur,  cf.  As.  2,  2,  29. 

/icT.  IL  Sc,  /.  Advenit  ex  porta 
Demipho,  Cbarlnl  pater,  narratqoe  ao- 
mnian  aJiquod  auom,    ui  oDen  aul 


amoria  erga  paellam  Ulam,  quam  in  navl 
viderll. 

1.  Primoa  trea  veraoa  llsdem  verbis 
\id.  Rud.  3,  1,  1.  2.  4.  aperto  signo, 
hic  aupposlta  ease  omnia. 

2.  Uunc  versam  Passeralius  sic  legl 
malalt:  Miritque  exewplit  omina  in 
tomni$  danunU 

4.  egi  talis,  Saiagere  est  feailnare 
Asln.  2,  4,  34.  Simul  lamen  et  anxle- 
talla  notlo  aabeal,  at  Cell.  N.  A.  IX,  11. 
instruebantttrque  acies  a  consulibuSj  de 
vi  ae  multitudine  hostivtn  satis  ogcn- 
tibus.    Cf.  Bacch.  4,  2,  37. 

5.  De  dictlone  visus  sum  In  aoronl- 
orum  narrationibus  cf.  ad  Cure.  2,  2,  10. 

9.   BoUi.  ciffltoddam.    Volg.  el  veil. 


4t8 


MEECATOB. 


Fiagftlum  ei  damoun  ftSdtte  htnl  Hieditfcriter: 

Dicft  ctprtm,  qaam  dddertm  serrandiiii  siU, 

Suae  Axoris  dotem  imbadediaae.   6ppido  M 

Mihl  fllod  yideri  minim,  ot  una  iliafe  caprm 

Uxdria  aimiad  dotem  ambadddcrit 

Inatire  factum  afmia,  atque  hoc  ddolqoe 

Eeapdodet:  ni  properem  illam  ab  aeae  abddcere. 

Ad  me  fntro  domuai  ad  udrem  ducturdm  mean.  tl 

Atque  dppido  hercle  b^ne  Telle  till  Tiaus  aum; 

Aai  ndu  habere,  quo!  eommeodar^m  capraa: 

Quo  migia,  quid  facerem,  cAra  cruciabir  miaer. 

Inidrea  ad  me  hoedua  viauat  aggredirier; 

InCi  mlhi  praedicire,  aeae  ab  aimia  tt 

Capram  dbduxisae,  et  codpU  irriddre  me. 

Ego  dnim  lugere  atque  fliam  abductam  cduqueri. 

Hoc  quam  do  rem  credam  pdrtluere  admoiom, 

Nequeo  iuTenlre;  nlal  capram  illam  adapicor 

lam  me  ioTeoiaae,  quad  alt,  aut  quid  Tdluerit.  M 

Ad  pdrtum  hinc  abil  mine  cum  lud  aimuL 

Poatquam  illlc,  quod  Tolui,  trdnaegl,  atque  ego  cdnaplcor 

Navem  dx  Rhodo,  qua  heri  dat  adTCCtua  filiua. 

Collibitum  eat  illud  mflil,  aeado  qui,  liaere. 

Aacdndi  In  lembum,  dtque  ad  navim  ddvehor:  ft 

Atque  illic  adapicio  fdrma  eximia  mdlierem, 

Filida  quam  advexit  mdua  matri  ancllUm  auae; 

Quam  ego  pdstquam  adapexi,  ndn  Ita  amo,  ut  aanf  aolenl 

Hominda,  aed  eodem  pdcto,  ui  Inaani  aolent. 

Amdvl  hercle  equidem  ego  difm  In  aduleacentlai  41 

Yerum  Ad  hoc  exemplum  ndoquam,  ut  nunc  Inadnlo. 

Nunc  hdc  profecto  sic  est:  haec  ilia  dtt  capra. 

Sed  sfmia  ilia  atque  hoddus  timeo  quid  velint. 

Unum  quidem  hercle  iim  scio,  perHtae  me; 

Vosmdt  videte  cdterum,  quantf  alem.  4& 
Sed  cdnticescam:  Ticinum  eccum;  exit  foraa. 


cutiodiam.  Both,  omialt  earn,  qaod  U- 
lae  exhibent. 

15.    Sic  vulg.  —  Veil,  ambediise. 

20.  Sic  vett.  —  Vulg.  et  Pall.  M 
me  domum  intra  ad  ux.  Both,  jid  me 
domum  ad  ux.  introduct*  m, 

31.  Vett.  ftinc,  vulg.  hie,  Celerum 
et  hie  et  alibi  vett.  cum  2ucti.  Msm,  c. 
luce. 

82.  illic.  Sic  vett.  atque  Id  ona  syl- 
laba  ennnclanduB.  Vulg.  hie.  —  0(9110 
apodosin  inchoat,  pleonaatice  positum. 
Alii  tamen  int.  iiatim.  Cf.  II,  3,  19. 
Plane  slmiie  legltur  Baccb.  II,  3,  45. 
Dum  circumspecio,  atque  ego  navem 
conspicor. 


33.  Vett.  heri  eei.    Vulg,  etl  heri 

34.  illud  ^  quid  aalemf  fortaaae  aa- 
viglum.  Celerum  bio  omnia  ex  Baccft. 
2,  3,  45.  aqq.  depromta  eaae  appard,  v. 
c.  dicilo  atque  pro  ttad'ai,  lemhos  etc 

36.  Sic  dedl  ex  veil.,  quae  habeac 
al^e  ego  IlUe  adtpieio  /.  c.  m.  Valfi 
et  Pareua:  olgiie  ego  Illam  cetupitit 
/.  e.  m. 

38.  De  aano  et  Inaano*  amore  cf.  CiR< 
1,  3,  20.  21.  coloa  haec  est  ImMatie. 

44.  peri»ie  me,  ac.  prao  amore. 

45.  quanti  stem,   qaam  aim  aUiUL 
Versus  sic  ordlnavli  Both.,  quam  la  vaif. 
et  vett.  sic  aeqaantor:  40,  41,  44, 
42,  43,  46. 


AcTUg  II.    SOBVA  II. 


4S9 


ACTUS  II.    SCENA  II. 

LYSIMACHUS.    DEMIPHO.  LORARII. 

Ly.  ProKcto  ego  iliunc  hfrciim  caatrari  Tolo, 

B.11W  qui  nobia  <!xhibet  negdtium. 

Db.  Ncg  6nien  illiid  mfhi,  nee  auapicium  placet: 

Quaai  hfrcum,  meliio,  ne  uxor  me  caatrdi  mea, 

Aique  niiua  haec  duoc  afmiae  parltfa  ferat.  5 

Ly.  I  tu  hfnc  ad  villam,  atque  istoa  rastroa  yfllico 

Piste  fpsi  facito  cdram  ul  tradaa  in  maoum. 

Uxdri  facito  ut  oi&otiea,  negdtiuni 

Mihi  ^aae  io  urbe,  nd  me  exapectet:  nim  mibi 

Trea  h6die  litea  iiidicandaa  d/cito.  10 

I^  el  h6G  meraeoto  dfcere.    Lo.  Numquid  dmpliual 

Ly.  Tanlum  ^at.  De.  Ljaimache,  aalve.  Ly,  Euge,  et  tu,  D^mipho, 

Saiv^to.    Quid  agial  quid  fit?    De.  Quod  mia^rromua. 

Ly.  Di  mdliua  faxiot!  Dk.  Di  hdc  quidem  facidnt.  Ly.  Quid  eatY 

Db.  Dicim,  ai  fideam  tibi  esse  operam  aut  dtium.  1& 

Ly.  Quamquim  negotium  itii  ai  quid  fia,  Ddmipho, 

Non  aum  dccupatua  ^nquam  amico  operdm  dare. 

De.  Bem'goiiatem  tuam  mi  experto  praddicaa. 

Quid  tfbi  ego  aeiatia  Wdeor?   Ly.  Achen&nticua, 

Sen^x  Tetua,  decr^pitua.    De.  Pervora^  yidea:  20 

Puer  adm,  LjaimacLe,  a^ptueooia.    Ly.  Sdnuo*  ea. 

Qui  pi&erum  te  ease  di'caal    De.  Vera  praddico. 

Ly.  Modo  bdrcle  in  mentem  T^nit,  quid  tu  d(cerea: 

Sendz  qnum  extemplo  eat,  idm  nec  aentit,  ndc  aapit, 

Aidnt,  aolere  eum  rtiraum  repuerdscere.  2& 

De.  Irad  bia  tan  to  T&ieo,  quam  valuf  priua. 

Ly.  Bene  bdrcle  factum,  et  gaudeo.    Os.  Imo  ai  aciaa: 

Oculfa  quoque  etiam  plua  iam  video,  qudm  priua. 

Ly.  Bene  dat    De.  Malam  rem  dfco.  Ly.  lam  iatuc  ndn  bonum  eat. 

De.  Sed  adaimne  ego  tibi  dloqui,  ai  quid  Telimi  SO 

Ly.  Auddcter.    De,  Animum  advdrte.    Ly.  Fiet  addulo. 

De.  Hodie  ire  in  ludum  occdpi  literdrium, 

Ljaimache.    Tcrnaa  ado  iam.    Ly.  Quid?  terndal    De.  A  MO. 


jicT,  11.  Sc.  II.  Narrat  Lysimacho 
■MoreB  auum  Demlpho,  •!  casilgaiur 
■b  Hlo.  Lyslmacbus  ad  fbram  abll;  Oe- 
BiiplM  aUum  opperltor. 

1*  Colloquliur  L.  cam  aervlii  aaia 
nuilcia,  qui  ei  narraveranl ,  hlrcain  ar- 
kom  ambadedlaao  in  liario,  aot  aliud 
laBnam  IntuUsatf. 

ft.  ftaec,  ac.  axor  mea.  Simlam  In- 
telllga  eaai,  eui  capraai  cemmendaverat, 
II,  1,  10  —  20. 

7.  Pitio.  Sle  vulg.  el  cdd.  —  VeU. 
Praeiio. 

11.  /,  €t  h.  Veil.  Ei  el  h.  Sed  t6 
kac  Idem  Ulud  etft ,  quod  modo  dixerai. 

12.  Tantum  est,  I.  e.      bUiU  am- 


pllas.  Cf.  Cas.  prol.  87.  —  ei  tu  legan- 
tur  In  veil.,  deHuni  In  vulg.  et  Bolblo. 

13.  Salveto.  Sic  vect.  —  Vulg. 
Salve,  o  quid  agin?  quid  fit?  Trana- 
poHult  B.  Quid  fit?  Quid  agis?  contra 
rhyihmom. 

14.  Both,  ex  Pal.  faciant. 

15.  operam  I.  e.  q.  odurn.  Cf.  prol. 
U.  Mil.  2,  2,  99.  Ill,  2,  6.  True.  4, 
4,  ao.   Paeud.  I,  3,  157. 

23.  Senaua:  lam  InteUlgo,  quid  tu  tibi 
vella,  quum  dlcla  le  puerum  eaae  aepiu- 
enaem.  Nam  ubl  bomo  aenex  lit,  aen- 
anaqae  lam  et  aapleniiae  expers  eat, 
eum  repneraacere  aiuni.  Modo  in  men- 
tem vemit  I.  e.  q.  Aa.  I,  1,  23.  Modo 


MBRCATOB. 


Ly.  Tun*  ciptte  csuo         wDex  neqof»tiiine1  \ 

De.  8eo  dinum,  sea  ittuc  h&tiluiD,  slTe  atrom        ano.         S  & 

Ly.  Ludificas  nunc  to  me  hte,  optnor,  D^mipho.  * 

De.  Decide  collum,  ai  falaum  eal,  oil  €loquort  i 

¥ei,  i&t  aciaa  me  amire,  cape  cuUH&m,  aeca  |l 

Diglii&m  Tel  aurem,  y€1  to  naaon,      iabrom;  il 

Si  mtfTcro  me,  ae^  aecarl  atfnaero,  M  I 

Lyaimache,  aoctor  aom,  otf  me  amando  hie  Unices.  I 

Ly.  8i  uoquim  yfdiati  pictom  amatorcm,  hem  fflic  eat: 

Nam  m<$o  qoidem  animo  TAoloa,  decrepiliHa  aenex 

Taotfdem  eat,  qoaai  ait  afgoom  pictom  lo  piriele. 

De.  None  t^  me,  credo,  ^tigare  cdgltaa.  4S 

Ly.  Bgon'  t^l   De.  Nihil  eat  iaro,  qodd^to  mihi  aocofnaeaa: 

Fecdre  tale  ante  iiii  apectati  Tirl. 

Humdnnm  amare  eat,  hAmanom  aotem  igntfacere  eat. 

Ne,  ala,  me  oblorga:  hoc  n6n  Toitintaa  me  fmpniit.  j 

Ly.  Quin  ndn  obiurgo.    De.  At  nd  deterior^m  tamen  M  ; 

Hoc  fiicto  ducaa.   Ly.  ^en*  tel   Ah,  ne  di  afyciint! 

De.  Vide,  afa,  mode  etiam.    Ly.  Vfinm  eat.    Dm.  Certa'1 

Ly.  Pdrdia  me!  — 
Hie  homo  ix  amore  inainit.  —  Nomquid  Wal   De.  Vale. 
Ly.  Ad  pdrtum  propero:  nam  ibi  mim  negtftiom  eat. 
De.  Bene  imbulato.   Ly.  B^ne  Tale.   De.  Bene  ait  tihL  H 
Quin  rofhi  quoqne  etiam  est  U  portnm  negdtium: 
Nunc  ddeo  ibo  illuc.   S^d  optume  gnatdm  meum 
Video,  dccum.   Opperiar  hdminem:  hoc  none  miht  vlao  opnat, 
Huic  p^nnadere  qudmodo  polla  alem, 

Ut  iiiam  Tendat,  n^ve  det  matrf  anac:  N 
Nam  ei  d<Sno  advexe  aud/vi.   Sed  praecadto  opnst, 
Ne  ad  iliam  me  aoimum  adie'cigse  aliqua  a^ntiat. 


ACTUS  II.    SCENA  III. 

CIURINVS,  DEMIPHO. 
Cii.  Homo  md  miseridr  nuilua  dst  aequo,  opi'nor, 


pol  percept.  —  Pro  tarn  nee  scripserlm: 
nee  iam, 

33.  Et  hoc  quoqoe  redolet  Baccta.  V, 
2,  47.  sqq. 

37.  Vnlg.  el  veil.  e«e,  uti  loquar. 
B.  ad  ted  cloquor,  ex  Pal.  Oecurt.  — 
V.  C.  f  j  falsum  $tati  loquor, 

41.  8ic  volg.  et  vetl.  —  Botb.  amando 
med  ut  enicci.  —  amando  j  dum  amo. 

42.  vidisti.  Alloqallor  allquem  de 
0Uis  pedisseqois.  Nam  numqaam  apud 
veterea  personae  aolae  prodlbaol.  Bo- 
ililua:  vidistit^  Ini.  apeciatorea.  Atqoe 
do  8pec(atore  ciiam  int.  Lamblnas.  Per- 
peram. 


44.  Taniideniy  b.  «.  oUiiU  In  aBtre, 
non  frogt,  nolllos  nana. 

49.  Sic  vulg.  el  B.  —  Velt.  Ne9ei$? 
ne  obiurga.    Quod  paene  praeplaceL 

52,  Fide  ti§  modo  etiam  ^  etian  al- 
que  ettam  te  rogo,  ne  me  deteriorem  dt- 
raa.  —  Nam  la  senana  Ineal  v.  etiam. 
—  f'itum  eat,  decretnm  eat  apad  aie, 
ne  te  deierlorem  Ideo  dueam. 

57.  t7(iic  memento  ease  poaae  bob*- 
ayllabuffi.  Cf.  ind.  Poaalt  tamen  et  Ictis 
in  coni.  ted  poni,  at  optime  eorfiplamr, 
uti  True.  1,  2,  26.  Cf.  not.  ad  Aapb. 
3,  4,  17. 

59.  guomorfo  pod'i  ticm,  qiaaiua 
maxlme  poaalm. 


Actus  II.   Scbna  III. 


441 


Neque,  ddrorsa  qnof  pliira  sint  scmpftc^rna. 
Satm\  qtiidqnid  dat,  nt  quam  r^m  agere  occ^pi, 
Propriiim  mihi  nequft,  quod  cnpl6,  evenire? 

Ita  rafhi  mala  res  aliqua  6biicitur,  5 

Boniini  quad  meum  comprimil  cdosilium. 

Mfaer  amicam  mi'hi  paravi  ^nimi  causa,  en'pui  prelio, 

Ratus  clam  patrdro  me  me^m  posse  habere. 

Is  rdscivit,  it  Tidit,  it  perdidit  me. 

Neque,  fs  qnum  rogii^  quid  loquar,  cogitdtum  eat:  10 
Ita  dnimi  decem  I'n  pectore  fncert!  cdrtant; 
Nec,  qufd  corde  ntioc  consilf  capere  pdssim, 
Sci6:  tantua  ctim  cnra  meo  dst  error  ioimo, 
Dum  sdrri  mef  perplacdt  mihi  consflium, 

Dum  riirsum  baud, placet,  nec  patdr  potis  vlddtur  15 

Inddcl,  ut  putdt,  matri  anci'llam  eratam  esse  fllam. 

NuDC  sf  dico,  iiti  res  est,  atque  I'Uam  mibi  me 

Emi'sse  indicd,  quemadmodum  dxistumdt  me? 

Atque  fllam  abstrabdt,  trans  mare  hi'nc  Temum  asp6rtet! 

Sci6,  saevos  qndm  sit,  domd  doctus.    (gitur  20 

H6ccine  est  amdre?    Arare  mdvellm,  quam  si'c  amare. 

lam  hfnc  olim  inyitum  domo  dxtrusit  Ah  se; 

Mercdtnm  Ire  liiissit.    Ibi  h6c  malum  invdoi. 

Ijfbl  Toluptatem  at^grltudo  Tfncat,  quid  ibi  iodst  amoeoi? 

Nequidquam  abdidi,  dbscondidi,  dbstrusam  habdbam:  25 

Maaca  dst  meus  patdr,  nii  potest  clam  ilium  habdri, 

Ndc  sacrum  nec  iAm  proranum  qufdquam  est,  quin  ibi  illico  adsit; 

Nf5c  qui  rebus  mefs  coofidam,  mi  Alia  apes  in  c6rde  certa  est. 

Ds.  Qufd  iiluc  est,  quod  s6Ius  secum  fdbulatur  ffliusl 


Act.  Ih  Sc,  llh  Caniicum,  usqae 
ad  V.  28,  in  qoo  coDqaeriiur  Charinus, 
paireai  auum  omnia  rescisae  aat  reaci- 
tonim.  Alloquiiur  eum  Demlpho,  decla- 
rafque,  iUam  poellaro  non  esse  aptam, 
<xaae  aerviat  uxori  aaae.  Consuliissi- 
mam  igitor  esse,  ut  vendaior.  Velle 
kilam  emere  qoendam  senem,  qni  iUam 
amel,  sibiqoe  rem  mandaverit.  Contra 
Cbarinos  negat  fieri  illud  posse,  quia 
alloa  lavenis  earn  amel,  eui  commania 
Ilia  aecum  emta  sli.  Pater  affirmat,  esse 
vendendam,  Idque  In  porta  ataiim.  Eo 
tamen  llliam  Ire  vetat.  Ipse  eo  abii,  con- 
feelaroa  negotiom  per  Lyslmacbum. 

8.  Vulg.  el  vett.  sini  plura.  Sed  eat 
veraus  bacctilacua. 

3.  Satin'  1.  e.  q.  Nonne  etc.  Cf. 
Ampb.  2,  2,  1.  Ciat.  1,  3,  2.  Ep.  V, 
1,  28. 

4.  Tolg.  et  vett.  Proprium  neami 
mihi  evenire  quod  cvpio,  plane  afii- 
tQoog,  —  proprium  1.  e.  q.  raium,  ata- 
blle,  drmam.  Cf.  Moat.  1,  3,  68.  Trio. 
6,  2,  6. 


5.  Anapaesticoa  versoa.  Valg.  et 
veU.  ohiicitur  aliqua, 

7.  Sic  plane  vett.  In  valg.  deeat 
eripui.  Versos  est  letr.  troch.  quails 
2-1.  eriperc  pretio  i.  e.  q.  aoferre  secum 
pretlo  soluto,  aut:  sibi  parare,  at  alias 
tn&entre  Ampb.  I,  1,  130.  Rud.  prol.  27. 

10.  Sensus:  Neqoe  sclo,  quid  ei  di- 
cam,  quando  mecum  de  ea  re  loqaeior. 

18.  quemadmodum  existimet  me? 
quomodo  mecnm  aget?  qaalem  me  lu- 
dicabit.  Sic  aaliem  int.  Lamb.  Sed 
poiius  videtor:  quomodo  poterit  fieri,  at 
ilie  ratam  hoc  habeat?  Fiet  poiius,  ut 
illaro  abstrabai,  etc. 

19.  Mque  I.  e.  q.  atatim.  Cf.  Baccb. 
II,  3,  45. 

,  20.  cfomo  doctua^  i.  e.  ipse  experlua, 
locutlone  saepe  obvia.  Cf.  Ampb.  2,  2, 
7.  True.  2,  5,  4.  Cist.  2,  1,  2.  Mil. 
2,  2,  36.  Sic  vulg.  —  Veil,  quam  eit 
homo,  et  durut. 

21.  arare:  Foriasse  respicilur  ad  True. 
I,  2,  52 — 54.  obi  arare  fere  idem  eat, 
qood  paedlcare. 

22.  Volg.  el  veil,  ah  icie. 


441 


MBKCATOR. 


StfllicitQS  mihi  n^clo  qna  yMctur.  Ca.  AttaUe.  M 
M^us  paler  hie  quidein  ^iit,  qoem  video!    Ibo:  illoqnar.   Quid  fit, 

paterl 

Db.  Lnde  iocedis?  qiifd  feitioas,  fo&te  mil    Ch.  Rect^,  paler. 
Vk.  itk  Tolo;  aed  ittuc  quid  eat;  iibi  qodd  eommutaUiat  colorl 
N^mquid  Iibi  dole'l?   Ca.  Neacio  quid  mdo  animo  eat  aep^,  paler. 
P68tea  hac  nocte  n6o  quievi  aitia  mea  ex  aeot^ntia.  tt 
De,  P^r  mare  ut  Tectus^  nunc  oculi  tdrram  miraatiir  lui 
Migia,  opino.    Ch-  Id  ^at  profecto;  T^rum  actolum  abacteerit 
De.  ikrgo  edepoi  palttfa:  ai  aapiaa,  daa  ac  decumliaa  domL 
Ch.  6tium  oon        mandatia  rdbua  praevorti  yolo. 
De,  Cria  agito,  periodic  agito.  Ca.  Sa^pe  ex  te  audiri,  pater:  4§ 
Rdi  mandatae  omnda  sapieotea  primuro  praevorU  decet 
De.  Ag[e  ig[ilur:  nolo  idvoraari  tuam  ddvoraua  aent^otiam. 
Ca.  S^lvoa  sum,  aiquidem  ftti  dicto  adlida  et  perpetua  ^t  fidei. 
De.  Quid  illuc  est,  quod  ille  aolua  ae  in  cootiliura  adTOcatI 
Urn  non  vereor,  ne  fllaro  me  amare  liic  pdtuerit  reaciacere:  16 
Qufppe  baud  eliam  qui'dquam  ioepte  fi^ci,  amantea  i&t  aoleot. 
Ca.  lies  adbuc  quidem  b^rcie  in  tuto  eat:  nam  hiinc  neacire  sil 

acio 

De  flla  amica;  qndd  si  scire!,  ^ssel  alia  ohilio. 
De.  Quin  ego  huoc  adgrddior  de  illal    Ca.  Quio  ego  Unc  me 

amdliorl  — 

]^o  ego,  ut,  quae  mandita  amictim,  ami'cia  tradam.     De.  lai 

mane:  &i 

PaAcula  eliam  scfscilare  priua  toIo.    Ca.  Die,  quid  relia. 

De.  tiaquen'  valuisti?    Ca.  Perpeluo  r^cle,  dum  quidem  iib'c  fai; 

Vc^rum  in  portum  buc  iki  sum  advectus,  ni^acio  qui  animua  mihi 

dolel. 

Dr.  Nausea  edepoi  factum  credo;  vtSrum  actutum  absct^aserit. 
Sed  quid  ais'?  ecquam  In  advexti  luae  matri  ancillam  Kliodol  *A 
Cji.  Advexi.    Dk.  Quid?  ea  ut  videlur  inulier?    Ca.  Mon  edepoi 

mala. 

32.    Jlccte,  quasi  dicat:  non  est  quod       39.    praevorii.    Antes  mihi  caranda 
exiMlliues  Die  festliiare.    NoaUuni :  cs  isi    aunt  mandaia  quaedam.    Cf.  aapra  ad  I, 
fiirA/«.    Sic  enlni  Donalua  explicat  ad    2,  3.  ei  Infra  va.  41.  et  cf.  Indiceoi. 
Ter.  Ileaut.  3,  2,  7.    Cf.  Ter.  Ilec.  3,       43.   Senaua:  O  ullnani  raium  fiai,  qood 

2,  20.  el  Eun.  2,  3,  50.  Uonaii  aunt  modo  dixit  pater,  ae  noUe  advoraari 
verba:  Sic  enlin  loquiniur,  cum  aine  in-    mihi  I 

luria  inierrogantls  aliquid  reiiceoius.  Cf.  44.  Promla  ex  Aul.  3,  6,  13.  Quid 
Infra  v.  77.  in  le  tolus  e  saiatu  $evocaa? 

35.  Sic  \u]g.  et  veil,  alque  litera  e  45.  illam.  Sic  vulg.  et  vett.  atqa« 
In  postea  quaai  elidenda;   uli  Mosit.  I,    una  ayllaba  pronunciandutn ,  oti  saep^. 

3,  132.  Rud.  2,  0,  44.  Slich.  2,  3,  59.  Senaua:  ich  glaube  nichty  dafi  er  efwa 
IV,  1,  62.    nisi  nialis:  haud  quicvi.  —    tchon  merken  solUc,  etc 

Poslca  auiein  i.  e.  q.  praeierea,  delude.  50.  Vulg.  ut  quae  mandaia^  amicus 
37.  Sic  urdinavl  personas,  acripsique  amicit  tradam,  Vett.  ut  quae  mandat 
opino  ^  ul  saepiua  faciendum.  Vulg.  ale:  amicus  amivis  tr.  Lamblnua  et  Uoa»a: 
Ch.  Slagis  ophior,  Dk.  Id  est  pr. ;  Ro  ego  atque  mandata  amictim  ami- 
ver.  a.  absce»scril.     Ergo  etc.  nullo    cii  tr. 

Idoneo  aenau.  —  Celerum  cf.  54.  Alque  52.  Quidem  pierumque  perqaam  cot- 
Bon  eat  verbimiie  eandem  rem  ab  eadem  repiim  pronunclatur.  V.  indicem  v.  qui- 
fersona  bia  eaae  pcaedicaiaiu.  dem  correptum^  ei  Trio.  2,  4,  158. 


Actus  II.   Sobha  III. 


9s.  I^t  moraU  ealY    Ch.  Ndllam  wlil  melius  mea  seni^Dtla. 
9s.  Sic  quidem  edepol  Tfsa  eat,  quom  illam  Tidi.    Cm.  Eho,  an 

vidiati,  pater  Y 

9s,  Yldi;  yeriim  u6n  ex  uau  ndatro  est  neqiie  aded  placet. 

Qui  TeroY    Ds.  Quid  non   noatra  fdrmam  liabet  digndm 

domo:  00 
iihil  opus  nob/a  aocilla,  nisi  quae  texat,  quae!  molat, 
Jgnum  caedat,  p^osum  facia t,  a^dia  Terra t,  vdpulet, 
)ua^que  habeat  cot(dianum  fdmlliae  cocti&ni  cibum* 
idrunc  ilia  nibilum  quidquam  fdccre  poterit  admodum* 
Um»  Jt%  cauaa  equidem  illam  ^mi,  dono  qudm  darem  matri  nieae.  66 
9s.  Nd  duis,  neu  te  ddyexisae  dixeria.    Cs.  Di  me  ddiuvant! 
Qs.  Ldbefacto  pautdtim.  —  Verum,  qudd  praeterii  dfcere, 
V^qoe  iila  matrem  adtis  honeste  tdaro  sequi  poterit  cornea, 
S^que  ainam.  Cs.  Qui  vcfro?  Db.  Quia  illd  fdrmd  matremfdmillaa, 
P*ldgitiuro  ait,  ai  aequatur,  qudndo  incedit  p^r  viaa:  10 
Ddniemplent,  coospiciant  omnea,  ndtent,  nicteot,  sibilent, 
t^^llicent,  ¥OC(^nt,  molesti  sfnt,  occentent  datiuro; 
^pleantur  dlogiorum  mdae  fores  carbdnibus; 
itque,  ut  nunc  aunt  mdledicentea  lidmines,  uxon'  meae 
Mihique  obiectent,  l^nocinium  fdcere.   Nam  quid  ed  eat  opua?  15 
Cm.  Hdrcle  quin  tu  r^cte  dicis,  dt  tibi  adsentidr  ego. 
Bdd  quid  ilia  nunc  fi'et?   Dm.  Recte:  ego  dmero  matri  tuae 
/Lncillam  virdginem  aliquam,  ndn  malam,  formd  mala, 
6i  matrem  addecdt  familias,  aut  Sjram  aut  Aeg^ptiam: 
ifia  molet,  conficiet  pensum,  [pinsetj  pinaeidr  fldgro;  80 
Ndqne  propter  cam  quidquam  eveniet  ndstria  foribua  fldgitii. 
Cm.  Quid,  ai  igitur»  redddtur  ilii,  unde  dmta  eati    J)s.  Minime 

gdutium. 

Cm.  Dixit  se  redhibdre,  ai  non  pldceat.   Db.  Nihil  istdc  opust: 
LItigare  ndio  ego  tos,  neque  tiiam  autem  accusari  fidem. 

50.   8k  ptidem.   Sle  veil.  —  Volg.      75.  Nam  fwiii  I.  e.  q.  Qnldnam,  conl. 

earn  Pall,  ei  B.  Mihi  quidem,  Inlerrogailva  pr««po0iia,  at  saepe,  per 

60.  Iia  scandendum ;  nial  forte  ezcl-  aMatrophem.  Cf.  Ampb.  2,  1,85.  el  lad. 
derit  aUqaid  In  praecedenllbua.   Ceicrom      ^g,   gi^  veil,  el  vulg.  Boib.  om.  ego. 

%i  me  adiuvant.    Gaodel  albl. 

aaod  BOD  volt  earn  iniroduci  domam  pa-  80.  In  vulg.  el  veil,  deeat  vox  co^iiel, 

ler.   81c  enlm  fieri  poaae  aperai,  ut  aolua  Boiblua  addldU  poal  molet.  For- 

lato  ea  poilaiur.  ^^'^   potlua    addendum    poal  pensum 

67.    Labefacio  paulaiim,  I.  e.  dixl,  p»fwet,.auod  pariter  abeat  a  codd.  Pin- 

«aao  ad  rem  fore  apero.   Bene  rea  pro-  ^^^^        ttampftn.  Coquere  aulem  non 

cedU  mlbl.  ^^^^  anclllarum  apud  noblUorea. 

69.   ilia  forma  aoni  ablallvl,  auppl.  84.   Vnlg.  el  veit.  quam  tuam  auiem 

mulitr,  acc.  fidem  ^  Mulio  ed.  m  conl.  711am 

7?l.    Vulg.  el  veil.  Impl.  meae  for  en  referatur  ad  mavolo  va.  aeq.    Sed  com- 

clog.  earb.    Noair.  Boib.  Elogla  paian-  parailvna  mavolo  babel  anuni  quam  verau 

tar   Uiudea    paellae    carbone  vel  alia  86.  Qoare  ble  aut  omitlendam  quam^  aut 

Biaierla  In  lanoa  acrlpiae  ab  aaianilbna.  rouiandum  In  neque^  quemadmodum  quae- 

Sed  cf.  Pera.  4,  4,  20.    Occei»(a6iisil  dam  odd.  babent.  —  Sic  aaeplua  auiem 

OMiium^  exureni   foree,     Exurebantur  poaltum  legltur,  Hem  prima  brevl.  Cf. 

aatem  faclbua  aocenals,  qoaa  gerebant  Ampb.  prol.  36.    Mil.  3,  1,  81.  Silcb. 

It  3,  59.  ft  indie. 


4M 


MBECATOL 


MiliUo  e^epol*  •!  quid  fkclandoin  est,  Ulcere  danini  mirolo,  S 
Qaam  dpprobramenConi  a^t  flagftium  m^liebre  efferri  dom. 

tibi  illaiD  p6tte  opinor  lAcoleoCe  v^ndere. 
Ca.  Ddm  qoidem  hcrcle      mfDorit  T^ndia,  qaam  ege  enif ,  pater. 
Dm.  Tice  nodo:  aen^z  eat  qnidifiiif  qaf  illam  mandaTlft  mihi 
Dl  emerem  aibi,  id  tatanc  facieou    Cjr.  Al  quidaoi  adakacdai, 

pater,  N 
Mflii  flMndavIt,  dd  lataee  CicleiD,  Ita  ut  tlla  eat,  cwier<m  aiU. 
Dm.  VigintI  mlnfa  opieor  pdaae  me  fllam  Tdedere. 
Cm.  At,  ege  al  TeUn,  ian  daotur  adpteai  et  viglBtl  aloae. 
Dm.  At  ege....   Cm.  QqIb  ege,  ioqaani....   Dm.  At  aeacia,  qaU 

dictuma  adm:  tare. 
Tria  mieaa  accddere  etlam  pdaaom:  ut  triginti  aleot.  N 
Cm.  <}ad  Torttatll   Dm.  Ad  iilun,  qui  emit.  Cm.  I^bloam  cstb 

homo  g^Btiumt 

Dm.  ticcillam  Tided:  labet  qolDqoe  me  iddere  etlam  Ddne  minaa. 
Cm.  Hdrenle  lllaoe  dUofeliceBt,  quiaqaia  eat!   Dm.  IMddm  mihi 
titiam  BOBc  adBitat,  addam  adz  mleaa.   Cm.  Septdni  mihi 
(Niaqoam  edepol  me  vlacet  hodie!)  cdmmodia  poacft,  pater.  IN 
Dm.  N^uidqvam  peadt:  ego  habebel  Cm.  At  lUle  poilieitdat  prfor. 
Dm.  Nihill  ftde.    Cm.  ^faqoaglBU  pdadt.    Dm.  Nea  ceatta 

dator. 

Pdtla',  et  ne  lleitdre  adreraum  iaiml  mel  aeatdBtlaml 
MizeBMm  herde  habdbla  praedam:  Ita  llle  eat,  qeol  emltdr,  bcml 
Siaaa  bod  eat,  dz-aaiore  llHoa:  quod  poacda,  ferea.  liS 
Cm.  Cdrte  edepol  adokSaeena  ille,  quel  ego  emo,  efllietfm  perit 
^lea  amore.   Dm.  Milte  herde  llle  mdgia  aesez,  d  td  adaa. 
Cm.  Nisqeam  edepol  fuft  ocqae  flet  die  aenez  Inadolor 
£x  amore,  quam  file  aduleaceoa,  quoi  ^go  do  hanc  operim,  pater. 
De.  Quit^ce,  inqaam:  iatanc  rim  ego  recte  videro.  Cm.  Qaid  aiit 

De.  Quid  esti  110 

HS.   iTcwai.  le.  aliqnid.    B«llu  iTc-  A^ph.  9,  S,  48.   V,  1,  77.   Men.  3,  2, 

imiitai.    CMsinie:  si  qald  daul  fticKra-  51.   Tnic.  2,  7,  47. 

ikmm,  facew  mmvX;  —  Uade         est  joo.   Et  vnljt.  el  veil,  ioteffnm  bine 

q«i«4  Uc  tmm  B«iia«  ••l«ecto«l  a«itf  Teuaa  Cbarino   tribnonf.    At  Boibies 

Mbrss^  rxbllBeBB*.  vr.  \vfi711am  —  hodit  Uemipboiil.  WM 

Hd.  V«lf.  H  veit.  cflTrtTi.    a.      70.  parenihejils^idetnr,  qoalettsaepeiaPlaii* 

RfTMri  aaiMi,  !■  ral^aa  Mrrari  tas*  •kvlae.   Cf.  v.  ISW.  —  viiitef,  ae.  twu 

aaa»  AiciMi  BMM  a«aL   Bath,  ia/cm  me.    Minae  commodae  aual:  iBtejErae, 

r«al.  lusii  paaderla.    As.  9,  9,  195.  Bid. 

to*  Mil  Baiblaa  adkch.  Naa  ia  valg.  5,  %  91. 

•I  vail,  aaa  la<liar.    Ae  aaac  apas  ea  101.  Valg.  cam  Oecort.  fta(e(o  xtiu 

Ml,  prap(«r  panllrlisaaa  vs.  91.  —  la  cmm  V.  C.  habto. 

UT"      "jtoTrf                        ^'^^  Quimqwaginta  ppfcil.  ac.  al  B- 

•■11        V^mM    J         tt   s           •  —          centum  datuty  bob  vei- 

tL  VBtf.            arf  «l  f  j  Mim  wi  ^„  ^  ^  ^^1  ceaiBBi  daderii. 

Wa  ctC«  eaifrcai  sim.   \Ht.  tim  af  iffc  _   '  .... 

art.  oiBitcmB  raiereai  fiM.  Naslr.  Baih.  Sia  valg.  el  ia  licifere  aea  ctl 

Alii«a  V.  aialjcreai        lejltar  la  cdd.  tmtm4mm.    la  veil,  deeal  poaaeailvaii, 

•0.    Qaa  rarlisli,  ac.  le.    A\-enlsaa  «  »■ 

eatam  ae  ceitHaadaa  eat  Deailpaa,  aaasi  110.  Dedi  Qmid  aU7  pre  valf.  (aid 

eal  aam  aUaaa  caUaqaereiar.  mght  qaed  aihUL    De  diciieae  ifmi 

•r.  Mfl  tanvfiln  iaaaUaadaa,  wA  mt$?  cCiadkaiL  Sal:  JETdre,  aocA 


ACTUI  II.     SCBIIA  IV. 


445 


Vh.  Ntfo  ego  illam  mancupio  accepi,   s^d   ille  illam  accepfl. 

De.  Sioe! 

Vn.  N6n  potes  tu  l^ge  veDclere  fllam.  Ego  allqiild  vidcro. 

Ch.  P68t  aiitem  cominuniat  ilia  mi'hi  cum  alio:  qui  acio, 

{ui'd  sit  ei  animf,  veoireoe  ^am  Telit,  ao  d6q  velit? 

Ub.  l^zo  scio,  velie.    Cu.  At  poi  ego  esse  cr^do  aliqueio,  qui  doo 

velit.  115 
Dk.  Quid  id  mca  refert?    Ch.  Quia  illi  audm  rem  esse  aequom 

est  in  manu. 

Dm.  Quid  aia?    Ch,  CommuDia  mifii  ilia  est  cum  dlio:  ia  nunc 

hie  n6n  adeat. 

Db,  Friua  reapondes,  qudm  rogo.  Ch.  Priua  tu  emia,  quam  vendtf, 

pater. 

K^acio^  inquam,  vdlit  ille  iilam,  ndcnc,  abalienarier. 
Db.  S^d,  illi  quoidam,  qui  mandavit  tibi,  ai  emitur,  turn  voletl  120 
Si  ego  emo  illi,  qui  mandavit,  tum  ille  nolet?    Niliil  agis. 
Ndmquam  edepol  quisquam  illam  habebit  p6tiu8,  quam  ille,  quem 

^go  volo. 

Cdrtum  eat!    Cii,  Censen',  c^rtumiesse?    De.  Qufn  ad  navim  iam 

hinc  eo: 

fbi  venibit.    Cn.  ViV  me  tecum  illo  irel    De.  Nolo.    Ch.  Ndn 

placet. 

P^.  M^liuat,  tc,  quae  ailint  mandatae  r^a  tibi,  praeviSrtier.  125 
Ca.  Tu  prohibea.    De.  At  tu  ^xcusato,  t^  fecisse  a^dulo. 
Ad  portum  ne  bitaa,  dico  idm  tibi.    Ch.  Auacultdbitur. 
Db.  ibo  ad  portum,  et  (ne  hic  resciscat,  cauto  opuat)  nbn  fpae 

emam; 

Lyaimacho  amico  mandabo:  ia  ae  ad  portum  di'xerat 
fre   dudum.  moror,   quum  hic  ddato.     C//.  Nullua  sum! 

occidi!  130 


ACTUS  II.   SCENA  IV. 

CHj^RINUS.  EUTYCnVS. 

Ch.  P^ntheum  dir/puiaae  aiunt  B^cchas;  niigas  mdxumaa 
Fufaae  credo,  praiSut  quo  pacto  ^go  divoraua  di'atrahor. 
Cur  ego  vivo?  cur  non  morior?  quid  mi  eat  in  vitd  boni? 
C^rtum  cat,  ibo  ad  modicum  atque  ibi  me  tdxico  morti  dabo, 

111.    ZVofi  ego  illam  mancvpio  oe-  120.    8lc  hone  versum  cum  seqoenll 

c€pt,  atqol  ego  non  sum  eloa  domlnon,  Malus  dedit  ex  paUmpsesto.    Valg.  et 

■ed  Hie,  qui  mecum  emit.  occepiC  habeni  veil,  in  unnm  contractoa  sic  exblbent: 

vetf.;  volg.  accipit,    Eadem  verba  Sed  Quid   illic   quidam,    qui  mandavit^ 

ille  —  tine  Demlpboni  tribuit.    Velt.  ot  quum   ille  nolei?     AVAi7  agis.   h.  e. 

Doa.    Boib.  accipict,  —  To  Sine  De-  Quid  tum  faciet  aot  aibi  volet  ille,  qui 

■ipiionia  periinet  ad  aeqq.  Ego  aliquid  tibl  mandavk  ol  emerea,   ai  ille  Inua 

videro.  ^  aocioa   earn  vendere  nolet?  Apparel, 

116.  in  manu^  In  polestale.  aequo  bono  aenau. 

117.  Quid  aisf    Cf.  n.  ad  v.  110.* 

Nlmlrum  vult  inlerrogare  aliquid  (cf.  v.  >/ct.  //.  Sc.  /r.  Triatem  deaperan- 
1183,  aaoja  iDlerpeUal  earn  CHarinus.      lemque  Charlnom  adit  Kutyeliaa  conao- 


MERCATOR. 


Earn  fti  curabis,  p^rbona  est:  tond^tnr  Dimiam  aclte. 
Pa,  Ilondria  causa,  qufdquid  est,  quod  dibitar,  gratum  hiibAo. 
Ly.  Nunc,  mulier,  ue  tu  fnistra  sla,  loea  d6o  ea:  ne  arbitrdre.  M 
Pa,  Die  igitur,  quaeao,  qu6ia  auml    Ly.  Tuo  her6  redemla  ct 

ruraum. 

Eg6  redcrai  te:  ille  med  orivit.    Pa.  Animua  r^diit. 
Si  m^cum  aervat^r  fidea.    Ly.  Bodo  ioimo  ca:  liberibit 
Ille      homo.    Ila  edepol  d^perit  te,  atqne  hddie  primuni  Tldit 
Pa.  Ec&stor  iam  bi<fDoium  eat,  quom  m^cum  rem  co^pil.  S5 
NuDc,  qudndo  amicum  t($  acio  eaae  illiua,  iDdicibo. 
Ly.  Quid  dia  tul    lam  bidunium  eat,  quum  tdcum  babet  remi 

Pa.  Cdrto; 

Et  inter  noa  coniurivimua,  e{;o  com  illo  et  ille  m^cum. 
Ego  cum  Tiro,  ille  cum  miiliere,  niai  cnm  illo,  aut  ille  mtfcnm, 
Neutt^r  atupri  cauai  caput  limiret.    Ly.  Di  immortilet,  41 
Etiam  cum  uxore  non  cubcti    Pa.  Amdbo,  an  marftua  eat? 
Neque       neque  erit!  Ly.  Nolim  quidem.   Homoh^rcle  periuriTit 
Pa.  Nullum  adulcacentem  plua  amo.    Ly.  Pucr  ^at  ille  equidem, 

atulta : 

Nam  illi  quidem  baud  sane  diu  eat  quum  dc^ntea  eiciddrunt. 
Pa.  Quid'f  denteal    Ly.  Nihil  eat.    SJquere,  aia,  hue  nid:  diem 

nnum  or&vit  4S 
Ut  ipud  me  praebiberdm  locum,  ided  quia  uxor  r&ri  eat. 


ACTUS  III.   SCENA  11. 

DEMIPHO. 

Tandem  fmpetrairi,  ut  dgomet  me  corriimperem : 

Emta  dat  arnica  clam  ijxore  mea  et  filio. 

Cerium  «^8t:  antiqua  rdcolam,  et  8crvib6  mihi. 

Deciirso  in  spatio,  br(5ve  quod  vitae  reliqiium  est, 

Voluptdte,  vino  et  amore  delectivero.  5 

Nam  banc  sd  bene  habere  actatem,  nimio  est  aequius. 

Aduit^scens  quum  sis,  turn,  quum  est  sanguis  integer, 

Rei  tuad  quaerundae  cdnvenit  operdm  dare; 

Demum  igitur,  quum  sendx  sis,  tunc  in  6tium 

Tc  c611occs;  pottos,  ames:  id  \im  iucro  est,  1§  i 

^cn cm  Graeci,  Tareniioa  forsUan ;  qoae  42.    periuravit^  peleravll.    Vulf.  «i  j 

magno  in  preilo  erant.  Both,  haec   Lyaimaclio    iribnuni,  veiL 

34.    Sic   veil,  el  Parens.  —    Vulg.  Pasicoinpsae. 

ooiiiiil  Ita  et  alleram  te.  V"lg.  cl  velt.  quidem. 

*  35.   Sic  vulg.   De  Bcansione  coepii  .A^lJ/J'ZlJ^^ 

cf.  Cist.  4,  2,  18.    Caa.  3,  5,  81.    IV,  ^t  Ji^L  il 

I   1H    4«i  4  3  ^    rani  1  2  64  ^'   ^^^^         uxorem  et  clam  /lit. 

1,  18.    Aul.  *,  3,  3.    Capl.  I,  ^,  b4.  j^^,,    3^  3^  ^ 

38.   inter  correpilm  legiiur  Amph.  4,  yu|g.        y^it,  —  Pall,   clam  vxaita 

3,  1.    Capl.  3,  5,  19.    Cisl.  I,  i,  63.  etiam  filio. 

Epid.  2,  2,  55.  •  7.   p^o  turn,  quod  vulg.,   vclt.  tt» 

40.    limarc  caput  est:  caput  coniun-  atque  V.  C.  jiduL  cum  «if  lecim  ctn 

gere,  corpus  coniuiiscere.    Cf*  Poen.  I,  e.  a.  i. 

82.  10.  Vulg.  Teconfocct,  duai  jiofeiiir.' 


AcrUt   III.     SCBHA  I. 


447 


ACTUS  III   SCENA  I. 

LYSlMACttVS.  FASICOMPSA. 

Ly.  Amiee  amico  opehlm  dedi:  vicfnus  quod  rogiifit, 
Hoc  ^mi  mercimdolum.  —  Mea      tu:  sequere  sdne. 
Ne  pitfra.    Nimit  ttuit^  facis:  ocul^a  corrumpit  tiles. 
Quio  tibi  quiden,  quod  Wdeat,  magis  ^tt,  quam  ut  lameDt^re. 
Pa.  Amibo  ecaator,  mi  tenex,  eidqiiere ....  Ly.  Exquire,  quid  vis.  5 
Pji.  cur  ^meris  me.    Ly.  T^oe  e^o?  ut,  quod  iroperetur,  ftcias. 
It^m  quod  tu  mihi  iroperet,  e^o  ftciam.    Pa.  Facere  cdrtum  eat 
Pro  c6pia  et  aapidntia,  quae  t^  Telle  arbitribor. 
Ly.  Labdriosi  nil  tlbl  quidquam  dperis  Imperdbo. 
Pa.  Namque  ^depol  eqnidem,  mi  aenex,  uon  di'dici  baiulire,  10 
Nec  pdcua  ruri  piscere,  neque  ptieros  nutricire. 
Ly.  Bona  at  tee  via,  bene  en't  tibi.    Pa.  Turn  piSl  ego  peril 

mfsera. 

Ly.  Quil    Pa.  Quia  ilUm,  UDde  hue  advdcta  sum,  malia  bene 

ease  sdlitum  eat. 

Ly.  Oritio  edepol  pMria  eat  huiia,  quam  quanti  haec  ^mta  eat. — 
^naai  dkaa,  nuUam  mdlierem  bonam  tee.    Pa.  Haud  equldem 

di'co;  1& 
Wee  mds  meust,  ut  pra^dicem,  quod  ego  tfmnia  scire  cr^dam. 
Ly.  Rogire  hoc  unum  t^  toIo.    Pa.  Roginti  respond^bo. 
Ly.  Quid  dis  tul  quod  nom^n  tibi  dicam  tee?    Pa.  Pasicdmpsae. 
Ly.  Ex  fdrma  nomeo  fudltom  est.    Sed  quid  sis,  Pasicdmpsa? 
Possfn'  tu,  si  usus  vdoerit,  subtdmen  tenue  ndrel  20 
Pa,  Possfm.    Ly.  SI  tenue  scfs,  scio,  te  ubdrius  posse  ndre. 
Pa.  De  linificlo  ndminem  metuo,  tins  aetate  quad  sit. 
Ly.  Bonam  hdrcle  te  et  frugi  irbitror,  mat^ra  iam  inde  aeUte 
}uum  acfs  facere  officliim  tuom,  mulidr.    Pa.  Pol  docta  didici. 
5peram  iccusari  ndn  sinam  meam.    Ly.  Hem,  fstaeo  hercle  rds 

est:  t% 
)Tdm  tibi  eccllldm  dabo,  nalam  innos  sexagfnta, 
^eculiarem.  Pa.  Mi  aenex,  tarn  Tdtulaml  Ly.  Generis  Gradci  est 

laadsa,  nl^  prologo  ad  Poenidna  v.      19.  pmt:  sc.  qnla  mnUeres  spsd  b«8 

,  nee  eUdealsm  in  fine.  nUUl  bonl  facere  qoeunl. 
80.   Sic  vols,  omlaao  Ic,  qaod  In  his      13.  velt.  illie.  —  malit,  I.  e.  mull- 

BlerdQja  •milillor.    Cf.  Aol.  4,  4,  33.  erlbaa.  —  Poat  Hunc  veraum  In  vulg.  et 

[^are,  ait,  revideam  ac.  le.  —  Veil,  veil,  aeqaltur  v.  16,  quern  Uiio  potlva 

^omi  me  ergo  maneto.    Or.  acMum  locnm  babere  per  ae  paiel. 

IZS^iT                    ^'^^^  VulS.  Quoniam  tc.t.    V.  C.  et 

Act.  11  L  Sc.  L    Adduelt  Paaleom- 

•as  Lyalmacbaa,  qaam  enii  DemlpbonI,  ^*   ^ie  Botblaa,  ex  Decorl.  el  edd. 

IqM  declaral,  quod  ruloram  alt  aaaai  M  vulg.  Ovem  tibi  aneillam  dabo. 

Odaai.  InlrodMcli  earn  denuai  ad  aeae.  aneillam  dabo.  Sed 

4.   Vslg.  Quid?  tibi  q.   Veil.  Quid  pfbui  v.  2a  verbons 

H  tiki?  quid?  quod  rideat  mmgi$  att,  i^ndctur.   De  ovlbm  deqae  londende  ef. 

mmm  quod  lamoiterc?   Noalr.  Bolb.  -  B^ch.  V,       9.  II.  la.   VWellcel  ilia 

»aevn.  Qui  tibi.  opera  ovem  eurandl  ad  rem  anaierlaai 

9.  Laborioti.    Sle   veil,  el  B.  —  •«  referenda. 

■Ig.  et  Lamb.  Laboriote,  27.   Peeuliarem^  qaae  laa  ait,  nee 

10,  Vett.  eqmidtm.  Vslg.  fatifaai.  alierloa  eoloaplaffl.  Cf.  Aa.  I,  1,  36.37. 


MBECATOE. 


Earn  iti  canbit,  ptfrboM  est:  tooMnr  ahiiui  tdte. 
Pa.  noD6ri8  eaau,  quidquid  est,  qood  dibitnr,  gntaa  bsbAo. 
Xv.  NuDc,  miilier,  De  ta  frdstra  sis,  nea  Ddo  es:  De  arbitrte  SI 
Pa.  Die  igitur,  quseso,  qo6ia  sami    Ly.  Toe  benS  ndeats  a 

h&nwn. 

Eg6  redenii  te:  file  med  orivit.    Ar.  Aainos  Hdiit, 
Si  m&aiB  serrstdr  fides.   Ly.  Bodo  inimo  es:  liberibit 
Ille  X€  homo.   Its  edepol  dtfperit  te,  atqne  hMie  priarasi  yML 
Pa.  Bcistor  ism  bi^Boiom  est,  qoom  mtoim  rem  cMpit.  SS 
Nune,  quiodo  smieam  t^  scio  esse  fili'us,  iadicibe. 
Ly.  ^vXiL  iis  tul    Ism  bidoBlom  est,  qoam  tfeun  hsbet  rcsil 

Pa.  CMrto; 

Et  intdr  bos  eooiuriTimos,  ego  eum  flio  et  Ule  m^cam. 
Ego  cdm  viro,  iiie  cum  miliere,  eisi  eom  liio,  aut  ille  mdomi, 
Neutdr  stupri  csusi  caput  limirct..  Ly.  Di  immortiles,  41 
Etism  cum  uxore  ndn  cobetl   Pa.  Amibo,  an  Hiarftaa  esti 
Neque  ^t  neque  erit!  Ly.  Nolim  quidem.  Homo  hdrele  periarivii 
Pa.  Nullum  idulesceutem  pliis  amo.   Ly*  Poor  i!st  ille  eqoidefl^ 

stAlta: 

Nsro  illi  quidem  baud  ssbcS  dio  est  qnom  ddotes  eiddtfnuit 
Pa.  Quidi  demotes  1   Ly.  Nihil  est   S^quere,  sb,  hue  wA\  dica 

nnum  orivit  fi 
Ut  ipud  me  praeliibertfm  locum,  ided  quia  uxor  rirl  est. 


ACTUS  m.  SCENA  IL 

DEMIVHO. 

Tandem  fmpetrsTi,  ut  dgomet  roe  corriimperem : 

Emta  ^8t  arnica  clam  uxore  mea  et  fiiio. 

Ccrtum  «^8t:  antiqua  rt^colam,  et  servibd  mihi. 

Deciirso  in  spatio,  brieve  quod  Titae  rdliqiium  eat, 

Volupldte,  vino  et  amore  deicctivero.  5 

Nam  hanc      bene  habere  aetatem,  nimio  est  a^quius. 

Adiilc^scens  quum  sis,  tiim,  quum  est  sanguis  fnteger, 

Rei  tuad  quaernndae  cdnrenit  opeHim  dare; 

Demum  Jgitiir,  quum  sen^x  als^  tunc  in  6tium 

Te  c61iocc8;  pottos,  ames:  id  idm  lucro  est,  U 


gcncrifi  Graeci,  Tareniioi  forsUan ;  qaae 
magno  in  preilo  eranl. 

34.  Sic  veil.  e(  Pareos.  —  Vulg. 
ooiittit  Ita  e(  alteram  te. 

35.  Sic  vulg.  De  scanslone  coepi'l 
of.  CIsL  4,  2,  18.    Cas.  3,  5,  81.  IV, 

1,  18.    Aul.  4,  3,  3.    Capt.  1,  2,  64. 
38.   inter  correptim  iegitur  Amph.  4, 

3,  1.  Capt.  3,  5,  19.  Cist.  I,  1,  63. 
Epid.  2,  2,  55. 

40.  limare  caput  est:  caput  conlun- 
gere,  corpus  coniiuiscere.    Cf.  Poen.  I, 

2,  82. 


42.  perivravii^  pelertvit  Vvlf.  ^ 
Both,  haec  Lyaimaclio  tribaiiBl,  vctL 
Pasicompsae. 

43.  Vulg.  et  veil,  quidem. 

j4ct.  hi.  Sc.  II.  V.  1.  comiBi^crcBt 
in  deterius  muiarem.    Cf.  Moai.  I,  1}^ 

2.  Both,  clam  usorem  et  elam  fik. 
Cr.  Am.  pr.  107.  UU.  3,  3,  8.  KMir. 
vulg.  el  veu.  —  Pall,  clam  mm«a 
etiam  filio. 

7.  Pro  (tim,  qood  vulg.,  veil.  U; 
atque  V.  C.  Adul.  eum  ata  tecum  cum 
e.  9.  I. 

10.  Vols.  Teconlocet,  dumpeteslar' 


Actus  III.   Scbva  III. 


440 


Quod  vfvis.    Hoc  at  dfco,  factis  p^rteqnar. 
lot^rea  tamen  hue  (ntro  ad  me  iDTiaim  domiiin: 
Ux6r  me  exspectat  idmdndiira  esuridiia  domi; 
[am  iurgio  eoicdbit,  si  iDtro  r^diero. 

I^ertiro  Mrcle  poatremo,  utut  est,  non  Ibd  tamen,  15 
3ed  h^nc  vicioiim  pHus  coDVCDiam,' qudm  domum 
ftedeam:  ut  mihi  aedes  iliquas  coDdiicdtv  i^olo, 
Dbi  MbiteC  istaec  miilier.    Atqiie,  cecum,  ft  foraa. 


ACTUS  HI.   SCENA  HI. 

LYSlMACnVS.  DEMIPHO. 

Ly.  Addiicam  ego  Ilium  iam  id  te,  si  coov^nero. 
De.  Me  dfclt.    Ly.  Quid  ais,  D<$mipho?    Db.  Est  muli^r  domil 
Ly.  Quid  cdoses?    JJb.  Quid,  si  Tfsami    Ly.  Quid  proper&s? 

Mane. 

Dm.  Quid  fdciam?    Ly.  Quod  opust  ficto,  faclto  ut  c6gites. 

