COMMENTARIUS 
HISTORICUS IN 
ROMANUM 
BREVIARIUM, QUO 
PR/ECIPUE VERO.. 



Jean Grancolas 



Digitized by Google 



J.GfcltYklmm Tern. 



Digitized by Godgl 



» ■ 



a • * 



* 



Digitieed by google 



t 



Digitized fcy.Qoogle 



COMMENTARIUS 

HISTORIC US 

IN ROMAN II M 

B RE y I A R I U M 

Quo fimul aliarum finguIariumEcclcfiarum, prscipue vcro Brc* 
viarii Parifienfis Titus cxplicancur . 

*J U C T O R E 

JL GRANCOLAS 

THEOLOGIZE IN FACULTATE PARISIENSI DOCTORE, 



Nunc vcro t Gallico Latinc rcddiws.. 




VENETIIS MDCCXXXIV. 

Apud Sebastjanum Coleti 

SUTERIORUM TERMISSU TFlflLEGlO* 



Digitized by Google 




Digitized by Google 



MONITUM AUCTORJS. 



Quum , , & rationi confonum videbatur , ut pofl editas difquifi- 
tiones atque oripnes precum, rituum 9 & cxremoniarunt , qu* 
' in SanElo Mi fx Sacrificio obfervantur, meis vol u mini bus de vc- 
tcribus Liturgiis comprebenfas , cunbla pariter , qux in Divino Officio 
recitantur 9 opera mea probe illuflrarentur > ad eos faltim, qui Mud lege 
abfolvere tenentur , excitandos, adeorum, qux ex Etclefix m >;"i<itorcci- 
tarc vel canere debent , notitiam fedulo , atque abunde tomparandam , ma- 
jorique animi attentions , ac Religione munus fuum implendum - 

Hoc i pfum ejl bujus operis argumentum , quo cum ea , qux Ecclefu Ft- 
His fuis prxfcribit 5 quotidie perfpici antur , omnes ejus mmdatisobfer- 
vandis folidioris pietatisf mftbus flnd ire poterunt , cum affirmare aujim , . 
rauommOfficium fuum fxpenullo pietatis fenfurepetendi abexigua eo- 
rum> quibus con/I at , notitia profcifi., 

Vedimus ergo o per am , ut omnia ad Breviarii origines , atque ad varias : 
rationes fpetlantia , quibus omni retro xvo , atque in omnibus Cbri/fianis 
Societatibus recitatum efl , pertratlarentur . Difcrimina prxterea precum 
iflarum in univerfum explicantur , atque per dies.fmguhs omnia , qux Di- 
lino Officio continentur , ut oporrtebat , ainotavimus , atque obfervavi- 
mus . Egimus quidem prxcipue de Romano Breviario , quod per univerfam 
late Eccleftam ab omnibus pajftm receptum fit ; nibilo feci us com pi ur turn 
Ecclejiarum mores referre non negleximus , adeo ut Epifcopi , qui Ecclcjia- 
rum fuarum Breviaria emendare optabunt , butt rei rite tonfitiendx tonjilia 
abunde bit percept uri Jint . 

Tluribtis autem non memorabimus , quxcommoda non tantum Clerus Sx- 
tularis , fed & Rtligioji viri , atque Reliztofx Virgines , immo populi 
ipfi ex borum liborum leclione baurire pojfmt , & quantum fe debere Operi 
buit , . tot difqiufttionibus , atque tarn vafla eruditione referto projiteri 
debeant . 



N O I 




Digitized by Google 



NOI REFORMATORI 

DELLO STUDIO DI PADOA. 

HAvcndo veduto per la Fede di Revifionc , & Approba- 
tion del P. F. Tomafo Maria Gennari Inquifitore nel 
Libro intitolata Commentarius Hiftorkus in Romanum Breviarium , 
^uBore J. Grancolas 6c. non v'cflTer cos' alcuna contro la san- 
ta Fcdc Catcolica 9 & parimemc per Atteftato del Segretario 
Noftro , nicnrc conrro Prencipi , & buom coflumi , concede- 
mo Licenza a Sebafliam Cohti Stampatore , chc pofll eflfer flam- 
pato , oflervando gi' ordini in materia di Stampe , & prcfcn- 
tando le folite copie allc Publichc Libraxic di Venezia > & 
di Padoa. 

Dar. 24. Giugno 173*- 



t 

( vtfaifi Tifani K. Trac. Fef. 
( Z. Tiero Tafqualiip Fcf. 



A^oflino Gadaldini Seen 



INDEX 



Digitized by Google 



INDEX 

ALPHABETICUS, & CH RON OLOGICUS 

Prjecipuorum Auttorum, qui ia hoc Operc 

laudantur . 



ADelmiii Abbas fcptimi frcuti , 
fcripfit libr urn dc Virgmitatc Art- 
eta, &profaoratione. 
Ado Archiepifcopus Viennenfii , obut 
anno 880! cxtat ipfius Martyrolo- 

AfelrTdtii Abbas in Anglia » obiii •» 
no 1166. fcripfu Regulam pro Reli- 
giofii Virginibui , falfo S. Auguftino 
tributam . R'i»l* ««*" » ft* 

SanflimtnUUs . 

/Eneas Epifcopui Pari ficnfii anno 8f 4- 

Agobardui EpTcopui Lugdunenfis , 
obiit*nno84<>- multa fcripfit inRo- 
miDHin Antiphonarium , & contu 
Amatarium . . 

'Aimoinui Monachal S. Germans o6hw 
f*culo i alius eft prxtercaAirnoinus 
Monachus lloriacenfii decinu f*culi . 

Alcuinui, Diaconus Ecclefi«Eboraccn- 
tli , qui Caroli Magm tempore in Gal- 
Jiamvenit, fcripfit librum dc Rm- 
bus profingulis hebdomadal diebui , 
Offitisftr ftrUi, ubi Pfalmi «n fingu- 
lot hebdomad, dieidiftnbut.fi.nt , 
cumHymnis, Precibus, &Litan..si 

obiic anno 780. ... a j r\: 
'Alcuinui (Pfeudo) . liber eft dc D - 
vin'u Officii* fub Alcuini nomine, cu- 
ius Auftor ad duodecimum fa-culum 
pertinet , quod ab co dc H.lpenco 
tnentiofiat, qui undccimo fatculo vi- 

Amahrius Fortunatus , Epifcopui Trt- 
virenfis, obiitanno8t* 

Amalarius Diaconus Metenfii, Aufter 
quatuor Librorum dc Omcio Ecclefia- 
ftico , atqye alterius Traclatut tn 
Rgmanum Antiphorurium , flwuit 



anno 827 "que primus eft, qui Tr» 
Ordinem Romanum commentaru con- 
fcripfcrit . A 

Ambrofiui ( Sanclm ) Epifcopui Me* 
diolanenfis, obiit anno J77- 

Ambrofiu* Autpcrtui, Monachus Be* 
ncdiclinus, atque Volturnenfis Ab- 
bas, obiit anno 778- Auflor eft plu- 
rium Sermonum » inter alios Sermc- 
nit de AfTumptione, qui dccimui o- 
clavus eft inter fermonei S. AugufluH 
in Sanclos . r 

Anaftafiui B.bliothecarius , putatur cf- 
lc Auftor vitarumRomanorum Ponti- 
ficum , quarPonnficalis Romani in- 
fcriptionecn prxferunt : florcbat f*- 
culo nono . r 

Anfefmui C Smdus ) Abbas Becenfis . 
an. to78- & Arcruep.fcopus Cantua- 

rienfit an. t»93' _ 

Anthologia, Liber precum Gr«corutB. 

ArcudiuT , Gr*cus, Corcyraui dear 
mifeptimifatculi . 

Athanafiui ( Sandys ) Epifcopui Ale- 
xandras quarti fa-culi . 

Auguftinus (Sanftus) Epifcopui Hip- 
ponenfiiobiit an. *to. _, . 

AureliuifPetrui )Ordmis Auguftmia- 
ni, inde Archiepifcopus , tempore 
Gregorii XI. Pap* , Ordincm Ro- 
snanmn conferipfit . 



■r> Aronios , Cardinal'.! crentui anno 

Rliif Slftftoi ) quarto f.culo ; 

Beda , obiit an. 7J4- T-.buuntur ipi 
plure. lermone. , quiejoi non funt , 
ejus ouoqucMartyroIogium mterci- 
dit , atquc iltud ipfiui rwmco praMc- 



Digitized by Google 



jcni , compofitum eft ex pluribut, 

Martyrologiit . 
Bcnediclut ( Sanclui; an. U3' . 
Bcnedictus , Canonicut S. Petri Rome 

Ordinem Romanum conferipfic ante 

an. U43- 

Bernardut ( Sanclui ) Abbas Ciftercien- ■ 

fit an. 11 if. 
Berno Augicnfii, Monachut S. Galli, 

Traclatum fcripfit inMiflam , & Di-- 

vinum Offi ium , obiii an. i«48. 
Bonaventura ( Sanclui ) dctimi tertii 

Isculi . 

Bona , Fulienjii, & Cardinal:* 17. fs- 
cnli . . 

Bonifaciui (Sanclui ) Moguntinui 9. 
fsculo . . 

Burchardut Epifcopui Vormatienfl* an. 

c 

CAbafilai , Archiepifcopui Thcf- 
falonicenfii an. 1550. 
lul.Ainut I. Papa an. 420. 
Csfariui ( Sanclui ) Epifcopui Arela- 

tcnfii f obiic an. 379. 
Cciariui Monachus 13. farcnli . 
Carut ( Jufrphui Maria ) idem qui 
Thomafmt , Auclor Italut , qui an. 
16S}. Colleclionet dedit Prccum , 
Hyrpnorum , Atiriphonarum ,Sc Rc- 
fponforiorum , ex vctuftii Romanii 
Ordinibm fumptai. 
Caffander ( Georgiut ) 16. fsculo fcfi- 
pfit Tractatut in Divinum Otficium » 
& commencaria. in Ordinem Roma- 
num . 

Cajetanut ( [acobut ) cardinalii , Ne- 
pot Pap* Bonifacii VIII. fcripfit Or* 
dincm Romanum , a Mabillonio edi- 
tum , quern Guidon! de caftello in- 
fcripferat , qui deinde Papa iu it fub 
Coeleflini XI. npmine, an. 1443. 

Ca ilia run, Monachui , &Abbai, obiic 
an. 43*. 

Cencius , cardinalii , & a cubiculii Pa- 
ps clement j III. an. 1192. fcripfic 
in carretnonias , & in Divinum Offi- 
cium . 

Chromatiui AquilejenCs an. 401. 
Chryfoftomuif Sanclui) 4. fsculo . 
ClaudianuiMamertut , Preibyter Vicn« 



nenfii . P/ater S. Mamerti , j. far- 
culo . 

Chrodogangui Epifcopui- Mctenfii , 8. 
(zcu lo . 

Clemens (Sanclui ; . Alexandiinut , 3. 
farculo. 

Clcmargii ( Nicolaui ) cantor Bajocen* 

fit 1 an. 141*. 
Columbaruit ( S. ) Abbat Leaovicnfit , . 

an. 620. 

Corneliut ( S. ) Papa , an. 250. 
Cyprianui ( S.) Epifcoput carthaginen- 

fis , an. 252. 
Cyr llui (S.) Hierofolymitanui , an. 
'350. 

Cynllui ( S. ) Alcxandrintii , an.. 
440. 

D - 

Dlonyfiut Aiexandrinut. 3. fsculo .'. 
. Dionyfiui Exiguut, an.tfotf. 
Viumut Tontifictim , liber Forraularum 
Paparum conferiptui , circa annum 

Dunftanui . Epifcopui cantuanenfii t 
an. 961. 

Durandus ( Wilelmtit ) Epifcopui Mi- 
matcnfii , Tracta turn fcripfit de Di- 
vino Officio , 13. fsculo . 

Daceriui , Monachui S. Gcrmani Pra» 
tenfii , obi it 17. fsculo. 

v E 

EGbertus Eboracen/ii , an. 73»«. 
Eghinardui , ab epiAolii Caroli 
Magni 9. Isculo . 
Etmodiui, an. 500. 
EpiphaniLi f Sanclui ) t an. n6. 
Ephrem ( S. ) , an. 310. 
Eucheriut ( S } , an. 4$«. 
Eulogiui cordubenfii , 9. fsculo.. 
Eulcbiutcsfatcenfii, an. 3x4. 

*V 

T^Acundoi, an.jfo. 
J/ Ecrrandui , Diaconui , an. {33. 
Piodoaidui, canonicut Remenfii , an. 
966. 

Plorui , Diaconui Lugduncnfii » »n» 



Digitized by Google 



FortUnatui Pidhvienfii . tn. jtfy. 
Fulbertui carnutenfii , circa an. 1000. 
Fuldenfei, Annaleij 9. (scuio. 
Fulgenciui, an. 504. 

O 

GAudentiut ( Sanftui J Epifcopui 
Brixienfis , an. 410. 
Gcnnadiui Prcibytcr MaflHienfii , an. 

Godefridui Vindocincnfii . an. 1093. 
Gratianas , 'Monachut, an. nfo. 
Gregoriui ( S. ) Naaianzenm • an. 378. 
Gregoriui Turonenfii , an. 974* 
Gregoriui ( S. ) Papa , an. 590. 
Geuibercus* Abbai Nonigcncinui . an; 
U04. 

H 

HErmannu, Contract ui , ob tibial 
con t radial fie appellator > Mona- 
. chui Richenovienfii , an. 1040. 
Hilariui( S. ) Epifcopui PiGavienlii , 

an. jjo. , 
Hilariui ( S. ) Arelatenfii , an. 41*. 
Hadrianuil. Papa, 8. farculo. 
Hadrianui II. Papa, 9. fatculo. 
Hadrianu»,Abba* FJoriaccnfiijjfa-cuIo. 
Hildebcrtui , Epifcopui ccenomanen? 

in , an. 1098. 
Hincmanu Remen/i 1 » 9 . fatculo . 
Honoratui MatClien/Ii . j. fatculo. 
Honoriut Auguftodunenfii XII. farculo: 
Hugo dcS. Viclore ; tribuuntur huic 
trci libri de Diviniii Omciii , qui 
func Roberti Paululi Presbyteri he- 
clefis Ambiancnfis, qui florebat an. 
nao. 

Humbertut, cardinalii -» an. 1049. 
Hicronymui ( s . ) , 4. fatculo . 



ILdephonfuian. *<8. 
Ifidorui ( 5. ) Hifpalcntfi , primui 
haberi poteft , qui lariat deDivtno 
Officio fcripfcrit . Extant ejui libri 
duo Dt Divinit , & Etcltfisfiicti Offi- 
cii*. Oputfuumad Ful^entium Fra- 
trem mi/it . Nonnulli an ipfiui effent, 
fubdubitarunt , vcrum JJraulio , Si 



Udephonfui ilh.J inter ejutopcra an- 

numerant , atque Ifidori nomine a 

Bed 1 , & Ivonc Cirnutefifi i» tcftuno* 

niom adducitur , an. & ;o 
Joannei ( S.J Damafceaui an. 7)0. 
Joanne. Bciethui » Doctor Parilicnfii , 

fcripfit in DivinumOfficium an»i i*a. 

juxta alios vero an. 1338. 
Joannei Abrioccnfit , ejufdem Uibit 

Epifcoput , inde Archiepifcoput Ro« 

thomaaenfis ix. fxculo. 
3clTc Epifcopus A mbianenfii an. 8o*. 
Jonas Aurelianeofii an. 8so. 
Juhanm Toletanui an. 6 8a. 
Juvcntiuiau. jj*. 



LAnfrancui an. io£o. 
Leandcr [ S. ] an. jtj. 
Leo f S. ] f . farculo. 
LupuiFcrraricniii an. 84s. 



MIcrologut . Difficile eft dicer e iTc 
nc hoc Au£orii , »el Operii no- 
men propter e;ui brevitatem . In non- 
nullii cxemplaribtti inferibitur , Mi- 
trtUgut Jojinnit , in aliii vero Joan- 
no ifte Epjfcopoi appclfatur , U***i» 
Efifcafi } vet urn ignoramus . Jo** 
nes iftecujas 'Fpilroput eflet . AI qui 
exiftimane » eum Galium fuiffe, quod 
cap. xi. Orarioncm referat , q»» in 
Gallia recitabatur j*xi* G*Un*num 
Ordintm. Cum vero Guido Aretinut 
opus fuum Muficum Micrologi nomi- 
ne inferipfent , quidara Op«i , de 
quo agimut ip/i tribuunr , fed nulla 
ratione ■ Illud folum conftat , Audio* 
rem iftum Gregorii VII atque An* 
fcltni Lucenfis mentionem facer e . 
Quare cum in Opcre iflo de hoc Pon- 
tirice agatur , qui an. io8f. obiit , 
neceffe eft pofl annum 10S0 compo- 
litum futile. Nonnulli Beruoni Au- 
gienli tribuunc . 



ODilo, AbbaiCluniacenfitan. 991. 
OidoRomanusj Cyllcclio eft ri- 

tuum 



Digitized by Google 



tuum Ecclefix Roman* circa Divi- 
num Officium , five Rituale , & col- 
icti'o omnium eoriim > q<i« in Ec- 
clefia ifta 8. fxculo fervabantur . 
Eju« Auclor ignoratur » exifti- 
mant ramen, cum circa annum 75-0. 
floruiffc . Amalarim in cum Com- 
numaita conferipfit , & Garolus 
Magnus inde teftimonium petit , 
arquc prxterea in'regnii futt fufci* 
pi 1 at que fervari jufHt > Caffander 
vero anno 1J61. Colonic Agrippinae 
formis excudi curavic , atque paulo 
poft cum aliis Au&oribui de Riti- 
bu» Ecclciltfcicis curante Melchiorc 
Hitcorpio rurfum impreflui fuit . 



P 



Ameliui, itf. fxculo; 
Fhotiui , Epifcopus Conftantina- 
politanus anno 8f 8. 
Petrus Damianus , ita a fratrum una 
appellatus , quem Patrii loco dilige- 
bat > Cardinaiis , & Epifcopui O* 
ftienftt creatui fuit anno 10(7. 
Petrus Venerabilii , anno 11 aj. 
Pccrm Bleicnfii , anno iaoo* 



anno 847. 
Ratheriu* Veroncnfii , anno 9J1. 
Kegino 9. fxculo. 

Remlgius Archiepifcopw lugduncnfls 

anno 8} 1. 
Rcmigiui Altifliodorenfii , anno 88a. 
Riculphut Sueiioncn/i* 9. fxculo . 
RobcrtmPaului Prctbyter Air.bianan- 

fi« it. Ixculo. 
Rocca ( Angelui , ) it, farcul©. 
Rupcrtua Abbas Tuiticnili anno n jf. 



Sfgebertui anno 11 rr; 
Soiaragdu* ( Ardo) 9. fxculo. 
iophroniui Hierofb)ymitanui,aunorfxrf. 
Stephanui , Epifcopus AuguAoduocos 

11** anno ni|. 
Stcphanu* Tornaccnfii , anno 1 ifi 



THeodulphui Aurcliancnfia jnn« 
744- 

Theodoiu$ , 9. fcculo; 

Theodemarus , Monachut , 9. fxculo . 

T^eophylaclut , anno 1070. 

Thouufiul, Vide farm. 



RAduIphdi dc Rrvo DecamiiTon- 
grcnlia anno 1 J90. fcripfit i« Di- 
vmum Officium . 

Rjbanui Archiepifcopus Moguotinui 



V 



CuJo 



Alafridui Strabo 1 anno I47": 
Ufuardui , Monachut , 9. fx- 



COM- 

Digitized by Google 



COMMENTARIUS 



SI*. 

-t.fi 



MI S T O R I C U S 

W BREVIARIUM R.OMANUM. 

Quo ..Jiffiul aliarum fingularium ecclcfiarum, praecipuc vcro Brc- 
-i.OA.t r- ■ viarii Parificnfis ritus explicanrur. 

« Itlulqi: • . ft : * ■ . . 



ltlJaUrtili:*? >« r» 
•f-i j • lif. lit 

o ji . ■ .* 



LIBER PRIMUS* 

• • • . 

CAPUT PRIMUM 

\ Defining ac aj> fellatio Breviarii , five Hotarum Cananicmm . 



BRcviarium five horat Canonic* 
font q»«djT> preccs vocalci , & 
qnxdim pi i lect lories ab Eccle- 
fla inftitutat , utquotidie rtatit 
hotMaclero, Reiigtofifque vi- 
r Is recitrnturatque proferantur . 

Quamvii autem efTcntialii reiigioni 
r - • • fi t , ChriAiquede ca pra-ceptum 
omnibus fidelibui datum laciflime pa- 
tear, Breviarii tamenappellationeoratio 
riumtaxac intelligitur , quatenui voca- 
iii eft, arque mental? , & ab ecclefia 
ft. in.it a , uc quotidie ftatit horis a cirri- 
cj* tam fatcularibui , quart) Reguhribut 
recitetur . Inhocfenfu Brevianum tan- 
quam oratio ingenere, mentu, & cor- 
31s ad Deum elevationem requirit s ut 
autem vocalis , ezigic ut articularim 
proferatur diebui & horii ab ecclefia 
Aitutlf: quarts differ t a precrbus ctiiquc 
fidclinm mandati* • Licec en'tm hi Da- 
minicit , fefftifque diebus fae'ris oftcm 
IritercrTe debs ant , tamcn Breviarii leae 
teneri cenfendi no* funt , quod nuHi- 
bi Hlii mandata fit facrorum ' OfficioV 
rum , quibuaintet^unt ^recjtitio . P»f- 



funt enlm, quod fuarum eft partium, Jm- 
plere , quemadanodum rcvera implent , 
fi enedit entur * dwn fan da officii pera- 
guntur , licet ad ecoUfiat mentcm pro* 
piut acccdac , tnagilque deceat , ab iii, 
qui adfunt , officium divinum recitari . 

Cum vero Brevianum nil aliud pro- 
prie fit , quam laudatio , que Deo pra> 
u r , in hoc fenfu.dicipoteft, moren 
pTaHendi laudei Deo ?quaiU eflc cum 
ipfaReligione antiquitatis.Deusenim ab 
ipfa ufque arternitate fe laudat? Angeli a 
primo beatitatis foar exordio perpetuo 
concinerenon definunt : 5 *nHu$ , in- 

fllM, StnF'tui , Dtminui Den, tXtrtitmum , 
fltrtM eft terrMgltri* *jmt . Pfalmifia quo- 
que v x crcatum Adamum iraloquentem 
eihibet : T» [ormtfti mc , €► fftifti f»f<r 
mt manurm t»*m . Hie vero prout ab ipfo- 
mot Deo ad fe laudandum edoAui Inc- 
tac | fie etiatn liberoi fuoi infticuic . 
•Abel & Cain facrificia offerentei ,laudes 
& precei illii adjunxerunt> atque fen- 
fim precum & pecoliarium divini cultui 
Carremoniarum formula; funt infliruta? . 
Credibile eft, id ab Enoch pra-ftitum 
A fuide , 



Digitized by Gqpgle 



9 COMMENTARIUS HISTORICUS 



ruiiTe i auem omnium ftimmm ntmtn Vi- 
mipi ic r uru . Not obt uiit Deo 
tacrifipcia . Mantioin $cripiuris fatit fre- 
ajucns h l precum A braharr.i , Ifaaci , & 
Jacobi | corumque , qui ab hit gen it i 
fuere . Woy(ciCanti«a jnDci .honoteoi 
clucubrjiui eft , quorum unuxn ad net 
pcrvcnir, compofitum > nantatumque tb 
illo.poft Erythrsi traosfierationem,C«»- 
ttmm* Dtmin* j atque aJtcrum , ant-- 
qoam inorcretur , perfc&uan , *4*iUc 
Cdti qua hqmtr . Idem Ifraelirn ad Do- 
minum iaudandum Hy mnoi } 8c Cam;- 
ca d oca ir . Da v id vero Pial moi complu- 
r ci fcripfit , cantum in fl i eu ir, uc Hymni 
coram Altari coocinerentur , & modu- 
Jot in venu, ad quus verba ttuxt icciua- 
<Ja . Srudium autem hoc laudci Deo 
pfallendi i dcinde apud Dei popuUim 
obtinait. Rtfert emm David , leptiei 
in die fe Den m laudafle > ac prarterea Tub 
mediam noCrcm fomqo r c I ,<fto Creator ii 
laudes cclcbraflc . Daniel ter quotidie 
ad orandum genua flcclcbat . Efdrat »• 
vo Judzi quater per diem Dora inum lau- 
dabarr . Totut denique Veterii Tefla- 
menti Codex rererrut eft San&orum vi- 

roriim ex crr.pl i« , qui Pfa!mi», & Can* 
tieii concinetKji* unice ftudebant . 

Nova Jcx autem cum Vetcri peoc cer- 
tavie de Mltuf hufoi aftdaitate , arque 
f olc w nirare . Jefut Chnflu* ipfc illiua 
fpecimen prabuit , nodes rorai orando 
iraducern , atque Hymnum poft Cer- 
ium reciram . iVidereetiam Jicei A po- 
ftolot ftngulisdici hor*« orancct • Sm- 
Ihiirt enim Spirit urn , dum orationi »a- 
carent, bora Terf ia accepere . Paulua , 
8c SiJtf Tub no<5tii medium Dominum in 
ctrcerelaudabant . S. Pecrui hora die! 
(ex ta in fuperiorem domui partem ad o- 
randumafcendit . S. Petru*, cV S. Jo- 
annes hora Nona ad Templum ibant . 

Lucianui ChriftianH exprobrat, quod 
nocln adcaneodot Hjrmnoa vigilareat . 
Pliniui Junior Trajano Imperatori fcrtV 
bit, quod iiante loeem convenient 
arque carmina in Jefu Cbrifti , ramquam 
Dei 1 honorem canerenc • Amiruanua 
Mareellinut me mm it caetuum a Chri- 
ftianiinoCtu ad orandum habitorum . S 
J uft in us in Apologia ait , Chrift/anoi in 
fun coctibui rerun omnium Patrem ia 



nomine Filii 4 8t Spiritut Sanlti lauda* 
re . Tcf tulJianu* tnenrionetrt farpe fa- 
afit ccetuum •Chriftianorum , prelum m 
iii habit a mm , jejuniorutn urque ad Xer# 
tiam , Sextam., .Nonam , & Vefperas ; 
cVquomodo hora? ifl* penes Synagogam, 
atque Ecck/tam outioai feat per dicatc 
-Cuere . Tettulliaxiui eai Horai Apofto- 
Jicat vocac , quafi ab Apdftdloiua moce 
originem traherent . 

B. Cy prianus de Orat. Ppmiri, Ter- 
titj Sextar, Noni Horarum memi* 
nit, plureJ'que ear urn racioncs etiam my- 
fticai reddit . Morem htmc ^ee« ait , ( ub 
boras illai orandi>fervatum fuiiTe ad Da- 
nielii , & trium puerorum exemplum , 
qui, dum captivi cflent, tribui horif 
iftii orabant ; figuraitem ut exhiberetur 
Myfterii Trinitatii , quod utcimis tem- 
poribot era t reveljndum : S*cr*mfm 
ftUUtt Trimittth , qmm in ntviflimh «r»« 
ftribmsMnmife/ldti b*bth*t . Pratterea , uc 
honoshaberetur myfterii fub eat horai 
fecuti •, Saoclus emm Spirit us hora Ter* 
tia defcendic 1 Sajidrus Petrua horafex- 
ra divinitus admonitus fait , ot G ent i* 
Jet participes falutit effe ftneret ; five 
quod Dora inui nofler hora feaTtaX>ii«4 
aftixtis tuirTet , mortemque hora .^ooa 
obeundo vitat fuat , noftrrquc faluti co- 
ronadem impofuiiTet . Prittcrtreihora* 
iftat 1 air Sandtus Cyprianus , orandum 
cifemanead celebrandam oratione ifta 
JefuChrifti refurreclionem : atque vc- 
fperc, cum Sol occ-idic« quia cum Jefua 
Cbr4flu*fit vcrus Sol , & vera lux a*i- 
marum noftrarum , qoando fwb Soli* oc- 
cafumdivini lumioia rediiom abeo per i- 
mot , poflremum efuii*d«eattum poftu- 
lamui , quo arteraat lucii par t icipes effi- 
ciemur : nofiu quoque orandum efte , 
quod Temper in Jefu Cbrifto , ideft, ia 
verolumine fimus . 

Oiigcnef contra Celfum mentionem 
facitexctuum Chrtftianorum ^ eotavmque 
Agape«. S. Clemen 1 Alexandrinus ia 
St romarum libris loquitur dc Ter tia , 
Sexra, Ac Nona. In Conftirutiamibua 
ApoAoltcis jubentur Chriftiani orare 
mane , Ter tia , Sex ta , cV Nona d >ci ho- 
m , velpere eriam . •& aa| Cailicuitum. 
Ha rum horarum mem i nerunt , quotquot 
demde fcripfere , ufquc id S. ^enedi. 



Digitized by Google 



IN BREVIARKJM ROMANUM. 



Horn dlcentem in fua Regula e. 6. jubes 
te fe , quo Daridif Tequereinr exc-n- 
pfum, qui r.ofte ad or-ndum furgrbat , 
auquefeptiet per diem orab'at , utOffi- 
clum abfoltoarur horii Matutini , Prime,, 
Ternar, SeitJt, Nona., Vefperarutn , 
fcV Gjmpletorii : VtaitVfpheta: ft piles 
in dit> iaudem dixt tiki , qui fepttttarins 
fatratut nmmttttt * ntbit ft ctmfltbitur , 
f Matutini , Trim* , Terti* , Sext* t 
7\»n* , fefftrt s t»mftetoriique t empire 
ni/tr* fervltmtls •ffti* ftrfklb*mns , ami*- 
dt Hmrnit fori t dixit , Septiei in die U»* 
dtmdixitibi. s\*mdt ntltnrnis uiglllii 
idem if ft Tropher* ait , Midi* fur- 
£tb*m *d confttndtmtibi . Ad implen- 
dum ergo feptenarium huac numerum S. 
Benedict in Completoriu m add id it . 

Ecolcfia vero Ofticium in varias die! 
boras difl ribu;t , tit Eccleftafticoi riroi 
ad munus fuuaa revocarec ; quod q .idem 
aliudr r.on eft*, quam laudandtDeum , 
ratione ftatui eorum , ac profeffionii , 
EccIc/5* nomine, qua? Sponfa eft Jefu 
Chrifti Filiifui j ita ut fi per exteriora 
ncgotia aliorfum mens diftrahatur , five- 
vicar nece/Titatibus , five proxitnorum 
charitari tnferviendo > Ecclefia ftata 
quardam teupora deftgnavir, ut temput 
fpfuin , prefcripraque hora muneris fui 
illot admonerec,acqueefficereti ut ad o* 
racionis exercitationem red i rem , quanrr 
numquam inrermitreredeberenr joxtaS. 
Hieronymum inEp. adEuftoch. Q**** 
vis i '■ • ftmftr n»t erarrinbtat , ta- 
men diverfas erandi for at dtbemns habere,, 
ut (t forte allauamda- fmrrimut tftrr de- 
tent i , if f»m not ad ojfltiitm ofut admtntat. 

caput ir.. 

Qtiis ftterit frimum Hbrarum' 
'Ctmonitarum mmertts > an h- 
biquc ex fervgrcMW ; deque 
kujus divijioms tttiom.. 

E3C hacrerrui dicVi* fativ eonffa* , 
Tertiam , Sextant , 6c Nonam , 
cum aprimtt ulque tempocibut , 8c ab 
ipfii etiam Apoftorit fervxtr fint,q»«fm- 
■Anodan in Aftii trad; turn eft , IMA 



immeritoa TertuWano Horas Apollo- 
lien appellitat f trifle . 

Verum 11 Therapeur*. de nuibut Phi« 
lo , erant Monachi Chr>ftiani , quae eft 
Eofebii fententia, ex ipfo Philone ap* 
parer, ewtmdumtaxat per diem Deum 
oraritte, prarrer pieces illas , ^uat an* 
teqnamcibum fumerenc , etwejue fumto 
reeicabanr. Affirmare prarterea non du- 
bitamai , inorem orandi , canendique 
Pfalmoi horit Tenia , Sexta, 8f Nona> 
non ubiqae in ooiverfuma Ghriftiaai* 
obfervatum faiffe. S. Clemens Alexart- 
drintn cum nonnuflit dumtaxar tribtfic . 
Teftatur quequcCafflanu* , itgfptifo- 
I rar ios Horaj Canonical nooobfervafte, 
nulloque ccmporu difcrimine per totum- 
diei ipmmn Pfalmot recitatle , nullot 
i ptjd eoi-adorandum cattus habitoi > et* 
eeptit vefperrino , no^lurnoque officiit 
prarter Sabbat hum, & Domimcam diem, 
q ui bin Hora Terr :a ad Commonionem 
convemebane . In Confttcutionibtis Apo- 
ftolicii lib. 9. cap- 14. mentio rrt fex- 
tantumhorarom : Vretes v*Hras fat it* 
Slmtnla , ttrtht , ftxta , ntma for* , t f- 
fftrt , & in Galli cantu . A pud S. Cv- 
prianumde Orat. Dbmin. videre eft , 
Tertiar, Sextz ,. Nonr , mane , vefpe- 
ri , fcnoflii menrionem . Hierony- 
mutin Epiftola ad twam , ad ejoi filiara 
probe educandam»illam inftitui jubet, uc 
noclu ad orandum Pfalmofquc reci tan- 
dot confurgat , mane hymnot canar, rer- 
tia , Testa , Nona hora ftet in acie quafi 
bcllacrix Chrifti , accenfaque lucerna , 
reddae facrificium vefpert/num. In E- 
pitjphio S. Paul* de exercirationifauf 
a^ent* , cfu* in- Virginarm Monafter o 
Berhleemi a fa nil a iita muliere conftr«* 
cto fiebant ,. aic ,. v i r g i net illai Prahe*- 
riumconrinemer cecinifTe mane-,, Ter* 
tie, 5e»«ta«, Nona , vefpere , & Tub m»«- 
diam noctem , nulll^ue Pla I ter iu m ig no- 
rare , aot vef diem onam exigere , qu ;n 
aliquid e Dirina Scrrptura edifcerenr , 
licuilTe : Mknr, for* ttrti*-, fent* , at* 
*», vtfaert , noBit medit , ftr •rdl«em 
jrfaiteritm tamafont .... Hinc facile 
htelligttor , ad Sanftum iifq-je Benedi- 
ctnm fex dumtaxat hovia O/Rciwm cen» 
ftitifle, neque id ubiqme ab ommbwre* 
cepcum (BilTefacisprobari pots ft : lau> 
A a de» 



Digitized by Google 



COM M EN T A Hi U S H1STORICUS 



<icj enim ol'im , <um a Matutino diflin- 
gucrentur , mane recicabancur , aJdita- 
que poftea fuit Hora Prima . 

Quod ad divifionis Officii in plurei 
Horat rationet attinct, myflicas non- 
nulla* fupraex S. Cypriano actulimus : 
alii alias reddunt . Verum cum Scripto* 
ret i 1 1 1 inter fc non fatis conveniant , in* 
deperfp cere poffumus, illas fatis pro 
arbitratu adinventas ftiifle . Firma vero, 
atque a<b ipfa rci natura petita ratio eft 
cxdiei , 8c noftis in quatqor panics di* 
vidone , quarum fingulx teinat horas 
continebant . Veterum , reccntiorum- 
que Scriptorurn myftica ratio ea vulga* 
tior eft i ut Myfleriis Jefu Chrifti paf- 
fionishonos habeatur. Confcitutionum 
Apoftolicarum Auctor lib. 8. cap. $4. 
ait, matutinatn orationem fieri ad Chn* 
tto honorcm habendum, qui atterna lux 
<fc , quae morte fi.a peccati tenebras dif* 
lipavit , horaTertia vero, quod rune 
Pilatui eum condemnarit i Scxra Cruci 
affixusfuerit , Nona moriuu* Sit ; at* 
que Vefpere in montimento condieui . 
.Audior Libra de Virgioitate S. Athana- 
£9 tribuci , eafdem rationet reddit , 
quemadmodum 8c S. Joannes Chryfofto* 
mut fupcr Pfal. ut. 

CAP. HI. ' 

De nominibus Brrviario , five Of- 
jicio Divino tributis.. , 

Dlvinum Officium , five precei vo-. 
calei , qus fingtili* djebtit aCle* 
to recitari debent , Hor*tum Cm-*/™- 
rmm nomine appellaotur , quod preces 
hat a Canonibus , five a K , atque 
Ltgihms Ecclefiat ( ea eft enioi vis Grftcz 
vocif C*»9* ) pratlcriptat Tint , feu quod 
Officium iftud horis ab Hcclefia ftatutit 
recitandum fit . Hinc ii , qui peculiari 
quadam ratione Officio addicli fiint, C«* 
mtmici appellantur ; urpotequi arAiori 
/cge ad oraodum boris a Canonibui defi*. 
gnatif conftricli fine : ldt» Cs»tnUi ap* 
ftll*titjli$ , aic Ito Carnutcnfii ep.f 
quod C*m$nic4s KjgmUt vti vtUt tlftrv** 
r« tturis AtB'mi dtwifilt . Seu quia an- 

loftr.. 



j>ta effenteorum , qui cujufque Ecc^cjc 
Clerum conftituxkanc , quibiifque*|pjs> 
aliment i$ portio quardam d abater, quant 
Tv*btnd*\n , five Sfo>iulMm appelf aba^t^ 
Qui huic Catalti»o inferjpti eVanV,''f» 
Canont Eitlrfi* , nil prartcr pcnfionc^i 
finguJii picnfib'uJ folvendam habebar\t . 
Hinc S. Ilafilios in Keg. retrib. 147. 
ait ; Si quit ntn ntntrAt Cat.eni Tfdl- 
modi*. . . 

Patrum comploret ryeces has Divinuru 
Officium appellant , five quod D<o pt^- 
ftarc, atque perfolvere debemus : Qrt~ 
tuns t fftlttmm . rtdddwut Vomino tjfi* 
f/ftw , &fcad ~*itt(Mm f ttftrtbitit , aic 
S. Hicronymos in vita S. Pjcomii . Ec- 
t lefiar orat io eft debitum quoddam , at-' 
que officium , quod Deo pctfolvit, pro 
ces fuas illi dicando . Paria habet Joan- 
nes Mofchus in Prato Spirit, cap. 40; 
fcribens , eas modum effe tributi , quotl 
fingulis dicbus Deo perfolvere debemus, 
quemadmodum Coloni tcrtai critics 
tnenfurat Dominis fdlvunt pro agris fib) 
locatis . J . ^ , 

Nonnumquam cfrlcium D.vinum ap* 

Eejlatur etian, Ojhj Dtt quod proptec, 
(cum laboicm iJIum fanclum fubeamus, 
tamquam hoaiincs frrvicuti ejus devoti i 
atque juxtaaliorum loquendi rationem, 
officium fetvitutis rofirar crga Deum , 
Ttpfum ferxiiuth . In Regula S. Bencdi* 
cli lemper Ofnt Dti appellatur . 

CrarciCanonem five Synaxinillud vo- 
cant , quod juxta Caffianom ad canen- 
dos Pfalmos convenirent . Eodcm fenfu 
in Regula S. Pacomij Ctllttl* dicitur . 
In compluribut Conciliit jtgtnd* appel- 
latur, quafi uniimetTetex gravioribui 
Ecclcfiar muneribus . In Concilto Aga- 
thenfiCan. 3. M ; jf* nomine iilud defi- 
gnari deprehendimus , quod Pub ejus fi- 
ne , ul adhuc fit fubSacrificii finem , fa- 
cultas abcundi populo daretur . Inttn- 
duf*nt tnf.utirtr »n , xtl xefftniriMtum 

Mtgkrmm' . A S. Paulino J[>*»tididHMt 
f*fitnttr*Pfi»UtUihm fur ftt^mtrtti Ettle- 
fiai & Mttntfitti* ttnttnimi , d.citur • 

S. Colombanui in fua Kegala cap. 47. 
iilud Lurfum sppellat , propter Mis ctiT- 
fum , qui orationit horai dirigit , Sc 
Cregorius Turonenfis lib. I. de Glor. 
Mate, ait - #puaafe conferiptum fuiffe 

it C»- 



Digitized by Google 



IN RREVIARIUM ROMANUM.- 



it Cu - 'but tccttfitflieit infcriptum;quod 
^ alio loco repctit : ExHtgtnte Abbmt 
turn Monatlh *d ctlebr«nd*m Curfmm * 
Poftti rutin in vita S- Getmani Parifien* 
flS ait dc illo . Utr agent ftmper nudo 
ttfh* Curfum rtcit*vit . Hinc obfervare 
Jiccc Breviarium fingillatim , extra 
chorum , atque etiam per viam recita* 
turn. S. Bonifaciu* Moguntimu Epi* 
fcopus Clericil fuis ep. » 7. maadam . uc 
officium horii ab Ecclefia ftatutii reci- 
tarcnt , codem nomine illud appellat : 
Sptdtlet htrst dfCnrfum Eccitfix cuflo* 
4Un$. In Vita S. Alberti Abbatu fub 



Torn. 6. Concilium ToJolanum anna 
1229. habitum can. 14. Laicit 'iff am Sa* 
crorum librorum inrerdicit.prxter Pfal- 
tcriom be Breviarium : Hbfi vttt- 
rh Ttftamenti ant novi Ixici fermitian- 
tnr htbtrt , nifi ftrtt T>f*lttriuM vti Brc- 
viarium fro drvinh Offitiit . 

Itaque per haclenus dicta facile con* 
ficitur , JlrfWrfr/fappellationem inditanr 
fuiffc colleclioni precum , ex quibtn 
Officium conOat , quod in Ecclefia va- 
riis diei&noclit horii recitatur ; atque 
fequiori xvo Brtviarii nomen illi impo- 
fitum , live quod fetal officium contra* 



medium VII. fxculi , Sanclique Sereni- clumfuerit, live quod hxc Collectio fit 



ci fcriptum invenimus , eot quotidie 
Romanum Officium recrrafTe : Htmanum 
Curfum <juondi* dtc*ni*b*t . Szc Be- 
nedict. & Sxc. 2. 

Quod ad BrtvUrii appellationem at* 
tinct , quT hactenui viget , quaquc 
Divinum Officium hodie defignari folet, 
indc forraffe exorta eft , quod tempori« 
fuccefTci valie contractual fucrit prxci- 
pue aptid Monacfios . Teltatur S- Bene* 
dictus,fe illud ad breviorem formam re- 1 
degrfle ; antca fiquidem toturrrPfaltev 
rium quotidie recitabatur , ipfe vero ira 
rem conipofuit >ut feme! tantum rn hcb- : 
domada abfolvelrctirr : In Epiftola Epi- ; 



quxdam omnium precum Epitome . Ap« 
pellatio hxc Romano dcinde Breviario 
indita fuit , quod Francifcani Fratret in 
Papx Sacello recitabant , a Sixto V. a- 
doptatnm , atque a Pio V. Be Clemcnte 
VIII. quanta potucre contencione, ut 
ab omnibuv Ecciefiif fervaretur , propo- 
licum . Olim Monachi BrtvUrimm ap. 
pelhbant Officium , quod iter faciente* 
extra Chorum recitabant , quod e folii 
lectionibut Officii , quod in Choro cane- 
batur , contra&K <, qnat'quc fecum pox-» 
tabaot , conflatum erat . 

Breviarium conftat hodie Pfalmii > 
Leitionibu* eScriotura excerptis , five 



fcoporum , qui Lugduni convenerant.ad Pattern Homiliii. auc Sanctorum Hi 

S. Roberrom e Ciftercienfi ad Molef-' ftorfit *, Hymrtit' , Ant»phoni» , Re- 

wienfem Abbaciam reftituendum , fcri- Iponforiis Be iOrajtionibatPeftis die- 

ptum eft , omnia ^quae ille e MoJefmien.. but , aut horitcongruentibus . Cum au- 

fi Monaftcrioattulcrat , Ciftercienfi re- tern Ecclefix firtgulx Officia , qux apud'. 

Jinquenda efTe , prxter Breviarium i Has vigebant , mquamdam formam di-- 

quoddam , qtiod Cillercienfei , poft- geffiffent , hinc Brcviatiorum diffcreu-i 

quam tranfcripfcrir.t , reddere debe- tia exorta eft . I»iul«ii.< i 
bunt . trtviHtium dicium eft , quan" ' tliiwai*^ 

; . 1 C A P J U'T 



IV. 



hreve Or*rtum , five precum Epitome .' 
Hob Breviarii rcmcn adco pervulgatum 
erat Mitrblog: xvo , qui circa an. 1 1 80. 

vivebit, utnon fulum cumdeDivino Dc Breviarii Komani prxftantii , 
fuorutn temporum Officio agcret , fed et 



iff 



dc antjqu?i Ecclefix libris, eof Irt vii~ 
ri*t , qucmadmodumeV ros hodie fole- 
m s, appeltet . Sicnt in tniitjuit Brt- 
vixtiii ttdinatum rtperimnt c. aS. In Ha- 1 
tutit Abbatum Provincis Narbonenfit 
anno 122a. promulgatis , fancitum elt 
lit Mtnathi in Sttris Ordinibut tonffitml, 
in ttugs itinttt piofefturi , jtnt Brtvixrio 
9ti Tftlttrh n»n m'tt$*nt»r . Spicileg. 



ft cum cccterarum Ecdejiarum 
Breviarii s confer atur \ quant uni- 
que comwendationem jure pro- 
mereatur. 

> 

Qtlemadmodum Romana Ecclefi»< 
ceterai omnes or dine, nobilifa- 
tc 1 dignitatc, atque iocoanw. 

Ctlliti 



Digitized by Google 



6 COMMENTARIUS HISTORICUS 

cellit s in & ejut Ecclefia Breviarium. I. in ep.ad Deodar, aaimadvertir , fi.Eo- 
principcen locum obtinet inter cetera* clefiat omnet , coofuctudinci ab Apollo 



omnej ranonet , quibut OrScium in re* 
liquii O. bit Ecclcfiit recitari confuevir. 
Si quit »cro comparatiocem inftituat 
hoc inter, atque Gallicanum ,McdioJa- 
nenfe , Hifpanicum , Mozarabum * 
Grrcoruat » &: reliquaruro Chriftiani 
Orbit Ecclefiarum Brcriaria , facile me* 
iiorem longe h.;i* ordinem admirabi- 
tur , minoremquc in eo elTe in Oificio* 
rum diipofitionc , in Colle&arom com* 
poficione » atque in PfaJrnor urn , fit Le- 
Ciionurn diftr ibutionc perrutbationem . 

Hinc P pinua , CaroLfque Magnu* 
hujui Officii pukhritudioe iUcAj , id in 
Regna fuz int rod uci voluerunr, ratio* 
ne r qu,r ceterat , licet antiquat , abcl-ii, 
qjibu*. ad eam diem fcrvitium divinum 
hierat cclcbratum . Carolu* Calvut ?cro 
hoc tM teftimomum perhibuit , l'c poir 
fpeclacat ratio net omnet a pud Grzcat Sc 
L it na» Ecclefiat ufurpata* nihil ordine 
Romano fapientiut dilhibutum inrenil* 
(e : Ctlthrttm fmm§ er*m »*bii ftitmrni* 
mtrt JtnfUjmiitrmm , artrr C»mfl*nii- 

jHngmm* mftmimfmW+n UJtmlU , 

Ct" T'ltti ; fti ftfmtmi*mimditMvimmt 

;•«•»;*■«*>•*«»«-• Wtikftm, Q*od ft 
Breviarium Romanumnono Seculoadeo 
laudari promer a . t , ut omnium Elicit a- 
rum rchquit prsponcretur , m a jo/i fa- 
ne fplendote n.t«u,poftq« » Piu. Y 
lud eacodirimandavit . Jura igituraf- 
porTumut ab co tempore omnca 
ilare* Ecdctiat id adco adoptafle.ut 
fob Rotnaai Brcviani nomine illud 
receperint, totum fere tamcn Bre* 
fiariii fut» inferoerinr , id fuit Ritibut 
accommoiando > utquc in fir.gularibua 
Tcefibui i variifque Monachcrum , 
Caoonicorum , St Religioforum homi* 
r.tra Corercf Jtiombut folum B en- 
rt«m Reainsen recitari , ha rum Fecle* 
Cams confuetudlni , ritajquc adapta* 
IMK 

A ;cne r» t»»« » Breviariam hoe ab o* 

tanibut Ecclefiit fufcip* promeretar , 
quod . com unica fit Fidet , arqaum 
etiam -djratar, urum eamdemque oran* 
di tationeo* in Ecclefia e(Te oporto 
re, que mad mod urn diiit CarolatMa- 
l«.a , fen 



lit traditat fervaflcnr , eandem omnet 
Divinaoifuia recitandi raiionem habi- 
turatfuifle , difcrimen enim, quod in 
in reperitur , inde domtaxar, proficifci, 
quod ab Apoftolorum Traditrone di* 
fcetTcrint. Quo fit , ut Italiar , Africa?, 
GaKiarum , Hifpania* , atque Sictliat 
Ecclefi* , urpore ab Epifcepit , a S. Pc- 
tro, ejjfvc SuccetToribu* miCGt condi- 
tut* cum EccJefiz Romana omnino con- 
venire deberenr. 

Cunodu n Vafionenfe in G a Ilia habi* 
turn anno {29. monet , ut S. Sedri, que- 
Remat cfl , mot io Orficii prec but fc- 
quatur. atque fingillatim Papz nomen 
reiitetur » ut pott Gliri* Pttri fubiun- 
gatur SUmt *tm» , quemadmodum Ro- 
ma lit , idque Hzreticorum cautTi, A« 
riaaorum fciircer^eiFilium in tempo* 
re incoepiffe dicentium- > qui iit in Pio- 
Yinciitgraffabantur . 

Refera Ruffinut hift. I. 1. c 1$. Fra- 
mentiua Athiopta ApoRoluro, quar* 
toSarculo fiorcntcm, cum Chriflianoa 
quofdam inter Romanot mercatorcj. • 
qui ad negoiiatioacm excrcendam in A..- 
thtopiam veneranc , lit in locit inre- 
n : Jet , p»tcaatco> t\% dcdiOe. Ecclefiai 
in. ejut Regni regionibot erigendi »• 
Deumque in commune orandi, juxta u- 
fum atque morcm Romaoortam , eon* 
que ipfum correrit excmplo prariviffe • 

Viroa aureaa laudatirEmot , fi perpen* 
damua,qot ;lli componendo ftuduerunt > . 
nemo dimtebitut illud- fumma vcoera- 
tiooe cfTc dtgniffimum .5 Gregoriut lib. 
r-c. if. ait , Dama/um Papam quofdam 
Grarcorum more* Aocxore S. Hicrony* 
mo ill; ioferuiffe . Celcftinm Papa in E- 
piflola fua ad Epifcopo» Gallia? mentio* 
nem facit oranonurn folemoiom, qua- 
tone uforpabantar , acceptcqoe fueraoc 
ab Apofloiorum traditione. S Leo ferm. 
t. de Ep phan. de Evangelii* propriis. 
Solemnium dierum t Feft oromque mar- 
tpribuf Sacroiua lo^uitor. S.Johanoet 
D_aconu» n V. tJ S G-egoi-i ait, Pon- 
tifirem hurvc ope.-am fuam impendttTe li- 
brit oficiorum , a Gclafio cox pot '1 « ^ 
eofq.c inun cumtolumen contraxilTe ^ 



Digitized by Google 



IN BREVi AWUM ROMANUM ; 7 

V igillin P*p» Icclefie Ux in Officio ad Alphonfum Cartel! a? Regei datis con- 

recitando-ratioaem ad Profinmun* Epi- ft at . Idem Si moon i in Regais iilit Epi- 

fcopum lirach*tcn(cm millt , uc ia toca feopo per litteral mmdavrt . 
illius Provincia rccicaretur idquc in Quod rero Angliam fpe&at , com S. 

fecundo ConcilioBracharetvli anna f£j. GrcgeriiM illuc S. Augaftinura mififlet , 

rubito rcccptirm eft , ubi can. 4. dec re- Kooanot librot co perferri curavit, Ro- 

tumtuit t fervandum dcinccft fore Otft- manumque officio illic ha confritutum 

ci! ordinem , qnem Profururin a Sandt* fuit , UC cum nonnulli Ritui quofdam 



Scde accepiffet . S.Grcgoriu* pr« md 

>Omc 



bus DecerToribui GmDawno 
fudavit j Sacramenmimn emm ejus no- 
mine »nfcriptum inftkuk , atque Anti- 
phonarium , oronefque Vrbft ad offi- 
cium 1 dc Mytteriorum celobrationent 
•fpedrantei • Hedciaoui Papa I. hoc oput 
idCarolam Magnum mifit eum rogans, 
ut id in Impcrio fuo fervari mind 1 ret . 
Nono demum Saculo nondum ineuate 
©rdo Romanm in loeem editui fuit, at- 
que in Capitularibui anoi So*- ( }. 
Caru/7. G/Wt. ) ftatutum fait , uC Ltber 
hie fervaretur : ■* feemndmm rr&intmfr 
MtrtmicdtfiM e\«msn*fiMt S Benedict ui 
in fua Rcgula mentioned) tacit officii 
Romini , teltaturque cap. it. in rflo 
q u ot 1 d i c ad L 1 udci Cat! 
Prophet arum recitari co nfuev .-ft;, quod 
Monachtt fait fervandum prrcepit t 
dniicum mnttmijuedqut die [mo tx Vrtphe- 
tlt , fitmt pf&llit Ecetefi* I{r>m*na . Anjfti- 

fi u t Biblrothecariua in Vita Gregorii Pj- 
p* III ut , Pomificem hone Abbattm, 
« Monacmoa in Ecctcfia Sanfti Ch-yfo- 
goni ftatuiflc, ad celebranda inea din 
noftuque Divioa officii , quemadmo* 
dum in Ecclefia S. Petri fieri folcbat : 



fing ilarei inducere voluiflcnt, reftitit il 
locum conat ibu» Concilium CloVtOi*- 
vienfc habirum anr>o 748- vetuitque »- 
Lit qui m Romanii AntipJionariu, Mif". 
Mibua, Kitoahbui , fV Martprelogris 

Uti; ail «»• rr-demijmt mid* Veminitt ii. 

»» turnt $*tff**&* Tefti* 
*i$mt4 l» *m*li,n , 4td tit fift »f •*•«• 
rMmi ri4»i , id tit , im Z»f*ifm •fjieic , 
1* M fttmm srteltrttlont , in • a -. .<>■>: r 
t*od» irUkrtmtur , /MM cremfttr cued 
[trlftmm de K*wm* hub emu tceltf t . 
r«r«{«t wr ?fr gyr»m totims nmmi 2y;«t« 

)'j«Sir»i. > * e*drm<H,t He >«MM 
M*rt}T,t» 5 i»m 4«««N« Eccttfi* , CUM /"««f 
j/&» conWfl/'fUH ffglm+dij , jfi, c+lllU*** 

venertntmr . E* hoc Ca none co I tiger c li- 
cet , catkKTctunc Miflale , Antipho- 
nariam , & Martf rologium Romanom 1 
qvcab omnibui EccWiia paciter fervan- 
da ennt . Fcfti diet Domino noflro di- 
caCi , Stcrt S*nB* f$jiivk*ttt in eo ap- 
pellantwr. Valafridoa Srraboait, Offi- 
cii Romini origincm a 5. Petro repe- 
ceadam effe , Rom a not ea , quae re ef • 
(c fbt vifa fun: , iliii , qua a S. Pe« 
tro acceperant , addidifTei horum con- 
fuetudiftet a tot -populii effe reeeprai , 



_4dferftlvendtt Deo itudei dimrnit ttyue quod illultrci ii fint , Utpote a S Pe- 

voHurnit ttmptribut , ir>/?*r off d»rum Ec tro Apoftolocum principe imbuti>quod- 



ttrft* *. Tttri AfofltH . Amalanut noni 
Srculi Audlor , Commentaries confeti- 
pfit in Breviariom Romanum , atque 
poft ill im Rabanot , Valafridni'Strabo, 
Alcoinut* plurefque alii . 

Iraq; peftquam Officium 1 S.DamiTo , 
S.Leone, S.Gchfio,S Gregorioi Hadria- 
no I- Gregorio III di«eftum ftiiflet , 
Gregoriot VII. pofrremam illi manu* 

jmpofuit . Officium iftud a Microlaga a Pontificibuttampnoribut^ qoam con- 



ue null 1 Orbit Ecclefia , ut Romana 
Hrrefum tibe immunit fuerit . Ha4- 
to Bafileenfi* Epifcopui in fui» It tut if 
anno 8*4- editu, Preibf tern Tui» Bre- 
tlirii Romini recitationem commendat 
Can. t4-prartereaque , ut Horit Cmo* 
nicit dm noctuque , iuata Ecclefit Ro- 
mana? morefttadeffe non nrgligant . 
Omoetdenique Apoflolici viri , atque 



PontificU ilKus contemportneo Scripto 
re defcrrbrtur 1 idemque Pontifet , ut 
in Hifpania Romanum Officium recrpe- 
retur , erTecic , quemadmodum ex ejnt 
Epifiolii ad Sancrum Arragonir , atque 



fecutit fzculii ad Evangrlium propa< 
gandum milfi , Romanum Officium Te- 
cum ferebant 1 inducebancque in loca 
ill j , ubi Chnfti Pidem > atque Rcl - 
g ioncm cooftttocbanc • 

C A. 



r 

Digitized by Google 



8 



COMiMENTARIUS HLSTORICUS 



CAPUT V. 



De additamentis , contradiBioni 
bus , & corrcflionibus Ro- 
mani Breviarii . 



i" 



EX iiij qu« de Sanfio Gregoriodixi-i 
mus,fatis coailac , eum Oiiic ium a 
t»etauo phis arque product um contraxif- 
ie | atquc dtu cfle * quod Roman! Bre- 
viarii contraftio inftituta eft , quare 
Often m com r actum , live Bretfiar,ium 
appellatum fuic . Venus prropue poft 
Gregorii VII. tcmpora , hoc nomine ) p- 
pellari tnerito poteft > hujui quippe Poo 
tificii ivo longiut inulcoerac iJIo , quo 
nunc utimur . Pcf legebantur eniro per 
annicurfum omnes fere novi veterifque 
libri : Pfalterium iiniverfum perhebdo- 
madam rccirabacur ; idque Fcftorutn 
occur fa minime interturbabatur , Horis 
/ingulif precei mulcx addebancur , quae 
hqjjie jejunii dumtaxat dicbui » atquc 
piurimum contrail* rccitantur; ut Bre- 
viarium Epitome cantum fit majoris il- 
Jiat Officii . Ac tercio decimo farcuio 
Jonge aliter contractual fuit , ut Ra- 
dulphu$Toogrcnfi» Decanus deCanob- 
ferv prop. as. referr . In Pontificip Sa- 
cello vetui Officium primum contractual 
fuit, Officiumque quod peragebatur , 
Offuium Breviaium Curix Rfim*r* , ap- 
pcllabatur . Radulphusait , olim cum 
Pontjficej in Laterano Palatio degebanr, 
Romanum officium in corum Sacello 
haud ita abfolutum , ut in aliis Eccle- 
fui , fieri confueviffe , quod Pontificu 
Sacelli Clerici, five S. Patrh juflu,iivc 
I'ponre fua Officium /cmpcr contrahc* 
rent , ut negotiis fuit vacate poiTent ; 
additque Radulphut 1m jut Officii Ordi- 
narium vidiffe fe pod Innocentii III. 
tempore colledtum . Cum ergo S. Fran- 
cil'cu* Affifienfit Sodalibua fujt mandaf- 
fct t ut Divinutn Officium juxta Ro- 
manum Ritum peragercnt , fecundum 
trdintm Ectlefi* Sjim*n* , viri hi Reli- 
gion" exiflimante* , tuc fi mavit , cxifli- 
mare volentei, Eccjc/i» Roman* morem 
ilium cfle , qui in Pjomificii Sacello fcr- 
• t 



vabacur , & com prstereft MifSonibiit 
obeuodii diftinerentur , ideo contra- 
ctual Brevianum , quod in illo, ulurpa- 
ri folcbac , fufecpere , pratcipue quod 
illud contrahere Apoflolicit Mifliona- 
riii cohceffum fuiflct . Breviarium ve- 
ro iftud. cum peflime eflet digeftum ,„ 
Hay mo Francifcanorum Generalii ia 

id. tincubtlit , Ojiciumqttt quod 1\j manum 

d iciciir, ad cum pene itatum , qui hodie 
viget , perduxit . Gregorius Papa IX. 
novam hanc Breviarii formam calculo 
fuo confitmavit j Nicolaui III. vera 
mandavit > cede Raduipho , uc im- 
pofterum in fiitgulis Romans Urbit Ec- 
cleGitfervaretur ; eaque dc caufTa aa- 
tiqua omnia Antiphonaria , Lectiona** 
ria, Gradualia, aliofque cantut librot 
colli judit : Sciendum tjl , quod JiictUut 
T*p* III. ndtione I{om*nus de gtuttt Vr- 
finorum , qui tcefit anna 1 177. & T*L*- 
iimm mfud S. Tetrum conftruxit , fecit 
in Ectlefiit urbit tnoveri Amifhm 1 j / , 
Gr*du*lia, ASiJJ'alid , & ulittl-ibrpt Of- 
ficii sn 1 r jjitt quinquiginiM , & mandx- 

%it 1 ut de ctttr* Etcitfat urbit mtcren- 
tmr Librit , & BreviMtiii Frutrum Mi- 
ntrum, quorum H*gul*m ttiim confirm *• 
vit. llnivctfac utbis Ecclclix Nicolai 
III. mar.dato paruete , atque ita Fra- 
trtim Minorum Breviarium , quo no.ni- 
ne a Raduipho appellator , fufcepere : 
/Jodie I\om* crnna libri funt novi , c> 
Frtncifctni . Idem conquer itur de mul- 
titudineFcttorum viris Sanctii e Franci- 
fcana fodalitate facrorum ( quibui fuo 
*vo Breviarium hoc fcatebat . S. Fran- 
cifci Natalit diet in eo folemnts erac 
cum o£tava , Sandtaque Clara * S. A n - 
toniot Patavinui , plurcfque alii, quos 
Piut V. amoveri jutTit . Wadingut in 
Hifioria Fratrum Minorum hacc omnia 
ad annum 1x44 refert , additque hunc 
ipfum Haymonem ad MilTale quoque a- 
nimumadjunxifJe , quod Nicolaut III. 
confirmavir, recipique abomnibui Ec- 
cicfiiscurayit circa aainum tago. Sola 
S. Petri Ecclefia fervavit , fervatqucad 
hanc diem > aliquam falrem »cteri» fm* 
Officii partem , quod ea de caufTa valdc 
ab ipfo diftat , quod Homanum appel- 
lamus . • 

Immo mulC9 anrca AbaiJardui de va«. 