Dk.  Quid  c6gitem1    £quidem  hercle  dpus  hoc  facto  existumo,  5 

Ut  illuc  Introeam.    Ly,  haue,  verTex?  intro  easi 

De.  Quid  dliud  faciam?    Ly.  Prius  hoc  usculta,  ^tque  ades: 

Priua  dtiam  est,  quod  te  ficere  ego  aequom  cdnseo. 

Nam  n^nc  si  ilio  Introi'eris,  ampiecti  voles, 

Confdbulari  atque  dsculari.    Db.  Tu  quidem  10 

Meuro  doimum  gestas:  scis,  quid  acturus  slem. 

Ly.  Fervdrse  fades.    Db.  Quddne  ames?    Ly.  Taotd  miuua. 

lei^nitatis  pieous,  anima  fodtida, 

Sendx  hircosus,  tu  6sculere  miilierem? 

Utioe  advenicDs  v6mitum  excutias  miklieri?  15 
Db.  Scio  p61,  te  amare,  quom  istaec  praemonstrds  mihi. 
Quid,  al  igitur  coeuam  f&ciam?    Hoc  si  ceusds,  cocuro 

id  i.  I.  t.    VeU.  To  cofi{.,  dum  potet:  Irlbaonl.     Ego  ul  volgaiae  adsilpuler, 

ti  vaUi  id  i.    V.,C.  Te  conl  dum  po-  facit  parMHelittmus  praecedenllum :  Quid 

iettuer  iid  iam  lucrott.    Cod.  Pal.  De-  aia,  Demipho?  e(  sabsequentluni :  Quid 

con.  dum  a^ietl  ave  sidiam  lucroHt.  propcra$?   Lysimacboa  autem  bis  omnl- 

Both,  diciii  pote,  et  amet,     Noslr.  ex  bus  eo  tendii,  ut  ad  coenam  dandam  Oe- 

conleclora  docio  odd.  PaU.  dedlmus.  'mipbonem  coborleior;  quae  res  uiagno- 

13.  iamdudum  alias  1.  q.  paullo  ante,  pere  ad  omnem  fabulam  periinei. 

Ue  I.  q.  iamdiu,  more  non  Plauiino.  6.    Vulg.  et  veil.  Hane  vero,  verves. 

Act.  III.  Sc.  IIL    Exit  domo  I.ysl-  a    In  veil,  deest  ego.  Legliur  In  Pall, 

■aehaa,  alqoe  infos  adbuc  cam  poella  12.    Quodne  amesY    Sensus  plenua: 

coUoqoiior.    Adit  eum  Demipho,  deque  quid  ais?  anno  perversum  est,  oscularl, 

SQ»  amore  cum  eo  colloqoltur.    Deere-  quod  amcs? 

imm  ft,  ul  prandium  insiituaior.    Ergo  13.    sic  vulg.  el  Nonius.  —  Velt.  lam 

•paanaiom  abeunl.  aetati$plenui,  animaquefoetida.  Uecuri. 

S.    Quid  ai'f?   pluriea  lam  vidimus  lanutatis.    leiunls  male  olet  anIma. 

imm  asorparl,  qoum,  qui  loquitur,  In  eo  16.   praemonttrae  ^  sc.  non  osculan- 

Ml,  ot  novum  aliqold  proponai.    Vull  dum  esse,  nisi  cum  satur  sis. 

aaien  bic  proponere,  ut  opsonlum  emai,  17.   Vulg.  el  Pall.    Quid  ti  igiiur 

anlequam  puellam  conveniat.   V.  v.  IT.  (unum  factum  hoc  ti  ceiisef)  co^uum 

wqq.    De  dictione  vide  Indicem.  etc.    Veil.  Ly.  Quid  n  igitur  coenam 

3.    Bolhlus  vv.  Quid  censef?  eldem  faeiam?  Dk.  Hoc  m  cennes,  e.  —  Fo- 

Denlpliaiil,  at  vvlg.  ai  veil.  Lyalmacbo  c(iim  In  vulg.  videlor  aedptondnn  pra: 

29 


c 


450 


MERCATOR. 


Aliquem  drrlpiamas,  prdndiam  qui  p^rcoqnat 

Apud  i6i  hie  usque  ad  T^aperum.    Ly.  Hem  iatue  ctfnaeo* 

Nunc  tik  aapienter  i6quere  atque  amaMrie.  20 

Pk.  Quid  atdmus?  quio  ergo  iious  atque  ops^nium 

Curdmus,  pulcre  ut  si'mual   Ly.  Equidem  aeqaor. 

Atque  hdrcie  iovenies  tu  locum  iiii,  af  aapia: 

Nullum  hdrcle  praeter  htinc  diem  ilia  apM  me  erit: 

Metuo  ^go  uxorem,  cris  ai  rure  rddierit,  SS 

Ne  illam  hfc  offendat.   Db.  R^b  parata  eat:  a^quere  me. 


ACTUS  III.   SCENA  IV. 

CHARINUS.  EUTYCHU8. 

Cn.  S^mne  eg;o  homo  mi8<5r,  qui  Duaquam  b^ne  queo  quitfacerel 
Si  domi  aum,  fdria  est  animus;  afn  foris  aum,  animt&a  domi  eat. 
Ita  mi  in  pectore  dtque  in  corde  fdcit  amor  inc^ndium: 
Ni      oculia  lacruma^  descendant,  iam  irdeat,  credd,  caput 
Sp^m  teneo;  aaliitem  amisi:  rddeat,  an  non,  n^scio.  5 
Si  6pprimit  patdr,  quod  dixit,  ^xuiatum  abift  salua; 
Sin  sodalia,  qu6d  promisit,  ft^cit,  n6n  abiit  aalua. 
Sed  tandem,  tametsf  podagrosis  p^dibna  esset  Eiitjchut, 
Urn  rediisse  a  p4rtu  potuit    Id  ilii  vitium  mixumum  eat, 
Qu6d  nimis  tardus  <^8t,  advoraum  m^i  animi  aent^ntiam.  10 
S^d  isne  est,  quem  curr^ntem  video  1  —  fpsua  est!    Ibo  dbTiam. 
[Divum  atque  hominum  qua^  apectatrlx  dtque  hera   eadem  es 

h6minibus, 

Sp^m  aperatam  quum  6btulisti  banc  mihi,  tibi  gratia  ago!  — ] 
Niimquid  restate  Eheu,  disperii!  vdltus  neutiquam  huiua  placet! — 
Trfstis  incedit.    Pt^ctus  ardet.    Hat'reo.    Quassat  caput ... .  15 
Eutyche!    Eu.  Heu,  Cbarine!    C/i.  Priusquam  rcfcipiaa  anht^litoiDi 

faciendum,  ut  sit:  si  censes,  unice  hoc  6.   Si  opprimit^  si  occapat  id  faceff. 

faciendum.  quod  dixit.    Cf.  MU.  IV,  5,  10. 

20.    Vulg.  el  veil,  loquere  atque  ama-  8.   Sic  scribendum  duxl  e  vesligiis 

(orie,   a'que    sic  resliluendum  censui,  Decurtati,  qui  babel:  Sed  iamen  dempti 

ideo  quia  baud  raris  locis  ama-  produ-  pod.    Vulg.  el  veil.  Sed  tandem  »i  pttd. 

citur,  mi  supra  1,  1,  4.  et  Epid.  2,  2,  Both.  Sed  iamdudum^  ii  p. 

32.  Pseud.  3,  1,  7.  Cas.  3,  3,  2.  Alias  12,  13.    Hie  duo  versus  buc  Inepte 

corripliur.  V.  ind.  translaii  videnlur  ex  principle  Ad.  V. 

23.   Sensus :  Atque  hercle  in  poslerum  Sc.  II.    Bothlus  hie  reiinult ,  lUic  onisiir. 

la  alium  locum  tuae  puellae  procures.  14.   ^'umquid  rettail  nam  adbuc  re- 

Act.  III.  Sc.  If',    Accurrit  ad  Cha-  Uquum  est,  quod  sperem?  —  AdhiK 

rlnum  Eutycbus,  narralque  ei,  puellam  enim  incerlus  est.  —  Vulg.  et  vett.  e: 

lam  esse  vendiiani,  neque  se  scire  quis  Both.  Eheu  diiperii,   atque   ekcu  hie 

earn  emerit.    Ergo  decernit  Cbariuus  in  corripitur,  qucmadmodum   el  Psead.  I. 

ezilium  ire,  at  eam  invesilgei.    Item  1,  79.  80.  —  neutiquam^  ut  saepins, 

Eutycbus  abit,   per  urbem   eam  quae-  prima  brevi  legendum,  utpote  qaod  cos- 

ritatum.  posit um  ex  ne  et  utiquam*  Cf.  Capi.  S. 

4.    JS'i  ex  oculit  I.  dctcendant.    Sic  4,  54.    Poen.  I,  1,  71.    Ter.  Andr.  I,  1^ 

bene  vetl.  —  Vulg.  Ni  oculos  I.  defen-  30.    Ileaut.  II,  3,  116. 

dant.  Vernm  in  apodosi  non  oculi  sunt,  15.   Sic  vulg.  et  veil.  —  Both,  ctdit- 

Bed  caput.   Both.  iN't  cjt  oculia  lacry-  —   Quattare  caput  Iratorum  est  aoi 

mae  defendant.  coram  qui  aegre  aUqoid  femnf.  Cf- 


Actus  III.   Scbha  IV. 


451 


Udo  Terbo  eltfquere:  ubi  ego  swml  liiccioe,  an  apiid  mtfrtuosl 
Ev.  K^que  apiid  mortiitfs.  Deque  hie  et.     Cn.  Siivos  sum!  im- 

mortdlitas 

Mibi  data  est!  hie  emit  illam!  pulcre  os  subleWt  patri! 
fmpetrabilifSr  qui  vivat,  nullus  est!    Die,  dbsecro:  20 
Si  Deque  hie  Deque  Acheruoti  sum,  liibi  sum?     Eu.  Nusquam 

gc^otium. 

Ctf.  Di'sperii!  iilaec  fnteremit  m^  modo  hie  ohltio!  — 
Quidquid  est,  ad  cdptta  rerum  p^rveni.    Eu,  Frimuro  dmuium 
Periimus.    Ch.  Quid  tn  illud  potius  ountias,  quod  D^sciol 
6diosa  est  ordtio,  quom  rdm  agas,  longiuqudro  ioqui.  S5 
Eff.  Muiier  alieuita  est  abs  te.    Ch.  Eiityche,  capital  facis. 
Eu.  Qui?    Ca.  Quia  aequalem  ^t  sodafem  cfvem  liberum  dDicas. 
Eu.       di  airiot?    Cn,  D^miaiati  gladium  io  iuguium:  idm  cadam. 
Eu.  Qua^so  hercie,  animum  d^  deapoode.    Cn.  Niiilust,  quem  de- 

spdodeam. 

L6quere  porro  ali&m  malam  rem:  quiSi  eat  emtal  Eu,  N^scio.  80 
lam  dddicta  atque  abdticta  erat,  quom  ad  pdrtum  venio.    Cm.  Ya^ 

mihi! 

M6Dtes  tu  quiddm  mali  iu  me  ardtfotea  iamdudum  iacia!  — 
F^rge,  excfucia,  cdruufex,  quaoddquidem  occepiati  aemel! 
Eu.  N^c  tibi  iatuc  m&gia  dividiae  eat,  qudra  mibi  hodi^  fuit. 
Ca.  Die,  quia  emit?    Eu.  Ndscio  hercle.    C//.  Hem,  iattjccio'  eat 

oper^m  dare  S5 
BdDum  aodalem?   Eu.  Quid  me  facere  via?    Cn.  Idem,  quod  m^ 

vides, 

l^t  pereaa.    Quia  percoDtatus,  hdminis  quae  faci(5s  foret. 
Qui  illam  emiaaet:  t^o  ai  pacto  pdaset  iudagdrier 

Miilier?    Eu.  Heu  me  ou'serum   Ch.  Fiere  omitte,  istnc 

quod  Duoc  agis. 

Eu.  Quid  ego  feci!    C//.  Pe'rdidiati  me  ^t  fidem  meci&m  tuam!  40 
Eu.  Di  aciuot,  culp^m  meam  istauc  n6n  ease  ullaro.  C//.  Eugepae, 
D(^oa  abaentea  tdatea  memoraa:  qui  ego  iatuc  credim  tibi? 
Eu.  QufD  tibi  Id  maou  iSat,  quod  credaa;  (fgo,  quod  dicam,  id  mi 

in  roanu  est. 

Ca.  fatac  de  re  tu  es  argntus,  pdr  pari  ut  respiSndeas; 

Ad  mandata  ciaiidus,  coccus,  mtitus,  mancus,  dc^bilis.  45 

Prdmittebaa,  te  oa  aublinere  mt^o  patri:  egomet  cr^didi 

Hdmlni  docto  rt^m  mandare,  is  lapldi  mando  mtfxumo. 

Eu.  Quid   ego  facerem?     Cn.  Quid  tu  faccres,    mcV  rogas? 

Requireres, 

Rdgitares,  quis  dsaeC  aut  unde  ^sset,  qua  prosapia; 
Ciflane  easet,  io  peregrinus  ....    Eu.  Civem  esse  aibant  At- 

ticum.  50 

Baeeh.  9,  3,  71.    Ab.  2,  3,  23.    Trin.  ^iV.  -  Post  hunc  verflum  In  vulg.  e( 

6,  S,  45.    Kp.  3,  3,  51.  vett.  legfiur  v.  25. 

-      ,    ....                 .    ,  43.    Vulg.  id  mihi  mea  in  manu  est. 

aO.  ,/«f/<»^«*'  I^^^Vr^  M  44.   Addldl  tn;  c.  praeposul;  ut  poaC- 

trare  aUquid  poaait.    Cf.  Moat.  5,  2,  40.  ^^^^j    y^^^         .^^^^       arguim  c», 

32.   Sic  veU.  —  In  valg.  et  PaU.  deeai   ui  etc.    Vett.  hiac  de  re  a.  e. ,  ut  p. 


ft 


4as 


MBECATOR. 


Cb.  thi  hibiUrcC,  toTcufcs  filtoo,  li  m^uh. 
Kc.  >Vbo  aiekat  sdre.     Cjt.  At  nllCM  Madnt  fwioi  ex- 

qoircres. 

El.  FM.   Cjt.  Qoa  forma  er^  aicbut  tee?  i?r.  Ego  dicAn  tiU: 
Ctoam,  finiiD,  T^triofu,  boccokalBni,  Mfic1llBB^ 
86bsi^ris  ocolis,  obloo^  milit,  paatam  ali^uitiilam.  H 
Cb.  N6a  hominem  mihi,       thcsaoTviD  ateio  qaeai  aicaiorit  anlL 
Kdmqoid  est,  quod  dkaa  aliod  de  fliol  Bu.  Taatain,  qoM  aciaa. 
Ca.  ^cpol  Bae  file  oblda^a  malia  dfdit  adhi  Bagaioi  aialoB. 
N6n  potamn  dorire:  certain  eat  ^inlatoni  bine  ire  aM. 
8^d  quam  eapiam  cMutenif  cdgito,  poifaaiunoiD:  M 
M^gara,  Eretriim,  CoriDtbom,  Cbilcidem,  Crelim,  Cjpran, 
SicyoDem,  Cniddm,  ZacyBthom,  Leabon,  aa  Boedliaai. 
Ev.  C6r  ittuc  coeptia  oonailioml    Ch.  Quia  eaiai  me  adflicUt 

amor. 

Eu.  Quid  tu  aisi  quid,  qoom  flluc,  qoo  dubc  I're  paritaa,  T^nerif, 

SI  ibi  amare  f6rte  occipiaa,  ^tque  item  eiua  ait  iaopii,  65 

lam  fade  porro  aufugiea,  deinde  item  illinc,  af  item  eT^nerit, 

Qui  modua  tibi  exilic  tandem  er^iet,  qui  fiola  fugael 

Quae  patria  aut  domia  tibi  atabilia  tee  poteriti  Sic  mibi. 

C^do,  gi  hac  urbe  abia,  amorem  te  hie  relictur&m  potaa? 

Si  id  fore  ita  aat  inimo  acceptum  eat  c^rtum,  id  pro  cert^  li 

habet:  W 
Quinto  te  aati^at  rua  aiiquo  abi're,  ibi  esae,  ibi  Tfvere, 
Adeo  dum  illiua  %€  cupiditaa  itque  amor  miasikm  facitt 
Cm.  lim  dixiatil   Eu.  Di'xi.    Ch.  Fruatra  dixti:  hoc  mibi  certti- 

aumum  eat. 

]§o  domum,  patrem  itque  matrem  ot  mte  aalutem;  pdatea 
dim  patrem  patria  hdc  effugiam  aut  iliquid  capiara  cdosili.  75 
Eu.  tft  corripuit      repeote  atque  dbiit!    lieu  misero  mihi! 
Si  nie  abierit,  mt^a  factum  omnes  diceut  esse  igu&via. 
C^rtnm  est,  praecon^m  iubere  lim  quantum  est  condiicier. 
Qui  iliam  inTestigt^nt,  qui  infeniant;  p6st  ad  practorem  iliico 
fbo,  orabo  ut  cdnquistores  ddt  mi  in  vicis  6mnibus:  80 
Ndm  mihi  nil  relicui  quidquam  iam  dliud  esse  intdllego. 


53.  Veil,  qua  f,  ergo  esse  aiehant. 
Volg.  omKiit  ergOy  atl  et  Pall. 

55.  Veti.  pansum.  Pansa  est,  cai 
laii  soni  pedeg.   Cf.  Plln.  XI,  45. 

62.  Cnidum,  Sic  Both,  ex  Pal.  — 
Vulg.  Gnidum.  Idem  Lesbotij  an.  Vulg. 
•t  velt.  Lesbiam^  Boeot, 

67.  Qui  modus.  Sic  vett.  et  Pareus. 
—  Vulg.  Quis  m. 

70.  Vulg.  cum  Decort.  Si  id  forte 
ita  sat  animo  occcptiini  est:  id  pro  c. 


t.  h.  Vett.  cum  V.  C.  Si  id  fore  Ua, 
si  ita  CV.  C.  sit  pro  si  ita)  animo  acc. 
est  certum,  id  pro  certo  si  habes.  Botb. 
Si,  id  fore  ita,  sat  animo  acceptum, 
incertum  id  pro  c.  si  habes.  Fateor  ease 
tautologiam,  aed  ut  in  Tabula  tota  auppo- 
8i(iiia  eerie  non  mlrandam. 

80.  Legendum  conquistores  pro  con- 
quiaitorcs,  ut  Amph.  prol.  65  et  82. 
Perperam  enlm  Ibo  omlalt  Bothlaa. 

81.  Velt.  reh'^ut.  Vulg.  Parens  et 
B.  relicti. 


.Actus  IV.    Scbma  I.  45S 


ACTUS  IV.    SCENA  I. 

DO  RIP  PA.  SYRA. 

Do.  QuoDiam  A  viro  ad  me  rus  adveDit  Dtkotiut, 

Ros  ndn  itaram:  fdci  ego  iDgeDium  meiim: 

ReT^oif'ui  ilium  pdrsequar,  qui  m^  fugit. 

8ed  ^Dum  dod  video  cdntequi  nostrdm  Sjram. 

Aique,  ^ceam,  incedit  tdodem!    Quia  ia  6ciu8l  & 

St.  Nequed  mecattor:  iiiDtum  hoc  oneris'st,  qudd  fero. 

Do.  Quid  doerit?    Sy.  Adoob  dctogiota  et  quituor; 

Et  eddem  accedit  servitut,  suddr,  aitis; 

Simul  lia^c,  quae  porto,  ddprimunt.    Do.  Aiiquid,  cedo, 

Qai  hinc  Yicioi  ndstri  aram  augedm,  Sjra.  10 

8y.  Da  adne  hanc  virgam  laiiri.    Do.  Abi  iam  tu  iotro.    Sy.  £o. 

Do.  Apdlio,  quaeso  te,  ut  des  pacem  prdpitius, 

Saidtem  et  saniUtem  nostrae  fdmiliae, 

Medque  ut  parcaa  gudto  pace  prdpitius! 

8y.  Diapdrii!  perii,  mfsera!  vae  miserad  miiii!  15 

Do.  Satin'  tu  aaua  es,  dbsecro?  quid  diuiasi 

Sy.  Dorippa,  mea  Dorippa!    Do.  Quid  clamas,  dbaecrol 

Sy.  Neaci'o  quae  est  mulier  fntua  liic  in  addibua. 

Do.  Quidi  muiier?  Sy.  Mulier  rodretrix.  Do.  Veron'1  Sy.  Sdrio. 

Nimidm  scit  sapere,  ruri  quae  non  m^nseris.  20 

Quamvia  insipiens  pdterat  persenti'scere, 

lilam  dsse  amicam  tdi  viri  belliasuroi. 

Do.  Credd  mecattor.    Sy.  1  tide  mecum,  ut  videda  simui 

Tuam  Alcumenam  pdilicem,  lund  mea. 

Do.  Ecdstor  vero  hide  eo,  quantdm  potest.  25 


Act.  if.  Sc.  /.  Advenll  Dorippa, 
az«r  Ealychl,  rure,  addacUque  secum 
Klmul  vetulam  anclllam  Syram.  Quam 
dom  Ula  Inirooiiiiit,  conspicit  Syra  iniua 
mcretcicem,  Uorippamque  iniro  vocal. 

2.  rut  non  iturum.  Cf.  II,  2,  8.  — 
ingenium  meum^  i.  e.  more  luco. 

7.    Quid  onerii?  sc.  fers. 

10.   aram^  ApoUinis.  augcam,  ornem. 

12.  In  dramaie  non  Plauiino  vide 
locum  piano  egregium  ac  meniorabU'^ni 
de  pace  dcdm,  noia  lam  ex  Ampb.  prol. 
32.  quae  res  hie  lucidum  in  modnm  il- 
luatrator  Addilo  bis  vocabulo  propiiiui,* 
hie  el  V.  14.  unde  apparet,  pacem  deam 
aoi  del  aliculas,  nibll  esse,  nisi  pro- 
plUom  del  animum,  quo  obsecuodel  rebus 
eloa  qui  precatur,  aut  alius,  pro  quo 
qaia  precaiur.  Sic  Coquus  in  Curculione 
S,  2,  20.  Cappadocem  horiatur;  Pdccm 
ab  Aciculdpio  pctdt,  ne  forte  tibi  eve- 
niat  magnum  malum,   Et  aalvus  e  flu- 


ciibaa  Cbarmides  Trln.  4 ,  1 ,  18.  ad 
Neptonum  (qoamqoem  loco  soppoaitio): 
icindere  ve/o,  ni  tua  pax  propiiid  forei 
praeilo ,  claudo  quidem  verso.  Et  Poen. 

1,  2,  42.  Adelpbaslum  quaerit  ex  An- 
leraslyli:  Sunt  hie  omnid,  quae  ad 
deum  pacem  opdrtet  ad^Bse-  AN.  Omnia 
ddcwdvi.  —  Aique  eadem  est  nostra 
pax  dei,  aliior  omni  consillo  humane,  ab 
omnibus  caibedrls  decantala,  h.  e.  pro- 
pitius  animus  el  obsecundatio  rebus  no- 
stris  agendis,  nec  qaldquam  ampHus. 

17.  8ic  vulg.  et  vetl.  nec  quldqoam 
muto,  ideo,  quod  nomlna  propria  saepe- 
numero  slngulari  ratlone  pronunclantur  In 
Plaulo,  ut  Achillea,  Pelide$,  aUa.  Cf. 
Baccb.  IV,  8,  6.  V.  C.  Quid  t)o(e6a«, 
obiecro?   At  Decort.  Quid  clamaa,  o6f. 

18.  Sic  Item  vulg.  el  veil.  MuiavltB. 

19.  Vulg.  el  veil,  vcron^  serio?  Cf. 
Ampb.  3,  3,  9.    Noslr.  Both.  Cf.  True. 

2,  2,  47. 


MBBCATOB. 


ACTtS  IV.    SCE5A  IL 

LYSIMJCnCS. 
ParHsae  est  boc  aube  rei.  waI  Dteipho, 

>i  tfiiBtoMfu  iBMiper  ctiiai  sicll 
Dcc^  Tocmct  ti  id  c^cmb  snaniOt  TirM, 
MjDi0ai  dptooaiiL    Srd  eocof ,  ^ud  to  onri 
S«l^l  borUlor  reai^  bortiricr,  d 
lu  b^rtabator.    J^rMiet  coadaii  c^aiio. 
Scd  euiD  demiror  m6n  veaire,  nt  iuscruB. 
8ed  qui  IiIdc  dud  a  aobia  ^xil?    Aperitar  foria. 


ACTUS  IV.    SCENA  Ul. 

DORIPPA,  LYSIMACBVS. 

Do.  Mis^rior  roulier  me  oec  £et,  a^c  fuit. 
Tall  viro  quae  oripgerim!    Ilea  misera^  mibi! 
Hem,  qti6i  te,  et  tu  quae  hibeaa,  commend^  Tiro! 
Hem,  qiiof  decern  Ule'nta  dotia  d^tuli, 

Haec  lit  viderem,  ul  f^rrem  has  coDlum^iiaa!  5 

Ly.  Perii  hdrcle,  rure  iam  rediit  uxor  mea! 

Vid/ise  credo  muliercm  in  a^dibus. 

Sed  quad  loqiiatur,  exaudire  bioc  odo  queo: 

Accddam  propius.    Do.  Vac  miserae  mi!    Ly.  Imd  mibi! 

Do.  Difipdrii!    Ly.  Equidem  bercie  dppido  peril  miaer!  10 

Vidft!    LU  te  omnes,  Demipbo,  di  pdrduiot! 

Do.  Pol  h6c  est,  ire  qudd  rus  meus  Tir  odiuit 

Ly.  Quid  ntinc  e^o  faciam,  Di'si  ut  adeam  atque  dlioquar. 

fiibi't  saUere  811118  \ir  uxorem  siiara. 

Urbani  fiiint  riislici*?    Do.  Pudicius  1^ 

Faciunt  iiii\  quarn  qui  non  fiunt  rustic!. 

Ly.  iNumquid  delinquunt  ri'islici*?    Do.  Ecastor  minus, 

Quam  urbani,  et  muito  minus  mali  quaerunt  sibi. 

Ly,  Quid  autera  urbani  deliquerunt*?  die  mihi. 

//cT.  W.  Sc   II.     nedii  L.   a  foro,       T.    Sic  PaU.  At  vulg.  el  veit.  l  /rfmc 

puNlquHiu  coiiduxil   coquuiu;   Qucni  ex-  cam  credo  m.   quo   (amen   versus  non 

Npuciat.  melior  exisiU.    El  tenendum,  muUos  ad- 

1.   ViilK-  oinitiit  hoc,  uli  el  Pall.,  quod  niodum  dehilen  versus  in  bac  supposiiiiis 

veil.  Iiaboul  ante  malac.  —  rci  muuo-  faluila  obvenire,  qui  neuiiquam  emeoda- 

HyUaliuin,  uli  crehro.  liune  sunt  corrigendi,  nisi  e  codd. 

5.    sulet.    Sic  vulj;.  «?l  veil.  —  Both.  ,    10.    Equidem.    Sic  PalL  —  Yal|:.  t\ 

Solitust  ex  luni.  et  Aid.  qua  tamen  mu-  veil.  Ego  quidem. 
taiioiio  iioii  est  opus,  quia  sold  probe       11.   Vulg.  et  veil,  til  omnef  fc  D  p- 
pqli'Ml  ill  Hue  produci.  —  liortator  es^t       17.    ddinquunt ,    namquid   libi  oM*- 

poriisculus.    cr.  Asin.  3,   1,  15.    Gr.  cuii  sunt  servi  rusiici?    Simile  est 

xtUvar/j^.  IV,  2,  56. 

Act.  II  .  Sc.  Ul.   Exprobrai  Dorippa       18.    Vulg.  mali,    VeU.  malum. 

viru    aniureiu    puellae.     lile   dum    se  lum  aaiem  est  poena, 
excusare  lentat,  advenii  coquus,  quern       19.    Post  hone  versum  liabel  Botlios 

conduxit.  inferius  positum  in  vulg.  v.  22.  (Vpio 

3.    sensus:  £cce  autem  virum,  cui  te  herclc  scire.     Do.    Sic   tu   me  tentat 

CI  tutt  committas!  iciais?    Vulg.  icirc;  sed  lu  etc.  Ac 


Actus  IV.   Scbva  IV. 


4U 


Do.  Quoia  flit  mulier  (ntatll   Ly.  Viditt/oe  eaml  SO 

Do.  VidL    Ly.  Quoia  ea  ait,  rtfgitasi   Do.  Resciscdm  tameo, 

Cupio  h($rcle  acire.    S<$d  tu  me  tenUs  aciens. 

Ly.  Vio'  di'cam,  qaoia  eati   fila,  ilia.    Edepaf  (VatS  mihi!) 

Neacfo  quid  dicam.    Do.  Ha^res?    Ly.  Haud  vidf  magit. 

Do.  Quia  dfcisi   Zy.  Quio,  ai  liceat ....   Do.  Dictum  opiSrtuit  25 

Ly*  Nod  pdaaum,  ita  iostas:  urges,  quaai  pro  ndxio. 

Do.  Scio,  ioo6xiu8'8.    Ly.  Audicter  quamvia  dicito. 

Do.  Die  fgitur.    Ly.  Ego  dicam?    Do.  Atqui  dicuudum  <$8t  tameo. 

Ly,  Ilia  ^st    Num  etiam  vis  oomeo  dicam?   Do.  Nfliii  agia. 

Maoifi^ato  teoeo!    in  DiSxia  es!    Ly.  Qua  o6xia?  80 

lam,  si  nihil  usus  dsset,  iam  non  dicerem. 

lata^  quidem  ilia  est ...  •    Do.  Quae        est?    Ly.  Ilia .... 

Do.  Idhia! 

Non  id  sets,  quae  sit  illaec?   Ly.  Imo  etidm  scio; 

De  istdc  sum  iudex  captus.    Do,  ludex?  Iiim  scio: 

Hue  tu  in  consilium  istam  ddvocaTisti  tibi.  85 

Ly.  Imd  sequestro  mi'hi  data  est.    Do.  InttSiiego. 

Ly.  Nihil  h<!rcle  istius  qufdquam  est.    Do.  Numero  p^rgitas. 

Ly.  Nimium  negoti  r^peri:  enimvero  hacfrco! 


ACTUS  IV:   SCENA  IV. 

CO  CVS.    LYSlMACnVS.    DORIPPA.  SYRA. 

Co.  Agite  ite  actutum:  ndm  mihi  amatorf  seni 
Coqu^nda  est  coena;  atque  ^quidem  quom  recdgito, 
Nobis  coquenda  est,  n6n  quo!  conducti  sumus: 
Nam  qui  amat,  quod  amat,  si  (d  habct,  id  habet  prd  cibo 
Vid^re,  ampiecti,  6sculari,  iiioqui; 


5 


Mne  hercle  non  eat  malieram  obfestailo, 
sed  viroram.  Veramiamen  Ideo  non  mu- 
laodaa  erat  lorus,  quoniam  vliium  polesi 
esae  podllcum,  ex  quo,  parlier  alqae 
nalila  allia  rebaa,  concludaa,  fabalam 
Bon  eaae  Planii. 

91.  Reiciicam  tamen,  Conl.  tamen 
ble  aperle  posHa  pro  tamctti,  ut  aenaaa 
alt:  Ooamvia  iUod  reacilura  alu  vel  ex 
ipsa  vel  ex  aUla,  tamen  berclo  ex  te 
cvplo  aadlre.  SlmUea  locos  cf.  Men. 
prof.  11.  Caa.  prol.  20.  63.  1,  1,  17. 
BUI.  8,  9,  52.  IV,  8,  31.  Capt.  2,  3, 
44.  Vide  not.  ad  Capl.  2,  3,  44.  — 
Caleraoi  de  1.  noairo  cf.  n.  ad  vs.  19. 

27.    Scio  plane  elldendum,  at  el  alibi. 

—  Versus  seqoenles  In  valg.  sic  se 
exdplani:  Die  igiiur  etc.  —  Ilia  eti 
ete.  —  Manifcito  etc.  —  hia  quidem 
elc.  —  /am  $i  elc.  —  2Von  tu  tcii  ete. 

—  De  ittac  ete. 

31.   ti  nihU  uiU9  etfel,  nlai  necea- 


sUas  me  cogerel,  non  dicerem,  quia 
ilia  alt. 

36.  fe^ueslro,  non  Ipso  ego  elaa 
sum  dominus. 

37.  I>>'ihU  hercle  istius  quidquam  est, 
sc.  quod  lu  coglias.  —  i\umcro  pur- 
gila$,  nimis  cKo  (e  purgare  conaris, 
eoque  Ipse  te  accusas.  De  signlflcata 
V.  numero  of.  Ampb.  I,  I,  26. 

Act,  IK  Sc  IF,  Coquus  advealt 
cum  servis  aula;  hortatur  eum,  ut  abeat, 
Lysimacbus.  At  Ule  metuens  de  luero 
suo,  fingensque  ae  credere  Dorippam 
esse  eius  amasiam,  omnia  palam  facit, 
adigllque  Lysimachum,  prelium  ut  solvat. 
Quo  faelo,  vasa  cum  opsonlo  coram  eo 
deponil,  ipseque  cum  suis  abil.  Dorippa 
irata  pairem  arcessirl  iubei ,  ipsaque  in- 
iroit.  Lysimacbus  ad  forum  abit,  Demi- 
pbonem  convenlum. 

5.  Sic  vulg.   —  Ve«.  amplectier, 


MBEGATOB. 


8ei  n6§  eolilldo  Mteiot  redilards  iomni.  1 
Ite  hie.   Bed  ecctun,  qpif  bos  condiufft,  warn. 
Ly.  Ecce  aAtem  peril;  cicea  edeift!   Cb.  Aifialmmn 
Lt.  Abf!    Co.  qaidi  ebetml    Lr.  Sl\  abil    Co.  AMmbI 

Ly.  Abll 

Co.  KoB  Mb  eoeuMril  £r.  lem  eetorf  ewns,  M 

lie.  Bed....  £r.  lettfriii  Ho.  qold  ale  tal  ^tiaiBM  heee  UU  tU 

IttiedniBt  ferri,  qodt  later  ioddz  dalua'at 

Co.  Haecdae  laa  est  andca,  quam  dadda  aiihl 

Te  amire  dlitl,  qoaai  dptoaalMal  Ly.  Nds  taecal 

Co.  Satis  sdtam  filtim  mAUeris!   Vlraoi  lidrele  avet.  •  11 

Ly.  Abfn'  dlereetosl   Co.  Hadd  mala  eat   Ly.  At  td  BMlaa. 

Co.  Scltam  Mrcle  oplaor  cdneukloam  banc.  Ly.  Ndo  abiat 

Nob  ^go  sum,  qol  te  dddflm  coadaxl.    Co.  I^nld  eatf 

Imo  h^rcle  tu  Ittle  Ipans.  Ly.  Vae  mlterd  mlbll 

Co.  Nenipe^dxor  ruri  est  tda,  quam  dodom  dlxeraa  II 

Ted  ddiaae  aeqoe  atque  ^ngoea.   Ly.  Bgoa'  iatde  tlU 

DIxfl   Co.  MM  quldeai  berate.   Ly.  tim  mo  aaiabll  Upltar, 

Ux6r,  ut  ego  Iliad  ndnqaam  dIxL   Do.  Btidm  aegaaf 

Co.  Nob  te  ddiase  albat,  6xorein  Terdm  •oam.... 

Do.  Palam  iataec  Hunt,  t^  me  odlsae.   Ly.  Qo(b  nego.  S 

Co.  Et  nxdroro  tuam  niri  date  aiebat.   Ly.  Hade  ea  eat 

Quid  mflil  rooleatati   Co.  Quia  me  dob  DoWtse  ala. 

Nom  m^tula  tu  IstaDcl   Ly.  Bdpio:  nam  mlhl  daica  eat. 

Co.  Via'  me  dxpeHHI   Ly.  N6Io.   Co.  Heraeddm  eede. 

Ly.  Crat  pdtlto:  dabltor;  jaiae  abL   Hen  mlaerd  ailhl!  II 

NuBc  dgo  Yerum  illud  vdrbum  esse  experldr  Tetoa:. 

Aliqold  mall  esse  prdpter  Tldadm  malum. 

Co.  Cur  hfc  adttamuti   Ly.  Quio  abiti   Co.  Incdmmodi 

Si  qufd  tibi  eveoit,  id  non  eat  culpd  mea. 

Ly,  Quid  me  ffradicas  mfserum!    Co,  Scio  lam,  quid  Telia:  tt 

Nempe  hfoc  me  abfre  Ws,    Ly.  Yolo,  ioquam.    Co.  Abibitor. 

Drachmdm  dato.    Ly.  Dabittir.    Co.  Dari  ergo,  aia,  iube. 

Potest  ioterea,  dum  flli  poDuut.   Ly.  QuiD  abia? 

PotiD\  ut  moleatua  n6  sis?    Co.  Agile,  appdoite 

Opsdnium  istuc  aote  pedes  iili  seal.  41 


oteularier.  V.  C.  auseuUare.  Decurt. 
auiculari. 

11.  Sic  dividll  Bothiu0.  Nam  volg. 
Sed  eidem  Lysimacho  (ribiiK:  Sed  in- 
ierii.  —  Aaec,  sc.  opsonia. 

13.  duduniy  paallo  ante. 

14.  opsonahat,  qaum  opaonia  emebaa. 

15.  Firum  hercle  avei.  Sic  vol;, 
oil  cenaoU  legendom  Gallelmtta.  aoet,  1. 
e.  virain  qaaerli  habere,  amare  copU. 
Veil,  verum  hercle ,  an  net  hoe,  ut 
Decart.  Al.  virum  hercU  habei.  Al. 
vkum  kerele  omet,  nl  pleriqne  llbrl,  el 
V.  C.  FUum  qaaal  flgaraoi  eredoni  aignl- 
Jaara.  cr.  Locret.  V,  578. 


17.   Vulg.  et  veil.  talM  addaal  peil 

opinor. 

ai.  Valg.  et  veil.  Egon'  ittae  dui 
tibi?   Nostr.  Bolh. 

28.  Volg.  cam  Pall.  Ni  wetsu.  TeU. 
iVuiii  m. 

29.  FiV  me  esperiri?  Sum  via, 
me  porro  eliam  tibi  negoilom  lac«aseitV 

30.  Sle  veit.  bene.  Volg.  Dq.  Hm 
miaera€  mihil  Ly.  Noatnim  el  AcM« 
probavlt. 

33.  Vulg.  el  veil.  Car  hie  adtlmmu$f 
quin  abimui?  Ineommodi  elc.  SHtt. 
Both. 

38.  Volg.  elveiu  Daripottit.  ObU- 
Ut  dari  BoUUaa. 


Actus  IV.   Scbna  V.  457 

laec  visa  aut  mox  aut  cr&a  iubebo  aba  t<$  peli. 

leqiiimioi.    Ly.  Fortasse  te  I'stiim  mirari  cociim, 

(uod  T^Dit  atque  haec  dttulit.    Dicdm,  quid  est. 

)o.  Noo  mfror,  si  quid  ddmni  facis,  aut  fldgiti; 

lec  p61  ego  patiar,  sic  me  nuptam  tarn  male,  45 

feiaque  in  aedis  sfc  scorta  obductirier. 

{yra,  i  rogato  mdnm  patrem  verbi'a  meis, 

Jt  v^niat  ad  me  \km  simui  tecum  hike.    Sr.  Eo. 

[,Y»  Nescis,  negoti  quid  sit,  uxor,  dbsecro. 

7ooc<$pti8  verbis  \im  iusiuraudum  dabo,  50 
tfe  ouoquam  quidquam  cum  ilia....    lamne  abift  Syra? 
.'erii  hdrcle!  —  Ecce  autem  haec  ibiit!    Vae  miser6  milii! 
It  td,  vicine,  di  deaeque  pdrduint, 
Tui  cum  amica  cumque  amatidoibus! 

iuspfcioDe  impldrit  me  indignissume :  55 

3ondvit  hostes.  —  Ddmi  uxor  est  acdrruma! 

bo  id  forum,  atque  Ddmiphooi  haec  dloquar, 

Me  istinc  eapilio  prdtracturum  esse  fo  viam, 

SM  hine  abducit,  qu6  volt,  ex  hisce  aedibus. 

fleus,  uxor,  uxor,  qudmquam  tu  irata  c's  mihi,  60 

[obe&s,  si  sapiaa,  hade  Intro  hinc  aufdrrier: 

Baddm  iicebit  mdx  coenare  rdctius. 


ACTUS  IV.   SCENA  V. 

SYRyi.  EVTYCnUS. 

Sy.  Hera  qud  me  misit.  Ad  patrem,  non  dst  domi: 
Rut  ibiisse  aibant.    N6nc  domum  reniintio. 
[Ecistor  lege  d^ra  Tivont  mulieres, 
Maltdque  iniquidre  miserae,  qudm  Tiri. 

Nam  T(r  si  scortum  dilxit  clam  uxordm  suam:  5 

Id  ai  resci?it  ^xor,  impune  dst  viro. 

Uxdr  Tiro  si  clam  domo  egressa  dat  foras, 

Vird  fit  causa,  exigitur  matrimdnio. 

Ctin&m  lex  esset  dadem,  quae  uxori  dst,  ?iro: 

42.  Sic  vulg.  atque  In  Fortasie  nl- 
tlma  eUdeoda,  ul  sMepo  litera  e  iloalls; 
nisi  forlasMe  legendam  forte. 

44.  damnum  facere  est  prodigere 
bona  propter  amorem  etc.  Undo  qui  Id 
faciebant,  damnoti  vocabantur. 

47.  verbi$  meit,  meo  mandalu.  Amph. 
8,  3,  12.  TrlD.  3,  3,  43.  NU.  3,  3,  39. 
IV,  4,  48.  Cas.  2,  3,  56.  Poen.  5, 
2,  40. 

48.  Hue  addunt  velt.   Deeat  in  vnlg. 
01  odd. 

52.   haeey  sc.  uxor. 
00.   Sic  vetl.  Vnlg.  C/xor,  fteut,  uxor. 
62*  reclluf  tsi:  coauBOdlui.  Cf.  Bacdi. 


1,  1,  13.  II,  3,  80.  Epid.  4,  1,  30. 
Men.  2,  3,  36.    Merc.  4,  4,  62. 

j4ct,  IV,  Sc.  V,  Redit  Syra,  loqul- 
tarque  secum  de  irisli  falo  mulleram. 
Advenil  Eutychus,  ex  eaque  comperil, 
domi  apad  aese  ease  paellam.  Ergo 
Inlro  it. 

1.  quo*  Sic  Decort.  —  V.  C.  quam. 
VeU.  Hero,  quern  me  mUii  ad  p. 

3.  Versus  bos  usque  ad  15.  bene  bic 
coUocavii  Boibius.  in  vulg.  el  vett.  se- 
qountur  post  supposita. 

8.  f'iro  Jit  covfo,  sc.  quare  exiga- 
inr.  Causam  autem  addebant  plernmqne 
ex  legibua  XII.  tabnlarum. 

9.  Veil,  eadem  uxori  ^  quae  c%%  viro. 


458 


MERCATOR. 


Nam  ux6r  contenU  est,  qua^  bom  eat,  un6  Tiro:  10 

Qui  mfoua  vir  una  ux6re  cootent6a  aiel? 

Ec&ator  faxim,  si  itidem  plectaottir  Tirf, 

Si  quia  clam  uxorem  ddxerit  acort^m  auam, 

Ut  iilae  dxf^otur,  quae  in  ae  calpam  c6mmereot, 

Plur^a  Tiri  aiot  T(dui,  quam  dudc  m^ilerea.]  IS 

lHu.  Defeaaua  aum  urbem  t6tam  pervenirier; 

Nihil  (nveatigo  quidqnam  de  ilia  m^liere. 

Sed  mdter  rure  r^diit:  nam  vide6  Syram 

AdaUre  ante  aedia.    S^ra!    Sr.  Quia  eat,  qui  Tocat? 

Eu.  Ilerua  itque  alumnua  t^ua  aum.   Sr.  SaWe,  aldmne  mi.  M 

jEu.  lam  miter  rure  r^diit?  reapoodd  mihi. 

Sy.  Sua  qufdem  aalute  Ac  familiae  mixuma. 

£u.  Quid  ist^c  uegoti  eat?   Sr.  T^ua  pater  beiUaaumua 

Amfcam  adduxit  fntro  in  aedia.    Su.  Qu6modo1 

Sy,  AdT^niena  mater  r^re  eam  offeudit  domi.  IS 

Eu.  Pol  haiid  ceuaebam  iaUirum  eaae  operar6m  patrem. 

Etiam  nunc  mulier  iotuati    Sy,  Etiam.   Eu,  S^uere  me. 

(Quae  hic  in  edd.  veU.  et  vulgatia  aequotatur  auppoaita,  non  apparent  ia 
codicibaa,  nec  ferenda  aunt,  aive  verba  alve  aenleniiaa  apeeies,  ot  Merit o  «ali- 
taniur,  quemadmodom  Ulata  aunt  ollm  a  medU  aevi  InterpoUUeribas.  Cf.  Aapt 
IV,  2,  fln.} 


ACTUS  V.   SCENA  I. 

CHARINUS. 

[Lfmeu  auperum  fuferumque  adlve,  aimul  aut<Sm  vale. 

HuDc  hodie  postr^mum  extollo  m^a  domo  patrii  pedero. 

iJsus,  fructus,  v/ctus,  cultus  idm  mihi  haruncce  addium 

fnteremtust,  interfectust,  lilienatust.  6ccidi! 

Di  penates  m^^dm  parentum,  fdmillai  Ldr  pater,  ^ 

V6bi8  mando,  mdiim  parentum  rdm  bene  ut  tutemini. 

l&QO  mihi  alios  ddos  Penates  p^rsequar,  alium  Larem, 

Aliam  urbem  ^  aliam  ciMtatem:  ab  Atticis  abh6rreo: 

IVdm  ubi  mores  dt^teriores  increbrescnnt  indies, 

IJbi,  qui  amici,  qui  fniideles  sint,  nequeas  perndscere^  10 

ique  id  eripiatur,  animo  tu6  quod  placeat  roixume: 
ibi  quidem  si  regnum  detur,  non  cupita  est  civitas.] 


20.  mi,  quod  deest  in  vulg.  et  cdd., 
addunt  veil. 

22.  Sic  vulg.  At  cdd.  Cum  quidem 
iahtte  familiae  maxvma. 

27.    Etiam,  1.  e.  adbuc,  nunc  quoque. 

JcT.  y.  Sc.  L  Paratus  Charlnus  ad 
proficlscendum,  valedicK  aedibus  pater- 
nis.  De  scenao  omnia  composliione  vide 
n.  ad  V,  2,  1. 

1.   Limea  Buperum  vide  Baccb.  4,  8, 


31.  et  6.3.  linien  almplex  Cist.  3,  19. 

3.  Veit.  ftanincce.  Vulg.  Canine,  oi 
cdd. 

5.  Vulg.  familiae.  Vetl.  famili' 
aeque. 

9.  Velt.  increhrescunt,  uU  et  Pareos. 

10.  Vetl.  Vbique  amici  qui  ti^.  Nosir. 
vulg.  De  re  cf.  Trin.  1,  2,  55.  node 
nostrum  Huxlt. 

12.   Vulg.  vett,  Batb.  aon  «al  cupUa  r. 


Actus  Y.   Scbna  II. 


ACTUS  V.   SCENA  11. 

RUTYCHMUS.  CHARISVS. 
I'viim  atque  hominum  quad  spectatrix  iique  hera  eadem  es 

hdminibus, 

iperatam  quum  dbtulisti  hanc  iDihi,  tibi  gratis  ago. 
lam  deus  dst,  qui  mea  dudc  ladtus  laetitii  fuati 
rat,  quod  quadritabam.    Ibi  sdx  sodalis  rdperi, 
amicitiam,  civitateni,  ladtitiam,  iudum,  iocum.  5 
inveotu  rds  decern  simitu  pdssumas  pesiiimdedf, 
nimicitiam,  stultitiam,  exi'tium,  pertfodciam, 
-em,  lacrumis,  exilium,  fndpiam,  solitudinem. 
di,  quaesb,  cdoveniendi  mi  ^ius  ceierem  c6piain!] 
pparatus  sum,  (lI  videtis.    Abicio  supdrbiani:  10 
t  mihi  Gomds,  calator,  dquus,  agaso,  irmiger; 
t  sum  mitii  fmperator,  idem  egomet  mi  obddio: 
t  milii  ferd,  quod  usust.    0  Cupido,  quietus  es! 
1  quemvis  cdnfideotcm  f&cile  tuis  factfs  facis, 
n  ex  confidc^ote  actutum  diffidcotem  ddouo.  15 

v.  Sc.  IL   Annonclat  EutycbOB  delieet  erat  Latlnonim  poelarum,  elas- 

,  amlcam  eius  suae  doml  ease,  modi  omnia  evliare  et  In  aola  fal>oli8  ad 

lamen  eum  Iniro  ire  vult,  qola  meUus    corrigere;   quemadmodum  fecit 

}iit,  pacem  componi  inter  pairem  sine  dubio  PJauius,  fecit  Tereniius,  fe- 

matrem.    Quamobrem  quasi  de-  cere    optiml    qulqoe   scenlcornm  Laii- 

iesperatlonem  actus  Cbarinus  tn-  norom ;  non  feeere  pseodopoeiae ,  pro- 

avem  conscendere,  proflcisci,  in  pier  defectum  verae  arlia  ao  inielligen- 

9S8e,  venire  Cbalcidem,  ibi  au-  tiae,  cuius  memorabUe   exempium  bio 

lam  amicam  esse  Atbenis;  ergo  buius  fabulae  iocus  praebet.  —  Quodsi 

advenire,  salutare  Euiychum,  ad  vero  blc  omois  locus  Ineptus  blc  el  in- 

vocari;  C^Dinla  baec  quadam-  siiiiius  indlcandus  est,  centinno  sequllor, 

Inistre  et  inepie;)  in  in*  cum  ueqoe  primam  buius  actus  scenam:  Li- 

I  iniruii.  men  $upcrum  etc.  locum  babere  posse. 
Duo  bi  versus  leguntur  iidem  Qui  enim  ea  concUiari  posset  cum  Cba- 

II,  4,  12—13,  iUic  inepte  ami-  rini  oralionis  ezordio  vs.  10?  Includa- 

nirusl,  bic  a  Botbio  omissi.    In-  tur  ergo  iUa  una  cum  cenione  scenam  2 

autem  Foriuna.  —  Ceterum  rem  ordienU»,  et  ordiaiur  actus  a  verbis:  Ap- 

II  buius  loci  pauUo  accuraiius,  paratuB  Bum,  ut  vid.  etc.  quo  facio 
plerisque  fieri  vel  solet  vei  potest,  omnia  satis  bene  currunt.  Ista  spuria 
ranti  facile  paiebli,  totum  locum  ab  ineptis  hisirionibus  adiecta  sunt  vel 
.  ad  vs.  9.  perquam  inepium  esse,  in  Graecis  iam ,  vel  in  Lailnis ,  ad  dUa- 
:uiycbum  quodammodo  transferri,  tandam  fabulam  augendamque  agendi 
barino  potius  conveniant.  Quo-  maieriam,  sicuii  in  aliis  multis  locis 
nim  viiam  Euiycbus  potuil  repe-  factum. 

lius  plane  vita  non  periclitaretur  ?      2.   ^uum.    Vetl.  et  vulg.  ^oniam> 

irro  civitatem^  ul  qui  non  ilurus  —  iibi  addidit  B. 

I  exiUum?    Dein  pertinaeiam  v.      6.    amiciliam  qnatuor  syllabis  legen- 

oodo  Eutycbus  poiius  exercuerit,  dum  est,  quasi  amitiam,  aut  am'ciltam. 

;barinos?   Denique  esUium^  ino-  Sic  pudieitiam  quadrisyUabum  occurrit 

ilitudo,  qui  potius  ad  Eutycbum,  Ampb.  3,  2,  49.    Cist.  I,  1,  89.  Epld. 

lharinum  pertinebant?    Ut  nullus  3,  3,  24.    IV,  I,  18.    SlmUiter  conqui- 

I  totum  bunc  locum  insititium  bic  $Uore$  Ampb.  prol.  65..  et  aupra  Merc, 

dicare,  sensuque  magls  Cbarino  HI,  4,  vs.  penult. 

lodatum,  quam  Eotycbo.  Fortasse      10.   Hinc  verae  it  acenae  exordium, 

fabula,  fortasse  ex  alia  buius  Cf.  not.  ad  vs.  1.  2.    ApparaiuB^  ad 

ediiione,  fortasse  iam  in  Graecis  Iter.    Apparatus  autem  erat  cblamyde, 

im  bic  Hiatus,  et  ab  Latino  inter-  Bona,  macbaera,  ampiUla,  uli  deacrlbii 

Bcaiialdmta  uanalatoa.  Isiuc  vi-  ipsa  vss.  77-*  84. 


Cm.  CMt 


A.  Ntefo  fMfa  T«x  mi  nraa  ■!  UtyhviL  Cm. 
¥<0,  Lwcs  vtflct,  at  m  bte  imrctis!   JRr.  Hpitar, 
^Mm  illfe  Chuteirt    Gr.  Om,  b<w  irakte!   JTir.  ftHM  B 
§tf ,  GbriM!   Civ.  Qid  M  imatT  JRr.  8p<i«  Mm,  Ykttili. 
Cm.  qM  mm  rM^l  A.  Ire  tem.  Or.  AUncMdloBfMMle! 
Ufa  udUut  U  M  cmUcs,  nf  IcmA  At.  Qri  itat  elT 
Ck.  C«n,  Miterift,  a^pitei*,  tfonnc,  liMttlls. 
Eo.  B^adia  istot  cteiici,  aCfn  hac  i^vice  at  ravfatara! 
Gv.  81  qaMaai  awcaa  fibabri  Tfi:  rabMiacra.   Jbr.  8ta  ' 


Cjbt.  Mila  facit,  prapafiataa  aai  aw  a6«Mnra:  •*!  aitl 
Ircr.  Si  hie  iteni  prapar^,  at  ittaa  pntpant,  facias  r^ctlaa: 
Die  tecBBdaa  Tdatai  aaac  ast  Cipa  BMda  Tarttriaa! 
We  livaaMt  •eieaast;  fttia  aaater  inkricaa.  » 
HIc  ladt  traBqafllatem;  iaia  teaca  lactaa  ciadat 
■Mpa  ta  ad  tarriai,  Cbariae,  hac!  Nia  ax  adrarad  TidaaY 
Ndbea  ater  iaibcrfaa  inatat.   Ndac  ad  alaiatraia  idapiaa, 
Ca^laai  at  eat  apleaddra  ptaaaa,  ada  ax  advarad  Tidaat 
Cm.  RdlligiaBcai  fllle  aUedt:  rdeipfaai  aia  llMc.   JBkr.  Sapia.  41 
6  Cbariae,  edatra  pariter  Ur  gradaai,  et  eaafdr  pedoai! 
Pdrrige  kraehidai!  prelteadcl  Uai  teaeal   Cm.  Teaed.   Bu.  Teae. 
Qnd  nunc  ibaat   Cm.  ^xulatum.    Bu.  Qa(d  ibi  faceret   Cm.  QoM 

•  miser. 

Bu.       pare:  resii'tuam  iam  ego  te  in  ^iidia,  antequam  fa.  Cir.Eo. 


18.  offliiis  foemin.  Ciiant  lecom  No- 
■los  et  Priftc. 

19.  cator  palant  hoe  loco  neoiro  ge^ 
nere  usurpaium,  ut  referreior  ad  metuo, 
Verum  potest  res  inlerpunctlone  dlrlmi, 
nil  rectmus. 

21.  \u\K.  u»quam  norfu,  neqve  in- 
itrdiun;  item  veil.  —  Both,  utqvam 
noctu^  neque  diu;  atqoe  ^ociuque  ct 
diu  Icgiiiir  CaMin.  IV,  4,  5.  Ceierum,  al 
elldatur  alierum  ncque  CQUod  Inlerdum 
faciendum  aane;  cf.  Amph.  I,  I,  5.  Most. 
2,  2,  IH.  Poen.  5,5,5.  Pseud.  I,  4, 
6.  Asln.  1,  3,  22.  Cure.  V,  1,  4)  ver- 
sus el  ex  vulgala  constel:  A'dn  conce- 
dam  ncque  qnieicam  u$qudm  noctu 
nUni(!rdiu$,  Praeierea  et  neque  ini  — 
duas  facere  breves  possunt. 

34.  cape  vorsoriamy  reverlere.  Le- 
giiur  eadem  dictio  Trin.  4,  8,  19. 

37.  Hccipe  te  ad  terram.  Sic  vulg. 
et  Pail.  —  Veil,  ileapice  Auc  ad  dex- 


fraai,  Charine  fticc,  nonne  ex  mip,  m- 
den?  —  ejT  adverso  videt^  mauM  vMes, 
qoam  Goeil'pars,  quae  tlbl  ex  adTerst 
est,- sit  noblom  Imbrlsqae  plena? 

38.  Sic  scrips!  pro  valg.  adtpice 
nunc  ad  $mi$tramy  Caelum  ui  ett 
iplendore  plenum  ^  ex  adverto  niiet. 
Sine  doblo  locos  est  torbatos. 

40.  RcUigionem ,  videlicet  quod  ac- 
teorologica  commemoravlt ,  taniquam  ai- 
spicia  omioaqae. 

42.  prehettdcy  quid?  an  brachiaa 
amlci?  Veram  Cliarinus  verso  44  li* 
pergil.  Apparet  ergo  verslcoloai  bm 
convenlre  loco.  Et  fortasae  IntrasasfX 
Pseod.  2,  4,  18.  Confdr  gradum  Cm- 
ira  pariter,  P6rrige  uudacier  dd  mU- 
tern  brdehium. 

43.  Vulg.  et  vetl.  facere  vi$?  a«lt 
facere  i$? 

44.  Sic  volg.  Perperam  maiarti  Bt- 


Actus  Y.   Scbna  II. 


461 


u.  Mixume  quod  tis  audire,  id  aiidies,  quod  gaudeas.  45 

a  illico:  amicus  adveuio  miiUuni  beueToidos.    Ca,  Quid  esti 

a.  T^am  arnicam....    Ch,  Quid  eaml    Etr.  Ubi  sit,  scio. 

Ca.  Tun*,  dbsecro? 
u.  Sinam  et  salvam.    Ch.  tibi  earn  salvaml    Eu.  Quo  ^go  scio. 

Cm.  Ego  me  mdveiim! 
u.  P6tiD',  ut  animo  sis  traoquilio?  Cn,  Quid,  si  animus  fliictuat? 
u.  itgo  tibi  istunc  in  tranquiiio  et  tiUo  sislam:  u6  time.  50 
/.  6bsecro  te;  **'^  ioquere,  ubi  sit,  ubi  earn  Tideris! 
iid  tacesi  Die!  ^nicas  me  miserum  tua  reticdntia. 
V.  Ndo  longe  hinc  abdst.    Ch.  Quin  ergo  c6mmonstras,  si  tu 

vides? 

u.  N6n  video  hercle  niinc;  sed  Tidi  m6do.  Ch.  Quin,  ego  videim, 

facisi 

u.  Ficiam.  Ch.  Longinquum  istuc  amanti  est.  Eu,  Etiam  metuisi 

6mnia  55 
»mmonstrabo.    Amicior  milii  ntiiius  vivit,  dtque  is  est, 
ji  iliam  habet,  neque  dst  quoi  magis  me  vdiie  aequom  melius 

siet. 

r.  Non  euro  istuc:  illam  quaero.  Eu.  De  ilia  ergo  ego  dic6  tibi. 

Ane  hoc  non  in  mdntem  venit  dudum,  uti  tibi  dicerem.] 

r.  Die  igitur,  ubi  ilia  e'st?    Eu.  In  nostris  a^dibus.  Aedis 

probas,  00 
tn  Tera  dicis,  pulcreque  atfdificatas  irbitror. 
d  qui  ego  istuc  cr(5dam?    Vidisti,  in  de  audito  nuntias? 
u.  Egomet  vidi.    Cu.  Quia  eam  adduxit  Ad  vos?    Eu.  Enim  ini- 

qud  rogas. 

lid  tua  refert,  quicum  istac  Tdneriti    Ch.  Dum  istic  siet. 

7.  iSst  profedto.     Ch.  Opta  ^rgo  ob  istunc  nilntium,  quid  vis, 

tibi!  05 
7.  Quid,  si  optabo?    Ch.  Ddos  orato,  ut  dius  faciant  cdpiam. 
7.  Ddrides.    Ch.  Servdta  res  est  dt^mum,  si  illam  Tidero. 
d  quin  ornatum  liiinc  reiiciol    Ileus,  dliquis  actutum  liuc  foras 
Lite!  illinc  pdllium  mi  hue  fdrte!  Eu.  Ilem,  nunc  tii  mi  ut  places! 
r.  Optume  advenidns,  puere,  cape  chUmydem,  atque  istinc  sta 

illico:  70 
,  si  haec  non  sint  v<^ra,  inceptum  hoc  itiner  perficere  e'xsequar. 
fra  dicis?    Eu.  Nil,  Charine,  td  quidem  quidquim  pudet. 


18.  Alqoe  sic  el  In  seqq.  meram  ex* 
Dlfflos  volgaiam. 

tO.    tibi  veit.  babenf  post  $iilam;  In 

g.  exulat.  Transposul. 

»1.    Yen.  post  ioquere  adduni  nunc. 

laaae  ante  Hlud  excideril:  amice, 

»3.   Sic  veil.  Vulg.  post  abest  addant 

iobi§. 

»7.  Vulg.  melius  acquum  iiet.  In 
I.  daest  est. 

S.  Poal  liunc  veraom  In  volg.  et  ve(t. 
srtoa  est  veraicolua,  qui  meJiaa  legl- 
Infra  82.  In  eo  in  vulg.  abeat  dice- 
I,  qaad  praebent  velt. 


61.  Sic  vett.  —  Volg.  pulcre, 

62.  Vulg.  et  veti.  Sed  quitl.  —  Vi- 
distin. 

63.  Enim  addidit  Bolb.  Post  h.  v. 
vulg.  babel  eum  qui  apud  nos  est  72. 

67.    Derides  ^  ludos  facis  me. 

69.  illinc,  ex  aedlbns.  pallium^  quo 
olebantur  doml,  ut  In  itinera  cblaoiyde. 

70.  OpXumey  opportune  qui  advenia. 
ProdUt  onim  forte  puer  ex  eius  famlUa. 
Gelerom  vuJg.  et  veit. :  chlamydem  atque 
haee  istinc.  sta  illico  ,  quaai  mntaret 
meniem. 


462 


MERCATOR. 


N6n  mihi  credisi    Ch.  6mni&  equidem  cr^do,  quae  didt  mihi. 
Sdd  qtiin  introddcis  me  ad  earn,  ot  Ti'deaml   Ev.  Paolinp^r  maoe. 
Ch.  Quid  manebol  Eu,  Tc^mput  nou  est/ntro  euudi.  Ca.  iSuicas.  15 
fiv.  N6n  opus  est,  ioqu^m,  nunc  intro  te  /re.   Ch.  Respond^  mihi, 
Qu6  causa?    Eu,  Operae  ndn  est.    Ch.  Curl    Ev.  Quia  n6n  est 

liii  cdmmodum. 

Ch.  ftanel  commodum  ill!  non  est,  qua^  me  amat,  quam  ego  cen- 
tra amof 

6mnibus  me  Itidificatur  hfc  modis.    Ego  stultior, 
Qui  isti  credam.    Cdmmoratur.    Chlimjdem  sumam  ddnuo.  80 
Eu.  Mine  parumper,  itque  hoc  audi.    Ch.  Cdpe  sis,  puer,  hoc 

pallium! 

Eu.  Sine  hoc  non  in  mc^ntem  Tenit  dudum  uti  tibi  dicerem. 
Mater  irata  i^st  patri  Tehemdnler,  quia  scortiim  sibi 
6b  oculos  adduxerit  in  atFdis,  dum  ruri  ipsa  abest. 
Stispicatur,  illam  amicam  esse  illi.    Ch.  Zonam  sustuli....  6^ 
Eu.  Eim  rem  nunc  exqu/rit  intus.     Ch.  lam  machaera  est  in 

manu.... 

Eu.  Nim  si  eo  te  nunc  fntroducam . . . .  Ch.  Toilo  ampullam,  atque 

hinc  eo. 

Eu.  Mine,  mane,  Char/ne!    Ch.  Erras:  md  decipere  n6n  potcs. 
Eu.  Ndque  edepol  toIo.    Ch.  Qufn  tu  ergo  itiner  ^xsequi  meam 

md  sinis? 

Eu.  Non  sino.    Ch.  Egomet  md  moror.  Tu,  puere,  abi  hinc  iotro 

dcius!  90 

lam  in  currum  conscc'ndi;  iam  lora  in  roanus  cepi  meaa. 

Eu.  Sinus  non  es.    Ch.  Quin,  pedes,  tos  in  curricuium  cdnicitU, 

in  Cyprum  recti?  quandoquidem  piter  mihi  exiliiim  parat. 

Eu.  8tultus  es.   Noli  I'stiic,  quaeso,  dicere.    Ch.  Certum  est  exsequi, 

6peram  ut  sumam  ad  p(^rvestigandum,  ubi  sit  illaec....   AV.  Quia 

domi  CvSt.  95 

Ch,  Nam  hi'c  quod  dixit,  id  mcntitust.    Eu.  V^ra  dixi  equidem  tibi. 

Ch.  lim  Cyprum  veni.    Eu.  Quin  sequere,  ut  I'iiam  videas,  quam 

f^xpetis. 

Ch.  Percontatus  n6n  inveui.    Eu.  Mitris  iam  iram  neglego. 
Ch.  Porro  proficiscar  quaesitum.    Nunc  perveni  Chilcidera; 
Video  ibi  hospitc^m  Zacyntho;  dico,  quid  eo  advf^nerim;  100 
R6gito,  quis  earn  v^xerit,  quis  liibeat,  si  indaudiverit. 
Eu.  Quin  tu  istas  omittis  nugas,  ic  mecum  hue  intro  imbulasi 
Ch.  Ildspes  respondit,  Zacyntho  ficos  fieri  non  malas... 

72.  Hunc  versum  vulg.  habet  post  sqq.    Veram  UUc  ea  sensam  tiabent,  bic 

V.  63.  nuUum. 

82.  Hunc  eadem  supra  post  v.  58.  94.    Sic  yell.  —  Valg.  Certum  esc- 

87.  nunc  addunt  veil.  quftt. 

88.  vulg.  et  veil,  haud  potcs.  ^6.   Veil,  fncneitum  est. 

91.    Iam  in  currum  conscendi.    Sic  profici.car  ven.  ;  vulg,  pro ficiscor. 

veil.  —  Vulg.  escendi.   Both.  Iam  indu  Zacifntho,   1.  e.  c  Zacymbo. 

currum  etcendi.    Ccierum  cum  bis  quae  Sic  Periphanea  Rhodo  mercaior  Asin. 

sequuntnr,  conferri  potest  Eurip.    Here.  ^»  ^2. 

fur.  919.  sqq.  et  Menaechm.  5,  2,  109.  101.    Sic  veil.  ^  Vulg.  ti  i^'  inaw 


Actus  V.  Scbna  IV. 


46S 


Su.  Nil  meDtitast.    Ca.  S^d  de  amlca  a^ae  iodaudiaae  autiimat, 
Hie  Athenia  daae«   Eu.  Calchaa  I'ate  qtiidem  Zac^nthiuat.  105 
Cm.  NdTem  cooaceDdd,  proficiaeor  illico.   lam  sum  domi, 
Idm  redivi  exHio.    Salve,  mi  aodalia  Edtyche! 
tJi  Talaiatil  Quid,  parentea  mtfi  Taieot?  —  Tu  ad  mitrem  adi.  — 
Btfne  Tocaa;  benigne  dicia.    Crda  apud  te;  nunc  domi. 
81c  decet;  aic  fieri  opertet.    Eu.  Eho,  quae  tu  admniaa?  110 
Hie  homo  noo  aandat.    Ch.  Amicua  quin  properaa  medicirier? 
Eu.  Sdqnere,  aia.    Ca.  Sequdr.    Eu.  Ciementer,  quadao:  calcea 

ddteria. 

Addin'  tal    Ch.  lamdiidum  audi?!.    Eir.  Picem  componf  volo 
M^o  patri  cum  ro^tre:  nam  nunc  dat  irata  ....    Cff.  I  modo! 
Eu.  Prdpter  iatanc.    Cm.  t  modo!    Eu.  Ergo  cdra.    Ca.  Quin  tn 

ergo  i  modo:  115 
Tdm  propitiam  r^ddam,  quam,  quum  prdpitia  eat  lund  IotI. 


ACTUS  V.    SCENA  III. 

DEMIPIIO.  LYSIMACIIUS. 

De.  Quda!  tu  nunquam  quidquam  adsimiie  hdiua  facti  feccria. 

Ly.  Edepol  nunquam.    Oi?!,  ne  quid  ficerem.    Vix  viTua  miaer: 

Vim  mea  uxor  prdpter  illam  tdta  in  fermentd  iacet. 

De.  Aat  ego  expurg&tionem  habebo,  ut  ne  ancctfnaeat. 

Ly.    Sdquere  me.    Sed  ^xeuntem  fi'lium  Tided  meum.  5 


ACTUS  V.   SCENA  IV. 

EUTYCHVS.    LYSIMACHUS.  DEMIPIIO. 

Eu.  Ad  patrem  ibo,  ut  mdtria  iram  sibi  daae  aedatdm  aciat. 
1dm  redeo.    Ly.  Placet  principium.  Quid  agia?  quid  fit,  Eutjche? 
Eu.  6ptuma  opportdnitate  ambo  ddveniatia.    Ly.  Quid  rei  eati 
Eu.  tfxor  tibi  placida      placata  eat.    Cdtte  dextraa  nunc  lam. 


diverit.  Conl.  tt  b.  1.  est  1.  q.  an,  ut 
Cas.  3,  4,  1.  Cure.  2,  3,  20. 
107.  vulg.  redii,  velt.  rediit, 
106.  Vulg.  et  velt.  fuiii,  parentes 
fliei  valent/  Coena  dabitur.  Msa,  pa^ 
reniii  meiuat  mater  dati.  Botli.  jfe- 
dtm  ad  matrem  adiio, 

109.  Bene  vocaa,  benignc  dicia  ex- 
enaanUuiB  est,  ubi  invitatl  noluot  pro- 
Bluere.  Fingii  autem  se  inviiaium  ab 
aalco,  m  adeat  mairem,  sc.  Eutyclii, 
qolppe  apud  quam  sit  amlca.  Id  decU- 
■are  se  fingit,  quippe  diffidens. 

110.  Eho  quae  tu  f.  Sic  veu.  et 
YUlg.  Cetenun  eho  corrlpUor.  Cf.  In- 
aieein. 

111.  Vulg.  et  vetl.  medicari  amieu$ 
fum  propercM?  Noatr.  Both. 


j4ct.  V.  Sc.  III.  Exprobrat  Lysima- 
cbu8  Demlpbool  amores.  Uuius  autem 
scenae  aui  principium  deest,  aut  Ipsa  ex 
abrupto  ordliur,  uil  aliae.  Qui  in  edi- 
llonlbns  praemlttunlur  undecim  versus, 
non  leguntur  In  cdd.  neque  porro  sunt 
admluendl,  uipoie  nUilli. 

2.  Vulg.  fix  vivue  $um  miaer ^  ml 
et  vett. 

j4ct.  V.  Sc.  IF.  Egredltnr  Euty- 
cbus,  palrl  suo  nunliatum,  matris  Iram 
esse  sedatam.  Ulerque  casilgani  Demi- 
pbonem,  qui  se  numquam  simliia  com- 
mlssarum  postbac  ptomitiit. 

1.  Intns  adbuc  loquitur  cum  dome- 
stlcls. 

2.  lam  redeo,  stailm  redlbo;  diclt 
aUcal  eorom,  qal  In  aedibaa  aunt. 


MERCATOB. 


Xv.  Di  me  geiraot.    Ea.  Tibi  amicam  o^llam  esse  n^oti*.  5 
Pk.  DI  te  perdant!  Quid  De^oti  est  o^in^  quaeso,  istoel  Eu.  l^loqaar. 
Animum  advortite  igitiir  ambo.  Lr.  Qai'o  tibi  ambo  operim  danrai. 
Eu,  Qui  booo  sunt  ^(^oere  nati,  si  soot  in^eiii6  malo, 
Siiapte  culpa  ex  ^dnere  capiiint  genus,  iogeninro  fmprobant 
J)e.  V^rum  dicit  hfc.    Ly,  Tibi  ergo  di'cit    Eu.  Eo  iliod  Teram 

^•t  magis:  10 
Nim  te  istac  aetdte  baud  aequom  fuerat  filio  tno, 
Adulenscenti,  am&nti  amicam  eripere  emtam  argent6  tuo. 
Dk,  Quid  tu  ais?  Channi  amicaett  ilia?  £cr.  Lt  dissimuUt  malus! 
J)k.  file  quidem  illanc  tdse  aDcillam  ro^tri  emisse  dixerat. 
Eu.  Pr6pterea  igitur  tu  mercatus,  o6tos  amaior,  Ttftua  puer?  15 
Ly.  6ptume  hercle!  Pc'rge,  perge!  Ego  idsistam  bine  altriosecoi 
Qui'bus  est  dictia  dignus,  usque  oner^mus  ambo.    Dte,  Nulius  sum! 
Eu.  Filio  suo  qui  innoceoti  fe'cit  tantam  loiuriam! 
Qu^m  quidem  hercle  dgo,  io  exilium  quum^  I'ret,  reduxi  domum: 
Nam  ibat  exulatum.    I)e.  An  abiit?  Ly.  Ktiam  loquere,  UruatSO 
Tt^mperare  istdc  aetate  istis  decebat  ^rtibus. 
Dk.  Fdteor:  dcliqui  profecto.    Eu,  £tiam  loquere,  l&rual 
Vdcuom  C88C  istac  tdd  aetate  hi's  decebat  ndxiis. 
ftidem,  ut  tempus  dnni,  aetatem  aliam  ^liud  factum  cdnveoit: 
N&m  ai  istuc  ius  dst,  senecta  aetate  scortari  senea,  25 
tibi  loci  res  summa  nostra  est  pubiica?    Dn.  Ilei,  peril'  miser! 
Eu.  Adulesccntes  rei  agendae  isti  migis  aolent  operam  dare. 
Dk.  lam  dbsecro,  hercle  habdte  Tobis  ciim  porcis,  cum  fisclDs! 
Eu.  Redde  iiiid:  sibi  habcat  iam,  lit  volt.  ^a.  Per  me  habeit  licet. 
Eu.  IVmperi  cdepol:  qudniam,  ut  aliter  fdcias,  Don  est  cdpia.  30 

• 

4.    ccUc  I.  e.  cedile,  dale  voliis  invi-       16.    pcrge  repeliil  noiliioM.    Nam  in 
cem  dcxiras,  hc.  tu  atque  iiiaier.    \  uig.    vulg.  el  veil,  oonnisi  seniel  legitur. 
ccr/c,  III  el  veil.    Sed  no.slr.  iiipii.  IH.    Iluiic  verNUui  vulg.  el  reliqui  Ly- 

r>.     'I'ibi ^  HC.  DiMiiiplio.  siinachu   iribuuni ,  sequentem  Eatyrboi 

9.  Dedl  veil.  leciionem  fnam  in  vulg.    ego  ulrumque  soli  huic. 

abeNt  cx)  eamque  Hie  inlerpreior:  vuA  IP.  reduxi.  Nola,  in  praeterilo  com- 
culpa  efnciuni,  uii  iudiceiilur  generis  poi^ilivam  re  produci!  Cf.  Aal.  2,  2,  <>3. 
quidem  claritato  pollere,  ingenio  auiein  4,  2,  14.  5,  1,  10.  12.  18.  Asin.  %  4, 
Improbandi  esse,  ingcnium  improbani  35.  38.  Mil.  2,  5,  61.  IV,  8,  35. 
I.  e.  q.  efficiunl  ul  iniprobelur.  Cf  pe-  Bacch.  3,  6,  33.  37.  IV,  2,  28.  IV,  8, 
nerc  capivnt  {renxts  I.  e.  q.  maiorlhtis  4.'J.  True.  I,  1,  63.  corripilur  Asia.  3, 
Buis  debenl  clariialem  generiM.  Uuihius  1,  16.  Baccb.  4,  8,  12>. 
ex  (;rono\io:  Stioptc  culpam  f^vncri  28.  Veil,  el  vulg.  lam  obsccro  vohii 
capiuiil,  frenus  iuf^cniod  improbant.  hercle  habete  cum  porcis  cum  /.  fiscioa 
Lamb.  Siiapte  culpa  dvirencr  capiunt,  esl  vas  viuiineum,  ad  gerunda  opssooi^t. 
genus  ingcnuum  improbant  Similiter-  quae  einerai  Demipho  ad  prandium  c»- 
que  Dousa.  Ingcnium^  non  ingenuum,  quendum.  porcos  Int.  quoa  item  emttti 
veruin  esse,  paiel  ex  praecedenii.  ad  eandem  rem.     Koriasse  lameD  pro- 

10.  Consenlaneuni  est,  £uiychum  ef-  verbium  esl,  sign,  cum  omnibus  p^rtiart- 
fari,  amicam  esse  Cbarini,  non  Lysi-  libua  ad  earn.  Both,  cum  spor(i$,  ctf*^ 
machum.    Nam  Boihius  verba:  co  illuH    forel  idem  per  Idem. 

V.  e.  m.  eidem  Ly.s.  iribuii.    Vulg.  el       30.    Tempcri  cdepol,  I.  e.  sails 
veil,  ul  nos.  co  elide,  illud  una  syllaba    ture  boc  ei  concedLs ;  per  ironian. 
entinfiaio.     Sensus :  per  te  magis  eliam    mililer  Aul.  3,  3,  6.     Sic  auiem  vdI£. 
inielligiiur ,  verum  illud  esse.  Nam  veil.   Semper  cdepol ,   eaque  can 

12.  Vulg.  el  veil,  emtam  arg.  eri-  praec.  cuniungunt.  —  Pro  copia  el  vfil^- 
pcrc  suo.    Both,  emtam  eripere  arg.  s.    el  veil,  copiae.    Noslr.  B. 


Actus  Y.   Scbna  IV. 


405 


De.  Sdpplicii  sibi  Biimat,  quid  Tolt,  Ipse  ob  banc  inMriam; 
M6do  pacein  facidtis,  oro,  ut      mibi  irattjg  siet. 
8i  h^rcle  acivissdm  sive  adeo  idculo  dixiss^t  mibi, 
8e  illam  amare:  ouoqiiam  facerem,  ut  I'llam  amanti  abducerem. 
E^tycbe,  le  ot6  (sodalis  dius  es),  serTa  et  subveni!  85 
Hdnc  senem  pari  clieDtem!  Mdmorem  dices  bdnefici. 
Ly.  6ra,  ut  igooscit  delictis  siiis  atque  adulescdntiae. 
De.  P^rgio'  tu  autem,  eid,  superbe  ioT^berel  Spero  ego  mflii 

quoque 

T^mpus  tale  eT^nturum,  ut  tibi  gritiam  referim  parem. 

Ly.  Missas  iam  ego  istas  irtes  feci.  Ds.  iSt  quidem  ego  debfnc  lam.  40 

Ly.  C6nsuetudioe  inimns  rursus  te  btic  iuducet.    Db.  Obsecro, 

Sitis  iam  ut  babeatis!    Quia  ioris  caddite  etiam,  si  lubet! 

Ly*  Rdcte  dicis.    Sdd  istuc  uxor  f&ciet,  quum  lioc  resciverit. 

Db.  Mibii  opust  resciscat.  Eu.  Quid  istuc?  Ndo  resciscet:  time. 

Eimus  intro:  D6n  utibiiis  hie  iocus  factis  tuis,  45 

D6m  memoramus,  arbitri  ut  sint,  qui  praetereaot  pdr  vias. 

Db.  H^rcle  quin  tu  r^cte  dicis:  eddem  brevior  fdbula 

irit.  Eamus.   Eu.  Hic  est  iutus  filius  apud  06s  tuus. 

Db.  6ptume  est.    Hide  per  bortum  d6s  doraum  traosibimus. 

Ly.  Eiitycbe,  banc  voio  prius  agi  rem,  quim  meum  intro  referd 

pedem.  50 

Eu,  Quid  istuc  est?  Ly.  Sudm  quisque  bomo  rem  m^miuit.  Re- 
spond^ mibi: 

C^rtoD  scis,  Don  stjccensere  mfbi  tuam  matrdra?   Eu.  Scio. 

Ly.  Vide!    Eu,  Me  vide!  Satis  babes?    Ly.  Habeo.    At  quaeso 

bercle,  etiim  vide! 
Eu.  Ndn  mibi  credis?    Ly.  tmo  credo;  sdd  tamen  roetud  miser. 
Db,  Eimus  iotro.    Eu.  Imd  dicamus  sdnibus  legem  cdnseo,  55 
Priusquam  abeamus,  qui  se  lege  tdoeant  cootentfque  sint. 
Addos  aatus  sdxaginta  qui  erit,  si  quem  sci'bimus, 
Setk  maritum  sive  bercie  adeo  codlibem,  scortdrier: 
Cum  eo  DOS  bac  lege  agemus:  I'nscitum  arbitrdbimur. 

per  DOS  quidem  bdrcle  egebit,  qui  suom  proddgerit  60 
Ndu  quisquam  postbdc  prohibeto  ddulescentem  fiiium, 
Quia  amet,  et  scdrtum  ducat,  qudd  boDO  fidt  modo. 

36.   /lunc  sencfn,  1.  e.  me.  Post  para  autem.    Cf.  Bacch.  I,  1,  15.   Capt.  2, 

velt.  et  vulg.  addiint  me.  3,  99.    Et  v.  ind. 

87.   Veit.  et  vulg.  delictii  iuis  a.  a,  50.   hanc  volo  agi  rem,  capio  ali- 

Bolh.  eius.    Leg.  sut's.     Nam  suub  In  quid  antea  tecum  agere,  quam  etc. 

Planto  loco  eiu«  usurpatur.    Amph.  Ill,  53.   Satis  habei?    Ly.  Habeo.  Sic 

4,  19.  Both.    In  vulg.  el  vett.  deesl  habety 

40.    Et  velt.  et  vulg.  addunt  In  fine  nomenque  Euiycbi  ante  satis  scrlptum 

Lr.  ZVi^if.    Quod  ego  omiitendum  duco,  legilur.    Satis  habere  autem  quasi  pas- 

tt  tain  per  diaeresin  proferendum.  sivum  est  v.  satisdare. 

44.  quid  istuc?  sc.  opus  sit?  Afflr-  56.  qua  se  lege.  Sic  B.  —  Vulg.  et 
mat  igitur,  non  opus  esse.  vett.  quas  leges. 

45.  faciis  tuis,  suppl.  memorandis.  59.  Vulg.  et  veU.  hic  lege,  —  insci- 
Bat  autem  anacoluthon.  turn,  siulium. 

46.  arbitri y  testes,  ut  cenliea.  V.  62.  Vulg.  et  vett.  et  scort,  ducat. 
Indicem.  Both,  duplex  ^utn  posull.  —  quod  bono 

47.  eddem.  sc.  operA,  1.  e.  sUnol  etc.  1.  e.  quoad  id  bono  iat  modo,  1.  e. 

30 


HBTROROI  IN  MERCATOKB 

DES^mlPTIO. 


Act.  L  Sc.  n.  T.  1  —  C  tecraMtri  iaabici  acalalecCicL 

▼.7  —  9  irockaici  letmcfri  cauL 

T.  !•  —  17  ictrw.  iukk.  seal. 
~  t9  cecr.  crock.  cauL 

T.  SI,  tt  cctr.  umb.  scat. 

T.  S3  scaar.  iaafc. 

T.  tl  —  S(»  diMCri  iaabicL 

T.  t9  —  3S  leoaaetri  iaaMct  acal. 

T.  33  —  114  tefraa.  Crack.  calaL 
Act.  II.  Sc.  III.      1  ~  4  lacckiaci. 

T.  3,  C  aaa^sticL 

7  cctraaMtcr  track.  acaCaL 

T.  8  —  to  bacckiaci. 

T.  SI  cclrasetcr  trockaicas  acat. 

Y.  SS,  S3  kacckUci. 

T.  S4  Cecr.  Crock.  acaC 
S3^  SC  bacckiacL 

S7  -  Acc.  II.  Sc.  IT.  T.  30  Cetr.  track.  caUl. 
Act.  lit.  Sc.  I.  tetnuBCtri  iaaikici  cataL 
Acc.  DI.  Sc.  nr.  tcCnuBCtri  Crockaki  catal. 
Act.  IV.  Sc.  I.  IL  111.  IV.  V.  seaarii  iaabici. 
Act.  V.  Sc.  I.  IL  III.  IT.  trockaici  tctr.  catal. 


MILES  GLORIOSUS. 


DRAMATIS  PERSONAE. 

PYRGOPOLINIGES,  miles. 
ART0TR06US,  eius  parasUas. 

PALAESTRIOy  servus  Pleusidis^  P^rgopolinici  dono  datua. 

PfiRIPLECTOMENES,  senex. 

SCELEDUUS,  servus  Pyrgopolinicis. 

PHILOCOMASIUM9  meretrix. 

PLEUSIDESy  adolescens. 

LUCRIOy  puer  consenrus  Sceledri. 

ACROTELEUTIUM,  meretriz. 

MILPHIDIPPAy  eius  ancUla. 

PUER. 

CARIOy  cocns. 


ARGUMENTUM. 


Meretricem  ingeDuam  d^peiibat  mdtuo 
Atheniensis  iiivenis.  Naupactum  ia  domo 
Legdtus  abiit;  miles  in  eandem  incidit, 
Depdrtat  BpheBum  invitam.   Servos  Attici^ 
Ut  niintiaret  ddmino  factum,  niivigat;  5 
CapUiir,  donatur  illi  captus  militi; 
Ad  herum,  lit  yeniret  Ephesum,  scribit.  iidvolat 
Adol^scens  atque  in  pr6xumo  dev<^rtitur 
Apud  hiSspUem  paternum.   Medium  parietem 
•        Perf6dit  servos ,  c6mmeatus  cldnciilum  10 
Qua  fdret  amantum;  g6minam  fingit  millieris 
Sor6rem  adesse.  M6x  ei  dominns  a^dium 
Bnim  clientam  s611icitandum  ad  militem 
Sub6rnat.   Capitur  ille:  sperat  niiptias, 
Dimittit  concubinam,  et  moechus  vipulat.  15 

AGROSTIGHUM. 
Meretricem  Athenis  Epbesum  miles  dvehit. 
Id  her6  dum  amanti  servos  nuntidre  volt, 
Legdto  peregre,  cdptus  ipsus  in  marl, 
Et  iiU  eidem  mUiti  don6  datust. 

Suum  drcessit  herum  Athdnis;  atque  p^rforat  5 

6emiDis  communem  cldm  parietem  in  a^dibns, 

Licere  ut  quiret  cdnvenire'  amiintibus. 

Obhaerentes  cu8t6s  hos  videt  de  t^gulis; 

Ridiculus  autem,  qudsi  sit  alia,  liiditur. 

It^mque  impellit  militem  Pala^strio,  10 

Omissam  faciat  ciSncubinamy  qn&ndo  ei 

Seois  vicini  cupiat  uxor  niibere. 

Ultroy  ibeaty  orat;  d6nat  multa;  ipse  in  domo 

Senis  prehensus  po^nas  pro  moechd  luit. 


iBGUM.  1.  Hoc  srg.  in  vett.  legltor 
undo  loco  posltam;  priori  in  volg. 
h.  Lind. 

I.    Vett.  el  VDlg.  Ulic,  Nostr.  Lmohiy 
jsa,  Lind.  Cf.  Arg.  II,  v.  4. 
9.    Sic  vett.  —  Volg.  geminam  fin- 
:  mulierii  Sororem  ait  ette.  Nosir. 
nb.  Lind. 

3.  clientam.  Sic  volg.  et  Pall.  — 
I.  clientem.  Cf.  Ill,  1,  194.  Habeo 
Hlam  meam  clientam,  quo  loco  et 
I.  clientam, 

iaavM.  11.  V.  3.  Vett.  capfuf  ipnu$, 
g.  et  Pall,  captugt  tptus.  Verbum 
lam  legitm  addiiom  v.  sq. 


5.  Volg.  et  Pall.  Sutim  arc.  her. 
Mh.;  ei  forat,  Vett.  Suum  are.  her. 
^iheni$j  atque  adforat.  Lamb,  al^uc 
perforat.  Lind.  atque  efforat.  Both. 
Servua  mum  are,  h.  Mh.  et. forat.  Se- 
qnor  Lambinom.   Cf.  II,  1,  64. 

6.  LIndemsnnus  ablecit  praep.  tn, 
qnam  habenl  Pali. 

8.  Lind.  06Aaerenff  cuttot  hot  vidit 
de  f.  ml  BothlQs.  Volg.  et  Pall,  oh- 
haerentei,  I.  e.  ampleclentes  se  Invlcem, 
cf.  II,  3,  ao.  90.  all  et  veil.  —  Lamb. 
Otcnlanteu.  —  videt  legltor  In  Decor- 
laio.  ReUqul  et  volg.  ct  veil.  vidU. 


472 


MILES  6L0RI0SUS. 


Trigfnta  Sardi,  s^iagiDta  Mdcedonea, 

Sunt  homines,  tu  quos  6ccidi8ti  1106  die.  45 

Py.  Quanta  istaec  homiDum  siimma  esti    Ar.  Sep'tem  miUia. 

Py.  Taotum  t^sse  oportet;  rt^cte  rationdm  tenea. 

Ar.  At  Diillos  habeo  scrfptos;  sic  memiDi  tameo. 

Py.  Edepdl  memoria  eat  optuma.    Ar,  Offa  roonet. 

Py.  Dum  tilem  fades,  qu^lem  adhuc,  adsiduo  edea:  60 

Commiinicabo  t^  semper  meDsi  mea. 

Ar.  Quid  in  Cdppadocia,  tibi  tu  quingentds  simni, 

Ni  heb^s  machaera  fdret,  uno  ictu  occideresi 

Py.  At  pdditatus  reliquiae  erant,  si  viverent. 

Ar.  Quid  tibi  ego  dicam,  qu6d  omnea  mortal^  sciuDt,  S5 

Pjrgdpoiinicem  te  i&nuni  in  terra  viTere 

Yirtiite  et  forma  et  fdctis  invicti'asumisl 

Amint  te  omnes  muiferea,  neque  hercle  ini^ria, 

Qui  818  tam  puicer;  At  yel  illae,  quae  here  pdllio 

Me  r^prehenderunt.    Py.  Quid  here  diien&nt  tibil  60 

Ar.  Rogitabant:  Hiccine  Achilles  est,  inquit,  tibil  — 

Imo  dua  f rater,  fnquam.  —  Innuit  Altera: 

Ergd  mecastor  puicer  est,  inquit  mihi, 

Et  liberaiis.    Vide,  caesaries  quim  decet! 

Nae  illad  sunt  fortunitae,  quae  cum  istd  cubant!  05 

Py.  Itane  afbat  tandem  1    Ar.  Qua^  me  ambae  obsecriverint, 

L)t  te  hddie  quasi  pompam  fllac  praeterducerem. 

Py.  Nimia  dst  miseria,  ptilcrum  esse  homln^m  nimis. 

Ar.  Moldstae  sunt  mihi:  drant,  ambiunt,  dbsecrant, 

Yid^re  ut  liceat;  id  sese  arcessi  iubent:  70 

Ut  tu6  non  liceat  dperam  dare  negdtio. 

Py.  Viddtur  tempus  dsse,  ut  eamus  id  forum, 

Ut,  fn  tabellis  quds  consignavi  hic  heri 

Latrdnes,  ibus  dinumerem  stipdndium. 


60.  Vcn.  Turn  tale  fades  ^  quale 
adhuc. 

63.  foretj  occideres.  Vide  Ind.  v. 
imperfectum  pro  plusquampcrfecto. 

65.  qu6d  omnea  saepius  trocbaeum 
faciunt.  Cf.  Cist.  5,  1.  Aul.  4,  4,  18. 
Capt.  3,  4,  67.  ll,  1,  54.  et  66.  trin. 
^  4,  2,  127. 

69.  tit  vel  illae.  Sic  vetl.  et  vulg. 
et  fere  Pall.;  aique  iliac  cum  accentu  la 
prima  tamquam  monosyllabum  proferen- 
dam,  uti  aaepe.  Doth.  LInd.  omlituot  tit, 
utl  et  Veneia. 

60.  Vett.  reprehendere.  Valg.  et 
Pall,  reprehenderunt.  Est  aulem  i.  q. 
retro  prehenderunt  veate. 

61.  Ven.  hicne.  At  v.  Achilla  In 
Plauto  media  brevi  pronunciatur,  at 
Infra,  IV,  2,  65.  IV,  7,  6.  Merc.  2, 
4,  20.  Poen.  prol.  1.  ideo  hic  seqaenda 
vulgata. 


r  62.  Volg.  Ven.  et  vetl.  Innuit  iUa- 
rum  altera.    Nostr.  Both. 

63.  Ergo,  Gr.  I^yco,  I.  e.  revera, 
vere  pulcher  est  et  llberalls.  Veil,  et 
valg.  Et  liberaiis  visus.  caesaries 
quam  placet.  Mss.  vida  et  caes.  Nostr. 
Both.  LInd.  ex  AcidaUo. 

66.  quae  me.  Sic  valg.  et  veil,  et 
Ven.  el  Pall.  —  Both,  et  LInd.  Quaene 
ambae.    Cf.  v.  13. 

67.  Vett.  illae.    Valg.  ilia. 

70.  Veil,  accem*,  all  plerumqoe. 

71.  tuo  negotio,  ita  at  toae  rel  ge- 
rendae,  quam  mlbl  commlserii» ,' plane 
non  posaem  operam  dare.  Veneia: 
una  liceat  adire  operam  negotii.  Mostr. 
vulg. 

74.  Latrones^  ibus.  Sic  volg.  aiqve 
1610  pro  iis  occurrit  et  Cure.  4,  2,  80. 
Cnbl  vide  not.)  Bad.  pro].  73.  Capt. 
Arg.  5.  True.  I,  2,  14.  Prodocllar  hie 
et  In  Curcalione:  io  reliqula  corripliir. 


Actus  L   Sgbna  I. 


471 


Si  unum  dpityrum  apud  ilium  dsuriens  insane  edam. 

Py,  Ubi  tu  ^s?    Ar.  Eccum:  edepol,  vdl  eleplianto  in  India  25 

Quo  pacto  pugno  pra^fregisti  brdcliiuin. 

Py.  Quid?  br^cliiuml   Ar»  Iliud  di'cere  Toiuf,  femur. 

Py.  At  indiligenter  iceram.    Ar.  Poi  si  quidem 

Conni'xus  esses  ^  pdr  corium,  per  Tiscera, 

Perque  6s  eiephanti  brdcliium  tramftteres.  80 
Py.  Nolo  istaec  Iiic  nunc.    Ar.  Ne  Ii^rcle  operae  pretiAm  quidem, 
Mihi  te  ^narrare:  t^as  qui  Tlrtutc^s  sciam. 
—  Yentdr  creat  omnia  li&s  aerumnas:  auribus 
Peraurienda  sunt,  ne  dentes  ddntiant, 

Et  idsentandum  est,  qufdquid  hie  mentibitur.  85 

Py.  Quid  lilud,  quod  dico?   Ar.  Hem,  scio  iam,  quid  vis  dfcere, 

Factun^  Iidrcie;  memini  fieri.  Py.  Quid  id  est?  Ar.  Quidquid  est 

Py.  Habeas  tabeilas?    Ar.  Vi's  rogarel   Habeo,  €i  atilum. 

Py.  Facdte  advortis  inimum  tuum  ad  animiim  meum. 

Ae.  NoTisse  mores  md  tuos  meditate  decet,  40 

Curdmque  adiiibere,  ut  pra^veiim,  quod  tu  yells. 

Py.  Ecquid  meministi . ...    Ar.  Mdmini.    Centum  in  Cilicia 

Et  quinquaginta ,  centum  Sycolatrdnidae, 


24.  Valg.  praecedentibus  necteiia: 
EpilyrOy  u%  apud  ilium  esuriem  insane 
hene.  VeU.  M  unum  epityrum  apud 
ilium  eturieni  insane  ec/am,  ut  et 
Lamb.  —  Veneta:  Si  unum  epityrum 
edam  apud  ilium  esuriens  insane'  Lind. 
pii  unum  epityrum  apud  ilium  esuriem 
insane  bene;  ut  unum  esse  possll  artl- 
coloa  lodeilDitlvuB,  al  saepiua,  cf.  Amph. 
2,  2,  74.  Clat.  4,  2,  70.  Aal.  I,  2,  11. 
Aa.  3,  1,  13.  Moat.  3,  2,  2.  Capl.  4, 
2,  83.  eturiem  ttp;|;oriX(us  1.  q.  esuriam, 
—  insane  1.  e.  q.  vebemenier  eaurlena. 
epityrum  eat  edulium  compoaitum  ex 
varila*lierbla,  utl  deacrlbli  Caio  de  R.  R. 
cap.  119.  el  Colum.  XII.  49.  9.  Id  vi- 
aentor  ad  caaeum  eomediaae,  SIculi  ap- 
prima.  Hunc  aulem  veraam  cltat  Varro 
4e  L.  L.  Ub.  VI.  apod  quem  legiiur  Si 
mnum  etc.  Item  ed.  Princ.  Si  unum 
epilyr.  edam  apud  ilium  esuriens  in- 
§ane.  Scrlbo  Igitur:  Si  unum  epityrum 
mpud  ilium  Ccui  me  mancupio  dabo) 
eeuriens  insane  edam.  Senaaa  liquet: 
dabo  ma  Uli  mancupio,  ai  mode  unum 
epityrum  apud  eum  edam,  ulut  Inaane 
eaurlena.  Ceterum  ni  In  aponaionlbna 
salenne  adblbetnr.    Vide  Indlcem. 

26.  Vulg.  et  vetu  perfregisti.  8ed 
praefregisti  cod.  Llpa.  et  edd.  quaedam 
med.  Botb.  Llnd.  —  Veneta:  praefigisii. 

27.  illud  dicere  volui,  aolemnla  for- 
anula  ae  corrigeniia.  Cf.  Infra  3,  2,  7. 
Caa.  HI,  5,  65.  82.  II,  6,  14.  Moat. 
8,  2,  146.  Rttd.  2,  4,  9.  Sticli.  4,  2, 
11.  Poan.  5,  4,  7&. 


28.  teeram.  Sic  Botb.  —  Vulg.  al 
vetl.  et  Llnd.  hie  eram.  Ven.  M  dili- 
genter  hie  eram.  —  elephantis. 

29.  pergtie  o«,  1.  e.  per  caputs  ut 
aaepe  In  Plauto ;  de  qua  re  vide  Indleem. 
—  brachium  ac.  tuum. 

32.  Vulg.  et  vetl.  cum  Deeurt.  emif- 
rare.   Both.  Llnd.  narrare, 

34.  Peraurienda,  ictum  verbum,  al 
almlUter  ab  aure  factum,  ut  a  dentibue 
deacendlt  dentiant  Sic  aulem  legltur  in 
Decurt.  —  Vulg.  Ven.  et  vett  cum  V. 
C.  Peraudienda.  Both.  Llnd.  Perhau- 
rienda, 

37.  Vulg.  Factum  est  herele,  Noatr. 
veil.  —  quidquid  est,  h.  e.  quidquid 
eat,  quod  vella  me  aclra  aut  Ubl  aaaen- 
tlrl,  aaaenllar. 

38.  Hdbes  tabellas?  Cf.  Infra  v.  73 
ubl  alt,  ae  tabeUla  conalgnare  veUe  ail- 
lUea  ronacrlptoa.  Eaa  an  parataa  babeai, 
quaerlt,  tamqaam  ablturua.  Sed  atatlm 
muiat  conallium  et  denuo  de  factla  aula 
Incipit  dicere.  —  vis  rogare,  via  con- 
acrlbere  mllltea?  Cf.  Llv.  32,  26.  Ro- 
gabantur  autem,  an  veUent  lualurandum 
dare. 

39.  Ven.  ad  animam  meam. 

41.  Ven.  ut  praevolet  mihi  quo  tu 
velis. 

43.  Sycolatronidae ,  ai  proaodla  eoa- 
clnerel,  a  evnov,  flcua;  qnaal  qui  ieoa 
depraedantnr.   Van.  siclo  latroniae. 


MILES  6L0RI0SUS. 


Tri^nta  Sardi,  t^xa^oU  M^cedooea, 

SoDt  Ii6ailnea^  lu  quoa  6€cidi8ti  nn6  die.  4& 

Py.  QuaDta  I'gtaec  hominum  gumma  eatt    ^a.  Septem  millia. 

Pi\  Tantum  eaae  oportet;  rt^cte  ratioD^m  tenea. 

^a.  At  ouUos  habeo  acriptoa;  aic  memini  taroen. 

Py.  Edepol  memoria  eat  optoma.    JIb,  Offa  md  raonet. 

Py.  Dum  talem  faciea,  qailem  adhuc,  adai'dao  edes:  &0 

CommAnicabo  t^  aemper  menai  mea. 

jis.  Quid  in  Cdppadocia^  lubi  tu  quiogeDt68  aimul, 

Ni  heb<^8  machaera  fdret,  uno  ictn  occi'dereal 

Py.  At  pdditatua  reliquiae  eraut,  ai  yiTereot. 

^a.  Quid  tibi  ego  dicam^  qu6d  omoes  mortal^  aciunt,  55 

Pjrgdpolinicem  te  i&num  in  terra  TiTere 

Yirti&te  et  forma  et  fdctia  inTictissumia? 

Amint  te  omnes  mulierea,  neque  hercie  inidria. 

Qui  sfs  tam  pulcer;  ut  Tel  iliae,  quae  here  pdliio 

Me  r^prehenderunt.    Py.  Quid  here  dixen&nt  tibil  69 

jin.  Rogitabant:  Hiccine  Achillea  est,  inquit,  tibif  — 

Imo  dug  frater,  inquam.  —  Innuit  iitera: 

Erg6  mecastor  pulcer  est,  inquit  mihi, 

Et  iiberaiis.    Vide,  caesariea  quim  decet! 

Nae  iila^  sunt  fortundtae,  quae  cum  hi6  cubant!  95 

Py,  Itane  afbat  tandem?    ^b.  Qua^  me  ambae  obsecrdTerint, 

Ut  te  hddie  quasi  pompam  iliac  praeterddcerem. 

Py.  Nimia  dst  miseria,  pdlcrum  esse  homln^m  nimia. 

Ar.  IVIoldstae  aunt  mihi:  drant,  ambiunt,  6bsecrant, 

Viddre  ut  liceat;  dd  aese  arcessi  iubent:  W 

Ut  tud  non  liceat  dperam  dare  negdtio. 

Py.  Viddtur  tempns  c^sse,  ut  eamus  id  forum, 

Ut,  fn  tabellis  quds  consignavi  liic  lieri 

Latrdnes,  ibus  dinumerem  stipdndium. 

ftO.  Yen.  Turn  talc  fades,  quale  :  62.  Vulg.  Yen.  et  veil.  Innuit  ilia- 
adhuc.  rum  altera,    Nostr.  Both. 

ft3.  foret,   occideres.     YIde  Ind.  v.  ^^^S^^         ^^Y^^  «• 

imptrfcctum  pro  plusquampcrfccto,  vere  puIcUer  esl  el  liberalis.     \eU.  et 

.  ,  .  ^  vulg.     ht    Itbcralis   vtsus.  caetana 

fH.hn.  ^'V^r  AT'r    J«*^P'"«/7<^^»«"™  quam  placet.  Mss.  vida  et  caes.  Nostr. 

CHiM.  3   4,  07.    II,  J,  54.  el  56.    Trln.  ^^^^  g.^  ^^^^  ^ 

*    •       •  Yen.  el  Pall.  —  Both,  el  Llnd.  QuaeHi 

5t>.    ut  i  d  iliac.    Sic  veil,  et  vulg.  a^bae,    Cf.  v.  13. 

rl  (vt0  l»«ll.;  aiqutf  iliac  cum  accenlu  in  ^7.    Yell,  iliac.    Vulg.  ilia. 

inlma  laiuquaiu  nionosyllabum  proferen-  70.    Yell,  accent^  uti  plerumqoe. 

iluni,  uil  naope.    Boili.  I.lnd.  omiiiunt  til,  71.    tuo  negotio,  iia  at  luae  rei 

uil  vi  YoiHMa.  rendae,   quam  mlbl  commiserU ,  pUw 

liO.    V«Mi.    rt'prvhcudere.     Yulg.    et  non  possem  operam  dare.    Yeneia:  " 

rail,  rt'prchcudcrunt.     Ksi  auiem  I.  q.  una  liceat  adire  operam  negotii. 

t «'<!(»  pvt'ht'ndfrunt  vcste.  vulg. 

(U.            AiViK*.    At  V.   .Achilles  in  74.    Latrones^  ibus,    sic  vulg.  ai^v^ 

IMmiiIo    iiiodla    brevi    pronunciaiur,    ut  ibus  pro  its  occurrit  et  Cure.  4,  2,  ^ 

iHfru,  IV,  4,          IV,  7,6.    Merc.  9,  0"^  vide  nol.)     Rud.   prol.   73.  C»pl« 

4,  IMI.   |»u«ii.  prol.  1.  idoo  hie  sequenda  Arg.  5.    True.  I,  2,  14.     Prodoclior  iiie 

VMliiNiN,  et  in  Curculione:  In  reUquls  corripittf- 


Actus  IL   Sgbna  h 


Nam  R^x  Seleucus  me  dpere  oraTit  m^xumo,  75 
Ut  sibi  latroDes  cdgevem  et  cooacrlberem: 
Regi  Mdc  diem  mihi  5peram  decretiim  est  dare. 
j^R.  Age,  edmus  ergo.    Pr.  Sdquimioi,  aat^iiitea. 


ACTUS  n.   SCENA  I. 

Pj4Lj4ESTRIO. 

Hihi  ad  ^narrandum  hoc  irgumentum  est  c6mita8, 

Si  ad  aiigcultandum  vdstra  erit  beo/gnitaa. 

Qui  autem  atiscultare  odlet^  exsurg^t  foras: 

Ut  aft,  ubi  aedeat  ille^  qui  auacuUire  volt. 

NuDCy  qua  idaedistia  catiaa  in  festivd  loco, 

Como^diai,  quim  modo  acturi  aumus, 

Et  irgumeutum  et  udmen  Tobia  ^loquar. 

AUioD  graece  huic  nomen  eat  como^diae; 

Id  nda  iatioe  GIdrioaum  dfcimua. 

Hoc  dppidum  Epheaust;  fnde  milea,  m^ua  herua. 

Qui  hiuc  Ad  forum  abiit,  gldrloaua,  impudena, 

Stercdreua,  plenua  pdriurl  atque  aduiterl: 

Ait  a^ae  ultro  omuia  mtiiierea  aectirier: 

la  d^ridiculo  eat,  qudqua  iucedit,  dmulbua; 

Itaque  hie  meretrices,  Ubiia  dum  ductdut  eum, 

Maidrem  partem  Tideaa  valgia  adviia. 

Nam  ego  hai&d  diu  apud  huoc  adrvitutem  a^rvio. 

Id  vdlo  Toa  acire,  qudmodo  ad  hunc  de?^oerim 

In  a^rvitutem  ab  ^o,  quo!  aerriri  priua. 


10 


15 


Celernm  vetl.  Latranibu$  ego  dtntime- 
rem.  Item  Yen.  et  V.  C.  omlsso  ego, 
Noalr.  Both,  et  LInd.;  Decurtatusque  ba- 
llet: latronii  bug,  —  Latronea  sant 
boDlnes  militares,  at  Cure.  IV,  3,  16  et 
tofra  IV,  1,  3.  Cr.  Varro  L.  L.  I.  VI. 
quod  etiparent  regis  latus;  quasi  la- 
teronaa.  Fesius  sic  dictos  ait,  quia  coo- 
doctl  mllltarlnt,  and  r^ff  XargBlag, 
Boram  enlm  merces  dicebaiur  Graece 
largov.  Ct.  et  II,  6,  19.  Trio.  II,  4, 
198.    Poen.  3,  3,  49.  62. 

Act,  II,  Sc.  L  Palaestrlo  servos 
lUe  est  Pleosldis,  Pyrgopollnlcl  done 
dataa. 

8.  nolet  dedl  ex  Veoeia,  quae  Iiabet 
noUet^  uti  et  Pall.  Vulg.  nolit. 

6.  Volg.  Comoediai^  quam  modo, 
■tt  el  Boih.  et  LInd.  ex  Pall.  At  veil. 
Comoecf lae ,  quam  not  modo. 

10.  Velt.  Hoe  oppidum  Ephesu'et^ 
milee  meue'et  heme,  Volg.  inde  Afilet 
meue  kerue,  Al.  idem^st  mil,  m.  ft.  ai- 
qae  LIndemannus  inde  volt  esse  1.  q. 
porro,  In  conllnoalione  exposltlonis.  Inde 
iedU  el  Lanb.  —  Veneta:  Hoc  oppi- 


dum  Ephentm  e$tt  milee  meu$  Aeriit, 
Dtl  Decort.  —  V.  C.  idem  miles  meu$ 
erut. 

14.  h  h,  1.  faclt  opposltum  elus  quod 
praecesserat,  ut  Merc.  3,  4,  47.  Egomet 
credidi  Homini  docto  rem  mandare^  tt 
lapidi  mando  maximo,  Vertendam: 
Vnd  ist  dock  Mien  etc, 

15.  labiie  dum  ductani  eum,  dum, 
deridlcolo  eum  babenies,  labia  lia  for- 
mant,  quando  eum  conspicluDt,  quasi 
oscolarl  se  eum  cuplant. 

16.  valgia  tavitt,  h.  e.  valgis  labris, 
I.  e.  Gontortis  ad  formam  osculantiom. 
cr.  Ill,  1,  128.  Pelron.  Arblt.  cap.  26. 
Bartb.  Advers.  37,  1.  Savium  pro  la- 
bris vide  Asin.  4,  1,  53.  Rud.  2,  4, 
10.  —  maiorem  partem  Gronovlus  ac- 
clplt  de  tempore,  non  de  meretrlcibos ; 
adducto  loco  Poen.  I,  3,  4. 

17.  VuJg.  ot  vett.  haud  diu.  At 
Sceledrus  Infra  II,  3,  79  alt  eum  cbr- 
cller  triennium  apud  mllltem  esse.  Ve- 
neta: Nam  ego  iamdiu.  At  codd.  PaU. 
out  diu. 


4T6 


MILES  GLORIOSUS. 


Ita  sublinitum  est  6s  costodi  niAlieris.  15 

Sed  fdris  coocrepuit  hfoc  a  Ticiod  seoe. 

Ipse  ^xit.   Hie  ille  est  l^pidus,  qaem  dixi,  senex. 


ACTUS  IL    SCENA  H. 

PERIPLECTOMENES.  PALAESTRIO. 

Ps.  Nisi  hdrcle  defregdritis  talos,  pdsthac  quemque  in  t^guiis 
Vi'deriiis  alidnum,  egd  vostra  fdciam  latera  Idrea. 
Mihf  quidem  iam  arbitrf  vicini  stint,  meae  quid  fidt  domi: 
fta  per  impiuTium  fntro  spectaot.    Nuoc  adeo  edico  dmoibus: 
Quemque  a  milite  hdc  videritis  hdmlnem  io  nostris  t^ulis  5 
iSxtra  unum  Paiadstrionem ,  Iiunc  ddturbatote  ixk  viam. 
Qu6d  ille  gallinam  aAt  coiumbam  sd  sectari  aut  sirniam 
Di'cat,  disperfstis,  ni  usque  ad  rodrtem  male  muicissitis. 
Atque  adeo,  ut  ne  Idgi  fraudem  fdcerint  taldriae, 
Accuratote,  dt  sine  tails  ddmi  agitent  convivium.  10 
Pa.  Ndscio  quid  malefdctum  a  nostra  huic  fi&milia  est,  quantum 

,  addlo: 

fta  hie  senex  talds  elidi  idssit  conseryfs  meis. 

Sdd  me  excepit;  nihiii  facio,  quid  iiiis  faciat  ceteris. 

Aggrediar  hominem.    I^stne  ad?orsum?   Est,  qudsi 


Act,  IL  Sc.  IL  Prodit  Periplecto- 
menes,  arnicas  hospesque  Pleusldte.  Lo- 
qoltor  adboc  inias  cum  famUlaribus  Buis, 
qaofl  label  aitendere,  ne  queiii  patiantor 
allenam  in  tecio  aao  ambolare.  Narrat 
PalaesirlonI ,  allquem  de  familla  miliils 
de  (eguliM  inspectasse  Pleosidem  et  Plii- 
locomasium  osculantes.  Ergo  lioriaiur 
eum  Palaestrio,  at  iubeat  illam  revert!  in 
domum  militis.  Quo  faclo,  porro  prae- 
cipitf  ut  puellae  auadeat,  neget,  ae  fulsse 
In  eius  dome.  Deinde  aecedit  paullisper 
ab  eo  Palaesirio,  ut  consilium  capiat  liis 
de  rebus.  Quod  dum  facit,  describit 
gestum  eius  Peripleclomenes.  Denique 
alloquitur  eum.  Recipit  Palaestrio,  se 
liostes  esse  profligaturum,  declaratque  ei 
aunm  consilium,  ut  dlcant,  geminam  so- 
rorem  Pbilocomasii  adesse,  illi  forma 
aimillimam.  IgUur  hoc  simul  ut  nuniiet 
puellae  Peripl. ,  eum  Intro  mittit. 

1.  ISisi  hercle.  Sic  vulg.  et  vett.  — 
Ven.  Both,  et  Lind.  M  hercle.  CSed  vide 
V.  3,  qui  item  videtur  esse  iambicus,  qua- 
les  per  omnem  scenam  iniercurrunt,  ve- 
lut  32,  50,  70,  76.  —  Udem  posthac 
trahunt  ad  praecedenlia. 

2.  faciam  latcra  lorea^  concidam 
virgis.  Ich  will  machen,  dafs  cure 
Rucken  ganz  zu  Prugeln  werden 
$ollen. 

3.  Mihi  quidem.   Sic  vulg.  et  vett., 


atque  eat  lamboa.  Pro  loblto  Llnd.  de- 
dlt  Mi.  ^  arbitriy  apeciaioies.  CL 
Capt.  JI,  1,  28.   Cr.  Ind. 

5.  Wig.  hoe,   Vett.  hie.    Veo.  ibiie. 

6.  hune  dedl  e3»-Ven.  et  vett;  valg. 
hue,  qood  retlnuere  Both.  Llnd.  —  ?ea. 
in  via. 

7.  Quod  ille  etc.  Sollte  cr  etva 
eagen.  Similiter  quod  cum  conianetive 
Gonstruliur  Aul.  1,  3,  14.  Aa.  4,  1,  12. 

16.  Cure.  I,  3,  37. 

9.  Vulg.  faciant  ialmriae.  Vett  /a- 
ciam  talariae.  Lex  talaria  eat  lex  de 
talorum  lusu  lata,  locus  ex  ambigue. 
Fraudem  legi  facere  est  violare  legem. 
Tall  autem  Interdictl  erant  lege,  at  aU 
Horatius  Od.  3,  24,  58.:  vetiia  legibue 
alea.  Legendum  Igitur:  ne  legi  frau- 
dem fecerint  talariae,  h.  e.  ne  peccare 
possint  in  posterum  In  legem  lalariaja. 
Sicque  Both,  et  Lind. 