Digitized by Google 



IN BREV1AR1UM ROM AND M. 



r la in Di vin o Officio recicando, que Ro- 
sas fervabacur , raiioneconqueftus eft* 
loli m que fuiffe S. Joannif Latcranen- 
fa Ecclcfiam , ubi Or do Romanus (et- 
rarecar , ncquaquam a utem in ceteris 
urbis Ecclcfiis , oeque in ipfo Poncificio 
Saccllo . Aitcnim, cpiftola quinta ad 
D. Bernard u m fcripca : StU EttUfi* Ld- 
MtrtHtnfit Antiquum ttntt OJficium , nul- 
la Filiarum funrum in hoc am ftqntntc, 
nit f (/'.<« f{*m *ni "PdUtii Sift lit a . 

Breviarium iftud icaa Fratribus Minor i- 
butcontra&um , brevius adhuc reddi- 
cum fuic a Francifco %*ign»ni» Cardinali 
S.Crucii, Ciemcncit VII. & Pauli III. 
j jiTu , quorum poftremo illud dicavic 
circa annum 1550. inferipficque : Bre- 
+i*ri»m fymnnum e* Stern fouflimum 
StriftmrA , & probtt is Smflortun //</7o- 

tUt . Perlegebacur in eo Pfalterium fin* 
gulis hebdomadis , fingulis annis vero 
univerfa Scriptura : trei dumraxac Pfal* 
mi fingulis diei noclifque horit recita* 
bantu r, ad Maturinum autem Leftiones 
tret, quatindies murabantur . Quoniam 
aucem plarimi hoc propere reciperenc , 
atque ita Francifcanurum Breviariura 
penitus ruerec, Piui V. novum Roma- 
num Breviarium elaborari curavir, Qii> 
gnoniani vero alum interdixic : Tlnrimi 
ffttit Officii emmndhrit *llt8i , ni br<- 
vitMtim novi Breviarii n Francifco J^a i • 
gnanio Cardinale t am ptft I i c onfuger MM t . . . . 
jinftoritntt frnfentium fllimus , & a- 
btltmut Brtvixrimm I\<>m*niim n frmiiHt 

Cnriinnli tdiimm. Quignonii Breviarium 
edit um fuic anno U}6. Romx , atque 
inde alibi . 

Radulphus iniquo animo tuiiflfe vide- 
tur reformationem iftam ab Haymone 
Generali in Romanum Breviarium in- 
due! am , atque approbacioncm , quam iU 
li Papa largitui fuerat . Prarcipua aucem 
ratio 1 qua movetur , ea eft , quod ni- 
mil mulra Sanctorum Orficia illi inferta 
fuiffenc , atque magnut Feriarum nu- 
tnerut abolitus • Vecus eft querela ifta a 
videriquc inter ceteros poteft NicoIau$ 
deClemangis , qui de hoc negocio di- 
cere folebac , Deum pc 'li , uc ejus loco 
Sander inferantur * atque Czremonia- 
rum libroi corrumpi , ut fedes advcrwi 
iftii conccdatur . 



Quod ad corredcionem , five reformat 
cionem Breviacii Romani fpedtac , ex 
Agobardi Libro de Corrcdtione Ann- 
phonarii incclligimus , a nono ufque fat* 
culo viroi dodcot complurei , uc hoc 
precipue Orbit Ecclefix Officium exa- 
dtiuteflec, magifque claboratum , de- 
fideravifle . Agobardus eoim in libro 
dePfalmodia mores Ecclcfi* fuc Lug- 
dunenfit a Romania diverfos cuecur » 
ftatuitque, minime condemnandas e(Tc 
pecultares quarumdim Eccle/iarum con- 
fuetudinei,(i ad Lugdunenlit exemplum 
iit novot Pfalmot , atque Hymnot fxpe 
flocci faciendot non inferant , Poema- 
ciifque in Divino Officio uci nolinc , in 
coqi nil ni li e Scriptura depromptum re- 
citetur . Hac Amalarium impetic > 0- 
ftenditque in librit Romani Officii plura 
haberi veteri Ecclefix Ritui adverfa . 
Rationem quoque reddiccur Aiuipho- 
narii corredtionem infticueric* aitqu: , 
omnia j que c Scriptura petica non e- 
raoc a rclccafle , quafdam prxfertun 
Anciphonai» que vericati adverfabao- 
cur 1 auc nihil cum Myfteriit noftria 
commune habebanc. Prxcerea adduftit 
Pacrum locit probac , quanta* fie utili- 
cacit Officii Reformacioni ftudere,acque 
menda, pravofque ulut a qui auc im- 
probicace , auc infeicia , aut fimplicica- 
te hominum irrepferanCj refecarc . Qui- 
but fit, uc Amalariut eorum , qui Ro- 
manum Breviarium immutarunc > pri- 
mus habendus fit . Rem denique Ago- 
bardut ita claudic , uc quemadmodum 
Ecclefia Miftale habec * cu;us dodcrina 
ab omni labe immunit eft , ac Letliona- 
rium ex Leclionibus a Divina Scriptura 
pecicis compofitum j ita equum elTe , ur 
Antiphonarium quoque habeac ab omni- 
bus mend is , hominumque invencis libe- 
ruin , atque ex Sac r or um Librorum 
Jacis compofitum . Hinc colligere licet, 
animadvert: lie Agobardum , quod no- 
bis quoque I cct hodie. animadvercere , 
Miflale Brcviario purius perdurafte , 
quod pauciora ionge.in eo immurata fue- 
notj Librofque alios , qui puriffimi , 
acquc exaclifiimi ab A ui.ro rum manibus 
exieranc , vereris accuracionis plurimum 
a miJilTc , cum privatorum hominum ar- 
bitiio pcrmifli fuere. Sitmt in iithut «d 

B Mtf< 



Digitized by Google 



i o COMMEN TARIUS HISTORICUS 



MF$0 nkifnlf! dtvthM £tnet*thtr tharmU 
decinUftUr, Ifk & in nttiibwt ki 5a< 
crit Dei ftjpUdi txhittlrias , ** ffttni 
Lex debet ibftrvtti. Correttioifta An* 
ti^Yiotiini , cdjji Agbbardus tt>efnrnit, 
ad Antlprrdnaritnii iitud fyeihflfe vide* 
tuf , quod Carolui Maflhu* in Galliam 
indtlxcrac . in quo mu lea immutata fue- 
rant, tui Atnalariut quoqtie infudave* 
tat, nbtiautetn ad Orrrcitim Mud , in 
puritate fua , qae'madmodtim Rome ti* 
gebat , COhftrtu'CUtft . Antifh^natinm 
ttrrtximut , AmfHttth fx* fnper^nx , Le- 
vi* , fgifx i bltfjhhem*, ridiculx , fhxn* 
tafiitM tknHiM vidtbkntnr , ait.Aauhrhu 
in Opufc.de CoYrett Vidcrc eft in Ago- 
bardo pTurimam adverfus Amalarium 
aecrbitatcrn , atque przjudicatam in 
eum opifiiohem : verum tanti non fuit 
hujui cenfura , ut pofteritas Amalani 
opera magni non feccrit . 

Petrus Vcnerabilii Abbat Cluniacen- 
fu queritur quoque in Epift. jo. de ine- 
ptit iltfi Poematiit , quz aliqaando in 
O/Hcium inducebanmr , aut quod Hifto- 
fix oiendaciOrufin plenz legantur j tit* 
que,fe hand dodum in Ecclefia H y mnum 

Suemdam in S. Benedi&um cancari an* 
ivirtfc viginti, ut minimum > menda- 
cin refertum>prattr peccata alia adver* 
fus Latinitatis , Bt metri leges , qua ret 
eum impulit adalium Hymnum in Salt* 
tli i Ilii!! honorem tonferibendtim . 

S. Bernardui agit dc inflitoendo vi* 
rorumdeledtu id flreviarii reformatio- 
nem elaborandam . ' Scribens cr.m Gut* 
doni MontiRamenfi Abbati, Religio- 
fifquecjus, quiabeopeticrant, utLe- 
clones, atque Hymnot pro Sancli Vi- 
ctor is Natali die confcribcrct , cujot Of* 
fa a pud fe etTe exiflimabant , ait Pate* 
ifte i nonauderefe opui , ipfo judice , 
vires fuat adeo exfupcrans, fufcrpere , 
&quod hominem pofcit majori auclofi- 
tate prarditum , vita? przterea fanclio* 
ris | fublimiorifque flyli iaudibas infi- 
gpem . Dataautem occafionehac addit, 
rccitandai non efle in Officio novitirt 
precas exiguz aaftoritatit , fed autheri- 
tica , prifcaqueScripra , qua Ecclefiam 
zdificare apta fine , Ecclefiafticaroque 
gravitatcm redolcant . Quod/i quit no- 
Vi aliquid habere cupiat , idquerct ipk 



poftuiet | ei fcripti ertine feligenda ; 
qo* auflitorum refserationem ftyii fubJi- 
miiatc , atque Airftorii fan«itate con- 
ciitfcnc. Sententiz vero iJli« contehtc 
ireritatisefte debent quam tcftatiflime , 
juftitiam infpirare, humilitatem doce- 
re, pietatemimprimere, fenfuitt mo* 
tut mOderiri, cantumqae gravem tfle, 
non erTceminatum , aut rufticum oporcet^ 
ut Eccicfix cantut faavta quidcul /it , 
haudtalhen jufto mollior , aures oble- 
dando corda conimoveac , triftitiam 
foletur , iram miciget , Terborutnque 
intcllcclum non impediat , fcd foveas • 
Neque enim contemnenda eft in fpiritoa* 
li vita jactura , cum cantus venuftai no* 
fententiii minus attcntos emxit* atque 
cum voci rite mod islands ftudtmus mar 
gis, quam at fide!e< ret ipfai meliui per* 
cipiant. 

Sfculodecimoquinto omnei Sarcula- 
res Poteftates, Brtviarii Reformatio- 
nem petierunt , ut ex reformationis ar- 
ticulo i a. conftat ab ImperttOris Lega- 
tit propofito . Wtevisri* , & Mifl*lt* 
txpurgand* , ttfetAndvqnt tmnia , 
non tx divinit fint frntn* liuerh , to I !cn- 
dumque nimium Pfalmorum numerum , 
qui jufto longiori OfSciorum proliXitace 
tedium dumtaxat , ac fereoaofeam pa- 
rianc , inftituendumqae accutatiorerti 
eorum delcclum , quifcrVari, aut prc- 
cum , qua infer i debeant . %efettmt t* 
ntnAa , ,jiijc non tx divinit hittttit , & 
ttdUftm pretixitntem VftlmoruJn , & 0- 
rxtitmum h*bi$» dete&u umtrthendtn . 

In Commentario Cardinoli Lotharin- 
gizdato, cum e Gallia difcedetet ad 
Tridentinum Concilium iturtt anno 
tftfa. Regit , univerforumque Regnt 
Ordinum nomine ei demandatnm eft , uc 
peteret , nrgererque ; quo Divina Of- 
firia pure, ac rite peragerentur , refcif* 
ilfque fuperftitionibut cacremoniz , pre- 
cefque cmendarentur ■ 

In propofitione aCarolo V. Auguftt 
Vindelicorum anno 154s exhibita, fan- 
citum eft 1 Breriarium in ftrmtm preemm, 

<& oratitnum ab ar.n'cjuij .EtCltf*'T*tri* 
bus , & Qetioribnt iridium , frffcri* 
f urn que redigendum . jtptryphs parmm- 
qttt ad finttrmm tttUum ftrtinentia * Brt- 
vixriii tefctani* , 4 viriidtHit , &fiit 

tmtn- 



Digitized by Google 



IN BREVlARiUM RQMANW*. M 



tntni**i* t Cfrcrum Concilium Tri- 
dent mum Patribui > quibut Catechifmi 
cars demandata erat prx.epir > ur 
Miifile , & Bre v larium xqur reforau- 
rent . Complurea > ut uniufmodi in to* 
»• Ice leu** effent, optabant $. alii vera 
ZKcecefeon fuarum peculiarei fituitue- 
bantur . Quare Legatt eju» rei definition 
nemvix anno habcri pofle perfpicientei, 
ut ea Papa; pcrmitterctur ,. auclorei 
tucre. Hii Prxfuie* aliquot minirocaf- 
fenfi funt , quo* inter Ilerdenii f pifco- 
put Jongam orationem haboit , ut often» 
deret , quantum inrereiTet Brcviariorum, 
& Ritualium emendatio 1 palamque 
pr ofed'ui eft , op-.u e(Te ad earn rem ex- 
quifitamantiquitatii, Provincialiumque 
confueeudinum notitiam, fcientiam vcro 
banc in Romana Cor it mini me obviam 
cfle , qu« virii careat in hoc flodiprum 
genere exercititii , faciliua- ver» tan* 
tumopm a Conctlio , quam a privatit 
Do&oribu* eipectari poffe . Atramen 
orationiexitut non refpondic : ablolu- 
tum en;m Concilium fuit , Ritualibui a, 
Si Brevixi lis non emendatit, quod de- 
mum prxflitir Pius- V. Quoniamxer© g 
qui Brtviaritim rcformari petunt , eo 
omnet coltimant , ut quam fimiJlimuro 
primx inftitutioni reddatur ». videamua- 
fane, quale fuerit vetui Romanum Of- 
Aoium 1 

' Gallon i m Ora torn Romani Preiby- 
ter, qui anno r*or. obi it , in fuo de 
Monachatu S. GregoriiTractatUtCon* 
ft amino Caffinati Monacho refpoodeoi ; 

Jui Pontificii itlius Monachatum ex 
'reviarii Romani Leclionibus compro* 
bare volebat « air , Romanam Eccle* 
/(am , non omnia , quit in eju* Brew a - 
rio funr , pro divini» , & canonicii ha* 
bere > fed Leclionci dtimtaxat e ScrN 
prura depromtai . Addit Breviarium 
hoc nonomnino ab omnibua» mendii im- 
mune effe , cum a Sixto V. & Ciamen- 
tt VIII. correAum lit . 

•'•.'»»•• 



i • • • 



CAPUT VL 

• 

Qux Roma ficrit vetus Droini 
^ Qtm recjtajidi ratio. 

VAIafridut Strabo , Duun.dui.ia 
Rational, lib. j. cap. a- pluref T 
que alii tria tempora Romani Bre »iajii 
diflinguuoe: pnunvmab E«clcfi* cior- 
dii* i ufqae ad annum 4*0- ajuntquc per 
ea tempora Onicium Oratiene Domini- 
ca , Apoftolorum /xrobolo , ccrtoqua 
Pfalmorum numero abfolutum fuiflc » 
qua- in Cleri , 8c Fidel mm convent ib us 
ad orandum in commune inftitutit reel- 
tabantur > ;u xt a S. Pauii t. Cor. 14- a*, 
monita : Cmm tvtvmittr , mmfymifor 
vtfirum pftimmm biker , dvftrinam b*btt t 
Mfttalypfim babtt , iingu*mh*btt , iuttr* 
f**t*tU»tm btbtt : >h»u ad *dific*ih- 
nimfitnt. Singuli juxta animi fenfum > 
at que raocum orabanc , nulla- eadexe 
lex lataerxt f atque ad Epifcopi , auc 
ecetua Uliua principal arbitrium precea 
ill* durabant - 

Referunt xero hi Seripcoxei oirca an- 
num 420. Theodofio Inapa atore pet en- 
te , quodprecum ilia diver fiw* cwfu-* 
fioneol in £cclelia pareret, at que Hi- 
retiei Cttholicorum ofiicia ludibrie ha- 
berenr, Papam DamafumS. Hierony- 
mo mandafle , ut Plalmorum in diei , & 
no£ti« horas diftribntionem inOitueret 
pre* Dominici* ceterifquo hebdomads 
diebui , atque itaiia, qua? ex Vetera » 
Novoque TeAamento legenda erant , di- 
p*Rii , Epitomam quamdam precum 
compofuitTe, LtRi»iwi»m Hitfn^mif* 
pellaram-. Dama^iit Opcri huic calcu- 
lum fuum add id it , atque per nni wcrfaira 
Ecclefram recitari juflic . 

Tertium Romani Breviarii temput 
eft, juxta Durandum , quod pod Dan 
ma Turn Papam tiuxit , q-uo Pfalmorum , 
& Ledionam diftrthirtioni Collect* , ii^ 
veOratitonet addicx tuere , quod a S. 
Leone > 8C S. Gelafro prxrtitum ell J S. 
Gregvriua veto A nt 1 phonai,& Rcfpon- 
foria infeiuir . 

Optandum fane efiet , ut omnia hrc 
aptis xeterum teftimoniis fir mata elfcnt ; 

B 2 neqoe 



Digitized by Google 



12 



COMMENTARIES HlSTORICUS 



neque enim ex priorutn fxculorum hi- 
fi or ia apparet , S. Hierooymum Offi- 
cium digefTilTe , aut Lection artu m , quod 
illi tribuiiur , quidqoid Bona Cardi- 
nalii de rebus Lirurg. lib- a. cap. 6. mo- 
Jiatur, ut illius rerera efle evincat . Li- 
cet enim vetus mos quarumdam Ecclefia- 
rum eflet , Divinam Scripturam port 
Pfalmodiam legendi , ur in Laodiceno 
Concilio flarutum eft : Tlnrtt ffalmts 
toniimtnttr rttittrndtt n«n tjft , fed inter 
fnguhiTfilmu ItBhntm ftttltgtndMm j 
attamenanmoa ifte Romae illico rece- 
prut fuerit , ignoro. 

AfSrmarequoque non dabiro , Pfal- 
terium per hebdomadam diftnbutum , 
vetus efle Romanum Officium, cujut in- 
fcriptio fervata fuit in Breviarii fronre : 

Tfiiitrimm diffofttum ftr hebdomadam : 

atque veluti Judf orum Breviarium Pfal- 
rerio conftabac , ira & Eccle/ia initio 
nil nifi Pfalmii , & Oratione Dominica 
ucebatur . Certui crat fingul it diei ho- 
ris Pfalmorum numcrus , quibus decan- 
tatit , Titer recirabatur ; hinc in fin- 
gulis Macutini Nocrurnia poll V*ttr 
Abfolutio ad hanc diem ufurpatur , co- 
jui rei ratio alia non eft , nifi qood Ab- 
ftlmtm ffgtmtdi* Titer recitaretur . Nul- 
ls quippe Left i ones Rome cognitc 
erant in Officio, aut Hymni , Colle- 
tove, fed Pfalrerium pro EccIefiK fo- 
Jcmni oratione adeo habebatur , ut S. 
Auguflinns cum Prosbyrcri nomine in- 
dignum efl"e pronuncier, qui Pfalrerium 
ignorarct : VI x hmm Suttrdtut mtre- 
•ur, ami f[*ltt*ium igncrtt . Sept ;ino 
Concilio Toletanocan. to. cautum eft, 
ne ad Sacros Ordines ii admitrantur.aui 
Pfalterium , & Cantica ignorarene. 5. 
Gregorius rib. 4. cp. 4*. Epifcopum ini- 
tiare nofuie hominem , qui Pfatcefium 
memoria non tenebat ; crat enim iHiid 
communis , & quotidian* Glcrkorum 
oratio • 

Quod ad Le&onet attinet , hat- din 
nonnifi MilTa? rem pore (iebant , vcl tunc 
explicari folebant, S. >uftino telle in 

Apolog. 2 Vtminicii diebui Chriftiano* 
turn <*>tu* ttUkrmatmr 4 frmltgitmr fia~ 
tim t Serif turn _ r tjugntum iittt : ptft 
hfiimtm EpifeofMi txhoTUtivnit* incifir, 
'ferimtt* . V I 



Tertullianus in Apolog. o 39.11x.kd 
Divinaa Scriptural legendas conveni- 
mus. Quemadroodum autcm apud He- 
bratos univerfum Divinum Officium, Sa- 
crificiia exceptii , folo Pfalmorum can- 
tu conflabac , atque ii Sacrificium ipfura 
Pfalmmum canto comitarr folebant, fo- 
laque Sabbath: die legebant , & concio- 
nabantur, licet farpius per diem ad o- 
randamconvenirent ; idem quoque diu> 
in Ecclefia fervatum » Rom ana prarei- 
pue , quar quam minimum e veterrboa 
inflitutit immutavit , telle Stcphano 
Papa : Hihil inmtvtimr , frtrttt t/mti 
trMditum efi . Quareuniver fi Orficiorura 
Libri a S. Gregono , ejufquc Succef- 
foribut in Galliam , atque alio rnifii 
prarter Mifialia aliud noncomplecleban* 
rur , quam Pfalmorum , Anriphona- 
rum 1 Be Refponforiorum canrum , qua 
Antiphooarii , aut ccrte Vfaltttii nomi- 
ne appellabantur . 

Autlor Conftitutionum Apoflolica- 
rum, qui lib. x. cap. 57. de^arii»ho- 
ris orationi deftinatit agit , de leilione 
non nifi MifTat tempore meminit , quaaa- 
geminam fuifTe ait , cx Vcteri unatn , 
ex Novo alteram Tefiamento . Leclori» 
erat cat prtlegcre . Prcibyterorum *e- 
ro in vices frrmonem , five fuaforian* 
ad populum habere. 

Primimortalium Monachi Leclionet 
officio inferuere i ut negotium fibi , & 
varictatem in Officio compararent. S. 
Hieronymusde Monafterii Bethleemi- 
tici Officio agens , ait dutntaxat , Vftl* 
ttrimm t*»*b*np , eratque diftributio 
quardam Pfalterii per varias horat ora- 
tioni facras , nullanue Virgo illuc ad- 
mittebatur , quar Pfalrerium memori» 
nonteneret . Auclor Epifiolat ad Vir- 

Sinem Demetriadem horas ad precan* 
urn prarfcribens , aliam ad Scriptural 
legendas defignat : Vt€ttr ff*lm»rmm , 
d» •rgHtnum •rdmem , quod tibi btrm 
itrti* , ftxt* , Mf4 , adxeffiram, me* 
dia tuftt , & nmitt ftmfer tfl txtrtn- 
d»m ; fiautt tjuot h$th Satram Striptu- 
ramlegere dtbe.tt. S. G regor i u i Nyfl c- 

nuain Vita SanclarMacrina; de Pfalterio 
dumtaxat loquitur , quod variii dies 
horis in Menafteriis recitabatur : 
4m* fftk$$r mm dec /mm tie , qm* ntt iit y 

■ c« 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM KOMANUM. 



«3 



nit milt inttrmUtthMtur . S. Joannes 
Chryfoftomos populo fuo fuadent , ut - 
noftu ad orandum (urgeret , de Pfal- 
mil cantum loquitur* qui dccantaban- 
tur . A u ft or Libride Virginitate incer 
Athanafii opera Pfalmis Vnttr jungit : 

y*l* ffntmei tmm ortticne Domini < a fre- 

qntnti ttmtxMt vttt . Gregoriui Turo- 
iienfis in Vit. Pair. c. 5. dicere voleni , 
1e nondum Offkium fuum recitafle , 
Pfalmot fe nondum perfolviffe ajebat : 

jQmtd ntcdum V»mino fftlmtMM dtian- 

tttiontm dibit Am exfttviftt . Caffianus 
JSuCfutnum OffkiutD Pala-ftiox Mona - 
chorum defcribeni , ait tantum , poll 
duodecim pfalmoi orationem eos recita- 
vifie 1 duafque Leftionei dominica tan- 
tum die habuiffc . S. Benedicts Divini 
Officii ordinem Monachii fuis pratfcri- 
bens 1 palam pronunciat , fidelium, qui 
antefe fuerunt , pietatem tantam fu 4 f- 
f e , ut Pfalterium univerfum quotidie 
decant a rent , fibi vero fat ii efle , fi Mo- 
o'achifui id fcmelper hebdomad jm re- 
citent j tot Pfalmoruoi autem ioco Hy- 
mnoi , & Leftiones inferuit • 

I line Theodemarus Montis Caffini 
'Abbas in Epifiolaad Carolum Magnum 
Icriptaapud Paul. Diac. circa dubita- 
tionem per ea tempora eiortam , cur S. 
Benedict u» nullasLc&ionet per sAatem 
nocturne Officio prefcripfiffet , ait, an- 
te S. Gregorium Papam null ji Left to- 
ne 1 Rome recitarieonfuevifie , eumque 
Pontifieemprimum illii ufum fuifle : In 

Eccltfi* f{omana SdttMt Scriptures Itgi 
wot non fmttit m*tt B. GrfjoriV T*f* 

• m • I • 

Ut igitur totam Romani Breviarii hi- 
floriam ab origine repctamos, aliud ab 
initio non erat , quam Pfalmorum di- 
ftributio , vigetquead hanc diempri- 
fca ejus inferiptio : Tfslttrium otdint 
difftptmm : Sequiori tantum arvo Pon- 
titicii Sacelli Breviarium appellation 
fuit , BrtvUrinm f»r/# %tm*n* ; aut 
quemadmoduro Quignoniu* Cardinalii 
fuum inicripfit , Breviitlum ad ufum , 
& ritum Sxcmfjr.fi* tttltfi* x\*m*n* } 
aut 1 quo modo a Pio V. appeUatum 

fuit, BreviMtium fymsnuM . 

Pfalterium ergo cffentialii quodam- 
■•do erat ejus pan j huic Oratio Do- 



minica , cV Apoftolornm fymbohim fu> 
peraddita fuere , qua? public* erant Cle- 
ri , &fidclum preccs . Damafus Papa 
fortafTe S. Hieronymo horrante Plal- 
morum diflnbutionem ratam habmt ; 
fed nulla extat c/us rei fatis firma pro- 
bacio . Credibile autero eft , Strabo- 
nem , qui ejui epocham fob Impetato- 
re Theodofio ponit , Scriptorem cete- 
ra fatit accutatum , id fine at.ftore non 
affirmalTe . Nnno farculo monumenra 
fortafTe cxtabanr , quibus p'obaripof- 
fet , Damafum Papam Theodofio Im- 
peratore petente , atque pra?terea ad 
unifortrem in fidelium precibui ratio- 
nem procurandam , S. Hieronymo , 
qui in Hicrofolymitano rcceffu cum S. 
Paula degebar, negotium dediffe , uc 
Pfalmorum diffributionem in diei , no- 
ftif^ue horas inftitueret, ram pro Do- 
mimcis quam pro aim hebdomad* die- 
bus . Quod fi is Leftiones inferuerit , 
hz Evargcliii , & Epiflolis dumtaxac 
ad M lTatum ufum per anni circuium 
conftabant , qua? ratio effe potuie , cur 
ttffttm*ff»m illud U'menymi , five £>• 
met Hitrtnymi appellacum fuerit . Di- 
cebatur autem Ctmtt , five Stein* >quod 
Ecclefiailici viri illud pra? manibut Tem- 
per habere deberent , fypequc nuniero 
vocatur tantum Libtr Ctmti , feu litir 
Ctnthlt . 

Hzcprincepi omnium Officii diftri* 
butio Romx inftituta , inde ad populoi* 
qui per varias mundi regionti <h 
fide imbuebantur , officium iflud perla- 
tumeft. S. Auguftinua Anglia? Apoflo- 
lus fecum in cam Infulam Breviarium 
tulit ; Pipinus & Carcl«t Magntn in 
Galliam fufcepetunt j deformatumvero 
fuit in Provinciis procul ab utbc diflitii, 
addiramentis aut mutationibus faliis j 
aut contraction by » in Papa? Sacel/o,cum 
in Laterat enfi Palatiodegeret , inflitu- 
tis . Facile ergo nie'l u m- us, cur Com- 
mcntariis in illud ab Araa!ario,VtIafrido 
Strabone , Miciologo , aliifque , con- 
fcriptis adeo diffimile hodie deprehen- 
datur. 1 

Itaque S. Gregoriui Antiphonai , & 
Repertoria addidit } Gregoriut VII. 
eo loco ftatuit, quemrefcrt Micrologut} 
Gregoriut IX. contraclionem a Fratri- 

bui 



Digitized by Google 



*4 



COMMENTARIES HISTORICUS 



bus Minoribus fictaai approbavit; HU ftimnm , n»nt dxumn Vihnni PP. intX* 
colas III. anno xa8o. vctercs- otnnci. MuBarimit r«ccgmi$*m. . Alia addidcre 
Libros aboleri mandavit > folutnque poller iarci Penti&ccs . Paulus V. Grc- 



Breviarium, utaFratribua Minoribut 
contraflam ciat , fcrvari juflit » Clc- 
mem V 1 1, opcram hanc Quignonio 
Cardinali dclcgavit ; Paulus III. novum 
hoc Breviarium conrirmavit ; Pius II. 
ejus ufum intcrdixit i Pius I V. anno 
a Patribut Trident ini Concild 
pctiic > uc illud reformarent , quo ca- 
clem effet in tota Ecclefia Officii pcra- 
gendi ratio j Pius V. ratam ciTc juflit 
re tor mat io nem tunc inftitutam ,. vctuit- 
que a liquid addi , vcl immutari , nihil. 

in co musandum , addendum , & dttra. 
htndum. Anno if 07. Clemens VIII. id 
retraclari, reftitui , & reformari cura- 
vic | quod plura ioeoa Pii V. tempo m- 
busimmutata fuiflent : Un mt nnllnjnm 
ttftrinntmr BrtviarU t qum n frimn tdititne 
tiufdtm "Pii in mnlilt n»n difcrtptnt , 
nttjut difltntinnt , Cf nliqun ttetgnititme 
indigent! t : Mandnvimus nonnnltit fits , 
c> trnditii virii , mt idtm- Brtrtiarinm 
miv* adhibit* diligtntin aunratitu in- 
fpitttent , *icut txaminatent , & t * o t un 
dtpravntn tffe , & reugnitiutt indigtu 
nnimadvtrttrent » ff fnn dtflrinn , & 
fittate rtflitntrtnt . Aruaoitffi. Urba- 
nus VIII. denuo Breviarium rcf or ma vitj 
Hymnoi cmendari curavil , facultatcoa 
x amen concede ni v etc res r cc icand i , quz 



goriut X.V. ante 11 rbanuoi V HI. dcinde 
Innocentius X. Alexander VII. Cle- 
mens IX. Clemcrs X. Alexander V HI. 
Claaien* XL alitque ^ oovoi Saji&es U)i 
inferuere . 

_ Ex or a ci owe Dam .Scrv in i in Par [fieri- 
I! utajunc Parlamento Advqcato Gcr.e-- 
rali adverfus Epifcopum Jt'Iioruagcnfcm, 
qui Breviarium Ramanum. in Ec cleft* 
Collcgiata & Parochial i Trinities )w 
liomagenfis fcrvari mandaverat » colli- 
geiC licet , Breviarium Komanuni r.e- 
quc rcccptum , neque ioaprtffum in Gal- 
lia futffe ante annum 1580- Henricum 
HI. Rortunutn Breviarium formia cx- 
cudj ad Jefuitanitn prece» livifle j Re* 
gifque hujus Aulicorum nonnullos om- 
nem Iapidem moviile, ot per Galliam u~ 
oiverfam rcciperetur . Ea a u rem arte id 
aflecuti funt , ut primuoi illud excuden* 
di veniao\iffipetrarent> inde in Ecde- 
jIjs aliquot induclum fuit > atque anno 
i$8$. in Regis Sacellum , ubi nullis ni- 
ft Pari(ien£bus MiMalibui , & Brevia- 
lili , qwemadmodum & in Sacrii aliii 
Caliia $accilis umquam locm fuerat . 

Ij , qui nsordicui Breviarium Roma- 
numtuentur , Pii V. Bulla utuntur,co- 



jus eft hoc initium : ^ uorf nm^kitftfin- 
Int *ati» , ut Diacefanis omnibus Bre- 
icsduo veluti Breviarii genera cctnAi* vianis abjechs , loluai Romanum per 
tuit , novos videlicet fit veteres Hymnoi univctlum orbem fufcipiatur . Ulis vero 
babentia j quarram Antiphonam in Lau* hac funt rrpOnenda, id nequaquam Pon- 
dibus Purificationis 1 Hevtrttre , fuflu- tificis ilhus co(tfifium fuiHe , cum Bui- 
Jit j ejufque loco , Lmmm , fubflituit . laov fuam non ad omnes orbis Patriae* 
In Le&ione S. Pabiani Novatianorum chas , Primates , Archiepifcopos , E- 
HiRoria Apoftatai ad Potnitentiam non pifcopoi idirexerit , ut Romae fieri mas 
admittcntium refecata.fuit> Quinta Do- eft 1 ubi Pontifex univerf»m Ecclefiam 

alloquitur. 2. Pontifer Brevianum cor- 
rigendo id rartum prsftac , ouod Tri- 
dentini Concilii Decrera SelT. aa. fta- 
t ueranr ;. illud antem minime jutTit Bre- 
viarium fieri v quod a. totooibe fcrvan- 
dum effet , immofingulis Epifcopit pr. - 
cipitur , ut pravosufus tollant , qui in 



rninica poll Epiphaniam S. Ambrofii in 
EpiRolas S. Pa nit expo/7 tionis loco , S. 
Auguftini (ermoncm collocavtt ; a Fe- 
riaquarta vero remporum Quadragefi* 
nx S. Auguflini homiliar aliam S. Am- 
brofi j f ub It tut : plurcs Lcctiones Com- 
muni Sanclorum , aliaque his fimilia ad- 



di, atque pratflari curavit . Breviarium Ecclefias ipforum cuia- commiffas ir»e- 
itaque > quo hodie utimur , triumPon- pfiflcnt . 3 Si Pii V. confiJium ft} itTee, 
tificum nomina prsrfcrr , Pii V. Clemen- omne* Ecclefias.ad fuum Breviarium fer- 
tis VIII. & Urbani VIII. Pii V. Ttn$if. vandumcogere , Nationes (ingulai , uc 
*Ux.juJ[» tiitnm , & Clmtnth VllU Gallicajn , Hifpanicam , aliafqw, i^* 

mo 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



moRtgCt ipfoi . fummofquc Region um 
Frincipei, ad mutationem hancin ex- 
terior i Religionis ufu rite introducen- 
dam in anteccflum confulere oportuilTet. 
4. Pontifex hie non uno loco ait , 'fe iis 
mandare , mbi did ttnfuevh , tut it- 
btt , quod de Ecclefiis , qua fit* fane 
in locii Pontificii Imperia parcntibai 
intelligendum eft . j. Pontifex per Bui* 
Jam fuam minim* tbolere voluit Bre- 
viaria Benedi&inorum , CiOerc'ienuum, 
cereforumque Religioforum , & Reli* 
giofarum, qui poft hartc ipfam Butlam 
JJrcvuna , atque iftftitota fat Temper 
fervaveruntinullam enimeorum mentio- 
nem Pontifex hie facit . Cat igitur 
Etciefiarum Cached ralitTm tat rus Ecclf- 
fi* Breviaria abotere vohifTe cenfendui 
eft 2 quemadmodumcnim poft Bulla* 
iflam , Regularet fui Officii morem rt* 
tinuerunt, iracV Cathedra Ic* Ecclefi* 
mores fuos mutare non debuerunt . 6. 
Idem Pontifex ait.nihilfe illii pracipcre, 

3ui ex confuetudine Officitim habeant 
ucentis annii antiquios . Denique mil- 
ihit Grdrais Brcviaria abolevit , atque 
Rom* Ut 5. Petri quidem \ ejus itaque 
confiliom numquam fait Orficia Ec- 
clefiimm Cat hedral ium abolere . 

tpifcoportim quoque , atque Regum 
acitur ne-dtium , f\ apud cosRomanum 
Breviar ium non introducatur , precum 
enim fru&u carerent , quas pro illis 
Glerut 1 atque populus f under e debent , 
quod in Romano Officio nulla fit pro 
L) icrcefeos Epifcopo , neque pro Rcge 
orano ; in Dicecefanis vero precibui 
recitator : Otemm fro ptfltrt noflro , 
atque collect a ab ea , qu* pro Pontifice 
lit diterfa : ditttur quoque , Ortmm pro 
F^rgt ntfiro . Quibus nt , ut Senatus Pa- 
xifienfis Decretocaurum fit , ut qui Ro- 
manum MifTale in Gallia formii cxeu- 
dunt, in Mifla Canone inferant , & 
Htgt ncflro 3[. quod mandandum quo- 
que fuiffct pro die Parafcevei in fole- 
mnibus precibus , atque pro Cerei bc- 
nedi&ione , qu* fit Sabbatho majoris 
hebdomads . Decretum hoc latum efl , 
ubi Miflale Romannm in Gallia excudi 
cccpit . 

Poftquam HenrieusHI. Romani Bre* 
viarii ufun ;n Saccllum fuutn induci pal* 



fus eft, per ptures alias Ecclefias fenfim 
ufurpartccepit . Annotffro cumD.de 
Balfac Epifcopus Noviodunenfis thefau- 
rarius ettet > fetia quarta Cinerum in 
Sacro Parifienfi Sacello acceptum eft . 
Idem paulo poft in S. Sacello Vincen* 
nenfi praftitum^ eft , quod per Ercdlio- 
nis Leges Orftcium Oivinum in eo ad 
S. Sacelli Parifienfis morem fit ccle- 
brandum . 

Complarium eft Theologorum fenten'- 
tia » earn , qui in Diatcefi , -ubi pecu* 
iiare eft Breviarium , nuflum Betwficium 
habeat , pofle Romanum Breviarium 
recitare, qaia Romana Ecclefi-I dUxtrr 



CAPUT VII 

Dijlributio Officii apud 
Jvdtos . 

JCIdaei preccs "pirblicas , & pecnlij* 
res habent , potanrquc fe Tub iptam 
»-6em ad orandam furgere teneri . An- 
tequaih orareincipiant f ma.nut , & fa- 
ciem latant , atque propere ad Synago- 
gamcon?olant . Efdram illi exiftimant 
preces marutinat , atque ferotinat infli- 
tuifle , Feftifque praterea diebus no* 
cluroam orationem . Sirrguli centum 
Benedidliones quotidie recitate debent . 
In Synagogit vero , Lc&ionibua , c 
Scriptura excerptii, Benediftiones iftai 
identidem mifcent , adduntque fenrerr- 
tiasePfalmis petitas , precefqne alias 
complures . Sedentes plerumque oranr , 
& capite ad terram prono . XJbi vero hu- 
milioii prater morem ratione orare vo- 
lunt, humi fe fternunt , manibus , pe- 
dibufque extenris , ahumque vocife. 
rantes . Minifter prait Antiphona Jfj/"- 
dhh appellata , qua a Deo netitur ejus 
nomints fanft ficario . Poft Antiphonam 
recrtabatur olim Decalogus ; hodic lo- 
cus aliqnis Denterorromii rtgitur , quo 
perlecroftiTgunt omnes , ftantefque , ac 
fubmitTa voce oranr ; inde Mininer de- 
cern orationcs recitat, atqne Antipho- 
nis Orationem claudit . 

Poft meridiem preces alia renovan* 
tar 1 atque alias Tub vefperaai . 

Ho« 



Digitized by Google 



i5 COMMENTARIUS HISTORICUS 



Horum pieces fere contexts func ex 
variis Scripture locis ,laudes Dei conti- 
nent! bus, at que a Catholicorumprecibus 
baud multum differunt.Sunt & varia illii 
officia , qux noftris Officii* refpondent 
Duplici , Semiduplici , & Simplici , 
Communi , Proprio , & Commemora- 
tiooibus. Sunt prcterea fui cuique Sy- 
nagogsritus, Hifpanicar, Germanicx, 
Italic*, atque alia: . Modetlus orantium 
habitus , atque animi fumma attcntio 
fiimulumad pietatem addunt . Habent 
qcoque in precum Formulariis peculia- 
ret precei pro Principibu* , quibui pa* 
[ err . Ad cujufquc orarionis fincm , 
popului refpondct Amen . S ac r at Co nc io - 
ret vulgari lingua fiunt , ut ab om- 
nibus percipiantur > ac Scripture lo- 
ci Hcbraice recitamur , quoi Concio- 
nator vulgari lingua fubinde interpreta- 
tur . Singulis concionari fas eft , unde 
facile intelligitor , cur Dominusnofler, 
ejufque Apofloli, cum Synagogas fu- 
birent , conciooarenrur , &q>io pado 
Jefus Chriftus duodceim annos nattn 
Poclorei audirer , atque interrogarer . 
Sabbathis dumtaxat , feflifque major is 
celebriratisdicbus concionantur • Circa 
Synagogam fcamna funt ad fedendutn 
parata , in medio vero lampades pen- 
dent , atque candelabra ad tenebras 
pellendas . Capfula ad januam fita eft 
ad colligendas pro egenis cJeemofynai . 
Ad Synagogat iatus locus eft cancel- 
Jis | cratibuique conclufus > mulietibus 
ad orandum dcAinatut , ex quo cuncla 
quidem ipfar profpiciunt , videri vero 
jpfsr ncquaquam pcflunt . 

Ub] convent urn eft , Cantor pulpitum 
afcendit , preces prarcinit , quas alii 
profequuntur . Harum precum forma 
pro regionibus varia eft . Germani al- 
tiori quatn alii voce cartunti Gra-ci, at- 
que A fiatici Turcarum fere in morem ; 
InJici vero lugubri quadam ratione . 
Omnes vero pari confenfu mane Pfal- 
mos j i 4 y. Extlttbt tt Dtat incipiunt , 
ceterofquedeinceps recirant , Alltlui* 
singulis prcmittentes . Ad finem vero 
lectio fit, & grariartim actio . Feriafe- 
cunda , & qumta alias addunt Benedi- 
cliones. Preces pomeridianarab 
i»paritcr inieium ducunt . VcfpereJau* 



dei Deo noclem adducenti recitaortir , 
Inde Lecliones tres Dccalogum conti- 
nent ei , Audi Ifratl . 

Philo de Vita Coot, huoc in mo* 
dum Thcrapeutarum preces defcribie .. 
Bis per diem orant , mane atque vcfpe- 
re . Lecliones fuot e Sacris Libris.Hy • 
mnos&Cantica conficiunr, variis me- 
tris atque cantii . Sabbathis in commu- 
nem Profcucham conveniunc , quatn 
trium cubitorum murusfecat, ut mu« 
lieres a viris difcretat concionem , qutri 
videantur ,audire po flint . Aflident ibi 
juxta atatis ordinem , tectis manibus , 
dextera ad pectus admota , finifi ram ve- 
ro fub illam applicantcs. Canticacom- 
plura in Dei bonorem canunt * alternis 
modo , modo univerforum vocibus ■ In- 
tereagefliunt manibus, faltant , atque 
furore quodam correpti videntur pro 
canrus canticive parti una ratione > de- 
mum unicam fitnul choream agunt ad il» 
litis imitationem , quae poll Erythrari 
transfretationcm inilituta efl ■ Graves 
virorum voces mulierum acutis commi- 
xta? gratum concentum eftkiunt. Hot 
Philo Thti afeumj appellat , quod con- 
teonplar ioni unice vacarenc , animique 
pecjliarem curam habentesDeo perfe- 
ction quadam ratione infervirent. Ju- 
dai erant cujufque Nationii, qui Ale- 
xandriae convenerant ; veroque fimile 
( n SMaicum, qui in II; be ilia frequen- 
tiflimam Ercleftam fundavic , Tbcra- 
peutarum plurimos ad fe pertraxitTe.Eu- 
icbius maximaan fimilitudinem cernens 
inter horum mores , eorumque qui pri- 
mi Chriflianum nomen profefti funt , . 
Chriftianos fuiiTe opinatus eft . Hu/us 
Jententi* S. Hieronymus , S. Epipha- 
nius , Caflianus & Sozomenus adflipu- 
Jaci funt ; fed ex Philone fatis conftar, 
eoi Chriilianis antiquiores fuiiTe > ne- 
que Chriftianos appellat , aut fi Chri- 
iliarti fuilTent , cum ipfe Hebrzns ef- 
fet , laudibus non exornafTet . Prxte- 
rea illorum choree nihil llmiie Chriflia- 
norum inftirutis habent ; atque licet 
quadam eftet inter vivendi rationem ft- 
milieu do, oftendendus ad h«c ciTerpe- 
culiaris aliquisChrifliaoorom character, 
aut aliquod doclrinat vel difciplinz ca- 
put , quod a Chrifto accepilTcnt . Ob» 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



fervatio enim Sabbathi , panii fer- 
mencati , falii hyflopo mixti faper 
Tempi i men fa m propofin morei funC, 
qnt Judrorum magu qttam Chriftia- 
nornm ritom fapiunc . Quare Scdra 
fortafle fueric Agjpptbnm aliquot Ju» 
dxoru m , concern piat ion i vacant m m . 

idem fere judicium efto de Effeniit , 
quorum mem. nit Jofephus de Bello Ju- 
daic. 1. j i. c. is. qui in Palfftina vitam 
in commune agebanc . Sabbathia -con- 
ventui fiebat ; Legem eorom aliquis le- 
gebai, alter explicabac ; mane fummo 
ante Solii ortum orabanc , arque priuf- 
quam cibum fumerent , eoque parlter 
fumpto Oblatione* ad Templum mi't- 
tebanc, facrificrorum exofi ; nemincm 
nifiDcum, qui ipfii praeffec , agnofce- 
baat , atque omnia potiuvpati, quam 
hominibui parere voluiflent . Pato om- 
nia , nihil libertati cribuebanc. Qua- 
lefcunque vero illorum virtutet fuerinr, 
plurimura a Jefu Chrifti Difcipulorum 
excellentia diftabanr . 

Infidclei omnei ceceri , qui verum 
Deuin agnofcunc , habene quoddam Of- 
ficii genui , five ftatai precei & eempo- 
ra ad orandum . Mabumetani juxta pfa- 
ram Legem quinquiei per diem orare 
tenentur , fub auroram , fub meridiem? 
pod prandium, ad Solii occafuro, at- 
que nofte advenieore . Sunt quidam in 
for 1$ atque templit , MtftheMi ipfi appel- 
lant , publice conduct i , qui orationi$ 
cemput inftare monent , fingulique , 
poftquam loti funt , ad templum proce- 
dunt . Miniftrorum aliquii precet age- 
re incipir , ceteri vero qu» illecanit , 
agitque, feu manui tollat, demittat- 
que > feu fedeat , live flee , eadem o- 
tnnino prarflant . 'Qui Templum adire 
nonpolTmc, domi orant , quemadmo- 
dum mulierei , quibui cum viri$ Tem- 
plum fubire non licet. Feria Sexta , qui 
diet iflia Feftui eft , viri Mobiles ad 
Templum fulenni ritu procedunt . Idem 
mot eft Conftantinopolitani Imperato • 
rii , qui prima Lunar cujufque Fefta die 
ad Templum apud ipfot maximum acce- 
dere confuevit . Prjrter ftatai precei C#« 
rtlUi , quat noi rofaria vult;o dicimui * 
manibus quoquc te.ient , granii pari- 
bus cooftaacci , adquodlibct veiogra. 



*7 



nam unum ex Dei nominibui pronun- 

Ciant * puta , t mnia t • inamftrtbilit , 

0 miftrictrs . 

CAPUT VIII. 

&z Ecchfmrum Qrimdiwn Bre~ 

uiario . 

VEeereitidere eft Officii recrtandi 
rationes tarn in Oriente , quam 
in Occidente . S. Gregorius Papa lib. r. 
ep 6 j. ritui Hierofolymitani meminic > 
quern Romana Ecclefia alicubi imitaba- 
tur , cx.gr. jiUtlui* poft Pafchacii tern- 
put recitando : adfirmatque , Dmrngfrnm 
Vap*m cum mortm imxtd Hierofolymittn* 
E'.urjU confuciudincm « S. flieTtnym* 
fropofittm f\im* »t ftrvtretur **fftrem 
fmijft . Id nnicum fere de Officio a Da- 
mafo diftributo , & S. Hieronymi ea de 
reconfHio, compertum habcmui. Pfal- 
terii enim diftribucio per hebdomad* 
dret, atque facrorum librorum per an- 
ni curriculum perlegendorum , quam 
nonnulli Olficiorum Eccleliafticorum 
Scriptorei illi iribuunt * nititur dum- 
raxae epiftola quadam ad S. Hierony- 
mum data , perperam Damafo adferi- 
pta > Hieronymique ad earn refporffio* 
ne . Illarum utraque in Conciliit refe* 
rontur; verum, prxterquam quod ftylo 
utriufque Sancti diftimillimo conferiptc 
funt i inania prcterea, falfaque plura 
continent , veluti S. Hieronymum ab 
Alexandro Sacerdotio initiatum* cum 
con(!et,eum a Paulino ordinatum fuifle » 
In altera vero fingitur , S. Hieronymum 
Damafo fuadere velle, ue Glori* P«« 
tri ad cujufque Pfalmi finem recitari j u- 
beat , juxta Nicatni Goncilii decreta , 
atque Orientis confuetudinem : CaQia* 
nut autem teftarur I. a. inftitut. c. ». id 
in Oriente mintme (ervari confueviffe . 

S.Cyritlus Hierofolymitanut Catech. 
14. agit de Pfalmiftii , live Ecdefix fu« 
Cantoribus^ atque de nodurno , diur* 
noque officio , quod in ilia perageba- 
tur . Conftituti'one* Apoftolicv > precet 
fieri volunt mane , hora diei tertia , 
(e«a, tcraona, Vefpere prtterea , &: 

C ad 



Digitized by Google 



C0MMENTAR1 US HISTORICUS 



aJgaliicantiim . S. Athanafim in fua 
Apologia Synaxium meoinitt vigilia- 
i(Tm, 8c no&ium , qua? orando tradu« 
cebantur , iccmque S. Baftliui in Regu- 
lit foil i arc) ( ;c Morulticu inft itucioni- 
but. S."?acon»iu» Rcgulam fi/am,acquc 
Pfalmodiam , five Officii pcragendira- 
cioncm ib Angclo accepic . S. Anto- 
niui in Monafteriii fuii choroi Mona- 
c horn m indituit , qui I links Deo cane- 
rent . Teftii quoque eft S. Gregoriut 
Nakianze 11 u i , morcm xvo fuo- viguiffe ,. 
noclu laude« Dcocanendi alternii oiodo 
chorii | modo univerfis fimul canenti- 
bui. S. EphremTertir, Sexc*, No- 
nr, Vefperarum , & Matutini mcmi- 
nic . S. Gregoriut NyfTcnm Pfaltnorum 
caocum poc : dim am Religiofarum mulic- 
rum exercitationem reputat , atquc fin- 
giiJatim Vefperarum, & noclii preces 



fiat diftxibutionem actiner; it hadie^ 
nu« dic*ti« faeis conftac , illud e Pfalmo* 
rum caotu prarcipoe compofrtum fuifle , 
qui in dici , no&ifque horas fingulai d <- 
ftributi crant. Concilium Laodiccnum 
anno $tfo. habitum fingulafe ejus rei 
fpecimenprarbec . Can.jj. deChorot- 
git , deque Canonicorum exedris , quo* 
Cantorci Canonicos appcllac , qui in 
Ecclcfiacanebant , atque e fcripto prat- 
Jcgcbant. Can. 17. plurei Pfalmoi con- 
tinenterrecitari non vulc , fed fingulis 
Ledtionem interponi . Can. j8. ealdent 
precei hora Nona fieri juber , qua* Ho- 
ra Vefperarum fieri folenc . Can.j r. *it» * 
MarcyrumFefta Quadragefimt tempo- 
re non ejfe celebranda . Can. 59. pecu- 
liars Pfalmos , auc Libros minimeCa- 
nonicoi in EccJefia recitari non oporta- 
re , fed eo« dumcaxat , qui in Veteris , 



defignat . Cacfariui quoque ait , Chri- Novique Teftarocnti .Codicibm Jegun 
Aianot ter per diem orare . S. Epipha- tur. 



aiut in MonaAerio fuo Tcrtiam , Sex- 
cam , Nonam , & Vefperai recitari cu- 
rabat. PalJadiui ait , hora Nona Mo* 
nachoNiCrieofes Pfalmoi , & Cantica 
in Mor, after jo canentei cxauditot fuifle. 
Aullor Libri Hierarchic de Ecclefia- 
Aico cant ti Pfalmorum , Hymnorum , 
Lettionum. > & Canticorum agit . S. 
Joanne* Chryfoftomui Homil. 1. in Da- 
vid in illot invehitur ,qui Divinum Of- 
ficium deferunc . ut fpeftaculis interfint, 



CAPUT IX. 

DiJIributio Offidi apud Grxcos J 

^""V Rientii Ecclefi* , five Grxci , 
"V^/ Officium fuum ita fere diftri- 
buunc . Pfaltcrium in viginti quatuor 
Aationet partiuntur, quat bini (lances 
tccitant , dum ceteri fedenc . Pfalterium. 



aicque perneceflarium efle , Chriftianos fingulii hebdomadii plerumqtie abfot- 
Dtvini« orflciis adefTe « Dc tJlil eciam in 
Pfal. 48 cortqueritur , qui pofl concio- 
nem difcedebant , diccban:que : Domi 
tti*m crate , Ctntitntm %trt nennifi in 



vunt 1 eafdemqtie , ac Latini , h'orai 
habenc N turnum Officium peculiar! 
oratione orrtiuntur : Btntdiftm Vtut »»- 
fltr nunc & ftmptr & in fxcul.t f*c»Urnm. 
Amtn , aut alia qtiadam huic Iimili . In- 
de Trifagion recitant , fcilicet: 
flmt Dtut , Sar>n m ft} tii , atque ter 
V*tri ; St pias quafdam *A Deum 
bet , quantum ill* , <ju* in EccltJtM f*Q* afpirationei cum Kytit & Gloria Putri , 



Ttmflt audit e pojfnmut . t'01 ipfei t^rtgit 
faUltiti inquit Orat.a.dc mcompr. Dei 
rut. iictt enim domi quoaut crate pofjitit t 
ill* tMtntn oratio tantam vim ninime ha- 



eft , ubi tot ad fun 1 Saterdotei pro ■vobit 
orantet , ubi nu*\ omnium l oce exclama- 
mut , Dei <jue mifiricordiam impltramur . 
Communis oratio eft mirmt quidtm eonten- 
tmt , fmi ex charltatit eonfenfmfroficifci- 
tur . Hut adde Vretbyttrorum precet , qui 
Conventui prmfunt , ut populormm oratio 
%■> fuapee infirmior , miniflrorum Ectlrfiaj 
freeibut iunfta robur accipiat . 



& quodam Invitatnrii gencre : Venitt 
adoremui t\egem noflrum , Deum venite 
adoremue Cbriflum , preddamus coram ip- 
fo. Monachi montii jitboi omnium di- 
ligentiflime Officium peiagunt . Apud 
S. Bafilii Ordinem accipitur primum 
P'ap.ifiti bencdiftio ; dicitur deinde : 
BtnediBum l{egnum Vatrii & FU i & Spi- 
ritut Sanffi nunt& fe-nfer&in f*tula ff 



-Q:iod ad Oificii apud Orientii Iccle- <»lorum Amen . Chorus vero refpondct. 

C(o- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



19 



GlerU In exalfis Vtt i & in terra. f«xA«« 
mmibttt . . . atque indc , Dommt Ubi*. 
m* tftrits , poft ere* v«*o Pfalino* Obt- 
tiaPstri* tcr MleUU , let GlcrU tibi 
D,mint , atquc dcnuo tcr Pott. 
Pfalnos prccet plure> iec.untur , diet 
illuiv Evangelium . P/alaws 5 o. Mi fere* 
re, die«*us Dom^nkis no vein preterea 
LeCtionei ; antcnunamvcro^ni'/t^t 
Cum C; 4 V*tri , atque i(lde GUri* imr 
txttlfit Dtt , & Triftgitn . D.ci horai 
incipiunt , air a, voce P«i«* mo/?er recttaa- 
do, ui'que ad quonam tmmmtfl fiegnum, 
qaod Celebrans pronunciar . Tcr ca- 
Qjinc , tffiii/e *i»rtm*r , * frtci4*m*s 
Chriflt & Dto ntftrt. i pjftea tret 
Efalmos , icquc fubcxitum tcr MlelmU, 
GUrU tibi Duminc , preces qttafdam,7Yi- 
faion, V*ur ••fitr 1 atque dici iiliut 
oxationem . 
. Grecorum Ecclefia omni sve peculiar 
res fibi Officii recicaadi ratioaeshabuit. 
Diet Dominica magna apud eos foiemai- 
tare ceicbratur , quemadniadum & Do- 
mino Noftro, Sancleque Virgini Sacri 
dies. Sex JefuChrifto , fex B. Virgini 
facros fcftos die* oumeranc , funt autcm 
hi. Conceptio J. C. five Annunciatio , 
Natalis J. C. diet , Prsfentatio J. C io 
Teaipio facta , five Purificatio B. V. 
Epipbania , Daptifmui Jefu Chrifto a. 
Joanne collatu* . Tranifiguratio, Re- 
ftarrccxio Lazari » Palrnarum Fefta diet, 
Crucit , Refurre&ionis , & Afcenfionii 
J.C. Pentecoftes.Se Affumptionis B. V. 
Addits poftea fuere Nativitai , Mora , 
& Concept io B. V. 

Dominica diet , qua? apud Latinos 
prima hebdomads dies habetor , apud 
Gracos poftrema rcpuratur ; hinc La- 
tini hebdomidas Dominicarom prece- 
dent i ;i m , Grsci vcro fequemium nomi- 
ne appellant Ea propter Paflionis heb- 
domada apud Grarot ea eft , qua prae- 
cedit Dominicam Palrnarum diem , tc 
majorcm hebdomadam , qua Paflionis a 
JUtini* appellator. E*cipe tannen heb- 
domadal poft Pafcha ufque ad Penteco- 
ftem ,qua a Dominica precedent'! , non 
fubfequenti mimerantur . 

Dominic's d e» appellantur oranes Jt- 
v aft Ati ter , quod its Refutredrionis me- 

notia recolacuc Head o bus poftrcm* 



ante Qoadragefitnaw proxima *4furttr 
vocaeai , quia poft Dominicam diem 
oaxriibus »e£ci aon licet : fequens ?er ■ 
hcbdom.da TiT$fhj$ix dicicur > quia 
caLeuni atque o»a edcre fas eft . Pol. 
banc Dominicam Jejunium Quadrageli- 
male a Feria. prima incipit : fc cum 
Sabbatho atque Dominica die }e;unarc 
nan confueverint , quinque tantum je- 
jonii dies m fingulas hebdomadas habenr. 
Prima , que in Quadragefima occurric , 
Sabbathi die, S. Theodori Martyris fc» 
Jlum celebrant . Sequens vero Dominica 
Orthtd$xi*t appellatur , utpote qua rc- 
(litutarum imaginum memoria recolatur. 
Ea die Pidei ProfeQtonem emitttint , 
quam falfo Septimo Concitio OEcume- 
nicotribuunr : eaque conde nnant Bar* 
laamum& Alcindinum j Palamitarum 
fententias tuentur , atque Photium & 
Ignatium P'atriarchas pari rationecol- 
laudant . Q larta Quadragefima* hebdo 
matCrucis adorationi facra eft . Feria 
qitinr 1 hebdomadis quinta magnum Ca- 
nonem canunt, five Cinticum ab An- 
drea Hierofoiymirano compofitum , eft 
autcm totius vereris Novique Tefla- 
menti Hiftaria Epitoma . Palmarim 
hebdomada Imperator atque Patriarcha 
magnas liberatitatcs in popuium exerce- 
bant : Monachi vero , qui Tub Quadra- 
gefima initium in folitaria loca lecefie- 
rant addutiorem vitam dticendam , in 
Monafteria redibant . Sabbatho La- 
aari Refurreaio eclebratur , Dominica 
vero Palrnarum Solcmnicas . Major, 8c 
Pafchalis hebdomada fefta (unt. Prima 
poft pafcha Dominica nova appellatur : 
altera, mulierum Dominica , qua? are- 
mata ad J.C. monument um tulerunc , 
five Jufti Simeonis Dominica : reliquC 
Dominies proprias appellationes ha- 
bent . Alcenfionis Fcftum a vigiliz vef- 
pere incipit , perduratque ad Feriam uf- 
que fextam qua Pentecoftem pracedie . 
Dominica Pentecoftem fubfequentet 
Matthai Dominies appellantur , atque 
ear um prima omnium Santtorum Fell urn 
celebrant . A Dominica poft Crucis e- 
aaltationem ufque ad Natale Dominies 
dies a S. Luca appellationem fumtrnt ,- 
quod per id teippns ejus Evangeli im Ie» 
gatur . Dominica qua Natale D mini 
C x prs* 



Digitized by Google 



20 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



prxccJir, eV qui proxime fubfeqnitur , Joannit Chryfo&onri , S- BatTi , ctf 

Prafaodiricatorum Liturgiai complcdi- 
tur , clique ipforutn Mitfale. Exihsti- 
gimm prater Liturgiai, pretei cum 8f 
Kitut pro Sacrament«rum admimftra- 
t ienc i & pro bencdiCCionibut contrnet . 
M***Ugi*m Mart yrolooo ooftro rcf- 
pondet, contioetque Sanclorum Vit« . 

Quelibet Ecciefia , preoptic *-c:o pa- 
triarchates , peculiarc Tyficnm , five 
officii Librum habct ; Sanfti Sab* vero- 
typicum omnium ecleberritnum atque 
frcqucntiifimum eft. Liber \t\c TtBitnt 
in plerifque Monatteriii appcllatur . 



ab eodem Frfto appellatioi 
Que Epipbantam vero priced. t, Do- 
minica ante lumina vocatur . 

Evangelium per anni corfum ita le~ 
gunt : Evangelium S. Joannis a Pafchav* 
te ufque ad Dominicam poft Pcdccco- 
Hem i fecundaque poft cam feria S. 
Matthai Evangclium tocipit ufque ad 
Exalrationem per decern & feptem heb 
domadas . Undecim prionbu* quotidie 
leg.tur , fubfequentibu* vero, Domini- 
c i dumtaxat 6c Sabbathit,quinque au« 
tem reUquis S. Marci Evangelium legi- 

tar . Secunda feria poft EcaltationemjS. Eorum Anth»l»g i* collettio eft pit 
Lute Evangolio initium datur , idque Domini Noltri , Virginia , San&orum- 
per duodecim hebdomadal fervatur . que oificiorum , in eo inveniontur etiam 
Teitia decima vero ineuntc D. Marcut quzdam officia Communia Propheta- 
denuo pre manibut fumitur , S. Lucas rum, Apoftolorura , Marryrum , Pon- 



autcmbaubathii tantum& Dominicii le- 
gitur , quodque hu)u* fupereft , Sabba- 
ihii be Domioicit Quadiagcfime abfol- 
vicor . 