14.  Versum  esse  imperfectom,  aea- 
sus  praebet.  Quid  enim  illud  Ineptom: 
Eat  quati,  nisi  excidisse  aliqoid  exlsti- 
mes?  Supple vit  ex  codice  Lamblaoa: 
Est  quasi  collaturus  pedem.  Cf.  Mea. 
Ill,  3,  30.  Propera,  Menaechme,  fer 
pedem,  confer  gradum,    Paead.  2,  4, 

17.  Confer  gradum  Contra  pariter, 
Merc.  5,  2,  41.  O  Charine,  contra  pa- 
rtner fer  gradum,  et  confer  pedewn.  Ut 
noUom  dablam  sit,  cam  dlctionem  et  hic 


AOTVi  II.   'SCIVA  L 


'Stquam  in  aedis  me  ii  se  deduxit  domom, 
I'liani  amicani  herflem,  Athenis  qua^  fuil. 
•otra  adspexit  me,  6euih  mihi  signi&m  dedit,  4S 
dppeilarem;  defode,  postquam  occdsio  est, 
Oritur  meciim  mtiller  fortunds  auas; 
586  Athenag  fugere  cupere  ex  hie  domu; 
Hum  amare  mdum  herum,  Athenig  qui  fuift, 
pdiua  quemquam  odfsse,  qoam  istuoc  mflitem.  .  60 
iidoiam  iospexi  miiiieris  gent^ntiam, 
ibeliag,  cdnsignavi  cidoculum, 
D^rcatori  ciifdam,  qui  ad  ilium  d^ferat 
iieriim,  qui  Atheois  ii&^rat,  qui  hanc  amdverat: 
btic  Teniret.    U  noo  gprerit  niintium:  66 
it  vdoit,  et  ig  io  pr6xumo  hie  devdrtitur 
suum  pateroum  lidspitem,  iepidiiim  senem. 
file  amaoti  guo  hdsplti  mordm  gerit, 
e  6pera  consilidque  adiiortattir,  iuvat. 

^go  paravi  liic  intus  magnag  mdchinag,  60 
udntig  una  intc^r  se  facerem  ciSnTenas. 
in^m  coDclave,  cdncubinae  qu6d  dedit 
,  quo  Demo  nisi  eapse  inferrdt  pedem, 

conclavi  ^go  perfodi  pdrietem, 

6mmeatu8  clam  ^sset  liinc  liuc  miilieri:  66 
le  gcieote  lioc  f^ci;  is  consiliiim  dedit. 
ndug  coogerTos  dgt  liomo  liaud  magoi  preti, 
cdocubinae  miles  custodem  dddidit; 
)  facetig  fdbricia  et  doctis  doiia 

Smam  ob  oculos  dbiiciemus;  eiimque  ita  70 
oug,  ut,  quod  vfderit,  non  Tiderit. 
Ix,  ne  erretig,  Iia^c  duarum  liodid  Ticem, 
;  et  ililc,  mulier  feret  imdginem, 
dadem  erit,  Terum  dlia  egge  adgimul&bitur. 

ox  —  di  fie  voluere  —  ponio  Nam  et  laetlilam  slgnlfleat  aervl,  et  vl- 

eeumbit  vactlatem  addit  narratlonl,  et  est  quaal 

me  qui  eepii.   81c  vett.  —  Volg.  anaphora  qoaedam.  Veneia:  et  in  pros. 

e.    In  Pall,  deeat  qui.  —  Pro  68.   Miram  vlderi  debet  duplex  haque 

all.  Auc.  blc  et  v.  60. 

deduxii.     8ic   vett.   —  Vulg.  ^l.   eonvena$.  81c  vnlg.  et  Both.  At 

vett.  faeiam  ut  eonveniani.  Scrlbendum 

8k:  Veneta,  atqae  dedi.  mono-  forsltan:  faeiam  ut  convenant.  Veneta: 

m,  at  aaepe.   Vulg.  et  vett.  omit-  a,„.  „ .  {,  «.  facerent  convenientia$. 

idam.   Both.  Do  merealari  quoij-  ^^^^  ^^^j 

qui  ad  ^m  deferat.   De  v.  dedt  ^^^^  ^^^^      p^,^^^  ^^^^^^  ^.^^ 

Vf",  t"^;^'?   Cua  comm.  emt  Amc  m. 
Men  3  2^3  Care  J,      ^    ^^^.^  ^.^^  ^^^^  ^^^^ 

et  i$  in  pr.  hie  d.   81c  volg.  et  valg.  cam  Pall.,  neqae  opua  in  addi.  - 

aequo  Id  temerarlo  mulandum  oral.  Sic  meam  vieem  pro  mea  vice  .  Most.  2, 

Llnd.  Et  hie  in  pr.  d.   At  vero  1,  8.  -  no  errelia,  I.  e.  ne  Ignoretla. 
V.  naapUm  corriplior,  qaum  aU  ez      73.   Velt  Et  hie  et  t/tmc,  at  aaepe 

iontraelnm.    Haudquaqaam  autem  illine  pro  tZUc  In  anlt.  *  Veneia:  Et 

agaaaafli  eat  ladleandBBi  lUnl  it.  ktme  el  UUne. 


MILES  OLORIOSUS. 


Ita  sublinitum  est  6s  custodi  miilieris.  75 

Sed  fdris  coocrepuit  hfoc  a  vicind  seoe. 

Ipse  ^xil.   Hie  iile  est  l^pidus,  quem  dixi,  senex. 


ACTUS  11.    SCENA  U. 

PERIPLECTOMENES.  PALAESTRIO. 

Ps.  Nisi  hdrcle  defregdritis  tales,  pdsthac  quemque  in  t^gulis 
Vi'deriiis  aii^Dum,  ego  nostra  ficiam  latera  Idrea. 
Mihf  quidem  iam  arbitri  Ticioi  siint,  meae  quid  fidt  domi: 
fta  per  impiuyium  intro  spectaot.    Nunc  adeo  edico  dmoibus: 
Quemque  a  milite  lidc  videritis  lidmioein  io  nostris  t^ulis  5 
iSxtra  unum  Paladstrionem ,  liunc  ddturbatote  in  riam. 
Qu6d  iile  gallinam  aut  coiumbam  sd  sectari  aut  slmiam 
Dicat,  disperfsiis,  ni  usque  ad  rodrtem  male  mulcissitis. 
Atque  adeo,  ut  ne  Idgi  fraudem  fdcerint  taidriae, 
Accuratote,  dt  sine  talis  ddmi  agitent  convivium.  10 
Pa*  Nc^scio  quid  maief&ctum  a  nostra  huic  fi&milia  est,  quantum 

aiidio: 

fta  hie  senex  taids  eiidi  iussit  conservi's  meis. 

Sdd  me  excepit;  nihili  facio,  quid  iiiis  faciat  cdteris. 

Aggrediar  hominem.    j^stne  adTorsumI    Est,  qudsi'^''"^ 

Act,  11.  Sc.  II.    Prodit  Periplecto-  at  que  est  lambos.    Pro  loblto  Ltaid.  4e- 

menes,  amicus  liospesque  PleusldUi.  Lo-  dit  Mi,   ^   arhiirij  spectatorea.  Ct 

qaitor  adbuc  inius  cum  familiaribuB  aula,  Capl.  JI,  1,  28.    Cf.  ind. 

quoB  lubei  attendere,  ne  quem  patiantur  5.   Vulg.  hoe,    Vett.  hie.    Veo.  Am. 

allenum  in  tecto  auo  ambulare.    Narrat  6.   hunc  dedl  evVen.  et  veti.;  Tolf. 

Palaesirioni ,  allquem  de  familia  militia  Auc,  quod  retinuere  Both.  Lind.  — Vee. 

de  (eguli8  in^pecias.se  Pleusidem  et  Piii-  in  via. 

loconiaslum   osculatKes.     Ergo  hortaiur  7.    Quod  iile  etc.     Sollte  er  efvfl 

eum  Palaentrio,  ut  iubeat  illam  reverti  in  sagen.    Similiter  quod  cum  conioactivo 

domum  roiliiis.    Quo  facto,  porro  prae-  construitur  Aul.  1,  3,  14.   As.  4,  1,  12. 

cipit,  ul  puellae  suadeat,  neget,  se  fuisse  16.    Cure.  1,  3,  37. 

in  eius  dome.    Deinde  necedii  paullisper  9.    Vulg.  faciant  talariae.    Vett.  fa- 

ab  eo  Palaesirio,  ut  consilium  capiat  his  ciam  talariae.    hex  talarla  est  lex  de 

de  rebus.     Quod   dum  facit,   describit  talorum  lusu  lata.     locus  ex  ambi^*. 

gestum  eius  Peripleciomenes.     Denique  Fraudem  legi  facere  est  violare  Ieg«B. 

alloquitur  eum.     Recipit  Palaestrio,  se  Tali  autem  inierdicti  erant  lege,  ot  ail 

liosies  esse  profligaiurum,  declaratque  ei  Horatius  Od.  3,  24,  58.:  vetita  legihui 

suuDi  consilium,  ut  dicanl,  geminam  so-  alea.    Legendum  Igitur:  ne  legi  frau- 

rorem  Pliilocomasii  adesse,    111!   forma  dem  fccerint  talariae^  h.  e.  ne  peccire 

simillimam.    Igiiur  hoc  simul  ut  nuntiet  possint  in  poslerum  in  legem  taiariaD. 

puellae  Peripl. ,  eum  intro  mitlit.  Sicque  Both,  et  Lind. 

1.  ISisi  hercle.  Sic  vulg.  et  veil. —  14.  Versum  esse  imperfecium,  sea- 
Ven.  Both,  et  Lind.  A'l  hercle.  (Sed  vide  sus  praebet.  Quid  enim  illud  ineptoa: 
V.  3,  qui  item  videlur  esse  iambicus,  qua-  Est  quaii,  nisi  excidisse  aliqaid  exi^ 
les  per  omnem  scenam  intercurrunt ,  ve-  mesV  Supplevit  ex  codice  LambisBs: 
lu(  32,  50,  70,  76.  —  lidem  posthac  Pht  quasi  collaturus  pedcm.  Cf.  !!«•. 
trahunt  ad  praecedeniia.  Ill,  3,  30.  PropcrOy  Menaechme,  ftr 

2.  facinm  latera  lorea,  concidam  pedem,  confer  gradum.  Pseud.  2,  4» 
virgis.  Ich  will  machen,  dafs  cure  17.  Confer  gradum  Contra  pariter. 
liucken  ganz  zu  PrUgeln  werdcn  Merc.  5,  2,  41.  O  CharinCy  contra  pa- 
Bollen,  riter  fer  gradum  y  ct  confer  pedewL  Ut 

3.  Mihi  quidem.   Sic  vulg.  et  vett.,  nullum  dubium  ail ,  earn  dictionea  et  bic 


AgTUI  II.    SCBVA  IL 


Qafd  agli,  PeripIecMmene?    Pb.  Haud  moltoi  hdmloes,  8i  optan- 

di&m  foret,  15 
Ni&nc  Tidere  et  €6oTeoire,  qadm  te,  mavelidni.   Pa.  Quid  eat? 
Qmd  tumultuda  cum  ooatra  fdmilia?   Pb.  Occisf  sumus! 
Pa.  Quid  negoti  eat?   Pb.  R^a  palam  eat.    Pa.  Quae  r^a  palam 

eet?   Pb.  De  tdguiia 
M6do  neacio  quia  ioapectaTit  Tdatrum  famiildriuiii 
P^r  ooatrum  impluTium  fotua  apud  ooa  Philocomaaium  atque  h6- 

apitem  20 
6aculaiitea.  Pa.  Quia  homo  Tidit?  Pb.  Tdua  conaervoa.  Pa.  Quia 

i8  homo  eit? 

Pb.  N^icio:  ita  abripuft  repente  adse  aubito.  •  Pa.  Suapicor, 

Md  periiase.    Pb,  tlbi  aUt,  conoiamo:  Heua,  quid  agia  tu,  in- 

quam,  in  t^uiial 
file  mibi  abiena  fta  respondit,  a^  aectari  •fmiam. 
Pa.  Vad  mihi  mieero,  qnof  pereundum  eat  pr6pter  nihil!  bd- 

atlam!  25 
Sdd  Philocomaaium  Uccine  etiam  ntinc  eat?    Pb.  Quum  exibam, 

hi'c  erat. 

Pa.  Si  dat,  aia,  lube  tranafre  huo,  quantum  pdaait,  ae  ut  Tidednt 

domi 

Ftoilliarea,  nfai  quidem  ilia  nda  Tolt,  qui  aervf  aumua, 
Prdpter  amorem  auum  dmnia  crucibua  odntubernaic^a  dari. 
Pb.  Dfxi  ego  iatuc,  nfai  quid  aliud  Wa.    Pa.  Voio.  Hoc  dicito,  80 
Prdfecto  ut  ne  qudqnam  ingenio  d^rediatur  miiliebri; 
Barum  Artem  et  diacipli'nam  obtineat  dt  coiorem.    Pb.  Qudmad- 

modum? 

Rf.  I^t  eum,  qui  hie  ae  Tfdit,  Terbia  Tfncat  ne  ae  Wderit; 

ifquidem  centida  hie  Tiaa  aft,  tamen  inficida  eat. 

)a  habet,  lingudm,  perfidiam,  mAiitiam  atque  audiciam,  85 

[Mnftdentidm,  confirmit&tem,  frauduidntiam: 

{ai  drguat  ae,  eum  cdntra  vincat  iiireiurandd  auo. 

^00e  obtlnere,  qaam  sine  causa  damnai      82.   Volg.  et  vett.  Paret  ariem  el 

jliideaiaiinas.  di$cipUnam:  obtineat  eolorem,  Veneta: 

17.   Hone  veraam  Angelas  Malaa  ex  Parumque  artem.   Pall.  Earumque  ar^ 

;o4.  paUmpaeBto  eralt.   Nam  in  vulg.  et  tern.    Both.  Earum  art.  et  d,  oht.  et 

r«tf.  ieeat.  coiorem^  versa  lamblco.  Posslt  et  earum 

91.   Tuui  eomervuB.    Valg.  et  vett.  abesse,  at  sU  versus  trocbalcus.  Artem 

MmA  etf,  quod  rellnnit  Llnd.,  omlttit,  intelllgU  dlsslmulandl.    Disciplina  I.  e* 

a  r«ete,  Botblus.  q.  ars,  modus  agendl,  mos.   Cf.  Pseod. 

99.    IVetcto  duabus  syllabla  pronun-  4,  2,  47.    Clsi.  I,  1,  17.    Merc,  f,  2, 

landnm,  nil  tcio  una  saepenamero*  —  83.  coiorem^  1.  e.  valtnm.    Me  motet 

0.  VeU.  abut.  coiorem. 

9f«    Vulg.  Sif,  tii6e   trantire  hue,      83.  eum,  at  saepe,  per  altractlonem. 

kaaaeto  Plautlnis  numerls  staUm  appa-  —  verbie  vineat^  ne  $e  viderit.  Sic 

•alt,  deease  quid  ab  inlllo,  quia  ant  ex  cod.  Palai.  et  Mall  pallmpsesto  legen- 

nmiqaam  aut  perraro  iube  lambum  faclt.  dum,  atque  habet  Both.  —  Vulg.  et  vett. 

lappedltai  aupplementum  Veneta,  qaao  vera  vineat^  ut  ne  viderit.   Cf.  v.  27. 

\m  babel:  Si  eit,  iube  traneire  hue.  — •  Veneta:    Ut  eum,   qui  hie  $e  vidit: 

w  pro  earn,  nt  euue  Interdum  pro  etiit  utrum  iuneium  iunctamve  eae  viderit. 
lonlior.    Cf.  v.  33.  85.   0$  habet,  1.  e.  Impudenilam,  sc. 

SI.   Hlc  qnoque  vs.  deest  In  vulg.  et  Pbllocomaslum. 
rait.,  reatllataa  ex  Mali  paliaipaeato.  87.   or^al  dedere  Both,  et  Lind.  ex 


478  MILES  GLORIOSDS. 

Ddmi  habet  animum  fdUiloquum,  falsificam,  fahiiAriani; 
D6iiii  doloa,  domi  ddeoifica  fi&cU,  domi  falUciaa. 
N^m  miilier  olitdri  onoquam  atipplical,  ai  qua  M  mala:  M 
Ddmi  habet  bortum,  et  c6odimeota  ad  dmnea  moles  m^lifica. 
Pk,  ]^go  fataec,  si  erit  hic,  oi&otiabo.   Sdd  quid  eat<i  Paladstrio, 
Qu6d  volulas  ttite  tecum  in  c6rde?    Pj.  Pauliapdr  tace^ 
Dnm  ^go  mihi  consfiia  io  animum  ctfnvoco,  et  dum  cdnaalo, 
Qufd  agam,  quem  doli&m  doloso  cdotra  copaerrd  parem,  45 
Qui  iilam  hie  yidit  dsciilantem,  id  Tfsum  ut  ne  Tisdm  aiet. 
Pb.  Quaere;  ego  bine  absc^ssero  aba  te  hue  interim.  —  Iliac,  rii, 

Tide, 

Qudmadmodum  abstitft,  severs  frdnte  curaa  cd^tans! 
Pectus  digitis  ptiitat:  cor,  credo,  ^Tocatun&st  foras. 
Ecce  sutem  avortit ;  nfsus  iaevo  in  famine  habet  iaevto  manom,  M 
Dt^itera  digitis  rationem  cdmputat,  feri^ns  femur 
Ddxterum:  its,  vehem^nter  quod  facto  dpua  est,  aegre  atiippetit 
Cdncrepuit  digitis:  iaborat.    Crdbro  commutdt  atatua. 
liccere  autem  c^pite  nutat!  Ndn  placet,  quod  n^perit. 
Qufdquid  est,  incdctum  non  exprdmet;  bene  coctum  dabit  55 
licce  autem  aedificdt:  coiumnam  mdnto  subfulsit  suo. 
Apage!  non  placet  profecto  mi  iila  inaedificdtio : 
Nam  ds  coiumnatum  poetae  esse  fndaudivi  bArbaro, 
Quoi  bini  custddes  semper  tdtis  horis  dccubant. 
Ei^ge,  euge  euscheme  idstitit  hercle,  et  dtiiice  et  como^ice!  N 
Ntinquam  hodie  quidscet,  priusquam  id,  qudd  petit,  perf^erit 
IHbet,  opinor.   Age,  si  quid  agis!  Tigila!  ne  aomnd  atnde,  • 


cdd.  et  edd.  medd.  —  Vulg.  et  veU. 

4<).  alitor i  non  supplicate  i.  e.  non 
BUiuU  condinientaf  i.  e.  fallacias,  fucum, 
ab  olliore,  i.  e.  bortulano,  qui  vendit 
berban  el  olera. 

41.  Vulg.  mores  waleficos.  Velt. 
mclUfica,  Veneta:  ad  omnis  molts  me- 
lijica.  Uecurl.  moUs  milificos,  Botbius 
cum  V.  C.  moles  malcficas.  Moles  sunt 
niacblnailones;  melifica  a  gr.  fiiXi  fa- 
clum,  referlo  ad  condimenta. 

43.  Veil.  Quod  volvis  astute  t.  Nostr. 
vulg.  et  Pall. 

4H.  Vulg.  et  velt.  ahstitit.  Doth. 
Miul.  adstitity  ex  edd.  medd.,  nulla 
Idoiiea  raunn.  Nam  absistcre  eat:  re- 
nioium  Niare. 

&0.  Vulg.  et  vott.:  Rcce  autem  avor- 
tit  n  i.  e.  avoriUur«  avertit  sese.  Conl. 
autem  vlUeiur  lllata  ex  v.  66.  M»i 
forie  lambum  Interposuerll  poeia,  Omlsil 
earn  l.liid.  —  Vulg.  ei  velt.  nisus  laeva, 
III  fcminc  habet  L  m.  Nostr.  Both. 
Liiid. 

f>2.  quod  facto  opus  est,  Vulg.  quod 
tnctn  acfrre  supp,  Vett.  ci  Pall,  quod 
acta  aegre  s.  uti  cod.  Lips.  Nostr.  Lam- 


binos;  recfe;  neqoe  scrlbendam  cnnLM- 

facta.  Nota  oraiio  Plaullna:  opus  est 
aliquid  facto ,  exquisito^  etc.  Cf.AB^t 
2,  1,  84. 

55.  expromet.  Sic  Botb.  el  Liid.  At 
vulg.  et  velt.  expromit, 

57.  Vetl.  aedificatio.  Noatr.  Gnie- 
ras  dedit.    Atque  V\  C.  illam  atdif. 

58.  Of  coiumnatum^  os,  1.  e.  capi^ 
bracbio  nixum,  qui  status  est  aenunno- 
aorum.  poetae  barbaro,  L  e.  poetae 
latino,  cr.  Capt.  3,  ],  32.  As.  prol. 
11.  Cas.  3,  6,  33.  InteU.  Naeviof,  qti 
Ob  laesos  proceres  turn  in  carcerem  con- 
iecius  erat.  Cf.  Cell.  3,  3.  Os  esse 
caput  ne  dubitalo.  Cf.  ad  Ampbitr.  It 
165.   Capt.  IV,  2,  14.  coll.  Cure  0,3,8. 

60.  Vulg.  Euge,  cuge,  eusckm 
hercle  adstitit,  et  dulice  et  comoedicc.' 
Velt.  EugCy  svazrj/iovms  hercle  adtti' 
tit  et  dulce  et  comoedice.  Seqaer  ^ 
iranspositis  lamen  hercle  adstitit  Ui^ 
alterum  euge  omiiiit.  —  Status  btstri*- 
num  saepe  describilar,  e.  g.  Pseod. 

2.    Sticb.  2,  1,  114. 

61.  perfecerit.  sie  velU  —  F*^ 
perfccit.    Vulg.  perficit. 


Agtoi  IL  Scbva  II. 


419 


Viii  qoidem  hie  agiUri  miTis  T&rias  virgis 

nbi  ego  dice!  au,  fdriatus      sia!   Heua,  Pala^etrio, 

Vigils ^  inquam!    expergfecere ,   inqaam!   lucet  hoc,  ioqnaml 

Pa.  Amo.  65 
Ra.  VfdeD'  hostea  tibi  addsee,  tuoque  tdrgo  obsidium?  Cdoaule! 
irripe  opem  auxiliiumque  ad  banc  rem!    Prdpere  hoc,  non  pla- 

cidd,  decet. 

Litevenito  aliqua  iliquoa:  aut  tu  drcumduce  ex^rcitum: 
}i&rre  in  obaidiiiiii  perdneliia;  oiSstria  praeaidliini  para! 
Dterciiidito  iDimfcis  comniedtum;  tibi  muni  Tiam, 
}uA  cibatiia  ciSmnieatuBqae  id  te  et  legion^a  tuaa 
fdlo  possit  pdryenire.   Hanc  rdm  age:  rea  aubiUria  eet. 
l^peri!  comniiofgcere !  cedo  calidum  coosiiiiiiii  cito: 
}uae  hie  aunt  visa,  ul  vfcfa  ne  eiot;  fdcta  infecta  uii  aient 
Mfignam  illic  homo  rem  iocipissia;  mdgna  munis  mo^oia! 
Pnte  ^nu8  si  recfpere  hoc  ad  te  dicis,  confiddntia  est, 
^da  inimicos  prdfligare  pdsse.    Pj.  Dico  et  rdcipio. 
Pe.  ihi  ego  impetrattirum  dico  id,  qu6d  petis.    Pa.  At  te  I^piter 
Idne  amet!    Pb.  At  ta  impdrti,  amice,  md,  quod  commentda'a. 

Pa.  Tace, 

)um  in  regionem  asti&tiarum  medrum  te  induce  ,^i&t  sciaa  80 
6xta  mecum  mda  consiiia.    Pb,  Sdlva  aumes  indidem. 
?A.  Hdrus  meus  eiephdnti  corio  cfrcumtentust,  n6n  suo. 


YO 


75 


63.  Valg.  virgin,  vigUae:  Tibi  ego 
'ieo :  au !  feriatus  ne  hem  ie  olio- 
nor  Palaeatrio.  Velt.  ni  vigtlat ,  rell- 
na,  «t  volg.  —  Llnd.:  variuf;  vigila! 

tibi  Dieo,  an  ebriacue  nefctt ,  me 
r  aUoqui^  Palaeetrio.  Quod  nlhlli. 
oid.  vigila  et  an  heriatue  ve$ti$  et 
dloqui  aut  at  loqui.  Both,  variue: 
igUa:  tibi  ego  dico!  an,  Feriatue  ne 
m!  Heuty  ted  alloquor,  Palaestrio. 
erans  pobbU  complerl  addito:  ulmeie. 
am  vigila  prorsas  Inepiam,  repetltam 
K  VS.  praecedenii.  Dein  abUclendam  te 
Uoquor^  at  glosaema. 

lucet  Aoc,  Bc.  coelum.  Care,  f, 
,  26.  Amph.  I,  3,  45.  Flngit  earn 
naal  noeta  dormlsse. 

68.  Vulg.  et  Pareas:  ^nleoeni'lo 
Uqua  aliquoe,  aut  tn  eireumduee  exer- 
ium.  Veil,  jinieveni  aliqua  ^  aliquoe 
ilia,  eireumd.  ex.  Veneta:  Jnte  moe- 
la  aliqua  aliquoe  ante  te  eireumdu' 
tre  ex.  Bolh.  Jnteveni  aliqua!  ali- 
BO  tu  autem ,  eireumduee  exereitum ! 
tedem.  Jntemoeni  aliqua  noi;  turn 
uiem  eireumduee  esercitum,  Slmili 
ISO  ae  hic  aliqua  aliquoe  oratlo  legl- 
ir  Bpld.  3,  1,  19.  verum  aliquid  ali- 
aa  aliquo  modo,  alieunde  ab  aliqui, 
Ugua  tibi  spee  eit.  et  lb.  v.  16. 

69.  Curre  in  ob$,  perduellie.  Sic 
■Ig.  et  velt,  aiqoe  perduellie  sine  dablo 


eat  plor.  ace.  qui  pendet  ab  obndium^ 
quod  hic  regit  caBam  verbl  saL  Pei- 
peram  enim  Llnd.  pro  genltlvo  habet* 
Pro  curre  Lamb.  Coge;  et  aane  qaldam 
eodd.  habent  Cor,  oil  et  Venota.  — 
SenBoa:  Propera  ad  obaidendoa  hoatea* 

70.  Valg.  et  vett.  Intereludito  ^  quod 
forel  in  fine  non  eUdendum,  et  ab  Initio 
corripiendam ,  ut  aaeplua  tnler,  Cf. 
Ainph.  4,  8,  1.  CapU  3,  5,  19.  Clat.  I, 
1,  53.  Ep.  2,  2,  55.  Mere.  3,  1,  38. 
At  Both,  et  Llnd.  Interclude, 

74.  Vett.  Quae  hie  eit  vita,  ut  vi$a 
ne  $iet.    Vulg.  noair. 

75.  Vett.  Afagfittin  illie  honorem  in- 
ctpif ,  all  V.  C.  —  Noair.  valg. 

76.  Volg.  et  vett.  hoe  addont  post 
reeiperey  qaod-Both.  et  Llnd.  post  Tute 
collocant.  At  eat  veraaa  lambicoa. 
NoBlr.  et  Veneta. 

77.  PoBt  recipio  velt.  et  volg.  ad- 
dont ad  me,  —  Veneta:  eonfligare, 

78.  Vett.  imperatorem.  at.  te  tmpe- 
trarOy  qaod  Bolhe.  Pareas:  Et  ego  im- 
petrare  me  dico  idj  q.  p.   Al  noatr. 

79.  tu  add.  Both,  et  Llnd.  Nam  et 
In  valg.  abest  et  vett. 

81.  Salva  $ume$  indidem,  ae,  a  me, 
b.  e.  recte  mibi  credideria  to  conBllia. 
Nam  toto  apad  me  eront,  Instar  crediil, 
qnod  aalvam  a  credit  ore  reclpltor.  Sic 


48§ 


MILES  6L0RI08C8. 


N^ue  habet  plas  tapi^ntiae,  qoam  lipia.    A.  Wg— ct  iatte  am. 
Pj.  N6dc  sic  ratioDem  tocipiaaam,  bine  isatiCBaa  aatatttnai 
IjI  Philocomaaio  hioc  aororem  g^miDam  genBaua  ^li^raM  8S 
DkaiD  Athenia  idrenitse  cdm  amatore  aliqa6  aoo, 
Tim  aifnileni,  quam  licte  lacli  eat;  ^pod  Ce  coa  hie  deT6rtier 
Dkam  hoapilio  • . . .    Pe.  Eugc,  eu^e,  lepide!  la6do  eoeif  taa 

taam! 

Pj.  Ijt,  ai  illie  eoncrfmioatoa  afel  adToraom  mflileoi 
M^UB  coD8er?ua,  ^am  Tidiaae  cum  ilieno  oaeoUrier^  M 
Eam  irguam  ^idiaae  apud  le  cdnira  conaerrom  meum 
C6m  guo  amatore  implexantem  atqae  6acalaotem.    Pe.  Imo  [ai] 

6ptume! 

Idem  ego  dicam,  ai  me  eiqairet  mflea.  Pj.  Sed  aimi'Uomaa 
Dicito  eaae;  et  Philocomaaio  id  pra^ipiendum  eat,  ut  aciat: 

tiiubet,  ai  quaere t  ei  ea  milea.    Pe,  Nimia  doet6m  dolun!  95 
S^d  ai  ambaa  Tiddre  io  uno  milea  concilid  volet. 
Quid  agimus?   Pj.  Facile  dat:  trecentae  pdaaunt  cauaae  cdlllgi: 
yt^6n  domi  est;  abiit  dmbulatnm;  ddnnit;  ornat6r;  iavat; 
,,Priodet)  potat;  iSccupata  eat;  dperae  non  est;  d6o  poteat;^ 
Quiotum  vis  proUtiouum,  ddm  modo  ounc  primd  ¥im  110 
fnducamus,  Te'ra  ut  esse  cr^dat,  quae  mentibimur. 
Pe.  Placet,  ut  dicia.    Pj.  fotro  abi  ergo,  et,  ai  iatic  eat  muli^r, 

iube 

iSam  cito  domum  traosire,  atque  hade  ei  monstra  et  praecipe, 
tft  teneat  cousilia  oostra,  quemadmodum  exorai  aumaa, 

gemina  8or6re.  Pe.  Docte  tibi  illam  perdoctim  dabo.  Itt 
Niimquid  aliudi    Pa.  fotro  ut  abeaa.    Pe,  Abeo.    Pa.  Et  qoideo 

ego  ibd  domum, 
Atque  hominem  iuTestfgando  operam  sumam ;  hinc  dissimularero; 

Trin.  I,  2,  108.    Mihi  quod  crediderii,  99.    operae  non  est,  h.  e.  noo  vacai. 

iumeSf  ut  posivcris.  Interdum  enim  opera  idem  esse  videior, 

H2.           circumteclust.    Noslr.  vulg.  quod  otium.    Cf.  HI,  2,  6.    Merc,  f,  1. 

et  Pall.  li  ubi  v.  not.  Plena  oratio  legiior  Troc. 

H3.    Both.  E^o  istuc  sc.   —   quam  4,  4,  30  ex  veil.  Facultas  opcrae  nbi 

lapis,     Cf.  Merc.  3,  4,  47.  is  lapidi  mihi  en(,  adtevenero;  abi  lamen  Yalg. 

mando  maximo.  Fac  valeas:  opcrac. 

84.    Velt.  ita  adduni  ante  hanc,  omit-  100.    Quantum  vis  prol.  sc.  affera- 

luni  vulg.  Both.  Lind.  et  Pall.  mus.  prolationes,  procrajitioaiiones. 

87.    lacte  pro  lac  nominaiivo   casu,  101.    inducamus,    sc.    niiliiem.  " 

cf.  Men.  5,  9,  30.    Baccb.  5,  2,  18.  —  Vulg.  el   velt.  quae  mentibitur.  Qood 

Vett.  lacti  est,  ct  ap.  existimani   esse  impersonale  passivon: 

89.  Vulg.  el  vett.  sit.  was  man  lUgcn  wird.     Fossil  el  sap- 

90.  Velt.  Hie  mens  c.  pleri  Pbilocomasium,    uii  ea  ad  Scele 

91.  Kam  arfruam.  Vulg.  et  vett.  drum  menliiur  II,  2  et  If,  3,  I/md.  quat 
Eum.  Intelligenda  autem  est  eadem  ilia  mentibimur  ex  cod.  Lips.,  el  V.  C.  ^ 
soror  gemina.  edd.  quaedam  medd.    Idem  Veneia. 

92.  \u\n.  ut.  veil.  Ha.    Dubio  pro-  102.    Sic  veil.   —  Vulg.  si  isti 
cul  omittendum.  muUer^  eam  iube. 

91.    Veneta:  recipiendum,  ul  Pall.  —       103.    Eam  vett.   omitlUDi.  Eaei«B'- 

No.Mir.  vulg.  el  vett.  ct  praecipe.    Vulg.  cm.  et. 

97.    \eit.  el  Ven.  causae  concinni.       107.    Veil.  Ai  qucm  hominem  inK- 

Nosir.  vulg.  et  Lamb.  —  V.  C.  conlici.  stigando  sumam  operam^    hine  diui- 

Dec.  concili.    In  V.  C.  postea  emeoda-  mulavero.    Vulg.  jitque  horn,  etc., 

turn  est:  coniici.  illae.    Veneta:    Ad    quern  L  invcUi- 


Actus  II.   Scbna  III. 


481 


2uf  fuerit  consdrvos,  qui  hodie  8ft  sectatiis  efniiam. 

^am  ille  non  potuit,  qufD  sermone  siio  dliquem  familidrium 

^irticipaTen't  de  .arnica  lidri,  vidisse  s^se  earn  110 

lie  in  proxumo  dsculantem  cum  diiieno  aduiescdntnlo. 

S6^i  morem  e^o,      tacere  Ddstroruni  soids  scio. 

3i  foTenio,  qui  vfdit,  ad  eum  vfoeas  plutedsque  again, 

[Ids  parata  est:      pugnandoque  hdminem  capere  cdrta  res  'st 

3i  I'ta  non  reperio,  ibo  odorans,  qudsi  canis  ven&ticus,  115 

Dsque  donee  pdrsecutus  vdlpem  ero  vestigiis. 

Sdd  fores  concrepudrunt  nostrae:  ego  Tdci  moderabd  meae: 

Nam  I'iiic  est  Pliiiocomdsio  custos,  mdus  conserTos;  atque'it  foras. 


ACTUS  II.   SCENA  III. 

SCELEDRUS.  PALAESTRIO. 

Sc.  Ni'tii  quidem  ego  hodie  dmbulavi  ddrmiens  in  tdgulis: 

Cdrto  edepoi  scio,  md  Tidisse  hie  prdxumae  vicfniae 

Phi'iocomasium  lieWlem  amicam  si'bi  alienum  quadrere. 

Pj.  Hie  iilam  vidit  dsculantem,  quantum  hnnc  audivf  loqui. 

Sc.  Quis  hie  esti    Pj.  Tuos  conse'ryos.     Quid  agis,  Scdledre? 

Sc.  Te,  Paladstrio,  6 


gando:  operam  hanc  dissimulando  qui 
fuerit  e.  Investigare  vult,  quia  conser- 
vorum  viderlt  PhUocomaBiam  OHcalaniem 
cam  Pleualde.  Id  ex  aliquo  reliquoram 
aperalf  eul  Hie  rem  commuiilcaverli. 
Qood  obi  Gompererll,  ail  se  dein  dissl- 
Kolaturam,  quasi  non  credat  aat  non 
vorom  att;  Id  qaod  facit  scena  aequenil. 
Verba  autem:  hine  disgimulavero  quasi 
per  parenthesin  sunt  interiecia ;  post  quae 
redit  ad  auum  invesiisrandl  conailium, 
caioa  obiectum  accuraiius  designai:  Qui 
fuerit  etc.  Lindemannus:  M  quam  ho- 
minem  invc$tigando  operam  $umam, 
hanc  diisimulavero ,  ex  Acidalio.  At 
cor  qoaeso  operam  dissimulaverit?  Ne- 
qae  vero  hoc  facit  aut  facio  opus  est. 
Nam  Ipse  Sceledrus  statim  rem  prodit. 
cf.  II,  3,  4.  Delnde  prlus  declarandom 
erat,  velle  investigare  bominem,  ante- 
qoam  diceret,  quomodo.  Ilinc  ego  In 
vulgaia  acqulescendum  duco. 

110.  vidiise  sese  earn.  Sic  velt.  et 
parous.  —  vulg.  sese  vidiise  earn.  De- 
cnrf.  vidisset  earn. 

112.  Sic  veil,  et  vulg.  Item  Ven. 
omiaso  nostrorum,  V.  C.  fgo  et  tacere 
nequco  so/ui  scio.  Lips,  et  tacere  $olu$ 
sci'o.  Boib.  Lind.  Novi  mOrem  egomet: 
^^tacere  nequeo^  quae  eolus  fci'o.'^  Sed 
lone  poiius  dixerit:  tacere  nequeunt^ 
giiae  soli  sciunt. 

117.  Vulg.  el  vett.  el  Pareoa:  voce 
modtrabo  me.    Noslr.  BoUi.  LInd.  — 


fores  correptim  pronanclandum ,  qaem- 
admodum  eadem  locutio  eodem  metro  et 
alibi  obvia.  Undo  perperam  Boib.  Lind. 
Sed  fores  crepuerunt  n.  Cf.  Infra  II,  8, 
57.   II,  4,  56  et  Baccb.  2,  2,  56  etc. 

118.  Sic  vett.  el  vulg.  —  Both,  et 
Lind.  omisso  est.  —  Itlic,  at  cenlles, 
monosyllabum.  otque  ante  it  habent 
vulg.  et  vett.  quare  apparet,  conierpot 
comrade  quasi  duabus  syilabia  legen- 
dum.   De  qua  re  cf.  ad  Ampb.  1,  1,  12. 

Act,  IL  Sc.  IIL  Narrat  Sceledrua, 
ae  vidisse  de  tegulls  osculaniem  Phllo- 
comasium  cum  alieno.  Non  credere  ae 
lingil  Palaestrio,  atqoe  Introsplcere  ae 
velle  ait,  an  sit  doml  apud  mUiiero.  Id- 
que  facit,  et  foras  nonclat  Sceledro,  U- 
lam  iniua  esse.  Sceledrus  autem  obsl- 
det  ianuam  Perlpleciomenis,  undo  Philo- 
comasinm  sperat  prodiiuram.  Ergo  pro- 
mittit  Pal.,  se  earn  educiurum  foras  ex 
domo  militis,  ot  Ipse  eam  videat.  Scele- 
drus autem  excubare  pergit  ante  ostium 
vicini. 

8.  fi6i  aIleflum^  Solemne  erat  ver- 
bum  alienum^  altenam  am  are ,  apud 
Romanos  In  bac  re.  Cf.  Epid.  4,  2,  II. 
habeo  alienos  domi.  Sic  et  supra  II,  2, 
90.  et  II,  2,  2  et  infra  II,  3,  67.  Cf. 
Cic.  or.  pro  Coello  e.  6.  Sic  igitur  resil- 
tuendum  bic  erat  pro  vulg.  alium^  ut  et 
fecit  Both.  Lind. 
4.  iUarnlJOLtL  ayllaba  prefer. 

31 


m  MILES  GLORIOSUS. 

Sc.  Va^capiti  tu6!    Pa.  Tuo  istuc,  So^ledre,  promUtd  fore,  55 
Nisi  ociilos  ordtionemque  dliam  commuUs  tibi. 
Sdd  fores  coocrepiidrunt  nostrae.    Sc.  At  dgo  illas  observd  fores: 
N&m  nihil  est,  qua  hioc  h^c  transire  ea  pdssit,  nisi  recto  6stio. 
Pa.  Quio  domi  eccam:  nc^scio,  qnae  te,  Scdiedre,  scelera  auscitant 
Sc.  Milii  ego  yideo,  mihi  ego  sapio,  nifhi  ego  credo  pii^riinum:  60 

homo  nemo  d^terriierit,  qufn  ea  sit  in  his  addibus. 
Hie  obsistam:  ne  fmpriidenti  hue  ^a  se  surrepsft  mihi. 
Pa.  Meus  illic  homo  est:  de'turbabo  iam  ^o  ilium  de  pugniculis. — 
Vin'  iam  faciam,  lit  stultividum  t6  fatearis  ...    Sc.  Age,  face. 
Pa.  Ndque  te  quidquam  sipere  corde,  ndque  oculis  util  Sc.  Volo.  05 
Pa.  Ndmpe  tu  istic  ais  dsse  heriiem  c6ncubinam?  Sc.  Atque  drguo 
]£am  me  vidlsse  dsculantem  hie  I'ntus  cum  aliend  viro. 
Pa.  Sci'n'  tu,  nullum  cdmmeatum  hinc  dsse,  et  a  nobfs?    Sc  Scio. 
Pa.  Ndque  solarium  neque  hortum,  nfsi  per  impluvidm?    Sc.  Scio. 
Pa.  Quid  nunc,  si  ea  domi  dst,  si  faciam,  ut  earn  dxire  hioc  n- 

deas  domo:  70 
Dignus  es  Terbdribus  multis?   Sc.  Dfgnus.    Pa.  Serra  istds  forii; 

tibi  clam  se  subterducat  fstinc,  atque  hue  trinseat. 
Sc.  Cdnsiiinm  est  ita  facere.    Pa.  Pedes  ego  iam  fllam  hue  tibi 

sistam  in  Tiara» 

Sc.  Agedum  ergo  face!  —  Vdlo  scire,  utrum  ego  id,  quod  Tidi, 

Ti'derim, 

An  illic  faciat,  qudd  facturum  dicit,  ut  ea  sit  domi.  75 
Nam  dgo  quidem  meos  dculos  habeo,  ndc  rogo  utendds  foris; 
Sdd  hie  illi  suppdrasitatur  sdmper;  hie  ei  prdxumust; 


€.  prima  rnana,   qal    postea  emend. 
Turn  etc. 
55.    Vae  capUi  iuo!    Cf.  v.  15. 

57.  Et  hie  perperam  Both,  et  Lind. 
scripsere  crepuerunt  pro  eo  quod  in 
omnibus  libris  legitur  concrepuerunt ; 
videlicet  quod  supra  II,  2,  117  ita  cor- 
rexerant.  Quod  esse  argumenio  possit 
eos,  antequam  illic  texlum  pervertereni, 
non  dicam  integrum  Plauium,  sed  ne 
Bubsequentem  quidem  Iianc  scenam  per- 
legisse;  iia  auteni  pertinaces  fuisse,  ul 
depravato  priori  loco,  potius  sequentem 
etiam  corrumperent,  quam  priorem  Ilium, 
lit  decebat,  restiluerent.  —  Ceterum,  quid 
concrepuerint  fores,  non  apparet.  Nemo 
enim  exit.  Fortasse  autem  fingit,  se 
exspectare,  ut  prodeat  ipsa  Piiilocoma- 
Bium.  Fortasse  ipsa  ad  fores  sese 
ostendit.    Cf.  v.  59. 

58.  nihil  est,  qua  I.  e.  q.  non  est 
via,  qua. 

66.  Nempe  una  syllaba  pronuntia, 
uti  saepius  faciendum.  Cf.  Ill,  3,  32. 
Epid.  3,  4,  13.    Trin.  2,  2,  49. 

68.  hinc  sc.  ad  nos.  ei  a  nobis  ^  sc. 
hue  ad  voa.  Vett.  pre  et  liabent  etiam. 
Vnlg.  Ornish,  Bti  e(  Und.    Habet  Bolii. 


Lamb,  volt:  hue  esse  etiam  a  mekii. 
V.  C.  hue  esiel  a  nobis  a  pr.  m. 

69.  Vett.  totum  bunc  vs.  iribuail 
Sceledro.  Vulg.  at  nos.  Solarium,  ei« 
Allan. 

70.  Et  vulg.  et  vett.  el  Pall,  si  fa- 
ciam ,  future  tempore.  *  Both.  Liod.  ti 
facia,  nihil  addilo,  ande.  Certe  credi- 
derunt  esse  praesens  coni.  —  earn  en're 
hinc.  Sic  vulg.  —  Vett.  el  PaU.  earn 
hinc  exirej  atque  baud  raro  e  fioalis  ii 
infiniiivis  omitiitur  in  enuncialione.  £z 
nostra  1.  earn  totum  eUdendum,  uli  «t 
Epid.  4,  2,  32.  Cf.  Pseud.  2,  3,  16. 
Bacch.  4,  7,  50.  €apt.  3,  4,  34.  Tist. 
1,1,  104.  Epid.  3,  2,  28.  Trio.  1, 
2,  100. 

73.    Pedes.    Sic  vulg.  Pall,  et  Ven. 

1.  e.  zu  FufsCj  non  per  machinam  ali- 
qaam.  Refertur  autem  ad  ipsum  Palie- 
strionem.  Both.  Lind.  Pede.  Vox  aatea 
pedes,  pede,  pedem  saepisslme  mooo- 
syllaba  in  pronunciando.    Cf.  Amph.  2, 

2,  109.    In  vett.  lamen  plane  abest, 
per  metrum  abesse  potest. 

75.    Vett.  ea  ut  sit  domi.  Nostr* 
VDlg.  et  Pall. 
77.   hie  9  PaUefltrio.  iUiy  nmi  V. 


'  AcTVg  If.     SCBVA  HI. 


.  C^rtnm  eat  facere  id.    So.  Hic  te  opperiar;  eftdem  111!  inai- 

dida  dabo. 

Am  mox  horaum  ad  aUbiilum  iunix  rdcipiat  ae  e  pdbulo. 

fd  ego  ouDG  fa€idm?    Cuatodem  me  flli  milea  trididit. 

DC,  ai  indi€iiini  ficio,  ioterii;  af  taceo,  ioterif  tamen,  85 

hdc  palam  fueWt.   Quid  peiua  mtiliere  aut  audAciiia? 

m  ego  in  leguHa  aum,  hae€  iliac  ad  hoapitio  edit  foraa. 

epol  facioua  fdcit  audax!    Hdccine  ai  miida  aclat,  . 

^do  herole,  haa  auatdilat  aedea  tdtaa,  atque  hioc  in  crucem. 

fdquld  hercle  eat,  miiaaitabo  pdtiua,  quam  iotereim  male.  40 

0  ego  poaaum,  quae  ipsa  aeae  vdnditat,  tutdrier. 

.  Scdledre,  Sceiedre!  So,  Quia  homo  interraioat?  Pa.  itni  alter 

te  auddcior? 

ia  magia  dia  inimfcia  natua,  quim  tu,  atque  iratfa?  ^c.  Quid  eat? 
.  luben'  tibi  oeuloa  dffodlri,  qufbua  id,  quod  ouaquam  ^t,  videa?  , 

•  Quidf  ouaquam?    Pa.  Nod  ^o  oudc  ?itam  tiiam  emam  vitioai 

nuee.  45 

•  Quid  negoti  eati    Pa.  Quid  negoti  alt,  rogaa?    So.  Cur  ndn 

rogem? 

.  NdDue  tibi  iataoc  pradtruncari  Hoguam  iargiloquAm  iubea? 

•  Qudmobrem  iubeami    Pa.  Phflocomaaium  eccdm  domi,  quam 

in  prdxumo 

diaae  aibaa  te  dsculantem  atque  dmpieiantem  eum  Aitero. 
.  Mfrum  eat,  lolio  vietitare  tc^,  tam  yili  tritico.  60 
r.  Quid  iam?    Sc.  Quia  luacftioaua.     Pa.  Vi^rbero,  edepol  td 

quidem 

dcua,  Doo  luacitioaua:  nam  illam  quidem  eccdm  domi. 

•  Quid?  domil    P4.  Domi  lidroie  yero.     Sc.  Abi:  iddia  me, 

Paladatrio. 

r.  Tum  inquinatae  rnlhi  manua  aunt.    Sc.  Quidum?    Pa.  Quia 

lud6  luto. 

ttrl  est  PhUocomaflium.  —  Eho  plan«  12.  Asiii.  2,  2,  96.  Caa.  3,  5,  39. 
lendom.  PmuA.  8,  1,  10.  Vulg.  €$t  ie  alter  and. 

12.  edJem,  ac.  opera  1.  •.  almol.  In  veti.  abesi  te.  PaU.  quis  homo  in- 
Uerl.  teremat  est  alter  audacior? 

13.  Iunix,  lenerae  aetaila  boa,  qua-  45.  yulg.  el  veil,  non  ego  nune 
B  componli  Philocomaalam.  —  Veil,  e  vit.  U  v.  n.  Lhid.  ejn£n  ftiam 
frulo,  qaod  exqulsltlua,  quam  valg.  a   ^iHota  n. 

bulo.    m  Pall,  non  leglior  neqoe  a      ^    ^.^^^  ^^^^^ 

J°*  ,  ,    .  qaamvia  triiicum  lam  vUe  ait,  lamen  lo- 

ST.    Sic  vulg.  a.qae  In  turn  pariler  J,^^^^ 

,00  in  se  non  elldendam  e.^^^^^^^^    AI.  eonllclo ,  quod  ea  laaci.loaua.  Lusciiioii 

uxit /ora.  ex  Lambl^nl  j^em^^^^^  q'al  oculorom  villo  laboranl,  qui 

^n..  Tm  Tl^           Tl  76  pro»plclunl  oculla.    Cf.  Ovid, 

jpllce;  cf.  Ill,  3,  62.    «PW-  I,  1,  ^mU  691.    Serv.  ad  Vlrg.  Bel.  6,  3T. 

^agel"  vinttdXiomg.    Cf.  Fealaa 

10.    Valg.  et  veil.  Hercle  quidquid  ^  f              ,  11 

.  -  mussitare  eat  reilcere.    Cf.  Anl.  .62-    ?Jc  vulg.  -  Veil.  Nam  tllam 

1  ]2.  qutdem  domi.  V.  C.  n.  tUam  qui- 
42*.    intermtnat,  m\h\  mlnatar.   Mini-  dem  ilia  domi, 

inndaa  enlm  earn  inclamat  Palaealrio.  54.   Ste  vulg.  —  Veil,  el  Vea.  Tam 

V.  MterAimor  dep.  vide  Capi.  IV,  2,  miki  iuni  manu$  imquinatae?  at  aie  V. 


486 


MILES  GLORIOSUS. 


Disp^sfiig  raanibug  pAtibulum  quom  habdbis.  So.  Qnamnam  6b  reml 
Fa.  Respfcediim  ad  laevam!   Quia  iliaec  est  mulidr?    Sc.  Proh  di 

immortdleg, 

Heri  ctfooubioa  hacc  ^st  quidem.  Pa.  Mihi  qadque  pol  ita  Ti^^tar. 
Age,  ntioc  lam,  qiiandd  lubet,  —  Sc.  Quid  agiml    Pj.  peri,  peri 

prdpere !  !• 
P/r.  Ubi  istic  bonug  servos,  qui  prdpudii  me  m^xuioe  ionocdotem 
False  fnsiinuiaTit?    Pa.  Hdm  tibi!  liic  mihi  id  dixit.   Pa.  Qoaeso, 

dixtin' 

Tu  16  Tidisse  io  prdxumo  Iiic,  scei^ste,  me  oscuUDtemf 

Pa.  £t  cum  diieDO  aduiesc^ntuio  dixit.   Sc.  Dixi  liercle  T^ro. 

Ph.  Tun'  m6  Tidisti?    Sc.  Atque  liis  quidem  oculis.   Pjat.  Carebit, 

crddo,  li 
Qui  pliis  Tident,  quam  qudd  vident.    Sc.  Nunquam  hdrcle  deter- 

rebor, 

Quio  Tiderim  id,  quod  Tiderim.    Ph.  Ego  stdlta  et  mora  ni^ltoni, 

Quae  cum  Ii6c  insaoo  fdbuiem,  quem  pdi  ego  capitis  p^rdam. 

Sc.  Noli  mioitari:  scio  crucem  futAram  milii  sepulcrum: 

Ibi  md  maiores  stint  siti,  patdr,  avos,  proavos,  dbavos.  SI 

Mon  pdssunt  mihi  minAciis  tuis  lu'ce  oculi  fodiri. 

Sed  paticis  yerbis  td  ?oio,  Paladstrio.  —  Obsecro,  tnie  haec 

Exit  hue?   Pa.  Unde,  m'si  domo?    Sc.  Domol    Pa.  T6  TideBte. 

Sc.  Video ; 

Nisi  mirum  est  facinus,  qudmodo  haec  hinc  pdtuerit  transfre: 
Mam  cdrto  neque  soUrium  est  apud  n6s,  neque  hortua  dllaa,  SS 
Nec  fenestra,  nisi  clatrdta.  —  Nam  certo  ^go  te  hie  intua  WdL 
Pa.  Pergin',  sceleste,  int^ndere  et  banc  arg^erel    Pa.  Ecutor 

drgo 


10.  Veil,  pcri,  peri  propere,  Volg. 
el  Pall,  peri  perpropere.  Ego  velt.  se- 
quor,  ideo  quia  mihi  itieptum  videtur  et 
leiunum  perpropere.  Alierum  aatem  peri 
Gorreplim  efferendum,  ui  aaeplus  in  boc 
verbo  faciendum.  Similiter  domo^  domo 
V.  23. 

11.  Et  vulg.  et  velt.  Ubi  iste  bonue 
iervut,  qui  propudii  me  maxime  inno- 
centem  FaUo  insim.  in  quibus  quoniam 
ad  metrum  redundare  allquid  vldebaiur, 
Lind.  omlslt  servus,  quod  el  abest  in 
Cod.  Lips.  Doib.  pr6pudi  me  qui  m.  i. 
At  servus  baud  uno  loco  est  quasi  mo- 
nosyllabum.  Cf.  Trin.  V,  1,  6.  et  infra 
III,  ],  148.  ex  lect.  vulg. 

12.  Vctl.  Tibi  quaeso?  dixii  Tuten* 
vid.  etc.  Vulg.  Sc.  Tibi.  Ph.  Quem 
dixii  Tu  te  v,  Lind.  Ph.  Tibi?  — 
Quem  dixti  Tii(e,  ut  et  Boibius,  ex 
cod.  Palat.  Mihi  stuita  videtur  interro- 
gatio:  Tibi?  Potius  enim  Hie?  inter- 
rogandum  fuerll.  Delude  Phil,  non  potest 
rogare  Quem  dixti  ob  seqq.  Et  cum 
alieno  ad,  dixit.  Ergo  scrlbendum,  quod 
dedijuus.    Atque  si  posael  Quaeso  ah 


Initio  ponl,  legere  mallem:  dixit.  Pa. 
Quaeeo,  dixti  etc. 

14.  Vulg.  et  velt.  Atque  cum  aL 
Both.  Lind.  M  eum. 

15.  Vett.  at^tie  hi$  oculis  quidews. 
17.    Sic  Vulg.  —  Vett.    Ego  vero 

etulta  moror  mulium.  Hinc  Boibins  el 
Lindemannus:  Rgo  ttulta  moror  mui- 
tum,  ut  babet  Veneia.  Adiectlvum  no- 
rui  et  infra  III,  1,  77  et  alibi  legitor, 
ut  Men.  4,  2,  1.    Pers.  I,  1,  50.  Of. 

21.   Vett.  et  VQlg.  hisce. 

23.  Vulg.  unde  Exit  haec  hue  Vei. 
unde  exit  haec?  Vett.  unde  Haec  exit 
hue.  Dein  eaedem:  fe  videnfe.  Volg. 
Pa.  me  vidente.  lUud  rectia«.  Botb. 
Videto.  Lind.  Pa.  Me  vide.  Sc.  Ts 
video.    Cf.  Merc.  V,  4,  53. 

24.  i\7.vi,  i.  e.  boc  nnoin  dico,  mi- 
rum  esse  f.  —  Gr.  nX'qv.  Sic  veit.  el 
Pall.  —  Vulg.  Aimif.  Illud  Both,  el 
Lind. 

25.  Velt.  certe. 

26.  fenestra  correptUn  proferebatar. 
Cf.  Cas.  1,  44.   Rttd.  1,  1,  0. 


Actus  II.   Scbna  IV. 


185 


Prfmas  ad  cibtim  Tocatur;  prfmo  palmenttini  datur. 
Ndm  iliic  ooster  dst  fortaesc  c/rciter  tri^noium, 
N^que  cuiquam,  quam  flii,  in  nostra  mdius  famulo  fdmiiia.  80 
Sdd  ego  hoc,  quod  ago,  id  me  Agere  oportet:  h6c  observare 

dstium. 

Hie  obsistam;  si'c  qiiidem  certo  ?drba  mihi  nunqudm  dabunt. 


ACTUS  II.   SCENA  IV. 

PALAESTRl€L  PHILO  COMdSlVM.  SCELEDRVS. 
Pj.  Praec^pta  facito  ut  mdmineris.  Ph.  Toties  monere  mfruni  est. 
Pji.  At  mt^tuo,  ut  satis  sis  subdoia.     Ph.  Cedo  T^i  doctam, 

edocebo. 

Heminf  malas,  ut  sint  malae:  mihi  p61  e  quo  sup^rfit. 

Pji.  Age,  i^m  nunc  insiste  in  dolos!  ego  Abs  teprocul  recddam.  — 

Quid  ddstas,  Sceiedrel    Sc.  Ilanc  rdm  gero.    Habeo  atiris:  lo- 

quere,  quid  Tis.  5 
Pji»  Credo  ^go  istoc  exempld  tibi  esse  eundum  dctutum  extra 

pdrtam, 


vs.  seq.  —  $uppttra$Uatur.    Cf.  Amph. 

I,  3,  17. 

81.  hoe  prius  omisBere  Bolli.  Lliid.; 
luibent  valg.  veit.  et  Pareas. 

82.  Veil.  Hae  obnstam,  $ic  quidcm 
pol  verba  etc.  Valg.  Hie  obfittam  hae 
quidtm.  pol  cerf  o  verba  etc. ;  quod  Lind. 
InterpuDgens  ante  hac.  Sed  qald  hac 
verba  nunquam  dabunt?  deln  pol  certo 
videiar  quasi  laotologla.  Pol  autem 
ceniles  eUclendum  in  PlautI  ezemplaribua. 
Pareas:  Hie  obtiitam  hae  quidem.  pol 
eerlo  v.  m.  n.  d. 

Act.  II.  Sc.  /r.  Prodacit  Palaestrie 
PhUocomaaiom  ex  aedlboa  mUltla.  Ea 
•xprobrai  Sceledro,  quae  dixerlt.  Deln 
narral  soBinlam,  quo  videre  visa  sit 
aaam  gemlnam  sororem  cum  amaiore  auo 
In  vlclnl  domum  devertentem.  Quo  enar- 
raio  abli,  Sceledro  minaia.  Is  ergo  slbl 
tloiet  aiagnopere. 

1.  Slmilia  v.  Poen.  Ill,  2  Init.  Pera. 

II,  2  Init.  et  Infra  III,  3.  —  fotifs  iiio- 
fiere,  ac.  le.  Mirum  eat,  to  lotles  me 
monere,  at  meminerim  praecepta. 

2.  Vulg.  et  velt.  Cedo  vel  doetafs 
doeebo,  quemadmodam  Camerarius  scri- 
pslt,  ex  codicam  valde  lacera  hoc  loco 
Jectlone.  Cod.  Lips.:  iubdola:  Ph.  me 
docebo.  V.  C.  vel  doce  me  doecbo, 
Dec.  vel  dice  me  docebo.  Al.  fubdola. 
ne  docebo.  Yen.  ne  doceto,  Cf.  Poen. 
4f  2,  58  ubi  occurrlt:  quia  doclum  do- 
cet .  Ilinc  Botli.  Lind.  Cedo  vel  docium^ 
edocebo.   Ego  acr.  doetam, 

3.  Sensas:  Ego  attend!  ad  mallerea, 


earomqae  doles  didici;  ande  mihi  pro- 
feclo  adhuc  aUquid  restat  astatiarom. 
Vett.  mihi  pol  e  quo  aupersit.  Vulg. 
mihi  Bolae  (I.  e.  aolQ  e  quo  nuperfiU 
Qood  nullom  habet  aenanm.  Llpa.  cod. 
et  Veneia:  Mihi  $ola  ego  mpertum. 
Hinc  Lind.  mihi  $ola  e  quo  superttiai, 
Idqae  explicat:  hoc  est,  ande  lit,  at  ego 
sola  me  superem.  Verbom  Buperfit^  ut 
ait  I.  q.  reatat,  obvlam  Trin.  2,  4,  109. 
nam  is  ager  solus  superfit^  h.  e.  solus 
reatat.  Item  Paend.  I,  5,  41,  ubI  Item 
eat:  reatare.  Abnndare  nuaqoam  nisi 
Epid.  3,  2,  10  abi  tamen  Valg.  supersii 
habet.  supersii  aatem  legltar  Men.  I,  4, 
3.  neque  defiai,  neque  supersii ,  ac. 
opsonium.  Celerum  malae  in  onlversum 
aunt  mulierea,  cf.  Mer.  3,  1,  13.  16. 

5.  Hone  rem  gero^  I.  e.  fores  ob- 
serve vicinl.  —  quid  vis,  sic  velt.  di- 
visim,  aensaaque  est:  c/ie,  quid  velis, 
ut  aaepissime.  Of.  Aul.  4,  10,  51.  54. 
Pera.  4,  4,  57.  Vulg.  Both.  Lind.  lo- 
quere  quidvis;  male  quidem. 

6.  isioc  esemplo.  Sic  vulg.  et  vett. 
—  Cod.  Lips,  istuo  extcmplo.  Exem- 
plum  est  aiaius  ant  figura  posiiuraquo 
corporis,  habitus.  Sic  EpId.  1,  1,  7, 
Rxemplum  adest.  Videtur  Igitur  refe- 
rendum ad  atatum  Sceledrl,  dinpessis 
brachlis  forea  obsidenlis,  quasi  qui  velit 
progredientem  ex  ea  Philocomasimu  pre- 
hendere.  —  ad  poriam,  forte  Meilam 
sea  Eaqaillnam,  extra  quam  mortui  com- 
burebanlor.  Cf.  Cas.  2,  6,  2.  Ad  ean-» 
dem  et  ouUeSci  craciigebaator. 


488 


MILES  GLORIOSUS. 


/ 

Pa.  Dudum  ^epol  hoc  plaDi&iii  quidem:  qoae  hie  i&sque  faerii 

fntu8. 

Sc.  Nihil  hdbeo  certi,  qufd  loquar.    Noo  vfdi  earn,  eisi  ri'di. 
Pa.  Nae  tu  ddepol  stuititid  tua  no8  padnc  perdidfsti. 
Dum      fideiein  fdicere  hero  voliu'sti,  abgumtua's  padne.  55 
Sed  f6reg  viciui  prdxumi  crepu^runt:  conticfscaon. 


ACTUS  II.    SCENA  V. 

PHILOCOM^SIUM.    PALAESTRIO.  SCELEDRUS. 

Ph.  iDde  fgDem  ip  aram ,  iit  l^pheaiae  Di&nae  lauta  laudes 

Grati'sque  agam,  eique  lit  Arabico  fumfficein  odore  amodne. 

Quae  me  in  locis  NeptAoiig  tempiisqiie  turbuidotig 

Scrvdvit,  saevig  fluctibug  ubi  gum  ddflictata  muitum. 

Sc.  Paiadgtrio!  o  Paiadgtrio!     Pa.  0  Scdiedre,  Sceledre,  quid 

Sc.  Haec  mtilier,  quae  hinc  exft  modo,  egtne  herflig  coocubfna 
Philocdmagium,  an  Don  dgt  ea?   Pa.  Hercle  opfnor;  ea  Tiddtur. 
Sed  fdcioug  mirum  eg|,  ^u6niodo  haec  hinc  pdtueril  trangire, 
Si  quidem  ea  egt.    So.  An  dubium  tibi  egt,  earn  daae  haacl 

Pa.  Ea  liddtur. 

Adedmug,  nppelldmug.  Sc,  Heug,  quid  igtiic  egt,  Philocomdgiomi  10 
Quid  tibi  igtic  higce  in  addibug  debdtur?  quid  negdti  call 
Quid  niinc  taceg?    Teciim  loquor.    Pa.  Imo  ddepol  tnte  t^cum: 
Nam  haec  nfl  regpondet.    Sc.  Te  dlloquor,  Titil  probrique  pldna, 
Quae  cfrcum  vicindg  vagea.    Pu.  Quiciim  tu  fabuUre? 
Sc.  Quictim,  nigi  tecum?   Pb.  Qufg  tu  homo  eg,  aut  mdcum  quid 

negdti  egt?  15 
Sc.  Mdn'  rogag,  hem,  qui  gim?   Pr.  Quin  ego  h6c  rogem,  quod 

ndgciam? 

Pa.  Quig  ego  gum  igitur,  gi  hunc  ignorag?    Ph.  Mihi  odiogoi, 

quigquig  eg, 

51.  Vulg.  et  vetl.  prius  oh  oculoa  laiiqae  sibl.  Ille  aalem  eum  monet,  at 
mihi  cal.  mussUet ;  et  intro  abii  ad  viclnum. 

53.  Veii.  quid  eloquar;  non  vidi  earn  1.  Sic  vulg.  Cf.  Cure.  I,  1,  9.  lau- 
et  ti  vidi.  (ui  luces  cereum.  —  V.  C.  lata  laudet. 

54.  Vetl.  Nae  te  edepol  Mt.  i.  pene  Veit.  laudes  latat.  Parous:  lalas  lau- 
perdidit.  des.    Both,  lautai  laudes.    Llnd.  lau- 

55.  Vett.  pcne  ahs.  es.  des  lautas. 

Act.  II.  Sc.  V.    Sceledrus  dum  fo-      2.    Vulg.  amoene.   Vetl.  amoenae. 
res  observat  militls,  PhUocomasium  pro-       3.   itmplis^  I.  e.  locis;   nt  Eonios: 
dit  ex  dome  Periplectomenis,  cum  pompa,    Acherusia  iempla,   Coeli  iempla.  Cf. 
ut  Dianae  sacrificet ,  quasi  sit  gemina    ruj.  4,  2,  4  ubi  Neptuni  templa  ipsa 
ana  soror,  Atbenis  advena.    Abstrabere  occurrunt. 
cam  secum  cupit  domum  Sceledrus.   At       «    it  '.^  ^.  .  .»  r 
Ula  aufugit.    Bine  Palaestrlo,  fingens  so  ^"  f '  • 

credere    esse  Pbllocomaslum,    bortatur  reHnendum  Ainc,  quia  atam  a«» 

Sceledrum,  ut  gladium  dome  efferat,  quo 

amasium  PliUocomasU,  si  comparueril,  Veil.  ©agas.  Vulg.  Pall,  et  Vca. 

oblruncet.    Eum  dum  ilie  efferre  vult,   f>ages  ut  Both.  Llnd. 
Intus  apud  se  videt  PhUocomasium.  Ergo       17.  MemorabUe,  quod  hie  Llnd.  hsae 
conslernaiua  Iliad  oarrat  Palaeatriool,  me-  rhythmam  babet:  ibi'  6dio$u9y  quitquit 


Actus  II.   Scbna  IV. 


487 


hand  fdlgiim  eveoil  sdmnium,  qnod  ntfctu  hac  somnidvi. 
Qaid  adiDDiasti?    Pa.  ^go  ^loquar.    Sed,  amdbo,  advortito 

Animiim. 

5  ndcte  in  soniDis  mda  soror  gemiDd  germaDa  vfsa  80 
ifsse  Ailieois  fn  Epheaum  cum  atio  amatore  quddam; 
ambo  hdapUlo  hue  in  prdxumum  niihi  ddvorti  sunt  Wai. 

Pala^atrionis  admoium  narr&tur.  —  Pergc  pdrro. 
.  Ego  la^ta  viaa,  qufa  soror  veofsset,  propter  e&ndem 
pfcioDcm  mdixumam  sum  Tisa  sustin^re:  35 
D  arg^ere  io  somnis  md  familiaris  meua  mihi  vfsust, 

cum  ilieuo  adulesc^ntulo,  quasi  ntinc,  esse  oscui^tam, 
>m  ilia  dsculata  m^a  soror  gemina  ^sset  suumpte  amicum. 
me  iosimuiatam  pdrperam  falsum  ^sse  somuidvi. 

Satin'  dadem  Tigilanti  dipetunt,  quae  in  sdmnis  Tisa  ro^ 

moraa?  40 
18  hdrcle  quam  praes^ntia  omnia!    Abi  intro  et  compredLre. 
rindum  ego  istue  millti  cens^bo.    Ph.  Facere  c^rtum; 
|ue  md  quidem  patlir  probri  falso  impnne  insimuUtam. 
Timed,  quid  rerum  g^sserim:  ita  ddrsus  totus  prdrit. 

Scin',      periissel    Sc.  Niinc  quidem  est  domi  c^rto.  Certa 

r^s  est,  45 
10  ndstrum  observare  dstium,  ubiubi  ^st.    Pa.  At,  Sceledre, 

qnadso, 

id  id  exemplum  sdmnium  quam  simile  somnidvit, 
ae  ^t  tu  suspicdtus  's  esm  ridi'sse  te  osouUntem! 

Me  earn  ndn  yidisse  dirbitraris?    Pa.  Na^  tu  hercle,  opfnor, 
ipisce.    Si  ad  herum  haec  ri%  pervenerit,  peristi  piilcre!]  50 
Nunc  ddmum  experior,  mi  db  oculos  caliginem  obstiti'sse. 

.    Vett.  el  vulg.  atque  hanc.   For-  40.   SotiV  elc.  I.  e.  Nonne  none  ea 

Bcr.  Ergo  eeastar.  facia  Bonl  elc.  expetere  esl:  accidere, 

.    Lind.  gemina  el  germana  ex  eveolre.   Cf.  Amph.  I,  1,  20.   I,  8,  23. 

Lips,  et  edd.    At  vulg.  et  velt.  JIf,  1,  12. 

oot  et.  41.   i/etif  herele  quam  praef.  o.  Sic 

.   Bene  Bolblus  personae  elc,  all  plane  veil,  et  Lamb.  —  Valg.  omiult 

eollocavlt.    PalaettrioniB  t.  I.  e.  quam,  ut  et  Pall.  —  Yen.  praesenti  iam 

imlram  meum  eomnlam,  qaod  ege  omnia.   —    eomprecare  bc.  decs,  ne 

Sliavl.    Vulg.  baec  Sceledro  trIbuK ;  ,  maU  quid  libi  accldat ;  Id  quod  In  tali  re 

erge  porro  PalaeBtrionl.    Vett.  Pa-  facere  Bolebani.    Cf.  Cure.  II,  2,  20. 

rioni.  44.   Veil,  addont  hie  post  geiserim. 

Rgo  laeia  visa.    Sic  valg.  et  45.    Vett.  Pa.  Scin'  te  periue  nunc 

atqoe  bIc  verbum  videri  freqaena  quidem  domi  certo?    Sc,  Certa  rei  ett 

irrandls  BomnilB  adblbetur.  Cf.  Merc.  etc.    Vulg.  at  noB ,  cmiaBO  tamen  esl 

,  8.  Bqq.    Cure.  II,  2,  10.  13.  Clat.  poat  quidem ,  qnod   praebet  Veneta  et 

.     Bacch.  5,  I,  18.    Aul.  5,  1,  4.  babet  B.     SensUB:  Nunc  quidem  cerlo 

3,  1,  6.    Plutarcb.  Pomp.  68.  Ulnc  domi  est  Pbllocomaslum.   Igiiur,  forlbus 

iquam  cum  Lind.  scribendum  viso  vicini  rellclis,  nostrum  ostium  observabo. 

od.  Lips.,  qnod  recle  scriberetar,  si  46.    Velt.  ostium,  ubi  esset?  Vulg. 

ret  se  experreciam  laeiam  fulsse.  ii6iti6i'  sit.   Noslr.  B.  ex  Acidalio. 

.    Sic  ubique  legitur  versos,  quem  48.    te  addunt  velt.;  omilill  vulg.  — 

as  sic    transpositione    curat :   me  es  elidendnm. 

mihi  viaust  famHiari$y  quod  non  49,  50.    Hoa    duo    versus  sporloa 

se  arbitror  in  Milite.  esse  duco.   Vulg.  nae  tu  herele  opinor 

.   Volg.  et  Pall,  quasi  nunc  ett  Oic.  (obeecro  Resipiece)  ai  ad  etc.  Velt. 

Vett.  at  008  et  Boib.  obwero  opinor. 


488 


MILES  GL0RI0SU8. 


Pa.  Dudum  ^epol  hoc  plaoiiini  quidem:  qoae  hie  usqae  foerit 

fntus. 

Sc,  Nihil  hdbeo  certi,  qufd  loquar.    Non  vfdi  earn,  etsi  n'di. 
Pa.  Nae  tu  ^depol  stultiiii  tua  dos  pa^nc  perdidisU. 
Dum  id  fidelein  fdcere  hero  vohn'sti,  absumtus's  padne.  55 
Sed  f6reg  viciui  pr6xumi  crepiidrunt:  contidscam. 


ACTUS  II.    SCENA  V. 

PIIILOCOMASIUM.    PALAESTRIO.  SCELEDRUS. 

Pa,  lode  fgnem  ip  aram,  ut  J^phesiae  Didnae  lauU  laudea 

Gratfsqiie  agam,  eiquc  ut  Arabico  fumfficein  odore  amodoe. 

Quae  me  fn  locis  Neptuoiis  tempiisque  turbuldDiia 

Scrv^Tlt,  saevis  fluctibus  ubi  sum  ddflictata  multum. 

Sc.  Paiac^sirio!  o  Paiac^atrio!     Pa.  0  Scdiedre,  Sceledre,  quid 

lisl  5 
Sc,  Haec  mulier,  quae  hioc  exit  modo,  estne  hen'lia  concubina 
Philocdmaaium,  ao  non  6si  ea?    Pa.  Hercle  opfnor;  ea  rid^tor. 
Sed  fdcioua  mirum  est,  qudmodo  haec  hinc  pdtuerit  transfre. 
Si  quidem  ea  est.    So.  An  dubiiim  tibi  est,  earn  ^ase  banc! 

Pa.  Ea  viddtur. 

Adedmus,  appell^mus.  Sc.  Heus,  quid  istuc  eat,  Philocomdsiuml  10 
Quid  tibi  iatic  hisce  in  a^dibus  deb^tur?  quid  negdii  eati 
Quid  nunc  taces?    Tecum  loquor.    Pa.  Imo  ^depol  tute  t^cnm: 
Nam  haec  ni'l  respondet.    Sc.  Te  dlloquor,  Titi'i  probrique  pl^a, 
Quae  drcum  vlcinda  va^es.   Pn,  Quiciim  tu  fabuUre? 
Sc.  Quicum,  nisi  tecum  1   Pb.  Quis  tu  homo  es,  aul  m^cum  qaiii 

ne^dti  est?  15 
•Sc.  Men*  rogas,  hem,  qui  sim?    Ph,  Quin  ego  h6c  rogem,  quod 

nc'sciami 

Pi.  Quis  0^0  sum  igitur,  si  hiinc  ignoras'}    Ph.  Mfhi  odiosai, 

qui'squis  es, 


^M.  Vulj;.  tl  vetl.  prius  oh  oculos 
m  hi  uit 

Wit.  f^uid  cloquar;  non  vidi  earn 
Vcti.   .Vac  tc  cdepol  st.  t.  pcne 

*W,    V<u  pcnc  ahs.  cs, 

Acr,  II.  Sc.  I\  Sc^lednis  dam  fo- 
rtf^s  obs^rvat  miliilji,  PhUocomasium  pro- 
lUi  ex  domo  Peripleciomenis,  cum  pompa, 
ut  Dianae  yacrificel ,  quasi  sit  gemina 
aaa  5oror,  Atlienis  advena.  Abstral)«re 
cam  secum  cupii  domum  Sceledrus.  At 
Ula  aufuftit.  Uinc  Palaestrio,  fingens  ae 
credere  esse  Pliilocoaiasium,  hortatur 
8celedrum«  at  gladium  domo  efferat,  quo 
amaslum  PbUocomasil ,  ai  comparuerit, 
•biruncei.  Rum  dum  Ule  efferre  vult, 
Inlua  apud  at  videt  Philocoma:$ium.  Ergo 
Qonaloruaiua  Ulad  oarrai  Palacstrioni,  me- 


tuiique  sibi.  Ille  aolem  eum  monei,  at 
mussitet;  el  intro  abit  ad  vicinum. 

1.  Sic  vulg.  Cf.  Cure.  I,  1,  9.  lau- 
tu8  luces  cereum.  —  V.  C.  lata  lauda. 
Vett.  laudc$  laiat,  Pareua:  lata$  lan- 
des.  Both,  lautas  laudes.  Lind.  lau- 
des  lautat. 

2.  Vulg.  amoene.    Vett.  amoenae. 

3.  (emp/is,  I.  e.  locis;  at  EoDios: 
Jchcrusia  templa^  Cocli  iempla.  Cf. 
Rud.  4,  2,  4  ubi  Neptuni  tcmpla  Ipi 
occurrunt. 

8.  Vulg.  et  vett.  haec  hinc  nunc,  « 
quibus  retlnendum  hinc ,  quia  stani  asie 
aedes  militis. 

14.  Vett.  vagas.  Vulg.  Pall,  et  Ven. 
vagct  at  Botb.  Lind. 

17.  Memorabile,  qood  hie  Lind.  hnc 
rbyibmam  babel:  mi  ddiauiy  quisfM 


Actus  IL   Scbna  V. 


480 


h  Uiy  ei  hie.    Sc.  Nos  ndn  novisti?    Pa.  Neutrum.    Sc.  Metuo 

maxume . . . . 

Fj.  Qtifd  raetiiisi    Sc.  Eoi'm  ne  nosmet  pdrdiderimus  liispiaiii: 
Hm  neque  te  neque  md  novisse  ait  hac^c.    Pj.  Perscrutari  h6c 

voio,  20 
^c^iedre,  noa  noatri  in  alieni  afmus:  ne  clam  quidpiam 
S69  Ticinorum  imprudeotia  diiquia  immuUTerit. 
Sc.  Cdrte  equidem  nostdr  aiiin.    P4.  Et  poi  ego.    Quadris  tu  mu- 

iUr  maium. 

Tibi  dico:  heua,  Phiiocomasium !   Ph.  Quad  te  intemperiad  tenent, 
Qui  me  perperdm  perplexo  ndmine  appeilda?    Pjt,  Eho,  25 
Quia  igitur  vocAre?   Pn.  Giycerae  ndmen  eat.    Sc.  Iniiiria  eat. 
Fdiaum  nomen  pdssidere^  Phiiocomasium ,  p68tulaa. 
Pj.  At  hice  teaiia  ndn  dicat  eil  et  meo  hdro  non  facia  ini^riaml 
Pa.  Egone....    Pj.  Tute.    Pa,  Quad  heri  Athenia  ^pheaum  ad« 

Teni  vdaperl 

C^m  meo  amatore,  ddulescente  Athdnienail  Pj,  Die  mihi,  80 
Quid  hie  tibi  in  Epheao  dat  negoti?    Pa.  Gdmin^m  germanim 

meam 

Hie  aororem  esse  indaudivi:  earn  vdni  quaesiCiim.    Sc.  Mala  ea. 
Pa.  imo  ecaator  atuita  multum,  quad  Tobiscum  fdbuler. 
AbfiL    Sc.  Abire  ndn  sinam  te.   Pa.  Mitte!    Sc.  Manufesti^ria 
Rda  eat:  non  mitto.    Pa.  At  mihi  iam  crepdbunt  manua,  malad 

tibi,  85 
Niai  me  omittia!    So.  Quid,  malum,  adstas?  quin  retinea  altrin- 

secusi 

Pj.  Nil  moror,  negdtiosum  mi  dsse  tergum.    Qui  scio. 
An  iata  non  ait  Philocomasium,  atque  dlia  eiua  simiiis  sietl 
Pa.  Mittia  me,  an  non  mittis?    Sc.  Imo  Ti,  dtque  invitam,  in- 

gr&tiia, 

Niai  Toluntate  ibis,  rapiam  td  domum.  Pa.  Hosticum  hdc  mihi  40 
Ddmicilium  est,  Athdnis  domus  est  dc  genus.    Ego  istdnc  domum 
Ndque  moror,  neque  vds,  qui  homines  sitia,  no?i  ndque  acio. 

et,  in  alraqae  edilione,  quam  odiosui,  int.  a  qntbas  qaam  minlme  volai  rece- 

quod  sciam,  nosplani  producatur.  dere.   meo  eUdendum  lolum. 

19.    Videtur  excldlase  allqua   parti-  34.    j4bire  non  iinam  fe.    Ad  baec 

caUy  m  Quid  tu  meiuii?   Nam  ^fiifi|  verba  earn  bracblo  prebendll. 

aecentam  babel  In  priori.  —  De  re,  si-  35.   Valg.  mihi  iam  crepabunt  ma- 

mllia  locus  est  Ampb.  2,  2,  162.  224.  nut,  malae  tibi.  vett.  non  omiito.  Pa. 

21.   Yulg.  Ven.  el  ved.  ne  dum  guiV  at  iam  crepabunt  malae  tibi. 

piam,   Noslr.  Botb.  LInd.  36.   malum ;  alloquliur  Palaestrlonem. 

24.    Botb.  LInd.  Tibi  ego  dico.  37.    JSihil  —  tergum  n  nolo  vapalare. 

26.    Veiu   Giycerae.     Vulg.   B.  L.  Nam  torn  tergum  quasi  negotlum  babec. 

Clyeere.  38.  Veil,  atque  eiui  alia  timilii. 

28.  Yulg.  et  vett.  At  ittuc  non  ffe-  40.   Yulg.  Ostium  hoc  mihi.  Yelt. 

eel,  et  meo  adeo  hero  facii  iniuriam.  Non  o$tium  hoe  mihi.   .  Nostr.  Botb. 

Item  Yen.  omisso  adeo.   LInd.  M  dice:  LInd.,  atque  Y.  C.  hottium. 

i$tue  num  decet,  et  meo  hero  non  fa^  41.  Yulg.  Mheni$  domui  ao  herut. 

ei's  iniuriam?    Botb.  Sc.  Adhibe  te-  ego  intam  domum.    Botb.  et  LInd.  doi 

$ti$,  Pj.  Num  decet  id?  meo  hero  num  mui.    Sc.  Et  hie  herui!    Ph.  Ego 

facii  iniuriam?  ManoscrlptI:  Adice  te-  iitane  domum.  Llbrl:  domu$  at  ac  fte- 

$tu  non  dicat  ei  et  meo  aero  non  faci$  ru$.  iSciibendam  esse  genu9  apparel 


492 


MILES  GLORIOSUS. 


Probri,  pudicam,  m^que  sumini  fldgiti; 

Turn,  qu6d  tractavisti  hdspitam  ante  aedi'a  meas;  SO 

Nisi  mihi  stippiicium  stimuieum  de  datur: 

Deddcorig  plenidrem  herum  facidm  tuum, 

Quam  mdgno  vento  pldoum  est  undariini  mare! 

Sc.  Ita  s^m  Goacttis,  Pdriplectomene,  ut  ndsciaro, 

Utrum  me  postul&re  tecum  aeqa6m  'st  prius,  S5 

Ad  me  dxpurgare  hoc  ti'bi  Tidettir  adquius, 

Misi  fstaec  noD  est  hade,  neque  ista  est  mdi  heri. 

Sicut  etiam  nunc  ndscio,  quid  Tlderim: 

Ita  fstaec  huius  sfmilis  est  nostra^  tua, 

Siquidem  non  eadem  est.    Pe.  Vise  ad  me  intro:  iim  aciea.  M 

Sc.  Licdtne?   Pe.  Quia  te  ii&beo;  placide  udscita. 

Sc,  Ita  fdcere  certum  est.   Pe.  Heils,  PhilocomasUm,  cito 

Transcurre  curriculo  ad  nos:  ita  oegdtium  est. 

Post,  qu&ndo  exierit  Scdedrus  a  nobis,  cito 

Transcurrito  ad  tos  iHrsum  curricui6  domum.  45 

Nunc  p6i  ego  metuo,      quid  infuscdverit ; 

Si  hie  D6n  Tidebit  miiiierem,  aperiti&r  dolus. 

Sc.  Proh  di  fmmortales,  sfmiliorem  millierem 

Magisque  eaodem,  utpote  quae  n6n  sit  eadem,  n6n  reor 

Deos  f&cere  posse.    Pe.  Quid  nunc?   Sc.  Commerui  malum.  (&M 

Pe.  Quid  igiturl  ean*  esti    Sc,        ea  est:  Don  ^t  ea. 

Pe.  Vidistin'  istam?    Sc.  Vidi  et  iiiam,  et  hdspitem 

Compldxum  atque  oscuUntem.    Pe.  Ean'  est?    Sc.  Ndacio. 

Pe.  Yin'  scire  plane?    Sc.  Ciipio.   Ps.  Abi  intro  ad  vda  domnm 

Continuo:  Tide,  sitne  istaec  vostra  intiis.    So.  Licet.  65 

Pulcre  ddmonuisti.    Idm  ego  ad  te  exib6  foras. 

Pe.  Nunquam  ddepol  hominem  quc^mquam  ludificdrier 

Magis  facete  vidi  et  raagis  miris  modis. 

Sed  caecum  egreditur.    Sc,  Pdriplectomene ,  te  dbsecro 

Per  ddos  atque  homines,  pdrque  stultitidm  meam,  60 


Quamque,  Est  aulem  monosyllabum, 
all  Quamque  IV,  2,  82  et  Poen.  I,  3, 
10  perque. 

30.  iractavistL    V.  vs.  10. 

31.  Ynlg.  et  velt.  ZVisi  iibi  svppU- 
cium  stimuleum  datur.  Decurt.  deda- 
iur.  V.  C.  datur.  AI.  deditur,  Emen- 
davit  BenileluA.    Cf.  ad  v.  22. 

34.  Verba  valde  lurbata  in  libris.  — 
Ve((.  Utrum  me  post,  prius  tecum 
aequum  siety  JS'isi  istaec  non  est  haec, 
neque  ista  sit  mihi.  An  me  exp.  hie 
tibi  vidcatur  aequius  etc.  Transposiii 
duo  versus  in  vulg.  An  me  etc.  A'iti 
istaec  e(c.  Eadem:  Vtrumno\  reliqua  ut 
vett.  Ego  Item  transpono  el  pro  mihi 
lego  mei  heri,  Porro  aequum  est  habent 
plures  librl  melioris  nolae.  Ait  ergo: 
Incerius  sum,  an  debeam  ezpostulare 
tecum,  an  me  expurgare  apud  te,  vide- 
licet si  iaiaec  non  ost  eadem  cam  bac, 


neque  Istaec,  quae  apud  te  est,  nostra 
est.  Ita  enim  ISisi  non  h,  1.  vldetor 
capiendum;  quemadmodum  etiam  Lambi- 
Dus  cepit. 

39.    Vulg.  el  vett.  Ita- est  i.  h.  s.  n.  I. 

41.  Vett.  f^eque  te  inhibeo,  placide 
n.   Vulg.  et  pi.  n. 

43.   negotium  est,  opus  est  facto. 

46.  Velt.  el  Ven.  infueaverit.  Volg. 
et  Pall,  infuscaverit.  Infuscare  est:  di- 
luere  vinum,  corrumpere.  Cf.  Cist.  I,  1, 
19.  suppl.  Pbilocomasium.  Si  quid  non 
rectc  fecerit  aut  meminerit. 

53.  Librl  et  vulg.  cam  vett.  con- 
plexam,    Nostr.  Boib.  ex  Acldallo. 

55.  Vett.  vostrae  intus  domi.  — 
Vulg.  vostra  int.  domi.  Veneta:  Con- 
tinuo inde  sit  neque  ista  haee  domum 
vostram  intus.  Sc.  lAcet.  Patet  v.  do- 
mum  ex  praec.  versa  devenlsse.  Licet 
est  assentlentis,  nil  aaepiaslme.   V.  ind. 


Actus  11.   Scbha  VI.  401 
ACTUS  II.   SCENA  VI. 

SCBLEDRUS.    P  E  RI  PL  E  CTO  M  E  N  E  S. 
Sc.  Satin'  dbilt  ilie,  neque  hen'Ie  plus  ne^dtium 
Cnrdt,  quam  ai  noo  adrvitutem  a^rviatl 
Cerl6  qnidem  illaec  noatra  intua  eat  in  addibua: 
Nam  egom^t  ciibantem  ^a'm  modo  ofFendf  domi. 
Certum  ^at  nunc  obserTdtioni  oper&ni  dare.  5 
Pe.  Noo  hdrcle  bice  hominea       marem,  aed  fcfmiDain, 
Vicfni  rentur  ^aae  aervi  militia: 
Ita  m^  itidificant.    Medmoe  hie  in  via  hdapitam. 
Quae  heri  htie  Athenia  cum  hdapite  advenit  meo, 
Tractdtam  et  iudificdtam,  ingenuam  et  ii'berami  10 
Sc.  Perii  bdrcie:  hie  ad  me  r^ta  habet  rectdm  viam. 
Metuo,  niaec  mihi  rea  nd  malo  magnd  fuat; 
Quantum  hiinc  audivi  fdcere  verbohim  aenem. 
Pb.  Acc^dam  ad  hotninem.   Tt&n\  Sceledre,  hie,  acelerdm  caput, 
Heam  iildificaati  hdapitam  ante  aedi'a  model  IS 
Sc.  Vicine,  auacuita,  qua^ao.    Pe.  Ego  auacultdm  tibil 
Sc.  Volo  me  dxpurgare.    Pe.  Ttine  te  expurgda  mihi, 
Qui  fiicinua  tantum  tdmque  indignum  ff!ceria? 
Aii,^IJ^ia  iatrocindmini,  arbitrdmini 

Qnidvfa  iicere  fdcere  Tobia,  Tdrberol  20 
Sc.  Licdtne         Pe.  At  ita  me  di  deaeque  omn^a  ament, 
Niai  mihi  aupplicium  virgarum  de  16  datur 
Longtim  diutini&mque  a  mane  ad  vdaperum: 
Quod  mdaa  confregiati  imbricea  et  t^uiaa, 

Ibi  diim  condignam  t^  aectatua  aimiam;  25 
Quodque  fnde  inapectaviati  meum  apud  me  hdapitem 
Ampi^xum  amicam  quom  daculabattir  auam; 
Quodque  c6ncubinam  herilem  inaimulare  aiiaua  ea 


jicT,  U,  Sc.  VL  PcrgU  observare 
Sc.  Bgreditor  a  se  Peripleciomenes ,  el- 
qae  exprobrai,  quod  sosm  bospliam  male 
iraeiaverit.  lUe  se  ezcosat,  credldlsse 
PliUocoinafliain  esse.  Nam  simllitadlnem 
ease  Untam,  at  ne  nuoc  qnidem  certos 
ail.  Igitar  eom  ad  se  Intromlltli  Peri- 
pleciomenes, at  videat,  an  bospita  adsit. 
racit  Iliad  Sceledros,  el  bospiiam  videC 
cam  bos pile  osculaniem.  Ergo  bortatar 
Peripleciomenes,  oi  lam  ad  se  Inlroeai, 
vldeaique  an  Pbilocomaslum  adsil.  Qao 
facto  eaque  visa,  conAielar  se  Insipien- 
ter  fecisse,  promlltllqoe,  se  namquam 
postbac.  Ignoscil  Igltur  el  Perlpi.  See- 
ledrus  aatem,  meloens  sibl  nibllomlnas, 
a  mllile  aufugere  parat.  Verumlamen  In- 
Irolt,  et  Perlpl.  Hem  ad  sese. 

1.  Pron.  t//e  monosyllabum.  —  Valg. 
et  vett.  neque  her  He  negotium  plu$ 
curat.  Transp.  Botb^,  qui  ab  inll.  ver- 
aaa:  Sofia'  UU  obit. 


3.  Vett.  ilia  hie.  Valg.  ilia  haee. 
Cf.  II,  3,  17.  66.  JI,  2,  75.  Pro  no- 
$tra  Pall.  nunc. 

4.  Valg.  ego  et.  In  veil,  deest  ef. 
Pall,  ego  excubantem. 

8.  Sic  vulg.  —  Veit.  meamque  et  v. 
10  traciant  ei  ludificant. 

10.  tractaiamj  \.  e.  conlreclaiam ,  I. 
e.  manibus  conlreclaiam.  Conslraclionis 
railo  est:  Soil  ieh  leiden,  daft  etc. 
sive:  Sollie  man  glauben,  dafe  etc 
Cr.  Baccb.  4,  7,  1. 

17.  Vulg.  et  veil,  et  cdd.  Expurgate 
volo  me. 

19.  Latrocinari  est:  mUllem  esse 
conduciiilum.   Cf.  net.  ad  I,  1,  74. 

22.  virgarum  vulg.  et  veil.  —  Bolb. 
virgeum.  Cf.  31.  td'tnttleum.  Sic  aa- 
tem correxil  Benil.  ad  Ter.  Ad.  4,  8, 
52.  Kgo  quam  minlme  a  cdd.  In  bac 
fabula  recedendom  duzl. 

28b  Valg.  el  vett.  Qaodgua.  Van. 


4M  MILES  GLORIOSUS. 

Probri,  pudicam,  m^que  summi  fldgiti; 

Turn,  qu6d  tractaTisti  hdspitam  ante  aedi's  meas;  SO 

Nisi  mi'hi  siippilcium  stimuieum  de  td  datur: 

DedtScorig  plenidrem  herum  facUm  tuum, 

Qtiam  mA§no  vento  plenum  est  undarum  mare! 

Sc,  Ita  Slim  coactus,  P^riplectomene,  ut  ndsciam, 

Utrum  me  postuUre  tecum  aequ6m  'st  prios,  35 

Ad  me  ^xpurgare  hoc  tibi  Tidetur  adquius, 

Nisi  fstaec  Don  est  hade,  Deque  ista  est  mdi  herL 

Sicut  etiam  dudc  Ddscio,  quid  Tlderim: 

Ita  fstaec  huius  sfmih's  est  nostra^  tua, 

Siquidc^m  non  eadem  est.    Ps.  Vise  ad  me  intro:  iim  scies.  M 

Sc.  Licdtoe?   Ps.  Quia  te  iiibeo;  placide  ndscita. 

Sc.  Ita  fdcere  certum  est.    Pb.  Heils,  Fhilocomasium ,  cito 

Trauscurre  curricuio  ad  dos:  ita  Degdtium  est. 

Post,  qudodo  exierit  Scdedrus  a  nobfs,  cito 

Traoscurrito  ad  vos  iHrsum  curricuid  domum.  45 

Nunc  p6i  ego  metuo,  d^  quid  iofuscdverit ; 

Si  hie  D6n  Tidebit  miiiierem,  aperitiir  dolus. 

Sc,  Proh  di  immortales,  similiorem  miilierem 

Magisque  e&udem,  utpote  quae  d6o  sit  eadem,  Ddn  reor 

Deos  fi&ccre  posse.   Pb.  Quid  dudc?    Sc.  Commerui  malum.  M 

Pb.  Quid  fgiturl  can*  esti    Sc.  l^inl  ea  est:  Don  ^t  ea. 

Pb.  Vidfstin'  isUm?    Sc.  Vidi  et  iilam,  et  hdspitem 

Compli^xum  atque  oscuidntem.    Pb.  Ean'  est?    Sc.  Ndacio. 

Pb.  Yin'  scire  plane?    Sc.  Ciipio.    Pb.  Abi  intro  ad  vda  domom 

Continuo:  vide,  sitne  fstaec  rostra  intus.    Sc.  Licet.  55 

Pulcre  idmonuisti.    lAm  ego  ad  te  exibd  foras. 

Pi\\  Nunquam  t'depol  hominem  queraquam  ludificarier 

Alaj*i's  facete  vi'di  et  niagis  miris  modis. 

Sed  I'ccurn  cgreditur.    Sc.  Periplectomene,  te  (Sbsecro 

Per  dt^os  atque  homines,  pdrque  stultitidm  meam,  60 


Quamquc.  Est  nutem  monosyllabum, 
ml  Qutwiquc  IV,  2,  82  c(  Poen.  I,  3, 
10  pvrqHC 

iraitavi<ti.    V.  \n.  10. 

IM.    Vulg.  01  veil.  tibi  suppli- 

citim  stimultinn  tiatur.  Decurt.  dcda- 
tur.  V.  i\  tiatur.  Al.  dcditur.  £men- 
duNli  llrnileiii.s.    Cf.  ad  v.  22. 

31.  \(Mtia  vAlde  itirbaia  in  \\br\s.  — 
Veil.  I  tntm  me  post,  prius  tecum 
ntifuum  .«!<•(»  Aisi  i>tacc  non  est  hacc. 
nequc  ista  sit  miki.  An  me  exp.  hie 
tti*t  vidcatuv  acquius  etc.  Traiisposiii 
duo  MMMiM  in  \ulji.  /n  me  etc.  .>isi 
Mliivv  oir.  Kjtdoiu  :  I  ti  umnei  reliquM  ut 
\«>n.  Kiio  itt«m  imnspitiio  et  pro  mihi 
Wak^  Mti  i  Acfi.  Porro  aequum  est  h«bent 
Itluii'M  libit  nietloriii  notne.  Alt  er^ro: 
IneeKUM  Num,  «ii  debeum  exposiuUre 
levnm.  nn  me  evpiirjCMre  iipud  te«  vide- 
Wiitx  ut  btnto  aan  e»t  cadcn  c«m  bac, 


neqae  istaec,  qaae  apod  te  est,  nostra 
est.  Ita  enim  J\isi  non  h.  I.  viddor 
capiendum;  quemadmodum  etiam  Lambi- 
nns  cepit. 

39.    Vulg.  el  veil.  Ita  est  i.  h.  s.  n.  t. 

41.  Veil.  I>i€que  te  inhibeo,  placide 
n.    Vulg.  et  pi.  n. 

43.    ne^otium  est,  opus  effi  facio. 

46.  Veil,  el  Ven.  infueaverit.  Volg. 
et  Pall,  infuscavcrit.  Infuscare  est:  di- 
luere  vinum,  corrunipere.  Cf.  Clsu  1,  h 
19.  suppl.  Phiioconiasium.  Si  quid  noa 
recic  feccrit  aut  memincrit. 

53.  Libri  et  vulg.  cum  veil,  com- 
plexam.    Nostr.  Botb.  ex  Acidalio. 

bo.  Veil,  vostrac  intus  domi.  — 
Vulg.  vo&tra  int.  domi.  Veneia:  Cw- 
tinuo  inde  sit  neque  ista  haec  domum 
vostram  intus.  Sc.  Licet.  Paiei  v.  do- 
mum ex  praec.  versa  devenisse.  Lied 
eat  asaentiemis,  nil  saepiaalme.  V.  isi 


Actus  H.   Sgbna  VL 


403 


Perqud  tua  genua ....   Ps.  Qnid  obsecras  mel   Sc.  Inscftiae 

Meae      atultitlae  igndscas.    Nunc  demum  scio, 

Me  fufsse  excordem,  codcum^  iocogit&bilem : 

Nam  Philocomasium  eccam  iotua.    Ps.  Quid  nunc,  fdrciferl 

VidfsCin*  ambasl    Sc.  Vidi.    Ps.  Herum  exhibeds  toIo.  65 

Sc.  Meruisse  equidem  me  mi^xumum  fate6r  malum, 

Et  tuat^  feci88e  me  hdspitae  aio  initiriam; 

Sed  meam  ^sse  herilem  cdncubinam  c^nsui, 

Quoi  md  custodem  herua  dddidit  Mil^s  meus: 

Nam  e  aummo  puteo  si'miiior  nuoquim  potia  70 

Aqua  aqu&i  aumi,  quam  hade  est  atque  ista  hdspita. 

Et  md  despexe  ad  td  per  impiuviiim  tuum 

Fatc6r.    Ps.  Quidoi  fateire,  ego  quod  Tiderimi 

Sc.  Sed  Philocomasium  m6  Tidisse  consul. 

Ps.  Ratusne  me  aic  hdminem  esse  minnmi  preti,  75 

Si  ctgo       sciente  pdterer,  vicind  meo 

Kum  fferi  apud  me  tam  insignite  iniuriam^ 

Sc.  Nunc  ddmum  a  me  insipidnter  factum  esse  arbitror, 

Quum  rcfm  cognosco;  at  ndn  malitiosd  tamen 

Feci.    Pa.  fmo  indigne:  ndmque  hominem  servdm  suos  80 
Domitds  habere  op6rtet  oculos  6i  manus 
Oritlonemque.    Sc.  ^go  nae  si  post  hunc  diem 
MuttfTero,  etiam  qu6d  egomet  certd  sciam: 
Dato  dxcruciatum  mdd:  ego  me  deddm  tibi. 

Nunc  h6c  mi  ignoscas,  quadso.   Ps.  Yincam  animum  meum,  85 

Ne  m&litiose  factum  id  esse  abs  te  drbitrer. 

Igndscam  tibi  istuc.    Sc.  At  di  tibi  faci&nt  bene! 

Ps.  Nae  tu  hdrcle,  si  te  di  amant,  iinguam  cdmprimes 

Posthac;  etiam  illud,  qu6d  scies,  nesci'veris; 

Ne  videris,  quod  vfderis!    Sc.  Bene  md  mones.  00 
Ita  facere  certum  est.    Sdd  satine  oratiis's?    Ps.  Abi.  — 
Sc.  Numquid  nunc  aiiud  md  Tisi    Ps.  Ne  me  ndveris.  — 
Sc.  Dedit  hfc  mihi  verba!    Quim  benigne  grdtiam 


56.    lam  1.  e.  q.  mox,  gUich. 

6i.  Quid  obtecTa9  me?  Argamento 
esse  debet  hic  locus,  v.  obtecro  ab 
Inlilo  el  corrlpl  inierdum  In  Piauto.  Cf. 
Poen.  5,  4,  35. 

63.  incogiiahilem ,  I.  e.  incogUanlem. 
Amat  Plaotus  talia.  Cf.  £p.  4,  9,  8. 
36.    Bacch.  4,  2,  3. 

65.  Herum  exhibeas^  1.  e.  evoces, 
producas,  ut  le  apud  eum  accusem. 

70.  e  summo  puieo,  h,  e.  ex  super- 
Scle  eius  aquarum,  ex  supreoia  parte, 
undo  hauritur.  Cf.  IV,  4,  14.  As.  5, 
2,  41.  Men.  I,  1,  27.  I,  2,  56.  Sic 
velt.  et  Ven.  —  Vulg.  ex  uno  puteoj 
pre  quo  potlus  fulsset  dicendum:  ex  eo- 
dem  p.  —  PaU.  cxtimo. 

71.  Vulg.  et  vett.  aqua  aquae.  Noslr. 
Both.  Llnd. 


75.  Vulg.  et  Ven.  Eatutne  me  ttd'c 
hominum  e»se  omnium  min.  pr.  Veil. 
Ratutne  me  iie  hom.  —  Non  liqnesclt 
hominem;  et  esse,  ul  ceniles,  est  mono- 
syllabum.  omnium  vulgatae  ortum  ex 
hominem, 

76.  Supplendum  ante:  quails  essem 
ludicandus,  si  etc. 

82.  Vulg.  et  veil,  egonc?  Both. 
Ego  nunc. 

84.  ine  dedam.  Sic  veil.  —  Vulg. 
dedam  me.  Noslr.  Both.  —  egomet  hie 
cdd.  ignorant,  qui  babent  ego  me  de- 
dam  t. 

91.  Veil,  cerium  est  me.  Satin'  ora- 
tui  abiii?  Vulg.  certum  est.  Sed  sa- 
line oratuB  abii?   Noslr.  ex  conl. 

93.  Videlicet  suspicatur  Sc.,  Peri- 
pleciomenem  tam  cito  sibi  Ignovisse,  ui 
demi  maneret,  donee  miles  venerii. 


4M  MILBB  GL0R10BD& 

Fecft,  mm  ifatei  imM  flcfo,  qua  fte  gml: 

Dl  naa,  VMM  csxta^pb  i  fera  adTcaUl  dbwuB,  K 

Dm!  cteprakndat.    CJmi  Ue  eft  Pab^tri^ 

Me  haMaft  tcmIob;  wimd^  d  laoidadAai  acto. 

Kufmi  Mide  as  lata  aiaaa  ega  hadla  caciai  pataoi: 

Haa  iaa  ilif «•  aafbciaai  el  m  6ccaIUbo  aliqa^l  tfca. 

Dm  hae  cteaileacut  tirbae,  atfoe  irae  kMuft.  HI 

Vmm  iim  mmmc  aalia  el  afada  plaa  oieral  bmIL  — 

Verte  team,  dk  m  fatfqaM  eat,  iba  Um  donoa.  — 

JP«.  Ulic  Um  abaeeaail.  8il  efcpol  eerft«  ada, 

OcciiBM  aaepe  aipera  plaa  mild  aaeai, 

Qaaa  aiiMlBcatar,  ae  li,  «aa4  vMtt,  viieriL  W 
Naai  ilUaa  acall  atf  ae  airea  atf  ae  apfaia 
TnaaMfere  ad  aaa.   6af ae  adhac  actaa  daft  prabe. 
Hiniiai  featfTaai  aiiUer  aperam  pradMt. 
Kedea  la  araataa  HUraaa:  aaai  Paladalria 

Dead  aiac  apad  aie,  Scdledraa  aaac  aatdat  faraa:  111 
I     IVaqadaa  aaaataa  ptfleril  aaac  haMriar. 

Iba  latra:  ae,  daai  abaam,  illla  aartitf  hum. 


ACTUS  UL  SCENA  L 

PJLJKSTRtO.   PLBUSiDES.  PERiPLSCTOMKNSM. 

Pa.  Cdblbete  latra  Uawa  etUm  t68  panuaper,  PleMdea. 
Siaile  aw  priaa  prdapectare,  ae  dapian  laaMlad  aleat 
Cdadliaai  faad  babdre  Tahuaaa:  aaai  6paa  eat  aaac  tatd  laca, 


aa.  domiy  pariier  at«M  hie,  c«r- 
r*ftiB  lefeadaa  vide  vs.  110.  Asia.  1, 
9,  M.  Capt.  praL  21.  Cu.  2,  3,  a 
Cist.  2,  1,  2.  Bpld.  5,  1,  46.  sL  ei  Htm 
dQMQ  2,  4,  23.    Capi.  proL  la 

97.  vtnaUm  Ata6crc  L  e.  q.  ladiicari. 
Cf.  Silch.  2,  1,  la    Cas.  3,  2,  a 

100.  lemiuMt  prs  Umimmtmr. 

101.  VeiL  yam  amc  tcUt  et  pZns 
mtmim  mcmi  malL  Yea.  iam  umue. 
Valg.  Mam  iom  mmme^  reliqsa  ■!  veil, 
aoili.  •!  Lisd.  Sam  mmme  $ati$  pipmlo 
im/Mto  memi  m,  qaia  la  libiis  sii  s«tif 
populo  impio.    CL  AaL  3,  2,  32. 

la  vulf.  acqaiescs,  iraaspaskils  laaMB 
jpias  aiaiio. 

105.  Sic  vttlg.  el  Veaeta,  eC  veil. 
Cewparat  Sceledraoi  ecdse,  aipoie  qoem 
deceperiai.  Sapli  erico  laa,  ail  acelsa 
sas  Bellas  sapU  vlvi.  Ceieraa  verta 
ae  ill  quod  vidit  videriiy  quae  aaa  de 
sae,  sed  Sceledro  saat  capieada,  .\cida- 
Has  trails peai  label  ia  v.  107  ad  faea^ 
et  ea  quae  Ibl  ieiraaiar:  I'sfae  adkmc 
etc.  hue  arcessL  ^994  fecit  Uadeaua- 
aas.  Mlhl  aea  videiar  aecease  esse, 
aeasaa  eaim:  aeat  est;  dccepiaa  est 


prabe  Sceledras  et  quasi  aeclsis,  ha  a 
reciias  laai  aaplat,  Ipseque  credai,  m 
wm  vidlsse,  qaod  vidii. 

112.  Veaeta:  muUiforiio  tmam,  V. 
C.  mmUis  tort.  nam.  Decort.  aaili 
aarfjfo.  Valf .  et  vetu  UU§  BorUt^  /aaa. 
Laaib.  UUt  Bortiiio  fuat.  Uad.  iUi 
—rtUi  fuamt.  Add.  iUi  in  sarttCe  acat 
aeasaa:  ae  ilU,  dam  ahaam,  de  aw  l•^ 
ilaaiar.  Nam  tsitilo  I  e.  q.  sertifSi 
Nea  vail,  eea  de  ae  aorilri,  ealas  epl- 
aieal  accedai,  sed  Ipsam  ae  praeseaMa 
aeaieailaai  ferre. 

j4ct.  UL  Sc.  L  Cavet  prlaiBBi  Pi- 
laesirie,  ae  specelatar  adall ;  dela  oina- 
qae  evecat.  Pleasldes  depreeaiur  apal 
Periplectoaieaeai ,  quod  ei  negoUa  facU 
prepier  aatareai  suom.  file  earn  selaiVt 
Bsresqae  saes  alioroaiqae  lepide  descii- 
hit.  —  r.  166.  Oelade  Pal.  ab  ee  ast- 
laai  peiii,  et  regal,  oi  aliqaam  clieaitfi 
aaam  ad  se  arcessai,  qaasl  esse! 
elas;  id  aatem  eo  eoasllio,  at  dafsi  Bl* 
se  amare  aiUiteB,  qno  Ule,  apreu  Ptf- 
leceoMsie,  cam  Ufa  rem  haheat. 

].   eliam  I.  e.  q.  adhac.   \ld.  iai. 

9.  Besttial  valf.  consiiiaai,  qoatiK 


r 


Actus  HI.   Scbha  L 


495 


tSnde  inimicus      qois  Dostra  8p61ia  capiat  atiriboa: 

[Ndm  bene  conaulti&ni  coDsiliuin  aurripitur  saepissume,  5 

Si  minua  cum  cura  aut  caiite  Idcus  loquendi  Idctiia  est:] 

Nam  bene  consuitum  foconstiltum  est,  si  fnirnlcis  sit  iisui, 

Ndque  potest,  quin,  si  id  Inimicis  iisui  est,  obsit  mibi: 

Qui'ppe  si  resciverint  inimi'ci  consilit&in  tiiiim, 

Tu6pte  tibi  consi'lio  occludunt  linguam,  et  constringiiint  manus,  10 

Atque  eadem,  quae  illis  voiuisti  f&cere  tu,  facit&nt  tibi. 

S6d  speculabor,  n6  quis  aut  hinc  d.laeva  aut  a  ddxtera 

N6stro  coosilid  senator  ddsit  cum  auriti's  plsgis. 

St^rilis  hinc  prospectus  usque  ad  iiiiimam  plateam  dst  probe. 

!l6vocabo.    Heus,  P^rlplectomene  et  Pleilside,  progrddimini!  15 

Ps.  £cce  nos  tibi  obddientis.    P^.  F&cile  est  imperium  in  bonis. 

S^d  volo  scire,  eodi^m  consiiio,  qu6d  intus  -meditati  sumus, 

Si  gerimus  rem.    Ps.  MAgis  ad  rem  esse  ndn  potest  ntibilius. 

Pjt.  imo  quid  tibi?   Pl,  Quddne  vobis  pUceat,  displicedt  mihi? 

Quis  homo  sit  magis  mdus  quam  tu  esl    Pe,  L6quere  lepide  et 

c6mmode.  20 
Pjt.  P61  ita  decet  hunc  ftcere.    Pl.  At  hoc  me  fdcinus  miserum 

mdcerat, 

Mdumque  cor  corpusque  cruciat.    Ps,  Quid  id  est,  quod  crucidt? 

cedo. 

Pl,  M6  tibi  istuc  aetdtis  homini  fi&cinora  puerilia 

6bicere,  neque  t^  decora,  n^que  tuis  virtiltibus; 

^aque  expetere  te  dpibus  summis  mdi  honoris  gritia,  25 

Mihique  amanti  ire  dpitulatum  atque  da  te  facere  fticinora. 


atlraetio  ad  quodj  pro  dat.  eonsilioj 
qaem  Ipsam  habent  vett.  Nosir.  et 
Bofhias. 

4.  Duo  hic  in  valg.  et  velt.  legoolar 
veraos,  dapllcem  lecllonem  servantes, 
■ti  et  aUbl:  Unde  inimicut  ne  quii 
mo9tri9  $polia  capiat  consiliii^  Unde 
imimien$  ne  quii  notira  $polia  capiat 
amribu$,  Botbius  unam  exblbet:  Unde 
Mmicui  ne  quis  noBtrat  tpolia  capiat 
ttmrihu$.  Pro  Unde  legerim  Vt,  —  Ce- 
lerain  bic  loeas  elusmodl  est,  at  facUe 
adBlaerlt  dllaiallonea  et  exaggerailonea 
■•Bteatlae.  Idqoe  facium  polo  in  aequen- 
llboa,  ubi  alii  aliier  veraua  ordinanl.  Vs. 

6,  quoa  Acidaliua  bic  coliocarl  lusait 
el  coUocavit  Boibias,  valg.  et  vetl.  ba- 
bent  demum  post  v.  8. 

5.  In  velt.  deest  con$ilium,  qood  ad- 
ilt  B.  —  Vaig.  Nam  bonum  comilium 
9urrip.  t. 

6.  Valg.  Si  minui  cum  euro  aut 
Dale  I.  I.  /•  e.  Veil,  et  Yen.  cam  De- 
part. Si  minui  cum  cura  aut  cata- 
[ago  loquendi  tectum  id  at.  V.  C. 
Nile  locoi.  Boib.  Si  minu»  cum  cura 
Bill  %aza  loyov  Iocum  L  I.  e.  Pro  cate 
legerlBi  caute^  nti  Jl,  5,  1.  lauta  pre 


lata.  Non  credibile  aotem  eat,  Plaotom 
duoa  versus  ab  iisdem  esse  exorsum: 
2Vam  bene  cantuUtim. 

11.  tu  addidlt  Botb.,  qood  abest  In 
valg.  et  veil. 

17.  tntua  sola  bic  corripl  ab  initio, 
aU  tfifer  qaibusdani  in  locia  correptim 
proferendam. 

18.  Si  gerimus  rem,  I.  e.  an  rem 
simaa  gesiari.  Nam  si  pro  an  saepla- 
aime.  Cf.  Cas.  3,  4,  1.  Care.  2,  3,20. 
Merc.  5,  2,  100.  I,  2,  4T.  V.  ind.  — 
utibilis  adiect.  v.  Men.  5,  6,  20.  Most. 
4,  1,  3.  Trin.  3,  3,  20.  Merc.  6, 
4,  45. 

19.  Imo  quid  tibi?  sc.  videtar.  Vi- 
delicet ad  Pleasidem  baec  conversaa  all ; 
quamquam  aposiopesi  valde  dara. 

20.  Verba:  Quis  homo  —  quam  tu 
et,  ieiuna  et  inepia  qulvis  videt  esse, 
praesertim  qaam  praecedal  ploralis  vo6it, 
sequaiur  singularls,  quis  homo.  Itaque 
Lamb.  Pe,  Quis  homo  scit  magis  tin- 
quam  ^  quam  tu,  loquier  lepide  et  com- 
mode r 

21.  hunc,  Peripleclomenem. 

25.  Valg.  Ea  te  expetere.  Vett.  Ea- 
que  exp.  te,  —  Pro  valg.  honoris  \e\u 


400 


MILES  GLORIOSU«. 


Quae  fstaec  aetas  fugere  facta  migis,  quam  sectarf  aolet 
E&m  pudet  me  tibi  in  seoecta  obii'cere  sollicitddinem. 
P£.  Novo  modo  tu,  homo,  amds;  ai  quidem  te  qufdqnam,  quod 

faxfs,  pudet. 

Nihil  amas ;  umbra      aroantum  migis,  quam  amator,  Picuaidea.  SO 
Pl,  IlaDccine  me  aetatem  ^xercere  m^i  amoris  gratia! 
Pe,  Quid  ais  tu?  itane  tibi  ego  Tideor  dppido  Acherunticua? 
Tam  capularia,  tamne  tibi  diu  videor  Tiiam  merel 
Nam  t^quidem  baud   sum   annos   natua  praetcr  qufnquagiDta  et 

qu&tuor; 

Clare  oculia  Tide6,  pernix  sum  manibus,  aum  pedea  m6bili8.  S5 
P^.  Si  &lbu8  capillia  hfc  videtur,  neutiquam  ibi  ingenio  dat  aeoex; 
(ne8t  in  hoc  amussitata  siia  sibi  ingenua  indoles. 
Pl.  P61  id  quidem  experidr  ita  esse,  ut  praddicas,  Paladatrio: 
Nam  benignitds  quidem  huius  dppido  ut  aduiescdntuli  est. 
Pi£,  Imo,  hospes,  magis   quum  periclum   faciea,    magia  noic^ 

mcam  4# 
CiSmitatem  erga  te  amantem.    Pl,  Quid  opus  nota  ndscerel 
Ph.  Clt  apud  te  cxemplum  dxperiundi  lidbeas,  ne  petis  foris. 
Nam  qui  ipse  baud  amdvit,  aegre  amdntis  ingenium  inspicit; 
At  ego  amoris  aliquantum  habeo  humorisque  etiam  in  cdrpore, 
Ndque  dum  exarui  ex  amoenis  rebus  et  voluptiiriia.  45 
Vel  cavillator  facetus,  vel  couTiva  cdmmodus 
Item  ero,  neque  ego  unquam  dblocutor  sura  ilteri  In  convifio: 
fncommoditate  dbstinere  me  ipud  convivas  commode 
Commemini,  et  meae  ordtionis  iustam  partem  pdrseqni, 
iSli  meam  partem  itiddm  tacere,  quum  dliena  est  oratio.  M 
Minume  sputator,  screator,  sum,  itidem  minume  miiccidns: 
Post  Kphcsi  sum  natus;  non  in  Apiilis,  non  Animulae. 
Pl,  6  lepidura  semisenem,  si,  quas  nieinorat,  virUitds  habet, 
Atqiic  equidem  plane  educatum  in  mUricatu  Venerio! 
Pa.  Plus  dabo,  quam  prat^dlcabo,  ex  m(5  venustatis  tibi.  55 
Nrque  ego  ad  inensam  piiblicas  res  clumo  neque  legds  crepo, 


amoris.  —  Vulg.  te  anie  cx  opibus. 
Opilius  siiminiM  enl:  summa  coiitentione. 
—  cxpetere,  experlri. 