Graci Lcdtionei babent ex alias Novi 
Ttftamcnti Librii dcpromptai . Apo- 
llclorum a Pafchare ufque ad Domini- 



tificum, cV Confefforum ■> fed nihil in 
co eft , quod in MttU , ceterifque Ec- 
clcfiafticii Libris n»ooccurrat- Arcu- 
diut ejjui epitomen excudi curavit anno 
i5^S in itinerantium commodum ; at 
co pauci dumtaxat in Italia Graci urun* 
tor, in- univerfum vero tamquam inn- 



cam , qua omnium Santforum Feftum tiJeopui rcjeftum eft . Leo Allariui » 
edebratur (eft ante iJIa ociava port Pen* qui de hoc libro egir in Diflertationc 
tccoftcm die* ) leguntur , ceterit vero fua it Gr*er»m Ubrh Ecctefitflitir , Ar- 
annt paxtibui feptem EpiftoieCatholice, cudium teprehendit , cum, qua vcrera 
S.pauli quaiuordeewn , atquc Apocaly- crant , mutaviffc accufani , novactiara 
pfii . lidem Mtntttgium habent , quod plara ab eo addita , atque plura infuKe 
Sanctorum no mm a , atque Epiftolam immixta , qua Grecii non penitui Lie- 
pro d.ebui fingulu continet : alium pra- tc rani m rudibui proban non poffent . 
tcrea librum , quo Leftionei eVctcri 



Tcftamento excerpt* continentur,quen> 
ipfj Ukru^rn tjfitii JLttUfisRiti vocant » 
atque ilium adhuc , ubi patrum Homi- 
lia Irguncur. 

In Pfaltcrio fingu lot pfalmoi in plu- 
ret StaHloMf partiuntur , adquacumft- 
nem addunt OUrim 7«rr/, & propria fin- 
gulii per annum diebu« adferipta fune . 
Librum quoque habeor,Cantica 6t Ami • 
phonai , qua per annum canuntur , com- 

plcAemem . Mmnm _SanAorum oftlciom quam Romanoi ufui recepiflent. Medio- 
corumquc Hymnoi infingulot anni diet- lani S« Ambrofiu* Officio ad optimam- 
continet } TtiUi** ea , qua poft Srptua- formam redigendo ftuduerar , in epift ad 
gcfimam ufque ad Pafcha j Ven$tfft*~ MarcellamSoror. Leftionarii mcminit y 
*ium » qta a Pafchare ad pent ccoilcm ubi defcripra erant LeAionet in Otfi- 
cant ant ii r . MHwAyfatl liber eft, quod- cit» reciranda : r/cdit lttt$im f$D ttgiy 
diei officium centinet : refpondetque esl filtmni mtn tfiittmrfm$& ivmfera •■ . 
Diuino ooftre . Lltur^muttk Liber , S. >>b auccn , atquc joaas majori hebdo^ 

ma die 



CAPUT X. 

De Vtttrum Occident is Feci eft *~ 
rum j prtcipue vero Medio* 
lanenjis Breviario. 

VEtcrot Occi denrit Ecciefia fuor- 
peculiarei ritut habebant , ante« 
quam Romar 



Digitized by Google 



IN RREViARlUM ROMANUM. 21 



wade legebintur . Annua ir.itiationii 
ejus die » qua? feptima erat Decembrii , 
Dcutcronomium legebatur , utipicte- 
llacur lib. 7. in Luc Tnlthrt mibi h»di* 
Itgitur initium Ltgii , ojuand* mti natm- 
tts tft Smttrdwtii . In Ectttfti tua cantui 
per chorot inlfituit . Hymnot Officio 
jnferendot compofmt , conlianfque c it 
Mediolani opinio > officiurjii ut ad hinc 
diem recitatur , a Santto hoc Dodtore 
diftributum fuiffe . Plalcerium in duat 
partes dividicur : prima Pfaltcrii part 
ufque ad Plalm. 109. Dixit Vtminui 
Nodturno officio infer vit , fequenrci 
vero pro diet Horit, qua in re Roma- 
nopenitoi eft fimillimum . Pnores 109. 
PUlnos intra duat hebdomadal abfol- 
vunt , five utipft luquuntur, intra de- 
cern decuriai tot idem noclibui deflina- 
ta< • Prima Decuria pro Feria fecunda, 
feptem& decern ptiorei Pfalmo* com- 

fledfitur > fecunda pro Feria tertia , 
falmoi habet quatuordecim ; reliquar 
o&odumraxac conftant ufque ad Feriam 
fextam i Sabbathoenim , & Dominicit, 
Feftifque Domini Noftri diebui , pecu- 
liaria Canrica decamant . Sanctorum 
Feftii 1 quae in hebdomadatn incidunt , 
Feriarum Pfalmi non mutantur , fex Fe- 
r 1 is ante Natale exceptit , quat de Ex* 
ft&*f appellant , aliifque fex Feriii 
Majorii hebdomad*, qus propnoi Pfal- 
mot habent . In Pfalterio veterem Se- 
ptuaginta verfionem , non fecusacRo- 
msr in Ecclelia S. Petri , fequuntur . 

Ante Nocturnal precei recitatur Tm- 
ttr , jtvt y Dims in sdiut$ri*m , Hy- 
ainui, Canticum Pocrorom Btntdititt , 
cum Antiphona , terque Kyrit BUyfim , 
poftea Pfalmi , &Cantica pro diei ra- 
tiooe . Inde trei Leclionei cum benedi« 
ftione , qux plerumque proprix funt . 
Dominic ii diebui tret LecfJonet funt 
Hotnilia quardam in Evangeliumi Fe- 
riarum diebui e Scriprura funt petit? , 
Jeftii autem tertia S>t cli viri hiftoriam, 
live in Feflum illud fermonem aliquem 
continet. Trei Nocturni , Novemquc 
LeAionet Natalit tantum , & Epipha- 
wix temporibut dicuntur . Poll priorei 
dual Letfionei Refponforium cnilibee 
additur , arquepoft tertiam Tt Dtmm , 
iittmput illud icckaii pollutes , alias 



nullum eft Refponforium . 

Liinlcj a Dent in adjmtorium incipient, 
fcq*i it nr pollea Cimicum Zir'urn Be 
nediBnt , Advcntut Dominicit , Nata- 
lit, Circu'dtcifionit j St Epiptianiae die- 
bu« ex«.cptit , quibut BentdiRnt loco 
indite Cctli dicitur cum A ntipho a , tec 
Kyne el.yt< n , atque Coll dta . Dcin- 

dc M«Mffi* Carrie inn , Canir mm Domino, 
cum Ait.phuru . Kyrit icr , al'jquco- 
ratione fubmifTa voce recu.ua . Tandem 
trium Puerorum Cantictm Bmtdicitt , 
fi Dominica diet fit ; nam Sabnatho 
Pfaloi 117. Confittmini du.rnr , Fer a- 
rum verodicb it $0. Mifertrt , p„(t Ky- 
rie, atqueoratio aha voce recitjrvda . 
Succedunt hit fub unico Glori* v*trl 
PfalfliUi L*ndatt Dtminum de Ctrii, . cum 
duobut fequentibut , Sc Liud*t* Domi- 
nnm tmntt gtnttt , Capitulum , Anti- 
phona , ter Kyrit , Pfalmot, Hvmn it, 
duodecie* Kyrit , precei nonnullx , Da- 
rninut vtbifemm , & CwlUftj Sin:;..li« 
diebut commemoratio fit B. Virginit , 
S. Ambrofii & Ecclcfix Patroni , nifi fit 
folcmneFcflum . 

Ad Primam dicitur Tattr , & *4vt , 
Vint in ad'iuterhtm , H \ ninui "Jam lutit 
trie fydttt , Vtms in nomint , Beati , 5c 
Bjtribmt fine Antiphona , in^c jtttet*i*, 
& in Quadragefima , Lmmi tibi Doming 
Rtx dtttrut ghri* , Ledlto quatd-im E- 
piOolella appellata , breve Refponfo- 
rium , Symboliim S. Arhanafii , quod 
quotidie recitatur , Capitulum, prccci 
quatdam, quz folemnibut diebui prar- 
mittunrur , atquetret orationet , qus 
numquam mutantur • Legitur deinde 
Martyrologium , atque fub finem Exnt- 
ttbunt StnBi in gloria } cum brcvi qua- 
damoratione. 

Ad Tertiam, Sextam, & Nonam , 
Hymnui , & Pfalmi iidem , qui Romx, 
atabfoue Antiphona , additque folum 
ad Pfalmorum finem Mltlnt* , vel Laut 
tibi-, Lcdtio prxterca , breve RefponCo* 
rium, precei, & oratio . Dominicit , 
Feflifque folemnibut , Hymni loco ad 
Tertiam dicitur, 7«» fnrgit h»r» ttr* 
tit . 

Ad Vefperat poft "pMttt , 8c Avt , ini- 
tium fit per Dtminm vobifemm , fcquifur 

iode Rcfpooforium , L*ttrn*rii$m appel*. 

la- 



Digitized by Google 



21 



COMMENTARIUS H1STORICUS 



latum, quod ter rcpeciturj diciture* tio fie in Prxfaciose A atque in prccibu* 

S.Kptr Syndont m . Epjptunia vigilum Ju- 



lian* Daminns vohifcnm- t Antiphoru 
inJe Vominttt vtiifcnm , & HytTlQUS 

J|uar turn Dtminui wbifcunt , & RefpOQ* 
crium , qutntum Dtminnt vtbifcttw h 
poiiea quinque Pfalmi . Pfalmi bi quo- 
ridie iidcm font > qui Roma;, inajori- 



bet , ipfoquedie Diaconus poft Evan* 
gclmm diem Pafch atit anauntut i 
verit th*rit*t xttjlr* .... Collctta- 
que omnc« , atque Przfatio, funt pecu- 
liare* . Quinque Tunc Dom-inice pod 



but Domini Noftii Solcmnitatibut ex- Epiphaniam , fcilicet port ociivam i m- 



ceptit , quibui fub pfjlino proprio cum 
Antiphona , Ettt nunc btntdicitt , &, 
Laudatt Vtminttm omntt pitts , reci- 
tantur . Poll Antiphonat ter canitur 
Kjrrit , deinde Vominm wbifium. , Sc 
Magnificat , cum Antiphona, qua ante, 
& poll rccitatur » atque alia Collccla , 
leu Oratio. Quadragefimz tempore non 



de Fell i diet fequuntur Sanft* Agnetit, 
S. Vincentii , Converfionit S. Pauli, 8. 
Agathz j & Si Matthiz . SequuntuC 
Dj.nimcz Sep; ijagefimz > Sexagciiaur,- 
& Quinquagcfimz , poft eat vero Da**- 
nht iu eapite }t\mnti , & Cotlecia Cincc- 
de . . . ?T*fidi » Militia} Chrifiixn* ftn - 
Bit iHtbtara }<}nnih . Altera Dominica 



dicitut Mtgnifiiat , fed ejut loco repe* dt Samaritan* appellatur, quod Sama- 



citur duodcctet Kjrrit titjrfan . 

AdCumplctoxium poft "Pater , Avt , 
Ctnvtrte not, Dtttt in adiuttrium , quo* 
tuiie rccitatur, Tt lutit ant* ttrminmm, 
ptxtcr quam in Qudragefiou » intra 
tiiiam Chrifli ym' ln.x t> diet cantatur . 
Pollca fine Antiphona , pfalmi Cumin- 
mttarrm , In it Dtmint t &ui habitnt , 
unicuique Cltrin Vatri , Eat in*m be- 
nam, Ettt nunc btntditiie t Lamdatt Pa* 
mlnum tmnti gtntti , Atlttnia , five Lamt 
tlbl , QpidrigcfiflNl » aliif que tcmpari* 
but, Lc(Y\o cum Refponf\nio , 
dlmiuh , (iimprecibui , deinde Anti* 
I'liuna ad 1' Virgincm ctrm oratione , 
linii'qii*] rfCiUtO Cwfitttr imponitur. 

Mill 1 .- vc'o Mcdiolaneofc ita diftri- 
butum ell . Mara li die tret MilTar cele- 
bnntui . in ttrtU vero duz cpitloiic 
Ir^utti ur , vein it una Teltamenti Ifau 
/. Novi altera Mntiif^tiAm ; Collecla 
t>4 uttbii in lntjJlt 1*90tr*0thmtt rttbt & 

i'arlMi Stir* M**i* t'iijinit fi*m tiU- 

bt*ti Mn/WriftM .... S*Stt»ban)i S. 
tuannit , cV Innorentium M.(T* al at a 
Ruuuni* C'ultrdlat habent , Decembr<» 
jp S. |lCQbl Mmutii eft Vcftum : Im 
ndlnnUnt at. 1*ttH Mthmi AftJItii . 

Prlmidcuulc Pominica pofl Nativita* 
t«m* d.c vjwi otltava , ColkAa eft ex 
)r)unli ptccibut j Q»*>ftn, .... 

um! I** mum/4? fArtUifH » diabtl'u* j«*> 
ill tbflintrt (MVivli, dj» fitbi imm . mt 
wtffttf) |v»f4aa{|«>iJ 

nrii Hiai^Mi «,< 4i«fi« r^mii 



ritanz Evangeliom legeretur . Tcrtia de 
Cn«». Qijatta de X.«^jr* . Q.»inta dt 
Abr*h*» . Sexta de ttivsrum . 

Hac die duplex Mifta celcbratur , i* 
Etttrf* mimiri una , altera in Etdtf* 
dm; en . Ham m Ecclefiarum raentio fit 
in Epift-n* 5 Ambrofii . Major hebdo* 
rpada Authentic* appcllatur j Ferta quin- 
tacjul'de.n in fji.t Di»i«» i Ferialcx- 
r,a, Pa(i»o fecuadum Matthcum legitur, . 
Crux adoratur , precet folemnes pera- 
guntur , nulhque fit communio . Die 
Sabbathipoft Fontiura benedick lonem , 
lijpri(mui confertur , atque MiiTa pro 
bsptixfitit eclebratur , atque alia in ma- 
jori Ecclefia : MitTa h*c AanmntUtit 
t\tf»rrtBUtu* Dtmini vocatur . Incipit 
auicm ter verbis hi» repcticu , Cferi- 
fffttDemimmj rtfmrrtiit . Dm grtttUs . 
Pufchatii die prima MiiTa o» bapuyttit 
eft i altera de Refurrettions > atque ita 
per tot a m hebdomadam . Oclava Pa- 
(chatit Domiaica ia Mbit 4tp»fiit di- 
citur. Qu inq ue funt poft Pafcha Domi- 
nic* , atque Fcfti diet S. Marci , SS. 
Vitalit, & Valeria , S- Jacobi , S.Pbi- 
1 pp» , tV Inventionit Crucit i 

Afcenfij vigiliam non habet : Pente- 
cofte vero v 'gjliam habet , ipfaqoe Fella 
d edo* M (Tat ccUbrantur prima fro 
!a*ta*a^Mi*i caret autem oclava . Hojot 
tempo! it pr arc put Fcfti diesfuot S.Bar* 
naba . S. Cantiani, S Viti, S. Gervatli 
cumvig-.lu . S. Joannit cum vig lia , 
UMit etiam S. Petri , SS. Naboris > 5c 
FcKcii t S. Mari* Magdaieaa , iiiiua. 



Digitized by Google 



IN BREVIARLUM ROM A NUM. 



PciWcflt, qu* ad Cruel * pedctn fletit , 

&Z cui Ch r i fl us apparuir , S. Jacobi A- 
poiloli ,• SS. Nazani , & Celfi , cum vi- 
gulia S. H«ppolyti , AlTi/mptionii cum' 
viglia 2 Vigiti* vera Collect hare eft : 

Smbvtniat . . . . q*am etf, p o conditio- 
ne tttrnit migrtfje tt&noteimut . . . In! 
Pr»tit jonc autcm hare funt i VerChtt- 
Hum Diminatm -nofirmm t & in huiuf 
4iti Ftfiivitatt , in < jU * Sarfta Del Ge- 

n't % fix ncrstm fkbiit temftrtlem , ntC 

tamtn mirth ntxibmt .... Pcfti vero 
CoJictia: Omniptttn, . . . 4}*f itrttnlt 
ftftibus ytrhi tui vtritatli Titii Vtti* 
gen ii i ftr Vfntrabiltm , &■ gloriofam fen- 
ftrqn* fttgitttm Atarlam ineffabitt My~ 
fltriknt ctnnngtrt velitifll , fetimns it*, 
mtnfam ilemtneimm tuam , ut ejuoa ttt in 
r,HJ trtmttationt dtptftimnt , te pwpitiail- 
tt cciiftjiti mrrramur , ftr Dominant . 

F. It ulics reliqui font S.Bartholom*i, 
S» Genelti , Decollations S. Joannit , 
S. Euphemiar , S. Matthci , Dedicatio- 
nil ma/orii Ecclcfi* }. Odobrii , S. Lu- 
ce , S.5ioieonri , S. Martini . Sex Do- 
mfnicat ante Natale , quarum prima 
Ptminiem frtJtim* ftfi Mttttltti Fcftum 
d/tf i(ur . 

■ 

C A P. X I. 

Vt Brcviario Ecdefttrum Jf/ir- 
fjpanitc . 

Um fingulatEccleli* peculiar* Of* 
frcium haberent , rnandavit Con* 
c ilium Gerundenfc anno $17. can 1. ut 
in univerfa Tarraconenfi Prov:nria in 
celebranda Mifia, atque Diyino Officio 
Ordo 3 qui in Metropol itana Eiclefia 
vigctet , fcrfarefur . Concilium Bra- 
charenfecan. 1. eamdem ubique fcrvafi 
vult in officio tnitutino , & vefpertino 
decantando rationcm , morefque Mora- 
flcriorum fingularei minime cUm Ecclc- 
fi at ritibui comnvfeeri . 

Ante Gregoriom VII. proprium erat 
in Hifpaniaofficium , quod a Pontifice 
illo abolitumeft , ut Romanum induce- 
ret . Officium illud Mo^tabicum , five 
M*\*rabum appellabatur , Chriftiano- 
*u r\ fcilicct cuoi Arabibui commixto- 



rum . "Concilium Toletanum Xl. ann« 
67$. habiturri jubet can. 3. omnet ejuf- 
<htm Pfovincix Epifcopoi eofdem Ritui, 
eafdemque ccercmoniai >n publico offi- 
cio fervare , riiorcfquc Ecclefia: Metro- 
politan* fequi , a qua Cunfccrationcm 
accipiunc . Abbaret qdoque vult Ecclc* 
fiarum Cathedralium inllituta fervare . 

Ex S. Ifidori Hifpalenfii Librii it 
Cfciit inferiptii , in quibui de officii 
Divini partibui,atque cocremoniis agit , 
v ids re ell , quale ftter rt vetus Hifpaniaf 
Eccleliarum officium . Hoc a canto ex- 
orditur, qui per ea tempora nonadco 
fimplet erat , ac in primitiva Ecclefia ; 
funceftim precei fimplici voci» infiexio- 
rie , ad pronunciat'ionem magii quam ad 
cantum acccdente recitabantur . De 
Hymnit aglt , aitque , S. Hilarium pri- 
mum hymnoi conferipfiffe , atque poff 
cum S. AmbrOfium plurei compofu : (rr , 
qui in Ecclefia Mediolanenfi recitaban- 
tur , atque ab ill j. ad alias Occidcntis 
Ecclefiat pervenerunt. Ait prarterel * 
S. Ambroftum primum quidem fuiffe , 
qui Antiphonarum ufum inftituerit , at* 
que Refpohforia in Italia adinventa fuif- 
fe . H inc officium , hymnoi , Pfalmoi, 
Antiphonai , 6V Rclponforia comple- 
clebatur . Agit de officio Horar Tertiar, 
Sextar 1 Nona; , Vefperarum , Comple- 
torii , vigiliar noftii Ma: mini Tub 
lucii ortum . Ait , Scripture libros ju* 
Xta S. Hieronymi interptetationen* 
perlecloi fuiffe i Mleln]a per totum an- 
ni curfum dici confueviffe , Quadrage- 
fima , St je/unii dtcbin exceptis , ob 
quamdam Ecclcfiarum Hifpania tradi- 
tionem. Officium hoc a S. Leandio S. 
Ifidori fratre digefium Fcfici* , & Eli • 
pandi tempore imrri.tatim fuit , qui 
ex illo precei in teflimonium adduce- 
bant ad errore* fuoi propugnandoi . 
PoOqoam autcm a Cardinal) Xnnenio 
rccognitum fuit , hunc fere in modum 
cfl d flribtitum . 

Hora*on>hei iKyrft tleiftn , Chri/lt , 
Kjtit , Tater , fcV U*e fubn ifTa voce re» 
cirandit inc'piunt . Ncflumo officio ad- 
ditur , jive Hegina Cfhtumcum vcrficu- 
io, tVoratione, acdeindc aha \oce di. 
citur : In ntmint Dtmini ntflri fef» 
tbrljlt tmnin turn f*tt ; 8c fefpondetur : 



Digitized by Google 



24 



C0MMENTAR1US HISTORICUS 



DiogrmUt . Ad cujufque Horat finem 
Tattr alta voce recitatur, ad quamli- 
bet autcm petitioned) refpondctur>f«rw, 

frarterquam ad pantm ■•/?»», cui re- 
pondemr, Qj> * Dt»t tt. Poll laudei, 
& Vefperai oratio fit pro cujufque gc nc- 
rii neceflitatibui , atque Bened.clio da- 
tur i ante illam vcio Diaconui ait ■. tJm- 
miiiatt vts MtntdiSitni , atque Saccr- 
dot trei orationei recitat , finifque im- 
pon:tur in hate verba : in ntmikt r T{.J €. 
ftrficiammt cum patt ; atque rclpoede* 
lur , Vfgratiat . 

Officium hoc olim dubdecim Horis 
conftabat ; quatuor autem abolitar fuc- 
re > fcilicet In principle ntHii , jtr.:c 
It Bum , Mtdia ntBt , & in SnrttBient 
l<f?i . Noclurnum officium brcviffimutn 
eft ; rccitatur enim Mi firm , trci An- 
tiphonatcum Refponforio, & trei ora- 
tionei . Dominicit dicbui priori* Anti- 
phona: loco Hymnui Mtttnt mumdici- 
tur cumorationc, tret Pfalmi cum An* 
tiphonii, & tria Refponforia cum ora- 
tionibui , Dominicit poll Pafcha ufque 
ad Pentecoflcn . Feflifque folemnibui 
]0C0 Jfi/rmc dicitur Dtmine , quid »■/• 
liplicati fnnt • 

Ad Laudci pod recitaturr Dtminm ft 
femfer vebiftmrn , Antiphona decanca- 
tur i atque Canticom vcl novi , vcl ve- 
terit Teftamenti . In B. V. Feftii,Na- 
•alifque no£te Magnificat dicitur ; in 
FeRo S. Joannii Baptiftx Bentdiflns : re- 
Jiquit vero diebut varia arfhibeiitur Can- 
tica , poftea Btntdititt t Rcfponforium, 
Jandttt Vtminnm dt Cttlit , Lcclio eZ 
Prophctii excerpta , prtphttia appella- 
ta , Hymnui , cV CoIIcda , fdttr , 8c 
Benediclio . Pfalmorum doxologia eft 

Gloria , & btntr Tatri , tf Filio , df 
Sfititmi Sanfft in fa-cnia f^ettlttnm . 
Jltntn . Non dicitur autem, ftnt trat . 

Inter Laudes , & Pr'macn officium 
eft, Anfta diclum , quod Per iis dum- 
taxar rccitatur . Quatuor pfalmii con- 
flat , Antiphona > Hymno, vetficulo , 
arque precirm* aliquot . Pfalmi func 
Vtus in adjnttrinm , Beat! immacnlati^ 
In «nt ftrigit , Bjetribnt . 

Prim* initium datur dicendo J' em i nut 
ft fimptr vabifuum : feptem pfalmi re- 
citantur, Vtnt mifirtatnr , Exaltabt tt 



Vtut nun j Hex bipartite, Ituiateput' 
ri , Adhmft , Itgtm font , & Vtnitt • 
Antiphona * Rcfponforium , Prophc- 
tia , Epiftola , Hymnui , Verficulus , 
atque dcinde Tt Vtnm Undtmmt , & 
CUritt intxctlfit , quod in Ad vent u , & 
Quadragefima prattermittitar , Symbo- 
lism Apoflolorum , 7«rrr , & Bene* 

Tettia, Sexta , &: Nona , uc prion 
incipient , & pfalmoi quatuor habenc , 
Refponforia, prophetiam , Epiflolam , 
Hymnum, precei , Capitulum , P«ier, 
&Benediclionem . 

Ad Vefperai nu Hi funt pfalmi, fed 
poft faiutatum populum , Dominma ft 
ftmftr wbifcum , Verficuli rcci tantur , 
quoiI«*«*r/ appellant, Hymnui , pre- 
ces , Capitulum , Tdttr , & Benedi«io. 
Alia etiam Lam recitatur , quae dum 
peragitur,fit thurificatio per Ecclefiam, 
demum fub exitum collecla cujufque 
diei propria . 

Completorium ir.cipit : Signatum eft 
fnptr not vnltns mi, Dtmint , indeter 
jilltlnja , atque in Quadragefima tarns 
nil', Pfalmut, ter Mltlnj* , alius pfal- 
mut cum Hymno, pfalmut Qnl habi* 
tat , cum alio pfalmo , alioqueHymno, 
precei, Vattr , & Benediclio , claudi- 
tutaue officium per Salvt J{tgina cum 
vcrliculo , & oratione . 

Magnifitat non recitatur nisi B.V Fe- 
ftii , BtntdiBm vero fefto S. Joannii . 
Ad cujufque Horx finem datur Bencdi* 
dio , prxterquam ad Matutinum , quod 
a Laudibtn non fejungitur. In Leclio- 
nibui , cum Lettionit Titulut legitur , 
refpondetur , Vt» graiiat , atque ad Le- 
clionit finem .in.cn . Ante orationem 
non dicitur Ortmmt . Hifpani officium 
fuum in Dominical, Feriat , & Fella 
diftribuunr . Diftinguurtur fcfta per 
quatuor, vel fex Tlnrialia . In Sancli 
cujufdam officio alteriui non fitcomme- 
moratio, cum vero eoi fimul incidere 
contingit , per tramlationem dividun- 
tur. Avt , 6V Salxt Ktgina func Cardi- 
nal is X: men ii additamenta . 



CAP, 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 
CAP. XII. 



Fetus Ecclefu ^Anglican* , & 
Germanic* Brcviarium . 

Nullum ad not perfenit monutneo- 
tum , quo officium in Anglia 11- 
lurparusn cognofcerc poflimut ante S. 
Gregorium , qui Evangelii Prsconesad 
Chrittianam ReligioRem reftiruendam 
illuc mifit . Trad id it autem iifdem of- 
ficii Rowani libroi ; atque in Dialogii 
Egbcrti Archiepifcopi Eboracenfis an- 
no 747- fcriprumeft, Papain mifiiTe ad 
cot Antiphonarlum , & MifTale, illud 
fcilicet a S Gregoriocompofit urn, quod 
Auguftino tr j did era t , at iii in loci* 
fervaretur. Bed a lib. 4. Hid. cap. 18. 
ait s Pa pa 7i Agathonem Cantorei Ro- 
ma ad cos raififlTe , ue officium Rome 
• inftar pe rage ret ur . D. Bernardui in 
Vita S. Malachis tradic , fanflum hunc 
Epifcopum Hiberniar populos edotuiffe 
officii celebrationem ,prout Roms per* 
agebatur . Concilium Cloveshovicnfe an- 
no 747. can. 1 j. mandat , utRitusRo- 
nanus in Mifla , & Officio fervetur . 
Quare AnglicanaBreviaria, cum a Ro- 
mano difTerant , hujus funi dnmraxat 
immurationei . 

Port fchifma novum fibi officii corpus 
Angli digeffere . Pf-tlmorum liber fe- 
me I per menfem legirur j menfei autem 
vqualei cum non fint , arque Januariui , 
& Martiui dicbm jr. Frbruarius vero 
39. rantum conftet , Pfalmorum Jiber , 
qui Pejruario legenduscflct, pridie Ka- 
lendas Februarias iegr incipit , arque 
Kalendii Martii abfolvitur j menfiuai 
vero Maii > Julii , Augufli > Oftobris, 
& Decembrit poffrema die iidem pfalmi 
leguotur , qui prscedenre perle&i fuc- 
rant. Pfalmi hi funr juxta Hebraicum 
Textum , non juxta Vulgatam interpre- 
tatiooem. Veeui Teftamcntum Jcgirur 
in prima LeAione precum matutinarum, 
8e vefpertinarum , Novum autem in fe- 
cunda . Vrtui Teflamentom femel per 
annum perlegttur , Novum ter . Ifajas 
legitur poft Adfentut initium ufqne ad 
Scptuagcfimam \ tunc vero incipit Gc» 



nefii ofque ad V. Dominiclm Quadra- 
geftms • qua leguntttr Exodus , Na- 
tneri. 6t Deuteronomius ufque ad Do- 
minican TrinitatW . Inde Jofue fegun- 
tur , Judiees , Libri Regum , Hiere- 
mias 1 Ezechiel > Daniel , & prophets 
minora ofque ad Adventum : Sunt e- 
tiam Le&iones fingularum per annam 
Dominicarum propria* , Afccnfionit 
prsterea, fir Peris fecund*, 8e tertis 
Pafchatis, & Pentecoflei t arque ce- 
terorum Feflorum . Fefta vero hsc funr. 
7«n«*ri« Circumcifio , Epiphania , S. 
Lucianui , S. Hilariut, S. PHfcilla , 
S. Fabianus > S. Agnes , S. Vincen- 
tiui , Converfio S. Pauli. Ftbrt$ttit Pa- 
rificatio, S. Blafius , S. Agatha, S. 
Matthias. M*rtl» S. Ceadiut Epifco* 
pus 1 S. Perpctua , S. Gregorius, S. 
Eduardus Rex , S. Benedicts , An- 
nunciatio • Jfrill S Richard us , S. 
Ambrofius, S. Georgius , S. Marco t. 
MdjtS. Philippus , InventioCrucrs, S-. 
Joannes P. L. S. Dtinftanus, S. Augu- 
ilinusAnglis Apoftolus. Jmnh S. Bo» 
nifacius , S. Barnabas , S. Eduardus » 
S. Joannet Baptifta , S. Petrus . fmli* 
Vifitatio 1 S. Martinus, S. Sturmius > 
S. Margarita , S. Maria Magdalena > 
S. Jacobus, S. Anna. Jtmgufi*. S. Pe- 
trui in vinculis , Transfiguratio , No- 
men Jefo , S. Laarentius , S. Birtho- 
lomjtus, S. Auguflinut , DecollatioS. 
Joannis . Stpitmhi » S Agidiut, Na- 
tivitai B- V. Exaltatio Crocls , S Lam- 
bertus> S. Matthsus , S. Cyprianui , 
S. Michael , S Hieronymus . ORohri t 
S- Remigius* S. Fides, S. Dionyfitis, 
S. Eduardtn , S. Ethelredus, S. Lu- 
cas , S. Crifpinus , S. Simeon . 7{«vrw- 
hri . Feflum omnium Sandrorum , S. 
Leonardo* , S. Martinus , S. Bri- 
eius , S. Marculphui , S Hu«o , S. 
Edmundus , S. Care j a , S. Clemens , 
S. Catharina , S Andreas. Vtctmbri , 
S. Nicolaus , Conceptio , S. Lucia , 
S. Thomas , Natale , S. Srcphanus , 
S. Joannes , Innocentes . Licet autem 
Sandi hi omnes fine in ipfornm Calendar 
rio , officia tamen non peragunt, nifi 
Feflorum D. N. cVB V. tit Purificario* 
nis,cV Annnnciationis . Affumptio vero 
nc in Calendar io quid em ipforum inve- 
D nitar . 



Digitized by Google 



z6 



C OMi&EN TARIUS MfSTOMCUS 



nUur. TfoFcflU aliit nullum o%,iij„ 
eft , £1 iluodccipi ApoftolorumFefta ex« 
c -P J J « i Con vcrfignii ,S. Pa ul i , S liar- 
nab* , S. Jdaxci , 5. Luc* , 
pluni j & 5. Joannia Baprittar . Qua re. 
JUfo^^a-^xciRfeligio.epi^^a, HorU 
Canon icil > Matut inai tancum , & V c . 
(pertina* *rccc» fet vavit . Multa ex 
Romany jB-icibu* fumfcre , atque An- 
glicc iruerpxetati funt , Collc#a», Li- 
tanias , fine invocatione Sandorum ti- 
nea , diftribunonem EpirtpJarum , 6c 
EvangfJiorum per mm curium, Prccci, 
Verficulo* , TtDt»m > MtntdiOm , Ma- 
S»ifit*t , »*irr , tLytit tUif,n , Dcmmt 
Ubi* *,« Aft Tit, , Ghri* in r*cr</F, , 
Pr*fatione« , S>*it*mqm* . Q uo d Gol- 
Ic&ai Sanexprum fpectat , quorum pffi- 
cia celebrant , cat dumcaxat fcrvave- 
runc , qui mcra conftant hiftori a , qui* 
bufquc nulla tit ioterceflipnuj aut in. 
vocatiomt mentio , quale* lunt S. Ste- 
phanies. Petri , Sfc. Pretty teri h*c 
omnia n Tcmpto decanrant per anni 
jcurfuot, fuperpelliceo , pluviaii , & ca> 
fulil mduci . Puerorum choros quoquc 
hai*nt , cantorei , & organa . 

Luthcrani eodem <ere paitp officium 
recitant. CalvintfUr xjo. pfaimos intra 
dupi^i.eadecactartt , quibut convent ua 
habetur i Dominica fcilicet , & Feria 
quiata . Dpminica top. Feria quinta 
jo. canunt . Dominica fcilicet die , aj. 
ante Matutioam concipocm , & ppft 
*am a*, rurfui a<. ante Vefpertinam 
.CPncjpncm, fic ay . caabfpluta . Peria 
quinta lemel tantum convenrunr, pfal- 
mofque sf. ante concionen, & xy. ad 
c) ui finem recirant . Ordinem verp pfal- 
norum non fervanr, fed aiiumaCalviao 

prifcriprum . 

At Gcrmania nullum onqtiam officium 
kabuit prxtcr Romanum illiica Bonifa- 
cio Moeuncino Epifcopo , &Germani« 
Apoftolo allatum , cum popuiot il!o» 
ad Chnfti fidem canrertic ; irautGer- 
mani* of/icium , ipfifiimum Romanum 
Ut • Hmc Amalariua , Valafridus 
*trobo, ceeerique Germanic! Scrioto- 
#ea , qui de Divinit officii* egere , Or- 
dinem dumcaxat Romanum Commeata- 
jiu explicarerunt . 



CA1>. XHI. 

DjC Vttsri GaliU Ecdefjarum Br€- 
vigrit , prtciput vero Tari- 
ftenjis , 

Ufquam fere Divini officii flu* 
I dium , ut in Gallia , floruit . S. 
Hicrpnymus de s. Hilarip ageos ait « 
cpnfcriptum ab co fuiile Hymoprum Li- 
brum , atque Myfteriprum alium. Re- 
fers Gennadiut de Vir. IHuftr. Mufarum 
Preibytcrum Maffilicnfcm Ledipnei < 
Scriptura dcprpmprai in diet tingulot 
per annum diftribuiiTe , & npnnul- 
lasFeftorum propriai, certumquepfal- 
morum > & Le{iionum ordinem infli- 
Cuiffe pro variit anni diebua , atque 
temponbuf : Zxctrffit t SMtii Serif iurk 
Ltfiisnti mitt! mnni > fcpivii mp*.$ 4it» 
h»t, Ktff«%f»rU ffttmttmm , <f Cmpitxlm 9 
ttmfri , & LtBi»*ib»$ congrutntix . 
Hzc ad annum 4^0. I pedant . Auclor 
eft idem Gcnnadiui , Silvianum Mafli- 
lienfem Preibytcrum ppu* huic fimile 
cpnfcrip£(Te . In Vita s. Ccfarii Are- 
jatenfts leoitur , coiicdlipnem ab eo in- 
ftitutam Hj.mLjfunK ss. Patribui cx- 
cerptarum, quaidicrum , & lolemnua- 
lum per annum prppriaa eiTe voluerac . 
Concilipm Veneticum annn 46 1 .habituan 
magnana in officio recitaodo varietatem 
effe fentieot , eamdeoi, at <J uc unicam 
per totam Provinciam , Turonenfen 
fcilicec , rationem fervarijpritcipit can. 
i5. Concilium Agathenfe anno 571. 
celebratum , eumdem nunc confenfum 
ppftulac , idemque prxftac Epaonenfe 
can. ay» aoopjir. habitpm , plu;aqne 
alia . 

Quod veterU bujui Gall icani officii 
diftributipnem atrinet, b*c comperta 
habemui . Concilium Agathenfe jabet, 
pfalmpi per alteram* cboro* decaotari ., 
ep« per col J eft a 1 abfolvi , Hymnoa 
officio macutino t & vefpernno apcos 
inter feri » atque ad finem cu;ufque 
officii pod Hymnoi , U capituJa e 
pfalmii petita orationem eiTe recitan- 
dam , pppulunjque cup x^pifcopi bene- 

diclio- 



Digitized by Google 



IN BREVlARiUM ROMANO M. 



*7 



diciiotie di mittcndum . Conci Hum v a . 
fiooenfe ttatuii , uc ad Romx, Icaliar, 
atque Oricncn imitanoncm Kjr/c in- 
ef hcio dicacur , addacurqoe Siemt tit* > 
id Gi»rU Vatii . 

Concilium Turonenfe II. anoi 5<$7- 
duodccim pfal.nos cum lex Antiphoms 
per srftatem ptaticribie ; arque to to A<j- 
gufto mane cflc furgendum , quod san- 
ctorum babercntur Fell a , & Mifla? ; 
mane autcm diccbatur MilFa-, ut popu- 
iui deiode mefli vacarc poft*r.Sep»et»bt i 
ut fepcem Antiphon* ad duos pfalmoi 
dicerencur.Oclobri o&o adcrei pfalmoi, 
kiliccc vigjnti quatuor pfalmi : No* 
*cmbr i viginti fcptem : Dccembritri- 
ginca cum decern Antiphonii. Januario 
autcm , 8c Februario ufque ad Palcb a 
duodccim pfalmi quottdic ad Vefperas 
rccitabantur , & (ex ad sextain . Idem 
ConcUiurovecat^pauciorci pfalaiot quam' 
duodecim-ad Matutinum recicari : 

c unique minus quam dnodeci m ffatms t *& 

tinum dixtris , jeimmtt . Per Ma- 



cucinum intclligendum eft hoc loco 
officium nodturnum , quia noftu V igilt** 
non fiebat mil in rrujoribusfolemoicaci- 
bus i Dominicit vero diebus > atque 
Eeriis facii habebanc fummo mane 
furgere . 

Ex Conciiiis iftii facts apparer, Galil- 
ean um officium cerium pfalmorum nur 
rocrumin horai fingulat habuiff* , eos 
aitetnis choc is decanracos fa'tttr : Hy- 
mnot , & Anciphonai , fi»e capirala e 
p/almi» excerpra (. Caf>i$til*dt pf*4mis 
appallabaac veceres ) inferta fuiile ; po« 
iiremui vcro pfalmi , five primus ,Ver- 
ficulut Antiphon* loco habebatur * 
qucmadmod um mu Ice huj ut generis in- 
Komanoad banc diem inveniuntur ; ita 
Dominica ad Vefperas Dt*i* Dvminu, 
Ant iphona eft in cap! re pfalmi. scriptu- 
ra, foPatrum Homilia iegebamur, ad' 
ftnem colteCra rec : t abatu r ,cV Bened i ftio. 
jjietnitar, fife- breftores preces , 

Romunorumexempium ingulU' 
borit dicebaneor . 

Eademapud Gre^orium Turonenfem 
inveniav , qui noAarnum defcribeni 
odificium , quod Lugduniin Ecclefia*** 
Jwfti a Gundcbaudo'Burgundionumrege 

ejus 



sandii Feflo recitanduffi celebrarunt , 
ait : Noctcm eos cranfegifle fuper f. 
Jufti Monumento , accidie autem id 
circa annuiiMoo- Prima Leclio escri- 
pcura fafta fuic , qua in earn diem /Vc*«« 
dum morem cadebac ex libris Moyfis 
OXCerpt a : Cum Left or ftcmfdn* martm 
inciptrct LeHionem a Mifft , Tom. f. 

spicileg. Inde pfalmi decancati fuere »■ 
poft eos It a j as leAus. Mox .aJii pfalmi 
decancati , &t Iedhim Evangelium , po(t 
allot vero pfalmoi , s. Pauli Epiftolar 
ieClajt. Hi func juxta noftram loqnehdi 
racionem quatuor Nodhirni . In prima 
pfalmi recicabancur , & Mo y fee legebai 
cur : io« fecundo- Prophet a» , in certio 
Evangel) um , in quarto Epiftol* $:Pauli. 
Hjc funt quatuor Lectlonun* genera >< 
qust plerumque fiebaor. Seriptura con* 
cinentet » atquoVrdine pertegebtcur »- 
im'tiumquo abeo loco dacebifur , quo- 
priori die defierac . Lket aucenf Sr. ju ••' 
fti Peftum , atque EcclefiteiTet , ac fu* 
per ej ji montimento h«cagerencur , e* 
1US~vit*-AOa , xmc Pat rum Ho mi! z 
minime perleccs? fuei^e . 

Hie fciJicet- eft* vetus Lugdanenfii 
moi , qui ad Agobardi ufque rempora- 
fervacus fuerat , nihil in ei k Ecrlefia re- 
cicandi » qaodc'Scripcura petlrum non- 
etTec. Nulli crane Hymni , nulla Can- 
cica, adfirm arque Agobardui , Conci- 
l.a aliam ab hac Officii recitandi ratio- 
rrem rat am babitora non fuiffe : Sid ut 
rtvtrtnd* Concilia Vttrum dttrtvertnt 
nuaquam fltbtjtt ffdlmis in Ectlrfia dt* 
tmnttndtt , nikU fttitt e»mftfititm in 
divinit l*ndib*t ufnrfttdwm . 

Idem Agobardus inftitticum fuurrr- 
tuetur argurncnto ex ipfn Romanii Mif- 
falibui petico 1 ubi nihil ad earn dterrr 
infertum fuerar , quod inScripturit non 
extarei ; adfirmttqae in lib. de Pfal* 
modi ideminNoAurnoOrrtcioprsfftan- 
dum , rem Ecclefiar , 8i Divini OfScii' 
ntaieftne'magii dignam e(Te ratat , rr 
nihil inferacur , quod ipfis Spirit m 
Sxnc«l -erlris ndn con fret , acqoefi qust« 
libec hominum in rent a etcludancur : 
T(m trgt tmjnftumqmt figmtmth » fid* 
Spirits S*nSi thtmiit MijtpKi Divt*k< 

u.d*nd* Mosifte, curus- meminic 



Agobardua , droLu* 



ervarui e(h. 
Nulli 



# 



Digitized by Google 



28 



COMMENT ARIUS HISTOR1CUS 



Kulli adhuc Hy nan i apud eos habcntu r , 
neque diu eft > quod Completorio infer- 
lum eft i Tt lutit unit ttrmimmm , at- 
que Ledionei Sandorum propria* addi* 
tat . Nulla ibi deaurata opera , nullui 
Mtificc s , aut Organorum ad banc diem 
afus j minufque quam alibi novitatit 
admiflum , que hut eft a S. Bernardo 
per ea tempora Ecclcfia ilia cributaep. 
174. Ettttf* lugdmntnft Btftii 
Wtt . 

Breviarium , quod bodie Lugdoni 
recitari folet , pfalmos eadem rarione , 
us Romanum , difiributos baber . Ad 
primam Feriarura dicbus , ties tantum 
pfalmi rccitanrur, arquc novem Demi- 
aids , qui funt fcx ill a Ron* per Fe- 
rjasdifperli . Laudet codem m»do, & 
prima poft Septuagefimam ufque ad Fa* 
fcha dicuntur . Matutinum ita iocipit: 
Sfhitui Stnfli ndfi ntbit , Da* 

mint labi* , Dimt im edimnium : poft 
uonarn Ledioncm fequitur Tt Demm , 
quod pfalmorum inftar cum GUri*T*tti t 
axque Antiphona decantatur. Hymni 
vcro nullifunt> nifi ad Complctonum . 

In pluribui vcro aliii Galliz Eccle- 
£is Hymnorum cantus receprut eft , 
diuque de variii hifce confuetudinibut 
difputatum fuit . Concilium Laodicc- 
nam , & Bracharenfe primum Agobar- 
di fententiz farenc . Concilium Toie- 
canum IV. Agathenfe , & Turonenfe 
111. Hymnoss. Ambrofui , & complu- 
rinm aliorum e Sandis Dodoribut ratot 
habenc . 

S. Czfarlus Arelatenfis in ReguJa » 
quam pro Monaftcrio a sorore fua ere- 
cto confer ipfcrat , fiogularem quamdam 
officii rccitandi rationem prsrfcribit . 
Decern & odo pfalmoi Lcgi mandatj 
additis brevioribut Antiphonis , Hy- 
mno 1 at que breve Capitulo pro officio- 
Nodurno . Singulis Dominic It Evan- 
gelism efte legend urn jubet , oanefque 
adfurgetc debcre >. inde quinque alias. 
Lectionct , arque ex more fedendum . 
Jcftis Man y run) diebui primam Lcdio- 
nesn Evangclii futuram , alias- ex Adis 
Marty rum ». Feriarura diebus, Libros 
Vetera* ». & Novi Teflameoei or dine 
petlegendoa. Hyeme ties Ledionet fu- 
1 vxsj , iingulas ajiicjn qoa djubut Tel 



cribus paginis longiores ; arque fi forte 
acctdat > ut paulo ferius e ledo furgatur- 
unica dumtaxat pagitaa legctur . Ad 
Teniam alios pfalmo* pome cum AUt- 
l*U, Antiphonas, trei Ledioncs , St 
Hymaun , f*m fmrgit b*r» settle » Ad 
sextan fcx pfalmos can Antiphonii* 
HyaiDuffl, 6c cret Ledioncs . Ad No- 
nam fex Pfalmos , Hymnum, fl? Lcdio- 
nen • Vefpcre ad Lucernarium decern 
6V otto Plalmos , Antiphonas, Hymnum 
ibtiflmt i»i Imx tfi & diet , Lection?* 
d«as, Apofloliunam , Evangelifta al- 
teram . 

S. Aurelianus Epifcopns Arelatentis 
anno ? 30 demortuus in Regulis fun, 
Offioum fere , ut s. Cxfariut diftri- 
boir. In Officio nodis duo tantum funt 
No&urni , & Leftiones fatis Jonga* , 
trium fcilicet , aut quatuor paginaruon 
Tret tut fH4l«»r ftginai ; ad Laudet 
vcro M<gmift*t , & GUtU im E*€tlfs 
dicebatur . 

Habemusetiam in Gallia accuracies 
rem officii defcriptionem in Regula s. 
Chrodogangi Epifcopi Metenfis pro 
Clericis , five CaoonicH Ecclefia fua*- 
an. 747. officium Oivinum •/>«/ Dti ap- 
pel lac , ait q ue , nodu ad Deum laudan- 
dum furgenrem Crucis fignum face- 
re oportere , & Sandam Trinitatem 
invocatf iflis Vetbis» tn ntmimt Vrntrht 
dicendum , £>»m/nr l*bU mim a fir it t > 
v •/ mtmm cum Plalmo integro Dtntin, 
mdimttrimm , & Gltri* Tdtri ad finem . 
Dum incborum itur , dicendum ffal- 
mum 1 Ad tt llVSVi anims™ mum , 
pofiremo vero figno pulfato , oainibuf* 
que fuoloxo conttitutts , officium hora 
fecunda incipiendum . in NoAurno Do- 
tainicarum Officio duodecim funt pi at- 
mi > cria Cantica, duodecim Ledionea 
ex veteti , & novo Teftamento , & Pa* 
trum scrmonibus. Feriarum diebus duo- 
decim tantum funt pfakni , atque trea 
Lediones per hyemem , per arftatem 
vero unica , quod nodes breviores fint. 
Quatuor Horar diurnsr ires tantum pfal> 
mos habent , Ledioncra , Verficulum*. 
& *>nV : ad Vefperas quatuot pfal-. 
mos . Complctonum vero poft cacnana 
ante cubitum . Mandae at fingutis die- 
bus poft Ptimr ottcium in Capitulura 

eitur > 



Digitized by Google 



IN BREV1AR1UM 



eat or , atque W ibi d.ebm Domiaicis. 
Ire :ii quarta > 8c fexta mooita quard^m 
ab le confcripta, vd Homilia? quardam 
perlegantur, bjufla, atque correptio- 
net five Epifcopi , fire Archidiacooi 
excipiantur . Statutum etiam eft , uc 
Cleric i iter facientcs Officium recicare 
debeanc . Quat dc Divino Officio hac 
ia Regula pratfcribuntur > adco con- 
gruunriii, qua? in s. Beacdifti Regulx 
itatuta Cunt , uc Chrodogangm 
dem officii celcbrandi racionem , quam 
S. Beoediftoa dcfcripfcrac, adopt aflc vi- 
dcatur . 

Ex reftimoniii hifee illud conficitor. 
Officium in Gallia confticutum fuiflc 
ex Pfalterio in hebdomadr diet finguloi, 
atque io noctit horaa diftribuco , oo&u 
Feriarum diebui non miout , quam duo- 
decim pfalmos decantatot fuiffe ; Do- 
roioicit vcro plurci alioi cum canticia 
fuperadditoi > Lc&iones e Scriptu * 
librii fieri coofueviiTe, nonnuilis in Ec- 
clcfiii vero Homiiias Patrum lecrai , 
Antiphonaa quoque , & precea officiia 
hifce infcrtai fuilTc . 

Quod Ecclcfiar Parifienfii Officium 
attinec , eoldctn ufui ab eo fervacot fuif- 
fe exiftimandum eft . Uc nonnulla vero 
fingillatim attingamua, funequiadfir- 
mcnt,s. Dionyfiutn , primum hujua ur-. 
bii Epilcopum.a quo Ecclefiaconftrufta, 
Clerufque inftitutua fuic , D vinorum 
Officiorum ordinem > acque rationeoi 
illi prarfcripfifle : 2i*v*m tt*flr$uri$ Ec- 
tlffiam , dt Officio, fa vie ntium Ctcric*rum 
t» mtrt (cnjihmit . Aft. S. Dionyf. apud 
Bofq.Horum A ft or urn Scripcor fatetur, 
it a s. Dionyili wo valdeefle remocom, 
atque ea , quae a fe narrantur , oon ex 
Comcnentariia , Librii que vcterum ac- 
cepiflc i fed ex iii dumtaxar , qua; fa- 
ma compertahabebar . Fieri eciam po- 
teft , folius fame teftimonio nici , quod 
quldajn pethibenc ,eam Eccle/iam, que 
fcodie I nb S. Benedict! cirulo eft , a s. 
Djonyfio Parifien/i extruftam, Divina- 
que Officia eo curance ibi celebrara 
fuiffe . Inde fortafte etiam peti ratio 
■oteft.cur in sacelto s.Dionyfio ineodem 
Tempiofacro verba hxc infeuipta fue- 
finc : Hit eapit im\te*tt n»mt» Trinity 

if'Wti ut9 J.Dioiyfiui Trioi.utU »o- 



aimeam Ecclefiam dedlcaJTet ; 
illjd pro Tttulo Alcarit Paroch.il. a , 
atque j • per annum Officium , atque 
Fcftum Trinicacit celebratur, prima , 
atq uc poftrema Dominica poft Penreco- 
ftem . Hxc omnia tamquam idoncrs de» 
fticuca teftimooiii pranerirc non dubi- 
tamu« . 

Ditini Officii Parifiii celebraci men« 
cio farpiui ap«id Cregorium Tyro-enfe-a 
r.Refert i!Ic 1. 4 h fk c*.d: fe ;p- 
fo,quod cum Parifiic prope S. /ul.aai Ec- 
clefiam effet , ( eft autem ilfa , qui S. 
ItUUmifftrh appellat or ) fingul.t 00- 
ftibut Officio 1 quod ibi celebrabacar , 
adfueric: \*< meiim n*Rt fmrgtmttt *d 
TtddtmiMt D*mi*» imgrtffi fmmmt 

txfhrmre tmrfmm . Forcunacui in Vica S. 
Marcell Fp jeep" Parifienfit fcribit , 
cum in adolefcentia inter junior e« Clt- 
ricot , five hu;ut Ecclcfiar Le&orem 
fuifle , atque Officio , quod ibi celebra- 
bacur , internum : M*r<tllmt Divim$ m4» 
diflmt Cnltmi , Etctrfi* ltB*r tfftSmt tfl, 
Deocamquam Lector defervient ; cam- 

SuamCancor vocu fuar dulcedine Iau- 
e« Dei prarcinens : tamquam Subdia. 
conui vero Epifcopo fuo ad Alrare mi- 
niftrana , atque aquam ad manutlavan- 
dat prcbens . Hioc f idere eft, a quarto 
ufque farculo Officium Panfiis digeftum> 
atque decancacum fuiftc ■ In Vica S. 
German 1 Epifcopi Parifienfia a Fortuna- 
toconferipta , de Sanfto illo Epifcopo 
(ftorebat autem it circa annum 520.) hare 
legimui : Adn»8*rn*, frtctt . ... 
Itclef mm auacumqut ttrit inttmftrit frt» 
tjutntabat . yigiliit indtftffmt , in trsnd* 
*fjid»*i. Stmts im Ettltfit ftrn»fl<tbnt , 
dufltx frigmt fmflimtmi kytmii , e> 
th. Officium in choro cum Cleroreci- 
tabat j in Vita vero ejufdem Saner i 
verfibuc ab eodem Fortunaco con fen- 
pea , fplcndor , sravicai , tV majeftai 
Divini Officii Parifiu tub Geroanoce- 
Itbraci dcfctibuniur . 
,\ 

Sub Purr Gf rmam ftli» txtrthut 
hie tfl'. 

V—tifiat mtttitii Chrmi , Tltbx f>f«l- 

ii$ , & Imfsnt, 
Ctlfm Pdriftni Cltri uvtuntU fW- 

ItHt 

Etttf 



Digitized by Google 



3* 



COMMENTARl US HISTORICUS 



Ecc lefld g( n ium , gltrin , mu*»t , 

honor j 

Carmine DAvidito divin* pttmttn 

Cwrfbui ajfidnit dnttU revolvii 

Idem Aa&or Organorum raetninic ; 
Tibiarum , Tubarum , atque csrtcrorum 
rei mufic* defcrvicotium inftrutnenco- 
rum i quatlJivinorum officiotum cantui 
Parffi. ea attate jungebantur : Ett ignis 

nffumfftttt Org*** cdun'n , inde .... 
yhBa t ab ort tub *m cymbilicAi 
fiftul*dt*Ue [on At. 

Q«« verofucrit officii Ecc lc fiat hujut 
diftributiotplaneignoranui- Exeat dun* 
taxac OJonii de Saliiaco teftimoniuai 
in fuii ConQieucionibui anno n»\. qui 
hac de re legem edidcrac > ut in Di«ece«' 
ftet Parochial i bi»< Ecclefiii altudof- 
ricium qulro iiltid ipfum Cathedralia 
Ecclefi* non eclebrarctur : H*btrt»i 



Mot Matutinum fub no&it mediuiw 
rccitandi inCathedrali Eeclefiaferva- 
tuteft i cumqueatiquamdiu hello An- 
glico fcrviente intermiffut fcJiflioc » Se» 
nat m Decrcto Capitulo mandar u an eft , 
lit vetaa not quimprimamreftiruere- 
tur , ua ei Tibuhrio CapituJi an. r n ?• 
videre eft , ubi Decrcto huic ptrendtatrt- 
efle ounci cenfuerunt ■ H»Ai< ton<4*fm'm 

eft , quod Mill* tin* die ant ur media nitfe , 
<Tq*od pulftntur minor ts<9" modhcret </*>•- 
thi* , f> fine tAtiUont , & quod hue prim* 

fint die FefloS. Ditnyfli , &<]uod f roe In* 
mttnrper Urbtm , qnin it* vmlt Concilium ■ 
Kf jimmi tfriUi. de ViHn . Nangii Conti* 
nujcorait , poft PucUvienfcti pugnam. 
Be Joannia Regit captivieacem anno 1 jf t. • 
Scnar us Prat fide m juffifla , ne Pari fit a • 
Camp ana noctu pulfarentar-« turbarum 
atque feditionit metu , qt»* rcrCano-' 
nicii occjlioncm dedn Matutinum ref- 
pere 'recirandi : Turn Cnnonki foflCom*- 



finguli Saetrdottt VnrotbtnUt Ordingrimm fUtorrnm fmos c«»r«6«*l ttltrittr Mktnti*- 

Cjitiorum fee nudum ufum , & mtduPl , tOAt; ttmAl AAtt A COnfntVtrtm bora noetic 

yui ftrv*t»* in mAiori ZultfiA . Vidctur mtd'ue f>gnii feltmnJit r puifji-i, , devtimt 

autera circa hec tempora in Parocktali*- ftngtrt . 

but Ecclefiit t quibuaanrea unicut Pret- Stephanui Poncheriot Epifcopoi Pa- 

b/tcr ferviebac > atnplior Clericorum rifienfi* an. ifeia. eis , qtai Rel'giofo- 

oumertii adfignacut , atque Canonicuio • caiidiovOrdmi aaYcripti non elTrnt, Ma- 

officiun ibi inditururn , jtiffitque Epa- tatiiuaoi hora quar ravel qotnta anteme- 

fgoput ille»eundem Rictim , acque ratio* r'rditna * Nona m vera , Vefperat» & 

nen fervandam , qui in Cathedral^ vi- Conplctonum fecund j vel tertia po- 



gcbac • Habemutes Vincentio Bell«va»> 
«c»A | S. Edmundum in Panfienfi' Uni- 
verfirare Prorciforcm , inde Cant ua- 
rienfem Archiepifcopum , noclibut An- 
giitis Matiatiao adfuiffe* quod fub 'no- 
clii medium in Ecclefia S Mxrderici ca— 
nebatur ; MtdiA natit M*i»ii»* s in Ec 

tttfiA S> Mrdtrici TAtifii A+iit»At>. 

S. Ludovicus , reference Nangio , Sa- 
cellam Pahtii foi media node officii < 
caiaffa adire folebae : In c# nfmetndintm * 

dux'n lire a mcd'nm nefltnt fnrgtM *d 
JfauntinAt tt CtptilAnit fu'u , ty CUritit 
in CnftlU cAnt*nd*s . Ex vita P* Jo rdani 
PP. Prcdicatorum Generalit colligitur, 



idiana reci care (ivk in Synod, parif. 
JVff. F*t t V* Afkig'ffi^nvn tfHti now 
Qimt'Atit , ln» nttdne n«8't$ j dr mant cir- 
%m AmmrtAm A»*rj»int*m nrtnrnnmfcrM' 
■vtre ofi <*n» . EcUlkaat aate» officii 
horanv fine peccato prarwrti non poffe, 
fi gra¥i» ratio non orgeat prterpoe Ma- 
tutinum- fub <iiei prscedenttt vefperam 
recitando: Vtrmltti mm + nut fjfcntlt tA»f-' 

f* t Ml M*mtin a diti ftqutntii p* [fit it di- 
ctre [cto prtctdtnit , «*t mant totmm f>^ - 
ei»m fitcttffivt d'ntrt nfijhe- *d Ktfptrtt 
emm C*mflttwh , fi milibm mtgnith mp 
ftudio , /»( Vroteffionibat , Ami pert^ri- 
nAtionik*i ; fed flex (imnoientfA AUH df 



cjuiatvo anno fcilicet ra }j. nodtu Ec- lUH* fash'u . fat ftttAto fAcerr non 

clefiarom pottaa PariCit. aperiri folitat ttftit . 

ad Matuctnnm decantandum , atque Veto. Pari fienfe Breriarium roembra* 

cum , licet TheoUgiar dumtaxat cflet nit infevibebacur , idemqne Temper erar 3 , 

auditor , no&ibut fingiilii MlWiQO cum eacinpla nollo immutato erftribe— 

ituetclfc confucfiffe.-. icdcu: , w^re* elftcit , ut <!iu muta*. 



Digitized by Google 



IN 3REVIARIUM ROM ANUM . 3 1 

expert perduraric . FfaLterium Breviarrom ^Ptrifienfe reliaquendum 

per feptem hebdomads diet diftributum won effe , fed recognitum , acque emen* 

erae , Leaionet veto e Scnpcura pec datum demmeffe imprimendum , cujua 
fingulot anoidici. Nulli erunt -initio 



Hyrnni ; Verficuli & Refponforia in 
fccucii cantum tempocibut,,per incer- 
valla inferti fuere ; tale denrque erat > 
quale ad hanc diem effw- >Ilud folet , quod 
aFcriaiV. majorii hebdomad* ufqueard 
Dominicam iijfatSm i t recitatur , qmt 
«ft«f««t hu)u» officii forma , oallam m- 
diu cation em pafifa . 

Inter ritu* Parificnlis Ecclefiep roprioi 
cenferi poteft ibo« eaaendi Refponfo- 
ritoi ad primai Fefti Vefperai , & ir>- 
Vuatorium juxta Fefta Daplicia , vel 
^emiduplicia , Rcfponforuim pa ft rem r 
Lcftiom adden di , atque , cum" Tt I>**m 
omittitur , idem novum Rcfponforuim 



rei cura duobus Canonicit demandata 
ell . Anno vero rfg*. idem Epifcopui 
cumCapituli confenfo auclor fuit, tic 
publici /uri» fierer : ExifUmntmrntfl Bre~ 
viarittm , & Mijfale ^Mrifitnft ttnvf 
•nientiitj retintri in ipft Ettltji* Turijl- 
tnfi , «c Tjfii dtmt»d*ri , mr»fmt frimt 

Tt»i ad hoc j*m dtputAtoi . Decretum 
rftud Captcnli anno 1 5 S 3 . Maii undeci- 
ma cmidti m fu i t , infercumque eft Pro- 
bationibut LibertatHQ Gailicanatum 
Tom. H. C- tt. atque oration! Domi- 
ni SemnrAdVocati Generalii, qui in 
Senatu Parifienfi cauflam egit Capituli 
( Ecciei»x SiS. Trinitatis jyliomafjenfii 



repetendi ; GhrU B*m ad cujofque adverts Carol mi Mironium'EpIfcopum 

majorum Fcftorum Rcfponforii fmeet Miomagenfero , qui Romanura Bra- 

recitandi , & tercium , fextum , &no- viariumeo inducer e votcbat , die Jovia 

mum Refponforium rcpetetrdi j Sacer- . i 7 . $ ebroarii an. irfoj. Curi* autem 

doraJem Verficulum pronunciandi ad decreto eadem die emiffo vetitum fuic 

veterem Matutinl » & Laudum fepara- Epifeopo Joliomagenli rei novai circa 

tionemdenocaodam ; qii toque Laudum rerum Divinarum celebrationem , atK 

iDtiphonat ad quinque fcqnenrei Horn nrtim fine Regit aucroritate in fua Die- 

recicandi, ad iingulai Horai antipho- cell tentare . Idem e Supremi Re«ii con- 

nitn j & quintam ad Vcfperat , quando iilii feotentii fanchum eft adverlut Ro- 

null* eflfen: proprir ex rpfit pfalmit eti- tomasenfem M in i ftr urn . 



am Vcfpcrarum depromptc , quemad 
modnfn baberetur fingulii Dominic'u , 
N a tali A poftolorum Fcftii , fie Feria- 
libut diebus : Pfalmos prcterea cur- 
rc-nc it Per i« ad primat Feftorum vefpe* 
rat recitandi . Tempore procedente 
quibufdam Fcftit dicbut ad cujufqoe 
N"o (fturni fi nem Profc , atque Verrlculi 
.inferti fnere , ut dicbut AfTumptionia 
B V. 5. Paul:, S. Laurenrii, S. Ni- 



Quod fi ParifienHa Breviarii formam 
fpectamui , per correct ionem , &reco- 
gnitionem tpfam ad Romanum Brevia- 
rium cam prope accefllt , ut idem fere 
dici pofTit 4 fi plerarumque Lectionum , 
Hymnorum , Rcfponfo riorum , & 
Pfalmorum rationem habeamut . Fuit 
etiam aliquo pacto immutatum , cum 
Prancifcr Harljti ParJfienfii Archiepi- 
fcopi juftu an. r<?8o. recognitum fuit . 



colai , & aliorum ; Natali quoque poft Per remporit hujui intervillum iftud 



Refponforium Vtftmiit , ires Prof« 
crane ; Purificationii vero die poft ro- 
num Refponforium G**4t , ImvUlat* 
dicebatur , idque :tX Editronibut anno 
gfa-9. if 45. ij fj. perfpici poteft . 

Verum,ao. if6a. fub Petri de Goo- 
dy Epifcopatu nonnulli Romanum Bre- 
viarium io Pari/ienfem Ecclefiam intra- 
•ducere tcntarunt » At cum Epifcopui 
cade re ad Capirulum verba feciffet , 
tpoft ex p Ur a tat omnium ferttentiat , 
Mfvedili^enf rei cxamcn ftatutum fuic , 



OrTicium Vtrifiemfe BttvUtium femper 
appellatum fuit , extantque Statuta, E- 
dic^a, atque Decreta Henrici de Gon- 
dj (ub an. t6t9. 1614. & %6to. ad 
morem > atque Ritum Parifienfi»"EccIe- 
fi* in tota Ditrcefi promovendumjtunc* 

?ue primum inter cetera Dominicie 
falmi ad primat Feftorum Vefperas di- 
ci corpcre , Perialibut , qui conftanter, 
elapiit feculit, recitatt fuecant , omif* 
fit . In editiune anni 1^07- e Comple- 
toiio decifa fuic oratio lll*min* , qu« 

vetu- 



3* 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



yetutt i Tima eft , exeat que in Sacramen- 
car sa S. Gregorii , ejutque loco oratio 
y>ftf inferta fuic , quam Monachi in 
Romanum Breviarium intruferant. 

fireviarium Parifienfeantc Editionenrt 
lianc inferiptum erac I Ordimrium , ftm 
Brtv>*rium P*rifitm(i Ectltf* dtttmmtd*- 
turn , Vel B tv'tarimm , ftm OrdintrimM 

Ktntrthllit ixdtfm Ptrijitmfs . In prima 
Iditionc | qu* anno 149a. fa it a eft * in* 
fcribebatur : OJficimm D$mi*i t & S*n~ 
flcrum fttnndnm vermm Ordin*ti»m Vt- 
ntrabilit luitfm Vtrijitnft impttffmm . 
Anno 1584. poft inftitutam emendacio- 
nem , h*c inferiptio prarfixa fuic : *r«- 

vidrimm Jnfgnii In It ft* V*rifitnfii re* 
P'nutum > M HNlllIM 4i»o 1584 /«* 
retro de Ctndy. Atpoftea additum fuic, 
fuilTe lllud , Ad ftrmmm Sm€T» Sab fit 
CtnulU TriitWiM rtRhmtmm . Add it a- 
snentom hoc anno i6oy. infer i coeptum 
tit, licet Concilium Tridentinum nul« 
Jam pro Breviario formam inftitucrit , 
vel prxferipferit . Diccre fcilicft vole- 
banc , cmendatum illud fuUfe , ut Con- 
cilium juflerar , atque cam propead Ro- 
manum acceffiflc , uc illi undique fere fi- 
millimum effedum fit . 

Illud aucem peculiare fibi habebat 
Parilienfe Breviarium , quod in omni- 
bus Regiii Saccllii per univerfam Gal- 
liam rigerec , ad S. Ludovici exem- 
plum , qui audore Gotfrido de Beaulieu 
in Regis hu/us Vita, cujus ad Confef- 
fionei Minifler fuerat , ubicumque de- 
mum eftet, Officium juxta Parifienfefli 
ritura pcrpetuo recicabac , atque In Sa- 
cellit luii eclebrari volcbar. Du Tillec 
quoquein Galiicii perquifitionibui per- 
hibec , idem a Regibui noftrjs fadita- 
cum fuitTc . quocumque loco eflenc . Re- 
citari quoque folet in pluribut Eccleiiii 
Urbii , atque Vicariatus Pontifar* , 
velutiin Cotfegiata , atque Parochial!- 
but S. Andre? , S. Maclovii , S. Pe- 
tri, acque in Parochial >h u * quibufdam, 
qu* a S. Melonit Capitulo pendenc . £11 
jama meadnotacum , anno \6\: inre- 
gii Palacii Sacelfo , Breviario Parifienfi 
reldo, Rominun adfeicum efle • Idem 
prxfritum eft in Sacellit Vincenenfi , 
Divionenfi » Campiniacenfi , Dioece- 
4i Cjrout.cn/ii, 6c Caftroduocnfi. Pu- 



to autem adhanc diem ret at ferrari I" 
Sacellis Bituriceoli , Borbonienfi , a* 
Juiquc. Dominicani. Redemptionii , 
&S. Cruets Religiofi, Auguftiniani , 
cacteriquc Ordines , cum in Ur be infti- 
tuci tuere, Patificnfe Breviarium reci- 
.cabanc . 

Conftac aucem , poft Pii V. dumta- 
zac emendationem Romanum Brevit- 
rium fete univcrfun Parifiis receptor* 
fuilfe , mulcaque prius ufurpata omiffa 
fuifle. Refcram taruum Miftalis Pari* 
ficnJii Calendar iumexcu (Turn anno 154). 

. i . Circumcifio , duplex 
solemn. a.Odava s.Stephani treiLeAio* 
ncs. 3. $• Genovcfa duplex , Com«e* 
nioracio dumtaxat octave s. joannia . 4. 
Ocl. Innocentium , cres Led. 5. S. Si- 
meon Stylttes, tres Lec>. Mifla Vigil. 
Epiphan. Collegia ttrdm n$flr*. 6. Epi* 
pbania , dupl. folemn. Poft nonam 1 1 - 
cTionem Jegebatur genealogia fecundum 
Lucam, atque ad Miflam Prxfatio^Mi« 
fit intMrmaii : Intra oclavam Prola nun 
recitaoatur, Dominica ezcepta , atque 
Itangelium erat de Baptifmo JefuChri- 
fii a s. Joanne relato , o0i\* vero die 
S>Matthati etat Evangclium c. 5. Pt*» 
fatio jSZ*U turn Vniiemltmt die tantUM 
pod Feltum fequente recitati incipiebic, 
atque potro diebus ceteris . f. f.Rigo- 
bcttusfemid. cum commemor. s. Julia- 
si* I.Luciani, Scs. Maximini . 10. $• 
Guillelmus Bituricenfts femid. ij. de 
otiava Epiphan. cum commemor. s.Hi- 
larii, tc s. Remigii , una Collecla com- 
prehenforum MB T*ntif emm JfiUrii , & 
r x tmigti . 14. $. Felix, tres ieclionet • 
if. s. Maurus , novem Led. Sc com- 
memor. $• Bon. 16. s.Marceilus, tret 
Left, commemor. s Furfei . 17 $. Sul* 
picius , novem Led. commemor. I .Speu- 
jippi , & s. Antorn 1 , i|, |. Prifca, cres 
Led. nihil vero de Cathedra s. Petri 
Komi. 19. $. Launomarus , tres Led. 
ao. Ss. Fabianus , & Sebaftianus,nove<M 
Led. atque du* Orationes cum unica 
conclufione dicebantur ; pro s Fabiano 
Papa , & Martyre , UftrmiiMtim , Sc 
pro s. Sebaftiano ; Dimt 5m' f Stbafll*- 
mmm virtmtt tm ft [pent . at. 

s Agnes , novem Led. sa. s. Vin- 
ccntius , duplex . s. Eaercntius , tres 

Led. 



Digitized by Google 



IN BREVlARlUM ROMANUM. 



Left. 14- s. Babylai , tret Left. aj. 
Conyeriio s.Pauh commemor. 8. Prxje- 
di . »*. s. Polycar put , crci Lccc. 27. 
*• Juliaout Epilcoput dupl. com mem or. 
t. Joaa. Chryfoftomi . a8. jtgnttit fe- 
cundo . Mi Hi erac de s.Carolo Magno , 
Colic eta : Vtms f«j f*r*bmnd*»ti /ocmn- 
ditttt M. C*r$t»M Impcrtttrtm , C> C i h - 
ftff§rtm tmm , dtpafia cur nit vtUmint , 
ir«t« imm»rt*lituh trsbts fmbtimsfii , 
€»H€tdt frufitimt , mt q*tm *d Uudtm 3 
&• gltriam ntminit tui bonorc Imperii 
tx*ii*fti in ttrris , fi«aa «c fnfitimm i«- 
uretfftTfm hditrt merttmur i* C fi'u ; 
per £>««;«»!• . 29* s. Paula , tret Led. 
$0. $. Batildet, tret Lett, commemor. 
S. Marram Mart) » . 
. ttbrmnr'f . I. $. Ignaciut, tre» ledio- 
net commem. s. Brigittat , Mifla Vigi- 
liac Purific 8c commemor. s.Ignatii , ad 
introitum LmxfmlgtHt, quemadmodum 
Kara 1 it tempore : Col left a Ctrd* ntflrm 
ad Vigiliam Epiphani*; Epiftola App*- 
rmh, uti ad primam Natalit MifTam . 
Evangclium eft reditut Jcfu Chrifti in 
Galilsam. a. Purificatio duplfolem. 
s. Blafiut dopl. f. s- Agatha , novem 
Jedi. S. nihil de s. Apollonia . 9. s.Scho- 
Jaitica, tretledionet . 12. s. Eulalia. 
■24. s. Valcntinut , crei ledionea . 18. 
$. Simeon Hierofolymitanui dupl. aa. 
Cdthcdrx S. Vttri , no vem Jcdionet • 24. 

3. Matthias duplex • 

Martini, 1. s. Albinut , commemor. 
f. s. Thomai dupl. commem. Ss. Per- 
petux , Ik Fclicitatit . 1a. s. Gregoriui 
dupl. 16. Commemor. s. Gertrudii , 
at que in Cathedrali duplex . 19. s. Jo- 
feph . 20. nihil de s Joachimo . 21. S. 
Bencdidut, novem ledionct . 2j. An- 
na nciario dupl.folemn. 

A prill . 2. s. Maria &%y ptiaca fern. 

4. s.Ambrofini dupl. n. s. Leo, Tola 
commemor. ij. Commemor. s. Euphe- 
nm. 14. s. Tiburtiat , trei ledr ones . 
aa. inventio s. Dionyfii femid. comme- 
mor. s Opportune > ft}, s. Georgiut 
dupl. commemor. s.Reguli. 2f.s. Mar- 
cut dupl. Ad MifTam fit commem. Ab- 
ftinencia: per Collec'hm R.ogationum , 
?r*(l*, mt ami in ifflittiont ffft i X\\& 
fit Dominica • JUtmori* de jtimnh , niji 

tit* futrit . at, f. Yitalis « crei 



3J 



leftionei . 89. s. Petrtii Martyr, crei' 
leitione$. jo. s. Eutropiut femid. 

M*)» . t. 5. Phitippui , Ses.Jacobui* 
commemor. s. Amatorit . a. nihil de s. 
Athaoafio. f. Inventio s. Crucii dupl. 

4. f. Cyriacat femid. quxdeeo dicun- 
tur, omnia rabulii fcatent . 6. s. Joanne* 
P. L. femid. 9. Trantlatio S. Nicolai 
femid. 10. s. Gordianoi-, trei leccion. 
11. s. Mamertut , crei leftiones . 16. 
commemorar. s. Honorati. 19. s. Ivo 
dupl. 20. s. Pet rtii Cceleftinm , novem 
lecliooei. a^. f. Urbanui , trei ledbion. 
a8. S. Germanui dupl. commemor. s. 
Chcronii. fi. s. Cantianui , trei.lccl. 
commemor. s Pecronill* . Feria tercit 
in odava AfccBfioni* TraoHacioCapi* 
cits. Ludovici. 

7»n»9. 1 .s.Nicomcdei Ma rtyr ,t ret ledK 
a s.Marce/Iui crei left. 6. s. Ctaudiut 
dupl. 8 s Medardui,&s. Gildafiut,tret 
Jecl.9.s.Prima,&Felicitii,tret led. 10.$. 
Landricui , novem led. it. 8. Barnabu 
dupl. is. s. Balllidei , tret left. i> 
s. Bafiliut femid. 15. s. Vitui, trei left. 
if. s. Ferreelui dupl. commemor. Ss. 
Quirici, & Julie. 17. s. Avittn , cres 
ied. 18. Ss. Mire. & Marc & comme- 
mor. s. Fortunati Epifcopi Panfienlit. 
19. s. Gcrvafiut , novem led. comme- 
mor. $. Manna . ai. s. Leufridut, no- 
vem led. 22. 1. Paulinui , crei led. 
jj Vigilia s. Joannit , 8c commemor. 
Vigilis , fi eftet Dominica . 24. Neti* 
vitat S. Joanni* , commem. s. Agoardi: 
hacdie dus Miffx celebrant ur , Miff* in 
mm ,& Mditr Miff* . ay. Trantlatio s. 
Eligii, femid. a«. $. Joan. &s.Paulai , 
novem led. 27. Vifitatio VirginiidutH. 
a 8. S.Leo Papa, fed MrtTaeft de Vigi- 
lia , cum commem. s. Leonii. 29. f. 
Petrui , & s. Paulut dupl. 30. Coma. 

5. Paul i , novem led. 

lulit. 1. Odava s. Joannit . 2. s.Mar- 
tialii dupl. commem. Ss. Proccfft , fie 
Martiniani , atque in Cachedrali Offi- 
ciuai Apoftoli fiet . 4. Trantlatio s. 
Martini , novem led. 6. Odava Apo- 
ftolorum . j. Trantlatio s. Thorn* fe- 
mid. 9. S. Thebaldut femid. 10. Septem 
Fratret , crei led. 11. Trantlatio s. 
Bencdidi, novem led. it. S. Toria- 
vias* Bovaslcd. if. Divifio Apoflo- 
E lor urn, 



Digitized by Google 



34 COMMENT ARIUS 

lorum. i S. 5. Arauiphui , novrm left, 
jo. s. Margarita , trei ledionoi . 24. 
S. Chriftina , trei left. M -fla .Vigili* . 
aj. s. lacobui dupl. commcm. s. Chri- 
itophor 1 , «. Cucuf* » fie s. Germani 
x6. Trantlatio S. Marcelli dupl. ,»7. 
Ttanifiguralio JefoChrrii . a*, s. Anna 
duplex comonem. s. Pantal. & Samfonii. 
19. s Martha , dupl. commem. $. Lupu 
30. 5. Abdo j trei left. 1 1. S- Gcrmanm 
A uti Hi odor end icmid. 

Amgufa . Prima Dominica Sufceptio 
Crucis > dupl. Prima die mcnfii , s. Pe* 
ti u» in VmcuJa , oovem left, commem. 
Macchabcorum , & s.Syri . 3. In vent 10 
s Stephani femid. J. s. Joniui 1 & 
commcm. 5. Memuiii , & s. Daminici . 
*. S.Sixtui Papa, trei left, com mem. 
9. Felichflimi . Hac die cum recenti vi- 
no confecratio fieri incipit, fi haberi 
potent, eique in antecciTucn per ora- 
tionem benediccbant . 7. I. Donatui » 
trei left. §..$. JuftiniM , novcm left. 9. 
s. Romanui, trei left. Mi fla Vigilix » 
jt. s.Laurentiua duplex . 11.. Suiceptio 
Sacrat Corona* dupl. ta. s. Tiburtitu , 
t;n left. |'|, s. Hippolyrui , novem 
lift, commcm. s. Radcguodii . t4- S. 
Eufcbiui, trei led. M iita de Vigilia . 
a j Affumptio, Annualii; Profa Mif- 
fs cR, lmi*kiuidmt dici.Nativitatif.fer 
eft 4> am cjuoud r muiatur Evaflgelium , 
Mifl* tf1 , vet Ixmrgtm , tot Extalltm. 
1 7. Conn- m vtdoris PhilippLPoJ- 
«nri inCathedralidunuaxat , nihil vero 
in D cecefi .. 18 Commcm . oft. s Lau- 
ren . ai. Commcm. s Symphoriani . 
; aa. Oetava ArTumptionii . aj. S. Ti- 
frothcui ,1 trei left. M ilia Vigil, aa. S. 
Barthelotnaruft. dupl- commcm. s. Ov ni 
atj. * L udovicoi dupl.-commem. s Ge- 
ne n 1 Evangel. $. Matthaii , c**{,<tT**t 
. illU *gti. s.Sernaxdui femid. av. 
Ss Gco.rgim , & Aureliut , novem left. 
28. s. Augoilinuidupl. comm.s Herrrar, 
& $. Juliani . ap. Decollatio a. joannit 
commemor. s. Merici. 30. s. Fiacrioi 
duplex . 

S*p M *W ».C t. Agydioi fern id. a. 
f. Antoniom, tret left. ?. s. Lopui , 
novem left. 7. s. Clodoaldui , novem 
left, commem. s Eubcrri . 8. Nativirai 
B.V. dupl.folemn. comwem. s. Adria- 



HISTORICU5 

ni f or at io Supflicatisntm Strvoruim « 
14. ExaltatioCrucii ,commem. ss.Cor- 
nelii , & Cypriani . 1 y. Octava Naci- 
vitatu dupl. 17- l.Omerui dupl com* 
mem.s.Lambetu . :o. Mifla deV igilia. 
at. s. Matthaui dupl. aa. s.Maohtrtii, 
trei lectione*. xj. s. Thecla, trei led. 
a4* s. Firminn , tret led. Sc duplex in 
Cathcdrali . %j. s. Cofmai dupl. as. 
s. Michael duplex. 30. s. H icrony mui 
dupl. 

08»bri. 1. f. Hemigim , novem' led. 
3. s. Leodcgarui* , tret left. 4. s. F ran - 
cifcut, novem left. j. s.Aurea , novcm 
left. 6. Commcm. s. Fidci . *VI. De- 
met r i u t , tret led- M iiTa de V igilia ■ 9 . 
S.Diooyfiut dupl - folemn. 1 ?. s. Ce* 
raldut dupl. in Catbedr. nihil vcro tTi- 
bi . 16. Uctavas.'Dionyrjidupl. 17. s. 
Cerboniw , tre« led. 18. s.'Lucai du- 
plex . 19. s< Sabinianui , novem left. 
.11. Under im milli* Vitginnm , duplex « 
commcm. s. Hilarionit . aa. s.'Mclc 
dupl. in Cathedr. atquc in Dicecef. no- 
vcm led. a 3. s. Sever 1 mi i , tret led. 
. 24. s. Magloriui , novem led- : ay . 
Crifpinus , rrei left. 27 Mifla dc Vib 
flilia. al. s: Simeon dupl. commem. t. 
Paronii , Sc tranalatio s. Geno verar 30. 
j.Lucanuj, oovem lad. 31. s Quint f- 
. bus 1 trw ltd. Miffa de V igilia. 

liivtnbri I. Fcftum omnium Sanfto- 
rum , dopli folemn. a. Commemorar- 
.Defuodorum » dupl. 3 . • s. Mtrccllut 
dupl. cumOftava 4. s.Clartir. Semid. 
8 . Odava omnium Sandorum . 
. Maturinut novcm ledion , atqoc in Ca- 
thedral! dupl. at. s. Martintu duplet 
cum- odava. 13. S.-Gcndulprwi dupl. 
. Commemorar. S. Bticii • 17- S. Agna- 

• «ui, novem Led ion- iS.Ociava s Mar- 
tini . 19. s. Elifxbetha > femid. fei. Frf» 
fentatio dupl. Gerealogia fecondum 
Matthanim . aa. s. Caec 1 a , nov/lecx- 
a$ a.'Catberina , dupl.: to*, s Genawv 
/» Ardent ium . Commcmorar. $. Mar- 
celli . ao.S.Saturnfnus , trei 1- ft. Mif- 
la de Vigilia . 30 3 'Andrea* , dupl. 

Vtttmtri 1. s. Eli<jiu» , nov left. a *. 
' Valerius, dupl. in Cathcdrali , nihil 
.alibi . 4. Suiceptio Reliquiarum , fle 

• nihil de s. Barbara . S. Nicolaoi , dupf. 
7, ConMicnorat, 1 liter , attjue odava 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM . 



I* 



%. Andrei . t. Concept 10 , dupk folemrt. 
>o.S Nicafim, femid. U.S. Fufcianui , 
nov. left. ij. s. Lucia, nor. Itft. ai. 
s. Thomai dupl.af. Natale Domini . xtf. 
s Stephanu> -Solemn. 27. s. Joan, du pi . 
aS. Innocentes* femid. 29. 1. Thomai 
fcrrud 31. s. Sylsrefter , femid. - 

In jcodem hoc MuTali prima. Domini* 
ca adventus Evangelism eft Jcfu-Chrifti 
Hierofolymam fubcunui.ium Ep. ftolx 
& Evaogciia propria pro fjngulu Fcriii 
quart it & fextii totiui anni . Secunda 
Dominica Adventus- Evangeliurn eQ 
Lmut fym* in Stle . Tertia Cum tmdi/fet . 
Quarts Mifttunt Judtei . Natali poll no - 
nam lection em canttur Genealogia fe- 
cundum S. Maithxum . In tribui Nata* 
lit MiflW. dux Cunt EpiOolz , veterii 
una. , no»i Teftamenti altera . Brof« 
ctiam funt omnium! eftorum propria; , 
fingulur udvqtic d icrura heddomadx Pa- 
fchalii a & Pentecoftei . Ooinioica 
JDjt*fi mod* diei Pale ha cis Miflfa dicicur , 
£xoia.excepra , quae alia eft . Aliii Do- 
sainici* poft Pafcha dicicur Profa VtBi* 
mm 1 fed inicium dumtaxat fit ad Agr.ui 
mtdumii iwj . Prima Dominica poft Tri* 
nicatcm legitur Evangeliuavd&Divite * 
aique iliud , quod nui prima rcci ramui , 
ad quartan* f pea at Dominic am . Omnei 
Dominica? ufque ad Trinitatem appcl- 
Jantur ffi Ttiniuum . . 

Sacerdoj veftei ad ce/ebrandam Mif- 
fam fumeni alias ab hod iernii prccei re- 
citat. Poftquam ad Altare per venit ». 
xecitat intmibo , fir Pfalm. I»<j7«*cum 

Gloria , inde Kyrit , Chrifie . . . T*ter 
no/it r , &• ne*ntt- indues 1, Cinjtttmimi 

V»min» , poftea Con ft it or Veo • mniptttn- 
ti 3 & B. M*rU Kirgini , emnibm £ 4 » - 

Sit tjmt , & voii. , ttmru* *f- 

miftr fecetfr feteuvi nimii, loymcndo , . 

•ftrtudt , negligende , emiltendo , cum 

Mxttrnmunitutit ftetitifndt , & in tun- 
flii vitiis mtit mat it , mt* culpx . Idea 
ffftttT' |f> gltrioffftm* yirg* M*ria , & 
uat ■ mt 1 1 S*n8l.frS*n&4rDti , & vot 
Fr*trtt , «f iritis pr» mt mi ft rrim» fttcur- 
S0Wt , , 44 D» mi n #.m Dtum no ft mm tmnipo- 
ttmem , nt mi ftrtatmr tnti . Poll mi ft rrx- 

j»r Abfoltttionem die , uti Pafchatit 
tempore , ftr-grmsittm Spirit* 1 StnBi . M . 
JmilUC fcaidcQtv dicit ; A»ftr a nobit t 



poflea* Confcitntitt noJJrti vifitdttd* fh* 

rififM ..Altare ofculatur, Miftale aperic 
co loco , quo JefuGhrifti crucifixi ima- 
go eft , acqntillam intuitu* ait : M*- 
rsmmtu . ... f mi* ft r Crmttm .... 
%.»mmn ttrrm tdtttttt t Oratio, Vtrft- 
i*m t fir pedei Crocirlxi exofcuiatui ait 1 

jid\»i%rimm .... Sit nomt n Domini .... 
atque incipitlntroitut . Galicemfirpa^ 
linam aotcEyaogelium parare debet > 
Ad ofitertotium ait : S^mid rttribmtm Do - 
mint .... C*lit*mS*l»tAris ttc'tpiam » 
atque Calicem com Patina , oflferen* ait : 

Sufcifc S *n fit Trim cms ■ . . . . HdftiaOl 

ad Caticit pedei pome , 8c Calicem Co r- 
poralitegitt poftea recitat : KtniS**- 
fiificdur. . . . Oblationes populi acci- 
pieni ait : CemHtpUm Mcciphth , & vi* 

ptffidtbhi, . Portx*w*» .... 

1* fpirhu-humititMlt Altare o- 

fcutatur, fequcad Populum dextera & 
iiniftra convertem ait : Orate pr» me , 
frttrti , &■ Strtret , mt memm pgeittr &• 
vtflrnm in cenfptQn Domini fit tttceptmm 
farificittm . In M iflii H. V. funt addita* 
menu quzdam ad Git rU in Exctlfit .... 
Vomine Fiii uni^tniit ItfnCktiflt , Spirit 
tut time orpb*nerum Varmlttui ... a 
Htmme DtUtSiliut Vmtrit , Vrimi^tn'uui 

Mint Mdrie Virginia Mttri, Su* 

ftpc defretdtitmem nnRt*m*d MutimgU* 
rism . . . Tm ftlnt SmuBmt, MMtitmftu- 
Bifiettut i Tm ftlut Dtminut , mUtrimm gu- 
btm*ni I Tu folut Ait iff mm , Mxritm 
ttronnni -. 

Canon Te ifltur ufque ad fihem eft' 
tamquam in Romano. Ubi adPrecuna 
finem Amtn eft , illud a Sacerdore reci- 
tat ur - P 0 fi Pattr Saccrdoi Patinam in- 
ter primum fir medium digicom funic ». 
atque actol lent dicit ,Umeu IftVm 
Crucii fi»nutr> cum Patina faciens ori 
atque ocu til iliam admovec dicem : o* 
fro pit ius faetm .. Ant equam 1 d icat V*x 
tibi , Ho (ham , non Altare ofcuUturt 
Eft 8e oratio alia a Dtmimt lefm Ckrifie , 
qui dixifli , ad pacem dandam • Inde 
lequitur Damtnt lefm Cbrifie , fuj* car v* 
innttit Ptirii . . ... Oratio Vtrctptia 

non inett . Poft Ut Miff* tfl Btnediclio- 
nem impertitur dicent^4ii)Mri<i«i'. . . 
Sit n»mew . . . . poftea Btntdimt vot ... 
IcVUtttt , fcquitur bencdidio. Vcfti- 

E. a. 



Digitized by Google 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



wenta exueni evangeliura ,Jn Tr'mtifU 
t-ecitat . 

Cum Baptifma eft ramiftraBduro . !al 
femper exorc-zatur , eique benedieitur . 
Eaorcifmorum prece* alif. funt pro pue- 
ri$, a!.»funrpropuelli». Exrra necer- 
fitati* calum pueti&puellat fimul non 
• baptixandi : Vlurti mtftuli f»*l , vtl 
ttUm flirts fmminm , »•» **»*'■• mmfculmi 
tmrn famins. Cum plorei ;nfante» adfc- 
tuntur , poffunt fimul baptixari bit ver- 
bis : *gt bmpti^t vti . 

Quod Exrremam Untfionem attlnet , 
awe Viaticum defignata eft. Viaticum 
t amen prim mioiftran finic , fi argrotu* 
poltulet ^parumenim intereft, quoid 
or dine fiat : 7i« msgn* vii dt trdint , ft 
tnim infiimm ftim ftt*t S*tr*mtmum 
Emihtrifti* , fibi ftimt mimiftrttmr . 

Quod Mattimomum vero fpeftat » 
Sponfo & Sponfa ad Ecclefix forct 
flintibu*, Sacerdo* fuperpclliceo, fic 
StoU aJba indutu* , annul jm benedicit, 
quod argenteum efle debet , poftea 
Sponfo te Sponfa thure luftrati* ad 
Populumait : Kiri tftimi , ntt ttr ftt- 
ftfmimiu EdWm dt dutbm t biff , mmtd & 
iltrum pr*fismMti<l»<>d fi miiqmii , vet 
q»4 imftdimtmtmm tfft ftiat, qmtd per At*- 
trimtmii Ug«* f»}»"gi vtttl, id f tUm 
tdicMi : Rcfpondetur. T{ti nihil mi fid* 
Utrmm frtbiftt ttnfltxt . Inde Sacerdoi 
Sponfi dexceram dexter* Sponf* infe- 
tit, airqtiead illot : T» 2f. *tq*t i» H[. 
frtmiltitifnt dtfptndtrt , *tq»t imvittm 
JUTMTt \:rV*t*Ttl V9I fidtm mtq»t Itgtt 
Mmtrimtnii , & MINN vtftri , dmm vi- 
vttis , fvt fttfptr* fixt mdvttfm wltlm- 
dime t»r*m htbiturtt , qmttttdmtdumtfi « 
DfinRitntmm, • UtlfUtli trsdhmm , 
tsqmt *b Etcltfs [ttv*t»m i Poftea Spon- 
fui annulum Sponfa ttadit, ut digito 
annutari inferat , diceni cum Sacerdo- 
te : Utc summit it ttcipU , ftPttrf met 
u digmtr t* tiki dtm* Urgitr , aw* 

inttr mutt tmtfqmt tmift fi*t mtmfntrt. IT( 
mtmine P*ttJi . . . . at que Sacerdo* il- 
Kf benedicit prec/bu* quibufdam , ne- 
que dicit : Egtttujmngt v$ , fed" tan» 

mm Dt u i ttm')»gMt Vtl , im film taut 

Untdi{litntm .... Indeeoi in Tern- 
plum ducw , & Mifla Tt initatit dicitur, 
EtntXB* fit S**B* TtinU- » . . CoL- 



Iccla , mmiftnta . . . fpi dtiljll fsmm 
tit . . . cum E*a*dl mi mt antd vtftf 
mimiflrmtmr efficit .... Epiltoii , ?^e- 
fcitit qmtniam ttrftra vtflrm . I. Cor. 
Pr«fatio Nnptiarum propria . Ante 
Pacem fub umbcllaftatuuntur . Poft^#» 
gnut Vti Sponfu» ad Saccrdotem acce* 
die , qui ill* & Sponfa* etiam pacem im- 
pertitur , Clericu* vero Populo . Port 
Miflam Sacerdo* panemcV vinum bene- 
dicit, tV Sponfo , Sponfarque effert , 
qui edunt atque bibunt . Sacerdo* eoi 
domum comitatur , atque rborumbe- 
nedidti«Dibot & thure incenfo lufttat. 

CAPUT XIV. 

De Brcviario Monajfico , Jive dt 
veteri officii recitandi aj>ud 
Monatbo% ration* • 

CAlCanu* fati* uberem defcriptiq- 
nem exhibet rationi* , quam in 
orando Agyptii Monachi fetvabanr, 
nodlu tantum , & vefpere , atque b>» 
per diem eonveniebant , tumque duo« 
deeim pfalmo* recitabant . Numerua 
hie pfalmorum duodceim ad noftur- 
ntim Officium in tota antiquitate eft 
confpicuui , qui nobi* reliquu* fuit 
Dominici* in primo nodlurno , atque 
Perialibu* diebu* . Ali;» diei hori* Mo- 
nachi ilii prcce* fua* in Cellt* pera- 
gebane. Cum pfjlmi jufto bngiore* e- 
rant , eo« fecabant , atque ad cnjufque 
pfaliai finem non GltrU Vmtri , ut in 
Occidente , dicebatur , fed mora ali- 
qua fiebat , atque tacita oratio , five in 
pfahnum decantatwm meditatio , ad fi- 
nem veto duodecimi pfalmi Mlttui* di- 
cebatur . A Iter nit chori* non canebanc* 
fedunicu* Prater cantabat ; aliqnando 
vero duodecim feligebanti>r , quorum 
quifque pfajmum ordine decantabat , 
ceteii vetaoninea per id rempu* fede- 
bant, atque ea, qu« dicebantur , re- 
cogitabant . Dominicatantum , & Sab» 
batho ad duodecim pfilmorum fincw 
led>ione» duar fiebant , ex veter". una , 
txnopo Teftamento altera. Sub fincm 
genuflotUebaot , aeque Abbai 

til* 



Digitized by Google 



IN RREVIARIUM ROMANUM. 



orations five collc&am faciebat- 

Ad Tertiam, Sextam , 8c Nonam, 
ouas fingillatim dum opus facerent.pcr- 
folvebant , tres pfalmos finguli* hifcc 
Moris recitabant i fed Dominicis , Pc- 
ftifque diebus , hora Tenia tonvenie- 
bant, Miffarque aderant . Primarofficinra 
tifu receptum in vEgypto non crat . 

Palfflin* Monachi ad Teitiam , Sex- 
tan , fie Nona n conveniebant , atque 
trri Pialmos fingulis hifce horis rccita- 
bane , cetera Agyptiis monachii fimi- 
Jei . Qui in peccatum aliquod labeban- 
tur , ab officio excludebantur , neque 
ilii inicrcfl'e porcrant . Qui ad officinal 
Ffalir.o primo jam abfoluto veniebant , 
Sacellum non ingrediebantur , fed ad 
fores manebant ufque ad Officii finem , 
atque tunc humi fe profternebant ad de- 
fidi* veniampetendam . Ad nodis ve- 
to Officium ufque ad fecundi Pfalmi fi- 
nem ingredi licebat . 

Quod Occidentis Monachos fpecrat , 
in 5. Csrfarii , 6c S. Aureliani Regula 
■ videceeft, quomodoapud eosOfficiooi 
eflet diftriburum . S. Columbanus Lu- 
xovienfis Abbas anno ft}. Officium di- 
vinum , quod Cnrfmrn appcllat , ita di- 
ftribuit. Noctu atque ac die tet ad oran- 
d urn convenient) j m ede , in diurno Of- 
ficio fingulis Horit tret Pfalmos &r non- 
nullai precet efle recitandat ; Nofiur- 
num OfRcium pro noclium ratione pro- 
ferendum , aut conrrahendum erTe , ab 
Octobri ad Febroarium inCommuni of- 
ficio per tria interval).! triginta (ex 
Pfafoiot 6c duodecitn Antiphonas efle 
decanrandas ; reliquu vero anni tern- 
poribus viginti quatuor tantum Pfalmos 
atque o&o Antiphonas : at Sabbati , 
& Dominic* noclurnum Officinm fe- 
ptuaginta quinque Pfalmi* , Be duode- 
cim Antiphonis per -hyemem confla- 
bit , qoibus addendum , aut detrahen- 
dom pro no£tiom incremcnto , rel im- 
tninutione . Meminit quo-fiaae aliorum 
Monachorum , qui noftornum Offi- 
cium per quatuor intervalla perage- 
bant , atque hyemis , arque ac xfla- 
tii tempore duodecim Pfalmos in com* 
muni Officio , arque triginta fex Do- 
minic* , 6c Sabbati noclibus ; quod 
ipfc non probw, ut j«no. guviui pto 



arflivarum nodlium brevitate . 

S. Brnediftut pfalmos in Officio it* 
diftnbuir , ut Plalrerium per hebdoma- 
dam abiolvatur • Pfalmi aequo longiores 
in dmi parte* fecantur . Nociis offi^ 
ciuno femper duodecim pfalmos habet > 
at Dominicis d;ebi»i triaCantica e Ve-, 
teri Tcftamento adduntur. Landet quo- 
tidie per pfaltoum Dtut miftrtttmr , in- 
cipiunt fine Antipbona , indc Pfal. so, 
JUiftrett tarn Dominicis , quam Fer tali- 
bus diebus fubfcqtiitur j canticum prat- 
terea i qucmadmodum Rome quotidio 
recitari folct , tque pod illud , Lauda- 
tt Veminmm dt tain cum duobut inlC* 
queniibui pfalmis , licut; in Romano • 
Adprimam Dom : nicis dicbus quatuor 
font pfalmi, reliquis Ires dumtaxat . 
Dominica, 5c Feria fecunda pfal. it 8. 
Mttti Immuuitti in oclonarios dividi- 
tur i fcilicet poft ocJav;im quemquo 
Vetficulum , infervitque pfalmui ifte 
q latuor dici horis, Prima?, Tertix , 
Sextat , fig Nonar . Peria tertia ufque 
adsabbatum Graduates pfalmi reciran- 
tur ; fcilicet ad Tertiam , Ad D«mi« 
hum , ItVMvi , l*t*t»t fum ; ad Sex- 
tam jld it Uvsvi , ?>{ifi qui* V»mlnHt t 
Benti tymnet . Ad vefperaj quatuor tan-» 
turn funt pfalmi ; ad Completorium 
Ires j Cmm imvHMrtm , Qnilnbitdt , Et- 
tt nunc. OrHcium noclurnum incipit a 
Detti im Mdjmftimm tet repetito; Lhmi- 
nt Ubim mi* mftr'tti , 6c pfal. D$mine , 
f*id mmhiflit*$i fmn% , quod loltdum 
tine Antiphona reciratur ; indc Invira- 
torium, Hymnus a I. fienedido Am* 
hr»f**nt appellatus , quod null: tunc » 
nifis. Ambrofii Hymni extatent, fex 
pfalmi, quatuor Lccliones cum Refpon* 
foriis ad primum Noclurnum ; ad fc- 
cundum fex pfalmi cum LeAionibut 
quatuor ; ad ten urn tria Cantica pod 
unicam Anriphonam , quatuor Lectio- 
nes, qnarfunr Horn ilia quxdam in E- 
vangefium , quatuor Refponforia , Tt 
Dtum U*d*mni , inde Abbas Evange- 
lium legit : fubexitum Amen dicitnr , 
aeque canitor : Tt dtttt Urns, tt dtctt 
hymnus ; tlbi glni* Btt Tatri , & 
iio y (mm Sfiritn Ssnfft in futuU f*tu» 
icrum . Amtn ; tandem ejus dieicolle- 
Gtt . Ferialibui diebus ad primum No- 



Digitized by Google 



5 S 



COMMENTARIUS HISTOKICUS 



cturnomfei funt pfalmi cumtribusLe- 
&iombus, 8c tribu* Reiponform j at 
pod Pafcha ufque ad N o vembrem, unic* 
fat brevis JLettio cam Refponforio diei* 
tut : ad fecundum Nodturnom fex. 
pfa lm i , C j pi t u turn , Kjrit , Vtttr no- 
pe r , ejus diei oratio • 

Ad minores Horat poft Capiculum. 
Verficulus tantum dicitur fine Refpon- 
forio , indc Kytit , ?«trr , & Col k 61 1 . 
Ad vefperas poft Capitulum breve eft 
Refponforium , atque ante colieftam 
Kyrii , 8c Vtttr dicitur. Ad com pic 



quod querela inftituta eft de d ifcrimi ne 
ifto inter eiufdem Infiituti homines t. 
Concilium Ravennatenlc anno 1 j 1 1 .ha* 
bitumhuicmalo remcdium arfcrreten* 
tavit , ftatuitque caju 17? ut Abbate* 
omnei , atque Priorei Ordiois S Bene- 
difiti uniforme Breviarium haberent .la 
Abbatia 5. Dionyfii in Gallia Reg;* 
Joanna SVO erat rue fere rat tone diftri- 
butum 1 quemadmodum ei maim exara- 
to Godice videre eft , in ejus Abbatir 
Thefaurafcrvato.. 
Sabbato ante primam Dominicam A d- 



toriumtrestantumfunr pfalmi , neque veotui ad Vefperas , Pfalmi , 6c Antt 
Tiunc dimhth dicitur , fed poft pfalmoi phon»de Feria j Capitulum , Mcttdit* 

Verficuiui.eft Kyttt , & Taitr , Ora- Xtnimnt t ditit Domintu , fufiinbo D*i>d. 

tio, 8c Benedict jo. complurcs Scripto- i*rmtm jnflmm. . . . . Hinc viderc ell 

res $. Benedict! Offieiunvmyftice inter- CapituJa noo a MiiTsr Epiftoia accepta . 

prerati font , ut Honorius Auguftodu- fed propria foiffe ; Refponforium . 

nenfis Jib.a. it Gtmm*; Durandus 1.6*. virma txft8*mmt . . . . .In Gallia 

josnnes Beletius \ Rupertus Rcfponforia dicebantur ad prima* Ve- 

hb. a. in Reg. 8c, Pectus Damianus, fperas- Dominicarunv , 8c Fcftorum ; 

epufc. iOr Hymnui Ctnditw ; Verficulus, %*r*tti 

S. Bcncdiclui aliam oratiorjem id of- Anuphona, Ettentrnt* , Oratio , £«• 

tlcia claudenda non prsrfcribit , quam tit* . Ad Matutinusn Inviratorium , Be- 
it vtnit F v f x , dicuiTAD.ui ebviam Sttlvif 

fti utftf ; Hymnus , Fttbmm \ Le- 
cTione* Ifaja , qu* fend tan turn Tub mi- 
lium, inferibuntur : Imtlfh lfdjtiVf 
fhtia, ad primum, & II. Noctutnum le- 

Suntur i adtcrtium £v angclium Chri- 
i Hierofolywam fubeuntis i Homilia 
eft S. Joannis Chryfoflomi , qui appel- 



T*tcr , quod alta voce ad Laudcs , 8c 
Vefperas cA recitandum , idque. ea gra- 
tia-, inquit ipfe , utfiqua inter fratrcs 
cflet fimultaa, ad veniaoadandam urge- 
rentur illis verbis : Dimittt mtkii itbi- 
im ntfht , fent & *•/ iimhtimm itbi- 
itribus ntflrii . Pfalcerium singulis 
hebdomadis recitari. mandas. ; at que fi 

On pfa Jmorum a fe inftituta diftributio> latur dumtaxat U**mu tfifffma ■> ad fi» 



son probe tor , alia ratioac diftribui con 
vetat , dun. totom pfaltcrium recttc- 
t u r i fane cnim , inquit s. Bcnediclus, 
minima quidem res eft pfalterium per 
hebdomadatnrecitarc, quod patres no- 
ftri quotidit cum ftrrore recitabant . 
Sanctorum Feflis , 8c folemnioribus d ie- 
but-idem quod Domioicis fer vabatur , 
prarerquam quod pfalmi , Antiphons , 
8c Ledjonei ejus diei propria concioe- 
rentur . 

VeniaiflaaS. Benediflo Ordinisfui 
Prapofitis concefla , ut Pfalmorum di- 
ftr;but ionem pro fententia immotare 
poffent , illud effeflum eft , utfuerint,. 
fin t que ad banc diem va r ia in Ordinc il- 
lo Breviar ia ■ Congregatio Cluniacei- 
is in Gallia aliudhabet a, Congregatiu. 
ocS. Mauri Brcriarium, atqu* dm eft, 



nem Mat mini , ejus diei collccla ad ft* 
nem Officii fignificandum . Ad Laudes^ 
Antiphons, UiUtdit, capitulum, 1<- 

rttiiRi* , & cl*rh*j , & POO ex Epifto* 

Ia i Refponforium quemadmodum ad 
Vefperas ; Hymnui, V%xtttt. 

Ferial>but diebus, Invit. Htttmvt»,» 
t%y*r» Dtminum . Ad II. Deminicim , 
Evangelium ,,£»»■' fg«*, cum Homi- 
Jia S. Grrgprii . Ad III. Dominicam*. 
Invit. M.t(t%tnit fltniimd* temfrii , im 
5«« D<%i mif t nUmm fuut* n*$*m dt rir- 
*ine , f*B*m fmb Ltgt , \ emiu titrtmut . 

Evangetium , Cmm *»ii/ttt !•«••«#.. Ho- 
mil-S Grrgprii . 

Feria quarta Qoatoor Tempofumfarv- 
citumefl , fefta ineumdicm incidentia. 
inaliumeffe trantferenda. Ad Mamri- 
num, Evangelium, MiJfmsrJI i noodi- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 3 » 

cittlr Imbt Dtm. fed •MAwf ttdlt affaoiim \ Antiphonaad Laudei , 
vein t ad Mi(Txn i Homil ,a Beds eft . 0 «d*ir*biU : Commemoratio fit -Do* 
AnteNatate, novem (ant x>o. Pri- minicx , fi ia t»m Octava tacidac , 
mum if. Deccrrrbrii iocipit : inert ho- cum Antiphonia Pro ca defignatii, Sc 
run dierutn fpaciun ad Vefperat non Oracio fW /*/•*»# • Ab ca die ul- 
flcctuntur genua , neqoe dicitur Pfai- que ad Parificaeionem ad Laudei » & ad 
mu« Miftrtre ; fed ad Completortuoi Vefperat fit commemoratio Virginia , 
dumcaxtc recitator , gonuaqucad id tie- duranre etiamnuw Epiphani* Octava » 
-ftamur .'Wovem tfta oo. lunt fcptem at que oratio eft Dtm$ faJ ftdmth. 
itla Romani , 0 t»mm D/*>«k , Sc 0 Ad Epiphaniam , Aneiphona, Tttum 
rir$e i arque-a vim digmtatc ornatit ftUcifinm , pfal mi diei Nnalii j Ca- 
o,uotidie pwtctijuoior ■ , qaoi omnet Ab- pic. 'Smrgt » Rcfpoof. I* coi»mk* , ac- 
hat antecedit Fcna fcxta Quatuor Tem- que hymnui , qui cum Domini noftri 
-porum ,■ Evangclium t E*»*gen> \ Ho- baptifmate necedicud mem ha bee < Col- 
wilia'fleda? . Sabbato , Evangelium , icdla priraarum Vefperarum , c»rit m- 
Ann» mmhtnitth* j Horn. S. Gregorii /»«.... w»*»r* SUumkstit fpttn- 
IV. Dominica, Evangel. Miftrmmt l»- d»r . . . . /cum Yirgiou commetno- 
J*/ : H urn. S. G reborn • 



-Vigilu H*alit,£v«agcli«in, Cmmtjftt 
dtfponfxit , Houi.'S. Hieronymi . Ad 
Vefperat , Pfaltni de Pena cum Anci- 

5honii propriit ; Capituluro Ttpulus i 
lefponf.' 0 ImdM Hymnui , Ftmi 
dtmfttr , Orllio , Dt*/ , tjui n»i ex pc- 
glAtitmh . Ad Complecoriuov, ad Hy- 
mni finem ,aliarumqueetiam Howrum, 
Ai7*r*t* /4/»i/j ji*(f$r t & Ghtia tibi 
Dimine , | cm* etMtmttt de yirgine , u f q 1 1 c 

poft OQavam ' Epiphani* ■ 

Nataliad Matutinum , 'Hymnut , A 
So'.is trtm poft pnmum Noclurnum 
legitur ifljat , ad fecund urn, Sermo , 
con dicitur GhrU iPttri t nifi ad finem 
primi , & tcrtii Refpnnforii . <Legirur 
Gencalogia jcfu Chridi ftcundum Mat- 
chcum , cum oratione Dtmt , fnl4«r« 
Sairatijjtmtm . Ad Laudei , Antipho- 
oa , ^»(« v id if} 1 1 i Capitulum , 
pM/af. aKi *mbmUb*ti Hymnut , C»rl- 
/?r HfitmfttT $ Be oratio propria . Ad 
Vefpcraa Antiphona, Tttmm frintifimm, 

Cum D/*»» , Confitebtr , Bcatmi , -Dtfn* 

fundi, , Mtaenso : duo poftremi pfalmi 
alcernii quotidie camintur ufqoe -ad o- 
clavam EpiphanHe , una die fcilicet , Dt 
freiftM4.it , altera tero , Me + tnf, Hy - 
mnui, Vtni UtitmffT Oracio , C»»- 
eede • 

Dominica in OftaTa , E»*ngeliom , 
T rant mhtntts i non fecus ac Rome t 
fed oracio eft > r Dtns , mmi.pUmlii *ttrn*. 

Oilava die oratio eft, Dtmt , falne- 
V« S*lv*ttrit Htm 4thir*r* 'ct«. 



fatione > ad tinem hjrmnorum , Me* 

Mt»f , Ik'Ghri* libi Dtmine t qmi Mfm 

ftnifii. Ad Ma tut in urn , lovic Ckri* 
fimi Mpf*r*it n»bis , hymnut ^ Cktijtt 
H*dtmfvr i ad primum , & fecundum 
Nocluraum , Sermo de Fcfto ; Anti- 
phons ad Laudei . <-■•■ Lmdftrmm t 
hymnut , HtfUt fiend* t , qui conti- 
nuaitoeftalceriui A /*.//« ut» , in quo 
ft soph at fingu1* ab Alphabeci litter is 
incipiunr ; A, A fitis j B , Be m tut $ 
C, CmJI* { D, &c H > H*ftii Htr: 

dtt ; I , il'" ' i L -, L*v*ct* i Sex. 
Per O&avam fingt'iln diebui , ad Bent*- 
diBmi , & Mf^nificJt Anuphon* pro* 
prir habentur » Douimici in'OctavA 
offtcium fit , ficut ipfa Epiphanijr -die , 
cum Evangel o Jcfu chrifti in Templo i 

Oratio , Omnipottm . . . . disig* 

line aliqua Epiphaniat commemoratione. 
Octava die ad Macutini finem le^irtae 
Genealogia Jelu chrifti -fecundum L il- 
ea m , prvter Evangelium Baptifmatia 
Jelu chrifti ; atqaefi eamdicm Domi- 
nicam efte evenerit , 'fit ejut comme- 
mo ratio id Laudei Be Vefperat. Ad 
aninoretHoratfunt Antiphona propri* 
•pro Jefo chrifti bipt^faiAte . 

Epiftola ad Romanot l«gi non incipic, 
Oili poft O^atam Ep-phania? . 

Dominicit ytr annum ad Primam 
xuntur PrcceiJ poft eat f ero , OVati© 
Trinitatit , 0"*'f ttat • • • • f*'.^'~ 
d'JH ftmmlh . ad completoritrm dicicor 
Hymnut Cbriflt q»i Imxtt , ab omnium 

Sanaofum die , ufque ad Pctiam quin- 
tan 



Digitized by Google 



4° 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



una in coroa Domini ; poft Pafcha vero 
ufque ad omnium Sanctorum Fefi um, Tt 
lucii *ntt ttrminmm . 

Septuagclima , Sabbato ad Vcfperas 
ter dicitur jtiltlui* ad fiogulas Vefpera- 
ram Anciphonai , atque ad M*gnifc*t ; 
poll cam diem ufqucad Pafcha non fic 
commemoracio alicojus Fefti,nifi tret Ie- 
ctionct habeat : ad primum a & fecun- 
dura Nocturnum Genefit legitur ; Invi- 
tacorium . Sl*i* mignui Dtmittui , & 

Fytx magnm Jfper omnti Vttt . 

Quacuor pnoribus Quadragefim* die- 
butad Matutinum, Gcnefis legitur fine 
Evangel 10 , & Homiliii : per Quadrage- 
fimam Evangelia leguntur , & Horn ill*: 
ad Quadragefim* dimidium a Coilecta 
Ctnetdt ....»» )t)u»Urmm mtbisfsB* 
dtvtti* .... Paflionis tempore Fcria- 
libus diebusnonamplius Evangelia , vel 
fiomilic leguntur * fed tan turn jerc- 
miai. 

Dominica Palmarum legitur Prophe- 
taZacharias :Fcriaquinta inCoena Do- 
mini ad tertium Nocturnum , Evange- 
hum Aiutditm ftflmm, cumHomilia: 
•d Laudei Kyrit dititmr; ad m ino re i Ho- 
rn communes Hjrmni canuntur fine 
Vt ui in *d s ufrinra . Ad Prim a hi orar i o , 
Dtus »m*ip*ttnt i jd ccrerai horat Ktfpi- 
<t : ad completorium, Hymnui Tt /«•«»*, 
otitioff ft*. Feriafexta Parafceveiad 
Secundum , & tertium Nocturnum, Ser- 
mo de PaOione . Sabbato ad tertium No- 
cturnum , Evangelium nfptre , cum 
Hom;i»a . 

P j if ha t is die ad compleeorium , Hy- 
mnui Ttliuis , cum Qu*[»*u, jtuBtr , 
& Gloria .... 0»i Jmrrtxifti , fed non 
dicuntur Hymni aliii diei Horii per to- 
cam hebdomadam : trei eciam tantun 
pfalmiiunt ad Matutinum : ad finguU 
Kefponforia eft Clerim V*tti i ad Lau- 
dct , capitulum Expnrg*tt ; ad Vcfpe* 
rat , Profa FiBim* . 

Dominica in octava Pafchatis Apoca- 
iypfii legi incipttad primum , & fecun- 
di; m Nocturnum, ufque ad III. Domi- 
nicam , qua Epiftola S. Jacob! legitur .* 
5. Petri vero ad IV. Be S, Joannia ad V. 
quod porro fit ufque ad Rogationes , 
oullii five Evangeliii , fife Homiliii per 
hos diciadhibitii. 



Afcenfioniidie ad primal Vefperai," 
Tr*fi* t ....»« ntftr* mtntit imttm* 
ti* . . . . qu* elide Vigilia : ad pri- 
mum , 6c fecundum Nocturnum , & per 
octavam leguntur Scrmonei ad hoc Mjr- 
fierium facientcs. 

Pentecoftcs die , oificium Pafchali 
fimilecft, crei lecciones ; ad Tertiam 
Vtni Cre*ttr. Trinitatis fefto nulla fic 
Domioicat commemoratie : Lectiones 
ptimi, & fecundi No&urni lunc e fer- 
mone aliquo depromptat : Evangelium 
eft fermo a Jcfu Chrifto cumNicodemo 
habitus. 

Fefto Corporis Chrifti integrum ofh- 
ciuro, ut Roma? eft: Lcctionei primi. 
& fecundi Nocture! funt Sermonet S. 
Thorn* , per octavam veroPatrum alio- 
rum. Dominica in octava fit officium 
prime Dominicc poft octavam Pcnteco- 
ftci: Libti Regum !egi incipiune, ora- 
tio Demt Sn tt fftr*nti»m j Evangelium 
eft de Divite , cum commemorat. SS. 
Corporis chrifti • II- Dominica , quae 
apud not eft tertia « Evangelium, //•«§• 
quldtm ftci i eg n*m \ Oratio, S*n8i»t- 
mini, . IIL Evangel urn, Br*mt *Pfrtfitf 
*»*mtt .... V»Wc**i . IV. Evange- 
lium, ijlttt miftritcrdts . Evangelia non 
femper Romano firoilia in viginti qua- 
tuor Dominicii . Quando Dominica? 
pluresfunc viginti quinque , poftremt 
Dominica repetitur i cum Oratione , 
£Mtit*tHor*mfidtli»m volunt*ut . 

Menfc Julio leguntur Proverbia, Ec- 
clefiaftes , cantica , & Sapientia . Men- 
fe Augufto Job , Tobias . Menfc Se- 
ptembri, Efther, Daniel, 8c Macca- 
bari. Oftobri , Ezechiel . 

Trtpri* s*nBttMm . s. Andreas ca- 
ret Vigilia. Ad primas Vcfperas dici- 
turoratio, qu»Rom« eft de Vigilia i 
J?H*fmm*, , mt B. jt Lediones I. & 
IT. Noaurnifuntex Adis Achaj*Pres- 
byteris tributis : csrtcra , ut Rom* , 
Antiphona , S*lvt Cm* prttitf* . St 
Feftum indiem Sabbathi incidat,ad Ve- 
fperas , * Ctpit. Dominica? Ad vent us 
cum commemorat. Fefti - S- Andreas 
Odavam habec , five ejui officium fic 

o&ava die . 

Dtctmbri . i. 3. Eligiui, ta.Leclio- 
nei , qu* ex ejui Vita petit* funt^ <- 



Digitized by Google 



IM BREV1AR1UM ROMANUM. 



4* 



S. Nicelattt , Officio tn habet , & pro- tret left. jo. t. Bathildit , tret L-ft 
prioi Hymnos , ia. Left:onc* cx falfia 31. s. Patiodut Epifcoptu , & Mar< 
aftit. 7. Oftava s. Andrcac, 8 Lcftio- tyr , dupl. 



nes ex LcgendU , quaroor poftremx ve« 
ro ex Hotnilu Taper Evaageiium ; ora- 
tio veluc Parifiii adOftavam S. Dion/- 
fii , VfttgMt. 8. Concept. o Virginit , 
Officinal licut in Nacivixace : 12. Lc- 
ftionet ex commentitia hiftoria petite 



FtbrmMtio. i. s. Ignttiat , tret feci'. 
». Purincatio, SmhnnsiU , ad Vefpc- 
rat, Ant. 0 aimirmhilt \ Hymnut,{>»«rf 
tberut . J. t Biafiut , tret I: (ft. 4. 5. 
Agatha, duodceim left, ex falfit Atris . 
6. s.Vedaftut , tret left. 9. s.SchoJafti- 



f jnt . Sequentibus dicbut s. huJalix ca , duodecim left. 14. s. Valentinui t 

durnraxat a: commemoratio , arque s. tree left. 16. S. Juliana, tret left. at. 

Damali , & s. Valerii . I}. $. Lu- CsthtdrmVttri , femid. neque aliud pr*. 

cia , ia. Left, quorum ofto poftremx terea ; Officio* proprium eft, Hy<nni 

r i I 1 Ifii Aftit funt excerptar : cetera tic fane dc Com muni Apoftolorusa . if . s. 



Romar. if. S. Maximinut, 11. L. ai 
fecnndai Vcfp. « Capit.. Adventut, pro- 
pter Antiphonam 0 Sapient!* , cum 
Sanfti conmcmorat. zi. s. Thomit : 
ad primat Vefp. Magnificat. Ant. orfrj- 
m* Diiymt j 8. Left, cx Aftibus inccr- 
cis , quatuor reliquc ex Homil. fuper 
Evangel, ad fecundat Vefperat , a Cm- 
fit. Adventut. Antiph. 0 Hex Gentium 
poftea Sanfti ommemoracio . 26. S. 
Stephanut : Vjg;Iia . Antiph. Ave ft- 
niar Stephana t 8. L. S. Fulgentii, ce- 



Matthiat , dupl. 

Mxrth. 11. s. Gregoritis , dupl. of- 
ficiu n propr. at. S. Benediftut , dupl. 
offic. propr. if. Annunciatio : fi in 
Vigiliam Dominic* Palmarum , vel in 
Feriam qoartam mijorit hebdomada: in* 
cidac , fecundat Vefperat non habet . 

April!. 4. S. Ambrofiut, dupl. duo- 
decim left, cx ejui Vita petite , cum 
oratione propr. 14. ss. Tib. & Valer. 
trei left. aa. Inyentio s. Dionyfii , o- 
ratio vclut Parifiit ; LeQionu loco le- 



tcrautRomr. 27. S. Joannet , 8. L. genda , qux corporit inventionem Da» 
otfalfit Aftit. 1 3. Innocentet , 8. L. goberto tribuit . aj. $ Ceorgiut , tre* 



cxfermofie quodam . 29. S. Thomat . 
ia. L. ?o. S. Svtvefter 12. Left. 

Jamutri*. 2. Oftava s. Stephani , 1 a. 
L. qux reliquiarum ejus inventionem 
continent . a. Oftava s. Joannit , 12. 
L. 4. Oftava Innocentium 12. L. f.s. 
Genovefa . 12. L. ex ejut Vita, & 4. 
ex Homilia, Oratio * 8. Gentvef* m< 
tuliti* vtntrsndm . 8. S. Lueianut Mar- 
tyr, duodceim Left. 14. S. Hilariut , 

Oratio , P hi axceUemi* f'etbi 

. . . . if. Sanftut Maurut , duodecim 
Left. if. s. Marcellut , tret Left. 17. 
s. Sulpitiui , tres Left, commemorat. 
s. Antonii . 18. s. Prifca tret Left. 19. 
1. Laumeriut , tret Left. 20. ss. Fa* 
bianut , 3c Sebaftianut , duodecim left, 
at. s. Agnei , duodecim left. 22. s. 
Vincentiut , <lopl. offic propr. 23. s. 
Emerentiut, tret left. 24. S. Babylat, 
tret left. aj. Converfio S. Pauli , fe- 
mid. & commemorat s. Projeftit, nihil 
atitem de s. Petro . 16. s. Polycarpm, 
tret left. 27. s. Julianut Coenomanenfit, 
duodecia left. 28. .i^nais fttnni* , 



left, ex legendaquadam . ia. s. Regu- 
iut , tret left. af. s. Marcus , dupL 
28. s. Vitalit, tret left. to. s.Eutro- 
piut, tret left. 