31.  El  viilg.  ci  veil,  me  ai\\e  mci 
collocinii. 

M.  \  iilff.  el  veil,  capilliis.  Both. 
albictipillufi.  —  ibi  dee.sl  in  veil.  — 
neutiquam  correplim  v.  Capl.  3,  4,  51. 
Merc.  3,  4.  14.    Poeii.  1,  1,  71. 

37.  Nonuis  Fesiusqiie  legenint  emi/s- 
sitiita^  mi  liiiliei  Veiiela;  explicaiit  ta- 
men:  ad  nmiiNMiiii  examiiiata.  V.  Non. 
v.  Fiiamussim.  Vulg.  amussitata.  Mss. 
cm  usitnta. 

31).  Vulg.  el  veil,  oppido  ut  ad. 
lloili.  cl  Lind.  oiuittunl  t((.  Idem  deest 
in  Pall,  el  in  Vcneta,  quae  nec  est 
habet. 

40.  magis  quum*  Cf.  Daccli.  5,  1, 
5.    Vid.  ind. 


44.  Valg.  et  vett.  meo  etiam.  Eiiao 
i.  e.  q.  ad  hue.  —  ego  dedi  ex  Lanb- 
pro  Fa  ego,  quod  vulg.  ct  vetu  - 
Boih.  Scd  ego. 

52.  Vulg.  el  vett.  non  in  ^pvH^ 
non  sum  in  Umbria.  Mss.  non  mis 
in  apulis,  non  suminimuta.  Vesw- 
Animula,  urbs  parvaruin  opum  in  Apali^ 
Nosir.  Both,  ex  Sciopp. 

53.  Vulg.  senicem.  veil,  tcnem.  V. 
C.  scminc.    Dec.  senis  semine. 
Both,   ex    ceriis    codd.    vesiigiis.  <*i 
habenl  semi  scmne  aut  Mcmiscneum. 

54.  Vulg.  et  veU.  eductum. 

56.  Hunc  versum  debemus  SerTi«> 
el  Festo  in  v.  Veapema.  Nam  In  libn^ 
mptis  non  legitar,  neque  in  veit.  " 
Habet  vulg. 


ACTOt   III.     SCBVA  L 


4fn 


N^qae  alieDum  ego  tiDqutm  scortiin  sdbigito  ia  conW?io; 

N^que  praeripio  pAlpamenlam,  n^que  praevorto  p^calam, 

N^que  per  TiDum  onquani      me  exoritur  disaidiam  io  conTivio. 

8f  quia  ibi  eat  odidsua,  abeo  ddmuni,  aermooeni  a^grego;  60 

V^nerem,  amorem,  amoenitatemqiie  dccubaoa  ex^rceo. 

Pl.  jSt  quidem  edepol  dmnes  mores  dd  veoustatem  idgiter! 

Ci^do  tria  mi  homines  ailrichalco  c6otra  cum  iatia  mdribos! 

Pa,  At  quidem,  iliuc  aetdlis  qui  ait,  D6n  inyeniea  dlterum 

L^pidiorem  ad  omnt^a  rea,  nee,  qui  amfco  amicua  ait  magia.  65 

Pm.  Tute  me  ut  fateare  faciam  eaae  aduleacentem  mtfribua: 

faa  apud  oVonea  cdmparebo  tibi  rea  beoefactia  frequena. 

6puaDe  erit  tibI  ddvocato  tristi,  iracundo?  ^e  me. 

6piiane  ienil  I^niorem  dices,  quam  mutum  ^at  mare; 

Liqaidiuscuidsque  ero,  quam  v^ntus  est  Favduiua.  .  70 

Vdl  hiiarissumi&m  convivam  hinc  I'ndidem  expromdm  tibI, 

Vdl  primariiim  paraaitum  atque  dpsonatorem  6ptumum; 

rum  dd  saltaodum  n6n  cinaedua  milacus  aeqne  est  dtque  ego. 

Pa.  Qufd  ad  ilias  arti'a  optassis,  si  6ptio  evenidt  tibi? 

Pm0.  Hiiius  pro  meriti's  ut  referri  pdriter  possit  gr&tia,  75 

TAique,  quibna  nunc  me  c^ase  experior  a^mmae  aolicitudiui. 

At  tibi  tanto  admtui  esse,  mihi  molestum  est.    Pb.  Mdrua  ea: 

Nam  in  mala  uxore  dtque  ioimico  si  quid  sumas,  si&mtus  est; 

tn  bono  hospite  dtqne  amico  quadstus  est,  quod  siiimitur; 

£t  quod  in  divinis  rebus  sdmas,  sapienti  lucre  eat.  80 

Deilm  Tirtute  trdnaeuntem  accipere  apud  me,  eat  cdmitaa. 

]£s,  bibe,  animo  obs^quere  mecum,  atque  6nera  te  hilaritddine! 

Lfberae  sunt  a^des,  liber  sum  aiitem  ego:  uti  volo  Ifbere. 

Ndm  mihi,  deum  virti&te  dicam,  prdpter  divitida  dataa 

Lfcuit  uxorem  dotatam  g^uere  aummo  diicere;  85 

S^d  Dolo  mihi  obMtratricem  in  addis  intromittere. 


67.  iti&igiio,  traelo,  manlbos  eon- 
traeto,  blandlor.   Merc.  I,  8,  93. 

62.  VeU.  e(  Yen.  Et  quidem  e.  omitf 
fltoret  ad  venuit,  iugittr^  Periplectomenl 
MOflooBla.  —  Volg.  Tut  q.  e.  omne$ 
mmr—  ad  v.  valent  V.  C.  vacet.  Dee. 
vieeU  Vocin  vtnustai  priores  syUabae 
c«rreptlm  pronuociandae. 

63.  aurichalco  contra.  Cf.  Cure.  I, 
8,  4ft.  Ep.  3,  3,  30.  Stfosas:  ut  eos 
aariebalco  emam.  Yell,  contra  aari- 
dudco  emptoi  e.  t.  m. 

65.  omn^i.  Sic  aaeplus  omnh  le- 
gendam  occurrll.  Cf.  CIsl.  Y,  1.  Aul. 
4,  1,  ao.  Trill.  1,  2,  41.  ill,  1,  20. 
Pers.  5,  1,  8.  Rud.  1,  1,  5.  Y,  1,  5. 
Paeod.  5,  I,  12.  —  amico  amicus  acrlpsi 
pro  vulg.  amicus  amico. 

68.  Yea.  et  bic  et  va.  aq.  Oput, 
•Bilaao  ne. 

73.  malacuM  aeque  est  atque  ego. 
Banc  1.  Pitboeua  Invenlt  in  vet.  ex. 
MtaiL  Nam  antes  iegebaiar  bic:  magi$ 


uequam  Mltot,  quam  ego,  ntl  babent 
vett.  —  Noatr.  volg. 

74.  Haec  ad  Pleuaidem. 

75.  lit  poisit  referri^  ac  unom  hoe 
ezoplem. 

76.  tibique,  Palaeairlonl. 

77.  M  tibi  J  ad  Perlplectomeiiem  con- 
versus.  —  mortit,  aluliua.   Y.  Ind. 

81.  Cliat  bunc  va.  Nonloa,  lectlone 
veil.  Deum  virtute  trameuntem  hospitio 
accipi  apud  me  est  eomitas,  Eodeai 
mode  Yen.  nlal  quod  cuitiem  omisao 
trans.  Yulg.  Deum  virtute  ut  tr.  h» 
accipiam^  apud  me  est  eomitas.  Codd. 
Ill  euntem  —  accipere.  Ego  aenauia 
bunc  esse  reor :  est  mibi  comlias,  at  eum 
apod  me  acclpiam  (boapltlo}  qui,  diia 
ale  iubeniibua,  apud  me  transit.  Atquo 
aic  qoodammodo  cobaeret  coai  praec.  va. 
—  Palei  hospitio  acbolion  ease  ad  v. 
oecipere. 

83.  autcm  correptim  legendom.  Cf. 
Aaipb.  prol.  36.  Merc.  2,  3,  84.  SUcb. 

82 


408 


MILES  GL0RI0SD8. 


Pl.  Cur  non  vhl  nun  prdcrem  Ifberos  lepldum  M  opnt. 
Pe.  H^rcle  vero:  v^nim  libcrom  ^8e,  id  malto  eat  l^idiut. 
Pa.  T6  homo  et  alteri  npieDler  p6ti8  es  coosulere,  iibi. 
Pe.  NAin  bona  uxor  (si  da  quidem  deducia  eat  usquam  gdotioni:)  M 
t^bi  ea  possit  ioveairiY  Vdrum  egon'  earn  ducim  domum. 
Quad  mihi  uunquam  hoc  dicat:  Erne,  mi  Ti'r,  lanam,  unde  tibi 

pdllium 

Mdlacum  et  calidum  cdnficiatur,  tiinicaeque  bibemad  bonae, 
Ne  iigeas  hac  hieme;  hoc  DUDquam  vdrbum  ex  uxore  aAdiaa; 
Vdrum^  priuaquam  gilli  cauteot,  quad  me  aomuo  adacitet;  K 
Dicat:  Da,  mi  vir,  Gaiendia  mdam  quod  matrem  ii&verit;  ' 
Dd,  qui  farcit;  dd,  qui  condit;  d^,  quod  dem  Quioquitribua 
Pradcantrici,  cdniectriclVi  hdrioiae  atque  han&spicae. 
Flagltium  est,  si  nihil  mittetur,  qu6  supercilid  apicit 
Tiim  platricdm  ciementer  d6d  potest  quin  mteerem.  IM 
Mmpridem,  quia  nihil  abatulerit,  at&ccenaet  ceriria. 
Turn  dbatetrix  expdstttlavit  mdcum,  sibi  miaai&m  pamm. 
Qui'dl  nutrici  ndn  miaaurua  qufdquam,  quae  Temte  aliti 
Hade  atque  huiua  aimilia  alia  diimna  multa  m^lierum 
Me  uxore  prohibdnt,  mihi  quae  huiua  aimilia  aermoods  aerat  lli 
Pa.  Di  tibi  propitii  aunt  hercle:  ndm  ai  aemel  amiseria 
Libertatem,  baud  fi&cile  te  in  eum  rdraum  reatituds  locum. 
Pl.  At  ilia  laua  eat,  m^gno  in  genere  et  in  divitiia  mixumia 
Liberoa  hominera  dducare,  gdneri  raonumentum,  dt  aibi. 
Pe.  Qu&ndo  habeo  multda  cognatoa,  quid  opua  ait  mihi  liberlal  IM 
Nunc  bene.Tivo  et  fdrtunate  atque,  i&t  volo,  atque,  aniaM  it 

lubet; 

Mei  bona  raorte  rae^  cognatia  dicara,  inter  eoa  pdrtiam. 

fill  apud  me  edunt;  me  curant;  Ti'sunt,  quid  agam,  ecquid  Telim. 

1 ,  3,  59.  —  Vulg.  et  veil,  me  uti  volo  e(  ei  qnl   condit  cibos.     Nosir.  Boib. 

libere.  Llnd. 

87.  Vulg.  el  veil.  onus.    Both.  opu$.      98.   Sic  veil.  —  Valg.  B.  L.  Pr«<- 

88.  Vulg.  Hercle  vero  liberum  erne,  eantatrici.  Cum  velt.  siandum  propter 
id  m.  Quibus  addldere  Bolb.  et  Llnd.  rbytbmum,  nisi  mails  cum  Veneia:  Per- 
me  post  esse.    Unlce  veram  lectlonem  eantatrici  et  Icctrici. 

praebent  vett.  Hercle  vero  verum  lib.  99.    Hunc  vs.  Botb.  coUocat  post  v. 

90.  Sic  vett.  —  In  vulg.  et  Pall.  103.  —  quo  supercilio  itpicii.  Consir. 
deest  quidem.  Sensus:  si  Dsquam  quis-  Flagltium  est,  quo  supercilio  splcii,  h\ 
quam  In  malrimonlum  duxit  bonam  uxo-  nihil  mittetur. 

rem.    Both,  deductu  est.  100.   piatriccm.     Sic  volg.  —  Vft(. 

91.  Vulg.  et  velt.  et  Pall.    Vbi  earn  patritam.     Platrix  ab   explando  dicii. 
passim  invenire?    Alii  boni  codd.    Lbi  saga,  ciementer  Inlelligo:  allquantnm. 
ea  possit  inveniri?    Atque  sic  Veneta.  102.   ceraria.  Sic  vulg.  —  Veit.  ^e- 
Al.  potest.  raria.    Veneta:  cclaria. 

92.  Vett.  et  vulg.  tibi,  quod  omitiit  106.  Vulg.  et  vett.  addunt  istam  pMt 
Both.  —  unde  monosyllabam,  ul  saepe.  9t\  et  seq.  vs.  pro  eum  taabent  eundew- 
Vide  Ind.  Noslr.  Llnd. 

96.    Vett.  da  mi  vir  Calendis  quae  jos.    Vett.  magna, 

mtttam  quom  Mariiae  vencrint.    Nam  .... 
Calendis   Martiis   agebaniur  Matronalia. 

Ov.  Fast.  Ill,  170.  —  Vulg.  Da  mihi.  Ante  hunc  vs.  Bothius  coUocai 

vs.  115.    Eos  pro  I.  etc. 
112.  Vulg.  Mea  bona  meo  mvrit. 


^  97.  Velt.  Da  qui  faciat  condiatque. 
Vulg.  Da  qui  farciat,  da  qui  condiat. 


Sensos:  praebe  mihi  quod  dem  fartori,   uti  et  vett. 


Actus  UI.  Scbha  L 


400 


Pridsquam  luceft,  Adsunt;  rogitant,  ndctu  ut  aomnum  cdperim. 
Bis  pro  liberis  habebo.    Quia  mihl  mfttunt  mdoera.  115 
SicruficaDtl.  dani  fnde  parteni  mihi  maiorem,  quim  aibi; 
Abducunt  ad  ^xU;  me  ad  se  ad  prdDdium,  ad  coenim  vocaut 
file  miaerrumiiliii  ae  retur,  mfoumum  qui  misU  mihi. 
flii  inter  ae  cdrtant  donia;  ^go  haec  mecum  mi&aaito: 
Bdoa  mea  iDb'dDi,  certatim  roi'Uunt  doDa  ei  munera.  120 
Pj.  Ni'mia  bona  rati6oe,  nimiumque  Ai  te  et  tua  multi&ro  videa. 
it  tibi  aoDi  gemini      irigemini,  si  te  bene  habea,  fiiii. 
Pm.  P^l,  si  .habuissem,  sdtis  cepissem  miseriarum  liberia. 
C6otiDuo  excruciirer  animi.   &in  forte  fuias^t  febris, 
C^serem  emori;  cecidissetoe  ^brius  aut  de  equo  Papism,  125 
M^tuerem,  ne  ibi  ddfreglsset  criira  aut  cervicda  sibi. 
[T6m  ne  uxor  mihi  insignitos  pueros  pariat  pdstea, 
AAt  varum,  aut  valgum,  adt  compernem,  aut  pactum,  aut  broncum 

Ciium.] 

Pjt.  Huic  homini  dignum  dst  divitiaa  ^sse  et  diu  vftdm  dari, 

|}ui  ^t  rem  servatf  dt  qui  bene  habet,  sufsque  amicia  ^st  volup. 

Rfi«  6  lepldum  caput!    fta  me  di  deadque  ament,  aequ6m  fuit, 

De6a  paravisse,  dno  exemplo  ne  dmnea  vitam  ¥f?erent»  180 

BIcut  merci  prdtium  atatui,  pr6  virtute  ut  vdneat. 

Quae  improba  est,  pro  mdrcis  vitio  ddminum  pretio  paiiperet: 

Itidem  divos  di'spertisse  vitam  humanam  aequ6m  fuit; 

Qui  iepide  ingenUtus  esset,  vitam  longioqudm  darent: 

Qui  improbi  essent  ^t  scelesti,  iis  ddimerent  animdm  cito.  1S5 

Si  b6c  paravissdnt,  et  homines  dssent  minus  multi  mali, 

jtt  minua  audact^r  scelesta  fdcerent  facta;  et  p6stea. 

Qui  probi  homines  Assent,  esset  his  annona  vi'lior. 

Pm.  Qui  deiim  consilia  culpet,  stiUtus  inscitiiksque  sit, 

Quique  eos  vituperc^t.    Nunc  iam  istis  rdbus  desisti  decet:  140 

Ntec  volo  opsondre,  ut,  hospes,  iui  te  ex  virtute  ^t  mea 

M^e  domi  accipidm  benigne  Idpide  et  lepidia  victibus. 

Pl.  Nil  me  poenit^t,  iam  quanto  sdmtui  fuerim  tibL 

117.    VeU.    addueunt.  12fl.    Sic  valg.  —  VeU.  iuUque  ami- 

119.  Vett.  omltiuot  haec,  qaod  Im-  cit  vuU  bene. 

bet  volg.  —  Both,  egomei.  130.    Hoc  vail:  Aeqaam  fulMet,  si 

120.  Volg.  et  volt,  inhiant:  cerl.  dll  lia  Instltaissenl ,  ut  homines  lepide 
dona  miitunt  et  m,  Fortasse  1.  inhie^  IngenlaU'longlnqDain  vitam  viverent,  Im- 
ittut.  probi  auiem  irlsiesqae  brevem. 

121.  Veil.  Nimiumque  aperio  lu  l^'-  Veil.  ttat.  —  pro  w- 
muUum  V.  Valg.  n.  ad  te  et  tua  tu  «•  «•  P'*  dignliale.  —  ttctit  merci 
multum  V  P^'           sc*  aequum  Ailsset,  at  bona 

124.  Hte  v..  non  legilur  hi  valg.  ^"^l"  "».""""  vlll»»ta», 
J.,..  v.«,    .C....U  «  A».r....n.   IZ^.^Co^^^ro  ^r'^' 

"    '  134.    Veil,  tw^entiaeiis. 

125.  cecidtnctne.  Interrogallva  for-  isg.  deesi  in  valg.  et  veil.;  ha- 
Bial  conditionem,  ut  v.  68,  69.  ^ent  B.  L. 

126.  Qui  post  bone  sequunlor  inclusl,  140.  litis  rebue  dee.  decet.  Quasi 
•  Feslo  In  vuig.  et  veil,  sunt  adductl,  dicai:  Sed  satis  de  bis. 

qui  eos  ciiat  tamquam  e  Scytba  Uturgo,  143.  Nil  me  poenitet^  h.  e.  sails 
quae  separata  fuit  fabula  PiaalL  Noa  iam  babeo,  nec  plura  le  volo  mea  caosa 
legontar  in  codd.  iaipeiMlere.  Nam  poenitet  eat :  non  saUs 


MILES  6L0RI08U8. 


T^im  ene  niorem.   lU  pra^cipicodoin  est.   Pm.  iftm,  qvam  ioii- 

tUfl  Tian. 

Pa.  At  8cieii8.   S^d  ecqua  aocilla  eal  mil    Pe.  Bat  prim^  caU. 
Pa.  Ed  quoqae  opaa  eat!   fta  praecipito  mfilieri  atqae  anefllulae, 
Ct  aiiDulet,  ae  tidani  ease  oiorem,  et  d^perire  hiiac  mflitem; 
Qu^iqoe  huDC  anal6ai  fareae  anae  d^derit,  ea  porrd  mihi,  2M 
Mfliti  ot  dar^m;  quaaiqae  ego  ref  aim  interprea.    Pk.  AMio: 

me  sardom  Tdrbera.   Pa,  Ta  ai  afidif ,  ego  recti  dalN> 
Militi;  a  ink  mi  uiore  di'cam  delatam  it  datum, 
Xji  aese  ad  eum  c6ociiiarem.    file  iinamodi  eat:  cupi^t  miacr. 
Qufn,  niai  adulteri6,  atudioana  t€\  nallae  aliae  eat,  Improbua.  205 
Pb.  N6n  potiiit  reperfre,  ai  ipai  S61i  qaaenindia  darea, 
Li^pidiorea  ddaa  ad  lianc  rem,  quam  ^go  dabo.    Ilabe  aDimta 

boDum. 

Pa.  ^rgo  accarato  ^t  properato.  —  Ndne  ta  anacolta,  Plei&aidet. 
Pl.  Tibi  sum  obedi^ns.    Pa,  Hoc  facito.    Mfiea  domnm  ubi  ad- 

T^nerit, 

M^roineris,  ne  Phflocomasium  ndmines.  Pl.  Qaam  ndminemi  tl# 
Pa.  Gl^ceram.    Pl.  Nempe  eand^m,  qnae  dndum  cdnatitota  est 

Pa.  P&x!  abi. 

Pl,  M^minero.  Sed  quid  meminisse  id  rdfert  banc  ad  r^m  tameni 
Pa.  l^go  enim  dicam  tdm,  quando  usus  p6scet:  intereft  tace. 
Lit  DUDc  etiam  hie  dgit,  actutum  p&rtis  defendis  tnaa. 
Pl.  Kgo  eo  intro  igitar.    Pa.  I  ^t,  praecepta  sdbrie  nt  cur^ 

face.  215 


196.  erro,  nescio.   V.  ind. 

197,  Veil,  et  Vcn.  Primita.  Vulg. 
Est  primaria.  Mas,  ett  primicata. 
NoHlr.  B.  et  L. 

200.  faveae.  Sic  vulg.  —  Vetl.  ani' 
mo  »uae  ancillae.  Veneta:  famescae 
ancillac.  Favea  est  nnidiaxr],  uii  expl. 
CiloHsaria.  Ceterum  faveae  ex  apertia 
codd.  vesilgiifi  recte  videiur  acribi. 

202.  Ac  mc  aurdum  verbera,  noli 
me  tamquam  aurdum  aaepiua  obtundere. 
Cr.  True.  1,  2,  19.  Me  t7/f9  quid  em 
hacc  verbis  verberat.  —  Tu  $i  audi$, 
ac.  et  conaenila,  ut  anulum  tuum  milltl 
dem.  —  Vulg.  el  Pall,  ego  recie  meii 
dabo.  Vetl.  recte  militi  dabo.  —  recta 
B.  L. 

204.  cupiet^  ac.  cum  ea  rem  habere. 

205.  Velt.  Quin.  Vulg.  Qui.  Quod 
B.  L. 

206.  iVon  potuit  ac  Sol. 

207.  quam  ego  dabo.    Sic  perbene 


vett.  —  In  VDlg.  at  PaU.  abeal  dtAo, 
quo  et  ad  veraum  et  ad  senaum  opas. 
Ignorant  Boib.  et  Llnd.  Vaclle  aaiem 
ezclderit  ob  aeq.  habe. 

208.  Abieci  opu$  ett,  qood  et  valg. 
et  vett.  babent  poat  properato.  Saai 
enim  imperatlvi.  —  Pall.  Ergo  ad  curat 
et  properas  oputt. 

211.  paxy  interieclio  silenllom  Im- 
ponenda.    Cf.  Paeud.  5,  1,  33. 

214.  Ut  nunc  etiam  hie  agit,  sc. 
Periplectomenea ,  qui  veraa  lam  207. 
Intro  lit,  u(  partea  auaa  agat,  licet  dm 
ampllua  In  acena  all.  etiam  enim  est: 
adbuc:  pergit  agere.  Sic  ta  qnoque  tats. 
Agii  auiem  pariea  auaa  Perlplertomeaes 
puellaa  acceraendo,  quaa  adduclt  aceta 
3.  Idem  tamen  v.  lift  opaonaiam  erai 
abiturua,  unde  longa  Ilia  tractatio  141  — 
167,  culua  tamen  blc  ratio  plane  aalla 
liabeiur;  quod  poeticam  vliium  Plaaias 
certe  non  admlaiaaeu 


ACTOI  III.    SCBHA  I. 


Ml 


tit  hic  earn  abducdt,  abeatqiie.   Ps.  Diri  istanc  rationdni  toIo. 
Pa,  At  ego  mi  aouluni  dari  istum  tuUm  yolo.    Ps.  Quam  ad  rem 

lisui  est? 

Qaiodo  habebo,  I'l^itur  rationera  me&rum  fabricarum  dabo.  175 
Pe.  tilere;  accipe.    Pa.  Accipe  a  me  rursum  rationdm  doll, 
Qoam  I'ostilui.    Pl.  Ambo  p^rpurgatis  tibi  operam  damns  aiiribas. 
Pa.  Ht!rus  mens  Ita  rodgnus  rooechus  muiierum  est,  ut  D^mioem 
Fiilsse  adaeque  Ddque  futurum  crf!dam.    Pe.  Credo  ego  istuc  item. 
Pa,  ftaque  Alexandri  praestare  praddicat  formdm  suam;  180 
Itaque  omois  se  ultr6  sectari  in  jSpheso  memorat  miiiieres  • .  • . 
Pe.  £depoi  quid  te  de  fstoe  multal  Sdo  te  non  mentfrier, 
Btfd  ego,  ita  esse,  at  di'cis,  teoeo  piiicre:  proin,  Paiadstrio, 
fuim  potes,  tam  v^rba  confer  mdxume  ad  compendium. 
Pa.  ^cquam  tu  potcfs  reperire  f6rma  leplda  mililierem,  185 
2aof  failacidruffl  Cot  corpiisque  sit  pieoum  dt  doiil 
Pit.  fngenuamoe,  an  iibertinara?    Pa,  Aequi  istuc  facio,  dt&mmodo 
SfLm  des,  quae  sit  quac^stuosa,  quad  alat  corpus  c6rpore, 
)uofque  sapiat  pdctus:  nam  cor  ndn  potest;  quod  ntiiia  habet. 
^M.  Lailtam  vis,  an,  quad  nondum  sit  lautat    Pa.  Siccam,  si&c- 

cidam,  190 
{uim  iepidissumdm  potes,  quamque  ddulescentem  mdxume. 
^B.  H&beo  ecciiiara  mdam  clientam,  mdretricem  adulescdntuiam. 
I^d  quid  ea  usus  dst?    Pa.  Ut  ad  ted  dam  iam  deduces  domum, 
)tlque  cam  hue  orndtam  adducas  in  matronart&m  modum: 
Jipite  comto;  crines  vittasque  hdbeat,  adsimuldtque,  se  105 


177.  Fortasse  leg.  Quam  imtUivL 
Perpurgatit  tibi  operam  damui  au- 
ibuij  ombso  ambo.  Velt.  pcrpurgatii 
mho  damnai  tibi  operam  auribui. 
'nig.  perp.  ambo  damut  i,  o.  a. 

182.  VeU.  Edepot  quid  de  itto  mul- 
a?  Scio  te  non  mentiricr,  Vulg.  Kde- 
ol  quin  te  de  ittoc  multi  evpiunl  non 
lenliVfcr,  quod  habet  Botblus,  ducta 
Ineola  ante  non.  Veram  tamen  m\hl 
erte  Id  vldetur  naUum  Idoneum  habere 
ensum.  Qal  enlm  aunt  UU  multi? 
»elnde  nihil,  m^nilt us  est.  Ut  non  dubl- 
iverlm  1.  veti.  recipere.  Suppl.  opu$ 
it  loqui?    SlmlUter  fere  Lind. 

186.  Vett.  fallaciarunu  Vulg.  face- 
larum.   Pall,  fatiarum. 

187.  Vulg.  aequo.  Pall,  atque.  Velt. 
arvi»   Nostr.  Boib. 

189.  quod  nulla  habet.  Cor  mulle- 
es  non  habere,  solennls  apud  Plaulum 
>CU0,  redit  Cliit.  I,  1,  67. 

190.  lauta,  metaphora  a  lana  de- 
umla,  cuius  haec  est  difTerentla,  ut  alia 
It  lota,  alia  succlda,  h.  e.  recena,  el 
Iota,  et  succi  plena.  Sic  Varro  de  re 
jst.  cap.  11.  Tonnurao  tempm  inter 
equinoctium  veruum  et  iolttitium,  cum 
udare  inccperunt  oves,  a  quo  iudore 
ecenf  lana  ton$a  iueeida  appellata 


eat.  Similiter  Ulplanus  Digest.  Lib.  XXXII. 
de  legatis  III.  Lanae  appellationem 
eatenui  extendi  placet^  quatenui  ad 
telam  pervenit:  et  Bciendum  est,  fiic- 
eidam  quoque  continerij  et  lotam^  fi 
mode  ttneta  non  tit.  Porra  Celaus  V, 
cap.  26.  Lanae  iuccidae  npervaeuue 
usui  ett:  lota  meliut  circumdatur.  De- 
nlque  luvenal.  V,  24.  Hnum,  quod 
suceida  nolit  Lana  pati.  Ut  non  sU 
dublum  Inielligi  sub  lauta  mullereni  lam 
grandiusculam ,  el  saepe  lam  vlrum  ex- 
periam ,  sub  succlda  autem ,  teneram  et 
adolesceniulam.  Llndemannns ,  Grono- 
vium  secntns,  false  alt  extra  dublum  esse, 
lauiam  dici  quae  Lncinam  experia  sit, 
allato  loco  Amph.  2,  2,  45  et  Ter. 
Andr.  3,  2,  3.  Quasi  non  allis  etiam 
temporibus  laverinl  muUeres.  Praeterea 
a  lana  et  ovibus  et  a  tondendo  metaphora 
Boiemnis  ad  rem  amaloriam.  Cf.  Biicch. 
scena  ult.  et  Merc.  3,  1,  22  sqq.  True. 
IV,  2,  64. 

192.  ecci7Iaai,  quasi  posset  adspici; 
queroadmodum  saepius  absentes  tamquam 
praesentes  conslderantur.  Cf.  Aul.  4, 
10,  55.  Pers.  2,  2,  65.  Ill,  1,  64. 
Merc.  3,  1,  26.    Slich.  4,  1,  30. 

194.  Vulg.  et  vett.  matronarum  tnodo. 
Noatr.  Both,  ei  LInd.  praeeunle  Acldalio. 


6M 


MILES  QL0R108DS. 


Atqne,  liii  ta  scire  pdtsis,  edic6  iibi: 

8i  nisa  dixit ,  Liicrio  excruciabere!  ^ 

Lu.  Ita  T^ro?  ui  ta  ipse       dixisse  devices,  M 

Posted  sagina  ego  diciar  ceildria, 

Ut  ti'bi,  si  promtes,  ilium  suppromuni  paresl 

Pa.  Non  ^depoi  faciam:  age,  t!ioquere  audact^r  mihi. 

Lu.  Nunquam  ddepoi  Tidi  pr6mere;  verum  h6c  erat: 

Mihi  fmperabat;  t^go  promebam  p<Sstea.  S5 

Pa.  Ilui,  filic  crebro  cipite  sisteb&ot  cadi! 

Lv.  Noo  hdrcle  tarn  istic  vdlide  casab&ot  cadi. 

Bed  in  cdlla  est  paullulurn  nimis  loculi  16brici: 

Ibi  erdt  bilibris  aqu&lis,  hie  proptf!r  cados; 

Ea  sadpe  decies  cdmplebatur  d^  die.  40 

Earn  pidnam  atqiie  ioinem  fieri  m&xuinani 

Vidi;  iibi  hama  bacchabatur,  casabint  cadi. 

Pa.  Abi,  abi  (ntro  iani.    Vos  in  cells  viniria 

Bacchanal  facitis:  iam  h^rcle  ego  hcrum  addncam  A  foro.  — 

Lv.  Peril,  c^xcruciabit       herus,  domum  si  Tcfnerit,  45 

Quom  haec  f&cta  scibit,  qufa  sibi  non  dixerfni. 

Fiigiani  hdrcle  aiiquo,  atque  hoc  fn  diem  extolldm  malum. 

Ne  dixeritis,  dbsecro,  huic,  Tostrdm  fidem. 


27.  Velt.  et  Pareua:  unquam.  Volg. 
munquam, 

28.  lit  (tt  tare  pottit,  iamii  du 
dich  damach  richten  kanntt.  Sic  saepe : 
tit  scias.  Cf.  Sllcb.  5,  4,  17.  Care.  5, 
8,  37.  IV,  3,  1.  Asin.  I,  1,  13.  Ill,  8, 
140.  Aul.  1,  3,  35.  36.  etc.  Cf.  Indl- 
cem.  Similiter  Eurlp.  Andr.  589.  ubl 
Menelaus:  'ipavoov        tv   ei^^Si  xa2 

29.  Vulg.  dixisy  cocio  excruciabere. 
Veti.  /oris  excruciaftere.  Both,  nae  otio 
excr,  quod  et  Lind.  qui  Int.  du  iolltt 
mit  Mufae  gezuchtigt  werden.  Quod 
nihill.  —  Codd.  vocio,  at.  nocio.  \ox 
cocio  occurrii  Asin.  I,  3,  51.  Milii  prae- 
placet  Gronovil  Lucrio^  quod  recepl.  In 
Vcneta  plane  deesl  eiusmodi  vox. 

30.  delices  I.  e.  q.  prodas,  Indices, 
ut  expl.  Noniutf,  et  Glossarium  Paplae. 
Velt.  diclUci,    NoHlr.  vulg. 

32.  si  promte$,  h.  e.  si  promas  fa- 
clus  fuerls.  Cf.  Pseud.  2,  2,  93.  Baccb. 
3,  3,  61.  Sic  aulem  scrlpsit  Boih.  ex 
codd.  vesllglis.  Nam  vulg.  et  vett.  qui 
promat. 

33.  cloqucre.  Sic  Boih.  —  Vulg. 
velt.  loquere. 

34.  promercy  sc.  ipsum  Sceledrum. 
e  finale  liif.  producendum,  ml  llud.  1,4, 
25.  Pseud.  1,  3,  13.).  Poen.  5,  4,  109. 
Merc.  1,  2,  15.  Asln.  2,  4,  14.  36. 
Pers.  4,  3,  16.  verum  hoc  crct,  Ita 
potius  res  fiebal:  lubebat  llle  iue  pro- 
mere;  itaquo  feci,  postquam  iusserat. 


36.  Velt.  Aiiic  illeethroMO  c  Vilf. 
Hui!  iUecebroie!  Kostr.  ex  eeiil.  — 
Vulg.  capile  siiiebae  cadtim.  ui  et  veiL 
Nostr.  Both.  Sensus:  boll  lUic  saepe  ca- 
dos puto  Incllnaios  esse,  procabnitse! 
sc.  dum  vos  bibebatls.  eapite  eieteft  I 
e.  q.  procldere.  Cf.  Cure  2,  3,  8.  Capl. 

4,  2,  13. 

37.  In  sequentlbus  hoc  vull:  Nsll 
exisiimare,  loties  cados  nobU  noiM 
fuisse,  quotles  biberlmus.  Krat  poiias 
aqualis;  eum  complebamus  vino  et  blbe- 
bamus.  Cadi  Igliur  non  nisi  cum  aqoalis 
complebaiur,  casabant.  Vnlf^.  et  veil. 
/Von  h.  tarn  iitoe  valide  catabant  (veil. 
quassabant)  cadi.  Sed  in  cella  est 
paullum  etc.  Msptl  cril,  al.  erst 
Celerum  verrius  laborat,  nisi  legeris 
paullulurn^  uil  saepe  reponendum. 

40.  de  deesi  in  librls.  Uabeni  Both.  L. 

41.  Sic  hunc  vs.  babel  vulgaia.  Se- 
quentem  sic:  f'idi.  bacchabatur  hama, 
caaabant  cadi.  Pro  hama  vett.  arte, 
uil  el  cod.  Lips.  Vbi  legltur  In  Pal.  el 
edd.  anil.  Bolhlos:  P^.  Earn  plemam 
atque  inanem  fieri?  Lu,  Maxume. 
IJbi  bacchabalur  aula,  caiabant  cadi. 
Videlicet  aula  pro  codd.  auia. 

42.  hama  in  Poenulo  prodocl  \idetiir 

5,  5,  34,  nisi  forte  Ibi  ellslo  omlilenda. 

47.  extollam,  I.  e.  protollam,  I.  e. 
procasilnabo  ,  prorogabo.  Cf.  Cas.  2,  8, 
11.    Poen.  2,  52. 

48.  huio^  Palaestrloni. 


Actus  III.  Scbha  IL 


60S 


ACTUS  ni.   SCENA  IL 

PALARSTRIO.  LUCRIO. 
Pj.  Quantds  rdg  turbo!  qiidntas  moveo  mdchiDas! 
Erfpiam  eg;o  hodie  c<SDcubinani  mi'liti, 
8i  c^nturiati  b^ne  sunt  raaniplards  mei. 
Bed  ilium  vocabo.    Heus,  Sc^Iedre,  nisi  liegdtium, 
Progr^dere  ante  aedis:  td  vocat  Palais  trio.  5 
Lu.  Nod  6perae  est  Sceiedro.    Pa.  Qufd  iaml.   Lv,  Sorbet  d6r- 

miens. 

Pa.  Qnidi  s6rbet1    Lu.  Illud^  stc^rtit,  volui  dfcere; 

Bed  quia  consimile  est,  qu6d  stertas,  quasi  s6rbeas.* 

Pa.  £ho,  an  ddrmit  Sceledrus  I'ntusl   Lu.  Non  nas6  quidem: 

Nam  eo  mdg;num  clamat.    Tdtlgit  calicem  cldnculum:  10 

Demisit  nardini  dmphoram  celldrius. 

Pa.  EIio,  til  sceieste,  qui  Hli  supproroiis's^  eho! 

Lv.  Quid  VIS?    Pa.  Qui  iubitum  est  illi  condormfscerel 

Lu.  Oculfs,  opioor.    Pa.  N6n  te  istuc  rogit6,  scelus. 

Proc^de  hue:  periisti  iam,  nisi  verum  scio.  15 

Fromsfsti  tu  illi  vinum?    Lu.  Non  promsi.    Pa.  Negas? 

Lu.  Nego  hdrcle  Tero:  nam  Hie  me  vetuit  dfcere. 

Neque  dquidem  heminas  6cto  expromsi  in  iirceum, 

Neque  ille  hie  calidum  t!xbibit  in  prindium. 

Pa.  Neque  Ui  bibisti?    Lu.  Df  me  perdant,  si  bibi,  20 
Si  bibere  potui.    Pa.  Qui  iamY    Lu.  Quia  enim  obs6rbul: 
Nam  Dimis  calebat,  imburebat  guttiirero. 
Pa.  Alii  dbrii  sunt,  dlii  poscam  p6titant! 
Bond  suppromo  et  pr6mo  cellam  cr^ditam! 

Lu.  Tu  hercle  idem  faceres,  sf  tibi  esset  credits.  25 

Qooniam  a^mulari  ndn  licet,  nunc  fnvides. 

Pa.  EhO)  an  liinquam  promsit  intehac?  respond^,  sceius! 


Act,  111.  Sc.  II.  Locrio  pner,  mls- 
•■s  aUqao 'a  PhUocomaHio ,  prodlt;  ex 
q«t  eomperll  Palaestrlo,  Sceledram  io- 
tas bone  polum  obdormlase.  Scena  ad- 
■iodum  energica  et  clavslca. 

6.  Praefero  Ven.  el  veil,  vocat  val- 
gaiae:  voeo,  qaam  habet  Boib.  et  Lliid. 
—  V.  C.  voca.    Decart.  voco. 

6.  Non  operae  et(,  i.  e.  non  vacai, 
■t  aapra  II,  2,  99.  True.  4,  4,  SO. 
Pseud.  1,  3,  157.    Merc.  1 ,  1 ,  14.  II, 

16.  —  Quid  iam?  \.  e.  qaare? 

7.  Illud,  iteriit,  volui  dicere.  Cor- 
recllonia  formula  solennis.  Cf.  Caa.  Ill, 
0,  65,  62. 

8.  quod  Biertat.  Sic  %'etl.  et  vulg. 
False  emendavil  Acidallus:  quum  «(er- 
ia§j  quod  et  Both.  Nam  quod  est  con- 
dltlonale,  at  Aul.  I,  3,  25.  Quod  quii- 
piam  iencm  quaeratj  wenn  iemand 
Bollte  J>uer  iuehen.  Cf.  Ep.  V,  1,  32. 
Core.  1,3,  37.  Ueest  autem  post  tor- 
hea$  apodosia:  Ideo  dixi  oom  Borbere. 


11.  Et  veil,  et  vols,  addont  vini  post 
nardini.  —  V.  C.  dormii  ita  ttrclimi- 
namphoram  e.  Decart.  Domi  iiiam  ar~ 
diminamphoram  e.  —  eelUtriui  eal  ipse 
Sceledras,  qui  ampboram  demlsli  io  soum 
ventricolum.  Alll  inl.  depremsU,  1.  e. 
attolit  e  ceUa  vinarla. 

17.  me  abest  in  veit. 

18.  Per  negationem  profert  rem,  quia 
vetitum  dicere.  Verum  enlm  erat:  ego 
ocio  el  heminas  in  urceum  expromsi, 
Ule  autem  calidum  inde  vlnum  in  pran- 
dio  ebibil.  —  ille  hie.  Sic  volg.  et  veil. 
—  Doth.  Llnd.  illic. 

23.  Mii  ehrii  iunt,  alii  poicam  po- 
iitantj  h.  e.  interim  dum  ego  et  alUcon- 
servl  poscam  poiiiamus,  vos  vino  po- 
tando  ebrii  esiis.  posca  a  potu  descen- 
dit,  ut  etca  ab  eso.  Est  autem  vUlos 
vini  genus. 

25.  idem  mascallnam.  Non  iranspo- 
nendom  igUiu.  Sonsus:  to  ipse  quoqoe. 


MILES  GLOSIOSDS. 


Atqne,     in  scire  ptetit,  edie6  tibi: 

Si  fiita  dixit,  Li&crio  excruciabere!  ^ 

JjU.  IU  Tdrol  ul  to  ipse       dixitte  ddicet,  M 

Postei  Mglna  ego  ^iciar  celliriai 

lit  tibi,  gi  promtet,  ilium  fuppromtim  pareal 

Pa.  Non  ^depoi  faciam:  age,  dloquere  audact^r  mihi. 

JjU.  Nunquam  ^depol  Tidi  prdmere;  Terum  h6c  erat: 

Hibi  fmperabat;  ^go  promebam  pdstea.  85 

Fa.  Hui,  niic  crebro  cipite  gfstebiot  cadi! 

Lu.  Nod  b^rcle  tarn  ittic  Tilide  casaliiot  cadi, 

Sed  in  c^ila  eat  paallulum  nimis  loculi  i^brici: 

Ibi  eril  bilibria  aquilia,  hie  propter  cadoa; 

Ea  aa^pe  deciea  cdmplebatur  d^  die.  40 

Earn  pl^nam  atqtie  indnem  fieri  mixiiniano 

Vidi;  i&bi  hama  bacchabatur,  caaabint  cadi. 

Pa.  Abi,  abi  fotro  lam.    Voa  in  cella  Tlodria 

Bacch&nai  facitia:  iam  hdrcle  ego  herum  addncam  A  foro.  — 

Lv.  Perii,  ^xcruciabil       herua,  domum  ai  Tdoerif,  45 

Quom  haec  fdcta  acibit,  qufa  aibi  non  dixerim. 

Fiigiam  h^rcle  aliquo,  atque  hoc  fn  diem  extolldm  malum. 

Ne  dixcriiia,  dbsecro,  huic,  voatrdm  fidem. 


87.  Ve(t.  et  Pareus:  unquam.  Volg. 
nunquam. 

88.  ut  tu  »€ire  pom't,  damit  du 
dich  damach  rickten  kannst.  Sic  saepe : 
til  fciof.  Cr.  Stlch.  5,  4,  17.  Cure.  5, 
8,  37.  IV,  3,  1.  Asin.  I,  1,  13.  111,3, 
140.  Aul.  1,  3,  35.  36.  etc.  Cf.  Indl- 
cem.  SlmUller  Eurlp.  Andr.  589.  ubl 
MencIauH:  rpavaov  a,   Tv   fM§S,  xorl 

29.  \  ulg.  (/ixi9,  cocio  excruciabere. 
Veil,  loris  excruciabere.  Both,  nae  otio 
excr.  quod  et  LInd.  qui  int.  du  $ollit 
mit  Mufse  gczHchtigt  wcrden.  Quod 
niblli.  —  Codd.  vocio ,  al.  nocio,  \  ox 
cocio  occurrii  Asin.  I,  3,  51.  Alibi  prae- 
placet  Gronovii  Lucrio,  quod  recepi.  Jn 
Vencta  plane  deest  eiusniodi  vox. 

30.  dvlices  i.  e.  q.  prodas,  Indices, 
ut  expl.  Noniu8,  et  Glossarium  Papiae. 
Veil,  dictitcs.    Nosir.  vulg. 

32.  St  promtes,  b.  e.  si  promus  fa- 
clus  fucris.  cr.  Pseud.  2,  2,  93.  Baccb. 
3,  3,  61.  Sic  auiem  scripsit  Botb.  ex 
codd.  vesllglls.  Nam  vulg.  el  veil,  qui 
promat, 

33.  cloqucre.  Sic  Botb.  —  Vulg. 
veil,  loqnere. 

34.  promcrc^  sc.  ipsum  Sceledrum. 
e  (inale  inf.  producendum,  nii  Ilud.  1,4, 
25.  P«<eud.  1,  3,  13.').  Poen.  5,  4,  109. 
Merc.  1,  2,  15.  Asin.  2,  4,  14.  36. 
Pers.  4,  3,  16.  vcrum  hoc  eraC,  iia 
poiius  res  (iebat:  lubebat  ille  hie  pro- 
mere;  iiaque  feci,  posiquam  iusaerai. 


36.  Veil.  Huie  illecebron  c 
Hui!  iUeeebrott!  Noatr.  ex  cani.  — 
Vulg.  eapite  $i»teba$  cadum.  at  cl  vctl 
Nostr.  Both.  Sensua :  bal !  Ulic  Mepe  ci- 
do8  pulo  Inclinaios  esse,  procabaitsel 
sc.  dttm  voa  bibebaila.  capite  tittert  I 
e.  q.  procldere.  Cf.  Cure  8,  3,  8.  CapL 

4,  2,  13. 

37.  In  aequentibus  hoc  vull:  MO 
existimare,  toties  cados  nobis  mom 
fuisse,  quoties  biberimua.  Erat  poiins 
aqualis;  eum  coniplebamus  vino  el  bibe- 
bamus.  Cadi  igitur  non  nisi  cum  aqoalis 
complebaiur,  casabant.  Volg.  el  veit. 
Aori  h,  tarn  istoc  valide  casabant  (veil. 
quassabaui)  cadi.  Sed  in  cello  at 
pauUum  etc.  Msptl  crj'l,  al.  eret. 
Ceterum  versus  laboral,  nisi  legeits 
paullulum ,  uil  saepe  reponendum. 

40.  dc  deeat  in  libris.  Uabeni  Both.  L. 

41.  Sic  bunc  vs.  habet  vulgaia. 
qnentem  sic:  f'idi.  bacchabatur  knt^ 
casabant  cadi.  Pro  hama  veil.  an«« 
uti  et  cod.  Lips.  Vbi  legiiar  in  Pal. 
edd.  anil.  Bothius:  P.4.  Kam  pitman 
atque  inanem  fieri?  Lr.  Maxumt. 
Lbi  bacchabatur  aula,  ca9abant  cadi' 
Videlicet  aula  pro  codd.  auia. 

42.  hama  in  Poenulo  prodnci  \iM 

5,  5,  34,  nisi  forte  ibi  elisio  omiiieada. 

47.  extoUam  ^  i.  e.  proiollaai,  L  e. 
procasiinabo  ,  prorogabo.  Cf.  Cas.  2,  ^ 
11.    Poen.  2,  52. 

48.  Attic  y  PalaesuionL 


Actus  III.  Scbna  ID. 


M5 


Pa,  Quo     agifil   Lu.  Missus  sum  dlio*   lam  hue  rev^nero. 

Pa.  Quis  mfsil?   Lo.  Phiiocomisium.    Pa.  Abi.  Actuii&m  redi.  &0 

Lu.  Quaesd  tamen,  tu  mdam  partem  iofortuuii, 

Si  dfvidetur,  me  ibsente  accipitd  tamen. 

Pa,  Modo  ioteilexi,  qudm  rem  mulier  g^sserit. 

Quia  Sct^ledrus  dormit,  huoc  subcustodc^m  suum 

Foria  iblegavit,  dum  ih  se  hue  transirdt.    Placet.  55 

Sed  Pf^riplectomeoes,  quam  ei  mandavi,  muiierem 

Mimis  lepida  forma  diicit.    Di  hercle  banc  rem  idinvant. 

Quam  di'gne  ornata  ioc^dit,  baud  meretn'cie! 

Lepide  hdc  succedit  stib  maous  negdtium. 


ACTUS  III.    SCENA  III. 

PERIPLECTO  METRES.    ACH  OTELEUTIUM. 
MILPillDIPPA.  PALAESTRIO. 

Pb.  Rem  omnem,  Acroteieutium,  tibi  tibique  una,  Milphidfppa, 

Do^ii  demoDStravi  drdine.    Hanc  fabricdm  faliaciisque 

Minus  ai  tenetis,  d<^nuo  voio  pdrcipiatis  plane. 

Satis  si  fnteiligitis,  aiiud  est,  quod  pdtius  fabui^mur. 

Ac.  Stultitia  atque  insipic^ntia  magna,  haiid  failacia  haec  sit,  5 

Me  ire  in  opus  alienum,  aut  tibi  meam  dperam  poiliciUri, 

Si  in  ea  dpiffcina  ni^sciam  aut  mala  c^sse  aut  fraudul^nta. 

Pe.  At  mdlius  est  mon^rier.    Ac,  Meretncem  common^ri, 

Quam  sdne  magni  rc^ferat,  mihi  dim  est.    Quin  ego  me  frustro. 

Postquam  idbibere  aurds  meae  tuae  mdram  oratidnis,  10 

Tibi  dixl,  miles  qudmadmodum  potis  ^sset  deasciiri. 


49.  Quo  it  agU?  Slo  vett.  —  Vulg. 
Pall,  et  Yen.  Quo  tu  agis?  Nostr. 
Boia. 

52.  tamen  conlange  com  abtenie.  Ea 
•Bin  proverblaUs  locuUo  apud  Romanot 
Plaailna  aeiate,  ut  ad  v.  me  abtente  ad- 
tferenl  tamen  ^  h.  e.  lamettU  Cf.  Amph. 
I,  3,  44.  €aa.  prol.  20.  et  lod.  s.  v. 
abient  tamen. 

55.  Sic  volg.  —  VeU.  o  te,  dim 
hue  tr.   Yen.  eapte. 

^  Act.  UL  Sc  III.  Adducll  Perlplp- 
elomenes  duas  iUas  muUerea,  quarum 
altera  elua  uxorem  eat  aclura.  CoUo- 
quuniur  de  conslllo  auo,  et  Iniroeant  ad 
Peiipiectomenem. 

1.  tibique  una,  Milph.  Sic  Pail,  et 
Both,  et  sane  paollo  Incommodior  rbyfli- 
maa  vulg.  tibique^  mea  M.  Foraiian  I. 
6  mea  M. 

4.  Aliud  fabulemur  v.  Rud.  5,  2,  24. 

5.  Yeu.  Stultitia  magna  atque  in$i- 
pientia,  non  failacia  haec  til.  In  qal- 
bua  magna  iranapoaaL  Yuig.  St.  atque 
ineip.  insuUa  atqu€  maxima  haee  tit. 
Yeneia:  St*  atque  tntipientia  non  faU 


lacia  $it.  Cod.  LIpa.  Item  hal»et:  non 
failacia.  Alii  codd.  ut  Y.  C.  ituUitiaque 
insipientiam  falsa  heeit.  Dee.  falata 
haec  tit.  —  JSon  frequena  pro  haud 
poalium  reperltur  a  librarila;  a  nomlna- 
livi  auiem  baud  rare  producilur.  YId. 
ind.  ataiim  initio. 

7.  Sic  veil.  —  Vulg.  Si  ea  in. 

8.  Meretrieem  —  mihi  clam  eit^  h. 
e.  ego  non  perapicio,  quid  proalt,  mere- 
trieem commoneri.  Imo  ego,  dam  illud 
fli,  tempua  perdo.  Stailm  ubl  aurea 
meae  particulam  modo  orailooia  tuae 
bauaerunt,  tibi  diicl,  etc.  Yett.  nihil 
clam  eft.  —  Pottquam  admitere  auret 
meae  tuae  m.  or.  —  potit  cttet  oa- 
tecari.  Yeneia:  Quam  tane  magit  re- 
feral;  nihil  clam  at:  q.  ego  fruttro, 
P.  adhibere  aurit  meat  ad  tuam  mo- 
ram  or,  —  potit  est  tolut  dare.  Yulg. 
inlerpungit  poat  orationit.  Boib.  Quid? 
egone  fruttra^  postq.  —  tuam  moeram 
orationis^  —  deaseiari?  Ego  tuae  mo- 
ram  cum  veit.  acrlpal.  moram  autem 
non  elidendum.  deoaciart  eat  dedpl, 
qoaal  4etnui€arl. 


60S 


MILES  GLOSIOSCS. 


Hanc  dd  nos,  quom  exlemplo  i  foro  veni^mot,  niiiiit6  to. 

Quasi  clioculiim  ad  me  mftaa  sit    Pb.  Facidmiii:  alia  c^ra.  60 

Pj0\os  mddo  curate:  ego  ilium  probd  iam  oneratum  hue  aeeibo. 

Ps.  Bene  imbula;  bene  rdm  gere!  Al  egoo*  h6c  ai  efficiam  pline, 

Ut  c6ncubinam  mi'iitis  meua  h6%pe%  habeat  h6die 

Atqiie  hfoc  Athenas  dheat,  hodie  hunc  si  dolum  dolimua. 

Quid  tibi  ego  miltam  miineria!  y^c.  Datne  eipae  mulier  6peram1  65 

pji.  Lepidissume  et  comisaume.    ^c.  Confido,  confuturum. 

Ubi  fi&cta  erit  colidtio  noatrdrum  maiitiirum, 

Haud  vdreor,  ne  noa  aubdola  perfidia  pervincimur. 

Pb.  Abeimna  ergo  iotro,  ha<^c  uti  mediU^mur  cogiUle: 

Ut  Accurate  et  c6mmode  hoc,  quod  agdndum  eat,  exaequdmur,  70 

Ne  quid,  ubi  miles  vdnerit,  titub^turl    Jlc,  Tu  morire. 


ACTUS  IV.   SCENA  1. 

PYRGOPOLINICES.  PALAESTRIO. 

P\\  Ydlup  est,  quod  agas,  ai  id  procedit  l^pide  et  ex  aent^ntia. 
Nam  ^go  hodie  ad  Seleucum  regem  mfsi  parasiti&m  meum, 
l)t  latrones,  quos  conduxi,  hinc  £d  Seleucum  diiiceret. 
Qui  dius  regnum  tutarentur,  mi'hi  dum  fieret  6tium. 
Pa,  Quin  tu  tuam  rem  cura  potius,  qu&m  Seleuci:  quad  tibi      •  5 
C6nditio  nova  et  lucnienta  ft^rtur  per  me  intdrpretem. 
Py.  ixno  omnes  res  pdsteriores  p6no,  atque  operam  diS  ti^i. 
Ldquere:  auria  meis  profecto  d^do  in  ditiondm  tuam. 
Pa.  Circumspicito,  nd  quis  nostro  hie  auceps  sermoni  siet: 
Nam  h6c  negotii  cl&ndeatino  ut  igerem,  mandatum  est  mihi.  10 
Py.  Ndmo  adest.    Pa.  Ilunc  drrhaboncm  amoria  primum  a  ne 

dccipe. 

Py,  Quid  hie?  unde  est?    Pa,  A  liiiculenta  atque  i  festiva  fdmina, 

esse.  Esse  monosyllabum.  datum  non  muUeri?  Venela:  datnt  alii  muUer 
llquescii.  opcram,    Botb.  Datnt  eapse  mulier  ex 

61.  oneratum,  sc.  mendacUs  meis  at-  Acidal. 

que  fallaciis.    Sic  Hupra  on.  pmeccptis,  66.    Velt.  Lepidus  sum  et  comis  sum, 

atque  alias:  onerare  hilaritudine.  III,  3,  j4ct,  IF,  Sc.  L    Redil  a  foro  Pyr- 

29.    Ill,  1,  8:).    cr.  Baccb.  2,  3,  11.5.  gopolynlces.    £i  annulum  Iradit  Palae- 

Non  auteni  elidendum.  —  Pro   accibo,  strio,  declaratque  ei  amorem  vlclnae,  el 

quod  omnes  babenl ,  Botb.  et  Lind.  ac-  suadel  ut  Pbilocomasium  amiital  Aibenas. 

cie6o.  Consenlit  miles.     Prodit  ad  eius  coUo- 

62.  egonc   vulg.   et  vett.  —  Botb.  quium  Milpbidlppa. 

abiecit  ne,  quod  pleonasiice  potest  adie-  3.   latrones,  int.  mililes  condacUlios. 

ctum  esse,  uti  inierdum;  cf.  Epid.  1,  1,  76.  Cf.  not.  ad  I,  1,  74.  et  cf.  ind. 