Mtjt. 1. $. Philippus, &$. Jacobut 
dupl. 2. s. Athanaliut , tret left. j. 
Inventio Ctucit , dupl. 6. s. Joanne* 
P. L. tret left, poftea S. Gordianut , 
tret left. s. Potentiana , tret left. s. 
Donatianut , tret left. s. tlrbanut , 
tres left. 28. s. Gertnanut, duodecim 
left. }f. S. Petronilla , trei left. 

7«n/» . a. ss. Mar. & Petr. tret 1. 
S. Bonifaciut , tret left. ss. Medard. 
& Gild, tret left. s. Barnabat , dupl. 
s. Bafiliut , tret left. ss. Ruf. &Val. 
ss. Vn. &: Modeft. S. Avitut , ss. 
Marc. & Marcel, tret left. ss. Ger- 
vaf. & Protaf. duodecim left. at. 8. 
Eufebiot , tret left, licet Arianus fuif- 
fe exiftimetur. 24. Nativitat s. Joan- 
nit , dupl. cum oftava . a*. S. Joan. 
& S. Paulut, tret left. 28. f- Leo Pa- 
pa , tret left. 29. s. Petrut , &S. Pau- 
lui . 3: Comwemoratio s.PauIi.dupl. 

F lulia 



■ 

Digitized by Google 



4* 



COMMENTARIES HISTORICUS 



u Oftava S. Joann.s , duodi- 
ci:n left . i. ni'tul de Vi/iiaiiooc , Ted 
ss. ProceiT. & Marc, connnenor. offi- 
cii dc Cktavi Apoilol. 4. TraosLcio 
5. Martini j duodecioi led. *■ 0;im 
Apoftolorom>duod«cimltft. 7. »Mat« 
tialit, duodecim left, feptcrn Fra;ret , 

tret left. Tsanslatio a. Bened :n cun 
oftava. s. Margarita* tret left. *. Pra- 
xedct j tics left, s. Maria Magdaleoa* 
dupl. s. Ap»IUn. tret left. s. Chrifti- 
o>4 tres left. 9. Jacobus dupl. a*. fci* 
licet j & aj. s. Cucuphat , dupl. 27* 
5. Cbrittophorut , tret left. Abd. 6c 
Sen. tret left. S.Gcrmanus, iuodecim 

toft. 

«4»f »/?• . 1 s. Petrm in Vincula , fe- 
mid. comrocmorat. Macchabaoruro . a. 
s. Stcpbaoui , tret left, j. Invent io 
Rcliqutarum $. Stcphani , femidup. 4. 
5. Juftinut Martyr , irci left. 6. Tranf- 
iiguutio, duodecim left. 7. s. Dona- 
tb» , crci left, s. Cyriacoi , t. Marc, 
tret left, s. Laurentius , dupl. I. Ti- 
burtius , 5 Jonius , s. Hippoiyttts, trci 
left 15. Afluraptio, Annalis } Fell urn 
hoc ba bet Vigilum , 6t Orfieium, quan- 
do inDominicam non incidic , Brcvia- 
rio Parifienfi fianile . Si Dominica fit , 
primus , & fecundus Nocturnut funi dc 
Co m rati iii Virginum , & tertiui de Vi- 
gilia , duodecim left. Tunc hujus diet 
propria* ex Actis apocryphis excerpt*, 
aa. dc octava. 23. s. Bcrnardus dupl. 



s. Frtrtcifcut 1 a. left. s.Tidei,tret leftS. 
Marcus , tret leci. s. Dionyfiut cum 
oft.t7-s. Demetrius, dupl. j8. S.Lucas, 

dupl. jl. Und'om milii* Firjimim, dupl. 

s. Melo , tret led. s. Rocnanus j.left. s. 
Maglonus, duodecim left. s.Crifpinus , 
tie* left. 1. Simeon. dupl. 29. s. Pruuo, 
tres left. 31. $. Quintinus , tret left. 

Jitvtmbri: 1. Omnium Sanctorum » 
line scuvt. a. s.Euftachius , dupl. 3. 
Defunctorum commem.dupl. 4. $• Cla- 
rus > duodecim left* f . S. Marcellus , 
duodecim left< re. $. Theodorui , tret 
left. sr. s. Martinus , dupl. cum ofta- 
?a. i). s. Brums , duodecim left. if. 
s. Eogeniutdupl. potlca Anianut fcqui- 
tur 1 tret left. s. Edmundut Rex , de 
Martyr , duodecim left. ao. s. Co* 
lumbanus , tres left. 23. s. Cecilia » 
femid. s. Clemens , dupl. s. Roman. 
Confeft. dupl.s. Catherina femid. s.Sa- 
turainus, tres left- s. Andreas dupl. 

Quemadmodum s. Bcnediftut occi- 
dcntaltum Monachorum I'ater jure mc- 
rito habetur , ita quoque ejus Bre- 
viarium propric illud eft, quod Mtmtfii* 
turn apptllitur , quodqucamplcxi func 
Oftcrcienfet , Camaidulcnfet , Cotle* 
ftini, Carthuilani , omnefque fere Mo- 
nachorum Ordines , nonnullit dumta- 
xat peculiar; j i> ritibut infertit ; adco* 
at Ciftercienles V*ur ante Noftur- 
»orumLeftiones non recitent; A b To - 
lutio non detur , nequeC/sn* Tatri di« 



s. Bartholornrus duplex 1 s ludovicut catur pod brcvia miaorum horarumRef 



dupl. cum actava i s. Auguflinui , duo- 
decim left. Decollatio s. joannis , duo- 
decim left. s. Felicis, tres left. 

Stfttmbtr .1. S. itgidius, duodecim 
left. 4. s. Marcel. Martyr , tret left. 
7. s. Eubertius , & S. Clodoaldut,duo- 
decisa left. 8. Nativitat B. V. comme- 
raor. s. Hadriani. jo. s.Gorgonius, duo- 
decim left. 14. Exaltatio s.Crucis dupl. 
cum commctn. S. Corrvelii , & s.Cypria- 
ni . iy. Octavaifativitatis, commem. S. 
Nicomedis . 17. S. Lambertus.tres left, 
at. S.Matthacut. 23. S. Mauritius du- 
plex . 2}. S. Thecla, eres left. S. Cy- 
prianus , & S. Juftina , tres left SS. 
Cafmas , ScDamianus, tres left. S.Mi- 
chael dapl. S. Hieronf mat dupl. 

08+ri. S. Re^giut , duodecim left. 



ponforia , quia id in 6. Benedifti Regu- 
la prafcriptam non efle ajnnc . Ab iit 
aftivo tempore unica Lectio Per ialibu* 
diebut dicitur , nullaque funr Fcila, tret 
Lcctionet habentia ■ Alii Hymni non re- 
citantur qsiam Ambro/iani , quia s. Be- 
redictus hymnum Ambrtfi*nnm jppel- 
lat , quoram catalogum apud Radul- 
phum Tongrenfcm vidcrc eft . Q»are 
nulla apud eos Hj nnorum mutatio , nirt 
adrertiam, 8r o»mplctot ium , ubi pro 
temporHm^Sr FeWoiam ratione mutan- 
tur . Ad Vefperat dicuntur Temper 
Plalmi deFeria, quia in Regula nul- 
la menris depfalmis mutandis in Mt~ 
ranitatibui , nifi in Officio Noftur- 
no . Ceileftat hahcu fingnlarum ho- 
rarum p-ropriai . •Fella duadecim Le« 

ciio- 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. 4S 

ctiones non habentia , commemoratie- Refponfbrium ia precum for mam Hy- 

Bcm tantum habcnt ad prima* Vefpcraj, nuuu proprius , ubi nulla pedum diroen* 

&adLaudcs. DuodecimLcCtionum Fc- fio, auc numcri ratio , Antiphona ad 

fla in tres dalles dividuntur > prima ex M+gnipc* » a s. Bcr rurda exarata ; Col- 

illn conllat, quibut Abbai fermoaem ha- kec a Mxaudi > Domme , mu*fumut «/*» 

bet ad Monachos , atque ideo appellan- fmffiicantium ptttti , tn $nat cttfttJi 

tut ftf* Strminiti in alii* dux MUTx btati Cnftjftris tut Viforia fttifti ft*- 

dicuntur ; una poll Primam , alia rcro- ftntia glotiari , i?*:tdat *jui btuig** 

poft Tertiam : fun: quoque , quibui nni- iutertrjptne nndiqnt fr*muniri ; Vet />•• 

ca MiHa peragitur > Antiphonx num- minum ntftrmm jfefum Chriflum. Rcicr- 

qeam dopficantur , folidx durncaxat tur fcilicet ad ejus Sancti reliquias, qux 

po it pfalmum caauntur, unica tantum ibi celebantur • Ad Matutinum , Invi 



Antiphona ad Laudei temper habctur, tator. Ctnfidite; fifor virit mmndum , 

Cub qua omnet pfalcni recitantur . Ad gandtamut in vMhti* , & vincamm ■ 

cujulquc Hoix fincm commcmoratio fie Hymnus qucmadmodum alter ad Vef- 

B. V. & quoiidiepofl Completoriumca- peras compofitui > ad primum Noctur- 

nitur Salvt . Hac igitur ratio- num, frx Antiphonx execrptx c pfal* 

ne Ciflctcicnlium Ordo fiieviarium s. mis , Meatutvir, jQuue frrm»ermm* 4 C»» 

Bcnedicli Regular magi* conforme fc mine in virtuie ma . Fetba m***rikmt » 

jecitare exifiimat > Dtmine Dominut ntfltr , In Domino c»*/?- 

Abailardui epift. s. de Breviario a- d$ ; quatuor l ecu ones e lci<rivjnes.Ber- 

.gens, quod Cillercij atvo fuo recitaba- »«rdi in hunc Sanctum : quatuor Rcf- 

tur, conqucritur, plurea novitatcs in id ponfona in forma precum . Ad fecun- 

induclas faille ptifcji CJericorum , & dum Notturnum lex Antiphonx luper 

Monachorum moribus adverfaa > veluti fcxaliis Pialmit , ut «idcrur , compoii- 

novo* uymnos canendii eodem nymro t«» tbmini rfl terra, D«n,int in vinm- 



pluribua feftu utend; ; fulfragia , que ttttt* Utnbitir , D»mint jmi$ kmHt*Ht 9 
alias poll Oiationcm Dom.nicam re« Standi traiitnem cum dtfrtcor , T« dt~ 
citastur , omutendi > nullarn poll Offi- ctt Hymnut , Bonum tfl **nfttri j q»t- 
cium B. Virginia , auc Sanclorum com* tuor alix Lectionea ftmt contiuuauo ki- 
memorationem faciendi ; Supplicatio- monii a s. Bernardo habiti ; quatoor 
rtum , five Proceflionum inflitutum pe- item Refponforia , ad hujutSancti res 
4iitui (ere ab .lendi ; Symbolum Apollo- geftat alludentia . Ad Laudea quatuor 
lorum ad Puroam ,& conipletoriumnon Antiphonx> Rt-fponforium , Hymnttt, 
iccitandij Alieluja ulque ad Domini- Antiphuna ad BentdiFiuj ; ad primam , 
cam QuinquagcfiAX canendi , Invitaro> Tertiam , Sextam,& No nam Antipho- 
rium , Hymnum , fit &*ri« Ptiri tri- rixpropriar, atque ab Antiphonii Lau- 
but pollrcmii majori* bebdomadx di«- dum , & Vefpcrarum divcrfii : Quatuor 
but cantandi . S. Bernardui , licet mo- Antiphonx ad lecundaa Vcfperai , Rel- 
ies hi communi £cclcfi« ritui adverfa- ponfoTium , Antiphona ad Msgnifitui ; 
rentur , exifiimabit tairten illos de- unde colligitur.fcitis lolcmnioribusdi»- 
fereic necede non effe , quod ratio- plices Vefptrai tuillc ; Ffalmos Vcipe 
si magis confonos , & Regulx nvagi* rarum proprios non fuifie > utadMatu- 
confe r rxci judicarec - Nulla re mag'ia tinum ; Sancti Hifloriam ad primum, 8c 
Xcici poffe videtur , ^uale fuerit Ciller- Secundum Nocrurnum perlectam fuiffe . 
cicn.c B:eviarrum S- Bcrnardi xvo , Car thufiani S. Benedict! Officium rc- 
quam ex Officio ib eo pro S. Victors chant , licet ejus Regulam non fequan- 
exarato Abbatis Montiradenlis frees- tur j atquecnm ad idem Ciflercienfium 
4jus,ubi ejus reliquix fervabantor . £rat xvum pertincant , dici poteft Orlicium 
autem hoc pactodiftributum.Ad primas foum ad Carthufiinorum Officium dire- 
Vefperas , tr<s Antiphonx in precum xiffe : exiguutn enim inter ea «ft difcri- 
iormamad Sanction hunc direi Ccj Capi- men ; veluti ter Tatty , & Aut ante 
lulum* VileBnt Dtt , & btminikttt > . . . Macutiuum 4iccndi , femel vcro p. ft 

Fx cu- 



Digitized by Google 



44 



COMMENfARIUS HISTOR1CUS 



eujufque Nocturni poflremam Antipho* 
nam, Abfolutionem poft Btntdittui 
p-tticndi , navies cum precibui Kyrit 
diccndt , quibuf Ferialibui dieb'is M'<- 
ftr$re additur, Preccs ad fingulas ho- 
ras recitandi . Ad Lectionum e Prophe- 
til pet i tar urn finem addunc *l Hgt diti$ 
Vtmlnm : Cmvtriimini ad Mt , & filvi 
triih . Ad Vcfpcras pfalmoi pro Fcfto- 
rutn ratione immutant . Ad Primam 
quotidie Symboluoi S. Athanafii die i- 
tur i poft Mtntditamut poftrcm* Colic- 
etc nihil fuperaddunt . 

Poft Breviarium Monaflicum,Canon)- 
eorum Regularium breviarium collocari 
poteft,quorum antiquifttmum eft aChro- 
do-jango proCanonicii fuii Mete-.: . 
inHitutum , de quo fuperius jam egimus. 
Mil fuccedunt Prxmonftratenfes , qui 
peculiar* OrHcium habent , led Romano 
adeo fimile , ut idemefle videatur, quod 
rorum Infticuti inir.i* anno fcilicet any. 
dicebatur. Ante Noclornot , trei pfal- 
mat recitant cum precibus , & otationi- 
hut quibul'dam , pratparat ionii loco ad 
Orticmm (crvientei , quod fortaffe a non« 
nuliorwn p:etate profectum cflepoteft . 
Ante Lectionet Vcrficulum , & Vaitr 
recitent , fed Abfolutioncm non hahcn»: 
novtm hahent Refponforia , & no vein 
Lectionet , aiquc Tt Ptta poft nonum 
Rcfponforium , Vcrliculuin Sacerdo- 
talem ante Laude* . Ad prima* Vefpeias 
Fefloruin folemnium Rcfponforium ex- 
tat poft Capitulum : Hvmros finguria 
horis pro rcmporum > Si Fcliorum ratio* 
ne immutant > Antiphonam ad B. Vii- 
gincm folum poft completorium reci- 
tant . Pfalteriumeft d ftributum vehat 
in Romano , prarterquatn quod Flal- 
BiDm cxvti. Ctitfiitmiui ad Laudes non 
dicunt poft Septuagefimam ulque ad Pa- 
tch a , nec ejus loco Plalm. JmbiUte, quo 
Romxutuntur, fed pfalm. Dtmimui r*. 
gmyit , quern per id tempus ad Pnrraoi 
xecirant . 

Religion" Merdicanpes pecuMaria Bre- 
viaria haber.t , eura ftfb eorum Inftituei 
exordia locorusn mores, Otriciique to- 
cicandi rationem amplexi func , in qui- 
bus tunc degebant . Viennenfe prartere* 
Concilium % reference Bellarmino Tom 
a, Cootrov. 1- i ; (8 locer-ui «,ub. de- 



gebant. confoetudrnem fequl ill's cor* 
celTtt: Indulft Mtnath'n , ml Officim m dt- 
Xiinmm ttcitare f*fftnt , jmxta fermam 
Officii Epiffpomn , turn (juibut v ivumt . 
Clcment i V. ea eft conftitutio de Re- 
ligions Cirdinalium , & Ep fcoporutn 
Commcnfalibus rantutn agent « quam 
Bellarminus ad qjofcuroquc Monachos 
trahit . 

S. Francifcut A tHfienfis unicut eft , 
qui in Regula lua Sodalibut fuis manrfa- 
vil O r fici»m [tcundmm ttdintm Ettltfim 
fymam* recitare. Jam fuperius eft a no* 
bis rclatum , qtiomodo ab illii deforma- 
turn fuerit , atquc N.co'juiti III. rnu- 
tationes ab lis inductas raras habuitfe . 
Ercmitx S. Auguftini piulo poft Fran- 
cilcano* imicati funt . 

Dominican!* autem in Parifierfi Con- 
ventu propriutn Breviarium componcre 
placuictR. isf4< S u0< * ^anu exararum 
:n eorum Bibl.otheca lervatur.- Eft au- 
tem illud cotniniino quxdam Romani , 
& IV : eamdemcue Pfalrerii di- 

vifionem fequuntur . Ad Tr:mam puft 
Septuagefimam ufqoead P fcha, novem 
pfalTos recKarr, a-que ad Laudcs pfal. 
Cwfiirmini Lio Jntilatt: Fenalibus die- 
bus per a* niim pfalmum omittunt mo- 
re Romano: Marryrofogiutn pofti.au- 
des legunt , neque poft primam eo utart- 
tur , n : It cm prarcederti die Maturi- 
num recitarint . Ad primal Vefpera* 
Feftorum (ciemnium quinque L **d*te 
canunt, fcilic«t , la*d*tt fmtfi, 
d*tt H^minHin oxtri gtniti , Ljmda 4BJ-> 
m* mm , Lmdttt Dominum tjMcnitm 
mm,, & Ismd* lt,mf*Um. Poft Patch* 
ufque ad Trinitatcm Hymnos mutant 
ad completorium pro Feftorum , 8f tem- 
porum ratione , & S*ltt Htgims ad ft- 
nem.cujusque horx addunr. tit Feriali- 
bui OfJiciis penirus fere fe exoneratere. 
quatuor dies per hehdomidam O ficii* 
Votivis dtftinarunt , feiheet B- V-rgi- 
ni« , SS. Sacramenti . S. Dominici , 8e 
S. Titularis ipforum Ecclcfix , aut Pto- 
vinciar. 

fn Dominicanorum Breviario , qood 
Mf. in ma;ori Conventu Parificnfi fer- 
vatur. quodque ad annum ia?4- perti- 
net , Ftfftorumordo hac ratione eft dc* 
6 ^natu*. . 



Digitized by Google 



IN BREV1AR1UM KOMANUM . 



4J 



Uu»jrit , r. Circumcifio, icqucnti- 
but vcrooctavx s. Stephani , I. Jjjnnif, 
& Innocentium . 6. Epiphama, fie com- 
mem. s. Pauli Eremite, 13. Octava E- 
piphanix , & commcmor. s. Hilarii , & 
s. Remigii • 14. s. Felix , tres left s. 
Maurui * tret left, s. Antoniut , crci 
left. Is. Prifca , tret left. 20. s. Fabia- 
nus , 8c S. Sctuflianus fimpl. ar. s. A- 
gnes fimpl 22. s. Vincentius femid. 23. 
a. Emerentiana , comoiemor. 25. Con- 
vcrfio S. Pauli femid. 27. s Julianus 
Martyr , commemorat. 28. A&uUf*- 
tundt , t res left. 

Ftbrmtri* i. $. Ignatius , commem. a. 
Funficatio, do pi. 3. s. Blafius tret L. 

4. S. Agatha , fimpl f. S. Vedalltit 5c s. 
Araandus , comment. S. Scholafticx , 
commem. s. Valentini tret Jc<ft. ts. Ca- 
thedra s. Petti * fimpl. 24. s. Matthias, 
femid. 

Mat tit I. S Albintls , commemorat 

5. Grcgofiut , fimpl. t. Bcncdiftus fimpl. 
Annur.ciatio dupl. 

jlftitt . 4. s. /.mbrofiut) fimpl. ss. 
Tiburtiut Sc Valerius, commcmor. s. 
GcorgU 1 fimpl s. Marcus, femid. I. 
Kegulus , commem. 

Mijp. Ss. Ph:I ppus, & Jacobus, fc- 
onidupl. Ir.vcntio Crucis , femiduplex 
cum commemoiat. $. Alexandri & So- 
ciorum . 4 Fcflum Coronationis Spina- 
rum Domini. 6. s Joannes P. L. femi- 
d i pi. s. Gordianus , tres left. 1 5. ss.Ne- 
reus Sc Achilleus tres led. s. Potentia- 
iia , commemorat. 24- Trantlatio s.Do- 
minici, dupl. s.Utbanut tret left. jr. 
s. Petronilla , commemorat. 

tunit . a. ss. Marcel. & Petr. tres 
left. 9. commemorat. s. Medardi. it. 
SS. Prima & Fclicitas , commcmor. s. 
Barn. ib* , femid. s Bafilldcs tret left. 
SS- Vitus & Modeflus 1 commemorat. 
ss.Marci & Marcelii tret left.s.Cerva- 
iSut , fimpl. 24. Nat iv'traa s. Joannis , 
dupl %6. ss. Joan. cV Panlm , fimpl. 18. 
commemorat. s Lrcnit Papx- 29. SS. 
PettuicV: Paulus, dupl. 30. commcmor. 
S. Pauli 1 fcrrid. 

!*//• 1. Oftava s. Joannis, fimpl. 2. 
is. Proccfl 8f Marr. commem 6 oftava 
Apoflolorum fimpl. leptem Fratrcs.trcs 
left, s. Virginia 1 fimpl. 1 P;ncdcs, 



tres left. 22. s. Maria Magdalcna , fe # 
snid. s. Apollinaru tres left 24. S.Chri* 
ftina , commem. ay. s lacobu* . femid-. 

28. ss. Nararius Sc CelfuS , tret left, 
ss. Abdo Sc Sen. tres left. 31. s. Gcrma- 
nus , tres left. 

Amgupt . s. Peiri ndr'tntult t fimpl. 
& commem. Macchabxorum . 3. Ste- 
phanas Papa , tres left. j. s. Dominicus, 
dupl. 6- ss Sixtus 8c FcliciHimus, com* 
mem. 7. s. Donatus , commcmorac. 8. S. 
Cyriacus commemorar. 10. s. Lauren- 
tisi* j femid. 1 1. s. Tiburtiut commem. 
ia. Oftava s. Dominici . ij. s. Hippo- 
lythus , fimpl. r 4 . s. Eufcbius, com- 
memorat. if. Afluruptio. 17. Octava s. 
Laurcntii , fimpl. 18. s. Agapttut com- 
memorar. s. Bernard! , I'i.i \ \ 22. Oft a* 
va Aflumptionis , fimpl a*, s. Baitlio- 
lomxus , femid. 28. s. A uguftinua.dupl. 

29. Dccollario s. Joan, fimpl comme- 
morat. s. J u Irani . 30 ss. Felix 8c Ab- 
dor. commemor. 

Stfitmkti . 1. s. /Egidius, commem 1 . 
4- Oftava s. Augufrim , fimpl. s. Msr- 
ccl. commem. t. Nativitat B. Virgini$ , 
dupl. 9 s. Gorgoniut, commemorat. u. 
s. Prorh. commemorat. 14 Exaltaiio v. 
Cruets , femid. cum commem. ss. Cor* 
nelii St Cyprian) • if. Oftava Nativita- 
tis , fimpl. is. s. Euphcmia trci left. 17. 
s Lambeitus , commemorar. 21. s. Mar- 
thsus femid. 22. s. Mauricius , fimpl. 
29 s. Michael , dupl. 30. s. Hicro- 
nymus . fimpl. 

Offebri 1. s. Remigius , tres left. a. r. 
Legerius , commemorat. 4. s. Franci* 
feus , fimpl . 7. s. Marcus , Ires left S. 
Theodorus , s.Dtonyfius, s Sergius , 
& Bacchus, commemorat. 14. s. Cali- 
ztus , commemorar. 18. s. Lucas, fe- 
mid. 2r. Vndttim mtltU yhginum , com- 
memorat. 2$ s.Ci itpinus, com mem. 2 8. 
S. Simeon cV |. Judas , femid. 30. s. 
Quiniicu* commem. 

H*irmbri . Omnium Sar.ftoruro Fc- 
flum, dupl. 2. commemoratio Defun- 
ftorum . 4 qi.atuor Coronati , rres left- 
S. Theodorus tres left. 1 1. S. Mart'nus 
femid. 13. s Bntius, commem* cftava 
S. Martini fimpl. 19. s. Elifabetha , com- 
mcmor. tag. Cxcil'3 , fnrpl- 23. s.Cle- 
mens , fimpl 24 s. Chrylt»j»onus , corn- 



Digitized by Google 



C0MMENTAR1 US H1STOR1CUS 



tnemor. ae. S. Catherina , femid. 27. 
•s. Vitalis & Agricola , commem. 29. 1. 
Saturninus . 30 s. Andreas, femid. 

Dtttmiri 5. Nicolaus , femid. 7. odla- 
va s. And rex. it. s. Damafut, com* 
memor. i j. s. Lucia , fimpl 2 1 . s.Tho* 
mas , femid. 25. Natale Domini > $. 
Stephanus , s. Joannes, dupl. *€■ Inno* 
centes , fimpl. 29. s. Thomas , fimpl. 
31. s. Sylvefter fimpl. 

Ex his conitat.ApofloIos & Evangeli* 
ftai femiduplicea tantum etTe } Eccfe- 
lis Latins Dolores, cxcepto S. Au> 
guflino, fimplices efle ; nihil ibideO* 
rientali Ecclefia i unicam dnmtaxat 
Petri Cat bed ram j Ordinum Inflituto- 
xcs fimplices quoqueeffe > Tranifigu- 
rationem & Viiitationem omnino dcef- 
fe i Omnium Sanclorum Feflum Oda- 
va car ere , Oclavas fimplices tantum. 
effe . 

Ante fingolas Officii Horas dicitur : 
Ctnvtrtt not Ptmt ftluttrit . . . Dtuine 
Ukia. mt» Mftritf .... & i <t u > in a u u - 

tnimm. ■ 

Cruciferi diu Dominicanorum Bre- 
viario ufi func ; at poflea fibi petulia- 
re inflituerunt , qucd Rome ratum ha- 
beri curarunt . 

Carmelitani Breviariatft ftiuin Hiero- 
folymitanar Ecctefiar ipfiflimum cfie ad- 
firmaiit , tuit enim HicrofolymitOrdo 
1 if : a S. Albert* inflitmu*. . p flquam 
»cro in Ocodcnicm migfarum , ve<e- 
rcm Breviarii rationem ab ipfis ferva- 
um fuiiTe . Quod fi hare ita fc haberenr, 
dicendum effct.Ecclefia; Hkrofelyinita- 
sjaj Breviarium potf nibem a Gotfrid© 
Bui I ion io captam fuiffc ipfummet Pari- 
fienfe, quod Anfclmu* Farifienfis , & 
Parificnfis Ecclefiac Canonicus ibi infti- 
tuic , titpote Digniiate Cantor Ocri 
Ecclefi« Hierofolymitanae . Airctor eft 
enim Guillelmus Tyrius lib. 4. c. 9. Got- 
fridum primum Hierofolymorum Kc- 
getn an. 1099. Ckrum ibi , arque Cftre- 
a*oniat,& Divinum officium joxta preei- 
poat Gallic Ecclrfias inftituiffe ; euln 
\ c o A nftlmi-m Prarcentorem Clcri il- 
lius defigrvaverk , vero fimillimum eft , 
Parifienfe officiuti ibi fervari euna cura- 
viffe . Hinc Carmtlitarum Ritua vel 
Dominican* plane fimilia eft , vcl pu- 



rus ptitoi Romanut , quah's erat Hundc- 
cimo laculo , attt At mum Romani aV Pa- 
rificnlis commixtioj faucis en*m dumta- 
xat lacis ab utroqae difcedit. Dominic ix 
per anoi curium ad Primam recitant 
pfal. 117. Confimnini : per AdrtntoA 
vera, prscedont hunc quinque aiai p(aU 
mi : a Septuagcfima u^que ad Pafcha 
ad Laudas eofdem Pfalmos recitant , 
qaos Dominicani ; fed Pafchatis tcm- 

forc tres Lcfliones Pafchatis cantum He 
entecoftes hebdomad it , at Roma , 
habenc . Ad Unem cu jufque Hoi * , s*l- 
vt Htgin* , recitant , Pafchatis vero 
tempore addont Pafchatis die 

Vefperas incipiunt per Kyrit tltyfc* , 
quod novies, velut &: ad Miffam ca- 
nnnt i qood Rcnijsquoque olim ferva» 
batur , Jtqua a Praaionftratcnfibas , fe 
Dominicanis . 

CAP. XV. 

De ejfentiali Divini officii unifor- 
rmtatt , vcl in tartta Br#- 
*viariorum divcrjitate ffeflabi— 
Us tfi . 

VEtuieft'querela, in Eccleila, que 
iinjoni ridetn profitetur , tat of- 
ficii retitandi rat ones non effe ferendai. 
Hinc optitons qoifqie omtii trvo, ut 
hac de re inttrcmnescr nveniret « exo- 
ptavit, ne ,tjucmadinoc!um veteresMo- 
nachi ajebantauAore Calliano , Ritttuarv 
diverfitas Schifmatis Mi divifionit occa- 
fio effet : Vtrntu ne ilfltnimti* -vfl 
tittts itrttr Viftl tjmfdtm taltmrm , < : tt e n - 
4>efnr imfifttivm ttttrit \ tlwm*l*thnh , 
ft* Sxbifmmri* naximm gtrmen tmiittrcnt . 
Hoc idem optabat S. Pauius Rom. If. 
e . ut h 1 , qui eandem firfcm habent , eo- 
dem ore atquecorde Dcum venera'en- 

CUr , It unanimts hno ttt htntrijittth 

Drum . Qnot Concilia a nobis jam rekr* 
ta id ipfum non oprarunt ,. Agathenfe, 
Epaonenfc , Gerundcnfe , Turonenfe , 
Bracharenfe, Toletanum ^Gelafius-Pa- 
pa ep. a, c. 27. Decretum edidir , in hec 
verba : ttltbrania dlvin* trdf- 
ntm cuem Mtttfititn* s«w , Pr«v«a- 

tUUt 



Digitized by Google 



IN BREV1ARIUM ROMANUM. 47 

tititt »bftrv.t*t drbtbum . H uj u i r c j g ra- pi Breviaria pro Monachis inflituere , 

tia CarolusMagnui Ritus atque mores quibus Regulas confcripferant . Ordi- 

fingalariua Eccletiarum aboleri juffit , nutn quoque Inftitutorcs Epilcoporutrj 

atque Ordinem Romanum per uoiver- quidem injuiTo, at iiiccrte cooniventi- 

fai Imperii fui Provincial fervari cu> bus, Brcviaria adinvenere, quod a S. 

ravic , uc , qecmadmodum unica Bencdicto prarftitum eft , qui licet Ro- 

cft rides 1 mquit , ita unica lit mat ciTet , nec Papain , nec Epifcopum 

officii peragendi ratio . Verumadhanc adofficiunj fuum componendum confu- 

tifque diem toe Solitariorutn , lot Epi- luit , eamdemque poteflatcm Monafle- 

fcoporum, tot Pontir1c.<m , tot Con- riorum Prarpolitis pcrmifie. Quemad- 

ciliorum, & Reg um vota irrita lucre, modum autem S Gregorius Regulam 

finguiis cnim peculiarcc ritut habere iftam coltaudans , ei caiculura fyum ad- 

gratumeft, percommodumque accidie, derc vifuscft, cum de S. lienedicto a- 

ii in Dicccefi quadam , auc Religiofo geret , totque Concilia pafTa funt Ordi» 

Ordine Breviarium , & Ritus peculia- nem ilium moribus tit uti , quota S. 

res habeantur juitta coram-, qui pr«- Benedict© fc accepifle cxiftimat j facile 

fane, canfilium te pietatem compofiti . adfirtnarc polfumus , Monachot iftos , 

At mea hate eft fentcntia , ncmineni qui majori quam Cleric) otio abunda- 

dive/iltatc hac Breviariorum oflfendi o- bant, longioribus officii! excellere ve- 

pottere . i. Quod Ecclefia unitatem ltiiffe , relictumque eft Prxpofitorum 

fuam in iifdem precibus , iifdemquc aibitrio , quod iplorum zelo , atque 

moribus fit am effe numquam exittiai a- piecati magis luberet elsgere . Atque 

verit , fed in eodem fpiritu , atque IS- hxc eft origo Breviarii Monaftici a Cle- 

de . Precum vero ,'Bc Officiorum va- ricorum Brcviario djvcrfi . 

rietaa velut aperta fignificatio uberta- Tcrtio , Epifcopi , atque Pontifices 

tis , rV varictatia donorum Spiritua San- ipfi ab aliis Ecclefiis mutuabant , atque 

ftihabitaefr.Varii floresfci funt,Ecdefif onlciis fuis infercbant , qux magis c re 

aream decor an res ; varia h*c Sponf« effe videbannr . Hinc Concilium Va- 

•raamenta , quibusfe, utSponlo pla- fionenfe anno % *o. habitum mandar ,uc 

ceat , exornat . Quare , telle S.Augu- ad Rome , Italia: , & Orientis imita- 

ftino , cum quidpiam vel Sacris Litte- tionem Kytlt Horis officii inferatur , &c 

r is t aut Caoonibas , vel Ecclcfiar uni- S. Gregorius Augufhno Anglorum A- 

rerfat Legibus non adverfatur , ferendi poftolo perm i lit , ut per Gilliam iter 

funt mores jam recepti , fi fidei non ob- faciens , ea omnia ab Ecclefiit illis acci- 

firu : quae a S. Leooe , atqae a Papa peret , quarDivinum officium tllutlrare 

Nicolao totidem verbis repetuntur apud pofTent : Mihl fUtet , hi five ia fym*- 

Gratianum dift.li. Qc « a. n* , five im <j*tlic*na , five in ^uAlibti 

Secundo . Quia primis Ecclefiar tern- Eeclefi* aliqmid invenifJj , tjuoi flmi 

poribu s necefliim erat , at Epifcopat mnlputnti De» ptjfit fUtete , ftLtite t- 

quilque pro jure , quod ad Eeclcftar fuar Vg*t m A*gUrum Ectttfitm 

regimen qucdam poteitat'u plenitude "Prtecifu* , jut dt nwttii Etttefih ctllt- 

eidcnn coofert , ipfeairt rarionrm , quf ge*e ptterii . H*m enim p*o Utis ret , 

optima ad Deo laudes canendai videre- fed pr» rebut lac* *m*n<Lt funt Quip- 

tur , coaftitueret . Hoc pacto Nepos pe Atiguftmus Grcgorium confuIeiM de 

^gypti Epifeopus , S. Hitaritis , S. ipfahacre, de qua agimus , quzrebac 

Joannej ChryfofJomus , S. Aiigullinui, aPontifice, cur Ecc left* eamdem fidcro 

S. Ambrofiui, totque alii Epifcopi pe- profitentes , Trarias officii recitjndi ra- 

culiaria officia Ecclefiis fuis prafenpfe- tiones Tiaberent , alioque rituMilTa io 

re . Cu»n vero infecuti* temporibut Mo- Gallicana Ecc Iclia , alio in Rom ana ce- 

nachi otarionia ftudio fe devovilTent , lebretur f Refpondet Pontifcx , Au- 

Epifcopi orandi rationem iit rradidere . guftino licet morum Roraanorum opti- 

Ita S. Ba4iiatMi fua Regula , S. C*- megnarofas deinceps futurum , quid* 

isrids , S. Fcrreoitt* , aliique Epifco quid io aliii Ecclcuii iovenerit) quod 

Deo 



Digitized by Google 



43 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



Deo acceptius eflc videatur , kligere , 
atque in ul'us Anglicans Ecclefix con* 
vcrtcre . Leo Papa IX* Michaeli Con- 
ftantinopolitano Imperatori fciibens > 
ait, fc Grarcot omnes Rorox , arquc in 
Ital a degentes , rUiboi fuis utifiviflc, 
quod morurn divcrfitai in rebut ad me* 
ram difciplinam fpectantibus , neque 
fidci , nequc charitati adverfctut . 

Eigo adfirmatc non dubitamus, cm- 
ccm hanc , qux inter fireviaria fmgula- 
rum Ecclcfiarutn, atque Congregationum 
jntetccdit>varictatem , argumentum cfle 
potius intimac cujufdam quoad officii cf- 
iciitialiauniformitatiijCumofficia omnia 
in hoc lane confentiant , quod ex Pfal- 
mis a Lectiorjibus e Scriptura petitis , 
atque oratione Dominica compofita lint. 



Lectionibui > aliifqUe htfjui generis 
-probat , qu* varie pro locorum, tempo- 
rum > populoium, atque regionum va« 
rietate a Pralatis conflttuta hint , qui 
in rebus hifce f*g»H infut ftnfu mbum* 
dtrt fcjfunt , juxta ApoQclum > atque 
bonum line chat iratis jactura ron una 
pactooperari • Ita pnmii Ecclefiar fx- 
culis de Pafchali tempore controvcr- 
iia , noftris veto de Sacriricio Grxcos 
inter & Latinos diflenfio , charitatem 
Ixdere, vcl unitatcm folvcre non va- 
luerunt. 

Vcium tit ad Romanum Breviariuoi 
redeamus , noflra hxc eft de illo fenten* 
tia t >d merito jureceteris omnibus fore 
prsrferendum , fi in earn formam revo- 
cari pofict , quar Gregorii VII xvo vi- 



Q-iod autem hi pfalmi non uno pacto a- gebat undecimo Ecclefix farculo . Quod 
pud omnes diftnbuti £nt , quod codem fane quam facillime prxftari potett , fi 

Lectioncs quatdam emendentur, nimiuf- 
que Feflorum Sacrornm numerus immi- 
nuatur , prxcipnc Monachorum , quae 
ad Sodalitiaremitti poflcnt , vet (ahem 
fi eorum commemoratio tantum in Fe- 
riali Officio prafcribatur > aut inter fim- 
plicia Fcfla cenfeantur , quo loco cen- 
sentur veteres qooque Pontifices » qui 
univerfx Ecclefiar prxfuerunt , atque 
snartyrium paffi funt . 



tempore Scriptural locanon ubique per 
lcgantur, difenmen hoc tarn parvi fa- 
ciendum eft > ut vix in co immorari o- 
pere prctium cxiftimemus , nifi ut ani* 
madrertamui, Ecclcfias omnes , atque 
Ungulas eodem Dei fpiritu re°i. Hxc 
autcm accufatio illi quam fimillima 
eft , fi quis fci licet conqucreretur,Tcra- 
pla omnia non eadem ratione , at- 
que juxta eafdem Atchitectonices re- 
gu las effe conftructa > rogaret prx* 
tcrea, cur inTcmplis quibufdam Al> 
tare in extrema Chori parte, alibi tre- 
jo in ejus aditu fitum fit , atque cur non 
cadem ubique ratione exornari Meat . 
Quare cum fingolorum Breviariorum 
propofitum fit , pfalterium per hebdo- 
madarn recitare , Scripturam per anni 
curriculum perlcgere, atque foiemnes, 
Pcflofouc majori momenti dies, atque 
ad Rcligionis vim atque naturam fin- 
jgulari quodam palto fpcrtantes celebra- 
te , nihil injuftius videri pctefi , quam 
conqucri ca cite divcrfimode diftributa. 
Kinc unicas ilia tarn exoprata atque 
commendata ca parte , quz officii natu- 
ram conftituit , fervara eft. 

Videri polTunt de rituum diverfitate 
EpiftolxS. Auguftini ;d Cafulanum, & 
Petri Cluniaccnfil ad S. Rrrrardum.ubi 
ttaditum eft , falva cadem fide atque 
chatitatetot fere eflc varias confuetu 



CAPUT XVI. 

De its , qui juxta veteres Canones 
Brrviarii lege tenentur . 

VEreresPatres Laicos homines hor- 
tarifolcbant , ut public is Officii* 
jntcrflflent . Auctor Conftitutionum A- 
pcftolicarum lib. 8- cap. 34. jubet , ut 
Pideles orent iis ipfis horis , quibus 
Clerus orare folet . Rufinus Monacho- 
rum memiait , qui diei noctifque horas 
1 ecitabant , eodem tempore quo in Mo- 
nafteriisdecantabanrur i erat autem hxc 
Cleri, atque Fidelium majoris pietatis 
fervoreexcellentium imitatio j tcftis e- 
nim eft Clemens Alexandrinus lib. 7. 
Jnflit. piifltmum quemque id prxftare 
confueviffe. S. Bafilius Regul.cap. 107. 



•Jincs quot loci i quod cx cantu atqac oundat Monachii fuii 1 ut bon* Cano- 



nical 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



4* 



Ricai fingillatim reciteiK , cum Choro 
addle cum ceteris non valebant . St c«r* 
prtlittr *dtgt turn cruris «•» »tc*rr*t 
*d orntUnit htmm , in n MNW) He l$to »**- 
wniHt fmtrit , <]uod dtvthnit tff , a- 
fit At . Palladiut de Epifcopii agit , qui 
Officium in ficclefia fua recicare non 
valentet, domi id recitabaac . Htvtrfi 
Mfifctfi v'tgilitt intra fmn diver for ix cc 
Ubmrnnt . J». Ambrofius lib. j. devirg. 
Virgiaibui Deo Sacrit comaiendabac 
morem * Horn Canonical reciraodi . 
Idem prefcribit S. Auguflinutin Regu- 
la pro Religion's mulieribut cottferi- 

Jita i S. Hieronymus vero id Beth* 
eemi in MonafterioS. Paular fer'vatum 
ecltacur. Gregoriui Turonenfis I 9. c .6. 
sic , Ce, cum publico Officio adefle non 
ItcuiHec a id fingillatim recitafle . Me- 
minit quoque in ltb.de Glor. Marc. c. 
j 1. Ptesbyteri cujufdam , qui iter a- 
gemnoccu Officium recicabac proon- 
nium Pretbyterorum more . S^nidnm 
"Prtibyttr ftiittriut ittr ctrptnt , md htf- 
f'nitlnm tnjufdam f4»ftrit m*nfi»ntm 
tKfttiit, nu* Mtctpta juxt*wrtmS*etr* 
dttum ntfle can fattens , Orathiti tdflitit i 

Motanda func verba ilia )iim moron $«- 
etrdttnm . Idem in Vita Patr. c. f. Ab- 
bacem quemdam , cum ad calicem vini 
exhauriendnm foilicitaretur , id de- 

precatum fuifle : Qu*d nudum Domino 
Tfilmorum dtt*nt*ti»ntm dtbitnm txol- 
vifftt : S. Galium Epifcopum, poftquam 
folui matucinum Officium recitanee , 
CXpinvUTe : Ctnf»m*vh $t$nm Offieimm 
umfris mtttttini , q*o j*m Officio ftr* 
f»n ft hi ffhhum tniftt , ibid. c. 6. S. 
Germanui Parifienfit , dum iter age- 
bat t Officium aperto capite recitabat. 
Concilium Gerundenfe de Officio lo- 
quitur j quod Preibyteri ■ & Clerici 
quotidie recitabant ; Concilium vero 
Toletanum IV. can. 10. teflatur, eos , 

Suipublice id recitare non potuerant , 
ngiUatim abfolvifle • S>nifn»i» S*«tr» 
dtmmvtt Cltricorum .... quotidie tut 
im fublho , ami in frivs$» Off do frm- 
ttritrii . Octarum prauerea Toletanum: 
X>mi qntttdUntt vtrfitntnrln mfnt . Fcr- 
randui Diaconut refert , S. Fulgentiutn 
Officium fuom fingillatim reciratTe, cum 
Chore- incercflc boo paterae . TrivMtt 



spndft vigititu txtrefbtt , CUrift 
sididnis vigitiit mttutinit , & vejftttt* 
nit trouhnibnt tdtfft prxcifitm tmmei . 
S. Benedictui cap. 50. flatuit , Mona- 
chal fuot» dum opui vel iter faciunt , 
fingillatim Officium recitare debere fta- 
tit norit , atque flex is genibut . Regula 
S Ferreoli mandac , ut Pfalterium me- 
moric mandecur , atque riiri etiam rc- 
citetur . Magiftri Rcgulaneque iter , 
neque opui facientes ao haclegefolvit^ 
S. Czfariui Arelaeenfit fingulii nocti- 
but Nocturnoi cum Diacono fuo Aata 
hora recitabat , jufficque Tertiam»Set- 
earn* & Nonamdecantari, uc Lai ci ad- 
dle poflcnc . S. Sabat Monachii fuis 
prccipit 1 ut a Breviarii lege folutos 
fe nonarbitrentur i cum iter faciunt , 
atque cum in Catfarii aula effei, clam 
fees Palatio hora Tertia preripuit, uc 
in folitario loco Officium recitare poller . 
Beda I. 3. c. y Anglican! cujufdam Epi- 
fcopi meminit , qui cum quadam Ac ad 
menfam cum Rege difcubuiffet , repen- 
te confurresit , relidoque tridinio ad 
Officium fuum recitandum abut. S. Pa- 
con .use. 14a- Monachii fuiiprarfcribit* 
uc, cum eoi a Monafteriu abelTe conti- 
gerit , quocumqueloco fine , Horai Ca* 
nonicai recitare meminerint . 

I nperator Juftinianus omnet Clericos 
Ecclefiar cuipiam adfcriptoi dia nofta- 
que officii celeb rare j utile , quibuilat* 
ci frpc adefle folebant, licet minime 
ea lege tenerentnr , pcenafque feverai in 
Clericof (latuit , qut officii* adefle ne* 
elexeriat ; atque vigilem in fingatia 
Eeclefiis flatuit , qui abfentet notaree* 
at penfiooe ob officium diftribui folitt 
privarentur-Petroi Damianutlib. t.ad- 
verfui cot fcripfit , qui cum Canonic* 
officio adefle non potient , fingillatim 
illud recitabant , at non eo tempore , 
quo fingulxHart func recitarids. !vo 
Carnutenfii ep. if. conqueritur dene* 
gotiorum mole > que cum qaotidie Ho* 
rat ftatis temporibui recitare non patie* 
bantur: raroCnmtaltmm ftnfum dturmi- 
**titb»rit ftdvtrt fr*v*Umus . Guillel- 
mui Malmeiburienfii lib. r. de Beda 
agent ait , cum officium fuum numquam 
intermittere confuevifle » vtl in ipfo 
poftrcmo Vita? Bjorbo , ^aoctumquo 



r 

^Digitized by Google 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



CO 

Vulftanum , euam dum iter facerec , 
iJlud rccuaflc. 

In Co:, c.J jo Lugduneofi II. an. 1274. 
hibiro $ quo Henricut jjpifcopui Lco- 
dicnfii cxauctoratua eft , accufabatur 
iile t quod Horai Canonical omitterc 

lokff t . Httnt Cxnonicxi frgurmititns . 

In ConciJioConftantienfi hand dilfimi- 
lisiccufacio in joannem XXIII. intcn- 
taca eft : Mi flit & Vtfotrit TAfAlibm in- 
ttrtflc t\tn t*t*vi$tH*r*i Csntaitm dicttt 
ffttvit . Concilium parifienfe an. 1213. 
vctac , Epifcopoi in lecto jacentct orfi- 
cium periolvcre , jubeique, ut in cho- 
tocumclero jtlud rccitcnt. concilium 
vcro Laterancnfe an. ittf* can. 17. to* 
nun morcm redarguit , qui Horai om- 
nei nunc ecleriter unoque f pint a ab- 
iul vim: , mA>\d*njHt , ut flnditft & dtxote 
divinmm ttitkrtnt tff<t»m. Innocentiui 
III. Epifcupum quemdam coodemnavir, 
qui orficium non recitabat, nec coram 
tie tecitari curabat . Tin, mti tt*u*r , 
ft r iffnm CAntnitAs H»r*t Df rtddit , net 
ttrsm fif[*> fd€i$ ftr Miniflri, Ealtji* 
dtttntAti . £p. 78. 

Lex officii rccitandi Sacrii ordinibus 
initiatu impofita eft in concitio Colo- 
rue nd ant). taSo. :\ui,'m }l*r» , CxntnitAt 
hlU MflMM dit diftinQt t &difitett di- 
MM frfitrmhft , tnAximt </ui ejl in Sa~ 
At it 9tdin.hu 1 , vtl Btntfitiit ivuslituiui , 
quod in Laterancnn* prsftitum non 
fuerat . Quare piimtii hie fortaflc ca- 
non eft hac dc re editui . Idem quoque 
vidcre eft in Conoilio Nemaufenfi aoni 
1284. quod£lericum in Sacrii otdini- 
bui conftitutum , licet excommunica- 
t u. fie , ea lege tencri mandat : Dtbtm 
txttA Kcdtfixm dittrt Offitittm fub fltntinm 
Cltritl exc$mmmnitAii , k fnt in Sttth 
Otdinibmi ttnflitmti . Concilium Mar- 
cianenfc in I'rovincia Aufcienfi anni 
ijaa*. Clcricot Sacrii Ordimbui initia- 
te 1 atque Rcligiofot ea lege teneri 
vult can. X. Cltriti inSxtri, erdinibmt 
ttnflitnti , & t\tii^t»fi C triti *d mm* 
ft firm Hit a 1 Cxntuxxt emu •* die dittndmt 
tx dtkif #i//jf4ri.ConciIii)n. Ucrtofcnfe 
anni 1439. can 4. idem prarcipit , quern* 
admodnm cV Balileenfe an. 14 ?f. can. j. 
MtntftUm t /f» in SAtrit fnflitntci ttd 
//•r«i CMtmittu M*ni, CT dtbtrt fivt 



I!., fve tjfocUii diurnmm , ntSmrnum^ut 
effidum rtvertnttr vubifyut diflinBu ft- 
rtgtn . Concilium X.aceranenfe anni 
ijiy- Beneficiatoiad frudut rcQitucn- 
doa cogic , h oflicium non rccitcnt - 
Seaoneole vcro Concilium an. i$i8 of- 
ficium in choro clam recicari vetat , 
dum ceteri illud decantant j acque huic 
accinit Concilium Colonicnfc an.ijjtf. 
Mediolaneqfe primum an. ijtff eos , 
qui Sacritordinibut initiaci Tunc , fi of- 
ficium perfolvcre negliganc , gravii cul- 
pa* reus coram Deo die , ,acque ab Epi- 
fcopo puniendoi pronunciat . Alediola- 
nenfcIV. an. if 7** aperte defioic , ne* 
que febri laborancei a fireviarii recitan- 
di lege folutoi elle , auc a fructiium re- 
flituendorum oncre . Aquilcjenfe etiam 
an. ijjtf. can. 7. aitclericot in ordini- 
bus Sacris confticutof , Omitttndc Ut- 
r*i CdnsnL-jj pfttnlittr ftctttrt , nec prm> 
ttxtn ktntfitii not ndtfti txcufxri ftjfe , 
Ad h»cS. Thomai fuo quoque fa-culo 
Cleticot i*cru ordir.ibu* inicJaroi Divi- 
num oflicium recirare debuifte teflacur. 
Quodl.b. 6. q. f . a. a. Cltritm in Sntris 
vrdinibnt tmjiiftui ttmttmr dittrt Umax 

Cxncn'ux, . 

Reget quoque oflicium recitaiTe acce- 
pimut. Aifridui Anglic Rex nono fr- 
culo exeunre etiam noc^u officium reci- 
tabat « atque otto horas precibui impen- 
debat . S. Ludovicut omnibus officii 
Horii adeffe folebat , vel eat cum Ca- 
pellano fuo abfolvebat , atque noclu ad 
orandum e leelo furgebat , idemque S. 
Elifabetha e;ui foror faftitabat . Si- 
meon de Monfort cornea Tholofanua 

Suotidie officio intererat . Godcfridoi 
iullioniai quotidie Horai coram (e per 
Religiofot virot recitari curabat . Co- 
met Eleaxarui quotidie Romanum Bre- 
Viarium recitabat. 

In Capitularibu* Hincmari Remenfii 
an. 8;;- legerecft , officii rccitandi le- 
ge Horarum canonicarum tempore Pref* 
byreroa ligatoi quidem fuifte ; at Ho- 
rai iftai prsvertere lieu fTe, fingillatim 
officium recitando « Idem coaftat ex 
ConcilioNaonetenfi , atque ea Resino- 
ne : Us Trttbystr nutnt mxtntinxli ff.ti* 
txfltt* , ftnfnm frntx ftrxAtntii c**tnd» 
¥ rim am , TtriUm, Stxum > 

fM- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 51 



ftrfelvat ; it* tMmrn ut foftt* btrit torn- dum efle ; Dtpongtmr a Clert . In PaBfli- 

ftttntibm i juxt* fejjtbilitatem *mt * fe , tentiali Egberti hate leguntur t*p. <. Si 

smt 0 fthoitribrnt fublitt ttmflt*ni»r . In Cltritut vtl M*n*chmt vigitiit &• qm»»i~ 

Pormula confeflionii auricularii ab A!- dUnit pfiitih dtfmtrit , ftrd*t Ctmmmnio- 

cuino relit* , qui in Sacri» Ordinibut neat. Canon e 7. Siiftmiih frivttmttx* 

conftituti funt , accufant fe , quod orfi- ttrnmrnnitttmr . 
eia ftatia Horiinon recitarint : Vttttvi 

tpttd ntgligtnt fmi dt mtt turfm , qmtm CAP. X V I f. 
ftr Htrmt Cmmtnitat enfmlvtrt dtbui . Si 

quis aotcmfcirectipiat rationem , quam r , 

s. Thomi* reddit legi» hujm.cler icoa ia De (an ins UJU m Ecclejta . 

facru ordinibut conftitutos adofficium 

cogeniit , ea eft , quod per Sacrorum An rut omni arvo ad laudanduro 
ordinum initiationem Deo laudando pe- Deum adhibitus cfl . Legimut in 
culiari quodam pjclo devoti fintiquem- Sctipcura , qua ratione Ifraelitat Canti- 
admodum eft apud lf*i*m 4 j o^ncm y»i cum gratiarum actionis cecinerint , poft 
invedt n$mut memm , in Umdtm nam quam E rhiimi tram fretaflent ■ Ma- 
<t tuvi emm . ria Moyfu foror Chorum cum cereria 
Ex hi$ facile efl decernere , quam ve- mulicribua emciebac , ipfiqur prateunti 
rum fit r quod quidam novitii Sen- cetera; accinebant ea , quae ilk cccine- 
ptorei prodiderunc , legem dc Breviario rat, reperente* : Sumft M*ri* tymf>*- 
fingillatim rccitando propofitam fuifle , urn in n*hH f** , tgrejfd^ue funt tmnet 
cum lev iura pietatis opera, vulgo d*- mmtiertt fofl t*m emm tympmuit <r thv 
vttiones 1 appellara , in pretiohabeti tit, muibut prmtintbat dtctmt , Cmnttmur 
coepere Con flat enim non modo Eccle- V»min» , gt»ri$ft . . . Exod-i? aequo 
fiafticoa , fed etiam Laico» id fadtitafie, ex loco intclligitur , earn ad fonum 
cum officio in Templo adeffe non pore- rympani, quod manu geftabat , fr*ti- 
ranc . Ex hit cognofcereetiam poteri- nmiffe ; unde proftcla eft Vrmttnttrit 
mua, an primum hac de re Decretum ir* appcllatio illi indita , qui ceteriiprtof 
conciho BaMleenfi emiffum fuerit , at- canit inchoro | Sutttntor vero illc erat, 
tie deincepi in Concilio Lateranenlt qui poft ilium canen* eadem repetebat . 
ub Julio II. & Leone X. inculcatum , David Carftorc* inftituit, mofquc ifle 
Decreraque htc an de soli i dumtaxac ab Hebratis fervatut eft > atque juxta 
fieneficiariia concept ii verbia mcmi* nonnullorum fentcntiarocantui faltatio- 
ncrirc . nem etiamaddebanr » & faltantet cane- 
Addietiam hie potcft Concilium car- bant. Philo dc Therapeutii ageni id 
thaginenfe IV. can. 49. quo loco decer* innuere vifui eft , cum diceret , varie 
nitur> clericum , qui officio non adfue- eoi commoveri folitoi nunc proceden- 
rit , penfione privandum efle , quod fa- do, nunc ftando > atque ad flniftram , 
ne idem eft, ac ft acceptam reftitui man- &dexteram ie convertendo . Scriptu- 
dafiet . Cltritut r.ui mbfa*t Ccrfufimit fmi ra de cantu Maria; Moyfit Sarorit agen« 
»M#9«W/r«*e •vigiliit dttft , fiiptndiit pri» netitiquam dicit cam , cum Hebraroru n 
%«t*r. canonei $• Patricio tributi can. mulierum choro canentem faltaffe ; feJ 
7. flatuunt , inter Clericoi non effe nu- eaidumtaxat ad tympanorum fonitum 
merandum : X>*i *d CtiUftat m*nt e> cantantei fimul ingreffas iter fuifTe ; 
tefftrt rto a cur; it, ciitnui htbtttur . cantumque iftum Dei fpiritu afta» arqu-e 
Concilium Vcneticum an. 4tf5.de eodem animatat manuum totiufque co rorit 
hxc habet : Stfttm ditb»t *Cemm*nio- violento quodam motu comitatas fuiffe. 
■me hdbeatur txitantmt . Martinut Bra- chori nomen farpe a Scriptara ufurpa- 
charenfis in fua cmonum collcclione in- turn apud Profanoi pro Siltafo um ag- 
rer alios bunc refert , clericum fcilicet mine accipitur : a chriftianii *ero ad 
hujiit culpa? reum , fi veniam ab Epifco* fignificandoi eot , qui Deo laude* ca- 
po clam non deptecccur, exaathoran- nunt , adhibitus efi . Iudxoa , cumca- 

G a nerent , 



?, 



Digitized by Google 



C0MMENTAR1US HISTORICUS 



nerent , fain IT; fimul fa: i j inde colligi* 
iur, quod David Rex, &Cantores , 
qui in cjut comitatu er.in: , coram Area 
ad Maficorum inftrumenrorum fonum 
falrarent . Theodore: in ait , in iEgjr- 
ptoChriftianot fuifle McJffliilMM appel- 
'>.-.*, qui in conventibui canebanr , fi- 
mul atque faltabant , quod &Armeni 
Xoman* Communionii faclitanr , dum 
corum Liturgia Roma peragitur . In 
Hifpania quoquc atque in Belgioqui* 
bufdam dicbui facrii fupplicationibui 
deftinatis ad banc diem faltare folenr. 

Quidquid cani folebat , Canticum a p - 
pellabatur t qua appellacio a Canticil 
Mojrfu, cjufquefororit Maria*, Dcbo- 
ra , Anna* matrii Samuelit , Ifa;a , B« 
Virginia i Zachiria, Menu Simeonii 
profecta eft . 

S. Faului i. Cor. 4. agit de pfilmo- 
rum cantu in coetibui chriftianorum : 
Cum ttuvtnitit , muufjuifmut vtflrum 
fftlmum h*btt \ atque tphef. j. icqum- 
ttt vbifmtiiffii in fftlmit , & hymu'tt , 
& CMHticit ff itituxiibut t t*ut*uttt , & 
fftlltatti . Erantautemhaccantica ael 
infpirata, atque extemporanea , qualii 
fortaflefuit bymnui a Chrifto , atque 
ab Apoftolii peft coenam decantatui , 
Hymn* ditto , Matth. 26. atque ill; » 
quo* S. Paulut , & Silai in carcere Phi- 
1 ppit canebant , •rsuttt Uudabtnt Deum 
Aer.ttf. vel demum cantica arte mcdi- 
tata, qualia eranr ca , qua> Pliniui ep. 
9 7-r cfer t aChrifttanii in conventibui de- 
cantata : Cmtmtm Ckriftt <ju*f Dtc dittrei 
quae PjuIui Samofatenui aboleri curi- 
vit , ut alia in Tui laudem canereruur , 
referente Euftbio lib. 7. rap. $7. Tfmt- 
»•/ in btmrtm Domini utfiti hfu Chrifii 
ymh ft lift . 

S. Juftinut cantutnon me mini t > vc- 
rum TcrtuJJianui in Apolog. cap. j?« 
auctor eft port agapen rogatume ccatu 
al quern fuifle, u< canticum caneret a 
icriptura petimm , vel a fe ipfo compo* 
litom : Vt nuifyut dt Stripturit Sa<tis , 
dt pfpti* ingttii ftttR , frtvttttur 
in medium lite ttntre, . Philo de Eflcniia 
agent ejufdem rri teftit eft ; unicof 
pfalmum niodulata voce canebac , alii 
a ud ebant , atque filentet recitabant > 
junccii demum vocibui pfalmi fiacm «• 



mnet decantabant : Cum unut vuduU** 
ffstmum tmntrt txerfui fnttit , tmttti turn 
f lentil Muftnltnnttj txirtrrai dumtMXm* 
hymnerurv ftrttt toncinunt . Ci (lianul I. a 

cap. 4 eamdem nobitcxhibet rationcm » 
ulu apud Monacbot receptam. Llnicut 
pfalmum querodjm ftant abfolvebat , ct> 
ten veto iedentei audiendo > atque me- 
ditando intenti erant ; Vnut i* medium 
fftlmit tdutMturut txurgit , ftdtntibui 
tuuflit . In frequentioribut dumraxac 
ccenobiii certut Monachorum numerut 
eltgebatur, qoi alternii chorii canerent, 
dum alii cantum audirent , ncc plurei ► 
quam quatuor vix canere folcrent : 
^MIHWli muliitndt ttnvrnt lit , uum- 
ampliut iu S/utxi ffjluut , qutim. 
quatutr ftAtrti . Cap. ai. 

Non fatned exploratum, quo potif- 
iimum tempore cantut aiternis chorit 
incccperit. Socrates Hiftoricut lib. 6. 
cap. 8. refer: , |» Ignatium Antiocbe- 
num 1 cum per vifum angelot Dei lau> 
det alccrnatim concinemea audiviflet , 
eamdem canendi rationem Antiochia» 
inftituifte , unde per cotam deincepi Ec> 
clcfiam propigara eft : In hymnii *lttr- 
na. vet dtcstit.itii . Theodoretai lib. a. 
cap. 19. ait , Flavtanum > & Diodoiuna 
Antiochcnot Fretbyteroi circa ar.. jjo. 
primot Davidii pfalnaoi akernii choria 
decanrari curalTe . Fieri tamen poteft , 
illoi morem banc *renovaffe dumtaxat » 
acque reftituifte, qui Apoftolorum at* 
tare, vivoqueS. Ignatio vigoerit , ab 
>p(is vero faviente Ariana perfecutione 
reftitutuidenuo luetic. FlavianHf An* 
tiocbia Epifcopui inde fuit , Diodorua 
vero Tarfi Epifcopui : //<' ftimi , aie 
Theodorerus tib. a cap. a + . fftlltntium 
theft in dumt fxrttt iMfttmut , & V*- 
njidittt bynintt titttuis csnttt dttutruuti 
qutd . < * tic, Li* fit » 1 tmftum , *d ultimo 
ttrtarum fintt ftrvtnit . Rcapfc intra 

modicum cemporii fpatium cantus ia 
duoa chorot divifut Ecclefiam omnem 
pervarlt : quippe cum S. Hariliuseutn 
inEctlefta fua Cafarcenfi inOppido- 
Cta rcftiruiflet , Neocafafcenfibtu rovi- 
tatem hanc improperantibiM refpent^et, 
ep. 6 }. ad Neocafar. fecotum feeffe e- 
aemptum Ecclefiarnm Agy pti , LvS *,. 
Thcbaidea, Pa l«ftinat > Arabia , P^co 

mcia » 

» 



Digitized by Google 



IN BREV1AR1UM ROMANUM. 



5; 



niciar , Syriar , & plurium aliarum , 
atquc in omnibus hit Ecclefiit folemnio- 
ribut diebut populum ante luccm Tern-, 
plum fubire confueviflc , uc in dnas 
fartts divifi alttrnis fnceinentes ffallant. 

Paulo port cantutab Oriente inOcci- 
dentcm craniiic . S. Ambrofttit omnium 
primui cantum Mediolani ufurpavit ad 
Jcvandum populi toedium , qui noctci 
total in Templo dcgebat , perfecutione 
Jutting Auguflar furcnte, quae ab Aria- 
nit excitata fuerai . S. Auguttinui ocu- 
lit foil inftituti hu/ut exordia fpectavir. 

Tunc hymni , fT pfalmi nt cancrtntur ft- 
tun dim, mirtm Qrientaiimm inflitutnm eft , 
& ex ill* . ... per cetera orbit , Lib. 
4. Confelf. cap. 9. Paulinut :n vita 5. 
Ambrofii idem teftatum reliquic : In hoe 
tempore ptimnm Antiphonm , Hymni , ae 
>'igil'm in Ecclrfia Mediolanenfi capernnt. 
Quod ipfe Amifhonai appcllat , eft in 
Antiphooarum mod urn canere, id eft , 
in da 01 thertt divifos alternatim pfalle- 
re , ut S. Bifilii veibit uramur. Id ex 
Concilio Toletano I. colligitur , cum 
Clcricit vctat Virginum domot adire , 
canendigratia cum iifdem alrernit cho- 
rit , nifi Epifcoput, vel pretbyter co- 
ram ad fit : ?\»U* profeffa, vel vidua, 
abfynt Efiftopo , vel Tretbytero in demo 
fua Antifbonas turn Confeffore , vel fer~ 
w fno facias . Pfalmiflx, & cantoret 
Confcfloret appellantur in hoc Canone , 
quia laudes Dei canem , Deum cor h te- 
tur : Ctnfiitmini Domino qntniam bonus 
tfl ffaimu, . Quae loquendi ratio in 
Precibut , qua* die Parafcevet recitan- 
lur , adhuc fuperftet eft ; fit enim ibi 
oratio pro Cantoribut , qui confcfloret 
appellantur : Oetmmt pro LeBttibns , 0- 
fiiariis , Confrjforibus. 

Hinc perfpici nulfo negotio poteft 
pofl cantum in Ecclcfis receptum , can- 
forei ad eum diri»endum inftitui ck- 
buifle , quemadmodnm ez Laodiceno 
Concilio can. 1 j. cognofctmut . In Con- 
cilio vero Carthaginenil iv. Cantoret , 
qui pfalmillz etiam , atquc confcfloret 
dicebantur , quarto loco inter Ordinet 
minoret nutnerantur . 

Sancti Patret populot ad vocet full 
Cleri vocibut conjungendai excitabant , 
mljudct Deo condiment * hinc cai- 



mia ilia Ecclefiafhci cantut encomia . S. 
Bifiliut m Pfalm. 1. ait, aptum hunc 
efle ad cor noftrum accendendum , ad 
not harmoaia ilia ad Dcum clevandot » 
ad mcntet exhilarandat , atque ad ctt- 
rarum folatiutn. S. Joannet Chtyfofto- 
mut in Pfalm. 4r. ei vim animi pathema- 
ta excantandi tribuit , animam afenii- 
but feparandi , atque caftat veritatit 
deliciat ei guftandai pratbendi. S. au- 
guflinut lib. 4. conic if. cap. 14. facrot 
afTectut enumerat , piofquemotu»,quoi 
in animoexcitat . S. Ambrofiut Prxfat. 
in pfal- Ecciefiar cantum marit fluctibut 
comparat, quorum arflum exhibetnobit 
innumera ilia populorum rhulritudo > 
qui ad Ecclefiam veniunt ; undarum 
vero fragorem vocet viro'um , mulie- 
rum , Virginum, & pucrorum j ait- 
que per ea tempora Reget , atque Ira- 
peratoret vocei fciat fubditorum voci- 
bus in Tcmplo milcuifle ad Davidis e- 
xemplum , qui in Templo canebar : 
Tfslmns cantntnr ab Imperatoribut , ja- 
biUtnr a ftfuiit . Eginhardut de Caro- 
lo Magno agent t ait , optimc eum in 
cantu inftitutum ftiilTe . Idem ex Hiflo- 
ria difcimut de Principibut aliit, at- 
que Imperatoribus coallantinopoliranit. 

S. Ifidorut Hifpalenfit de Orficl. 1. 
air, cantumalternit chorit ad seraphi- 
norum imitationem inftitutum effe , qui 
alter mi tliernn canmnt , 

Sed com populi cum Clero canentet 
f*pe vocum inarqualitate , atque cantut 
ignoratione confufionem parercnt , can- 
toret inftituti funt ad cantum dirigen- 
dum , qui populo interdictui fuit in 
concilio Laodiceno can. 15. 7^t>» »p»rte- 

It tmflins ets , qni reguUriter Can toy f 
txiflunt , & fM* de Codite MUM » alios 
in fuipitum contendere , C~ in Stele/ia 
ffallere . Decrctum hoc peculiare erac 
aliquot dumtaxat Orientit Ecclefiarum. 
Videmut igitur hoc loco cantoret , quo- 
rum munut eft in Ecclefia canere , qni 
regnlntiter cantoris txiftnnt } eot in 
fnlpitmm contendere folitot fuiffe j ft* 
ve in eminentiorem aliquem locum, uc 
canentet meliut exaudirentur i Librot 
pro cantu canfetiptot , eofque in fugge- 
ftu aliquo collocatot fuiflfc : *>* "ditt 
tannnt. 

Spe- 



Digitized by Google 



54 



COMMENTARIES HISTORICUS 



Spectarequoque »il populos in Africa 
eancntes . S. Augultinus ad S. atu'-'o- 
ill cxcmplum cantum in iuam Ecdefiain 
in vex it . ut Carleftci vcritates hatmo- 
nix hujus ope gratiores evadereoi , que* 
madmodum ipl'e teftatur lib. 10. con- 
fell. cap. J). Fate tu r quidem , populura, 
fuum non fine labore cantui aflucvilTe ». 
aique Donatiftas ei pcrpetuo objcciiTc ; 

lis ut Donttifl* nn Ttfrthtndtnt , qm«d 
ftbrit fftWmut in Ettitfia Vtvin UOttittk 
Trtfhtt*r»m . Exprobrationibui i f ( is. 
iimplicitatem cantus apud catholicot 
vigentii notare volebanc : contra, harc« 
ticorum tint us adeo violentus era c , ut 
cubarum clangor em imicaretur : Q* J <> 
tub*! infltmmanttt , ait S. AUguftinut i 
Alexandria; enim , eodem Auguftino te- 
Ut » T*m modif flttu VHtt /«•»>*«* /•• 
»«rc Itfitttm ffslmi , ut f rom»»r»'*»i# 
Tic;'/.;, r tfftt , <juam cunt mi . Lib. 10. 

Confdl". cap. }}. Huic fimillimum eft > 
quodrdert lfidorus J-J . J p - 1 c n /j » lib- !• 
Oific. cap 5. primit temporibus cantum 
pronuntiationcm potiut quamdam fuif- 
ie 1 quam harmoniam i nihilque erac 
niii qnardam vocis inflexio , fereut ho* 
die in Collcctis, Prarfationibus , acque 
Pfalmis fieri folec , quorum fonus pro* 
nuntiationi magii , quaro cantui acce- 
die : Viimhiv* Etdtfi* its ff*litb*t , 
ut nitdic0 fit ah vttii fdctttt ffalitmttm 
rtfotutt , it* ut frtmmmtismti vitiuitr 
tgtt , <ju<m csmtnti ; ittiltl enim ipfit 
S. Auguitioi verbis. Concilium Trul* 
h mi m roagnos vocis damorei prolcribir, 
atque immoderatas vociferationes , que 
jam turn ftequcntari in caneado lor 
icbant . 

Verum non penitus populit fublata 
fuit etiam in Oricnte cancrdi libeitas , 
cumS. Bafilius , S.Joanno t hi y fofto- 
mut , S. Hieronyrous Fdtoruru lolc- 
mnium Yigil.as ex populorum cantu , 
atque frequeotia defendant : fed can* 
torei tan turn inftitoti fuete ad cantum 
ditigendum , atque ut prpuiit „ quae 
canenda erant, prxircnt . Nonnumquam 
Preibyt r r s , & Diaconi* munui hoc de- 
mandaium foit , licet Tub exordia infe- 
rioretrantum clerici huic rei defcinati 
fuiflcnt . S. Gregorys Dectetum hoc 
rcnovatit, Ktuitquc, l'reabyccroij Sc 



Diaconoi impofterum cantor urn muneri 
vacarc , qui foli Antiphonai , & Rcf- 
ponioria cancbant , ceteris omnibus ho* 
rum caututn audientibus . S. Gregoriutf 
cantui in abfolutam formam rcdigeodo 
plurimum ftuduit , tcftc Joanne Diaco* 
no in ejus Vita - Hadrianns I. huic quo- 
que rei animum adjecit , atque nunc* 
rofioremeffecic . Stephanas veto Papa 
III. cantorcs Komanos in Galliam ini- 
fit 1 qui cantum Gregorianum , sive 
Romanum in noftras Ecclesias invexe- 
runc ad Fipini Regis prcces , ut ex 
Ciroli Magni capitularibus conftat . 
Ut CMntum y^mtnum ftrMgtnt , ftcundnm 
•juad .... gtitittr Viftntu Htx dtnt- 
xit , ut fitttt t lib. 8. cap. 80. annoau- 
tern 705. Princcpshic legem tulil : It 
iMHtms difcMinr , v frtundnm vdinem , 
w m»ttm E<tltfiM. l\omin* fitt . Kctcrt 
quoquc Duchclnius Hifl. Pianc. tom.i. 
Scriptoris cujuldam tdtimon<um , di- 
centis, Carolum Magnum ab Hadriano 
Papa Cantores Komanos obtinuide , qui 
duo Antiphonaria Tecum attulcrant , S. 
Gregoni manu confcr;pta, quorum u*> 
num Metis , alterum Sveilione, repoli* 
turn fuit . At fcnllm Mufices moduli in 
car.tbm irreplere ; vocumque imminu* 
none* invemz fuere , ut cantus Muilcae 
aptior fierct , atque in Occidente potii- 
f:ma officii pars Mabitus fuit . Tandem 
corcsrediir, ut prcfani penitus modu- 
li 1 & facculo digniores iinmixti foerint; 
qua dc re S. Gregorii arvo Rom - Con- 
cilia. habita lucre indc A Igrani* 
atque longeplura infecutis atatibus, ut 
pravt.m ilium moiem Leg:bus uiodera-> 
icntur . Statutum igitur fuit, nomina* 
tim a Chrodogango in fua Regula , ut 
cum plalmi tanetcntur , minor diet vo- 
cis intenfio , quam in ceteris officii par* 
tibus : V /j./m tm EttltftM non ttttfim , *ut 
i%tntlfti, mtqut ihttdinxtit , ftm inttm- 
fttnii xtubmt , ftd fl*nt , & lucid* turn 
ttmftinlJiiMt lot Hit tttiitmtttr . Cap. 50. 
51. Rrftio ptiteiea habita fuit qualitar 
tis cificti 1 arque C.mtorum nutneri * 
cum de folcmn tate cantus- agebatur : 
Ti»vidmd*m tjt>snd» ttmftntt , q»*»4* 
fuliffit aixmum *g*tur <fficium • ut ft* 
tunttum numtium Clttiutum , & 
IHtlitMttm , umftrit frtlixiis'tm „ 

lan- 



Digitized by Google 



liN BREVIARIUM ROMAN UM 



SS 



untmm frtttnitnt , (r tccr/ -mtitrtnutf 
ttttnoium , cap. JO. {I. Andtur qnx- 

ftionum > quae S. Juftino tnum folcnc, 
S. Hieronymut, S. Ifidorut Pclufiota , 
Kabanut , S. Bernardut , & plure* a* 
lii conqucfli func mollioribut , acqoe ef« 
fccminaciscantibut inDmnum Otticiucn 
inveclit , qua? ret Thcatro digniot eft > 
quam Domo Dei , ait fanftut Hicro* 
ny mm . 

Undccimo farculj cum Goido Arcti- 
nui > Monachut S. Benedict 1 muficam 
Kcgulim fiveclcmcnta inveniifet , can- 
tui co per venic , quo loco deinccps ( p e- 
ftacut eft . Muficet,xtqoe plurium ma* 
ficorum inftrumentorutn ills acceifio 
facia eft , quafi ad Davidii irnicacionem, 
qui plurium inftrumenrorum meminic * 
quibut ad Deum laudandum excitat : 

In tjmpant .... in dieraij , & organs 

pfalro. 144. ApocalyrpJts inftrumentorum 
concencui defcribic , quibut Angeli, It- 
que Sandti ad Deum glonficandum u* 
concur. Auftor quatftionum , qua? Ju* 
frini nomine circumferuntor , vocitcan* 
turn probac , fed inftrumenra mufica 
noti probac • S. Joannes Chrifoftomut 
in pfalro. 149. aic , Drum inftrumento* 
rum muficorum ufum in religiofo Sjrna* 
gogatcdlcB permififle * eodem fere pa* 
do, quo facrificia tolerabac , uc populi 
fui infirmicati obfequerecur . Ceterum 
eorum ufum in Ecclefia non improbat, 
fi ad excicandot piecacit fenfui in fide* 
lium animn adhibeancur . S. Clement 
Alexandrinut in pfalm. ifo. eodem con* 
frlio horumufuinon repugnac . Aelrc- 
dus Abbas Rievalenfit , duodecimo fx* 
ct»i i Scriptor , piurimum conquentur de 
inftrumencit h:fcc incantum > arquein 
muficam Ecclcfix invedh ; poftqnam , 
inquic ipfe lib. 7. 1. f«rcul. c a Sy- 
nagogor timbrif , acque figuritrepurga- 
tl eft. Ad quid ttrribiUt Hit fclUum (I4- 
tut ttnitrui flint frMgtrtm q*Mm vctit 
txfrimtn, fnBVttmttm > ad qmid Hit \0(it 
i*ntr*8h> & infrtffit I Hit fmttinit > 
Hie difcimit , mtttr fmptrtinit > ttimt mt- 
ditt yutfdtm ntttt dividit , & intiditi 
nunc wx firingltMT , mmme frtnghur , 
»•*• impingitxr , nunt difufierf fottim 
dihtatur J tlitfutnd* viridi rigor t dtffi- 
— , in fjrmintx fee/"/ gtAtililtttm aati- 



t»r . Id aucem a Cantoribut prarcipue 
fervandum eft , ut C3rde , *q»e acvo* 
cc canine, acqucmorum barntonia mu* 
fie* relpondeac . Joannct ' vll.omnecn 
rlium muficac ufum interdicic pratter 
fimplicem Ecclefiz canrum : sic tnttm , 
ui [implicit ttntrnt Bxcltfitfliti inttgritas 
illihata. ftrmantat . Excom. lib. J. cic.I. 

lllaenim Mufica, qur cancus fimplici- 
cacem non habec , Mufica eftexpolicior, 
qur nullum pietacis fenfum in Fidelibut 
excicare poteft , cum vocci , qua; ca- 
nuncur , non percipiant . Carremonia. 
Je Epifcoporum omnem figuracam,quatn 
Tocanc 1 Muficatn pecnicentis dieboi • 
acque in Defunccorum OrBciit pro* 
fcribtcs 

Quod Organa actinet , LI: js eft Na* 
varru$,fcribeni, ance S.Thomxcempo* 
ra nullum fuifle Organorum in Ecclefia 
ufum . Sunt qui in rent a putenc Juliani 
Apoftacz afcate, adhibica vero in Ec- 
clefia fub Vicaliano Papa anno 660. Ac 
ea longe priui cum aliit Muficei inftru- 
mencit eranc in Parifienfi Ecclefia, quod 
ex S. Gcrmini Vica a Forcunato con- 
1'cripca colligimut . 

Fx, gun *tttmftT*t Orgxna cinnii , 
Indt rmH*$ *b ore t*b*m . 

Cymbtlit* vtttt .... fi/lnUd*lct 
ftnmt . 

Monachut S. Galli apud Duchefne 
com. 2. Organi defcripcionem prrlcqui- 
cur, quod Conftantinopoli ad Carolum 
M. milTum fuic . Atmoinui meminic 
Organi , quod Michael Conftancinopo* 
licanut Imperacor ad Pipinum Regem 
tniferac . Quidquid autem nonnulli ja- 
dtitcnr , infirmiornm Cluiftianorum in* 
ftrumencum id appcllantc^ , qui ad men- 
lem in Dcutn elevand jm tcbut hifce in- 
digeanc , eftcamen plurium Concilio- 
rum auftoriiace firmatum , ut Trcvi- 
renlH , Senonenfii , Colonienfit, & Me* 
diolarenfit fecolo XVI. habicorum , 
dum nihil, 'quod fvculutn fapiac , tnodu- 
lari caulio fir . 

Sunt tamen ad banc diem infignet in 
Gallia Ecclefiar , qut Organorum , & 
Muficet ufum ignoranc . 

Per doodeeim priorum fa*culorum 
fpatium Ofticium ftantet > acque aperco 
capite dccancibanc , negalericulo qui* 

dem 



4t 



Digitized by Google 



$6 COYiMENTARlUS HISTORiCUS 



dccn utentes . Eft autem probe animad- 
yertcnduin, Ecclcfiaoi Toletanam om- 
nium primamaPapaClcmeotellf. pe- 
tiifle anno 114;. ut hycme Officii tem- 
pore caput tegere liceret , ezcepto E- 
vangelu , & Confccracionis fpatio . 
Nulhcrant adhucquadrati pileoli , fed 
rotundi , qui Birttnm appellabantut . 
Inde Cuculiut conccflus fuit ad frigus 
arcendum , Cdfntium \ poftea Urmnrinm 
live Mmntinm> quod Icapulit ob folam 
neceflitatem imponebant , quod adhuc 
in niultiiEcclcfiis fieri fidemus . Tan- 
dem quod ob folam necefficatemconccf- 
fum fuit , peflimo fane eventu inanii 
ornatas ambitiofiorum Canonicorum e- 
vafit , ut ab aliii Cantoribos , atque 
Ecclcfiaflicis hoc difcriminc internofci 
poffent. 

Pipinus Regum noftratium primus 
fuit, qui cantus Magiftros in Gallia in- 
flituerccuravit ; cum enim quo pacto 
Rome cantus peragcrcrur accepiflet , 
atque inftauratibnem a S. Gregorio in- 
vectam , litteras dedit ad Stcphanum 
Papam, viroi aliquot peteni , qui can- 
turn in Regno fuo docere portent . Papa 
Magiftroi duos mi fit , in cantu Grego- 
riano valde exercitatoa a qui duo An- 
tiphonaria fecum attulcrunt, roanu S. 
Gregorii exarata, quorum unum Me- 
rit} alterum SuefGone repofitum fuit , 
utad riorum normata cetera omnia per 
totum Regnum effbrmarenrur . Circa 
hxc ipfa tempora Chrodegangut Meten- 
fi* Epifcopui canrum in Gallia abfolu. 
tiorem reddidit , arque rurfus in melius 
rcflituitj qua? res effecit, utplurcs can- 
tum abeo in Gallia primum inftitutum 
exiftimarint . CaroIusM. Capitulate e- 
didit , juffitque per univerfas Gallic 
Ecclefias cantum Romanum fertari , 
mandans omnibus Scholafticis omnium 
Regni Civiratum , ut Mctas , atque 
Sueffioncm Antiphonaria emendanda 
miitercnr , atque canrum a duobui hi- 
Ice Magiftris difcerent . Idem Moru- 
chis praiceptum eft : M,n* t hi , ut mjm 
turn fynunum flenhtr , e> •rdinnbilUtt 
ftr HtBmrHMle, %tl gr*du*lt Ojficinmft- 
"g* n * > fteundnm i/ntd bt*t* wmiri* 
gtnitor n$Jltr Vifinm Hex dtcrttsvit , 
*t fitrtt t outmtit GtlUcanmm <*ntum 



tulit , ob un*nimit*iem Aftfltl'icg ZtlU % 

&■ SnnBm Dei Ectltfi* fstifam c»*t«r- 
dUm. Lib. 1. Capitol, c . 8 1 . 

Muficam quod fpeflat , Conciiii Tri- 
denuni connlium erat , cam penitus a- 
bolere . Cum enim conferiptum Decrc- 
tum fuidet 1 idque ad Ferdinandum lm* 

{leratorcm milium , is cum Confilio col- 
ocutus Patribusea qua par erat reve- 
rentia, refpondit , Muficam licet ali- 
quibus nocere poflet , innumeris tame* 
aHis prodeiTe j quare nonexiflimare fc, 
earn penitus effc abolendam , fed rcfor- 
snandam . Conciiii Patres Ferdinaodi 
litreris acceptis , ejus confilium proba- 
rune , atque Decretum irritum fece- 
runt . Hinc S. Caroljis earn pro virili 
magnifico > atque exquifho apparata 
peragi curabat , ut populos a profanii 
ludis , atque concentibus averteret » at- 
que ad res Divinas perttaherec ; adde- 
bat vero fub ftnem hortationes , atque 
falubria monita ad pietatem . 

Satis conftat quam proni fine homi- 
nes ad cantum , quantamque voiupta- 
tem percipiant cx harmonica quadasn 
modulatione . At cum mens cantibui 
hifce harmonicis in diverfa diArahatur 
fxpe abEcclefiit banc ob caufam cxclu- 
fi funt. Faretur S. Auguftinus in Con- 
fefTion. libris id e(Te expertum *cutn 
Mediolani fub converfionis fusr exordia> 
Pfalmorum cantu i intereflet } refer: e- 
nim, fa- pe fe inter pic tat if , &fenfuum 
motus divifum fuifle , neque vel lauda- 
re 1 vel vituperare aufum fuifle rem il- 
hm , qus contrarios hofce effectus pa- 
rere poflet > verum fub finem pro cantu 
pronunciar> remque totam ita clavdit: 

i^utties mt fin 1 d tic Hat antut , <ju*m 
verb*: Qudninwy jltvi in hjmnit t*i$ [**• 
x t , & fenaniit Ectltfi* ISM vttibui ctm- 
mttut Mtrittr & t . Lib. 9- Confeff. C6. 
I. 10. c |J. 
Verum ut ad Cantores redeat oratio , 

Srimis fsculis Lec^ores , atque pfalmi- 
ae Cantores erant ; ioftitutus poflet 
fuit Pr*centor,qui pfalmos, & Antipho- 
nas pr »i rcr ,sd chor i cantum dirigendum, 
quod Ifidorus Hifpalenfis lib. 7. Orig. 
cap. 1 a. adnotavit : "Prtttuft , f»> 
am prttmitiit in tgutu . Docet prcterea 
idem Scriptor Libra dc Officiis £ccle« 



Digitized by Google 



IN BREVIAKIUM ROMAN II vf. 



fiafticit , qua habitudine tnunus fuom 
cxequerecur , voccai ad pietatem cxci- 
candam tancumadhibens , nonadvolu- 
pcaccm afferendam . Ftx tim* CbtMimmtm 
fimfticitatcm dtmonftrtl , in iff* moiu- 
Utttnt, our non Mafic* , vtl tbcatrali artt 
Itdtlt*! , fid *»*• lompunfl ionem magii 
aiudicntibnt fttiat. Eodem loco tradlC, 

das fuertc Cantorum lllorum abftinen- 
tia, qui legriminibus uc plurimum ve- 
fcebancur , ad confirmandurn vocts u- 
furo : Tfalltntti iegumint in c*nf* wtit 

aipincbaru , undc & C*nfTt**fttd GtH* 

tilt i F*b*rii difli funs . 

Concilium Colonienfe an. iao"o. can. 
f. Caocori Chorepifcopi appellacionem 
crib nit , quail Epifcopus effec , acqtie 
Chori Magifter . Cantor uc choro di- 
ligenter inter (It , jubet , atque ut om- 
mbui Officiis adfit * quo exemplar a- 
Iris fe prxbeat, eandemquediligentiam, 
atque afliduitaccm ab aliis expofcere 
poltit . 

S. Bernardo* ep. jta. Eccleftx can- 
turn gravemcfle vtilt , & nihil five mol- 
Jc, five rufticum fpirare ; dulcem,nun 
hevem efle oportere ; auret itaoblecta* 
re, ut corcommoveat ; moeftitiam pel- 
lere i iram mitigare j verborum fen- 
fum non evertere > fed efficaciorem red- 
dere j magnara efle jaclaram fpiricualis 
gratia? , cum cancus fuavitat utilem 
verborum fenfum corrumpit , magifque 
curxeft, ut voces obleclenr , quam uc 
res ipfx animum fubeanc . Sermone ve- 
ro 47. de Pfalmodiaagens > monet earn 
magno Audio , magnaque puritate per- 
agendam , pari reverentia, atque Ixtitia 
coram Domino adftando . Non pigrum > 
non fomnolentum , non ofcitantem , qui 
laudes Deo canir , efle debere , ntque 
voces tnutilas prsferre , vel omnino pre- 
terite , aut molli quadam , atque effoe- 
minata ratione profcrre, vociferando , 
▼el ex naribui loquendo j fed S. Spiri- 
rus verba mafcula voce > atque ut pir 
c(t , corde decantanda funt , nulli rei > 
n i fi qua* canitur , animum adtigendo . 

O/im populi fimul cum Clero cane- 
bant > antrquam Canonici maros circa 
chorum ad frfgus arcendum conftrnxif- 
fent , parebat enim chorus undiqoe ex* 
aclii teroporilroi . Ea de re Durtndus 



57 

queritur , aitque , fuodumtaxat xvo id 
fitri ccepiffe , mulcafque efle Ecclefias , 
qua* muros illos nonhabebant. Lib. 1. 
Ration- 1;. num. |«. In primitiv* Ec* 
cltfi* ftribtlmm frm f*rietem , qui circuit 
durum , n»n titvatmm fnifft , nif ad af 
fediati»nem( ad cubitorum alt/tudinum, 
uc cubitis co nit i fas eflet ) Quod *dhue 
in qmibufdam Eccttfiit •bferv*tnr , tit f~ 
fulmt vidtni Cttrum ffailfnttm,indt fnmt- 
ttt btnum txtmplum . 

Quod canendt rationetn attinet , qua- 
tuor ejus genera apud vetcres inveniun- 
tur . Horum unum eft Dirtflm c*ntut , 
cum chorus univerfus fimul canebat , u- 
nicom chorum efficiens : hinc Medio- 
lani pofl Capitulum ad Laudes Pfalmua 
eft, qui dirtSmt appellatur, five non 
alcernis, fed unico choro decantandus . 
Idem in S. Benedicli Reguli lib. ix. 
videre licet, qui Dominicis ad Laudet 
Pfalmumtf*. cantari finit fint Amifhtn* 
in dirtSlnm , atque item pfalmos Com- 
pletorii : Qni'Pftlmi dirtff*nti fint jin* 
tifhtn* dictndifmnt . Alcerum genus eft, 
Antiphonam alcernis choris canrandi 
A*tifhtnnt tantm. Tertiumeft Refpon- 
foria decantandi : ^tffnfttim t*ntm$ , 
cumfcilicec quod Cantor, five Ledtor 
folus pronuntiaverat , cctcri repetunt : 

Quod una c*nttttt chorus cenfenxnd* rtf- 

fndtt > ait S. Ifidoruslib .6. de Offic. 
cap. !• juxca Eflenioruna morem a Ph'r- 
lone relatom , primoromque Chriftia- 
norum Tcrtulliano tefte. Hoc canendi 
genus apud omnes Patres occorric . S. 
AmbrosiusEp. ad Marcell. cap. 4. ait: 
Ffalmus Dtmtwntrunt gtntts perlcclut 
eft 1 nofque ith refpondimus : Matuti- 
nis horis lectum eft , quod fummo animl 
dolore refpondimus , Vtus vtntrunt . 
S. quoque Auguftiaus farpe ait Pfal- 
cnis decantatis refponfum fuiflie : In htc 
Tf*tmt t cj»tmc*nt*tnm *udivimnt , cui 
cantando rtffottdimus , in pfalm. \o6. 
Quod & in pfalm. 99. repetit : Brtvit 
efl pfalmnt , fflfM modt cant at mm audixi- 
mmt , & cantando rtfftndimut . S. Jo- 
annes Chryfoftomut horn. \6. in i.Cor. 
teftatur , unico Pfalino ab uno decanta* 
to , ceteros omnes eumdem canendo 
refpondiffe : Et it , qui pfallit , ftlut 
fftttit 3 ttitmfi tmntt rtfftndtndo re/t- 
H titat , 



Digitized by Google 



5* COMMENTARY HJSTORICUS 



•Ml , iMMiai unt in vtgftnmr . Cho- 
ipt univerlui , quodcancor prtivcrat » 
rcpctcbic, itawC pritnui pfalaii Vcrti- 
cuhis poll finguloi Verficulot i choro 
decamatos repateretor , qucmadrooduai 
Intiutorium repetitur poll fingulos vcr- 
ficulos pfalmi rptlu • Quartum canen- 
di gcaui Tr«Omt appellator , fcilicct , 
IW plalmui perpetuo quodaao tractu , 
unoque fpiricu , nulla mora , vc 1 ref- 
ponfione interpofica rccicabatur : Trm- 
Him dittrt : vclut ad Scptuagefimc Mif- 
fam ad banc diem fieri (pier; Cantoresc- 
nim (oli Tuflum caounc , neque a cho- 
re illorum caotuc interturbatur > aut ac- 
cioicur i qua ratio quoque fuit pfalmoi 
apud feteref Mooachoi decantandi , uc 
ex Caffiano retulimua » eflque in Regu- 
lis S Serapion:t , & S. Macarii pi e- 
fciiptum . 

CAPUT XVIII. 

Utrum cantxs in MonaJIcriis , 
atque in Rdigiofarum mulie* 
turn domibm receptm fuerit j 
*tquc an muiieribus in Ecdt- 
fta cantu licuerit? 

EX iii, que cnodo a nobis di&a Tunc, 
colligitur* gcnu» hoc TmBim ca- 
pendi , Ca ill j no tdtc , in Monafleriis 
vitjuiiTe . S. Hieronymui in fua Epiflo- 
Ja ad Ruflicum Monachum mor.ee, uc 
plalmos ordine recirec , pictatemque 
magis , quam voluptatem quarrat : Pfsl- 
mmm ditms im •tdimt tut , in muo ntn dmlt 
dim wtis j ftdmtntis atftflms emmritmr . 
InRegulisS. Hilarionis , S. Macarii , 
& S. Serapionis , vetitum eft canere 
Abbatis injuflu . In Regula S. Aurelia- 
ni Monachi fibi luccedere in canendo 
debent : Vt im ffmUtmdi vicibmt fibi 
Mintihi f»<€td*nt . Majoribus Icflia 
quatuor Monachi canebanc . 

A r fen fi m Monachi alternis chorii ca- 
ret c inccrperunr . 5 Paulinus id figni- 
ficare viderur Epiftola fua ad Vi&ricium 
Rotomagenfem : Vbi mmttidlant ff*,. 
Umtimm *#r frtjmtnus ZttUfttt t»n«»« 



tm . . . . & ctrdibms dtliQsmmr , c> 
vKikm . Sidooius Apoilinaris lib. t . cp. 
17. dc Officio agic , quod Modachi ,&c 
L v . ■ c i iimul decantabant ; Vigilitu , 
qm*s ali<T>i*ni< mttUitudlme Htnmthi t 
iter tuque tftimicintt ctnttUbrMVtrtnt * 
Lauduc quoque Fauflum Rejenfern,quod 
in Ecclefiain fuaoi tranftuleric Officium« 
atque cantgm , qui Lcrini fervabatur . 
InVicaS. Agricolc Epifcopi Avenio* 
ncniii, qui Monachui Lerineniis fue- 
rat, Vidcrc eft , cutn Harts C*nanit*s 
ttdem m»d$ , tj*» ftUrtnt im Mtn*Htrii$ t 
tlirrnit vidtlittt tantilm tt(it*ri V 

iuijft . S. Bcnedi&us in fua Regula 
cantum alternis choris jam ufu receptuai 
etTe ceftatur , jubeni , U$ mtmt mtftr* 
V4ti fnttrdtt j agit etiam de dire&a 
quofdam pfalmoi canendi ratione, di* 
rtUamtmt Vftlmms : mandac quoque in, 
qui fcriuf ad officium veniunc , ntm ft- 
timti tkort Vftlltmti mm . Amalarius ad- 
firmat , S. Benediclum fmfmttmm mt- 
rtm Stnfti jimkrtfii in ••m«//// Cer/#- 
fi*fticii tttgifft , quod de cantu , acque 
Hymnis a 1 ancl j silo Eprfcopo Mcdiola - 
ni inftitutis intelligi poteft . In Regula 
S. Frucluosi ftatotum eft , uc Smrgtm* 
Us ftr thtrms rtcittn* Vf*!moi . 

Vcrum Monachorumcomplures can- 
turn recipere verebancur , illudS.Hie- 
ronjrmi pr» oculis habentes , Mtnmht 
efl fUngcrt . S. Fru&UOlUl moxinobi» 
laudatui 1 de recitatione tantum alter- 
nis chorii agic . In Vita S. StephaniO- 
bazinens : s apud Baluxium to. 4. Mifcell. 

IcgimUS: Mtnmchi fubmijfc ctnmnt imirrc 
tsntduu , fed quMp Ingtnd* emm fumm* it- 
tuiiff J/irti dili com (tit brant . In Re* 
gula S. Iiidori cap. 7. hate habentur t 
im yigiliit tteitandi mdtrnt mfmg , im 
MdtmtJnis ffalltndi , tantttdiqme confut- 
t»d» , hi w»if»f MM ftrvtmmVtimtm- 
ttt divttftm'it •bltffdmtntt tmtutstntur. 

Officii recitatio antiquiffima efl ejua 
abfolvendi ratio , adfirmatque Nice* 
phorus lib. 9. hill. cap. itf. per tria 
priora (acola cantum ignotum penitus 
fuiffe, donee S. Fphretr Srrus cernens 
Hammonium hrrreticum plures Syroa 
in partes fuas cantu , atque Musica 
pert rax iflc , quo in Conventibus uteba- 
tur , cancan u Eccleiia iofiituil > uc 

popu- 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. 



59 



populot in fide recioeret . In Veteribua 
cartbufianorum ftatutit fcriprum eft , 
•mnem cantum harmonicum procul «fle 
amandandum , cogitandumque Jacry- 
mat, Monachorum partem efle : S%»U 
btnl Montthi *ffiti»m eft fUngere , ftimt 
qm*m tmntntt : fit tnntemut voce , nt 
ft ant! m n»n enntnt debt Untie fit in curat } 
^utd gran a prtvtnicntt fieri ftttrit , fi 
t* tjU0 ctnttndo dtltRmitntm effcrunt , 

nmpnttntnr i us rft frnftie & innndntit 
Ve*ll y & geminntie fnnSi , & fimilU 
tjm* fttimi nd turiefitntem Mttimemt , qnntn 
nd fimp litem ttntnm . Statue par. l. cap. J7- 
Quod Religiofat mulierei attinet , 
• . Auguftinns in fua Regula ica cat mo* 
net : InOrnterie pfalmit e>* hymnit noliie 
ttnitrt , nifi qnedlegitit efte cantandum , 
nuod nntem nen it* [crip tun* eff mt t*Htt~ 
Mir , dm (Anttsur . £p 109. Nihil qui* 
dem s. Auguftinut habet de altcrnis 
chorii. Habuerunt camen & ipfc for- 
talk varioi mores atque ufui Monacho- 
rum inftar, apud quoi aJicubi unicui 
cancbat, alibi vero alteinii pfallebant. 
Concilium cabillonenfe an. 81 j.-cantum 
& officium a Religiofit mulieribui per a- 
gimandat, eadem plane rationc , qua 
Aquifgranenfe an. canonicii idem 
piftcipic can. 54 Snuftimeninles in Menn- 
ftttit ton/} i tut * babe ant /tudium in Itgtnde, 
in tnntnnde , in Tjalmorum teltbrntiemt , 
C>* Utrnt Cnntnitnt ctUbrtnt . 

Licebat qnoque mulieribui in Eccle- * 
fiacanere , Menu urn enim, quod illia 
s. Paului in facrii locis atque convene i- 
bui imponir, revera de condone, five 
doceodi munere incelligendum eft. Hinc 
videre eft apud Iftdorum Pelufiotam lib. 
1. Ep.90. mulierei cantantei in Ecclefia. 
s.GregoriusNaxianzcnui mat rem fuam 
Jaudat , quod air um fjientium in officio 
fervaiit , ncque ot nifi ad canendttm 
•perueric , atque Prei bytero celebranti 
refpondendum , Amen fcilicet » qua 
voce populut iis, quarSacerdot dicebac r 
fefpondere folcbat . Capitularia caroli 
M lib. s. cap. 76. finunt mulierei alter* 
mi chorit cum virit in funerc cantare * 
idque ad tollendai Paganics faperfti* 
rionii reliquiat , qua in funerum riru 
ad hue apud Gallot fupercrant ■ 4>n# d* 
+*Z<ntT»m tit* rcn*n[tr*nt . Vif J .Xjti* 



prccinebanc , mulierei au tern fuccine- 
bant : Virit inthemntibtu , mmlitribufau* 
tefptndemtibmt , nits vte ennere fludennt. 
In Belgio Begninm , genu* quoddam Re- 
ligiofaram snulicrum, alternacim cum 
Ecclefiafticii finguloi officii Verficulos 
cancbanc , quod olim ufu receptuta 
quoque erat apud Rcligiolai Poiffenfei, 
qua; cum Dominicanit canebant . Ad Tt 
P#»»wOrgana Verficulum modulabantur. 
Oominicani alterum canebant , tertium 
veroReligiofa . Apud Religiofat Pran- 
cifcanai , e Fratribui Minoribui unua 
rem Oivinam facit , Religiofs vero in 
choro officium peragunc. 

CAP. XIX. 

Quis cjfet corporis habitus Officii 
tempore : ft antes ne vel jc- 
dentes id rccitarznrt 

NUllibi in Set ipturis legimu^Deum' 
a fedentibui oratum fuiffc . A> 
brahamua oram Subat ttram Dentin* 
Gen. iS. Moyfci extenfit brachiisora- 
bat Exod. 17. Salomon Fefto qnodam 
indifto ad Akare fe proftravit , Deum 
invocaturui : flexit gtnibnt & fnkmit in> 
Calnm extenfit . 3. Reg. 5. Eodem habi* 
tu Daniel atque Efdrai oralle feruntur 
>» tfdr.ro. Eliai facie ad genua ulque 
incurvaca erabat . Efdrai- die ipfa Sab> 
bati humi proftratui erat , t. Efd. f. 

Poft Tern plum xditicitum , popuIuf t 
qui co ad orandtim convenicbat , num- 
quam fedcre cenfuevit : Stttit tmnit r - 
fulnt . Levitts populum monebant » ur 
ftaret ad Deo benedicendum : Snrgitr* 
bentdidte Deminnm . In Evangelio Pha> 
rifatum videmui , qui ftam pro Judao* 
rum more orabat . S. PauluiTyri tit« 
ftem , genibu> Bexlt orabar : Tefitit 

Snibne ndmrnvinene . Jefut Chriftitf in 
livarum horto vultu ad terramcon- 
verfo orabat , S. Stephanas vero geni* 
but flexit ; verba, null ibi fedentei oraf« 
fe deprehendimut . 

Auclor Queftionum inter S. fuflini 
opera , Tertuilianut , veterefque Scti- 
ptoxei teftantur > Pidelei ut plurimun 
H 1 flexi, 



Digitized by Google 



60 COMMENTARIES HISTORICUS 



flex'n genibut orafTe, Dorainicis exce- 
pt ii, quibus fiances orabant : DitD»mi» 
mitt de geniculit adtrtre nefat dmimut , 
ait Tcrtullianus , quod & Nicxno Con- 
eiliocautum eft . Theodoiius Imperator 
f ron, is humiabjeBmt or ab at , Theodore* 
ro tefte • S. Joannes Damafcenut here* 
ticorum numero eot adferibic > qui non- 
mli (lances , numquam genua fie&entei 
orabant , vocatqueeos Agntcl'ntt. Quid 
autem de iis , qui in Ecclefia femper 
funt fedentei , Pater iile cenfuiiTec iu- 
gnttlif* funt , (juiauttitt ortut , gennfie- 
fitrt , frtvtlviqmt ntlmut , fed ftmptr 
fitnitt frtcA*t*r . Llniverfa anciquicas 
docet , folumEpifcopum , atque Pres- 
byteros in Ecclefia fed (Te , numqum 
v t i jpulum , quod S. Opcatus li >. 4. 
adnotavit : Ttpulm im Ecclefia fedendi 
non htbtt lictntlsm . Nulla itaqie fca- 
mna crane in Ecclefiis , ad fedendi ufucn 
populit pnpar.it a , ea f-re ratione , qua 
in Cathedralibus noftrit foIaNavis fub- 
felliii vacua fpediatur 1 compertumque 
babemus morem huhcin Galliam inve- 
ctum modici cujufdam ad Carta tecla Pa- 
rochulium Ecclefiarum emolument: ob- 
tentu, cum in Hifpanh, Italia , & Gal- 
lia Natbonenfi , atque ubique fere fe- 
dendi conflict udo , dum Ofrtcia pcra- 
guntur, ignota fit . Difcimus ex S. C*fa- 
rio Arelacenfi horn. ^.Diacontim quo 
tempore genua effent flcdlcnda , mo- 
nuiflc verbis illii He Btmmt genu* , que- 
ricurquc de ii« , qui re&i ftabant co- 
lumnarum inflar: vtlut ittumnat eteBat 
litre t»nftlci$ , juberque omncs port 
Diaconi monitum homi fe profternere, 
argrotis exceptis > qui intlinati tantum 
orabunt . In Homilia alia acriter mu- 
Jiete« rcdarguit, qua MilTar tempore g«- 
nibus , ut fere foient infidebane , ait- 
qae , Dudum veri parentis munere fun- 
gem commonui , atque etiam oravi i|. 
J01 1 qui pedibus laborant , vel ciaudi 
funt, ut cum Hiftoria quadam vel Le- 
ctio paulo longior perlegitur , qui diu- 
tius flare non pofTunr , htimi liter, atque 
in filentio affideanc . Verum nunc mu- 
licres quxdamex nobis id omnibus , at- 
que etiam bene valentibus licere putant; 
i»bi cnim Dei verbum legiincipit* hu- 
mi fedent t camquaai, ii in Icto jacc- 



rent. Oroergovos, venerabiles filiat » 
ut impofterum ea re abftineatis . Fat 
ig cur non erat , nifi infirmis , fedcte , 
atque Leclionum dumtaxat , fUconcio- 
num tempore. Ludovictis Pius in fui* 
Capitularibus Decrecum ferre adacluf 
eft in mulieres ad Sandtuarium acceden- 
tei 1 atque humi (cdentes : Std i»c 
dit omnibus probibendum efi , Ut null* 
fgrniu* ad glitrt frmfmmut *cttdert , aut 
flirt , & fedtre lib- 7 C 24. Bjlfamon 
conqueritur id state fua apud Latinos 
ufurpiri ccepiffe . De L*$lmit etmdh, <j»td 
non fotum v!ri L*iei,fed& mul eret in f** m 
3mm \*fe ingredimntur , & fedent ftdt- 
fentlbnt tit , 9*1 fucrifitgnt . Extat Si 
Decretum huic fimilhmum Concilii Ro- 
man: fub Leone IV. habiti , quod Gra- 
tianus de confecrat. *. C. Sacerdos , S. 
Clement i tribuit . Prxtereundus non eft 
vetus Canon a Reginone relattu * qui 
onico genu in terram flexo orare vetat, 
quomodo ferunt Judtos 1 idibrii cauffa 
in PalTione Duaini fid>itafTe:2^fe quifyu*.* 
MM genu folt tenut imprejfo true pr*' . 
fmmat , ficmt fmdji irridtnttt Vtminmm 
fecijft leguniur t fed utr/ujue genua territ 
figat . Lib. a. c. 180. 

Idem monitum non minus Ciericls , 
atque Monachis , quam Laicis defervie- 
bat , ut non fedenres , ncque genibus flc- 
ais , fed fiance* Otficitim peragerent . 
Profert autem CaiTtami* rationes plurct. 
* 1. Ad fomnom , quo opprimi poflenc , 
evitandum ; videmos enim multos, pofl- 
quam confedcrunt, obdormtfeere • a. 
Ad diflra^liones procul arcendas. §, Ad 
commodum , &quietem corpori negan- 
dam > qux major ell , fi quis genibus fle- 
xis, quam flans oret . 4- Ad mollitiem, 
fenfuumque iilecebrai fuperandas , qux 
ut com mod : or fit us , atque pofitio ora- 
tionis tempore quxratur , efficiunt . 

Quare jaxta eumdem Caffianum Mo- 
nachi Officii tempore ideo fedebant , 
quod ipfi non canerent , atque eum, qui 
canebat , dumtaxat audirent , fere ut 
nos Leftionii > & Epiflolx tempore fo- 
Iemus;idque auftore CafTuno apud The- 
baidis Monachos tantum obtinebat , qui 
corpufcula perpetuit laboribus , atquo 
maeerationibus numquam intermiffis at- 
tfita-i atque inirmata. habebant . Ce^ 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANOM. Ci 



terifero Monachi , UC Ncocorfarcenfcs, 
Syri , atquc alii , (lancet univerfi pfa(- 
moi fimul canebanc , ut refcrt S. Baliliut 
ep. ajens , Ncoccclarecnfes , poft. 
quam aliquantofpatio conremplati funr, 
furgere omncs ad canendos Pl'almos: A 
contempUtiane fmrgenttt ad pfxlmodUm 
infiituttntur . S Joannes Chryfoflomus 
horn. 14. in Tim. ait dc Monachii Syria*: 
jidftant Saero Cboroy expanffqut mani- 
bnt etneinunt hymns 1 . 

Mo? ifle pfalmot llando canendi ab An- 
gclo profcclus eft, qui ». Pacomio Regu- 
lain Ctttit Monachu fail traditam; Ange- 
Jui cnim ill: (tans ipforurn medius appa- 
ruit 1 ut habitum demonftrarct , quo 
ip(i canere deberent . 

Tcrtullianus primorum Chnftiano- 
rum imperterritam fortitudinem habitu 
ipfo fignificari dicebat : Taratu% eft ad 
tmne fupplicium ipfe habitut orantit Cbri- 
ftiani . Auclor Conftituti'onum Apoffo- 
Jicarum ait t hac pofitione oftendi illius 
fervorem , qui orando ad J:(u Chnfti 
pratiam revixit : S^ni reftrrexit , ntcef- 
fario flare debet . S.Hieronymus ad La- 
tam fcribens , eamhortatur, ut hliam 
confuefaciat noctu furgetc ad Pfalmo* 
llando recitandos , atque flare in acien 
tjuafi btlUtrutm Chrifti . Saoclus Joan- 
nes Ciimachus Grad. 14. jubens , ut ora • 
tio (lando perageretur, eos redarguit , 
qui Officii tempore paricti fe applicant, 
quad diutius , prar debilitate llare not) 
valcrent : Mio$ fmb pttriettm inclinari , 
mt dtbilti : addit deindc : Si qmi orsnt, 
Deo fe ajpflert txlftim.it , mt column* im- 
mobile perftabit . 

Soli Presbytcri circa Altarecum Epi- 
fcopo fedilia habebant ; reflaturque S. 
Hieronymus ep. 85. c. 5 Romatdumta- 
xat Diaconos baud ita dudum cum 
Presbyteris abfente Epifcopo adlidere 
ccepifle . Concilium Laodicenum vero 
eos in Ecclefia prxfentibus Presbyteri* 
confidere vetat ; atque tcrtio farculo 
demum exaclo , Epifcopi fedem altiori 
loco quam Presbytcri (latuere cape- 
runt ; ob/iciebatur enicn Paulo Samofa- 
teno, quod throni genus quod dam eri- 
gi fibi curaflet , ut fuper Presbyterot 
alios eminerer . 

At Monachi Icmpcr ftanr.es pcrftitcrc . 



Theodemarus in Epiftola fua ad Tiico- 
doricom ait in Monafteno Caffinace,cu- 
jus Abbas crat , juxta morem a majori- 
bus acccpciim , atque tonflanccr fcrva- 
turn , Ofticium flando , apertoque ca» 
pite peract.m fu tire , infirmis excepcis, 
terque cjput inclinaiTe , cum Gloria 
Patri , ad Pfalmorom rinc.n , rccitl* 
rent : Stent &■ alia , tjnje a majeribui 
ioflitut* fervantut , nudtto , except!/ i» + 
fit mis , eapite ad OJficimm ftamui , fit- 
HintHt ttrvicem, ymotiet GLORIA canitnr. 
Apud Paul. Due. 

Metenfes Cinonici live la'oore , five 
moleftia , quam flando percipieba'tc , 
atil certe exiguo in Deum fervorc (\ia- 
dente baculit , utiis inn tcrentur , ad 
Oi'ficium ire ccepcrunt : At Ch.odc- 
gang-is Reg c.7. infinnos dumtaxat pal- 
(us eft id agere : T^ift fgente infirmitate 
bstultt in manibttt non teneant . Con* 
cilium Aq uifgranenfe an. 8itf. id pan- 
tcr fieri vetat , jubctque canonicos ftm- 
tcs officio adrfTs : 2{rc cum baculit in 
chart, exctftit debiiibut, fed teligiuft(fi~ 
me illie flandttm eft & ffalltndnm . Extac 
Petri Dautiani Vratflatus adverfus Ca- 
nonicos Vcloncioncnlci editui , qui fab 
otficii tern pus fedebant , aitque id iw- 
frit at defidi* fignum effe . Opufc. 
1'oftquam vero irreverent u-n hanc ia 
iis , qui nulla vaietudmi% vitio labo* 
rant , minime ferendam elfe dixilLc , 
Angelorum exemplo utitur , quotum 
metninit Apocalypfis , qui omnes 
ftantes exhibenrur » Moylem deindc 
appellat , qui pedes nudavit ob loci fan* 
cticatem. Quod fi hu; ts fzculi Princi- 
pum Miniftn ftantes 1JI1 defcrviunt , 
quo.modo homo luto 3c pulvcrc conflans 
coram Deo federe audebit i Ecce ubi Se- 
raphim federe uon audet , fedet homo In- 
terns . Tandem rem itaclaudir, l'evcrc 
eire interdicendum non Laicic modo,fc»i 
& Clericis , ne fu'o Oivini orfi:it cempu» 
fedeant,nifi ad N «ft »rna*. Lecliones, jux- 
ta rcceptum morcm , scloifiquis gravi 
valetudinis incorntiodo laboraretj irjittid 
neqtie podio inniti literc air . Fukimer.- 
torum ufiM a Grecis ad no<; pervenit,qui 
primi ad levand >m laborcn fulcra ilia 
invixce, qu* in fuperiore parte Tedium 
veifatilium in vetcribus Ecclcfiii ufut- 



Digitized by Google 



4 



6i 



COMMENTARIUS HISTOR1CUS 



para rum confpiciuntur ■ Ipfi findin a 
fitnde appellant, telle Goar, quia fere 
femper flantct , perraro autem fedentet 
tunc in Ecclefia . Lacini ftnllnm a ft unit 
vocant , quia qui ea ratione fedenr , 
funt aliquo padto ft antes . Petrus Da- 
mianus fulcn dumtaxac tneminit , nee 
fodio Innlti . Durandut XIII. fsculi 
Scriptor dc ftallit proClero tantum pa- 
ratii loquitur > neque mosiftcinMo- 
nafteriis adhuc cognitus fuerac • In Vi- 
ta S. Bonaventutz , legimuscum vci *- 
g rot intern noln'tjfe muro , vet pnrieti in* 
httrtrt , fed ereFfum ftmper & fine etpncio 
ftetiffit . In concilio Bafilcenfi primum 
Clcrici fedentei pfallcre finuntur, feff; 
xi. ad CUriM V*tri furgere , atque ad 
Jefu notnen inclinari jubenrur > quat 
rerum novarum a veteri difciplina dt- 
fcedentium numero adferibi potTuBt. In 
Rcgula S. Fructuofi Epifcopi Bracaren- 
lii c 3. ftarutum eft, humi fe fternere 
debere Clericot ad Chris Tntri : *d em- 
nlnm pjelmtrnm finem Clot iam cantantes 
Deo prtfiernentnr . 

Vidcmus ergo, omnibus retro favcaalie 
Deum ftando exoratum f u i (I e , idque 
ipfeChriflus mandafte videtur i 1 lis ver- 
bis , CmmBmkitii nd ernndnm faarc 2. 
Tcrtullianus de Orat c. 1 a. id fuadet ea 
ratione, quod parum eos revereri vidc- 
remur, quibus a nobis honos debet ur , 

coram illis fedeamos ; quanto poc lo- 
re ergo ratione id de Deo afSrma- 
repoterimus, cui Angeli ipfi adfur- 
gunt? Anchor Libri de Vjrginitate in- 
ters. Athanafiii opera vel pueliis iplls 
prarcipir, ut ncfru ftantes officiura pera- 
gant : Mtdi* nefle fur git, , Vjrtmtt diei- 
n tjuinium pott j ftant. Ferunt de S. Mar- 
lino , quod cum Tifmo mm^nnm federt 
etwfptitit . Idem iegitur in Visa S. Epi- 
phanii TicinenHs ab Ennodio foripra . 
Primum in Gallia fulciracnta quafita 
fuere ad Officii tempus , ut ex Perro 
Damiano videre eft , quod neque in 
Italia , neque alibi a fe vifum efte affir- 
mat . In Gallia videre quoque eft fub- 
fellia pro Clero; Gregorius enim Tu- 
ronenfit I. ff. hift. c. 3 1. de Prarrextaro 
Epifcopo Rotomagenfi agens F$rm*m 
a p pel I at fubfe Ilium , quo utebatur: Cmm 
f »» inter pftliendttm ftrmnl* dtenmbtreex 



Fieri tamen poteft , folum Epifcopum 
iis i.i urn fuifle , cujus fedes fubfellio- 
rum noftrorum mor« confe&a erat . 
Agrotantes autem Presbyteri plerurn- 
que non alia re quambaculis nitcban- 
tur. In Vita S. Victoris Epifcopi Cce- 
nomanenfis cjusrei fi< mentio: S.Mir- 
tinut dedit bttculnm fen frnfientuculnm , 
fmper tjmed Saeerdetet fnfie •rntie-nibnt 
fnflenturi . In precibus Carolo M. a Ful- 
dcnfibui Monachis oblatit , querela in- 
ftituitur in Abbatem ipforum , quod 
per ejus feveritatem: Ttet atgrotisqui- 
dem baenlnm ft* ftflentntiene ferrt li- 
cett , nee nd imelinmurinm , tjned nn ftr- 
mnUm dicimnt , mtrnnda inhmrtre . 



CAPUT XX. 

De KoElttrnis WtfMs* 



MOt erat veterum Chriftianorum fe.- 
lU folemnibus,atque Dominici; 
per.noclem ad orandum convenire; Gen- 
tdium enim I.nperatorum metu noclur- 
nos Conventus extra Ucbem , atque in 
Cosmiteriis habere cogebantur . Ter- - 
tullianus lib. 2. de Uxor, ea de re uxo- 
tem fuam monet : Cnm per ne-Bem exnr- - 
git trntnm .... Meminerint eihun per 
*§ firm ndernndnmDenm fibi tjft . Mttm- 
tius Belix , S. Cyprianus, Coociliura 
Laodioonum , Prudent iui, Plioius Ju- 
nior , atque alii ha rum vigiliarutn mcn- 
tionem faciunt . Cum veto Hifpaaus 
quidein Presbyter ea« damnare voiuif- 
fet , S. Hieronymus in Epiftola fua ad 
Ripariussi JefuGhrifta verbis alias tue- 
tur , yigilntti ad ejus exemplum no- 
Ret in preeihmt traducendo . Addit 8C 
exempia David it , qui fub nodiit me- - 
dium e ftrato fuo furgebat ; S. Pauli h 
8e Silat , qui in vincolis detenti totam 
noclem orabanar j S. Pauli , qui vidua; 
cuidam diem , noctemque orando rran- 
figere prarcipic ; Ifaja , qui mentem 
per noaem in Deum elevabat , Animn* 
dtfidernvit u in ne&e ; Judith* , qux 
pupulum PoCta ad orandum congregavit^ 
quibus plurap falmorum loca fuperaddc- 

bat... 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. 



bat , ubi Propheia ad nodtn furgcndum, 
atque voccm in Dei laudes extollcodam 
hortatur . S. Hicronymus ad Eufto- 
chium Virgioem fcribcm , TioBibm , ia- 
quit , Hi , ttryut fmrgtndnm , atque io 
Epiftola ad Sabiojanum ait , noctu to- 
tarn Ecclefiam Hymnis > qui in Chrifti 
honorem decantancur , perfonare . 

S. Ambrofiui m PuItv 118. Fideli- 
bus Davidis , atque Jcfu Chrifti exetn- 

Klum proponit , atque in lib. de Abra- 
am | ait : Simml »i •rtndmm ncHtnvbit 
fmrgendnm tjft . S. Hieronymui State 
lua motem media nofle furgendi in Ec- 
clefia fervatum fuifle fcribit horn- x6. in 
Adt. EceltfiaDti mtdii, fmrgit uiffibmi . 
Palladius quoque auclor elt , fan ft urn 
hunc Doctorem numquam populum 
fuum hortari deftitrffe , ut na&ii oficiis 
intereflec , f irot fcilicet , qui but per 
diem id prrftare non licebat j muiieret 
enim S. Joannes Chryfoftowus domi 
inane re » atque interdiu dumtaxat ad 
Ecclefiam fentitare votebat , qucmad- 
tnodumex ejus Homilia Km. lup. Ep. 
ad Hcbraoi intdligirnus . 

Vffgines Deo facrar diti , noftuque 
pfallcbanr, utexS. Grcgorio Nyfleoo 
con flit dc S. Macrinaagente : jtfF.du* 

mHe imptrmhtibatmr . S. Hilarius no- 
cturne vigilic , atque orationii pre ft a n- 
tiim prosequitur . S Auguftinus mi pf. 
1 r 8 . Vigil jar um , quae Mediolani fic- 
baot , meminic : Victor Vitenfis vero 
Jib. a. c arum , que in Africa agebantur 
ad Martyr urn Fefta celebranda : 7««T«» 

ctlcbritAStm Feflivitatis J-Jymni ntBurni 
ftr ttiant Ecclefiam canentr ptpnU cancrt- 

fMb*mt. S. Paulinui lib. I- de Vita S. 
Martini ea de reagit , tamquam in uni- 
verfa Ecclefia recepta ; P*>giliimi omnii 
turba id confuefi, mtduUmm* dultid , 
Vfdlm»i *dv*Ut & Stnflh f*Uti* i»*ri t 

in Hymn it , yu* ftlUnt f r g**' t u'.gxit 

itrftrt ftmnts . Nihil frequentius apud 
Gregot iutn Turonenfem occurr it, quam 
Tcftorum in Ecclefia Vigiliar . 