64.  avehnt  Boib.,  emendante  Dousa.  6.  et  omiserunt  Botb.  LInd.  nescio 
Vulg.  et  veil,  abeat,  Velt.  hodie  hunc  quare.  Malim  tamen:  Sooa  conditio  rt 
si  dol.  dot.  Vulg.  si  hodie  hunc  d,  d.  L  De  v.  conditio  cf.  Aulul.  Ill,  5,  2. 
Praeforo  iliud.  —  quae  tibi  i.  e.  q.  qulppe  tibl,  sei 

65.  Quid  tibi  ego  mittam  muneris,  quemadmodum,  sicuti  nunc  libi  etc. 
nagis  est  exclamatio,  quam  interrogatio.  9.    Vulg.  et  vett.  Circumnpicito  dum. 
Similiter  Pseud.  IV,  1 ,  med.  Scd  ego  Patet  dum  valde  esse  superfluum.  Tamea 
quae  tibi  dabo  et  faciam ,  si  hanc  rem  Bolb.  Circumspicedum, 

Mobrie  adcurassis,  —  Vulg.  Datne  ab  12.  Velt.  Quid  hie,  aui  unde  €si? 
fc  mulier  operam?    Veil,  deme  aliae  Eaedem  non  babent  aiteram  a* 


ACTVI  lY.    SCBMA  L 


5M 


Qna^  te  tmat,  tnamque  ^xpetissit  pi&leram  pulcriMdineni. 
T&inn  nunc  mi  anulum  id  te  anciUa  p6rro  ul  deferr^m  dedit. 
Py.  Qufdl  ean'  ingenua,  in  festuca  f&cta  e  terra  libera  eat?  15 
Pjt:  Yah!  l&gone  ui  ad  te  ab  Ubertina  esae  aiiderem  ioteroi&otiaa. 
Qui  fngenuis  satis  r^spondere  n^queas,  quae  cupiunt  tuil 
Pr.  NApta  ea  est,  an  Wdua?    Pa.  Et  Dupta  et  vidua.    Py.  Quo 

pactd  potis 

Vidua  et-nupta  esse  ^deml    Pa.  Quia  aduidscens  nupta  est  c^ni 

sene. 

Pr.  Eiige!    Pa.  Lepida  et  Uberali  fdrma  eat.    Pr.  Cave  men- 

ddcium.  89 

Pa.  Ad  tuam  formam  ilia  dna  digna  est.    Pr.  Hi!rGie  poicram 

praddicas. 

S^d  quia  ea  esti  Pa.  Senis  huius  uxor  Pf^riplectomeni  in  prdxumo. 
jt%  demoritur  te,  itque  ab  illo  ctipit  abire:  odi't  senem; 
Mi&nc  te  orare  atque  6bsecrare  iussit,  ut  tni  cdpiam  . 
Si'bi  potestat^mque  facias.  Pr.  Cupio  hercle  equidem,  at  ilia  volt.  25 
Pa.  Quad  cupit.  Pr.  Quid  iild  faciemua  ciSncubina,  quad  domi  eatf 
Pa.  Qufn  tu  illam  lube  dbs  te  abire,  qu6  lubet:  sidkt  aoror 
iSius  hue  ^mina  vdnit  Epheaum,  et'  mdter,  arcessi&ntque  earn. 
Pr.  Ain'  tu?  advenit  iSphesum  mater  diusi    Pa.  Aiunt,  qui  sciunt. 
Pr.  Hdrcle  occasidnem  lepidam,  ut  miilierem  exclndim  foraa.  80 
Pa.  imo  Tin'  tu  Idpide  facerel    Pr.  L6qnere,  et  consilitim  cedo. 
Pa.  Ym'  tu  Illam  actutnm  dmovere,  a  te  ti  abeat  per  grdtiami 
Pr.  CApio.    Pa.  Turii  te  hoc  ficere  oportet    Tfbi  divitiarnm  dd- 

fatim  est: 

lube  sis  aurum  atque  drnamenta,  quae  ilii  instruxti  mtilieri, 
Ddno  habere  sibi,  auferreque  dbs  te,  quo  lubeit,  sibi.  S5 
Pr.  Pldcet,  ut  dicis.    Sdd,  ne  istanc  ami'ttam  et  haec  mutdt  fidem, 
Yide  modo.    Pa.  Yah,  ddlicatus!  quad  te  tamquam  oculds  amet! 
Pr.  Ydnus  me  amat  Pa.  St!  [tace]:  iperiuntur  fdres:  concede  hue 

cidncuium. 

Hade  celox  illfua  est,  quae  hie  e^dditnr  intemiintia. 
Pr.  Quae  hade  celox  1   Pa.  Ancilluia  illius  dat,  quae  hie  egrediti&r 

foras,  M 

31.  cedo,  I.  e.  dm.  Cf.  Aal.  4,  4,  8. 
IV,  10,  40.  Baoch.  4,  8,  8T.  111.  116. 
IV,  8,  143.  True.  2,  4,  12.  Capl.  4, 
2,  59. 

34,  35.  Id  hia  plane  aeqaor  vect. 
Vulg.  lube  iibi  aur.  atq.  om.,  quae  illi 
in$irui9ti  m.     Bono  hah.^  auferreque 
ahs  X.  etc.    Celerom  iu9iruere  aliquid 
alicui  in  sola  MilUe  occurril.  V.  Ind. 

37.  delicatus,  so.  et;  quasi  dlcat: 
locaria,  nimium  facetua  es.  Sic  Most. 
4,  1,  66.  Cr.  Poen.  1,  2,  68.  Caa.  3, 
],  14. 

38.  Yerbom  tace  apertam  eat  gloa- 
aema  ad  si!  quae  inierleoilo  ad  rby- 
thmam  In  censvm  aaeploa  venire  aolet. 


15.  Fealoca  erat  vlrga  praetoria,  qaa 
servl  llberiaie  donabanlur;  quae  Uberailo 
voeabatur  vindicta.  Cf.  Persll  aat.  V. 
175.  Ve(t.  Quid?  ea  ingenua  an  /e- 
ttuea  facta ^  terva  an  libera  eet?  all 
el  Veneia.   Noatr.  Volg. 

17.    Ved.  nequeae,  cupidis  tui? 

22.  Veit.  verba  in  proximo  com  In- 
terrogandi  signo  Mllill  tribount. 

23.  Vulg.  et  veil,  incipit  abire. 

26.  Boib.  Quin  cupit.  8ed  noatr. 
librl  omnes.  —  facere  et  fieri  cum  ab- 
lative V.  Pseud.  3,  1,  13.  True.  4,  3, 
25.  26.  Cas.  5,  4^  13.  16.  et  supra  2, 
5,  49.  Capt.  5,  1,  31.  Ep.  5,  2,  42. 
Most.  1,  3,  74.    V,  2,  44. 

28.  In  veil,  deest  iOttfc 


ua 


MILES  GL0S108CS. 


Quae  dnuliun  iitune  iltulit,  quern  tibi  dedL    Pr.  Edepol  hift 

qnidem 

B^Hula  eat.   Pa.  Pith^ium  haec  eat  prae  fUa  et  apiatuniiciuB. 
Video'  tu  iilam  ocuUa  T^naturam  ficere,  alque  aucupiua  adribuat 


ACTUS  IV.    SGENA  H. 

MILPHIDIPPA.    PYRGOVOHNICES.  PALA^STRIO. 

Mi,  lam  ^1  ante  aedis  ci'rcua,  abi  aunt  MlAI  faciundf  mihL 
Diasimulabo,  lios  quisi  non  videam  ndque  esse  hie  etiamdiim  aeiam. 
Pr.  Tice:  8ubauacult(!niua,  ecqua  dd  me  fiat  m^otio. 
Ml.  Nikmquia  bic  prope  adeat,  qui  rem  alienam  pdtiua  curet,  quioi 

auam. 

Qui  aiicupet  me,  quid  agam,  qui  de  T^aperi  ^Uii  auo:  6 
]§08  nunc  hominea  metuo,  mibi  ne  dbaint  neve  obatent  i&apiam, 
D6mo  ai  bitet,  dum  h^c  tranaibit,  quae  hiUua  cupiena  cdrporiat, 
Quae  imat  buac  hominem  m'mium  lepidum  et  nimia  piilcriti&dine, 
Mi'litem  Pyrgopolinicem.    Py,  SAtin'  haec  quoque  me  ddperitl 
Mc^am  iaudat  apeciem.  ^epol  huiua  aerm6nea  cinerem  haud  qua^ 

riUnt.  10 
Pa.  Quo  irgumentol    Py.  Quia  enim  loquitur  laAte  et  minume 

adrdide. 

Pa.  Qufdquid  iataec  dd  te  loquitur,  .nihil  attrectat  adrdidum. 
Py.  Turn  autem  ilia  ipsa  est  nimium  lepida  nimiaque  nitida  fdoiina. 


Bolbius:  ill  lace  aperitur  foriij  nt  et 
L.  male. 

42.  pitheeium  simia.  Spiniumuc^ 
axMagig^  avU  torpia  flgarae,  at  ait 
Festus.    Cr.  Plin.  H.  N.  X,  13. 

Act.  ly.  Sc.  J  I,  Prodil  Milpbldlppa, 
cam  milUe  collocutura  de  amore  berae 
auae.  Alloqultur  earn  Palaesirio;  dam 
auiem  Milpbidippa  cum  eo  disserit,  ab 
Impaiienle  miliie  saepiua  iolerpellanlur. 
Uenique  miles  earn  ipsam  ad  se  accedere 
label.  111a  igiiur  ei  declarat  amorem 
suae  berae.  Fasiidit  miles;  deniqoe  el 
Imperat  ut  Acroleleuiium  ipsam  ad  ae 
evocel.    Ergo  Milpbidippa  introit. 

1.  Sic  vulg.  —  Veil.  lamne  est  ante 
aedes  hircus,  qui  est  ludificandus  mihi? 
uii  Veneia.  Pareus:  circus^  ubi  sunt 
ludijicandi  mihi  ^  ex  Pall. 

3.  ecqua.  Sic  veil.  —  Vulg.  ec^uid. 
Ven.  ecqui. 

4.  Facil  simililer  aiqoe  solent  facere 
aervi  in  scena,  ut  spectantes  inceden- 
leaque  removeant.  FingU  autem  ae  cre- 
dere, ipaum  militem  et  Palaeairlonem 
ease  alienoa.  Vulg.  IS'umquisnam  hie, 
Noalr.  Lind. 

6.  de  vesperi  vivat  suo,  Haec  non 
poaaunl  inlelligi,  nial  collate  loco  ex 
Trucul.  I,  2,  37.  ZVimii  otiosum  te  ar- 


hitror  hominem*  Di.  Qutnam  arhi' 
trare?  A,  Quia  tuo  vestimento  et  eibo 
alieni$  rebus  euros,  Igiiar  hoe  prover- 
blale  erat,  de  suo  sumtu  aliorum  ne- 
gotia  curare.  Ergo  aenaas:  qaamquaa 
de  veaperi  auo  vivat.  vesper  ^  coeaa, 
die  MahlMcit;  cf,  Rud.  1,2,  91.  Si 
tu  de  illarum  cocnaturus  vesperi  es, 

6.  ne  non  elidiiur,  contra  neve  le- 
giiur  quasi  neu  aut  ne.  Ceteram  v. 
not.  seq. 

7.  Vulg.  el  velt.  Domo  si  t6i<,  ae 
dum  hue  tr.  Senaus:  si  e  domo  Peri- 
pleclomenia  prodibit  Acroteleatlam,  aique 
ad  militia  domam  tranaibit,  quae  cupida 
est  corporis  buius  ac.  militia,  viciai 
noairi.  Cod.  Pal.  Domns  i6i(,  ac  dum, 
Yeneta:  Domo  si  ibit,  ac  dam  hue 
transivit.  atque  huius  cupiens  corp.  est, 
Boib.  Domo  si  bitat,  dum  h.  Llnd. 
Domo  si  t6it,  oc  d. 

9.  Satin^  i.  e.  q.  Nonne  baec  quo- 
que etc.  Cf.  Ampb.  2,  2,  1.  Cist.  1, 
3,  2.  Cas.  2,  6,  52.  Ep.  5,  1,  28. 
V,  2,  1.    Men.  I,  2,  67, 

10.  Cinere  vasa  purificabantur. 

12.  Hie  vs.  ex  cod.  Pal.  accesait, 
ubi  tamen  sic  legiior:  Quid  ad  ista  haee 
de  te  Ly  n.  o.  tordide.   Noatr.  Botb. 


ACTOt  IV.    SCBVA  1I« 


511 


H^rde  Tero  iam  idlnbeicit  prfmulom,  Pala&trio. 

Pa.  Priutoe,  quam  illtoc  dculii  tuis?    Py.  Tulf  Wdeo  id,  qnod 

credd  tibi,  15 
Cum  ha^c  loculus;   Hla  autem  absens   tdbigit  me  ut  amem. 

Pa,  Hercle  Mnc  quidem 
Nil  tu  amasaia:  mi  Iia^c  desponsa  est    Tibi  ai  ilia  bodie  ntipaerit, 
banc  codUouo  uxdrem  ducam.    Py.  Quid  ergo  lianc  dabiiaa 

cdlioquil 

Pam  Sequere       med  ergo.  Py.  Pddisequoa  tibi  8um«  Mu  l^tioam, 

cuius  caiisa 

For&B  sum  egreaaa,  cdoveDiundi  mihi  dveoist  pot^stas!  SO 
Pa.  Erit,  i\  tibi  exoptatum  dbtinget.    Bonum  babe  inimum!  ne 

formida : 

Homo  quidam  eat,  qui  scit^  qudd  quaeris,  ubi  sit.    Mi.  Quern  ego 

hie  audivil 

Pa.  Sociiim  tuorum  condliorum  et  participem  consilidrum. 
Ml.  Turn  pdl  ego  id,  quod  celo,  baud  celo.    Pa.  Imo  ^tiam  si, 

non  ci^Ias. 

Ml.  Quo  argi&mentof     Pa.  Infidds   celas;  ego   t(bi   fide  sum 

firma.  25 

Mr.  Cedo  signum,  si  harune  Biccharum  ea.    Pa.  Amat  mtUier 

quaedam  quondam. 

Mi.  Pol  istiic  quidem  multae.  Pa.  At  n6o  muitae  de  d/gito  donum 

mfttunt. 

Mj.  Enim  cdgnovi  mioc:  ftfcisti  mode  mi      proclivo  pliuum. 
Sed  hie  niimquis  adesti    Pa.  Vel  ad^st,  Tel  non.    Mi.  Cedo  td 

mihi  solae  adlum. 
Pa.  BrcTin',  dn  longinquo  a^rmoni?    Afi.  Tribus  Tdrbis.    Pa.  Iam 

ad  te  r^deo.  M 

13.   In  vett.  exnlant  uuitm  illa,  quae  23.  8le  bene  Both.    Vulg.  ot  veu. 

refert  vulg.  5oc.  t.  conttliortim  t%  p.  eonailiarium. 

15.   Veneta:  Prim  nequam  t.  o.ttttt.  24.   Vett.  imo  ita  etiamti  non  ce/ot. 

Pr.  vtdeo  i.  q,  e.  tibi:  Turn  haee  elo-  Mostr.  valg.  Senaos:  Imo  eilamsl  celara 

eutm.  ilia  autem  abens  abigit  me:  ut  velles,  non  lamen  celares  me.   Eat  igl- 

OMem*    Htrcle  banc  q.   Pal.  Nihil  tu  tor  interpungendom  ad  etiamsi. 

apu,    Vett.  Priume  quam  illam  oeuli$  25.    Valg.  et  vetl.  e£|o  aum  tifriyinna 

liif'a  vides?  P.  ideo  id  quod  credo  fi6i,  fide.    \en,  firme  fideJis* 

Cum  haec  loeutu'i.     Volg.  Priutne^  26.    si  harunc  Baccharum  et.  Vett. 

911am  illam  oculit?    P.  tuis  video  id^  si  hoc  verum  est,  at  et  Venela.  Noatr. 

quod  cr.  t. ,   Cum  haec  locuta ,  illam  vulg.  Si  poteat  acclpl  dictum  pro  an. 

autem  absentem  mb.  me  ut  amem.   P.  28.   Vulg.  et  vett.  ex  proclivo  palam 

Hercle  hanc  quidem  Nihil  tu  am.  Vett.  rem.    Noalr.  ex  GuUelmo  Both.  Lind.  — 

ilia  autem  absens  adigit  me  ut  amem  Pall,  ex  proclivo  patrem,    AI.  ex  pr. 

hercle  hanc  quidem.  P.   Nihil  t.  a.  planum  rem.   AI.  ex  pr.  patale. 

Ego  repeiil  tuis.  29.   Vett.  nunc  quis  adest;  aoppl. 

17.  Nihil  tuamassis.  Nihil  pro  non.  qui  nos  auseultet?  —  f^'el  adest,  vel 
Paiet  aalem,  proximo  praecedenlia  Pa-  mm,  a.  e.  poteat  alramque,  prout  via 
laealrionia  ease.  eum  adesae  aot  non  adeaae. 

18.  ergo  correptlm  pronnnclandam.  30.  Vulg.  et  veil,  fermone.  Oatlvam 
V.  Ind.  eaae  oportere,  metrum  videlur  poaiulare. 

19.  Mutailo  At  melrl.  V.  Brevi  corrlplendum,  at  v.  86  meri. 

20.  Vulg.  et  vett.  potestat  eveniai,  —  Iam  ad  te  redeo,  i.  e.  brevi  ego  ad 
Noatr.  Botblua.  te,  Mllphidippa,  redlbo.    Venlam  enim 

21.  tibi  totam  llqneaclt.  pediorM  eat  a  mllite. 


|id<  ti 


it  Faee 


iVvAiett,  tl  f«M  Mit  Pa  WkyAl  ■rflhrl 


JP!r.  Meum  etffnome&ioM  eAmnieiMraTU  quisl  Di  tibi  deal,  quae 

6pte8.  '  . 

jlfr.  Tecum  adtaiem  exl|[ere  ^1  liceat....    IV.  Nimiam  6ptai. 

ilff.  Nod  me  dico; 
Bed  herim  meam,  quae  te  d^orilur.  Pf.  Multae  iliae  item  istoc 

etftpiunt,  M 
Quibua  cdpia  noo  est.  Mi.  ticaator  haud  mfrum,  ai  te  habea  cinuDi 
Ilomio^ra  tarn  pulcrum  et  pradclara  Tirti&te  et  forma  et  ftctia. 
Ecquia  digoior  fuit  h6mo  qui  eaaetl    Pa.  Noo  Ji^rcle  homairaat 

^rgo  2 

pro  «( If 


81.  Vuig.  et  veil,  iie  frusira, 
89.    hane  ego  do,  8lo  veil.  —  Yolg. 

€go  banc  do.     Non  elldendom  auiem. 

—  Both,  proper adum^  excrueior.  Nosir. 

Int.  Uum  volo  te  properare,  excraclor. 

83.  Sio  vulg.  —  Veti.  tute  haec  tcit. 

84.  Nullum  —  foxum,  ec.  hoc  ml- 
llle.  Ilaeo  aulem  ad  apeciaiorea  ait. 

85.  Quo  pacio  etc.  dudum  est  pamllo 
ante.  Seniius:  lam  tempua  eat  exaeqol 
coiiMlilum  quod  pauUo  ante  a  te  aoeepU 
Id  iKltur  lam  ad  te  fero,  h.  e.  te  honor 
ai  exaequamur. 

48.  (It  pro  (III,  SI  mif  pro  nm,  la 


Plante  aararf  liyofAivoef. 
vett.  habent  ad  me. 

44.  Vett.  el  Yen.  /actio  f  aal.  j. 

45.  Veil,  quia  ate  imm  vmlgo 
gem. 

48.  Veil*  Metiaa  com,  fmie  em  

moravit?     Du   tiki  dent 
op(ft.    Yulg.  quae  opiea.    Item  Y«* 
omiaao  fvit.    UiMI.  Afeitm  c  comaM- 
moraU     DU  tibi    dent^    yniiu— ft 
epiea.  Lamb.  M.  c.  c?  «!.  t.  il.  qam  e. 

51.  Yalf.  ec  TOii.  *m6c«a.  YcmuCm 
PaU.):  kahee.  Baden: 
«oa  Ml.  mat: 


Actus  IV.   Scbva  II. 


SIS 


Nam  Tihario  plus  hdmani,  credo,  ^st.   Py.  Mag^num  me  ficiam 
Nunc,  qudniam  illaec  me  c6llandat.    Pj.  Video'  fgoaTom,  ul  sese 

fofertl  —  55 
Quin  iu  liufc  respoDdes?    Ilac^c  illaec  est  ab  ilid,  quam  dudum 

di'xi. 

Py.  Qiiandm  ab  illal    Nam  ita  mi  dcciirsant  multad:  meminiase 

haod  p688um. 

Mi.  Ab  illA,  quae  digitos  d^ftpoliat  suos^      tiios  digitos  d^corat: 
Nam  hunc  doulum  ab  tuf  ciipieote  hue  ddtuli  huic,  qui  p6rro. 
Py.  Quid  d^oc  tibi  vis,  mulidr,  memora.    Mi.  Ut,  quae  cupit, 

earn  ne  sp^rnas,  60 
Quae  p^r  tuam  nunc  viUm  Tivit.  Sit,  ndc  sit,  spes  iu  te  i&oo  eat. 
Py.  Quid  Di&oc  volt?    Mi.  Te  coropdiiare  et  compidcti  el  coo- 

trect&re. 

Nam  Diai  tu  illi  fers  suppetias,  iam  ilia  dnimum  despouddbit. 
Age,  mi  Achilles,  fiat,  qu6d  te  oro!  serva  illam  pulcram  piilcer! 
£ipr6me  benignum  ex  t^te  ingenium,  urbicape,  occisor  r^um!  65 
Py.  Heu,  hercle  ddiosas  res!    Qudties  hoc  libi,  T^rbero,  ego 

interdixi, 

Meam      sic  ¥olgo  pdlliciteris  dperami    Pj.  Audin'  tu,  mi&lier^ 
Dixi  hdc  tibi  dudum  et  nunc  dico:  ni  liuic  Tdrri  affertur  mdrces, 
Noo  hic  auo  seminid  quamquam  porcdilam  impartitiirust. 
Ml.  Dabitur,  quantum  ipsus  preti  poscet.  Pa.  Talentiim  Philippftm 

huic  opus  aijri  est:  70 
Minus  ib  nemine  accfpiet.    Mi.  lieu  ecastdr  nimis  Tilest  tindeml 
Py.  Non  mihi  avaritia  unquam  ionata  est:  satis  h^beo  divitidrum: 
Plus  mihi  a^i  mille  est  mddiorum  Philippef.    Pj.  Praeter  the- 

saurum. 

Turn  argdnti  mentis,  ndn  massas,  habet.    Adtna  non  aeque  iltus. 
ilf/.  Heu,  ecdstor  periurum!    Pa,  tit  ludo?    Mi.  Quid  egol  ut 

aublecto  osl  Pa.  Scite.  75 
Ml.  Sed,  amdbo,  mitte  med  dctutum.  Pa,  Quin  tu  huic  respondes 

^liquid, 

53.  Conalrae:  Ecquls  full  homo,  qal  Ics,  prlorlbag  syllabis  brevlbas,  ull  Grae- 
tflfolor  eaaet?  —  Pro  ergo  vett.  hoc  cam  'Axtltvg.  SimUlier  Poen.  prel.  1. 
credo.  Oelnde  vulg.  et  veil,  humanum  Mercat.  II,  4,  20.  —  Vett.  et  Both,  pul- 
ctf.    Veneta:  Ileut  dignior  fuit  qui$-   cer.    Yulg.  pulcre^  quod  Lind. 

2uam  homo  qui  e$seU  P.  TVon  hercle       65.   iete  ex  vett.  el  voJg.  dedi.  Botb. 
umanum  est  credo.   Locus  omnia  nen-   (e,  ull  et  LInd. 
dam  aaila  aanua  esse  vldetur.  69.  Valg.  poreulam.   Vetl.  quemque 

55.  infert    Vulg.  inferat,    Illud  ex  poreulum  imperiiurus  est. 
omendailone  Acldalll.  72.    Vulg.  et  veil,  satis  est  dhitia- 

56.  dixi  non  legltor  In  vulg.  AddldU  rum.  Sed  habeo  Aid.  lunl.  et  cod.  Pal. 
B4>lblus.  —  Veil,  babent  tibi,  —  respon-    gjcque  B.  el  LInd. 

de.?  dedl  ex  veil   pro  vulg.  responds.  y  ^^^^^ 

Cr.  v.  76.  et  v.  Ind.  v.  lymn.  ,   J  y^,^ 

turn  ?  Sed  ilia  edd.  medd.  Quanam  non  «„.;„i,  ^ 

elidendum.  -  Veil,  et  vulg.  .te  me  oc-  . 

eursant.   Both.  mi.  ''^^                vett.  Aominem  babent 

61.   V.  C.  Sit  nec  $it.     Vulg.  SU  periurum. 

nec  ne  iit.    Veil.  Sit  ne  iit,  76.  mitte  lamquam  monoayllabum  pro- 

64.   Sic  proDBnclaadaffl  nomen  Ackil-  nnnclandami  nt  cenilea  esse  aUaque.  ef. 

33 


QmhIubi        honorem  Dane  illi  habeo.     Afi.  Scio,  ^1  I 

di'ciin. 

Pa.  Cootra  adro  alii  hane  reod^re  potail  operam.    Mi.  fi 

tibi  cr^do. 

Pj.  Meri  b^llatorea  ^'gountur,  quaa  hi'c  prae^atea  fifcil; 
El  pikeri  anooa  ocU'ogeotoa  TiTdnl.  Mm.  Vae  libi,  Dugilor! 
Py.  Quio  mi'lie  aooorum  perpeluo  TiTdot,  ab  aeclo  ad  aiFclu 
Pa.  £•  mi'nua  diii^  ne  liaec  c^oaerel  me  adrdrtam  ae  menl 
Mr.  Peril,  qaol  hie  ipse  aonda  Tiveti  quoiua  fiiii  Um  dia  Tfv 
iPi'.  Poslridue  naiua  aum  dgo,  muiier,  quam  Idpiter  ex  Op« 
Pa.  Si  hie  pridie  natua  fdrel,  qaam  iile  eat:  liie  hab^ret 

io  codlo. 

Ml*  lam,  vkm  aat,  amabo,  eal:  sinile  abeam,  ai  pdaaom, 

Tdbia! 

Pa.  Quia  <rgo  abial  quando  reapooaom  eat    Mi.  Ibo  dtqi 

hue  addiicam, 

Qaam  prdpter  mi  opera  eat    Ndmquid  Tial    Pv.  Ne  mk 

paicer,  quim  aam! 

Ila  md  mea  forma  habel  adllicilum.   Pa.  Quid  hie  ndne  ata 

abial   Afi.  Abeo. 

V.  81.  —  Veil,  respoiide.    Nestr.  valf.  tftn  allcoi,  cui  preilo  eonalka 

•I  Pall.  fM  dadari  m  patletaiar.  —  cm 

7&   VelL  tc  valf.  At  imkt  cwpM  L  e.  «.  auf.    SMMia:  Polalai 

(v«li.  eaai  V**"^  enre  kmc  md  UM.  aw*  Balio  rtvdm  hmne  Qpwm 

AbUdeaiaB  M.  laa  laae  hm«  iaianw  csi.  1 

79.  Vali;.  lit  /accrc  acf .    VeiL  at  Peffocian  lad.  pra  plaaaaaap.  < 

/artre  etl  ae^aai.  86.   gigntmimr^  ae.  ax  Ua, 

80l   VelU  ai  l>*c.   Qaad  fim  wit,  87.    Veil,  fvi  viiwiit. 

cadm  f«  vw.  —  Vala.  et  vaiL  >Mi  80.  £a  aiMMt  duri,  ae.  fe« 

Aic  tatiilfl.  A.  ft.   V.  C.  Qmmm  fume  mad*  dieebaa.    £a  aimiia  wOm 

m'l.  Uaai  eal  tfetfa  vender,  aad  pal 

81.    Qmomqme.   Copola  elldenda,  at  Aclb  michi.    Naa  co  1.  e.  a. 


Actus  IV.   Scbva  III.  615 

Pj*  Atque  ddeo,  audio'  tal  dfcito  do«te  et  c6rdate.    Mi,  Cura 

Aliud. 

Pji.  Phiiocdmasio  die,  sf  est  hie,  domum  ut  trinseat:  hunc  hie 

^sse. 

Mi.  Hie  ^si,  eum  mea  hera;  cldm  nostrum  huoc  sermdnem  snb- 

leg^ront 

Pa.  Lepid^  factum  est,  iam  ex  s<$rmone  hoc  guberndbunt  doctius 

pdrro.  100 

Ml.  Remorire.    Pa.  Abeo;  neque  t<$  moror.  Deque  te  tiugo,  ne- 

que  te  t^oeo. 

Py.  lube  maturate  iilam  dxire  hue:  iam  isti  rei  praevort^mur. 


ACTUS  IV.    SGENA  III 

PYHGOPOLINICBS.  PALAESTRIO. 
Quid  mfhi  nunc  auctor,  ixi  faciam,  Paia^strio, 
De  edocubioal    Ndm  nullo  paet6  potest 
Prius  ha^c  io  aedes  r^ipi,  quam  iilam  amfserim. 
Pa.  Quid  md  consuitas,  quid  agaal    Dlxi  equid^m  tibi, 
Quo  picto  id  fieri  pdssit  clemeDtissume.  5 
Aurum  Atque  Tcstem  oma<$m  muiiebrem  habeit  sibi, 
Quae  ill!  iostruxisti;  siimat,  habeat,  auferat; 
Dicisque,  tempus  mdxumum  esse,  ut  eit  domum: 
Sordrem  gemioam  ad^sse  et  matrem  dieito, 

Quibuseiim  comitata  rdcte  deveoiit  domum.  10 

Py.  Qui  id  scia,  eas  adf^sael    Pa.  Quia  oculis  meis 

Vidi  hie  sororem  esse  dius.   Py,  CooTeoitne  eami 

Pa.  Conv^oit.    Py.  Ecquid  fdrtis  Tisa  esti    Pa.  6mnia 

Vis  dbtioere.    Py.  Ubi  mdtrem  esse  aiebit  sorort 

Pa.  Cubdre  io  navi  lippam  atque  ocuiis  ti&rgidis  15 

Naucit^rua  dixit,  qui  iilas  advexit,  mihi. 

Is  ad  hds  oauclcrua  hdspitio  devdrtitur. 

96.    Valg.  et  velt.  iolUcitum  hahet.  1.    Vulg.  nunc   e$   auctor.  Veu. 

9T.   Vulg.  el  veu.  atque  adeo  audin*  auctor  et,  ut  sciam,  Sappleafur  verkom! 

|«,  et  In  fine  versus  vulg.  com  Decurt.  Bolh.  ut  faciam^  et,  P. 

tit  cor  ei  fo/iaC,  qaae  LIpalua  dedit  ex  3.    amUerim.    81c  Both.  Lbid.  At 

codice  vel.  Pro  quibua  veti.  euro  aUud.  vulg.  el  veil,  omiserim. 

quod  ego   praeferendnm  daco.    V.  C.  4.    Vetl.  quid  agam? 

cura$  aluU,  quod  babet  Parens,  qui  ale  5,  clementUiime ,   L  e.  commodia- 

bttnc  versum  praebet:  Pa.  Atque  adeo  gime. 

-  Poai  Anne  veil,  addont  Hlae.  f^^^'y     «•  Palcra,  qoidqald  con- 

101.  Remorare  sc.  me.  81c  veil.  —  loquaiur  Lindemannas.  Sic  Bacch. 
Vulg.  Rem,  Mt.  Me  morare.  —  Kae-  8®-  Baechu  etiam  fortU 
dem  veil.  In  line:  neaue  te  teneo.  VUlg.  ''"^  Atque  sic  et  expUcal  No- 
il, te.    Taceo.,  ut  alt  aposlopesla.  ^'       -  ^^^'^  obtinere, 

102.  Veil,  iam  not  isti  r.  p.  «"P»?  mullerea  amare. 
Act.  if.  Sc.  III.    Suadet  Palaeslrlo  Veil.  Omnia  vts:  Optnare. 

mlliii  ui  iniroeat,  PbUocomaalumqae  amit-  IT.  ad  Aot,  domum  Peripleclomenia. 

tat  cam  auo  ornatn.  —  Veil,  et  Ven.  Fr.  it  ad  quo$  n.  h. 


616 


MILES  GL0RI08US. 


Py.  Quid  \b1  dcquid  fortitl   Pj.  Abi,  sis,  bioc:  nam  iA  qnidem 
Ad  equds  fiiisses  sdtus  admissiriut. 

Qui  cdosectare  qui  mares,  qua  Cdminaa.  20 

iV.  Hoc  ige  ouDG.    iatuc  qu6d  dat  cooailium  mihi, 

Te  cum  ilia  verba  fdcere  de  iata  toIo: 

Nam  ctim  ilia  sane  c6ngruil  termd  tibi. 

Pjf.  Qui  pdtius,  quam  lute  ideas,  Inam  rem  i^ie  agasi 

Dicas,  uxorem  ti'bi  necessum  esse  dticere;  25 

Cogodtos  persuadf^re;  amicos  c6gere. 

Py.  iUoe  tu  censes  1    Pa.  Quid  ego  ni  ita  c^oseaml 

Py.  Ibo  fgitur  intro.    Tu  hie  ante  aedis  interim 

Specui&re:  ut,  ubi  illaec  pr6deat,  me  pr6voces. 

Pj.  Tu  m6do  istuc  curs ,  qu6d  agis.  Py.  Curatum  id  quidem  est.  SO 

Quin  si  Toluntate  ndiet,  Ti  extrudim  foras. 

Pa.  istiic  cave  faxis;  quin  potius  per  gritiam 

Bonam  ibeat  abs  te;  atque  illaec,  quae  dixi,  date: 

Aurum,  6rnamenta,  quae  illi  instruxisti,  ferat. 

Py.  Cupio  hf^rcie.    Pa.  Credo,  td  facile  impetrissere.  S5 

Sed  abi  intro;  noli  stire.    Py.  Tibi  sum  obddiens. 

Pa.  Numquid  videtur  d^mutare,  atque  uti  ego 

Dixi  esse  vobis  dikdum  hunc  moechum  militem? 

Nunc  id  me  ut  veniat,  dsust,  Acroteleiitium, 

Anci'liula  eius,  et  Pleusides.    Proh  li&piter,  41 

Satin'  ut  commoditas  lisquequaque  me  idiuvat? 

Nam  qu6s  videre  exdptibam  me  mixime, 

Una  ^xeuntes  video  hinc  e  prdxumo. 


divorlitur?  Pa.  Quid  vis?  Py.  Ec- 
quid  fortis?  N'ostr.  vulg. 

19.    Veil.  Acque  fuitti  tc.  adm.  Qui 
conacctare  aeque  marcsque  et  feminas. 
ad  cquas  fuisii.    Acid,  fuisses. 

21.  Hoc  age  nunc^  1.  e.  lam  ad  rem 
attende,  sc.  t]uam  (ibi  sum  diclurus. 

22.  cum  ilia ,  sc.  cum  Pbilocumasio. 

23.  congruii.  Sic  veil.  —  Vulg.  el 
Decurt.  congruus.  Scnsus:  consuelus 
tibi  cum  iJla  sermo  de  similibus  rebus; 
tu  idoiieus,  qui  cum  ea  loquaris.  — 
Celerum  vulg.  v.  21.  htuc  Iribuii  Pa- 
laestrioni,  uli  el  Bolh.  et  L.  inepie, 
opinor.  In  veil,  reciius  conlinuaiitur. 
Lambinus  v.  21  at  veil.  Sequeiiles  Pa- 
laeslrioni  iribuii,  et  iia  legit  v.  23:  Aam 
cum  alio  agere  sane  conservo  liceat 
tibiy  Qui  potius,  quam  tu.  sed  enim 
ftt  tuam  rem  tuie  agaa,  Dicas  etc. 
Ilioc  exisilmo  rede  Boibium  cum  Sciop- 
pio   dedisse:   Qui  potius  ^   quam  tute 


adeas,  etc.  de  qoa  locutlone  cf.  Uert 
II,  4,  18.  19.  Cas.  2,  8,  59.  Sensos. 
Cur  boc  polios,  quam  at  to  earn  adeas, 
at  tuam  rem  agas,  ut  dIcas  etc. 

25.   esse,  quod  legitor  el  in  ve(i. 
vulg.,  et  Yen.,  male  omitiuut  Boib.  ei 
Lind.  Est  auiem  monosyllabum,  at  Xm^^- 
1,  1,  131.   Asin.  V,  2,  5.  et  aUis  muVM 
locis.    V.  ind. 

27.    Quid  ego  ni  pro:  Quidni  ego. 

37.  atque  uti  ego.  81c  vulg.  et  %'eit. 
atque  comparaiivam  est,  velat  in  dicUene: 
aliter,  atque.  Sic  h.  1.  tfeinutare,  at- 
que i.  e.  q.  alium  se  gerere,  atqoe  qoi- 
lem  ego  vobis  dixi.  demntore\  inuai- 
sitive. 

40.  Veil.  Jneillulaque.  Volg.  oaii- 
til  copulam. 

41.  Satin'  ti(,  L  e.  f.  Nonoe?  - 
commoditas  \.  e.  q.  opponaniias,  dtf 
gUnstige  Geschick.    Cf.  IV,  9,  6  iiei< 


Actus  IV.    Scena  IV. 


517 


ACTUS  IV.    SCENA  IV. 

ACROTELEVTIUM,     MILPniDIPPJ,  PLEUSIDES. 
PAhAESTRlO. 

Ac.  Sdqinmioi!  simul  circumspicite ,      qiiis  adsil  Arbiter. 

Ml,  N^mioem  poi  Tided,  nisi  hunc,  qucm  vdlumua  conTentum. 

Pa,  ^t  ego  Tos. 

Ml.  Quid  agis,  noster  drchitecte?    Pa.  Egon'  drchitectus?  VdL! 

Ml.  Quid  esti 

Pa.  Qu/a  enim  non  sum  digous  prae  te,   ul  figam  palum  io 

pirietem. 

Ac.  Ei'a  Tero!    Pa.  N/niis  facete,  nfmisque  facuod^  mala  est.  ft 
tit  ieplde  denuncioaTit  mflitem!    Ae.  At  etiAm  parum. 
Pa.  Bdoo  animo  es:  negdtium  omne  i^m  succedit  8i!ib  maDus. 
Vda  modo  porro,  ut  dccepistis,  ddte  operam  adiutibiiem : 
Nam  ipse  miles  cdacubinam  intro  dbiit  oratiim  suam, 
Ab  se  ut  abeat  cum  sorore  et  mitre  Atheoas.  Ac.  Eu,  probe!  10 
Pa.  Quid  etiam  aurum  atque  drnamenta,  quae  ipse  instruxit  m^iieri, 
Omnia  dat  done,  k  se  ut  abeat:  fta  ego  consilium  ef  dedi. 
Pl.  Facile  istuc  quidem  ^st,  si  et  ilia  Tdlt,  et  ille  autism  cupit. 
Pa.  Ndn  tu  scis,  quom  ex  dlto  puteo  sursum  ad  suromum  escf^nderis, 
Mdxumum  perfclum  inde  esse,  a  si&mmo  ne  rursiim  cadasi  15 
Nunc  haec  res  apud  siimmum  puteum  gdritur:  si  praea^nserit 
Miles,  nihil  liinc  f(5rri  poterit  huius.    Nunc  quam  mdxime 
6pus  est  dolis.    Pl,  Domi  ^sse  ad  eam  rem  video  sylvai  satis: 
Mulicres  trcs;  qudrtus  tute  es;  qiuntus  ego;  sexttis  senex. 
Pa,  Qudt  apud  nos  falliciarum  est  ^xcitum !    Certd  scio,  20 
6ppidum  quodvfs  videtur  pdsse  expugnarf  dolis: 
D&te  modo  operam.    Ac.  Id  nos  ad  te,  si  quid  velies,  T^nimus. 
Pa.  Ldpide  facitis.    Nunc  banc  tibi  ego  (mpero  provinciam. 
Ac.  fmpetrabis,  imperator,  qudd  ego  potero,  qudd  voles. 
Pa.  Mi'litem  iepide  <^t  facete  et  iaute  ludificdrier  25 
Vdlo.    Ac,  Voluptat^m  mecastor  mi  I'mperas.    Pa,  Scin*,  quem 

dd  modumi 

Ac.  N<5mpe  ut  adairouIfSm  me  amore  istius  differri.    Pa.  R(fm 

tenes. 


Act,  IV,  Sc.  IV,  Declarat  prodean- 
Ubos  PalaeBtrio,  qold  sit  agendum,  quo 
d«clplatar  mUes. 

I.  arhiter^  tpectaior.  Ampb.  prol. 
16.    Capi.  2,  I,  20.   Caa.  f,  1,  2,  55. 

9.  Vel  nisi  elidendum,  vel  Neminem 
prima  brevi  pronundandum ,  ulpoie  con- 
flmum  ex  ne  homintm, 

4.  Vulg.  el  veu.  Qui  cnim.  Noalr. 
Boib.  el  Liiid.  ex  emend.  Uouaae  Cen- 
lur.  pag.  363. 

6.   deruncinare  vid.  Capf.  3,  4,  108. 

a  adiutabUem.  Veil,  el  Yen.  ami- 
eahilem.  Al  Dec.  at  iuvit  abilem.  V. 
C.  uUabUene,  Apparel  aulem,  aenaom 
ease :  operam ,  quae  adlnvet,  quemadmo- 


dum  crebro  adiecllva  In  frill's  apodPlau- 
tum  aunt  acilva,  non  pasalva. 

14.   Veil,  ascenderit,    Moalr.  vulg. 

16.  praetenMerit,  Vulg.  el  cdd.  pro- 
senaerh. 

18.  tylvai.  Sic  Bolb.  LInd.  —  Yulg. 
$yloae.  Veil,  autem  el  Yen.  Balii,  — 
Sylvae  autem^  respeclu  ad  equom  Tro- 
ianum,  nil  el  v.  21. 

20.  Sic  veu.  —  Lind.  Quod  —  ex- 
eitumsi.  eerto  tcio, 

22.  Veil,  (v  ii  quid  v, 

23.  Sic  vulg.  —  Veu.  iVunc  hoe  Ubi 
ego  in  hac  impero  provineia, 

24.  quod  ego  potero  ^  I.  e.  quoad 
ego  potero. 


618 


MILES  6L0RI0SUS. 


j4c.  Qndsique  istiat  cai&sa  amorb      hoc  inatriaiiSnio 

Abierim,  cupi^os  istiua  nilpiiaruni.    Pa,  Omne  drdioe. 

Nisi  modo  unum  hoc:  h&sce  ease  aedea  dfcas  dotalda  tuaa;  SO 

Hfnc  senem  aba  te  abHsse,  postquam  ftfceria  dlTdrtium: 

ille  mox  Teredtiir  Intro  fre  in  allenim  domum. 
Ac.  Bdne  monea.    Pa.  Sod  ubi  ille  exierit  fntua,  latic  procul 
ita  Tolo  adaimuldre,  prae  iliiua  f6rma  quasi  spernis  tuam, 
Qnislque  eius  optil^ntitatem  rcverearis;      aimui  S5 
F6rmam  amoeniUtia  lllius,  flciem^  pulcriti&dineni, 
Cdilaadato.    Satin*  praeceptum  esti    ^c.  Tdneo.    Satin'  est,  sf 

tibi 

M^um  opus  ita  dabo  ^xpolitum,  ut  improbare  ndn  queasi 

Pa.  Sit  habeo.    Nunc  tibi  ausculta  quae  imperabo.    Pl.  Dkito. 

Pa.  Quam  ^xtemplo  hoc  erit  factum,  ubi  intro  haec  dbierit:  ibi 

tu  illico  40 
Fdcito  ut  Tenias  hiic  ornatos  drnatu  naucl^rico: 
Catislam  habeas  f^rruglneam ;  cdlcitam  ob  oculos  lineani; 
Pilliolum  habeas  f^rrugineum  (nam  is  colos  thalassicuat), 
fd  connexum  in  htimero  iaefo  ^xpapiilato  brichio; 
Pradcinctua  aliqui,  idsimulato,  qudsi  gubernatdr  aiea/  45 
Atque  apud  hunc  senem  dmnia  haec  sunt:  nam  fa  piacatords  habet 
Pl.  Quid,  ubi  ero  exorndtusi  quin  tu  di'cis,  quid  fact^rus  simi 
Pa.  Htic  Tenito,  et  ra&trls  Terbis  Phiiocomasium  arcdssito: 
l^t,  si  itura  iam  dst  Athenas,  <!at  tecum  ad  portum  cito, 
Atque  ad  iubeat  fdrri  in  navlm,  si  quid  imponi  velit.  SO 
INisi  cat,  te  aoluturum  esse  nivim:  Tentum  operim  dare. 
Pl.  Sills  placet  pictiira;  perge.    Pa.  Ille  dxtempio  illam  hor- 

tdbitur, 


29.  Vett.  Ahierim  cupiens  ttfiut. 
omen  miptiarum  ordinis^  Vulg.  Abie- 
rim,  cupiens  istius  summe  nuptiarnm. 
Fa.  Ordine  i«.    Nostr.  Both.  Lind. 

30.  Velt.  ha$ce  etiam  aedet* 

33.  Velt.  isiuc.  —  ille,  mc.  miles. 
exierit,  sc.  ab  se.  intus,  gr.  Mo^tv, 
heraus,  uti  saepius  intus  nioium  e  loco 
signiflcai.  Cf.  Cas.  5,  1,  1.  II,  5.  Epid. 
3,  4,  45.  43.  Ampb.  2,  2,  145.  Cist. 
3,  3,  8.  Spernere  h,  I.  est :  contemnere, 
uti  IV,  6,  20.  21.  Nam  alias  est:  remo- 
vere,  segregare.  Sic  infra  IV,  6,  12. 
Ille  illas  spemit  aegregatque  ab  se 
omnes,  extra  te  tinam.  el  Capt.  3,  2,  2. 
Nunc  apes,  opes  auxiliaque  a  me  se- 
gregant  spcrnunlque  sc.  Ad  i)rocul 
suppler!  posalt  adstans, 

39.  tibi  ausculta  qu,  Conslrae:  Nunc 
(a  ausculta,  quae  libi  imperabo.  Sic 
antem  legunt  ved.  Lamb.  Uousa.  —  Vulg. 
Nunc  tibi  vicissim  quae  imperabo.  Bolh. 
^\^^:  .^""c  ''^i  vicissimque  imp.  — 
Heissim  non  esse  huius  loci,  patet, 
parlter  aique  copulam.  Denique  tun  pro 


seq.  Dicito  fecerlt  potlas:  parebo,  pf- 
ratus  sum,  aal  simile. 

40.  haec,  ac.  Acrolelealiani  ad  le, 
al  exspeciet  militem;  quemadmodum  ft 
IV,  fi,  63. 

41.  De  ornaiu  nauclertco  cf.  Aslo.  1, 
I,  55.  el  supra  IV,  3,  15.  16.  17.  Infra 
IV,  6,  68. 

42.  culcitam  ob  oculos,  ob  lippiin- 
dincm.  Nam  lippiebani  plerumque  nauiae. 
Cf.  IV,  T,  23. 

44.  Vett.  Id  erit  connexum  in  Am- 
fnero  laevo^  expapillato  br,  vil  el  legK 
Nonius.  Kxpapillato  auiem  Ini.  exseno 
brachio,  quod  cum  ill,  papUla  nadatar. 
Vulg.  non  babel  erit,  —  Botb.  exfibu- 
lato  br.  ex  emendatione.  Metrun  appa- 
rel in  his  negligenlius  servari,  ut  et  aHbl 
apud  Plautum  In  fabulla  iMerpolaiis.  — 
Scansio  v.  expapillato  plane  sImHIs  esl 
cum  sctansione  v.  supellectili,  Poea.  5^ 
3,  26. 

45.  Valg.  Pr,  aliqui^  ads.  Velt. 
Praccinetus,  atque  ads.  —  aliqmi  est: 
aUquo  modo. 

49.   Id  vctl.  deesi  iam. 


Actus  IV.   Scbha  V. 


519 


tJi  eat,  properet,  n6  morae  ait  inAtrL   Pl.  Multimodii  aapia. 
Pji.  itgo  illi  dicam,  ut  me  Adiutorem,  qui  dnua  feram  ad  portdm, 

roget. 

hie  iubebit  me  ire  cum  ilia  ad  pdrtum.  Ego  adeo,  ut  tiii  scias,  S5 
Prdraum  Atheoaa  prdtioam  abibo  t^cum.     Pl,  Atque  nbi  illo 

veneris: 

Tridnom  serWre  nunquam  t<!,  quio  liber  sia,  sinara. 
Pji.  Abi  ciU>,  atque  otnA  te.    Pl.  Niimquid  dliudi    Pji.  Ilaec  ut 

mi^mioeris. 

Pl.  Abeo.    Pj.  Et  tos  abfte  hinc  intro  actutum:  nam  ilium  bine 

adt  8cio 

lam  ^xiturum  esse  futus.    ^c.  Celebre  ipnd  noa  imperidm  tuum 

eat.  60 
Pji.  Aglte,  abscedite 'drgo.  Ecce  antem  cdmmodum  aperitilr  foria. 
Hilarua  exit:  impetravit;  iuhiat,  quod  nusqnam  At,  miser. 


ACTUS  IV.   SGENA  V. 

PYRGOPOLlNiCES,  PALJBSTRIO. 

Py.  Qu6d  volui,  ut  toIo,  fmpetraTi  pdr  amicitiam  et  grdtiam 
A  Philocomasid.    Pa,  Quid  tam  intus  fufsse  te  dicdm  diul 
Py.  Ni&nqiiam  ego  me  tam  si^usi  amari,  quam  nunc  ab  ilia  mi&iiere. 
Pa.  Qufd  iami    Py.  Ut  roulta  Tdrba  fecit!  i^ota  ut  materi^a  fuit! 
V^rum  postremo  I'mpetravi,  ut  Tdlui;  donaTfque  el,  5 
Quad  Tolnit,  quae  pdstulavit;  td  quoque  ei  dond  dedi. 
Pa.  ^tiam  roel  quomddo  ego  Tiram  sfoe  tel    Pr.  Age,  ea  aoimd 

bono : 

Idem  ego  te  liberabo.  Ndm,  si  possem  ulld  modo 
Impetrare,  abiret  nec  te  abduceret,  operdm  dedi; 
Vdrum  oppressit.   Pa.  Deds  sperabo ,  tdque  postremd.    Tamen,  10 


ftO.  ad  htktat  ferric  L  e.  \.  Iiib«at 
adferrt.    Veil.  Atfmt  «l  iii6«as  fcrrL 

53.  Sic  B.  —  Vulg.  Vi  eat,  tit  prep. 
Veil,  fie  tit  mairi  morae* 

66.  Vulg.  Prormm  Aih.  proUnvt 
afrf^o.  Veil.  Prorsui  —  preiinuB  abibo. 
K«fitr.  Bolb.  et  h\ni, 

60.  eelebre.  Cf.  Pseod.  I,  2,  85.  M- 
tro,  o6i<«,  atque  kaee  [ei'toj  cete^ate, 
ne  mora  quae  tie,  uM  eefe6rare  e»l: 
celerlter  perllcere,  exseqal.  Sensus  ergo 
leeo  nosiro :  nos  elie  el  eziiet^  imperkim 
ipmB  exsequemur.  Cetlrmn  Venela:  Pa- 
laeitrio^  apud  not  i.  t.  est. 

61.  Veil,  commodum.  Vulg.  com- 
modo,  Commoduin  esl:  oppoimne,  at 
Ampb.  2,  2,  45. 

Act,  IV.  Sc.  V.  Prodit  a  0e  nUeg, 
narraique  Palaesirlonl ,  ae  a  PhH.  Ibh 
jrelraaae,  ut  abiret,  Ipaumqae  Pal.  el 
done  dedlaae.  Euadem  bortaiur,  aU  rem 
agat  prepoaltam. 


1.  Bolb.  tit  votiit,  qoenadmodam  le- 
gltar  V.  5.  Veraai  ooto  vulg.  et  vett. 
quod  Don  ausaa  amtare,  ut  eonaiarei 
antlquliatla  aaetorliaa. 

2.  Praep.  m  Bolb.  L.  ad  aoperlorem 
veraoai  irabunt.  Vulg.  Quidnam  tam 
tntuf  fuitte  te  dieam  din?  Veil.  Qslif- 
nam  tam  tntut  fuine  dieam  din? 

4.  ver6a  /eeit,  ae.  ae  a  me  ablref. 
—  Valg.  el  vett.  ul  leiita  m.  /.  Sen- 
aua:  quam  lengom  negoilam  fultl  qoam 
loBgua  aermo  full!  Nam  ut  non  eat 
comparativem.  —  Sle  Dc.  ep.  ad  Atl. 
lib.  I.    Teucrit  ilia  lentum  negotium. 

8.  it  pofsem.  Vulg.  el  veil.  iVam 
fi  poe^et  uUo  modo  Impetrari  nt  a6i- 
ret.  Noatr.  Botb.  et  Lind.  Omittendum 
duzl  lit. 

10.  oppreteity  eeeapavli,  obthiuit.  Sic 
Merc.  3,  4,  6.  —  tperabo^  precabor. 
cr.  Caa.  2,  5,  38.     ClaU  2,  3,  52. 
Tamea  ego  dirimendam  ezlalimo  later- 


5S0 


MILES  GLORIOSD& 


lti%l  U^ue  mihi  acdrboin  est,  qoit  hero  16  careDdani  est  6ptoBO, 

Siltem  id  Toliipe  est,  quum      Tirtute  f6rmai  evenit  tibi 

M<!a  opera  super  hie  vicioa,  qiiam  ^^o  nunc  concilid  tibi. 

Pr.  Quid  opust  Terbis^  libertatem  tibi  ego  et  divitiia  dabo. 

Si  impctras.    Pj.  Reddam  fmpetratum.    Py.  At  g^aiio.    Pa.  At 

modicd  decet.  15 
Mdderare  aniino,        ais  cupldna.    Sdd  eccam  Ipaani;  e^editur 

foras. 


ACTUS  IV.    SCENA  VI. 

ACROTELEVTIVM,    MILPHIDIPPJ.  PYRGOPOUNICES. 
PALAESTRW, 

Mi.  Ilera,  ^ccom  praeato  militem!    Ac.  Ubi  is  eati    Mr.  Ad  lae- 

Tam,  Yidtfto. 

Adapicito  limis,  ne  ille  noa  se  ac^otiat  viddre. 
Ac.  Video.    Ml.  lildepoi,  dudc  noa  tJmpua  eat  malAa  peiorea  fieri. 
Tuum  ^8t  principiuiD.    Ac.  Obaecro,  tute  ipaum  conTeniatil 
INe  pdrce  voci,  ut  a^diat.    Mi.  Cum  ipad  pol  anm  aectkta  5 
Piacide  ipsa,  nt  libitum  eat  mi,  dtioae,  meo  irbitratu,  ut  vdiuL 
Py.  Audio',  quae  loquitur  1    Pa.  Audio.  Quam  la^ta  eat,  quia  adit 

Ad  te.* 

Ac.  O,  fdrtunata  mulier  ea!    Py.  Ut  amiH  Tideor!   Pa.  Di'gouss. 

Ac,  Permirum  ecaator  pra<$dicaa,  te  adisae  atque  exoHiaae. 

Per  epistolam  aut  per  numium,  quasi  rdgem,  adiri  eum  iiunt.  10 

Mi.  Namque  e'depol  vii  fuit  cdpia  adeundi  atque  iropetrindi. 

Pa,  Ut  tu  inclutua  apud  muiieres!    Py.  Patidr,  quando  ita  Veoui 

TOlt. 


ponciiond  ab  efst,  coofra  alqae  ludlcat 
Lind.  Nam  referiur  ad  Salicm  id  vo- 
lupe  est. 

12.  quum  i.  e.  q.  quod. 

13.  super  hac  vicina.  Sic  vetf.  — 
Vulg.  super  hanc  vicinam.  lllud  B.  e( 
1*.  uU  el  Feslus  v.  supercscit. 

Act,  ly.  Sc.  /  /.  Prodeunt  a  Pe- 
riplectomene  Acroieleufium  et  Milpbi- 
dippa,  et  prlmum  inter  8e  de  niUitla 
pulcriiudliie  colloqiiuniur;  deinde  Aero- 
leleulium  iubet  Milpbldippaiu  eum  adlo- 
qul,  8uuoique  amorem  el  declarare.  Id 
ea  fach  versu  52  eunique  Inviiai,  ut  ad 
Acrolel.  domum  venial ;  quippe  aedea  do- 
tales  esse,  llle  promitth.  Iniroeunt  illae. 
Advenli  PJeusides  ornaiu  nauclerlco. 

1.  Sic  vulg.  praelerquani  quod  omit- 
fil  is.  Veil.  I  hi  is  esit  Mi.  Ad  lae- 
vam.  Ac.  f  'ideo.  Mi,  Adsp.  etc.  quod 
receperuni  Bolh.  el  Lind.  Veruni  video 
iam  est  v.  3  quod  quare  duplex  ponen- 
dum  fuerit,  non  equidem  video. 

2.  Vulg.  el  veil.  Adspicito  limis  ocu- 
lis,  ne  ille  nos  se  vidcre  sentiat,  Nosir. 


BoCh.  et  Lind.  LimuUs  intueri,  omisso 
oculis^  vide  Bacch.  5,  2,  14. 

3.  malas  peiores,  i.  e.  ex  asiutis 
astutlssimas.  Personas  sic  babeni  veti. 
Vulg.  inlegrum  versum  iribuit  Acrote- 
leutlo. 

4.  Sic  vulg.  —  Veil,  totam  vs.  Mil- 
pbidlppae  iribuunt. 

5.  Sic  vulg.  et  Ven.  At  veil.  Ruwt 
ipsum  poi  sum  secuta.  —  Secuta  an- 
tem  esse  credunt  I.  q.  /ocvfa,  qnod 
Lainblnua  ait  reponendum  esse.  Noius 
e  Gellio  versus  Livii:  ^'irum  mihi,  ia- 
moena,  insece  versutum, 

6.  tit  libitum.  Sic  vett.  —  Vulg. 
dum  libitum,  ut  Pall.  Boibius  omneB 
locum  sine  necessitate  valde  mutatum 
dedit. 