Verum Vigiliae bar , qua a Chriftianis 
ob neceffitatemftmul , & pietarcm in- 
ftitutat fuerant , vigue-unr quidem fatia 
diu etiam pod pacem Ecclefiar reftitu- 
xaaa j at tot f rati ufm , atque ab ho- 



aainum ditTolutoruni noribut incommo* 
da inde orta funt , ut penitui demutn 
Laicis interdidtc fucrint . Concilium 
Eliberitanum mulieribut primum eis in- 
tcrefle vetuit } Alciffiodorenfe vero 
fexto fxculo omnibus poptilit iuadetTe 
prohibuit can. 36. Htn lictt .... nee 
■ftrvigHUM in ftfiivitMtibmi S*nEl»r*mf*- 
tere . S. fionifatiui Moguncinus eat 
quoque abolevit , eo quod edendi , at- 
que bibendi libido poft Nodlurnum Of- 
ficium invaluilTet . Auclor fcrm. 84. ad 
frttrti in Ercmo refert plura alia incom- 
meda, qu« in vigilias hafce irrepferanr, 
plurcfque nofrem ludendo , atque faU 
tando traa(egiKe, eaque de cau(Ta (an- 
tt it\ Monicam S. Ambrofio , ut eat a- 
boleret , CuaH/Te. Verum Scripror hie 
nullam ndem promerctu r , ciimc fandtj 
Auguftino conHct , Catholicos aflidue 
v ■; ! 1 1$ i JefTc folitoi fui(Te Arianorum 
caufla . Adnrmarunt ct am nonnulli ,, 
ea* a Romfat io I. Pont ifice fublatai full* 
fe : verum id quoque fancii Ambrosii 
fcriptis tepugnat , qaibut tarn frequent 
•lit yigiliaruai » quai cum populo (uo 
aKragebat mentio . Immo Paulinus 
Pre»byccr ait, faniftum hunc EpifcopuQi 
eis Mediolani inftitn i(Te > uc populot 
Arum perfecutianit tempore otio cot- 
rumpi non linerer : tempore . . . . 

x-f ? /:.> in F.ccUfia Med'uUntnfi eettbrtri 
<mptt**t t atque ad Mcdiolaneniit exem- 
plumabaliit Occidentit Ecclesin idem 
fervatum fuiflc . S. leo infuia fcrmo- 
nibua de jejunio detiani , & feptimi 
mentit, fandhii Gaudentiui , altiquea 
nobis jamreeiuti , ejusrei tefle* advo- 
cari polTurtt . Sola dtimtaxat Nataljs 
Vigilia populit ad hanc diem permitti* 
tnr i quod & 'Pafchatis tempore dm 
viguit i at deinde Orficium illud Sab- 
bato in anteceffum abfolvi capi t , quesn* 
admodum ex ejus diei Prafatione in- 

telirgimut 1 In h.r< f ou'/iimnw ntSit . Rc • 

liquis vero folemnibus dicbus vigilia in 
jeiunia Qiuuta? fuere , ut noRra attate 
confuevimus ; que caufTa eft , cur re- 
cent iores folemnitaies , atque vel tpfioa 
Corporis Chrifti FcHum Vigiliis ca- 
reant . 

Quod Clcrum att'met , no€t\t V ir»i- 
liai temper (ervavit i potiflima enitn 

Mona- 



Digitized by Google 



t 4 



COMMEN TARIUS HISTOR1CUS 



Mdnachorum part Matutinum nodu 
abfolvunt , atque Pariilcnfit Ecclclia 
ad banc diem hac re maxime excellit . 
Rathertut Veronenfii ClertCOl fuo* hor- 
tabatur : omni moRe ad T^oRurnot furgi- 
te . Idem a Papa Leone IV. przltitum 
eft in Homilia quadam ad Parochoi, cu- 
jut hxc verba funt arc. i. emni ntRe ad 
ntfturnat J-ltrai futgitt , & cut [urn vt- 
firumhcrii ttrtit dttantan . Caroiut M. 
idem ftatuit in fuis Capitularibut anno 
Soz. Ut tmnet Stttrdutt Htt'tt ttmfetew 
tiLuidiei, etc noRit fuatum fontnt pgr.* 
Ecdrfiarnm , & facta Dei> ceiebttnt officii. 
Epifcopi ctiam in vifitatione exquirc- 
banc« num Parochi noclu ad Maruti- 
num recitandurn furgerenr , atque Offi- 
cium ftatit horit abfolverenc , tefle Re* 
ginone lib. i. num. 27 & a8. Si noRmr- 
nit hotit ad Matutittut Lamdtt fttf»lven~ 
dat omninoRe fur gat . Si Ttimam , Trr- 
liam , Ti«nam cttip tempore fgno&ccleft* 
dtnunciet , O cutfum dtbitmm cantet . 
Gregorint Turoncnfis , etiam dum iter 
ageret , nodiu ad Marutinum recitan- 
dum furgebat , quomodo ipfe defete- 
llatur lib. 8. Hift. cap. 1 j. Idem in Vita 
S. Gregorii Langrenfit fcribit , aitque 
de Pretbytero , qui iter /acient In 1 ta 
metem Sacerdotum , noRe de Rrato fut 
tonfurgem , orationi adfiitit . S. Hugo 
Lincolnicnfit Vtettt Canonical Rami* 
firfolvebat tempore, net indmci foterat , 
mt aut frmvemitet Mud , aut di ferret . In 
pluribut Ordinariit Benedidtinit apud 
Surium 17. Novemb. pra-fcriprum eft , 
ut Marutinum Tub noftit medium rfti- 
?ii Dominicit recitetur , ut Laudct au- 
rora exoriente peragi poflint . 

CAP. XXII. 

Pe Divim Officii Horis ; an 
frimis fault's quotidie iifdem 
Boris Convcntus babcretur , 
qu<yve demum <ruo id fieri ccc- 
ftum fit ? 



Q 



llemadmodom in Synagoga fariaf 
erant horar precibut dicatte, ita 
& Ecclcfia morem eumdem ier- 



vavit, atque hac de cauffa ipud vctu- 
ftiftimos Ecclcfiaflicot Scriptoret ma- 
ne , & Vefperi , Tertia; , Sexta? , & 
Nonimer.ro reperitur , ut a nobit re- 
latum eft . Verum ex lit non conftat , 
quotidie , Aabilique ratione fideles ad 
Ecclcfiam oraturot iifdem horit conve- 
nifle . Pcrfpicimut quidem , puta ex 
Conftitutionibui Apoftolicit , hortati 
cat ad orandum horit illit j nihil ram en 
habetur publice , an domi id etTet fa- 
ciendum i & forte majori dumtaxat ze- 
lo ardentibut , majorcfque in pietate 
progrcflus facientibus proponcbanrur . 
Liber de Virginitate inter AthanaJli o- 
pera Virginem tantum alloquitur - varia 
fixe teaapora pictati facra ilii prarfcri- 
bcnt . S. fiaiiliut Monachit tantum ea 
proponit , tamquam Monaftici flatus 
OtHcium* atque ipforum Regulxexer- 
citationem ; neque -liter S. Ephrem . 
S. Joannet Chryfoftomut autem in Pfal. 
lit. in pietate magit exercitatorum opus 
fuifle tignificat : eptimi qmlqmt viti , at 
fie t ate fttditi fiatitnem ad Deum feftitt 
faciunt . S. Cyprianui trium pucrorum 
in fornace tribut divcrfit temporibui o« 
rantium cxempltim afferent ait, hunc 
juftorum morem fuilTe , SitjnRi preca- 
bantur , atque illorum , qui ceterit pie- 
tate cmincre vellent , videturque to- 
rum dumtaxat probare confilium , qui 
id ex pietatit arTedtu , five ut alios ad 
imitandum excitarent , agebant , nihil 
vero addit , id ptblice a Clero fingulit 
diebut icrvnrum fuifle. Prudentiut id 
fibi propofuiiTe videtur > ut Hymnot , 
five Cantica componcret in illorum gra- 
tiam > qui hot is alias orare vellent. S. 
Hicronymus harum horarum meminic 
dumtaxat in epiflolit ad Matronat pieta- 
ti addiclat , aut ad Virginet , Mona- 
chofve > atque prarcipue ad puellat in 
Bethleemetico S. Pauls monafterio con- 
gregatat conferiptit , ubi Pfalterium in 
diet 1 noclifquc horat diflributum reci- 
tabatur : Mant , Tenia, Sextet, Tiena, 
& ftffett , n»Ris medio ftr otdinem 
Vfaltttium tanebant : Officii, m enim 
Pfalterio hoc paclo diftributo conftabat. 
Caffianut , S. Benediclut , S. Car fa - 
riut , atque alii Regularum Andoret 
Moaachit tantum , atque Rcligiofit mu- 

Le- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



*r 



lieribus id proponunc • Quibus fit , ut 
Ecclefia femper quidem opraverit , ue 
horn ill is fieret oratio , multofque id 
fingillatim prsftitifle ; at publice , at* 
que in Officii rice diftributi formam in 
Monafrenis prima m fieri cccpifle. Opor- 
tebatenim folicarios hofcealiquo paclo, 
ut. liter in fecefTu otium terere , atque 
com mundo fe abdicafTent , ut Deo fe 
dcvoverent, nihil aptius invenirs pote- 
rac . quarts f: Regula qusedam illii prse- 
icriberctur , que illoi statis diei horis 
orare juberet , idque tanto iubentiori 
animo > quod plurei Cierici , atque 
Lsic; in fzculo hotainei id fponce fua 
domi faftitarenc 

Tribus enim prioribus fxculis > perfe- 
cutionum rabie fxvicnte nonnill occulrot 
conventut habere licttic « idque Sacrifi* 
cii t ant urn gratia , teflc Scriptore Con* 
ititur. Apoit. I. 8. c. 34. SZ»*d f »d £c» 
4tefi*m fradirt ncn licutrit f rafter /«/?• 
dtlti .... fftlUt Jibi Hnufyuifqmt , <«» 
mm$ t • ret t ftittm duo fimni , mm trtt . 
Perraro autcm tcmporibus iliit . alia 
qua m Sacrificii caiiffa conveniebant . 

Ubi autcm pa x Ecclefiat reddita fuit, 
cum Preibyteri , & Cierici , pro gra- 
vi bus tantum Ecclefia? neceflstatibusor- 
dinarentur , nuliot ridemus perea tem- 
pera ad cantandat Deo laudct extra 
Sacrificii tempitt potiffimum deftinacos. 
Msminit quidem Socrates I- 14. cap. 18. 
Ecclefia* cujufdam EdeHenz S. Thome 
dicatar , in </wj Calltfl* fine intermiffio- 
ne ttlebrabuntur , id tamen fortaffe quo- 
tidianos dumraxat conventut ad Sacri* 
ficium innuit ; 'neque locus hie omni 
penitus dubitatione vacat , uc et illo 
canonicum Officiirm a Clero abfolutum 
ibi fuiffc conficcrc valeamui . fieri cti- 
am pot eft, pdrpetuam pfalmodiam, vel 
laudem perennem , Officiumve Divinum 
nullo intervallo a Monachif celcbra- 
turn fuifle , quomodo Conftantinopoli 
Monachi jtihmmttm pfallere folebant . 
quorum meminit Theodorus Lecior , 
atque Theophanei , quiqoe dar* 
viier.tr 1 appellati fuere , quafi eos num- 
qoam dortniffe fignificare vellent , quod 
ii horis singulis orantci vigilarem, at- 
quecintus in Dei laudem numquam in* 
ceiiDitteretNr ; in dalles coins varias 



diftributi invicem fibi dm , no&uque 
(uccedebant . 

Clerum vero quod fpeclat , difcimui 
ex Gregorio Tutoncnfi 1. 10. hift. Ter- 
tians* & Sextans ea inurbcab Injurio 
Epifcopo fexto fatculo inditutas fuiiTe . 
Id ipfum Arelate faclum docet Vita S. 
Csrfarii apud Cyprian. f£mi inftituit , 

ut quotidie Tertim , Sext* , &ti<>HM 0 
fut in S*»8i Stefhgni Btfilic* CUtiti turn 
bymnit t«nt*rent . In Vita S. Pauli E- 
pifcopi Verodunenfis feptimo fxculole- 
gtmus 1 nuliot tunc fuifle Ckricos ea 
in Ecdefia pro Officiorum celcbratione; 
advocatofque fuifle extraneot Presby- 
teros ad MitTam , rel Offici« recitanda , 
qui jccepm mtrctdt domuos rcvcrccban - 
tur . Refer c Vita, S. Theories Epifcopt 
Altiffiodorenfisoclavo farculoj euns fin- 
gulis hebdomadis Monachosex Urbii , 
atque adjacent ji agri Montfteffitf acciri 
curalTe , ad Officium in Cathedrati S. 
Stephani Ecclelia peragendutn , atque 
decrevilTc, quid clique ea decaufla tri- 
buendum cilet . Sidoniui Apollinaris 
hujus rei quoque meminit cp. 17. Culm 

ftraclo vifilidrmm , qn*M altrrntnte dul* 
ifdint Mtntthi . Cierici que s ff»lmitintt 
xonctlebr*vtr*nt , yuifaut im divttfafui- 
nffimus y fr*flt *4 Ttrtiam frefmthri cum 
Stctrdotibm rti Divintu f*<itndtt . 

Rome etiam ante nonusn fsculum 
nulla Ecclefia prster S. Petri officia per> 
agebat > quod etiam ab Amalario tan- 
tum difcimui , qui in Librorum fuorum 
Prsfatione fatetur , confultos a fe fuifle 
E: cleft* S. Ttiri Mini ff rti , Ut difcetct , 
quotorationet folerenc in MifTa ante e- 
piftolam recitare . Inde tamen nemoe- 
xiftimet ante nonum ficulum Officia 
quotidie Romxabfoltita non fuifle , cum 
S. Benediclus infua Regula aucjontare 
Ecclefiar Roman* utatur : C*nticnm »* 
nunttjuodctut dit f<* tx Profhtiit , ftut 
fftlUt EctUfi* fymxn* . Prxterea Am- 
fiafiut Bibliothecariui in Vita S. Grego* 
rii III. air , eum in Ecclefia S. Chryfo* 
goni Monachorum car rum inftitu iffc, ue 
quotidie officia peragcrent , injlar 
tlnmm EttUf* B. Petri AftfitU . Idem de 
eodem Pontirlce hare habet : In nut <on- 
t*tg*titntm Mcntih'jrum t»nfiituit *d 
ftrftlvend* fMttf/f f*tr* tffitiM Undi t 

I divi» 



Digitized by Google 



66 



C0MMENTAR1US HISTO&1CUS 



divin* in X* flits S*tv*$»rit , f»« Ctn- 
fttntinitn* n»ntuj*t»r , juxtm l.-.ttf 
not 3 diurni, , atflmmifymt ttmftrihmt 
triinMtm input Mtcltfitt B. Tctri ApRnli . 
Ante ea vero tempora Pelagiui Papa 
Monachoi CaO". nates in Ecclcfia Latcra- 
nenfi ad Officia celeb randa conflituerar . 
S. Gregoriui lib. a. Dialog, ail , pi ti- 
ra <e fingnlarit de S. Benedict Vita * 
Valentimano accepifTe. Qui ammh m»l- 

tii Ltttrantnfi Monsfltrit frttfwil ■ . Mo- 

nachi igiturcrant , qui in Lareranenfi 
tcclefiaOfficiumperigebant . Quod 5. 
Petri "Ecclcfiam attinet , Monachiqoo* 
que id ipfum ibi prcftabant , qui in qua* 
tuor Urbis M on after iis degebant , fcili- 
cet Monachi Monafterii S. Martini , S. 
Stcphani minoris , S. Stepham majorii, 
& SS. Joannia , & Pauli , qui ad 5. Pc- 
iri Ecclefiat iatera habirabant . 

Refer c vita? Gregorii II. Scripror , 
Monachoi ad Officia in Ecclcfiii Paro- 
thtalibut peragenda ventitafTe : caufTa 
autem , cur Monachi advocarenrur , ca 
erat, quod in Cathedralibui , atquc 
Parochial ibm Ecclefiii non fatia fre- 
qoen* effet Ckricorum numerui ad Orfi- 
*cia eclebranda. j quod JParifiis quoque 
fieri folec in vctuftis Urbii Ecclefiii ,ad 
quai Ecclcfi* Cathedralii Clcro* Offi- 
ciorutn agendorutn caofla facro Patroni 
die tran6re folet .Tertiamqoe ibi.Mif- 
fam t & Sextain decantare . Eodem pa- 
fto in Palarii facello folemnioribut ejus 
Ecclefi* diebui , qui oftiet fere per-an- 
num recorruot , annua ftipe ad hoc a 
Regibui conffituta Mendicantet , So- 
dalefque alii Officia peragunt , prima* 
fcilicct Vigili* Vcfpetaa f Tertian , 
Miflam , fexram , atquc concionem ce- 
lebntati aptam j Capcllani enim , five 
Canonici fublnflituti fui exordia exiguo 
ftumero erant, neqoe Officia folemnio- 
ribui diebut rnagnificentini peragere 
poterant . Inflituta poftea fuere Cleri- 
corum Collegia ad Monafteriorum e« 
xemplum, atque Officio addifli fuere , 
eaqueeft Cjpirulorum Cathedra! mm , 
Be Collegiatarumorigo. Chrodogangua 
primum Clericoi Metii congre-avit , 
atque Inflitutionii Regu lam coofcr/pfit, 
que virarcanonicafis forma erat , 
.canonici appellati fun*-. 



Conftat ex Coocilio Eptonenfi arm* 
f 17. can. 19. in ruralibua Parochiit 
Clericot ex vicioia convocari foliroa ad 
Officia facro Patroni die ceiebranda : 
StnRrrmm J^tlifmim in Ortfriit VUUtihmt 
ntm fmmmtur , nifi %icin,, CUriitt tfft 
<9*limg*t / qui S merit cintiibui fftltendi 
frttjmtntim fdWKitntmr . Concilium Erne- 
ritenfe , fcptimo Izculo habitum , nun* 
dat Epiicopia , mt it Etdtfjt fmm fmmilU 
Cttric*t fbifttimmt , mt 0 fjici mm Smn Bun 
htm* ftragaut. Tandem Capitularia anr 
nifoa. atquc Concilia Epifcopii pra?cU 
pi unc : UiMwi Etttef* fmblk* Ctnitu- 
tit Mstu tmrfmm (mum turn ttvtrtutU 

h*mt. Cone. Cclithen. an. 7»7« « 
CAP. XXII. 

De Jigno olim adbibito ad cow- 
voamdos ad Officia Clericos 9 
Mmacbos , atque Fidtles . 

PRimit Ecdefix fecuiit publico figno 
ad divina officia convocari Fidelea 
non poteranc . Pliniui enim » qui cot- 
tuum noftrorum meminit , dc figno pla- 
ne filet : irr.mo contra de ChriAianif 
ait , Latthrtftm , & Lmtifmgtm ?{*ti*~ 
ntm ale, atque Joca , & coetui Tape 
mutare. Haroniut affirmat , eo< * qui 
in Epiflola S. Ignatii ad Polycarpum 
Cmtftrti iv; appellantur , a S. Hiero* 
-nymo vero in EpiftoU ad Eutlochium 
"Prttttntt , quorum opera utebantur 
ChnfliancMatrooar.cum Agapat largi- 
ri cupiebant , homines fuifle , quorum 
efTet munerit Pidelet loci , atque tem- 
porii , quo Con vent ui habererur* ad- 
mo nere . At ▼erofimiliui nobii videtur^ 
Epifcopum , fiveeo jubente Diaconurn 
in Conventu locum , & rempu* infe- 
qoentit pronunciafle . lit vero iocit , 
quibut Conventut hi flit it horif , atque 
Iocit habebrfmor , pietai ipfa * »gni , auc 
monitor)* loco plerifqae omnibus eranr . 

Pace Eccletia* reffitura mot taKuIarn 
ligneam pulfandi obtinuit , qua Fidtlci 
de Officii tempore admonebantur . In 
Altisfancli Anaftaiii Martyrit a Con- 
cilio NicanoII. rcjatit Att. 4. hahetur 

Clc 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



*7 



CFericoi | I'gn* farm f*tf*nt*t tbvt+m 
fitfot ejus Rcliquias afterentibus . A pud 
G rare cm autem ad haoc diem tabula ex 
alto fufpenfa malleo percutieur , ad of- 
ficii tempo* significandum. idem videre 
eft in Vitasance'i Joannii Chryfoftomi a 
Metaphrafte reftta I P»lf*f ttf»* vs- 
Ml»l b$mi*ts *d t)u*md*m. fmgrtg*ti»- 

mtm. In VitaSandti Thcodori Archi- 
mandnrat apod Suriam f. Jan. hujus 
res mentio fit : Lignum , muU tm»we*t 
ad Bttlefam , pulfantei . Joannes M j- 
fchui Grad.i8. C ononis tigmmm appclLr. 

fiifCegttlaSancti Pacomii babctur , 
Monachos ad tube fonum convocatot 

ftlifTe : Q»And* ad C$1 1* it am tubs info • 

nutrit i erat autem tuba cotnea . Ita 8c 
S. Joannes Climachus in Prar. c.i i. Cum 

infonuerii fignum ffiritmatit iub* . Apud 

Palladium in Hiftoria Laaltaca Prater 
malleofcriebat januav Cellular urn Mo- 
nachorum , adeos excicandoi , atquc , 
■I ad Marucinum irene , admonendos . 

Succelit demde Ctmfmumm, eS>»f#- 
Urnm ufus , hz vera ita appellate, quod 
tiolx in Campania invents fuerint • Po- 
Jydorus Virgilias , Genebrardus , a- 
liique putabant > campanaruo? ufunr 
fub Sabiniano Pontificc S. Gregorii fuc- 
ccflbreprimum percrebuifle . Alii vero 
contra affirmant , Sanctum Paulinum 
Noli Epifcopum primum campanii ia 
Ecclesiaufum fuiffc, Pa pa m vera Sabi- 
irianum jufliffc dumtaxar > uc impoftc- 
ram illis effet utendum y live , ut Mar- 
tina* Polonus ait, primum juflilTe, at iis> 
f igaum ad horas Canonical effec eden- 
durrr . Earurrr mentioncm etiaor ante 
Sabinianum faftam videmus a Grego- 
rio Turonensi lib. r. de Mir.S Mart, 
c. aj\ atque adeo in Gallia receptas 
fuiffr : Inttrta fignum wuvttur ; atque 

alio TOCO , figno ad MaiUtiuat commtio , 

quar verba nonniti de carcpana accipi 
poiTunr . Alibi funit quoque meminic e 
campanaadeamcommovendam, ut fo- 
lium edar, pendent it. Ad funtm itimm , dt 

IN fignum tcmmaveinr . Atquc iter urn 

in Gallia- Hiftoria lib. a. cap. a j. Si' 

gnum ad Matutinum cimmitum . Campa- 
ri.! rum meminit etiam Vita S. Lupi Ar- 
chiepifcopi Senonemii anno «aj. a Su- 
410 r. Sepccra. relate i 



Ex hit facile intelligimuf > Fide lei a- 
liquo figno ad Officium c or. vocatot fuif- 
fc ; (atvientibu* vero perfecutiombus 
lignum iliud occulcum erat , nequefatia 
cooftac « quo pa£U fideles admonici 
fuerinr- Rcftituta vero Ecclefix pace, 
varia figna adhibita fuere , ut tubae , 
mallei , tabulae Jigner , quat ferieban- 
Ctir . Campanarum, in Ecdefiis ufui ple- 
rumque S. Paulino Nolano Epifcopo tri- 
bui foler , C*mfMMftmt a Campania 
Provincia , Nolat vero a NolaUrbeap- 
pellacai fuilTe arSrmanr. At J'ongc ante 
ea tempore caoipanarum eademhacap- 
pellatione- meminit Quintilianua, atque 
indubium eft y Koiarum ufum apud Ju* 
dxoi anciqutflimum fuiffw- . Suramui eo- 
rum Pontifex aurea tintinnabula extre- 
me tunic* orar fufpenfa gerebat A . ut po< 
pulum , cum Sanctuatium fubiret , ad- 
moneret . Proferptnx Sacerdotei apud 
Athenienfei campana foaumedebant , 
quo poputua ad facrificium convocaba- 
tur . Perl'* » Gratci , atque Romani iia 
quoque ufi (unt , atque omnibus retro 
urculis N^lx minoret e collo Mulorurn, 
aliarumque pecudum fufpendi confueve* 
runt. Mendici quoque nulas habebanr» 
ad prattereunces, uc ftipem darent , ex- 
eitandos . Fieri camen poteft , S. Pau- 
linum primum iia ufum fuifle ad fide- 
let convocandos , oioremque hunc ad 
plerafque Occidentis Ecdefiaspertran- 
iitTc i apud Graecos vero minus frequens 
fuit » qui ligneo quodam inftrumento 
omni xvo uil funr , quod Sym*ndron 
appellant ; eft autemexigua tabula 14. 
pedes longa > quat duobus ligneis mal- 
leo!is percutitur • Conftac tamen in qui- 
bufdam Gratcorum Ecdefiis Campanas 
fuifle • antequam Turcarum tyrannide 
opprimerentur , qui poft Conftantino- 
polimcaptam, eorum ufum interdiae- 
runt 1 Ad hunc tamen diem if 
Atho fupetfunt • 



I a 



CAP. 



Digitized by Google 



#S COMMENTARIUS HISTORICUS 

CAP. XXIII. 



De Officio , quad NoRurnum af- 
ftllabatur , bodie vcro Matu- 
iinum dicitur ; & qua bora in- 
tifi foleret . 

NOclurnum Officium ita appella- 
tumeft, quia noflu recitabarur. 
y igiii* quoque dicitur , quia populii 
dormientibut , qui Officium rccitabant > 
vigilias agere cenfebantur ; atque hoc 
VigilUt mm nomen dcfur.ftorum Officio 
ad hanc diem reliquum fuit ; ejuienim 
Nocturni vigHi* appellantur . Solcc au- 
tem plerumque Officium hoc Mttmtinmm 
appeltari , quia Laudibut conjunffum 
e(t | quae mane recitari folebant : Ms- 
imin* Lmmdti . Hodie vero noftrit mo- 
ribut Matutinum dicitur , quod Offi- 
ciumhoct quod ubique noctu perage- 
batur , a nullo fere Cicricorum al/o , 
quam inatutino tempore recitari folear. 

Inter omnet Officii horai , noct urna in 
tote vetuftate eclcberrima eft.Vetuftiffi- 
mi Chriltianorum , vel ipfit Gentilibut 
teftantibut.eam fancliffimelervabanr.Sic 
Fliniut Junior ep. 75. I. i. & Lucianui 
in Dialogii : Ad bymnu n$t ntfft de- 
ttmtntti , vigiUme* . Amianus Mar- 
cellinui : dJt ftflt CbriflUmi flint 
in Sctttfi* fttn*B*b**t . Laclantiui mo- 
rit huiui rationcm reddit in hare verba : 
7f»Re ligiliat tUbtrmmmi ftopttr *dxtn» 
tmm If git «c Vti ntfiri I. y C. If- 

Nihil frequentiui apud veterei Eccle- 
fiafticot Scriptoret occurir, quamChri- 
fl ianorum vigiliarum mem <o. Concilium 
Elibef itanum * mulieribui eat primum 
interdixitt , oequid incommodi eveni- 
ret . Not redtut exiflimavimut , ale 
Concilium iftud can. jj. jubcrc ne mu< 
lieret noftet in Cccmiteriit- traducing, 
quia fape Orationit obcentu in gravia 
peccata clam incidebant . Ita S. Joan- 
ne! Chryfoflomut ham. j- in ep ad Hcb. 
populo fuadem , ut nodi it Officio in- 
•ereffet id t amen mul eribut interdicir, 
jubetque en domi manere , atque in- 
•erdiu dumtaxat ad Ecclefram venire . 
Nemo autem cs ftimot hake vigj- 



liat, five no&urnum Officlum, ad quo J 
popului advocabatur , quotidie peraclaa 
fuilTe. Conftat enimcx S. Joanne Chry- 
foftomo, dicbut tantum Dominicit lolc- 
mnioribufque aliii fidciei ad cai con* 
yocatoi fuilTe . Solebant autem prarci- 
pue ad Martyr um monumenta diebua 
corum nomini facrii populi per no&eta 
cum Clero vigilare * atque Officio , 6c 
Miffa, que port Noclurnoa cclebiaba- 
tur , intereffe > fere ut not Natalia t e ai- 
re poft Matutinum Miflam cclebramui » 
Quod horam fpcclat , qua noclurnum 
Ofhcium peragebatur , nun ubique ea« 
dem fuit . Advertendutn eft autem > 
apud Oriental*! diem in duodecim ho- 
rataqualet divifum fuifle , eai ab ortu 
Solit ufque ad occafum numerando . Id 
ex parabola Opcrarura vinexa S. Mat- 
tharo c.20. 6. relata intclligimut , ubi 
dicitur patrem familial variit hoiit iiC- 
que ad undecimana futat exire foli- 
turn i atque oput hora duodecima * 

?[u*diei poftrema erat >abfolutum fuif- 
e. Chriftus quoque ait: 7(oiinc dntde* 
«im [*ut htr* diet I Hcbrci, ceterique 
p^puii diem in duodecim horai eodero 
padio partiebantur » idquc corum excm* 
pfo Cbrtfliam , S. ifidoro Hilpalenfi 
tefte prxftiterunt . Nodlurnarum hora- 
rum prima a Solit occafu incipiebac > 
atque ita cetera noclit horar propria! 
habebaat appcllattonet pro earum ordi- 
ne, itaut (exta in noclii medium inci* 
deret. Noclurnx hora in quatuor par- 
tet divifa erant , quarum quxlibet tri* 
but horit conftabat- , quibut abfolutia 
vigilig in Ecclcua ad Deum orandam 
5ebant , ju»ta militia morem , quo noa 
in quatuor partet aqualct dividebatur* 
VigHUtmm nomine appcllatat , quod 
excubia juxta militarem difciplinam 
quater per nottcm mutarentur * tertia 

Suaque hora quibut vigilet undique 
ifpofiti excubiat agebant , ne de repen- 
te non providentibut hoftei foperveni- 
rent. Harum vigiliarum mentio fit in 
Evangelio Marc. ij. FiglUu «»- 
fiit'u quando D»mi»m vtnimt , /••'», 4» 
IBtdit ncae , Ml g*IU an\u , eui minc, 

S. Marcut quoque de quarta nodlit »i- 
g«lia agjt c-f.48 Cirta ^m<»«w migili*m 
ntQh t qucmadmpduiD flc S. Matrbaua 



« 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



6 9 



aj. referent Chriftum fupcr mare 
ingredietuem ad Apoftolo* fuoi vcnil> 
le , S^uarta ntBit vigili* . Iraque di- 
l'cimus cx Evangelio,noctem juxta Grx- 
corutn , & Romanorummorcm io qua- 
tuor vigilias diflnburam fuiflc. Io 
tcri aatem TcAameato ante Eacchia? 
tcmpora nulla fit horarum mcocio i de 
illo vcro If. i%. legicur , prjin.ll.itn ei 
a Deo fuille, Solis umbram , qua de- 
cern gradibui in Achazi horologio de- 
fcendcrat , decern gradibus retrogrefsu- 
ratn , five Solcm decern twraruro fpatio 
iter fuum rcmoraturum . S. Lucas vcro, 
qui fecund* > & tcrtia vigilia tantum 
raemmit cap. 12. pumam lupponit , 
quartam vero non exdudic . Quare tc- 
nenda ell divifiu S.ivlacthjti , & S.Mac- 
ci . In eo vero dilbcultas tantum eft , 
quod S. Marcui galli cantum a noliis 
medio diftinguat : An mtdia n»Bt , an 
Galli mi» . Conflat ex vetuttii Ro- 
manis ordinibus id promifcue ufurpa- 
tumfuiflc, acque matutinum , ad bui- 
lt cantum * vel ad notUis medium rc- 
cirare , eodem fenfu ab ill acceptum : 
Die D$minit$ ad vigiliat in ftim* Galli 
««•/», quod fingulu fcriis , fingulifque 
feftis adferiptum ell . Vigiliat ad Gal- 
li cantum,, five noliis medio iemper 
recitata func , qua caufa eft , cur in 
aliis Romanis ordinibus , mtdia ntBe 
legamut . S. Joannes Chryfoftomus horn. 
5>. ad pop. Atuioch-dc Officio agent, 
quod acne fua fub no&is medium rcci- 
tabacur , horam demonftrare volem , 
air , initiumilli dandum ad Galli can- 
tum ; morefque Monachorum delcri- 
bentrefert, Prapofirum ad Galli can- 
tum 1 folum pede ferirefolitum , ut cot 
excitaret, & mox Pfalmis canendis ini- 
tiam factum . GtJli Mala rwiiwi "Prat- 
ftft»i sffifii$ . In Regula Abbatis Ifaix 
cap. 1 7. atque in Regula S. Bafilii cap. 
37. tempus 1 11 ud nodi* medium appel- 
lator , Media ntBe > atque in Regula 
S.Columbani cap. 7. Carthufiani dua* 
bus horis ante noltis medium incipiuncj 
S.fienedidrut vero duabus pull mediam 
noclem horis, furgendum ciTeprxcipit 
hora a quam ipfe vocat oftava : Mtdict 
am flint di media nofle , ut digefii alacret 
jutgant ad V'^Hiat hora fc7ai/4 . 



Vetcret Monachi non omnes cadem 
nocUis hora furgebant i quidam cniro ip- 
fa media node excitabantur , quales lis 
func , quorum mcminit S. Joannes 
Chryfoftomus • S. Bafilius juber , fuoa 
tcr per nollcm laudet Deo canere , fci- 
licet ineunte , media , acque exeunre 
node . Palladius rcfert , Ammonii Di< 
(cipulos } noclcs rotas orando traduxilTe 
ftantes mo do , & modo feJentesi quo 
vero horam cognufccrcoc , qua furgen- 
dumeiTet, Galli cantum fequebantur , 
vel itellarum ortum ; Horologioruis 
enim inventum recencius ell , acque a- 
quas primuin in.fi it Dta fuere . Lit Mona- 
chi e fumno expergefiercne , pede im- 
peltebantur , vel vcrlicului cantabatur » 
vel januam malleo fericbant , aut crc- 
pitaculu (irepitum edebant , vel fonituaa 
NoU excitabant . 

Ut ad Romanos mores circa Matutl- 
ni horam redeamus , hac in Wttjffit 
Rotnanis ordinibus reperiuntur • Sole- 
mn oribu| diebut , quibus duplex Orli- 
cium rccitabatur, prima Matutini pars, 
prima noclis hora , fcilicet poll Solis 
occafum decantabatur : In initio , fern 
trtfttfmh nttlii ; fecunda vero ad pr'f 
mum Galli tantnm . lit vero diebus , 
quibus unicum Officium erat , decern!- 
tur ad Galli cantum temper efle rcci- 
tandum , hoc rantum difcrimine , quod 
tribus ante Pafcha diebus , id media no- 
lle etlct peragendum : Ad vigiliat mtdia. 
nutt\ quibus verbis difcrimcn aliquod 
innuitar inter noctis medium , & Gal- 
li cantum, acque hunc primum Galli 
cantum pod noclit medium fjilTe , ea 
fortatTis hora , quam S. Benediltus o- 
clavam vocat , nos vero Galli fecundam. 
Indequoquecolhgitur veterem morem 
Matutinum ad noftis medium recirand ; » 
fohs tantumtribus anrc Pafcha diebu, 
fervatum fu He ; Conltat enim ex Ami- 
lario ejus atate , Matutinum e veterts 
hora polTefrione detrufum fuilTe , neque 
amptius media nolle recitatum , cum 
adnotaverit verfieuluro , Mtdia ntctt 
fmrgtbtm , inaliud, (jutniam iUuminat* 
mucatuM fuiffe , pultq^uam mos Maru- 
tinum media node rrcitandi intermiffus 
fuit , quod fortaffe poll S. Benedilhim 
faftumeft» ejjfquc excmplo bujusOf* 



Digitized by Google 



7° 



COMMENTARIUS H1STOR1CUS 



ficii hora in aliud rempus mutata ,. 
quomodo Chrodogangus fecie in fua 
Regula pro Canonicis Metenfibui , qui 
ut hora oclava furganc , t ant um prefcri- 
bit . Hac ergoratione in pluribus Ec- 
clefiis Officiom fenllm quacuor > vd 
quinque horit ferius peranum cft,qucm- 
admodum Stcphanu* Ponchcrius Epi- 
fcopui Parificnfii id fieri permifit in 
fuit ftatutis anno ijoj. ut fan mtdi* 

tttftil mane cirtd r^uarum , & quintMUt 

horxm ntflurnum ttltbrtttnt Ojfitium . 
In fola vero Cathedrali Parifienfi vetus 
mos , Matutinum media no&e recitan- 
di Temper fervatus fuit . 

Affirraare tamen poflumus per pri- 
mum Galli cantum Rome noctis me- 
dium intellccli m fuiiTe ; quod ex prima 
NatalisM fla conjiomus , medienoclis 
Miffa appellata , que dicicur etiam : 
Mijji *<i priutum G ili etntum , five lis 
<j*lti tint* , que ipfa media nocle inci- 
pit . Animadvertendum etiam eft horas 
duat poft mediamnofiem in Reguta S. 
Benedict demonftraras- , non univerfe 
ab illo Ordine fervari $, fune enim Mo- 
nafleria plura , precipue Sacrarum Vir- 
gin um , quae media nodte confurgnnr . 
Farifiit Matutinum media noQe rccita- 
tur in Monafteriis S. Victoria , Montis. 
Martii , Caeleftinorum , atque Virgi- 
num Dei , ac preterea in quatuor Men- 
dicantium Ecdcfii*. . Juxra veterei S. 
Germani Pratenfia mores eftate Matu- 
tinum media nocle dicebatur ab Enee- 
niorum die vigefima prima > fcilicet 
Aprilia , ulque ad vigefimam oclaram 
Augufti, atque hyemc hora poft me- 
dians nodcai fecund i . 

CAP. XXIV. 

Vt tribus Noflurnis Officii 
No&urni . 



P Rincipio unicus erat Nolturnut in 
noclis officio , conftabatqae duo- 
decia pfalmis , quemadmodum ad hanc 
diem ferialibus diebui , atque in prima 
Dominice Noclurno fieri folet . 
Verum cum Dominica diet iota Deo 



colendo , atque laudando facra eHe 
debeat , cccperunt Monachi nodi em o- 
rando traniigere .. Caflianus 1. J. C|* 
docet , JEgyptios tribus diverfia noclis 
teroporibus diebus Dominicis orafle , 
qoibui opus facerenon liccbat ; contra 
vera diebus reliquit, quibut opui facie* 
bant , feme! tantum per noclem ora- 
bant : E*i noBtt in fttthit diflingnuut 
ejpciit . Poft aliquot Plalmos decantatot 
tret Lecliones perlegebanr • idque tri* 
but diverfia remporibus per noclem re- 
petebant ,. que ret tres noflros Domini- 
ce NccMurnoi aperte demonftrat . Apud 
S.Cefarium Aretatenlem c at. vide- 
mui, trium Leclionum loco, que feria- 
rum diebus recitabantur diebus Do* 
minicis duplo pluret fcil cet fcx perlu- 
Cla» fu:lfe : Omni Vominic* ftx Mi ffti /"«- 
tilt . S Columbanus in fua Regula fat is 
fignificar, quam longum etiet officium 
noAurnum Dominice diei , quodtribui 
intervallii triginra fex Pfalmi , atque 
duodceim Antiphone recitarcntur . Id 
quoque quam fimillimtim tribua noflna 
Notturnit eft , quorum rlnguli ia. P 1 a 1 - 
mis conftanr , idque per eftatem tan- 
torn } hyeme vero 75- Pfalmi, & zj. 
Antiphone diccbantur . S. Bened:clus 
diebut Dominicis matutinum uCque ad 
Auroram protrahi curabat , atque duo- 
rum Noclurnorum, & duarum Le£>io* 
num loco, qua* feriahbus diebus recita- 
ri foltbaot , die Dominica tres Noclur- 
ni , ia. Leclionev, atque toridem Ref- 
ponforia recitabantur . S-. Frucluofus in 
fua Regula c. t, jubet tret Nodurnoi* 
linguiifque Noclurnis ia Pfalmot,cum 
tribus Ledtiombus ad primum , quatuor 
vero f 8c totidem Refponforiis ad fe- 
Cundum recitari . Primus Nodlurnui 
pa u Ij ante mediam nocTem abfolveba- 
tur j aiterum media nodi: , tertium 
deinde ad fecundum Galli cantum , fci- 
licet circa horam fecundam recitabant . 
Ex vita I. Sabe videre licet, in ejus 
Monafterio tutam Dominice noctem 
orando tranfactam f u : fle .. 

Itaque Domimce officinm ubique 
longius. erat , q«im ceteris diebus , 
quod Rome ad Matutinum, Scad Pri- 
mam fervirum eft 

Ad Dominice cxctnplum fcftorue* 

#14. 



\ 

Digitized by Google 



M BREVIAR1UM ROMANUM. 



7- 



officio trci NocturnVrributt fnerc : feu 
it a nocturni Dominicis arquc fcftit 
diebus nocctirno officio tributi Tunc , at 
fa c r is ill it diebut nocturnum officiutn 
tiiurno , quod tribus horn conflat , ii- 
mile efficcrctur . Htt*\ dim** , Ttr- 
%U» Stxt* , & Tin* , quemadmodum 
innuit Cadianus , referens , Monachot 
tribus diverfis noctis temporibus die 
Dominica orafle, imerdiu vcroquater 
convemflc, fcilicei hofa Tcrtia, Sex- 
ta t Nona , & Vefpere ; contra vero 
diebut illis * quibus opus fiebat , femel 
tantum per diem , at que feme I per no* 
ctemorabant. Tres Nocturni illi , qui 
tria diverfa noctis officia conflitue* 
banc , in MonaHeriit majori pictatit 
ardore fervenribu* , diverfit horit , 
quemadmodum in diurnit fieri Met , 
Tecirabantur } conjuncti vero fuere > 
atquc continenicr recitati , quod nimit 
arduum fit ter per noctem cub i rum con* 
cedcre , atque tot fdem vicibut furgere. 
Singuli autem 'Nocturni paulo longio- 
ret erant, qualit hod ic primus eft , ut 



dutn furgat : t{*Bibai bit terve furgtn" 
4mm. S. Bafiliut in Reg. c. $7. horura 
trium temporum neminit , fcilicet Vcf- 

Jieri f media? noctit , atquc hot* ant c- 
ucanar : Vtimh ft imptditntitm ttnthttt 

fequeiur fct'nio , ut nuitt,quMM fumvi c<«- 
fturi .... lemport mtdi* noSit tradi- 
turn m Vula , & SciU , & ante dllmthlnm 
td tr*$itntm foirjtndtim tfi. locelligimus 
igiioc ex Jocitiflit, trcs nocturnos il- 
lot non concinenrer recitatot fuiflc , fed 
per intctvalla , ut diei hora? . Super* 
eft autem ad banc diem veftigium alt* 
quod trium nocturnorum divifionis , 
quod poft fingulos nocturnos thus ardent 
circumferatur , quasi nova officia eflent* 
atque in quibufdam vetuftis ordinariia 
vcluti Novioduni ad fingulos officii De« 
functorum nocturnot Campana lignum 
edendum erat . Scnone Nocturnorum 
figna fucceflive eduntur , fecundi ad 
fincm primi , & tertii ad rin-m fecundi . 
Ad poftremum cujufvis Nocturni GUri* 
Titti conf urgunt , quad abeundum cf- 
fet 1 atque Choro exeundum ; adcete* 



totum fpatium atque intervallum tribut Torum-vero'Rcfponforiorum G/«r/«7«t< 
illit officiit deftinatum occuparent. Hex 
<ft A malarii 1. 4. c. 9. fententia , affir- 
matQ^e tret Nocturnot inftrtutot fuiffe, 
»t tribut vigiliit, five noctis ftationi- 
bdt refpondcrenr , quibut ad orandum 
furgendum erat , quemadmodum & in- 
terdiu Tertia , Sexta , St Nona hora rri- 
feus diverfit intervallis oramut : //«• 
be ant fn em tret figtitntt vigilittrmm ftr 
<juai te> Has hor*r divif* , t> txtrutitm 
funt , & in quart* oritnte Lutiftro . 
Laudes quarta erant noctit hora fub 
lucitortum, Vefper« vero quarta diei 
hora ad Sol:s occafum . Hi Ncdtnrni 
vigilix appellantur, atque tribus vigi- 
liis juxta vetcrem numerandi rationem 
recitabantur . Trims vigili* , fecund* 

•v/fUfJ , C tertix vigili* . SS. Patrct 

Laicot aiiquando hortabantur , ut (tc- 
pius per nottcm furgerent ad concinen- 
rfas Deo Laudes : Sape etiam nocle 
Ircto furgendum eft , Deufque laudan- 
dus , ad fimilitudinem Angelorum , 
quot vigilantes vocamus , inquit S. Cle- 
mens Alexandrinus in padag. c 9. $. 
Hieronymus in Epiftola adEuftochium 
ci fuaJet , tit b!s vel ter noctu ad oran- 



tri Feftit (olemnibut non adfurgunt . 

Domim'cis dumtaxar^tqucpfxeipuit 
Feftistres Nocturni dicebantur, atque 
hxc fefta ohm exigao numero erant ; 
que ratio eft, cur trium Nocturnorum 
officia minus frequentia eifent , quam 
poftquam noctu ter > atque etiam (emei 
furgere ceflatum eft ; eaquede caufla 
nullo negocio tret Nocturni plcrifque 
fefl it tributi fuere . 

In quibufdam Ecclefiis tot chor i.quot 
erant Nocturni , inftituebantur , ut per 
vices singulis officii, his inrerettent , ft 
mmttmtibn t Clrrieh , quemadmodum aic 
Scriptor Vita- S. Germani Parffienfis de 
hujus Ecclcfist Cleric'it ; verum plernm* 
que iidem erant , qui ad fingulos No- 
tturnot furgebant . 

Legimus in Carthufianornm ftatutit a 
Guigone conferiptit cap. 9. eot inter 
fingulos Nocturnos feptem pfalmosPoe* 
nitcntiales recitaffe , vel al a» quafdam 
nonbreviores preces , ut inter Noctur- 
nos intervallum notaretur . t*&9 f*ft 
7i*ct*rn$, imttrvMlU, quod *d fit" ftftem 
VtenittntitUt pftlmtt t*ptrt v*lt*t . Iu> 
Xtanova vero ipforum ftatuta duabut 

hoi la 



Digitized by Google 



72 v_<JiYlMCiN 1 Anil 

horisante no&is medium confurgunc > 
atque inter fingulos Noclurnos trium 
horx quadrantum , vel horat Integra? 
intervallum habenc , atque per id tem- 
pus fingillatim Beacc Virgini* , vel De- 
fun&orum officium recitanc , vel cui- 
dam alteri pictatis open vacant . 

CAR XXV. 

Ve feci<Ii>rri bus fretibus , qu* 
Ps'vinum Officium prtcedunt , 
qua! i a funt Cruets Jigium , 
Pacer, Ave, & Credo. 

OLim officium a Pfalmodia iocipie- 
bat ; quemadmodum tribui die* 
bus ante Pale ha fervatur , qua? forma 
eft veteris officii rccicandi rationit ; 
quidquid aurem Pfalanodiam prxcedit > 
poftea f uperadditum eft . 

Chriftum omni arvo , cum alicujus 
momenti oput incipcrent , Crucii figno 
utebantur* tcfte Tertulliano de Coro- 
na Milit. cap. }. verum non Temper 
Trinitatit invocatio >» nomine "P*trlt 
addita fuit . Adhancquoque diem Ro- 
manoritu figno Crucii fignamur inci- 
pientes primam antiphonam officii trium 
ante Pafcha dicrum , atque per anni 
curriculum fignamur , dicentcs: V»mi- 
me Ubi* mts tptriti ad Matutioum , vel 
Vens in mijmftium . Regnla Abbatil 
Grimoaldi pro Reclufn dici jubet ptm 
in ndjnttrinm , atque interea crucis fi- 
gnum fieri , quando e lecio furgitur : 
jldcurfum cum ftfiinttUnt fnrgtntts f- 
gnum Crtttii (rati refeutur , fimnlijut 
fub fitntit dJcmtnr : Demi in ndjmfrimm 
mtnm inttnit . Signum vcro hoc fronti 
dumtaxat imprimebatur , atque inde 
profectus eft mot crucii lignum ad os fa- 
ciendi, cum dicieur D$mintUbU mtn «- 
perin t ad borarum vero , cumdicitur, 
Pent in mdjufrinn . In Concordia Rcgu - 
Jaruin S. Dunftani , atque in Conftitu- 
tionibu* Monafticif pro ordine S. Bene- 
dict hare leguntur : 7(»f?*rnit horit , 
(DM de ItBul* fmrrtxit Tr*ttr , frimum 
fgnmm Crntti intfrimmt fibi ftr infect- 
ifntn Stncl* Ttimiwh , dcindt 4it*$ 



[S H1STORICUS 

Dtmint UbU . A t in ord'nario Carthu- 
fianorum ad officii ionium nulla fit mea- 
tio figni crucit . 

Oratio Dominica Temper officio in- 
fer ta fuit : eft cnim ea nobis a Chrifto 
tradira , atque ab alio , ut earn recite- 
tout , nobis prsceptum , quare in pu- 
blicis precibus earn omitti fas non erat . 
Concilium Toletanum quartuua AO.fl!* 
can. ta. eos coarguit , qui Dominicis 
dtebus earn orationem non recitant , ad- 
ducitque teftimonia S. Cypriani , S. 
Hilarii , & S. Auguftini, quibus com- 
probare vult , eamquotidie recitandam 
effe > mofque ille adeo neceffarius re- 
putabatur , utClericos exaudoraturum 
inioitetur , qui in officio * feu publice * 
feu fingillatim quotidie earn recitare 
neglexerinc ■ £x quo loco conficitur jam 
fuum clcricoi officium fingillatim re- 
citafle. 

Sane de Orationis Dominica; officio 
Divino inferend* neccflitate idem dici 
poteft , quod S. Gregorius I. 7- ep.*4- 
dcMiflaagens fcribebat, parum dece- 
rc , ut in (acrificio preces a virisdocxit 
compofitat recitentur , ilia vero. quam 
Chrifius ipfe compofuit , omittatur . 
Joanne* Diaconus in officii defcriptioie, 
quod in Ecclefia Lateranenfi Rom* per- 
agebatur , advettic , juxta Apoftolo* 
rum inftitutionem omnibus retro farculis 
ihflla Ecclefia fervatam , Orationis, vel 
colled* loco ad Officii finem Oaationem 
Dominicant recitatam fuiffe : 
jiftfi*li<*minflituihntm ntmnif! Dtmini- 
c« in Offici i ni'tmr ttntitnt . 

Hodie Tdtcr recitatur ad Officii int- 
tiiim, medium, & finem , modo alta , 
modo fubmiffa voce . Concilium Geron- 
denle anno j 17. jubet can. 10. Epifco- 
pum quotidie Orationem Dominicam 
poft Maiutinutn , & Vefperas alta voce 
recitare , quod 8c Benedidtini fervant , 
atque fanfti Benedicli Regula ftatutiim 
eft , eaque ratione diu in Ecclefia Late- 
ranenfi Romat recitatafuit . 

Nullum anriquitatis monumentum 
extat , quod Tver ante Officium reci- 
tandum fignificet ; Monachi enim pr »- 
mi id ufurparuntj nullumque ejus re i 
veflig/um invenitur ante librum conf»e- 
tudinum Ciftcrcienfium , ubi ha-c ha- 

bentut 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. 



bent ur cap. *8. Demitf, officii figno $r*$If 
mem fnfer eniferictrdiat faeinnt , idefi t 
Pater ntfier , & Credo in Demm , anteqmmm 
vtrfum , Dent in aaiuterinm decantent . 

Id vero in nulla MoitaAica Regula xxr. 
velxn. fatculi occurrit, nequeinBre- 
viario Montis Caflini xr. fsrcuii , neque 
io Vctcribui confuetudinibus cluniacen- 
/ibtif ; ubique enim officio initium da* 
Cur i 1 lis verbis : Demi in adjmtorinm. 

Scd poftquam Pater ante officium re- 
cicari confuevit , conftitutiones videre 
eft , qua; iilud cum aliis precibus ter re- 
citari jubeant , legimufque , Monachos 
ante officium omnia Ecclefia? Altaria 
percurriflc > acque coram fingulis Pater 
reciciHe , qua; res aliquando Officii ini- 
cium morabatur. Vcrum hujus generis 
fupplicationes , atque pietaus opera a- 
bolitafucrc, (tatutumque fuic $ ut fuo 
quifque loco in choro eas precei recita- 
ret , dum celebrans Officium inciperer . 
HmcinCarthufianorum Rubricis facul- 
cas datur "Pater , & Ave cer ante Matu • 
linom recitandi inclinato corpore , vcl 
fiexis genibus : Ad matmtinat omni tern- 
fore ter Pater } & ter Ave fermittimnt , 
deinde Dentin adjntorimm . Alii Mona- 
chidicebant, Vdter de Calh Dent , mi- 
ferere nebit , fronti crucem imprimen- 
tes i ftti r\edemf>tor ori ,& Spiritut San- 
Re Dent peftori id lignum imprimentes . 

Pius V. Papa , Pater fecreto ante Offi- 
ciutn in Romano Breviario recitari 
prima* juffit , atque etiara Ave , & 
Credt . 

Quod Ave fpeftar , ins. Gregorii Sa- 
cramentario primum occurrit , in Ec- 
c I cf\r officio ad Offertorium MiiTe. quar- 
tz Dominica; Adventus ; fed verba 
Angeli tantum compleclirur , eflquc 

Ktiui Antiphona , quam Oratio . 
ulluiquoque eorum Scriptorum , qui 
Fideles ad precei quafdam perfolven- 
das hortati funt > ejus rei meminit , at- 
que ad xr. ufque iatculum concilia , & 
patrei fymboli tantum , & Orationts 
Dominica; meminersint , qua; a populii 
difci , & quotidie recitari fuadebant . 
Concilium Forojulienfe anno 791 .jubet, 
UC Symholnm , & Oratienem Dominicam 
•mm'/ CUriftiannt memoriter ftiat . Con- 
cilium Moguntiaua) anno Bij. jejuaia 



73 



aliaque pornicentiar opera if f is imponie » 
quifymbolum, & Orationem Domini- 
can addifcere neglexerint . Caroli Ma- 
gni capicularia lib.*, c. ft. Parochii 
mandant , ut Populos admoneant , fym- 
boium. 8c Orationem Dominicam eot 
fcire debere > uc falutetn confequi 
poflint { atque ut omnis excufationn 
occafio populis tolleretur , Paftoribus 
demaadatur , ut palam alta atque di- 
ftinfta voce Oratio Dominica , Symbo- 
lum, & Decalogus pronuncieotur , at 
quiea ignorant , fapius repeti audien- 
tes addifcant . In pluribus etiam aliis 
conciliis nulla fit Ave mentio ; Deque 
in Regulis pro Fratribus Laicii , live 
Templariis , pro carmelitis , arque Fra- 
tribus M inoribus aliud pr*c i pi c u r ,quam 
certus Pater n u mcr as, pro iis, qui rn.ju s 
officium non recitabunt . 

Occurrit tamen Ave in minori B. V. 
officio ad Invitatorium apud Petruro 
Damianum Opufc. 3 j. inter preces vero 
populo prxferiptas primum invenitur 
apud Odonem de Solliaco Epifcopum 
Parifienfem in fuiiconfiitutionibui five 
Statutii an. iijj. Exbortentnr fopminm 
fern fee Pre tbyteri ad dicendam orationem 
Dominicam , & Credt in Denm , & Sain- 
tatitnem Angelicam M. Harim firginlt • 
Poft ea vero tempora fa-pi m inconciliii 
inculcacur 3 in Exonienfi an. 1x87. ali- 
ifque . In Statutis Lingonenfibus an. 
1404. decretum eft , ut singulis Domini- 
cii in condone cum Pater , & Credo re- 
citetur , uteampopuli difcant , atqae 
alte memoric imprimant : Dicant alia , 
& intelligibili vote Pater nofler , Ave Ma- 
ria , tf Credo in Denm . Concilium Bi- 
turicenfe anno 1(84. jubet , ut omnis 
ChriFIiannt Orationem Dominitam , Satm* 
tationem Angelham , S/mbolnm , Detalt- 
gnm ferdiftat . Mediolanenfe V. prsrei- 
pit omnibus confeffionis Miniftris , ut a 
Paenitentibus fu is Orationem Domini- 
calem , Salutationem Angelicam , at- 
que Symbolunrtecitari curcnt . TraC^u 
vero temporit adeo Salutationis afui in- 
valuit , ut recitantibui Indulgentiae 
coticelTx fuerint . Ter quoque per diem 
Angtlm Domini inftitutum fuit , Rofa- 
ria, & corolla; in B. Virginis honorem 
approbat* , ad/cftaque Pater in Regu- 

K lit 



Digitized by Google 



74 CvjxMMcN 1 AlvU 

lis pro Prtuibui Laici'i, prrcipue cum 
Hatrctici , vel Novatores Fidelium pie- 
tatem ergaB. V. infirmare conaci lunc 
Inrer ceterot enim Vahtcnfium err orei 
illenumcrabatur , quod A%t M*rU re* 
jicerent; ejut feciatMiniftri in confef- 
Hone Aw Mart* pcenitcncia loconon im- 
ponebant , atque ubi quit eot interno* 
fcere voleba t , an Avt M*ri* recitarent* 
ex iii quarri folebac , quemadmodum 
Hiftoria refert torn. 4. Biblioth. Pacr. 

J I ac de caufta Magifiri tt>um n*n injur, - 
guns fuii tonftteniibui , Avt Maria , met 
eutmipfi, qudm credenttt eorum dicnnt 
Ave Mat in . 

UrbamiflV. Anpcli vcrb'n ad d id it : 
fruffmt ventrit tni Jtfui Chrifim, Amen. 

A ddiramcntum S*nel* Maria, in nulla 
precum Pormula ante annum 1 jo8. repc- 
ritur ; tunc vero ufurpari cccptum , 
S An Fitt Maria Mater Vei or* fro titbit ftt • 
woribmt , Amen . F/ancifcani addide- 
runt poftea , &inj»rn mtrtit nofJrat , 
atque ita in 1 Breviario anni ifif. legi- 
rur i «aque de catifla Cardinalit S. Cru- 
de, qui Francifcanns foerat , Rrevia- 
rro foo inferuit , Piufque Papa V. Ave, 
tc SanBd cum •Fraocifcaoorum addita- 
mento Romano Breviario inferi voluir. 

Hare fun: , nil 1 de Avt , atque San* 
, B* confrjnter affirmari poffunt , qu d- 
quid fcripferit Baroniui.ad an. 4{t. qui 
S**tl* a coneilio Ephcfmo compofitum 
fuilTc etiftimavit .« Verum ejut rei nulla 
far is valida au&oritat produci poreft « 
neiue Libellui defy"»/A*/ Jf4/>«//»i'nomen 
Sever; Patriarchs Alcxandrini prxfe« 
rem, fidem tilfam mexetur , ad cujut ft - 
nem hare oratio reperitur ; nullutenim 
inter Alexandr.inot Patriarchal Seve- 
rut appellatut fuit , qua; ratio eft, cur 
inquibufdam codicibui manu exarat'u 
Scvero Anciocheno tribuacur. Ac V f . 
terei , qui Severi Antiocheni operum 
meminere ,' Libri de Baptifmate men- 
tionem non faciune . Addendum eft eti- 
am, Ave tarn frequenter ufurpatum inde 
fuiflc , ue not! tintum ad Officii , fed & 
concionum exordia adhiberetur , quod 
in pluribui Italia-, fcV Germaniar Joc/t 
adhuc fieri folet ; in Gallia vero ad E- 
xordii finem : dititnr Ave Maria in frin- 
CfitStrmtnh , ait Amelias ifl fuo Or- 



IS HISTORICUS 

dine Romano ij. fxculi . 

Statutum quoque eft , ut Cierici ge- 
nua flccterenc , cum Ave Marin in Offi- 
cio recitariiccidat , atque ita Rom* fit 
ad Hy mourn Avt mntit Sulla, in aliic 
vero Ecclefiis Clerut confurgens ad Al • 
tare fe convertit , quotie* pro Antipta- 
na , vel proRefponforio Avt Maria'At* 
cantatur • Concilium Budcnfe an. 1279. 
hunc canonem edidit : Vtlumut , q»U 
tmntt Cltriti , qmotitt in Divinit OftUt 
AVE MAW A fdittint , fiexit gtnibmt 
ft revtrtnterintlinent. can. I J. 

Inlibxo de Baptifmate Severo Ale- 
xandrino tributo otatioharc ita eft con- 
•epta ; P* x tibi MatU , grtttU fltnn , 
Vominut tecum , btntdiEl* <u inter muiit- 
rtt , & be ne diBus fruciui , qui efi in »• 
tero [tint Chriflnt . SttnBn Mt rid Miter 
Vti , trn frt nobis , inqutin « ftccMtori- 
but . Amtn . 

Quod fymbolum Apodolorum fpe- 
clat , ex veteri Fidclium more f)notidit 
dinulnc*n'n borit rttimndnm tfl , juxt a S. 
Ambrofium de Veland. Virgin. Apud 
S. Angnftinum quoque horn. «. inter 50 
hare habentur . S^otidit ditliit qm*nd» 

fnrgitii, qugndovoi coilttdtit ad font num. 

Theodorui Leclo r adfirmacTimotheum 
Conftantinopoliranum ad 5 y naxci fingu* 
J j 1 fymbolum recitati curane . 

Noftra vero Officii illud -peculiare 
habent , .quod ter , atque tribu« diver- 
fit temporibut recitetur , ante Nodrur- 
not fciltcet , Primam , atque ad Com- 
plctorii finem , fubmiflaque femper vo- 
ce. In precibui Primx , atque Comple- 
torii duo poftremi Articuli t*rnit refnr- 
rtHitntm alta voce dum«axat proferun- 
tur. (.It vero moric hujut rationem in- 
telligamui , fcieridum eM , olim totum 
alta voce in precibui Primr , & Com- 
pletorvi recitatom fuiffe . Rubrica<vero, 
qua fu bm '(Ta voce T*tt r , Avt , & f Cr*. 
do id Officii initium , atque finem reci- 
tari jubet , indicat additamenta h«c ef- 
fe potrremit hifce temporibut faafta i ea 
enim, quz adOfficium fpeftjnt , Tem- 
per alt j -voce prolata fuere .^Oratio Do- 
minica , atque Cymbolum adhuc ad Mif- 
fam canuntur , atque vclur p..n I y cur- 
pi 1 habentur . Pate r clara voce a Mom- 
chit ad Uiiden , & Vefpert:um finem 

rcci* 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM 

recitatur . SymbolunS. Athanafii fin* 
gul is Dominic ii canitur tamquam publi- 
cs Officii pari. Ut ergo vctufiatis aliqua 
ratio habere tur , at que a Veteri Officio 
diftinguerentur , cum novitiz hz Vetttr, 
& Credo repetitione* inveclzfuere , lla- 
tuturo fuit , ur ficrtit pronunciarentur. 
S. Thomas at 2. quzft. 9. ad 6. aliaro 
bujui rei rationem reddic > proponent 
cnimfibi, cur fymbolumad MilTa™ ti- 
ll vocereciretor , fubmiffa vero ad Of- 
ficium , refpondet , id factum fuille , 
quia fides Tub Ecclefiz exordia clam an- 
nuntiata fuit , codemque pa&o ad mun* 
di finem Antichrifti z-vo cficaqnunrian» 
dam . H.nc , ait ipfe , ad Primam, quae 
Sotis ortu Ecclefic incunabula reprzfen- 
tat > atque ad Complctorium , quod 
oiundi finem exhibec , fubmiffa voce re- 
citantur . Miff* vero tempus illius eft 
figura, quo Evangelium palam eft an- 
nuntiatum , eaque de caufla fymbo- 
lum canitur . Qualifcumque demum fit 
hare Si Thoraz myftica , vel allegorica 
explicatio , inde faltem difciinus San- 
ti\ Thomx ztate fvmbolum ad Primam» 
& Completorium recitari folitum: Initit 
4M S & in fine diti Symbtlmm dieitnr j 
id decanratum non fuifle, quomodo ad 
MifTam fieri moi eft ; przterea »ero-ne« 
que ante Officii initium , neque port fi- 
nem recitatum fuifTe j. id enim Pius V. 
fieri mandavit . Videntur "Psttr , Avt t 
& Crtd* Laicorumpreccs foi0e , eafque 
Clenci , 6V Monachi fingiliatim ante pu- 
blicum Officium dicenda aiTumpfitTe. 