7.  adit,  i.  e.  adUt.  81c  init  apod 
Lucreiium  libro  I.:  Ileraclitus  iniL 
Lind.  cum  Botbio:  7111a  te  adiit,  ex  Pal. 
male  quidem.    Nosir.  vulg.  et  vett. 

8.  In  vulg.  el  veil,  deesi  es,  quod 
auppediiant  libri,  inter  quoa  PaL  mit- 
lieres,  quaedam  antem  edd.  wsulier  est. 


ACTUB  IV.    SCBVA  VL 


521 


Ac,  Vencrf  pol  habeo  grdtiam,  tanddmqne  et  oro  et  quango 

Ut  ^ius  niihi  sit  c6pia,  queiii  amd  quemqiie  expet^sso, 

Benfg^ousqoe  erg;a  me      siet:  qnod  cilpiani,  ne  gravdtur.  15 

Ml,  Spero,  ita  futurum:  quamquam  ilium  multa^  aibi  expetdasun^ 

lUe  fllas  spernit  s^gregatqne  ab  se  dmoia,  extra  te  tinam. 

Ac.  Ergo  fate  metiis  me  mdcerat,  quod  file  fastididsust: 

Ne  6culi  eiu8  aenttfntiam  mutdot,  ubi  viderit  me, 

Atque  dius  elegdntia  meam  ext^raplo  speciem  ap^rDat.  20 

Ml.  Nod  ficiet:  habe  animum  booum!    Pf.  Ut  ipsa  se  coot^mnit! 

Ac.  Metu6,  ne  praedicdtio  tua  nunc  meam  formam  exsuperet. 

Ml.  Istuc  curavi,  ut  opfnione  iilfua  puicri6r  sis. 

Ac.  Si  p61  me  nolet  ducere  uxdrem,  genua  ampl^ctar 

Atque  dbsecrabo  aliqud  modo.    Si  ndn  quibo  impetrire,  25 

Conscfacam  ietum.    Vi>ere  sine  illd  scio  me  non  pdsse. 

Fy.  Prohib^ndam  mortem  mulieri  Tided.    Adiboni    ¥a.  Minume: 

Nam  td  te  Tilem  f^ceris,  si  te  liiltro  largi^re. 

Sine  ultro  veniat,  quadritet,  desideret,  exspdctet. 

Vis  sdmmoTere  gidriam  istam,  qudm  habes?  cave,  sis,  faxis.  30 

Nam  ndlli  mortaH  scio  obtigfsse  hoc,  nisi  dudbus, 

Tibi  dt  Phaoni  Ldsbio,  tam  mi'sere  ut  amardntar. 

Ac.  Eho,  intro  abi  tu,  ilium  dvocatum  fdras,  mea  M ilphidippa ! 

Ml.  Imo  dpperiamur,  dum  dxeat  aliquis.    Ac.  Durare  ndqueo, 

Quin  eam  intro.  Mi.  Occlusae  sdnt  fores.  Ac.  Effnngam.  Mu  Sana 

ndn  es.  35 
Ac.  Si  amivit  unquam  aut  si  parem  hie  sapidntiam  habet  ac 

fdrmam: 

Per  amdrem  si  quid  fdcero,  clemdnti  animo  igndscet. 
Pa.  Ut,  quadso,  amore  pdrdita  est  haec  misera!    Fy.  Mutudm  fit. 
Pa.  Tace:  ne  audiat.  Mi.  Quid  istitisti  obstdpida?  cur  non  pultasi 
Ac.  Quia  ndn  est  intus,  quem  dgo  toIo.    Pa.  Qui  sets?    Ac.  Scio 

pol,  olfacio.  40 

13.  Veil,  iandemque  et  oro.  Vulg.  rarom  vel  In  nostro,  vel  adeo  Horaiio 
eandemque.    Dec.  exoro  tandem.  alUsque. 

14.  Veil,  expelitio^  at  el  v.  16.  30.  Vulg.  et  veU.  Summovere  htam 
17.    tgernit  i.  e.  q.  segregate  quod   vis  gloriam  t)tff,  q.  h.    Allae:  Si  non 

seqoltar.   Vide  noi.  ad  IV,  4,  33.   8ic  ptrdere  i$tam  gl,  ut  et  Cod.  Lips,  et  ex 

el  Ennlus  apad  Nonlum:  iua  et  aequum  eo  Llnd.    Verum  eslne  hoc  consulere  et 

te  a  malit  spemil  procul.  metro   et  Plauto,    supertfiiiiose  codicis 

20.  $pemat,  el  hlc  quoque  esl:  re-  alicuius  iicrlpturae  adbaerere? 

moveai ,  reiundai  quasi  ab  se.  32.   Ulc  locus  argumeoio  esse  possit, 

21.  Vulg.  bonum  animum  habe.  Veil,  verbum  amare  primam  aocipiiem  ha- 
honum  animum  modo  habeto.  Boih.  «P"<*  veieres;  nisi,  non  facia 
Habe  animum  bonum,  all  el  alibi  le-  ell«ione,  sic  legas:  tam  misere  lit  ama- 

rdntur. 

33.   Veil,  evocato.    Sed  allae:  evo- 


glior. 


ductre  «»'««•  -  ducere  prodac«ndam,  'p,,,  „„„  ^,  ^.,„_ 


eimula  inquam,    quae  lamen  In  cdd. 


at  vioere  v.  26. 

27.   Vulg.  video  mulieri.  desuni. 

29.   Vulg.  desideret,  cxMpectet.  Veil.  36.   Veil,  et  vulg.  hie  ante  habet. 

ie  expectet.    Botbius  e  conl.  expete$$at^  37.   Vett.  animo  mihi  ignoecet. 

at  et  Lindemannus.    Restitul  vulgalaai,  40.    Vulg.  fcio,  edepol,  edo.  Veil, 

at  ultima  In  de$ider€t  prodacalar,  baud  icio,  edepol^  facio.     Bolli.  et  Und. 


MILBS  6L0RI0SU8. 


Nam  od6re  DMum  tdntiat,  ti  intiAs  ait.    Pr.  Hariolilar. 
Quia       amat,  propterei  Veoua  fecit  eani  ut  di?in6ret. 
j4c.  Nescio  ubi  hie  prope  adeat,  qaem  ^xpeto  vid^re :  olet  profdcte. 
Pr.  Nas6  poi  iam  Iiaec  quiddn  ^idet  pliia,  quam  deuiia.  P^.  Caeca 

arndre  eat. 

^c.  Tene  roe,  dbaecro!    Mi.  Cur?  ^o.  Nd  cadam.  Af/.  Quid  iUI 

^o.  Quia  atare  ndqaeo:  45 
Ita  ^nimua  per  ocnlda  meoa  deCt.    Mm.  Pol  milit^m  ta 
Adsp^xisti.    Ac.  Ita.    Mi.  Non  video,  ubi  eat    jic.  Viddrea  pol, 

ai  amirea. 

Mi.  Noo  ddepol  tu  ilium  mi^a  amaa,  quam  cgomdt,  ai  per  te 

liceat. 

Pji.  Omnea  profecto  m^lierea  te  amiot,  ot  quaeqne  adaptfxit. 

Pr.  Neacio,  tu  ex  hoc  me  audf?eria,  an  odn:  sepoa  aum  Yd- 

oeria.  5i 
jIc.  Mea  Milphidippa,  adi,  dbaecro,  et  coo^ddere!    Pr.  Ut  ma 

verdtur! 

P4.  Ilia  id  noa  pergit   Mi.  Yda  toIo.    Pr.  Et  nda  te.    Mr.  Ut 

inasiati, 

IleHim  meam  eduxi  foraa.   Pr.  VIded.    Mr.  lube  ergo  adfre. 
Pr.  loddxi  aoimum,  ne  dderim,  item  ut  iliaa:  quando  oriati. 
Mi.  Verbum  hdrcle  facere  udn  potia,  ai  accdiaerit  prope  id  te.  Si 
l)um  te  dbtuetur,  ioterim  linguara  dcuii  praeciddruot. 
Pr.  Leviodum  morbum  m^iieri  vided.    Mi.  Yiden'  ut  tremit  dtqne 
Kxtimuit,  poatqaam  te  idspexiti    Pr.  Yiri  qudque  armati  idem 

iatuc  fiiciuot: 

Ne  til  mirere  pida  malierem.   Sdd  quid  yolt  med  dgerel 
Mt.  Ad  ae  At  eaa:  tecum  Wrere  volt  dtque  aetatem  exigere.  M 
Pi\  KgoB*  dd  illam  eam,  quae  Diiota  aiti     Yirum  diua  metuere 

aeqiium  est. 

Ml.  Quia  tui  causa  exegit  virum  a  se.    Pr.  Quid?  qui  id  facere 

pdtuit? 

Mt«  Quia  aedi^a  dotales  huius  aunt.     Pr.  Itane?     Mi.  ita  pol. 

Pr.  lube  domum  (re: 
Uiu  ^fiHi  I'lUc  cro.    Mi.  Yide,  ud  sies  io  dxspeclatidoe: 
No  itlaiu  diiiiui  excrucles.    Pr.  Ndn   ero  profecto.  Abite. 

Mr.  Abimua.  65 


.W^V*  9^lfP^^  f^cih.    Kl  aperle  Veneia 
mfflt^p9l^  o{faeio.  Fortasse 

fSnm  tn/i»rf  tic.     Vtli.  iVom 
^iwfm  M«'»H».   nnitftm  n^uiro  irenere 
iaaVMiam  iv^niiiiHr     NtnlUH*  Cf.  Amph. 
-  ■  r^lW0l«lHr,  Ulvlnai. 
k  HIWI  Hlc  vulg.  — 

ii   VHlt»  ^wfH  Mtlare  Ncq.  Veil, 
i  Ml  HllaW  ^^»(fa•o•    KoBtT.  B.  L. 
ji    Vtltat       Vfll.  Nttch^  tun'  ex 

Nan  f^H^  *0*       AcrolelealHun ; 


nelQo  ne  ilia  loqal  non  possh,  si  ad 
te  acc. 

56.  Vetl.  interim  lingua  atqme  oculi 
ptricrunt. 

68.  Claudieat  melron.  Ilaod  lameB 
ideo  muianda  eral  lectio,  uli  fecere  recc 

69.  Velt.  melius  muL  —  quid  vuU 
me  facere?   Nosir.  vulg. 

60.  j4d  Me  ut  eat.  Sic  veil,  el  De- 
curl.  —  Vulg.  omitih  ut,  De  scanslooe 
V.  indicem  v.  e  in/.  3.  producta. 

61.  Vulg.  fir  ciua  est  metuendus. 
Veil,  noslram.    Hem  ed.  Venet. 

63.  Sic  veil,  et  volg.  —  Botb.  omHiH 
iunt.     At  eUdeBdom  Quia.  —  Valg. 


Actus  IV.   SesHA  VII. 


58B 


Pr.  Sed  qufd  ego  Tideol    Pj.  Qufd  videtl    Pr.  Nescfo  quit, 

eccum,  ioc^dlt, 
Ornitu  quideni  thalistico.    Pj.  lam  n6s  yoU  hie  prof^to: 
Naucl<5ra8  hie  quidem  est.  Pr.  Videlicet  are^sit  hioe  hioc,  er^do. 


ACTUS  IV.    SCENA  VIL 

PLEUSIDES.    PALARSTRiO.   PYRGO  POUIS  ICES. 
Pl.  Si  alium  iVio  pacto  propter  amorena  ndsciini 
Fecfase  miiita  n^quiter:  vereir  magia 
Me  amdris  causa  isldc  ornatu  incddere;  % 
Vert&m  quum  multos  m^lin,  admisse  accdperim 
Inhoodsfa,  propter  amdrem,  atque  aiieoa  i  boots: 
Mittd  iam,  ut  occidi  Achilles  civis  p^sos  est.... 
Sed  ecd&m  Palaestridnem,  stat  Gnm  mflite: 
Oritio  alio  niihi  demiitanda  ifst  mea. 
Mulidr  profecto  nata  est  ex  ipsi  mora: 
Nam  quadvis  alia^  qnad  mora  est  aequd  mora. 
Minor  da  videtnr,  qudm  quae  propter  miilierem  est. 
Hoc  ideo  fieri  crddo  consuetudioe. 
Nam  ego  hinc  arcesso  Plu'locoftiasium.    Sdd  fores 
Pultdbo.    Heus^  ecquis  hie  est?   P^i.  Aduiescens,  quid  est? 
Quid  tu  iis?  quid  puitas?   Pl,  Phi'locomasium  quadrito: 
A  mitre  iliius  vdnio.    Si  itura  dst:  eat. 
Omnds  moratur:  oivim  cupimus  sdlvere. 
Py.  Iamd6dum  res  parita  est.   Heus,  Paladstrio, 


10 


15 


lube  earn  domum  ire.  Lind.  Die  ifo- 
mum  ire, 

6H.  Volg.  pofiromom  credo  Irlbolt 
miliii.    Veil,  ul  dob. 

Act,  V.  Sc,  yiL  Adv^nU  qusl  e 
portii  Pleasldes,  naoeleri  ornata,  PkUo- 
conasiom  accerttliiMi.  Iglinr  Pyrgop«ll- 
nicea  Palaeatrlaneni  label  eaai  evocara 
et  «iuii  ornaneata  efferre. 

1.  Sle  el  Acidaliua  legil,  et  Lamb., 
et  babel  V.  C,  et  veil.,  el  Veneta  aU- 
qiiaienus  probal,  quae  luibet  nesciuwij 
ml  Decart.,  el  vero  facUlua  longe  exl- 
aiH  exordium,  qaam  al  legas,  quod  val- 
gaia:  Alium  —  ni  eciam^  at  Boib.  et 
Lind.,  quorum  neuler  noairam  comme- 
moravlt  verbalo.  Id  quod  aperto  eaae 
argumenio  debet,  neuirum  eorum  eo  quo 
opoilebat  atudlo  anilqulorea  Ubroa  con* 
loUsse.  Senaas:  SI  neacirem,  aUoa  quo- 
que  ollm  propter  amorem  etc. 

3.  <f(oc.  81c  veil.  Lamb.  Camer.  — 
Lind.  cum  cdd.  et  Veneta:  hoe.  Both, 
ex  lonl.  et  Aid.  cum  hoe. 

5.  Sic  VBlg.  et  vett.  Ai  Lanb.  ex 
codd.  malll:  /fiAoseeliiin  —  oltentifii, 
quoram  poaierloa  aaliem  luibet  Veaeta. 


6.  Parealbealn  boo  versa  Incboare 
cogUandna  est;  quam  tamen  abrumpU, 
apodosinque  lollos  perledl  omlttlt,  Idea 
quia  consplcator  Paiaeatrlonem.  Hlne 
aliod  exordium  anmlt  versa  9.  —  Achil" 
lee  et  prima  et  media  brevlas  legendom, 
at  Poen.  pr.  1.  Merc.  2,  4,  20.  et 
supra  IV,  2,  65,  quaal  gr.  UjcJUvg.  — 
Ceterom  vett.  eerrupte:  Mitto  tarn,  ut 
oecidit  Achillee^  quid  paeeus  est.  Ve- 
neta: quivif  pa8$u$  eet.   Koalr.  valg. 

9.  Haee  lam  alia  voce  profert,  qaom 
praeeedenlla  sabmlsslorl  elocataa  alt. 

11.  ea  referto  ad  quaevie  alia,  Sle 
aatem  Inlerpangendum  com  vett.,  ot 
prlua  moro  sit  relatlvum,  allerum  prae* 
dicaiam,  ea  aatem  pleonasmos.  Volg. 
oegiie,  mora  minor  ea  v.,  uU  et  Both. 
—  Noslr.  Lind. 

12.  Seasos:  .Haec  quasi  lex  videtur 
esse,  sc.  ut  moreniur  muUerea. 

13.  2Vam  ego.  Sic  vulg.  et  vett.  At 
Llad.  ex  edd.  medd.  et  cod.  Lips.  Nunc 
ego.  Idem  tamen  arcesso.  At  In  Ve* 
neu:  Nunc  ego  k.  aceeream  Ph. 

18.  /anufttffiiBi,  L  e.  paallo  anto, 
bravl  aula,  mado.    CL  Caa.  2,  6,  62. 


MILES  6L0BI08US. 


AaniBi^  6niimeDt«,  T^len  pretiatui. 
Doc  idiatoret  t^com  adi  uf  in  qnf  feraat  2i 
Omofa  composita  a6ot,  qoae  dooaTl,  tit  ferat 
P4.  E6.    Pl.  Qoaeso  bercle,  pr^pera!    Py.  Nm  MriUlar. 
Quid  fvtuc,  quaetol  qin'd  ocolo  facltim  eat  tuol 
Pl.  IIabe6  quidem  hercle  ocolum.     Py.  At  laeTm  dico. 

Ph.  ^loqoar. 

IMarit  cauta  hercle  itUSc  e^o  oculo  ut6r  miDut:  2& 
Nam  ti  4  mare  ■bttioufstem,  tamqaam  hoc  titerer. 
8ed  D(mit  moraDtar  m^  diu.   Py.  Eccot,  ^eiiat. 


ACTUS  IV.   SCEMA  VIU. 

PAL^KSfRiO.    PniLOCOMASlVM.  PLEUSIDBS. 
PYRGOPOLIMCBS. 

Pj.  Quid  modi  fleodd,  quaeso,  bodie  ficiesi    Pa.  Quid  e^o  m' 

fleam  1 

tibi  puicerrume       aetatem,  fnde  ibeo.   Pa.  VIden  homio^m<»  tibi 
Qui  i  matre  et  sordre  venitl    Pa.  Video.  Pr.  Aodin\  Paia^atriol 
Pa.  Qufd  \M    Py.  Quin  tu  idbes  efferri  dmoia,  quae  iaU'  dedil 
Pl.  Pbdocomasium ,  adive.    Pa.  Et  ta  ailve.    Pl.  Haterque  H 

aoror  5 
Tibi  aalutem  md  iuaaerunt  dfcere.    Pa.  Salva^  afent. 
Pl.  6rant  (e,  ut  eaa,  v^otua  operam  dum  dat,  ot  Telum  dxpliceat. 
Ndm  matri  oculi  af  ralerent,  mi^cum  Teniaa^t  airoul. 

Bp.  3,  3,  27  et  Amph.  8,  8,  60.  61.  67.  PleotfUem  el   aaxUlari.     BlUes  aa(en 

eio.    Neuilquam :  dlu  est  quod.  aqaam  efTerrl  label.    Interim  1111  labelU 

19.    Veil,  veitem  pretioiam  oinnctn  luogunl,  Id  qaod  nilraior  miles.  Cetiir- 

fcrat,     VuU.  ve»(em,  pretiotum  omne  maius  tamen  a  Pleuside  iubet  hunc  porro 

ut  feral  J  uil  «l  Veneia.    U^ib.  el  Llnd.  earn  lenere  exanlmaiam,  efferrique  oma- 

vestem,  prctiota  omnia  ex  conl.    Ego  menia.    Valedicli  Palaeslrio  v.  29.  Re- 

pretiosam  cum  veil,  et  omnia  e  conl.  slpiscil  Pbilocomasium  v.  34.  Pleosi- 

relaium  ad  aeqq.   el  auppl.  haec.    Cf.  demque   agnoscll   sub  nauclerl  fgura. 

IV,  H,  4.  2H.  Quod  ne  mlrelur  miles,  Palaeslrio  de 
21.    Veil,  aufcrat,    Vulff.  ut  ferat.  alia  re  inclpli  loqui;  ille  aoiem  eoa  amit- 

23.  Quid  ittuc?  \ldel  enim  culcl-  111  v.  41.  Resial  Palaeslrio  ac  de  soa 
lam,  quam  geril  ob  ocuIon.  Cf.  4,  4,  42.  fide  ad  milllem  faclt  verba,  quam  brevi 
Nam  plerlquo  nauiae  llpplebanl.  sit  cognilurus.  Denique  ipse  quoqoe  abil, 

24.  oculum  sc.  unum  saliem,  slngu-  miles  auiem  Iniroire  parat  ad  Acrole- 
larl  numero.     Veil,  et  Veiiel.  quidem^  leutium. 

bene.    Vulg.  11.  L.  cqnidcm.  I.    Quid   efo  nt  fleam?   I.    e.  q. 

26.    Veil.  jV'am  ti  amare  abst.  Vulg.  Quidni  ego  fl.r    Veil.  Q  e.  ne  ficam? 

/V'«m  fi  abtt,  amare,     Voluerunl  enim  2.    Veil,  inde  obeo. 

Innui  niiiorem  nillillM,  aut  etiam  Ipsius  o'           1       .                  j*  *  j 

PlouMiais.     UMie.a:    Aam  si    abH.  a  .  ^'   ^T^f'T.     ''  ' 
mail.    No.lr.  Uo.h.,  aique  n,«re  abla- 

ilvo    et    apiid    Lucretlum   staiim   llbro  El  votf.  et  \  enela  Ignorant  v.  m««*, 

primo  orcurril.  4Uod  vulg.  babel  ante  iu6cs,  quedqae 

Act,  II  .  Sc.  rilL    Educitur  Pbllo-  perperam  reilnuere  M.  el  L.  —  o«ii/a 

com««him  a  Palaosirione ,  eaquo  so  Here  Producendum,  ul  saepius,  el  ul  duere 

Ungit  propterea  quod  sibi  discedendum  ^* 

all  a  mlllie.   Amplectllur  eum  valedicens  7.    Construe:  ul,  dum  venlns  operaM 

V.  19.  Uelnde  AiihIi  ablens  se  exanima-  dat,  velum  expliceul;  non  at  aisUaui 
tarn  procldert.    Ergo  Palaestxio   lubel  Boiiilua* 


AcTOt  IV.    SCBVA  VIII. 


525 


Ph.  Ibo,  qaamqaam  iiiTfta  facio.   Pietaa  aic  cohibdt.   Ph.  Sapis. 

Pr.  Si  non  mecum  aetitem  egiaaet,  h6die  stulta  TfTeret.  10 

Fa.  fstuc  crucior,  i  viro  me  tiii  abalieDirier: 

Nam  tu  quamvia  pdtis  ea  facere  uti  fluat  fac^tiia; 

£t  quia  tecum  erim^  propterea  ioimo  eram  ferdcior; 

Earn  nobilitatem  dmittundam  video.    Pr.  Ne  fle.    Ph.  N6ii  queo, 

Quiim  le  Tideo.   Pa,  Hibe  bonum  animum.    Sdo  ego,  ct  quid  do- 

leit  roihi!  15 
Nim  nihil  miror,  si  hibenter,  Phiiocomasium hfc  eras: 
F6rma  huius,  mdrea,  virtus,  inimum  attinuere  hic  tnoro; 
Quum  ego  servus,  qudndo  adspicio  hunc,  Ucruroem,  quia  di- 

ii&ogimur. 

Ph.  6bsecro,  iicdt  complecti,  priusquam  proficiscdl   Pr.  Licet. 
Ph,  6  mci  ocuii!  6  mi  anime!    Pa.  Obsecro,  tene  miiilierem,  20 
Ne  dffligatur.   Py.  Quid  iatuc?   Pa.  Postquam  ibs  te  abit,  aoim6 

male 

Factum  eat  huic  rep^nte  miserae.    Pr.  Accdrrite  intro!  efftfrte 

aquam! 

Pa.  Nfbii  aquam  raordr.    Py.  Curl    Pa.  Malo  —  m^rum:  ne 

intervdneris, 

Qua^so,  dum  resipfscit.    Py.  Capita  int^r  se  nimia  nexa  hice 

habent. 

N6n  placet.    Labrd  labellis  Krruminavit  idmodum.  25 
Pl.  Tdntabam,  spiriret,  an  non.    Pr.  Atirem  admotam  opdrtuit. 
Pl.  Sfn  magis  via,  ^am  omittam.    Py.  N6Io;  retlne.   Pa,  At  fldo 

miser. 

9.   Volg.  et  ve(t.  post  fatio  addont      22.   Et  veil.  e(  vulg.  aeeurrite  intro, 
omnia.  —  Pieta$  fi'c  cohibeU   LambI-   atque  efferle  aq. 
nus  alt  legendum  esse  cogit.    Supplea*      23.  Veti.  Malo  ne  tpie  interventriB. 
dum  aaiem  est:   vt  abeam.    Codlcoa   Volg.  Malo,  ne  intervenerig^  ul  et  Ve- 
in onstra  praebent  h.  I.  nela.    Boib.  Malo  malum.    Ne  inter- 

12.  fluat,  1.  e.  abandet,  nt  elegan-  venertt,  Quaeso,  d.  r,  malom,  den 
lem  dellcaiamqae  se  praebeat  In  con-  Apfcl,  quasi  gravida  sit,  collato  Anpb. 
aueiudine.  2,  2,  99.    Llndemannus :  Malo  merum. 

14.   Vetl.  et  vulg.  Nimium  haee  flet.    Ne  int.  ex  Lamblno,  qui  sic  restltoerat 
P//.  Nequeo,  Quum  te  video.    At  Ye-   ex  codlcum  vesUglls.    Quod  probo. 
neia:    Ram  nobilitatem:  video  omnia.      25.   Veit.  labra  et  labella  inter  te 
P.  ^e  fle.  Ph.  Non  queo,  fuum  i.  v.  ^ertin«  admodum.    Pro  quo  Lamb,  ex 

18.  Quum  ego.  Sic  vett.  —  al.  aperils  codlcum  vesliglls  legl  lubel:  fir- 
Quern  ego.  \u\g.  Qum  ego.  Deln  et  f^ant  admodum.  Veneia :  /o6ro  label- 
veil,  el  vulg.  fleo  pro  lacrumem,  quod  ferruminavit  acre  malum.  Vulg.  I. 
codd.  praebent,  qui,  ut  et  Venela,  ba-  |.  ferruminant!  acre  malum.  Bolb.  La- 
bent  lacrumum.  Cerfe  non  debebat  legl:  ^5  labelli$  fer  mihi,  aut  -  Pl. 
Quin  —  lacrumem,  quod  fecere  Botb.  ^cre  e$t  malum.  Conferendus  locus 
Lind.  —  Pro  diiungimur  al.  adtungttur.   pg^ud.  5,  1,  14.  tifri  labra  ad  labella 

19.  Veil,  proflciscor.  Noslr.  Vulg.  adiungit.  Labra  sunt  virl,  labella  fe- 
et Moih.  Cetenim  ana^  I.  in  Plauto.        n,j„ae.   Legendum:  ferruminavit  admo- 

20.  Veil,  o  anime  mi.  Haec  aulem  dum ,  sc.  blcce  bomo ,  Pleusldes.  Hlnc 
ablens  lam  dlclt,  el  prae  dolore  quasi   et  do  se  respondet  PI.  In  seqq. 

exanlmaia  tene  mulicrem.    Pleusldl      26.    Jurem  etc.    Veil,  aut  earn  ad 

all. 


noM  torn  oportmt,  ut  Pleusldes  verba. 
Pro  quo  Lamb,  lubet  legi:  at  cam 
sit  sensas:  at  ian  oporiult  earn  Atb 
lur.   Cf.  Rud.  4,  3,  71.   Cure.  1,  1,83.  ftveciam  ease.    Veneia:  Tent.  ep. 


21.  affligatur  sc.  bume,  ne  procldat  Pro  quo  Lamb,  lubet  legi:  at  earn,  ut 
faumum,  ne  ad  terram  gravl  casa  alllda-   ail  sensas:  at  ian  oporiult  earn  Atbenaa 


U6 


MILES  6L0RI0SU8. 


Py.  £iiie  atqae  efEtfrte  hoe  iDtos  6mia^  Itti  qaatf  4edil 
Pa.  ^tiam  nunc  Mli&io  te,  Lar  fimiliaris,  priAaqnam  eol 
C6oter?i  cons^rvaeque  omnea,  b^ne  Talet^  et  vfvite!  M 
Bdne,  qiiaeao,  inter  t6s  dicatia      mihi,  abaenlf  ianen. 
Py.  Age,  Palaeatrid,  bono  animo  ea!    Pa.  !^heu,  nequeo,  qoin 

fleam, 

Qoum  4b8  ted  abeam.   Py.  Fdr  aequo  animo.   Pa.  Sdo  ego,  qatd 

doieit  mlhi. 

Ph.  Sdd  quid  hoci  [quae  real  quid  video  1   Lux,  aalTe!]  Pl.  lam 
r^ipiatit   Pu.  Obaecro^i  quern  ampidxa  anm 
Hdminem?  Peril,  aumne  ego  apud  mel    Pl.  Nd  lime,  Toluptaa 

mea !  35 
Py.  Qu(d  istuc  eat  negdtil   Pa.  Animna  h4nc  mode  hie  reUqaerat 
M^tuoque  et  timed,  —  ne  hoc  tandem  prdpalam  flit  nimia. 
Py.  Quid  id  eall   Pa.  Noa  paiim  aic  ferre  nt&nc  per  urbem  haec 

dmnia: 

Nd  qnia  tibi  hoc  Titio  Tortat.   Py.  Mda,  non  alior&m,  dedi. 
Pirvi  ego  ilios  f^cio.    Age,  ite  c^m  dig  benevol^ntibus!  40 
Pa.  T6a  ego  hoc  cauaa  dico.   Py.  Credo.   Pa.  \im  Tale.    Py.  Et 

tu  b^ne  Tale. 

Pa.  Ite  cito.    lam  ego  idaeqnar  Toa:  ctm  hero  pauca.  etiim 

foquar. 

Quimquam  alios  fiddliorea  a^mper  habuiati  tibi, 
Qu4m  me:  tamen  tibi  hibeo  roagnam  ghitiam  rerum  dmninm; 
£t,  ai  ita  aent^ntia  eaaet,  tibi  aerTire  miTelim  45 


non  aurae.  at  not  torn  oportuit.  Kostr. 
vidg.  ex  Grutero. 

27.  Both.  •!  LInd.  ambo  mittam. 
Veti.  et  vulg.  am6off,  at  et  Veaeia;  a(- 
qoe  Lamblnus  Inlerprelatur:  Sin  lu  mavla, 
miles,  ego  ambos  missos  faciam  el  relin- 
quam,  videlicet  Palaeslrionem  et  Pbilo- 
comattium.  Mas.  pro  ambo  babent  amo. 
Ergo  legendum  earn  omiitam,  —  In 
aeqq.  Vulg.  Nolo:  retineai.  Pj.  Flco 
miier.  Veil.  Nolo  rciincal.  Pl.  Flet 
Veneta:  Flet  mittra.  Both.  Nolo; 
Pj.  At  fleo  miser.    Quod  et 


miser. 
reiine, 
Lind. 

28. 

29. 


Veit.  quae  i»ti  dedi,  Noslr.  volg. 
Etiamj  i.  e.  iterum  lierumque. 
Salaiaveral  aulem  iam,  cum  exirel  domo, 
sine  dubio.  Nam  etiam  Plauio  frequeua 
est  I.  q.  adhuc^  u(  aigniflcet  vel  conii- 
noalionem  vel  iieraiionem;  cf.  Ampb.  1, 
1,  228.  II,  1,  21.  Cas.  2,  6,  16.  Ill, 
6,  Tl.  Aul.  I,  1,  16.  A».  I,  1,  95. 
V,  73.  Cure.  I,  3,  16.  elc.  Ergo  non 
acribendum  Et  iam,  ut  fecit  Lind.  — 
V.  Lar  deest  in  llbris  el  in  vulg.  et  veil, 
induxlt  Botbius,  recle. 

31.  Conatruclio  eat:  qoaeso  ut  mibi, 
tamelsi  absenii,  eliam  benedicaiis.  Par- 
ticipio  absen$  et  eius  declinaiia  plerum- 
que  additar  tamen  L  e.  tametu.  Cf. 


aopra  III,  2,  52.  Ampb.  I,  3,  44.  Cas. 
prol.  20.  et  Indle.  v.  tamen,  Errat  Und. 
ad  Capt.  II,  3,  33. 

32.  Vett.  Heu.  Botb.  Heu^  heu.  — 
Noatr.  vulg. 

33.  Sic  veil.  —  Vulg.  Aequo  fer  an, 

34.  Inclusa  supposiiilia  ease,  quivis 
facile  videt.  —  Aique  prior  ayllaba  v. 
resipisti  necessarlo  producenda;  vind.  Ind. 
v.  re  compositivum, 

35.  Vett.  Ne  timea$,  v.  m. 

37.  Metuoque  et  timeo,  Paiet  bacc 
dici  ad  mililem;  reliqua  submiasa  voce. 

38.  Quid  id  est?  i.  e.  quid  metuisf 
—  la  seqq.  Lambinus  scribit  ex  codd. 
iVof  palam  sic  ferre*  atque  Veneia  ba- 
bel: A'of  palam  ferre.  Vulgaia  lamea 
et  veil.  S'os  secundum  ferre,  Botb. 
Lind.  Nos  secundum  ferri^  e  eonl. 

39.  Veil,  non  illorum.  ut  et  Veneia, 
et  Vulg.  Quod  Boibius  e  coni.  muiavii 
in  aliorum ,  ut  el  seq.  i7/ot  In  aliot. 

40.  Scribendum  duco:  age,  ite,  Om- 
nes:  Agile,  ite, 

42.  etiam,  I.  e.  adbnc. 

43.  habuisti  (i6i,  I.  e.  credidiatl  Itfel 
ease. 

45.  $i  ita  i.  eatet,  sc.  Ina;  ai  li 
vellea. 


AOTOt  IV.    SCSVA  IX. 


627 


Multo,  quam  alif  libertas  ^ae.   Py,  Habe  anim^m  bonum! 

Pui,  Hail  mihf,  quum  v^ult  in  mentem,  ut  mdrea  mutaDdf  aieot: 

M^liebrea  mor^a  discendi,  oblfTiaceDdi  atratidlici. 

Py,  Fdc  818  frogi.    P^.  Um  doo  po88uai;  amfsi  omnem  lubidiDem. 

Py.     aeqiiere  illos!  u6  morere!    Pa.  B^oe  vale.    Py.  Et  tu  b^ne 

rale.  M 
Pa.  Qua^80,  ut  memioerfa:  si  forte  ifber  fieri  oce^perim, 
Mi'ttam  nuntium  id  te:  ne  me  d^eraa.    Py.  Nod  ^t  meum. 
Pa.  Cdgitato  idf^mtidem,  tibi  quim  fidelia  fuverim. 
Si  Id  facies:  tuni  dtoiim  acibia,  tAi  qui  bonus  ait,  quf  malna. 
Py.  Scio  et  perspexi  aa^pe;  Terum  quum  totebac,  tum  bodie 

mixume.  65 
Pa.  Scfea:  imo  hodie  vdrnm  factum  fAxo  post  dic^a  magia. 
Py.  \ix  reprimor,  quin  16  maoere  iubeam.  Pa.  Cave  istuc  ftfceria: 
Dfcent  te  mendicem  nec  yerum  dsae,  fide  nulla  ^sae  te; 
Dfcant,  servorum  praeter  raed  ^sae  fidelem  ncfminem. 
Nim  si  honeste  c^nseam  te  ficere  posse,  suideam;  60 
Vdrum  non  potdst:  cave  fails.    Py.  Abl;  iam  patiar,  qufdquld  est. 
Pa.  Bf^ne  vale  igitur.    Py.  Ire  mellust  atrdnue.    Pa.  Eliam  ni&nc 

vale. 

Py.  Ante  lioc  factum  hunc  aum  irbitratua  sdmper  aervom  p^- 

sumum; 

I^um  fidelem  mi  ^sse  invenio.   Quom  dgomet  mecum  cdglto: 

Stulte  feci,  qui  hunc  amisi.    fbo  hinc  intro  nunc  lam  65  * 

Ad  amorea  meos.   Sdd  quia  hinc  exit?   Sdnitum  fecerdnt  forea. 


ACTUS  IV.    SCENA  IX. 

PUER.  PYRGOPOLIMCES. 

Pu.  Ne  md  moneatis:  radmini  ego  officidm  meum. 
Ego  lim  Gonveniam  fllunc,  ubiubi  est  gdntium; 
Invdstigabo;  dperae  non  parcim  meae. 
Py.  Me  quadrit  iillc:  ibo  huic  puero  dbviam. 


47.  Hau  dolenlls  v.  Clsl.  3,  15. 
Care.  4,  2,  26.  Trln.  2,  4,  44.  locantls 
Sllcb.  2,  1,  104. 

48.  Vulg.  ofrl.  ttratiotiei.  Veil,  ohli- 
viicendi  tut,  SyUaba  li  sine  dobio  longa. 
Ergo  per  crasin  proferendam  li*9t,  oi 
qaasi  anam  faclat  ayllabam.  Id  qaod 
sane  In  quibusdam  fieri  aolet,  qoae  v 
llteram  intermedlam  babent,  ot  om«,  na- 
vit^  avut^  avidior,  Cf.  ad  Aol.  prol. 
va.  5.  Msl  forte  aU  vemm  apbalma 
proaodlcom. 

49.  fufrif/inem,  volantatem  recte  fa- 
ciendl,  appeiliom.  Cf.  Epid.  2,  2,  58. 
Pera.  5,  2,  29. 

56.  Veil.  Sei$.  Sed  noatr.  vnlg.  et 
Venei.  At  Llnd.  cam  Bolblo:  Scii?  imo 
hodi€. 


58.  et»e  monoayllabam,  at  aaepe,  el 
at  Item  aeqoenll  verau. 

66.  Vulg.  et  veit.  et  $enn  hinc.  Ve- 
nela:  exi  hinc.  Lambinua:  etiam  $en$i 
hinc.  Allae  veil,  quit  exit  hine.  Both, 
et  Lind.  et,  senai,  hinc.  Quae  I.  mibl 
mlnlme  probalur,  prlmum  propter  latad 
el,  delnde  propter  parentbesln  fenfi,  de- 
nique  propter  metraniy  qaonlam  tiieoa 
nonoayllabum  pleromque  In  tall  poalio. 
Poaait  el:  Eequit  exit  hinc?  Poaait 
Sed  quis  exit?  omiaao  hine. 

Act.  ir.  Se,  IX.  Paer  Invlial  ml- 
liteni,  at  lalroeat  ad  Acroteleuiluai.  In* 
troll  igllar. 

1.  Loqaitar  adbue  ad  eos,  qal  Intoa 

SBBt. 


sn 


MILBB  SL0EI0SD8. 


Pkr.  EhAn,  ta  quaero.  SAlva,  Tir  lepidtenoiei  6 

CiuauUte  cominodiUte  meter  cdleroe; 

Duo  df  quern  cnianll  Fr.  Qui  duel   Pu.  Mm  A  Vcumt. 

Pr,  FacdtUBi  puerum!   Pu.  loiro  te  ui  eit  dbeeent: 

Te  v6It,  te  quterit,  t^ue  eitpectant  dtfperit 
'  Aminti  fer  opem!   Quid  8tat1  quin  iDiro  M   Pr.  Eo.  —  U 

Pit.  Ipt^t  illie  eeee  itm  fmpedlvlt  fn  plegul 
■Fftrftte  ineidiae  si&nt;  ttat  in  nUiA  lenex, 
^t]t  Moriatur  moidclittni,  qui  Ibnna  dat  ferox, 

QuL  omoda  ae  amare  erddit,  qiiaeque  adapdieiit ' 

Multdr;  emu  odere  quA  viri,  qua  mi&Uerea.  IS 

Nunc  bk  tunultniD  ibo:  (otoa  elamorem  a^dto. 


ACTUS  V. 

PBRIPLECT0MENB8.  PYRG0P0HNICS8. 

8CELSDRUS. 


CJBia 


Pm.  Dddte  iatum!  Sf  non  aeqnitur,  rdpfte  aublimdm  fofaal 
Fidte  inter  terrain  itque  coeium  ut  rnddiua-aitl  diadndite! 
Pr.  Obaecro  hercie,  Pdriplectomene,  tdl    Pm.  Nequidqoam  beide 

dbaecraa. 

Vide,  nt  iatie  tibi  aft  aoutua,  Cirlo,  cuitdr  probe. 


0.  wmmoiUmU^  L  Ikeallftie  alloa 
boaodl.  Sic  Poen.  I,  3,  18.  Men.  I,  2, 
88;  f  uibDf  la  leci*  eomp«iillBr  em  ta- 
liile  el  eooi  opporlimtlate.  Cf.  el  snprft 
IV,  8,  41.  Satin*  ut  t9mmodiim9  ntgite 
quaque  me  adiuvat?  Perperam  Inler- 
pretntur  Lindemannus,  Lamblnuni  seculoa. 
Verba  praeter  ceterot  possunt  ad  ae- 
quetiila,  possunt  et  ad  praeedeoiia  trahi. 
lllud  vulgaia,  hoc  ved.  Ego  ad  prae- 
cedentla;  cf.  Ae.  5,  2,  6.  ego  praeter 
alios  meum  virum  fui  rata  frugi. 
Atque  iia  el  Inielllgendum  erit,  eilam  el 
ad  seqq.  trabas,  ut  sit:  prae  alUa,  ae. 
mortalibus.  Sic  ei  Amph.  3,  2,  13. 
quern  ego  amo  praeter  omnes. 

12.  Vuig.  et  Venela:  in  $tatu  stat 
•enex.  Vett.  Namque  in  Mtatione  Miat 
Mcnex.  Vulgaiam  sequliur  Lind.  contra 
melrum.  Nam  statuM  nnsquam  producl- 
tur.  Cf.  Amph.  I,  1,  113.  Cf.  et  supra 
2,  2f  53.  Recte  iiaque  transposuit  Both. 

14.  Sic  vulg.  et  velt.  quaeque  1.  e. 
quaecunque  ae.  muller  eum  adspexerii. 
Lambinus:  quaequae,  Muiavil  Bolbius 
optimum  versuffl,  nescio  quare,  sic: 
Qui  omnes  amare  sese ,  quique  adttp. 
Credit,  eum  od,  etc.  Item  Lind.  sic: 
Qui  omnit  $e  credit  amare  quemque 
ad»p^  Quern  omnes  od.  qua  viri  qua 
mulieres. 

15.  Vett.  Mulhr:  eum  odere  tarn 


viri,  qmtm  muUmt,  Vilf.  MelMm; 
eum  oaere  qua  v. ,  fau  muOeree^  Te- 
■eia:  AfnUeret:  eim  vd.  f m  «.  fmna 
m,  Dlctlo  fua  o.  fum  m.  vMtuur  lepe- 
tlla  ex  IVy  By  naL  tatoaaM  veiiia  aap- 
posltiiloa  esse.  Ceteram  aiiilaeref  ortni 
inde,  quod  quldam  putarint  scrtbendiuB 
ease  quasque  adspexerit.  Perperam.  Naa 
aensna  est:  Qui  credit f  omnee  IpsaB 
amare,  quaecanqoe  eum  adspexerit. 

j4ct,  y.  £duciinr  miles,  ei  aappllclaai 
de  eo  somitur.  Aihenaa  abeonl  Pleisl- 
des  el  Philocomaslum  cum  Palaeairioae. 

1.  Sensus:  Educiie  Islam  foras. 
Quodsl  noluerit  seqol,  sublaiom  baaieris 
%'estrls  efferte.  Cf.  Men.  5,  7,  S.  &. 
10.  13. 

2.  Sic  vulg.  et  velt.  —  lo  Veoeta 
deest  V.  mediu9,  Eadem  babet  ditddite, 
Bothius:  Facite  eum ,  inter  ierram  ac 
c.  til  siet!  d.  Lind.  Facite^  inter  t. 
atque  c.  til  tiel/  d,  Verbom  medims 
otut  abslt  ab  cdd.  el  edd.  allis,  non  ta- 
men  liquet  an  absit  ab  omnibus.  Certe 
Lamiiinus  nihil  adnoiat.  Nusquam  aaiea 
legitur  siel,  affeciusque  vehementler  ple- 
niorem  requiril  versum,  ftb  biato  abber- 
ret.  Ad  sensum  autem  Idem  ail  ess 
superioribus :  sublimen  rapile.  —  di* 
$cindite  sc.  ver6eri6u«. 

4.  Pro  octilut  Venet«:  aclas.  — 
Vail  aatem  milliem  caairarl. 


Actus  V. 


620 


*4,  Qute  hmdudum  gt'stit,  rooecho  h6c  ftbdomen  idlmere:  5 
tfidm  qnaai  pdero  in  eollo  pdndeant  crepundia. 
V.  ?Mll  Ca.  Haud  atiam;  m&mero  hoc  diois.  —  IdimDe  in  bomi- 

oem  (nvoiol 

^.  (mo  eiiam  print  vdrberetor  fUsUbus.    Ca.  Multiini  quiden. 

C6r  ca  anaus  alkblgitare  iiienam  uxorein,  impudenal 
v.  Ita  me  di  ament,  t\Uo  vebtum  est  id  me.     Pm.  MenlltAr: 

ferl!  10 
v.  Mine,  dum  nanro.    Pk.  Quid  cessatial    Py.  N6n  licet  mihi 

dicere? 

Die.    Py.  Oratua  sum  venire  ad  te  hue.    Pe.  Quare  ausus? 

Hem  tibi! 

r.  Oiei,  sum  satis  v^rberatus!  6bseGro!    Ca.  Quam  m6x  seco? 
e.  I^bi  lubeL   Distdddite  homiuem  divorsum  et  disp^nnite! 
\  6bsecro  hercle  td,  roea  verba  ut  atidias,  priusquim  secer!  15 
r.  Ldquere,  nondum  nihili  factus.   Pi'.  Vfduam  esse  e^sui; 
qoe  ancilla,  cdnciliatriz  quad  erat,  dicebit  mihi. 

lura,  te  non  ndciturum  esse  hdminem  de  hac  re  n^mioem, 
idd  to  liodie  hie  ea  vdrberatus,  aut  quod  verberibere, 
te  aaivom  hinc  imittemua,  Vdnerium  nepdtulum.  20 


».  Pr«  g€9Ui  veil,  et'  Lanb.  guiio^ 
'madmodam  et  u/tiinWvLi  faciam.  II- 

Valg.  B.  L.  Geitire  aatem  est: 
•ere.  Cf.  Ampb.  1,  1,  170.  Aaln.  4, 
13.  et  fopra  1,  1,  8. 

ilavd  elNin,  i.  e.  nondum  peri- 

ut  infra  all:  nondum  nihili  factus, 
16.  Nam  aalea  verberandus  erat.  — 
nero  koe  rffei't,  I.  e.  nlmia  cito,  nlmls 
tare  bee  akia,  te  perigee.  Dabliarl 
I  debet  de  bae  voela  ntimero  algnlA- 
lone,  QOldqalA  obloqoatur  Llndeman- 
I  ad  b.  1.    Vide  noa  ad  Anpb.  I,  1, 

ft  leea  Ibl  eMala.  Geaaenfiant  om- 
I  grammatki,  Hem  lexlea.  —  Ceterom 
ua  aoater  et  alne  Interpaneiiene  inter- 
aia  Bin  peleat  aeeipl:  recfe  dicia,  le 
ilaae,  aea  almla  matare  bee  dlcla. 
iiln  ealm  la  te  involatama  aom.  Ai- 
9  ale  vetl.  et  Veneta.  Noalr.  volg.  et 
Idallaa. 

9.  Veaeta  et  verba  muHum  quidem 
em  Perlplectomenl  tribuil.  Velt.  In 
9  addoat  Fr.  Peru,  qoed  et  Lambl- 
Ei,  qai  tamea  omlHll  fuslibus.  Vuig. 
Uihu$.  Sj.  MuUum  quidem.  Lege- 
1 :  futiibuw  multum.  Py.  PerU,  Kam 
naenlaneam  eat,  aervoa  atatlm  ferire, 
im  antam  ezclamare. 

9.  nthigiiare  non  eat  proprie:  rem 
bere,  aed;  blandiri,  attrectare,  cAor- 
ren.  Cf.  Mere,  f,  2,  99.  obi  plan^ 
soa  aedfiH  neqnii. 

10.  feri  aerlpaU  Seioppiaa,  et  babet 
If.  #1  van.  Veaeia:  Pm.  PmriL  Mane 

Apad  Laaib.  dteal  alaae. 


19,  Vulg.  velt.  ad  it  venire  hue, 
Venela:  ad  te  hue  venire.  Noatr.  both. 
—  Hem  inleriectlo  verberaatla.  Core.  I, 
3,  39  el  saeplus. 

13.  Yell,  et  Veneta:  Hodie  eum  t. 
V.  Valg.  OA,  hei  sum  s.  v.  Noatr.  B. 
L.  —  Codd.  Olei.  Cf.  Benllei.  ad  Ter. 
Eon.  4,  4,  47.    Scrlpderlm:  Ohe. 

14.  81c  volg.  —  Veil,  dispendite. 
Venela:  Dispennite  kominem  div.  et 
distendite^  atqoe  ale  legUor  apud  No- 
nlam,  v.  dfupennere,  qoed  Inlerprelatur 
ezpandere,  dedacena  tamen  a  pennia 
aviom.  Cf.  Ter.  Phono.  II,  3,  16.  ubl 
Idem  vult  legl  iennitur.    Utrumqne  per 

ennite  aerlbnnt  B.  el  L.  —  Codd. 
dispendite  ^  et  dittendite. 

15.  Vulg.  et  velt.  ut  mea  v.  audias. 
Noalr.  B.  L.  —  Vulg.  priusquam  secat. 
Veneta:  pr.  tecar.  Veil.  pr.  secer ^  at 
et  Lamb. 

18.  Vulg.  /ara  te  nociturum  esse 
homini  nunc  hac  de  re  nemini.  Ve- 
nela: itira  te  non  nociturum  esse  ho- 
minem  de  hac  re  ncminem,  cui  lecilonl 
veil,  addont  nune  peal  hominem.  No- 
eere  aalem  ceaatrvliur  lam,  nil  gr.  fiXd- 
Mtta^as.  81c  Moaiell.  1,  3,  33.  unani 
inseroire  amantem  pro :  ani  i'. 

19.  Sic  velt.  —  Vulg.  omIiiU  et,  at 
et  Veaeta. 

fiO.  Valg.  Jkine  mittimus,  Velt.  mit- 
timus hinc.  Illod  et  Veneta.  Sed  amit- 
timuf  praebet  codex  PrIaclanI  Dreada- 
naa,  llbro  ill,  5  ande  naatr.  Llnd.  — 

34 


HO 


MILES  6L0RI0SDS. 


Py.  Ulto  per  Diioam  et  Martem^      nocitonin  nfniaeai, 
Qu6d  e^o  liic  hodie  TipuUrim;  Mreque  id  factam  irbitror; 
iti  ti  inleaUtds  doq  abco  bine,  It^oe  afitur  pro  ndxia. 
Pb.  Quid,  8l  id  non  faxfal    Py.  Hi  ¥i?ani  sdmper  inteaUbiiia. 
Ca.  V^rberetur  ^(iam;  poat  tibi  iiDiUoDdam  c^Daeo.  S 
Py.  Di  libi  beoefliciaiit  aemper,  qaam  idvocatua  mfhi  bene  ea! 
Ca.  ]£rgo  dea  miDam  mtti  nobia.    Py.  Quimobreml    Ca.  Salrii 

t^tibaa 

tii  ted  hodie  hinc  toitUmaa,  V^neriiuii  nepdlulom. 

Aiiter  Mac  a  Ddbia,  De  aia  Matra   Py.  DaUtnr.    Ca.  Migii 

aapia. 

Dd  tunica  et  chlamyde        machaera   (n^  quid  aperes):  n6n 

ferea.  SO 

Ydrberone  etiam,  in  im  amittial  Py.  Mitia  aun  equidem  Matibai. 

Obaecro  voa!    Pm.  Sdivite  iatum.    Py.  Gritiam  iam  habed  tibi. 

Pb.  Si  postliac  preh^ndero  ego  ted  hie,  arcebo  tdatibua. 

Py.  Catlsam  baud  dico.    Pe.  EAmua  intro,  Cirio.    Py.  Senroi 

meoa 

]^ccoa  video.  PUlocomaaiuBi  iim  profecta  eati  die  mihL  tt 
8c.  lAmdudum.   Py.  Hei  milii!   Sc.  Magia  dieaa,  a(  aciaa,  quod 

eg6  acio: 

Nimque  ille,  qui  linam  ob  oculum  hab^at,  nauta  n6o  erat. 
Py.  Quia  erat  igiturl   Sc.  PliiloGomaaio  amitor.  Py.  Qui  tu  scial 

Sc.  Scio: 

Nim  poatquam  exidrunt  porta,  nihil  ceaaarunt  iliico 

Both.  miittwuuM,   Cf.  vs.  28.  —  Fene- 
num  nepotulmm.   Gf.  IV,  6,  50. 

21.  per  Dionam  et  Martem.  Cf. 
IV,  9,  7.  Nam  DIona  h.  I.  est  L  q.  Ve- 
nus. Veil.  Dionem.  Veneta: 
Valg.  Dianatn,  —  Et  hlc  qaoqoe  vett 
nemtnem.  At  Ven^ta:  nemini,  qaod 
Lind.  h.  I. 

22.  NihU  hlc  varietatis  adnolatar. 
Verum  vett.  habent:  Quod  ego  hie  ho- 
die  vapularim^  iureque  id  factum  at- 
bitror^  at  el  Lamb.  —  Vulg.  el  Veneia: 
vapulo:  $ed  tnihi  id  aeque  factum  ar-^ 
hitror,  quod  Both,  el  LInd.  —  Nemlnem 
puto  dubitaiurum,  roellorem  esse  vett. 
leciionem.  Et  V.  C.  sure  qui  factum 
arbitror. 

• 

23.  inteitatut^  sine   tefllbus,  loco 
aolemni.    SImllia  v.  Cure.  I,  1,  30.  32. 

24.  si  id  non  faxis?  sc.  quod  mode 
promislsii.  —  intesiahilis ,  probrosus,  et 
almol,  sine  tesllbus.  Cf.  ad  Core.  I, 
1,  30. 

25.  Omnes  habent  post  tihi,  Gullel- 
mas  tamen  malalt:  post  ibi,  qaod  dede- 
runl  B.  et  L.  —  ctiam,  porro,  ampUus, 
denoo. 

29.  Sic    voJg.         Veil.  •aUttOBl: 


Miter  —  fruetro.  Item  Veneia,  quat 
nec  dahitur  habet.  Ad  m  nobis  suppL 
non  a6i'6i'f.  Hlhl  et  rhylhmaa  In  postre- 
mis  et  dictio  magis  sapis  dlspUcei.  Me- 
lius haberent  ezlrema:  Pe.  DabUur. 
CjS,  Jam  sapis, 

31.  Veil,  f  er6erone  efiani,  antequan 
mittis?  Eadem  Vnlg.  nisi  qnod  amiitis. 
Veneia  autem:  Pan.  Magis  sapis  De 
tunica  ehlamtfde  et  mucrone  quod  spe- 
res.  Cjr.  Non  feret  verbero.  Etiam 
ne  animam  amittis.  RIne  noslr.  B.  et 
L.  —  tin  pro  cum.  Sensus:  \isne  eon 
adhuc  verberarl,  an  amitil?  mitis^  vi- 
umvy  paronomaslam  facit  cum  amitiit 
praec. 

32.  Veil.  gr.  iam  kabeo  tibi.  Volf. 
omitilt  tarn,  at  Pall. 

S3.  arce6o  tesUbus,  1.  e.  abstrabao 
to  lesUcuUs. 

34.  Causam  hand  dico,  non  recofo. 
Cf.  Capt.  3,  4,  92  et  Most.  9,  2,  4. 

36.  lamdudnm,  i.  e.  paallo  asif, 
brevi  ante,  mode,  so  then.  Nihil  en* 
tlus  hac  signlilcaiione.  Cf.  Amph.  2,  2, 
68.  69.    Cas.  2,  6, '62.   Ep.  3,  3,  27. 

38.  PAi/ocoaiae  10 ,  dat  pro  gealilve, 
at  paaalm.  V.  iad.  v.  daliooa. 


AcTOt  V. 


Ml 


deeularl  «tqoe  ^mplexari  inttfr  86.   Py.  Vae  mtseri  miht!  M 

y^rba  mihi  data  6m  Tideo.   Sc^at  Tiri,  Paladitrio, 

It  roe  in  banc  illdxit  fraudem.   A.  Ure  faetam  Mdlco. 

Sf  aic  aliia  mo^ia  fiat,  mfnua  bic  moecbordm  aiel; 

Migia  metaant,  minaa  IAm  rea  studeant.    Eimoa  ad  me.  PhAdite. 

4S.   Kt  valf.  et  velt.  baec  omnia  nt-  PUuditt  Caatori  sue.    Naa  eogkaadaB 

qa«  ad  laeai  aiUlil  tribaaDi.    At  Both,  aiailm  v.  34.  iDiroUsaa^erlpltclontMa; 

el  Untf.    Sc.  lwr%  -r  HmUomt,    Pr.  eai  aoalrraia  bata  aptUao  irlbol  poMt 

J^oaiiif  od  me.    baa  Baife.  paatromam  videaiar. 


FINIS  TOMI  PRIMI. 


:»i<»i  1  .m' 


'I 


IKE^^         IN  MllQBB 

DB8CB1PTI0.  • 


-    ict.  L  •!  Aet  n.  Be  L  BoMirii  UiMi«l. 

Ad.  n.  Be.  n.  TeMMtri  troeluUcK  fraeter  tm.  1,  dO,  70,  91, 

HI  iaiUbleL 
in.  tdinuMtri  trocb. 
.  Cetnun.  iaiiblcl.  <^ 
Aet.  Be.  T.  T.  1  —  1ft  tetnui.  iaab. 
T.  If     7t  letnui.  frock. 
"^Aet  |UBe.  TI.  Beaaiif  iMiblcL 
IIL  Be.  L 


AelL  m  Be.  L  tetnuMlri  trooheiei. 
Aet  nb  0c  U.  eeMurU  iueb. 
Ael.  wBe.  UL  Colnui.  iueb. 
Aei.  L  Mr.  treehaioL 

let.  tVi'W^jL     1  — ^19  tetr.  Irecb. 
-  V.  l|  w  ']Kletr.  eaftpeest. 
'JLel.  IV.  BeT^Keeauii  leab. 
Aet.  lV.\)Be.  IT.  letr.  Croeb. 
Act.  nr.  Be.  V.  tetr.  trocb.  jji* 
Aet.  nr.  Be.  TI»  tetr.  iebib. 
Aet.  IV.  Be.  Til,  eea.  iMnb. 
Aei  IT.  Be.  Tin.  tetr.  treeb, 
Aet^.  Bf^  IX.  eee.  leab. 
Aol.  T.  tetru.  trocheici. 