C A P UT XXVI. 
Vt Origine Trecum Dominc la- 
bia ,. Deus in ad/utorium . 
Gloria' Patri ad Tfalmorum 
finem,. Amen, & Alleluja. 

C'Ohcilium Aquifgranenfc anni 816. 
. deprecibut iftis hate habet : 
Hmruii h*rh cum *i ifmt Vivinum furre - 
ttrit Citric**, frinmm fgnrnm fibiSanflx 
Crntit impemt ft* inv*t*n ntm S*t>8* 
Triniwit., dti'.dt dit*t vet [am , Dominc 
Ul>* me j Mftritx , C> tl mtum annunc a- 
iit Undent tmm. Vt*, in *djufri»m mtnm 
» . . .. Mill (**GUri* Tatri . . . . & 



ROMANUM. 7s 

ad OtAttrimm ftfiintt , dictndt Tfnlmnm 
Ud it Itvdvi nnimnm . Hinc omnia 
hate ad Officium non pertinebaot , cum 
antequam in chorum pervenirctur , ab- 
folverentur. Idem moscommendatur in 
Rcgula Chrodogangi . Quareprecei hat 
partv Officii non eranr, quod ad tunc 
diem fervatur in officio Defunftotum , 
atque tribus ante Pafcha diebus , 
facraque Epiphaniz die. Precet hz in 
Regulis Monachorum dumtaxat inve- 
niuntur. Rcgula enim Crimoaldi , ac« 
que Magiftri idem-, quod Concilium A - 
quifgraneofe przlcribunr . In quibuf- 
dam Monalreriii Reli^iofi viri eranc ». 
qui tarn iongai precet ante Officium per- 
agebant , uc illz intcrdicendz ipfis fue- 
rinc j quemadmodum inter ccterot fe- 
cit Abbas S.. Theodor ici- Carchufiania 
Montis Dei 1 quia in pr*vtnit*dit ?{* • 
f?umii T/igWit n»n txftdit mmititndmr 
Vf-ttnormm obrnert intei> , > , c> exhjn- 

r#Vf ff irit mm , vel txtingnttt . Tradi. de 
Vita Solic 

Orttit , Dentin gdintarinm a S. Bene- 
diclo proficifcitur , qui primus in Offi- 
cium earn invexic ad Monachorum c 
xemplum , quorum meminit Caffianus 
Collar- 2,. apud quern Abbas Paphnutiut 
jubet , ut singulis momentis , atque in 
omnibus vitz actibut brevem banc Pfal- 
mi Oratioaem rexitenr , Dtm in 
rinm mtnm ; quare S-. Bcrvedicius id fin- 
gulis Officii Hotisufutpavir, atque ab- 
eo Ecclcfia Romana , hoc cantum difcri- 
minc, quod S. Bcnedidui ad Maturi- , 
num COllbcet , Dt*t im tdjnttrinm ante 
Limine Ubitt mtM , Romz vero a Domint 
Ubi* meg. *f trite , milium fiat . Magiftri 
Regulacap. 44. initium quoque facie • 
Domint Ubiet t & re] ;qua vt rf„, tptrtit* 
nit appellantur > inde enim Deut-lauda- 
ri incipit , rogaturque, uc labia noftra 
aperiat ad laudes fuaa canestdai ; airqu<v 
Abbatem hunc verficulum canere debe 
it, quia ipfeOlKcium incipere debet t 

Oporut in H*anrnitab Abbmlt diei vtr ' 
fnnr *ftrti»nit: Dtmint Ubr* meet . Ani- 
■tnadvertic quoque , dumverliculus ille 
profertur * oti Crucis- lignum. impn~ 
mendum effe . 

PfilmUl Dtnt i* sdiutorium T :U(M TC- 

ciiabatur, quemadmodum ex Cond r i» 
K x Aqui£- 



Digitized by Google 



7* 



COMMENTAR1US HISTORICUS 



Aquifgranenfi vldere ell . Poftea vero 
primus tantum vcrficului cum Ghrim 
V*tri , & jimm fervatu* eft , que ad 
Pfalmi hnem dicebantur fimul cum M- 
trtm'jM i quemadmodum ctiam ad Mills 
jntroitum , Offertorium , atque com- 
tnunionem veriicului tantum Pfalmi fer- 
vatui eft.qui o lim totus recicabatur: Ad 
jntroitum vero. atque ad Dem in adiutt- 
tinm , Gloria Vatri adhuc recitatur . 

Sat u diu eft , quod Officio Romano . 
Detnint labia , & Dtui in adiutorinm in* 
ferta Tunc , quia Amalarius I. 4. cap. 9. 
otiiufque tneminie . Videtur quoque in • 
auere GUrin Vatri additum fmlFc ad !>•- 

mint labia, noil vero ad Vtuj im niintt- 

rium , quemadmodum hodie fit . Vala* 
fridut Strabo , affirmat Rome Officia 
omnia incipere a T>tut in niinttrinm ex- 
cepto Defunclorum , atque ma/orii heb- 
domads Officio . 

Gloria Tntri , quod poft Dtui in ad- 
jnttriun fcquitur , relationem habec ad 
Pfalnum ilium, qui totu* olim decan- 
Ubatur, & ad cujui finem , veluti 3d ce- 
terorum Pfalmorum cxitum Ghrin Pa- 
rr* dici foleret , licet vatde difficile fit 
cempti* defignare.quo mo» ifte inceperit 
propter adverfat fibi inviccm Scripto* 
rum, qui hac dt re egcrunt/ententiai . 

Si fidei habenda fit veteribui Officio- 
rum Ecclefiafticoum $criptoribui,pr*- 
cipue Vafafrido Sfaboni de rebut Eccl. 
c. $. Damafut Papa id in Occidente in- 
vexit ad Orienralium imitationem 1 S. 
Hieronymo fuadente . Verum id Epiflo- 
ta falfo S. Hieronymo tributa dumraxac 
wwititur , que S. H eronymnm perhi* 
bet , Pontifiei aucHorem fuiffe , ui 
Gl*ria.Tairi ad finem omnium Pfalmo- 
rum cani curaret , qucmadmodum in 
Concilio Nicsnofratutum ftierat , atque 
in Oriente fervabatur . Vetum narratio 
h*c nullo fatisceito femdamenro nit i- 
•■r; nullibi enim Canon ifie Nicani 
Coneiln in trtcribin monument)* oc* 
CSffie 1 neque Scriptor quifpiam ritui 
iHimmtmimt . Quod vero morem O- 
tientalium Eccrefiarum attinet, Caffia- 
Util , qui- quinquaginra prope aani* an- 
te S. Hieronymum florebar , lib. 1. 
ftit. c. 9. affirmat , nufqiiam fe id in O- 
■icvitc » fed duoatuai iaQfcidente Ccr- 



vari vidiffe : lUni antd in bat 7>iWa» 
tin viiimns , tit *n» tanente in tlanfnln 
Tfalmi , ad ft an it, ncinant turn 

tUmtrt, Gloria Patri, &FWio> & Spi- 
ritui SandU , nnmqnamptr Oriintem »»* 
divimui . 

Conftat ex S. B. Clio lib. de Spir. S.c. 
j.Bcfcq. Doxologiam iftamejus state 
ufu falde rcceptam fuiffe , atque cum 
ad fermonum (uoium finem dixiflctG/*- 
tin Tntri , O* Fiti» enm Spirit* Snnflu, 
non vco ut alii in Spirit* Stnft* , ob 
mutationem iftam multnt conquefloi 
fuiffe i arque hinc anfam arrepfiffe 
Librum funm de Spirit 1 Sandto ad Am- 
philochium fcribendi ; ub\ notandutn 
ait , illosqui diverfit vocibut in glori- 
ficandii Patre , Filic , & Spirit u San* 
dto uti tolebtnt , id dumtaxat feciffc » 
ut diflimilitudincm , atque insqualica- 
tern trium perfonarum Trinitatii com* 
probarent . Po (tea vero formulam fuam 
turn Snnli* Spirit* tuetur , noviciam non 
effc, caque Ecclcfiam uti , ut Mijefla* 
tern Divine Nature demonfi raret . Ill • 
vero, qui Scripturam ea voce turn Spi- 
»» mquam ufam t . iTc contendebant, 
refpondet in Scripturia pariter non ex- 
tare alteram Gloria Tatri per Filinm »• 
nitum cum Spirit* Sanflt ; prvterea ve- 
ro patticuUm in idem fi^nificare hoc lo- 
co, atque partkulam enm ; Patrcivcro 
particula t*m ufotfuifle, quodaptitfi- 
ma effet Arii , & Sabeliii erroribua 
confutandis, atque quod in finiflram in* 
terpretationem minui flecli poffet • At- 
tamenfe formula* huic per cinaciter ad- 
dictum non effe , dummodo Spiritui 
Sanilo gloria reddatur . Probat deinde > 
Doxolog'a_o> iliamprimi* Ecclcfiattem- 
poribui rcceptam fuiffe i rraditamque 
nobii effe ab A poflolii , quodeyincit te- 
flimomit S. Clcmer.tit Romani , S. Ire- 
nei , S. Dionyfii Romani , S Dionyfii 
Alexandiini , Eufebii G»fat*cnfii , Q- 
rigeni* , Africani , Atbenosenii, Gre* 
gorii Thaumatttrgi , Firmiliani, Mele* 
tii , atque omnium Oriental»um , qui 
euradem morem fervabant ■ Id Buomi 
fententie favet , qui ad an. 304. exifti- 
ttMvit , laudem iflam ab Apoftol:* pro- 
f f ftam fniilTe , atque fefu Chrifti prece- 
pt 0 ni<i , qui juffcrat D'ptifmum fte^i 

in. 



Digitized by Google 



IN BREVIAiUUM ROM A NUM. 



IT 



in n$mint Tatrh , & F.lii , e> Spirit** 
SanBi .... Rcpcrire quoquc eft Glo- 
ria Patri s inLibrode Virginitate, S.A- 
thanafii nomcn prarferente : Cam [mrrtxt- 

Tit a men fa , dictt Miftrator . . . Gl»' 
ria Tatri , & Fili», &- Spirit*! S 
qux vctbj fufpicari not fatiunt , Scri- 
ptorrm ilium non rantum S. Athanifio 
pofte'iorcn cfTe , verum etiam potius 
Latinum fuiffe ; nm Grarci dicebant 
G l*i it turn , vel in S fir in, Sanflo , La* 
tini vero dicunt , &• Spirii*i Sanflo. 

Gloria Tatri tamquam brevis quxdam 
fidei profeilio adveilus Arianos habe- 
batur . Hinc Ecclefia i 1 to utitur ad Hy- 
mn oui.-n | & Pfalmorum fuorum finem , 
ut in Officio fuo incccptet , quod pcren- 
niter in Coclii liet , glorificare fciliccc 
Patrem, Filium, Be Spiritum Sanclum. 
Quare in Concilio Narbonenfi anni 589- 
Can. a. ftatutum eft , Gl ria Tatri ad cu> 
jufqoePfalmi finsmelle dicendum , li« 
cet quoque longiorci Pfaltni in plures 
partes divifi eflent : nt ptr qatmqttt 
'Pfalmorum Gloria ditatur Omnipotent! 
', Vto .... per majf.fi Tfalmot prout 
futrit prottxiern panfationet fiant , & 
ftr q-tmtjHt faufationem Gloria Trinita* 
tii Domino drcantetur . Vigiliuv Papa in 
Epiftola fua ad Eutherium anno jj8. 
illos coargoit | qui particulam & in 
Gloria Tatri ainputabant inter Filium , 
& Spiritum Sancium , canentes Gloria 
Tatri , &• Filio , Spirit*} Sanfio , lo- 
co & Spirit*! Sanflo. Huic igitur fun- 

damento fuperftruc'ra fortalTe eft epifto- 
la ad Damafum S. Hieronymo fuppofi- 
ta , qux Pont i fie cm hunc hortatur , ut 
Gloria Patri ad fincm cujufque Pfalcii 
recitari curet • Ut vox ifta 'Pfallentinm 
in fua Htmana Ettltfia di» noflnqne tana- 
tnr , &■ in fine Tfalmi tnjnilibet , five 
mat»tinit , five vefpertinit btrit eonjnn- 
gi prttifut id Gloria Tatri , & filio , 
& Spirit*! San fit . 

Diverfa ratio, qua Gloria Tatri cam 
in Orient: , quam in Occidentc recita- 
tum fuit , clarilfime otlendu , id a Con- 
cilio Niccno compolitum non fuifle > a- 
lias enim ubique eodem nafto decanra- 
tum fuiflct , atquencmo illud immutare, 
vel loco movere auftit fuiftet > qiiem- 
«doiQduni cnim Vibfridus Scrabo ad- 



notavit , Gr* iomaet turn pr*terito- 
rum , turn prtfentium temporum dicune 
Gloria Tatri, e> Ftlio , & Spiritmi Sam- 
tlo , & nunc , O" ftmptr in f*c*t* f*c»- 
tor*m Amtn . Eovtem paCto legit »r in 
Conftitutionibui A pofMia* I. * e. tS. 
Hifpani vcro dicunt, Gloria , & honor 
V*tti , & Filio , & Spirit*! Srtncio in 
facula fjtculorum Amtn . I: a ffnitfl in 
Concilio Tjletano quarto ftarurum eft 
annotfjj Cao. 7. fine Vf*lmor*m fjy 
mn*i dititmr , Gloria , c> honor Tatri , 
& Filit, & Spiritmi Sanflo. In Gallia 
dicebatur, ut hodie; Gloria Tatri , & 
Fili* , non ut Ariani Gloria Tatri ptr 
Filium, contra quo* dilputan$ Grego- 
rys Turonenfts I. 6. hi ft . c. 40. oflcndic 
Filium eftc Deum licti(iPacrcm,atq,idea 
cum ipfo glorificari;contra veroGloriara 
Patn per Filiusn dicendo , Filio gloria 
auferri , quafi ipfe glorificandus nonef* 
1'et , qui I'atrcm fuum petierat , ut fe 
glonhcatct, cuiquc Pater refpondcrat, 
€>• clarifitavi , <T iter urn tlarifitabo , Jo- 
hann. u. 28. 

Refert Sozomentis lib. j. c 9. Fla- 
vianum Antiochenum ptinium luilfe , 
qui Gloria Patn caniati curavit. Thco- 
doretus , Niccpfiorus , atque alii Scri- 
ptorei ejufdem ret auctoret funt , Con* 
ftantii Imparatoris atvo Flavianum , ut 
fe Arianis opponcret , qui vocibus am* 
biguit ad glorificandum Dei Filium u- 
tebantur , quern Patre inferiorem rife 
affirmabant , cum Monachos fui Modi. 
fterii Anttochcni congregaftet , pri* 
mum Gloria Tatri , & Filio, C> Spiri- 
sui Sanflo przeinere cccpitTe . Scripto- 
rum vero illorum (ententia hsc fortaf- 
fe dumtaxat eft , Flavianum banc Do- 
xologiam in fuum Monaftenum primum 
invex!(Te> ubiadcam diemufu recepta 
nonerat. Conflat enim ex S. fiaiilio, 
longcante Flaviani rempora recitatam 
fu flc : Flavian*! coafla Monaihormm ca- 
itrva primnt omnium clara voct tantavit 
Gloria Tatri . 

Conciliari iraque poftunt hunc fere in 
mod urn Scriptotei ifliomnes , ft dica- 
rausj omnibus retro feculii Deum Pa- 
Crem cum Fil o , cV Sarclo Sp ritu in 
publicis Officii* glorificatuai futfle , $C 
przeipucin LiturgUj ut conitat ex S. 

Ju* 



Digitized by Google 



78 COMMENTARIUS HISTCRiCUS 



Juftino : Lanitm at gratiarum aBitntm. 
Tatri Jtr nomen Fitii , SanRitjue Spirt* 
mi ofjert ptaeifnnt Frater \ at fflOS. Gla* 
its Tatri ad finem cujufque Pfalmi di« 
ccndi in Oricntc non obcinebac , tefte 
Cafliano, fed tantum in Occidente. 

Quod ficnt- trat in print! pit i peel it , 
Concilium Vaflionenfe fecundum anno 
jaa. ejus meminic veluti addicamenci 
jam ubique recepti : Quia non fAnm in 
Sedt Apoflolita , fed ttiam per totnm 0* 
titnttm ) & totano Africam , vtl Its,' 
Ham . ... in omnibnt ttanfnlit pofl Git- 
tin Tatri .... Sunt trat in frintipia 
nunc , «> femptr $ & in [tent* facnltt 
rum Amen dititmr,ita ttiam nti in nnivtr- 
fii Eecltfiir ncftrit hoe ita dieendnm tjft 
deeemimm . Grarci , atque Hifpani Si- 
cut trat in prineipit. non diccb.i n t , que- 
niadmodum recoil , fed tancum , «*«e f . 
O femptr- , O" in fatnla facuttrnm Amen. 
Edflimandum eft aucem.Romx , in A- 
frica , atque in Italia SJtnt trat in prim- 
tip}: inferi cccpiffe ad trium perfbnarum. 
Oivinitatem clariut defignandam. 

Ritui Gloria Tatri id Pfalmorum fi- 
nem in Dcfur&orum Officio non rcci- 
tandi in Concilio Aquifgranenfi prx- 
fcribituc an. 817- 

Grcci Doxologiam appellare cccpe- 
runt Hymoum Angelicutn Gloria in ex- 
tetfit Dtt , quia Grace a voce Doxa , i.e. 
Gloria incipit poflca eandem appclla- 
tionem Gloria Vatti tribuerunt > to quod 
ab cadem voce Doxa pariter incipiat , 
Prior Doxologia major appcllaca eft ; 
altera minor dicta . Antiqutflimoaulew 
Ecde fiac more folebat ad diei rlnem in 
Templodecantari Gloria Tatri, & FL 
Ht, & Spiritni SanBt. Poftquam vera 
Ariana peftit- ferpere cotptfr , Ecdefu 
Catholiea ritum hunc dili^enter fcr- 
vavit ; at Ariani Doxologiam imrnu- 
tarunt , & canebant : Gloria Tatri per. 
fitinm nnitmm in S. Spiiim . Pofticma. 
ha>c Doxologix forma a priori diver- 
fa Antiochix exaudiri capit fub Leon- 
tio Patriarcha Ariano , atque cum Ca- 
tbolici , & Arianiad Pfalmorum , & 
Precum finem Doxologiam canerent , 
Leonriut, Arianut licet , pacii fiudiofut 
Doxologiam fubmiffe recitabat , vocem 
Tcro non cxcollebar , nifi ad ea verba in 



f acuta fatnlornm . 

Ad gtorincatiooif & colleflarum fi- 
nem addirur Amtn Hebrxa vox , que 
ita tfl » vei ita fit fignificat , eftque com- 
ptobacio eoruuit qux dicia funt , at- 
que ut explcantur , defiderium . Optae 
lcilicct Ecdefia Amtn poll GltriaTatri ; 
ut gloria a fe Trinicaci data , earn rca- 
pfe glonficct . In Scripturit populut 
refpondebat Amen in precibut , aftibuf- 
quepublicii : r\efpondtbit omnit popolnt 
& dictt. Amen . Dent. 27. quibui ver- 
bis fignificat populut-, probaxe f c , Sc 
rata , atque firma habere, qux a Sa- 
cerdotedicXi funt .In Tobix Ljbro cum 
Gabclus oralfet s ut Tobic junioii ejuf« 
que uxori bencdiceret , orationi illi o- 
o>ne$ refp >ndemnt Amen : Cum smnei 
dixijfent Amen.. Tub. 9. i z. s. Paului O- 
mnes fere epiftolai fua* voce Amtn clau- 
dit , qua optabac , ut Gratia Dei cam 
iJflsefiet , ad quoi fcribebat . Chriftut 
ipfe in Evangclto arfirmare aliquid vo- 
lcnt plcrumquc Amen diccbat , id eft : 
hoc quidem vcrum eft> baud dubio »■ 
vel , re* eft , utdi&imodcw. 

Judzorum morcm , qui Amen Sacer- 
doti precanti refpondebant , Chriftiani 
imitati funt . S. Pauios teftatur, popu- 
turn ita relpondille gratiarum adtioni . 
Xgnomodo ditat Amen fnptr imam Ltnedi- 
fiitntm 1. Cor. 14, 16. Sic s. Juftinui in 
Apelogct. Toff prettj totnt taint attinit 
Amtn. S. Auguftinus hoitabatur Epi- 
fcopot, ut diftjnclc prtce* , quxinEc- 
clefia nunc , pronunciarent , ut populut 
intelligat id , cui Amen tefpondere de- 
bet : Ut Antiflittt diflin&t orent, qnatf 
nut fopmtnt ad id t^nod initlligit , ditat 
Amtn . De c<tcd. . met. c. *. Tettullia- 
nut io lib.de Spcftac. c. 39. de voce ifta 
agent teflatur ,eam in publicit precibut 
adhibiram, ad communionem > atque 
ahat-fspe pronunxiatam . 

Ecclefia moiem refpondrndi Amtn ad 
precum publicarum finem a Synauoga 
accepit ■ In majoribut Ecclefiit, ubi po- 
pulut vocem ejut, qui precci p/onun- 
ciabat ,. percipere noo poterat , fudir 
riolo lignum longius diffitit dabatur , 
ut vocem extollercnt , atqi f^wfn re- 
fponderent . Sape et/am precibui , qui 
fubmifla. voce ficbant, Amtn dare r«- 

fpuo- 



Digitized by Google 



IN BREVIARM 

fpondebatur . Refcrc $. Hieronymus , 
clamorcm , qui Rome fiebatad precum 
finem, cum ,rf*c» rtfponiiebacur , to- 
nitruo fimWcm fuifle : I* fimUitndimm 
Carleflii fnitrmi Amen ttb**i , Lib. a. in 
ep. ad Galat. Theodoretut in t. Cor. a. 
!• ait | Laicum , qui Amtn refpondet ad 
folemnium precum finem , non minua 
participcm effe O.ationit meriti , quana 
ilium , qui in convent u cam pronuncia* 
verit • S. Benedictut in Reg. c. if. ju- 
bct ,u t , I -cBt ant Bv*ngelii perleff*,refpn~ 
de*nt tmnet Amen j Qmix debent omna 
ad verb* Dti *t tender* , & t* ftr Amtn 
nfftrttt vtr* tfft , aic Boheriut in CJU* 
memario ad hinc Regulam . Alexan- 
der JLz k\:t, Sc B.-lcthuii de Amtn , 
quod pull Evangeliutn diccbateir , dif- 
feruere , illudque probant -nag s,o ia n 
diccrc Deo g r4iUt . In Officio Mozira- 
bico Amen dicirur port -Ledtione* Sc E« 
vangcl:a • 

At mot ad pfalmorura finem Wlud di- 
cendi , a Plalmit ipfii proficifcirur , ad 
quorum finem , fi qaandu fi*t fi*t Irgi- 
tur i in Hebrzo eft *mt» *men . lea fit : 
qux ret peril finem fignificat • Hinc ad 
pfalmi 7 1. finem port verba 'I j Phi, fist, 
fcripc um eft , eo loco Dividit Jeffe filii 
cantica definere : Dtftttrnnt Uudet D*~ 
vid filii "ftfjt . Ad Hebrzorum quoque 
exemplurns. Pauiut Epiftolat luai cliu* 
dent, atque $. Joannes ad Apocalypfii 
finem *mtn dicebant; aut demum ad To* 
bis cantici imitacionem , quod ita defi« 
nit : Sit rtgnnm tint in SmtuU ptenhrnm 
nmtn . En igitur Sient erat in ipfii Scri- 
ptaris adhibrtum. 

Amen ad fermonii cujufdam exordium 
pro affirmation; fumitur : atque hoc 
fenfuChriftui inEvangelio ait : Amtn 
nmtn die* whit . Ad fermoni* finem ve- 
ro pro confenfui five adprobationi* tn* 
dicio accipitur , velut ad finest Pfjl.40. 
atque 68. Fiat, fiat , ita eft , vcl ita 
lit . Vocet veto iftar fortalTe non font 
r ?o pfal norum Au£lorii,fed eorum,qui 
eot collegerunt , atque pfalterium in 
quinque I brot partiti funt . In Apoca- 
I /p(i cap. J. Amen fignificat eum , qui 
ipfa veritai eft , atque certiffimut teftii: 
H*c die it nmtn , ttfiit fidtiii &vtrns . 

Hcbraice enim *men vcr itarcm fignifi- 



M ROMANUM. 79 

cat 1 live id quod verum eft . Eft auteaa 
iocut ille de Chrifto intclligendui > qui 
inerito veritai appellator, quomodo & 
ipfc dixit: Egt fum veritnt . 

Addi ctiam folct Alltlni* t quar vox 
eft Hebrza, in Tobiz Libro c. tij. 
extant, ftr vicoi eim cant*bitmr Alle* 
l*j4 ; atque eo fortaflc refpexit s Joan* 
nti in fua Apocalyptl, cum oleftem 
Hierufalem defcribent c. 19. San&os 
cxhibet dicentei Altelnjn-, falui, glo* 
ria 1 Ik potentia Deo nuiiro. Auctot 
vies Propherarum, inter opera s. Epi« 
phanii , affirmat , Aggarum Prophetam 
Alttlnj* decantari curalTe , cum Tern- 
plum reftitutum confpexit > ut impte* 
ret, quod Tobias prainuntiaverat . Vi- 
dcrc e:t etiam Alltlni* ad plurium Pfal> 
raonm initium, atque finem , eaque de 
cjuIH Alltlnjatiti appellantur , iique 
f ine , qui apfal. uj. ufquead Plain*, 
leguntur . 

Tradit*. Grcgoriui lib. 7. ep.^4. Da- 
mifum Papam Alltlni* in Ofticium au« 
clore s. Hieronymo invexiflc , juxta 
HierofolymitanxEcclefiar mar cm: H*m 
ut Alltlni * hit diceretnr de Hierefnlymt- 
mm Ecclefii &• i. fJiertnymi .... trt- 
ditnrtrtBnm. Loquitur autem s. Gre* 
goriut de tempore poll Pafcha > atque 
per anni curriculum , non vero de tem- 
pore Pafchali ; tunc enim tnm Romz, 
turn ubiqtic recitari Temper confucvit. 

Alltlni* vox eft Hebrza Itndtte Dt- 
minnm fignificani , clique Iztitiz figni- 
ficatio. Cani autem non folebat a Se- 
ptuagefima ufque ad Pafcha , quia tem- 
put triftitrz eft atque Iuftui . Ohm quo- 
que prima anni die cani non folebat » ne 
Profanorutn fuperftitionef imitari Yide- 
remur, ut eft in concilio Toletano IV. 
s. Hieronymu* Vigilanriom confutat , 
qui , ut folo Pafchatit die caneretur , 
volebat i unde Soiomenum fall i intcl- 
ligimui.dicentem , ita Romz fervarum 
fuiffe IdemLatlnii XI. Szculo obje- 
CJrum fuit a Grzcii , Michaele Cerulario 
duce . Humbertui veto Cardinalii af- 
firmabat canere noi Alltlni* per totius 
anni curfum , novem hebdomadii ante 
Pafcha exceptii . S. Auguftinm tcfta- 
tur,ztate fua Ecclefiarum morem hac in 
xcnoQ ubiquctumdem fuiiTc i quzda-h 

tniai 



Digitized by Google 



8o 



COMMENTAKIUS HISTOKICUS 



enim illod non decantabant , nifi a Pa- 
i'chatc ufque ad Pcntecoften , alizvero 
fzpius utebancur. S. Ifidorus lib. i of- 
ficior. ait , in Africa cantatura fuif- 
le aonnifi quinquaginta poft Pafcha die- 
bus , atque Dominicis > in Hjfpania 
vero quotidie przter Quadragcfimalii 
jejunii tempui . In libro vero Originom 
c.i 9. fcribit Allelni* compofitum ciTc cx 
dujbui vocibus Hebraicit , qux tmmt 
Deo fignificant , & U unum effe ex He- 
braicit nominibui , quz Deo tribuun- 
tur. Amr«» quoque , quod jnterpreta- 
mur , id quidem verum eft * Hcbrai- 
camvocem effe s utrumque vero kilt* 
Ini* fciiicec Ik Amen Ecclefiz fermone 
adeo confecraca effe > uc neque Grzti > 
neque Latin** , alizve Nationes linguis 
fuit interpreter! auf? fucrint, quia Apo- 
ftjli in fcriptis fuit neque ilia interpre- 
tan tunt , neque eorum vim nobis ape- 
ruerunc , ut eadetn ratione loqucremur 
in territ , quibus Sancli gloriam Dei 
laudanc inCcelis: Amen & Atlttni* f*- 

trtftnfls fnnt , Mi tti.i n Jomnei rtftrtt 
Mudijfe teeltfies txtreitmt ditentium Amen 
& A 1(1*1* , ac per hte fic in ttrrlt tpor' 
ttt utrtqut diet , fitmt in C»l* rtftnnnt- 

S. Hieronymus de Alleluja agent ep* 
17. ait, vocem iftam chriftianis adeo 
gratam effe, ut Ruftici , atque opus 
facicntes profanarum cantionum loco 
Alltlni* decantarent,ad laboris gravita- 
xem leniendam : Fi deles przterea at- 
que Virginesad Oivinum no£tis ora'dum 
Alleluia pronunciando advocatot fuiffe , 

J|uz vox horologii atque figni loco de- 
crviebat ,ftatutum precibus temput fi- 
gp.i ficanr ii . Adnotat quoque in funere 
s. Pabiolz refonaffe Templa vocis hujus 
cant u , extarque revera in Miffalis Mo* 
Mrabici pro Defundris Mifla . Ex Adtis 
Santtz Radegundz intelligimus , idem 
in Gallia fieri confueviffe . Grzci etiam 
in officio pro DefundHs illo ueuntur ; 
Chriftianorum .enim mors tamquam ve- 
rz vitz per gloriam exordium habetur. 
Juxta ReguJam s. fienedi&i dicitur At- 
Itlni* ufque ad primam Quadragefimz 
Dominicam ; fed qui Regulam banc fe- 
clanrur, Ronrunz Eccle/iz morena uno 
confenfu poftea fufceperunt . 

iEgyptii Monachi plcrumque Alle- 



luja ad cujufque Pfalsii fiicon canta- 
bant 1 eaque de cauffa ad Pfalmi Dims 
in xdintorium ,qui torus recitabatur , fi- 
nem ad hanc diem fupereft . Honoriut 
Auguftoduacnfit ait lib. 4. cap. 117. 
Aletandrum II. Papain juflilTe , ut^f/« 
Itlni* in Lsnt tibi Dsmint %ex a ten a gl»- 
rim mutaretur a Septuagefima ufque ad 
Pafcha. 

Vox Mltlni* , fi rerbum verbo red- 
das 1 L*nd*tt Dominnm fignificat i tan- 
caqueeft Ecclefiz erga voccm iftam ve- 
neratio , ut earn nulla interpretative 
facia in cantu , atque precibus fervave- 
rit. Przter interpretationem iftam fi- 
gnificat quoqueomnis generis Iztas ac- 
clamationes , cumque ufu facra effedla 
lit , Ixtitiz tantum , atque FeOoruaa 
d:ebus adhiberi folet . Latina Ecclefia 
ejus ufum interdicit temporibus Pceni- 
tentiz deftinatis . Ajunt przterea, Jilt* 
/Ny«apud Hebrzos majorem longevim 
habere , quam Latinx voces hz L*nd«tt 
Dtnm, qua hortantur tantum ad Deum 
laudandum, cum e contra •/*//«/«;'« in- 
terjeclio potius videatur , quam vec- 
bum 1 vivos fenfus eiprimens cordis , 
quod latitiam, quam fentit , compri- 
mere non valens, foras erumpit , atque 
in laudis , & gaudii voces effuoditur « 
creaturafque omnes ad Deum laudan- 
dum invitat, & furore veluti quodatn 
corteptum exclamat : Ltndtte Dtnm , 
Undetnr Dtns , b on urn eft enim Demm 
dart. 

Ecclelia fzpe utitur Alleluja in fuii 
Cfficiis poft Antiphonas , Refponforia, 
& Verficulos , przeipue Pafchali tem- 
pore ; verficulis autcm , qui precum 
formam referunt , veluti ad precet , 
Prima, & Completorii , ad Demint tx- 

Audi craiio/itm mtam ad JC^Tu m no n fuit * 

quiapreces neceflitatem , atque gemi- 
tum fignificant , quod gaudio non con- 
venit . Extant fireviaria quzdam , ubi 
neque Pafchali tempore ad Prima Rcf« 
ponforium Cbriftt fili Dei vivi , neque 
ad Completorium in mnnnt tmtt voce 
yillelnjd utuntur . Non diffitemur , Mlt- 
Inj* ferendum non effe poft aliquot An- 
tiphonas , atque Verficulos , qui in no- 
al rit Officii! leguntur , quemadmodum 
poft ; ffxernnt tivtrfnm mt m«U f 

btnit 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMAN UM . 



8t 



ton h | AlUlu)*, i & tiinm prt iiltBit- 
«, All: All: Mitthe in dtxttrsm nnvi- 
gii rttt , &invtnittitAtl: qui mtfptrnit, 
fytrnii turn , ejmi ml mi fit , All: ji oblitui 

fmir» t mi ftrmptttm , Alb Loca cnim ef- 
fcnt fcligend* , quibui vox iftaaptiut 
convenirct . 

Dici adhuc folet ad Pfalmum Dtmt in 
M-liHtarium , qui totos dicitur cum GU> 
rim Txtri , ad Lit an ia ru m fincm fub prc- 
cum ioicium . 

CAPUT XXVII. 

Vc Imitator io , atque de Tfal- 
mo Venice . 

I Nvitatorium lignum eft , quo Eccle- 
fia filiot fuoi ad Divinum Officitim 
tocat, atque re ipfa Pfalmui Vtnitt eft 
qu*dam invitatio . Hinc in aliii quoque 
Officii! p.-xter Matutinum adhibcri lb- 
lebat, cum Fidelium pietai eflet exci- 
tanda. In Vita S. Porphvrii Gazxi le- 
gimus , fanclum illum.virum , cuman- 
00450. fupplicationem inftitueret , ad 
quam populum fuum hortatui fuerac , 
pfalmum Finite txnlttmut D»min$ canta- 
ricuraviffe, populum vero ad finguloi 
Verficulot refpondifle AlttlnU . Para* 
fceves die cum populi invitantur ad Cru- 
ris adorationem , dicitur : JE«r lignum 

Finite tdtremut . In Mlglftri 

Regula Iovitatorium appcllaturRefpon- 
forium hortationii . In Officio Moza- 
rabico 1 fcmut vocatur , qtiafi Tuba ef- 
/ct ad Deum laudandum excitant . Ro- 
me olim nullum erat Invitatorium:quod 
ad banc diem fervatur tribus ante Pa- 
fcha diebui , atque in Defundiorum of- 
ficio . Concilium Aquifgranenfe anno 
Sitf. mentiunem facit Phi mi Vtnitt , 
tamquam Invitatorii , jubetque , ut in 
Defunclorum Officio non rccitetur, a- 
liai vero graviter , Scabfque pratcipira- 
tione cantetur , atque ut it , qui ad 
Matutinum venerit pofi Gltri*V*tri hu- 
jus Pfalmi , locum fuum in Choro non 
obcineat , fed poftremo loco effe debeat: 
{iuod ft auit ad ntRurnut •uigilUt pnfi 
Gltrinm Pfalmi 94. qutm propter het Jnb- 
trnhtndo , e*r morofc volnmut dici , tttur- 
rerit .... Hujui Canonit verba in 
S. DenediAi Regulam tranvlata fane , 



quo loco ante Pfalmum Vtnitt , atqoe 
Invitatorium ftatutum eft , ut Pfalmui 
Dtmint fmM multiflictti funt rccitetur , 
propter verba h«c , quatdefomno, at" 
que de furgendo meminerunt, dor* 
mivi, & ftftMtnt fnm , & txfurrtxi , 
quarfortaffe dicebantur, cum Monads? 
e leclo furgerent , vel ad Chorum irenr , 
poftea vero Officio inferta fuere . 

Epiphaniar die Invitatorium Roma: 
hattenut non dicitur, quae ret demon- 
it rat , tempore , quo Oratio ifta Offi- 
cio infeita fuie , quod for radii nono far- 
cuio Concilii Aquifgranenfii tempore 
factum eft, cum Matutini Pfalmi pro 
Epiphania ea ratiooe , qua adhuc hodie 
funt , diftributi efient , Pfalmufque 
Vtnitt ad tertium Noclurnum recitare- 
tur , fatiut exiftimatum eft , cum Invi- 
tatorio illiut diei nonadjicere, nc idem 
Pfalmui bit in eodem Officio repctere- 
tur : Quare Benedi&ini , qui ad ter- 
tium Noclurnum cantica habent , atque 
Carthufiani , qui Pfalmot Epiphaniac 
propriot recitant , inter quot Pfalmui 
Vtnitt non habetur , eum cam Invitato- 
rio Epiphania; fefto decantant . 

Cum Rome Invitatorium receptum 
fuit, iit tantum diebui, quibut popu- 
lut ad Officium convenire confueverae > 
primum adhibitum fuit ; populi igitur 
gratia Matutino fuit infertum. Exom- 
nibut Romanit Ordinibut intelligimut , 
majoribut feftit duoOfficia noftu habi- 
tafuiiTe, primum in Pontificio faced* 
recitabatur , Sccantabatur fine In vita*- 
torioaPretbyterit facelli Pontificii mi- 
niftrit. Secundatvero vigilit? Invitato- 
rium habebant , quia populut i 1 1 is inter- 
era?. Teftatur Amalariut state fua In- 
vitatorium Dominies dumtaxat Officio, 
non vero Feriali prarfixum fuifle , quia 
plerumque populai diebui , qoibuiopui 
fit , Officio non aderat , neque ad il- 
hid invitabatur ; Clerici vero , atque 
Monachi , qui ftatui fui legead id tene- 
bantur , Invitatorio oput non habebant) 
Qua; res in Defunclorum Officio adhuc 
fupereft , quod Invitatorio caret , 
Defunclorum commemorationi* dieex- 
cepto 1 quia ilia dumtaxat die popu- 
li ad orandum pro Defunctii invi- 
tant«r. Patendum igitur eft , Invitato- 

L rinm 



Digitized by Google 



Si COMMENTARIUS H1STORICUS 



lium a Monachis origioem habere , qui fua Rcgula Invitatorium lente cantart 

hoc figno mane cxciubintur , vetbaque vult , ut fpatium conveoieodi omnibus 

ilia, ut cxpergcfierent , autumn aba a • permittatur . RaduJphtu Tongrcnfis c. 

tut : Ftniit tdtrtmut Dtminum t non 4ji.i, id fuo avo adhuc fervatum fuif- 

fecui ac in MonaAcriis , cum Monachia fe , *mnin» pr»tr*htneLo & aartft . Con* 

fomnocxcitantur , vel hodie dici folet fweiudinei Cluniacenfet , atque Cifter- 

itntduAmui D*mim» . Inde Inviucorii cienfes Invicatorium fell s folemnibua. 

•ccafionc Pfalmus Vtnitt additut fait, cum cappa aoce altarit gradus cantati 

ex quo Verficulus ille Vtnitt ndtrtmmt jubent , ftatuuntquc , ut faciei erga al- 

pctituselt In Magiftri Rcgula ;ubetur tare con vert at ur , dum Vtnit* camtur . 
Abbas Invicatorium dicere j cum enim Adfirmant Judari , Pfalmum Vtnitt x 

Pa ft or lie | gregem ad laudandum Do- Moyfe fub vita cxitum compofttum fuif- 

minum invicare debet, atque Religio* fc port eorum mortem , qui per quadra- 

foi fuot excitare, ut ad Officlum ve- giotaannot itineris per deferta ioca in- 

nianc . Meminit Amalariut Supi. c. 4. ftituti murmuraveranc , quia horum 

. moris BenedicxirurReguia Invitatorium quadraginta annorum mentio fit verfi- 

farialibus diebus fine Antiphona di- culo so. ejus Pfalmi . S. Paulus Hebr.4. 

cendi , recitabatur fcilicet Pfalmusf*- f 7. Htdit in D*vid dittnd^.p vttm ejsta 

%ht line Antiphona repetitione : Invi- Muditritit , eum Davidii nomine allegat. 

Uftiiumduhnt ftfiiv'u ktbd*m*dalikut fi- Fortaifit enim pcrvulgatam opinionetn 

nt wudnUsitnt Amifhtn* ftttt did . fedtabjtur , que univcrfum Pfalterium 

Ad Invitarorii Antiphooam vetusan- Davidi triboit . NonnuIH vero Chri- 

ciphonai canendi ratio fuperftcs fuit . ftiani commentariorum Scriptores cum 

Dicebatur primum Antiphona ante referunc ad cfrcmoniam Arcs a Domo 

Pfalmum, atque ad finguloi Pfalmi ver- Obededomi in Tabernaculum t ramlatat , 

ficulos repetebatur : Rcfert enim So- quod David Sioneerexerat . 
zomenus 1. 5. c. ao. dc Pfalmii agent , Ecclclia pfalmum iftum reciratad Ma- 

•ccafione trans lationit Reliquiarum S. tutini initium juxta vetus Pfalterium 

Babil*Antiochia? decamatii , eos, qui Romanum , quod quibufdam in loci* a 

melius cantum cjllebant. , incorpiflc , Vulgata differ t , atque licet in pluribui 

onircrfum vero populum rcfpondifle , Brevlariis , & Pfalteriit juxta vulgatatn 

atque ad fingulos Pfalmi 96. verftculoi fit , attamen poft PiiV. tempora ubi- 

reperiifle : Canfnndtntnr •nmr/ , qmi que fere juxta vetus Pfalterium Roma- 

tuttrsut ftulftili* , & qui ghrUmmr it fi- num receptus fuit . Roma- antequam 

mnUtrit fmis . Cantus ifte intercalarii Hymni recitari folerent , Pfalmus Vtni- 

appeliatur, cum Antiphona poft fingo* tt , veluti Hymni genus habebatur. Polt 

los Pfalmi vcrficulot rcpetuur . Lug* tritium verficulum , fmftr mnt$ Dwtt , 
duni , atque Vienna ad Rhodanum An- add it Pfalterium Romanum , Qminism 

tiphona ad.Canticum M*gnific*t conci- nt* ttftilet Dtminut fUbtm fntm. San- 

nitur, & poft fingulos verficulot reve- £tus quoque Asigufttnui , 6V ca(fiodoru« 

titur. Idem Romar fit Epiphanic fefta italegunt, licet neque apud7o. Inter- 

ad Pfalmum Vtnitt , qui ad tertium No- pretei . neque apod S. Hieronymum 

Aurauan dicitur } atque in Adventu an- verba ilia inveniantur . Vcrficulo quar- 

riphonar , qu* ante Naulc recitanrur , to Vulgata ait : AMtmdintt montinm 

ad Alignifictt repcti foltnr . S. Arhana- iffimi fmnt , Komtnt vero, Mtitudintt 

fius Apalog. de Fuga ait, cum a Diaco- mtntimm if ft nmfybh . Verfic«lo 10. ha- 

M fuo pfalmum ijf. CtnfittminJ Dtmin* bet Vulgata , Qmtdrfintm annit rftnfmt 

.... cantari cur jflet , populum ad fmi gtntratitni , St non fr**im»t fm.Ro- 

fingulorum verficulorum finem refpon- ms Epiphinia? fcfto ad tertium Nodrur- 

diffe : 4£«oNt«» *• mttrnmm mifttictr- num. Vtmitt , juxtt Valgaram referrrtr, 

dU tj»t . Idem Scriptores alii plurca non juxta vetus Pfaherium Rom«ni»m , 

. commendant , inter ceteros Concilium quod ad Matutini Invttatorium ta^rum 

Aquifgrancnfe ; S. Bencdidus vero ia fervatum fuit,q\iod 3f Patifiii ficn folct. 

C A P. 



Digitized by Google 



IN BREV1AR1UM ROMANUM. Sj 



CAP. XXVIII. 

De Hjmm's . 

HYmnui in Script urii accipicur pro 
cujufvia generis cantico in Dei 
Jauden inftituto , acque pro iii omni- 
bua , qua; in Retrofit Conventibus can- 
tabantur . Hoc lgitur fenfu Oratio a 
Chriftopoft caenam facia Hymnutap- 
pellatut , Hymn* difft . Veruaa Hy- 
mnoi proprie appellare folcmua carmina 
ad Deum laudandum compofita, atque 
ad leges muficat decanunda . 

Jam diu Ecclefiaftici viri inter fe dif- 
putant , an Poet ca iftacantica Officio 
line inferenda. Concilium Bracarenfe I. 
anno 55 j. cam 3 a. iii uti vecat , jubet- 

2ue > ne publicii precibua inferatur , ni - 
i quod ex Scripturii excerptum fit* ac- 
que ut Poetica omnia , & quccumque 
humana elucubratio excludantur . Ut 
gxtrt Tfalmti y vtl C jn in ic arum Striftn- 
rsrnm veierii , & n»vi Ttflsmtmti nihil 
ftttitt ttmftpimm in Etcltfis pfalUtmr , f~ 
tuti & StnBi fr*<ifinnt Cnn»nt* . Verum 
fa-culo infequenti Concilia Tbletana hy- 
mnoi cani pafli Tunc , dummodo ab infi- 
gnibut Scriptoribui £nt compofita . 
Morem iflum confirmanc Jefu Chrifti , 
& Apoftotorum exemplo , qui Hymnum 
poft coenamcecinerant , atque prsterea 
S. Hilarii, &S Ambrofii aucloriratc, 

20 i Hymnot compofuerunt , a pluribua 
eclefiiit receptor . pluriumque alio- 
rum Doftorum teftimoniia > qui H j- 
tnnos in Dei i lude m , atque in Apofto- 
lorum , & Martyrumhonorem conferi- 
pferunt . Addit Concilium iftud can. a. 
can! U% effe in Ecclefia ea , qua? in Scri- 
prurit non extant ; quemadmodum 
Gloria Vairi can'ttur ad cujufque Pfalmi 
finem , quemadmodum & GitrU in tx- 
€rifiiDf, quod a viri* doclii compofi- 
turn hut . Eamdem efle Hymnorum ra- 
tionem , atque Miflarum , Collefta- 
rum t Profarum > fir . BcnedicVionum , 
quarinMiiTa leguntur , nullumque £c* 
clefiafticum Orficium vixfutorum , 15 o- 
tnnia , que ex Scriptura non funt > am- 
puteacur . Ex quibaa omnibui colligic 



Concilium i Hud , repte hcndendoi non ef- 
ic cot , qui Hymnot Officio inferue* 
runt : Sitnt trg* Orttivntt , its CT Mf* 
tuna, in Undem Dti ttmpfft nnilm vt- 
[hum ultttiut iuffhtt , can. I. Conci- 
lium Toletanum VIII. anno 65 j. Cleri- 
cumordioari vetarw, qui Plalteriuiw , 
cantica, fit quotidiano* Hyrnnos igno- 
re! ) fatit oft end it morem Hymnoi can- 
ticit in Officio conjungendi , Vfaktrimm 
CnntUtrnm ufnmlium , & Hymnorum . 
Intclligimu* quoque Concilia hare Ec- 
clefia; Hymnii annumerare * quidquid 
Scriptura hoc no nine appellae , licec 
Hymnoi : I lot , quorum mem in it Scri- 
ptura, affir mare non poffimut carmini- 
bui , vel rythmif , aut certo pedum nu- 
mero conftititTc . S. Paului 1. Cor. 14. 
Colofl". j. Ephef. ? Canticorum , 8*T 
Hymnorum meminit, quoa ChriQiani 
in Conventibui (uii caatabanc . 

PLret ex antiquii Patriboa Hy- 
mnot com pol'uerc , ut s.Gregoriut Na- 
r anzeniu, s. Hilarius , & s. Ambro- 
iiM . Poflremi hujus patrii Hymni in 
pluribua Ecclefiit recepti fuere , non 
Mcdiolani tantum , fed etiam in Hifpa- 
nia. S. Bcnedictut quoque coi B'evia- 
rio fuo infetuit , atque juxta ilium , 
Hy:rmum dicere eft canere Ambrcfa- 
nnm, quo nomine Hymnoi appcllat . 
Verumtamen plorea funt a Prudentio 
aliifque veteribut Chriltianii poet it ac- 
cept! . Roma vero fero Ht/mni cani cor- 
perunt } neque enim ulloi videre eft 
apud Amalanuni , neque in ullit Ro- 
mania Ordinibut , ne in illo quidem 
quod Benediltut Canonicui s. Petri 
Guidoni de Caftello inrcripfir>qui poftea 
Pontifex fuit anno 1 t4j. fir Coeledinut 
fecundui appellatut Fuit ; ibientm nul- 
la fit Hymnorum in Officii! , quarde- 
fcribit, mentio. Honoriua Auguftodn- 
nenfit , atque Hogo de $. Vidtore de 
Hymnia a^unt , forralfc Gregorii Se- 
ptimi , qui Meaachut fuerar,tempore * 
Hincdifcimus poll duodecimum dum- 
taxat farculum Hymnot inlertoi fu'fie • 
Radulphus Tongrenfii pterofque co- 
rum , qui arrate fua dicebantur , rcfert, 
iidemque fere funt cum .Hit, qui hodie 
recitantur , ita ut nemo negare poffic 
per ea tcmpou , decimo quarto fcilicet 



Digitized by Google 



C0MMENTAR1US H1STOKICUS 



fxculo, Hy mn 3i Breviario infcrtoi fuif- 
fe. Conjicimuf autem , id ab Hairaone 
Francifcanorum Genera I i pre ft it u m hi if- 
I'c j cum Romanum olficium Grcgorio 
annucnte anno 1*40. recognovit. Sane 
& nonnulli polhriorum Scriptorum , uc 
Vcnantii Fortunati , Rabin:, Scrabo- 
nit , Joannii Duconi , s. Bernardi , 
acque s. Thorns in Orficio Corporis 
Chrifti . Tandem fi prioribus fxculis 
Hymni aliqui in Breviario Romano 
fucre 1 canftanter taroen adfirmandum 
eft, duodecimo fxculo nullot in EccleGa 
s . Petri recicatoi fuiffe , acq n c cum 111- 
ricui in confuetudinibus cluniaccnfiboi 
Hymnorum Romans Ecclefix meminic, 
de Gngulatium aliarum Ecclefiarum Hy* 
tinii agere volume . Lugduni vcro at 
que Vteunx nuld ad hancdiem* nifi ad 
Complecorium recitantur . Parifiit quo- 
que baud dudum accepti fuere > in pri- 
ma Gquidem Breviarii editions 149a. 
excufa nulli leguntur . Nalii quoque 
Hymni apud Grxcos extant , neque 
apud veteretCvientit Monachoi, cum 
Caflianui eorum non meminerit , quem- 
admodum nec in Oriente Regular s.Co- 
lumbani , I. Indori, s Fructuofi , ne- 
qucMagiftri , &Donati Rcgulf. Pri- 
ma illorum mentis fie in Gallia ins. - 
Cxfarii 1 atque s. Aurcliani Regulii 
tantum, atque in Italia in Re^uh s. 
Benedict > qui eoi ab Ecclefix Medio-' 
lancnGt maribm accepcrat , ubi Hymni 
a s. Arabrofio compofiti , famuli cane- 
bantur , caque de caufa Hymnui as. 
Benedict Ambrofianum appeHatur . 
Difcimui ex Amalario in supplem. s. 
Bcnedi&um , tanfmttnm martm S. Am- 
brefii in nannmitit Ettltfiaftici i tltgift . In 
Hifpania Hymni s. Ambrofii , &s. Hi- 
larii recitabantur , quemadmodum eot a 
Conciliii Toletanii com-nendatot vidi- 
mus . Hymni ante pfalmoi dici falenc 
horis omnibut, Vefperis , Laudibui , 
& Comptctono except 11 , Undc intel- 
ligimuvquidquid Pfalmoi prxcedit pco 
ooyitiii additamencis habendum effk , 
quia o!im officium. a pfalmii iacipiebac . 
Porta Ah etiam dici tantum folebanc. ad 
laudei 1 St ad Vefperat , eaque ratio 
tiV-, cur fingulii majorit mumenti fcftii 
tiM«;i,Ucaj)i ad, dual iJUi horai 



'Cum potiQama Romani Breviarii 
Hymnorum part circa dimenfionc* roe- 
tri & numeri lcgci peccartt, llrbanut 
VIII. Puntifcx banarum litterarum , & 
prxcipue latirtx Poefeoi Itudiofui , at- 
que inter fui fxculi illuftriorei Poetai 
connumerandoi , Hymnoi iftos emen* 
dari atque emandatoi Breviario inferi 
curavir . Pontifcx ifte emendationi huic 
faciendx viros plirei, quemadmodjm 
ipfeaitin fua conftitutione , adhibuit. 
fmffm Htflrt *Uq»»t truditi viri frnsm ftri* 
carxm ctnulerunt ; atque Vclut III de- 

crcto quodam Congregationii rituunt 
legJtur: Idem ftttre e tgmmtmt , f»ttm§m 
Dtmini ntflri Urban! ml. facro$ Hymn** 
tmendtmnt . Quibui ex ve:bil Intel" 
ligimui Pontifkem iHum , hect Poefeo* 
Imlc cxceflcret , ipfu n tamen earn 
enenJationem non fecille » tribuique- 
illi folene Hymni dumraxac $• Bibia- 
nx, s Martinx, & s. Elifabetht Lu- 
fitanics . tfjnnulli de mutattone ifta 
conquefti funt , affirmantque , Hynnot 
illoi j ut ad Poefeoi , & Latinx lingux- 
leges exigerentur , vcterem fimplicita- 
tem a nifitre , atque pictatii vim , quau> 
uniiqjefpirabant , penitui enerv«am; 
sue/Jit Utinitu , tT rtttfjlt fittat . S. 
Ambrofi n de Hymnii fun ajebat lib. *v 
in Luc Titiligttt'vtrb* dtbtmui, ptnfarc- 
mjjhrU, Idem S. Bernardus ait in Ept- 
flula fua ad Guidonem M)ntiramrn« 
fern, atque ad e)ui Moialt-^rii Religio- 
foi , qui ab eo petlerant , ut leclionrt 
cVr Hymnot componeret , quoi legere fic 
cantare pofTent die S. Viftori facro , 
cu}m ofFa in fua Ecclefia quiefcere puta- 
bantirr. Profitetur aucem S. Bernardui 
ep. j 1 a. non auderefe opui viribui fail 
majtu fufcipere, quod virum requiric 
major/ anftoritate , f it» fancHtatc , at- 
que ftyl > fublimiori prxditum . Agen*. 
poRn de illiij qui ad Hymnoi com- 
ponendoi apti fune , cligendoi ait , 
viroi ftyli fublimirate , W vitx fanfti- 
tate prxfhnttfi : Ehquii Hgnhas ,e*» 
umBtrii i de fe vero loqueni , atque de 
Hymnii fuii , ait ; Hjmnum omptfmi t 
mtiri ntgligtni , m$ fimjmi non dtrfftm . . . 
ftnfui verbornm nan dtbtt ttdtre vtrf*i . 
fid wr/»» fenfui , mi ftnftim lll$trt nata. 
tMjttntt , fedfmtnndxt .S. Gregorin< di- 
ce IC. 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



ignam rem cf- 
rucn verba Gra» 



cert qdoqiit folebat , indi^ 
(e t divinorum oraculorun 
niacicorum regulit fubjiccrc .... if- 
[mm *rum fervxre dtffexi , indignmm 
tnim vthcmtniir exiflimi , ut verb* ff 
It/lit Orsculi reflringMm fmb regmlii D— 
MMtit Prafat. Moral, c w In Romaai 
Brevtarii Hymnorum emendatione non- 
gentot qumquaginta , 8c ampliut circa 
metrum errorct fublacot fuilie feront , 
qua ret locum dedit Urbano Vill. di- 
t nidi : Vitrei iniboaffe fetini Hymnot , 
f«4M ftrfetijft . 

S. Atiguitinus S. Ambrotli nomine 
allcgat Hyranu-i Vein Creator omnium , 
Tctiqim Uttler %tfiien$ , atque I- 9- Con- 
fer!, cap. ta. tMtethe i (run Cendittr t *(•• 
tlem iitmqmt qui Ugh , J i- RctraCta- 



CAPUT XXIX. 

De Tfalmis , Jive de Tfalmoii* 
in Divino Officio . 

PSalmodia omni zvo potitfimam offi- 
cii t). vun partem conftieait , at* 
que hodic etiam horar omnei certo Pfaf- 
morum numero conltant . Cum enirrt 
Ecclefia Synagogam per Ptal.no> Oeum 
laudare folitam vidiflet , eot quoque 
fibi familiaret habendo* cerrfuit; tan- 
toque libcnc in s iit ufaefr, quod, cum 
nemo Deum plene cognofcerc poilit » 
nemoque prater Deum ipfum fac is pro 
dignieate cim laudareqtie.it , ipfiui c(f, 



rationem , qua fit taudandut , not edo*. 

tionum cap. a't. J*m fnrg h ktr* tetti* text. Hinc numquam falli poteriraut , 

f»4 Chrifiui afttndit Crutem ; J. de n*t. precet alias ad eutn fundentei , quai ip- 

tr grxt. c- 62.. Sunt & alii ex nollrit fe hominibtit infpiravit , ut in iui lau« 

Hymnit , quot CaOaodorut S. Atnbrofio dem recirarentur : ^/i in Vfxlmit Un- 

iribuit . davit ft Dtnr , id*» invtnit hem* , iittm- 

Hcoricut VaJcfiui accrrimam ccn- *dnedmm Ixndxret Dtum. 

furam ttilil dc horam Hymnorum Pfalmorum Liber inferiptut efl Libtt 



emendatione, eofque peflimc compolV* 
toi» atquc advcrfui communem homi- 
Hum fenium depravatot exiftimat . Fa- 
mianutStrada, Tarquiniut Galluciut , 
& Hieronymut Petruxciui > Jefuitae 
omues , emeudatiom buic prajfucrunt . 
Confiat autc m pau<a eoa circa fententias 
immutaltc , atque veterei cum emenda* 
tit confer ent i , vix aliud difcrimcn oc- 
«urret pratter varum dimemenfionem , 



Hymntrmnt vtl T.Mt*4um , quia maxima 
illorum part de Divinii hudibut agic * 
Grarci Pfaimui appellaruat, quia can- 
tut mulicorum inllrumcruorum fano 
eonjungebattir . 

Juxta omnium calculum PijlmiCL^ 
numerantur , at Hebrxi Pfalmum no- 
num Ctnfttebor in duat partct dividunt » 
arque pro duobut rcputanc , decimo 
initium danret a v. aa. mt quid Dimine 



atquc Joqucndt rationem. Theophilua recejjifli longe > atque ad Pfalmum ufque 



Raynaudut plurimi facit illorum emen* 
dationemTom-a. Quod Hymnorum de- 
leclum Ipeclat , ratio habenda efl vetti- 
flatit > atque antiquorum aucloruna 
prxferendi, eligendique aptiui compo- 
Xj r i » novitii verapenitm eicludendi y 

funt ; pr»- 



cum probe confertpri non 
fetri autem prafertimdel 



i ij. In (xit» Ifrmei , eorum nu men a no- 
ftrit , atque a Grarcit diffcrunt , una 
Pfalmo Temper not fuperanret , ita ut 
qui nobit ell to. iplit /it 20. PTalmum 
vero ttj. in duot partiuncur eo loco 
Tftn now r Domine , atque ita Latinorum 
8c Gratcorum 1 1 4. Hebrarit eft it6. Ve- 



l|ricuit verbit conflant , atque piis am* 
«ai motibut excitandit inferviune » 
O.ill jque negotio ab omnibut percip» 
potljnt » facraqiie un^tioae tedundant - 



debent qui per- rum & lpli Pfaf. 1 1 Ditexi qmnUm ex- 



nmdiee , & 115. Crttidi Gmul conjungun: fc 
tt Pfal. Landxtt D»»>inum quonian 

bonnt, cum 147 Z*»d* Jermfxtem , ex 
quibut uniciitn conftituunt , quare cum 
vulgata circa fummam convemunt - 
ProteOantet Judxorum divifionem pie- 
rumque amplccluntor , Catholici vcro> 
Septuaginta Iiitcrprerum p:::itioncai 
requttflut ^ 

real. 



Digitized by Google 



%6 C0MMENTAR1US HISTORICUS 



Pfalmi (tint vetufhim quod dam Poe- 
feofgenuij ut in Religions Conventi- 
but cantarcntur ioftuuti, atque defti-. 
nati . Hare ipfa obfeuritatit ipforum 
cauda , quod fere Poeticii fcripti* , L y - 
ricii praccipue evenire folct , ut profa 
•ratione tun obfeuriora . Poeta enim 
repentioit motibut abripi fe finit, uti- 
Curque audacioribut figurii, atque Ii« 
bettace Poefeot pcculiari , ad oput ;u- 
xca dimenfionit vel rychmi lege* elabo- 
random . Quare Holneri , Virgilii 
atque Horacii pocmata , Ciccrooit 8c 
Demoftheoit fcriptis ezplicatu dirKcl- 
liora habentur . Grecorum pretereafie 
Orientafium Poefit majori licentia at* 

J uc audacia gaudct , quam Latinorutn.. 
line tot trantlatiti* vocct, cVfigura- 
te locutionet , quibu* Pfalmi fcatcnt 
tempora promifcue ufurpata , can/un- 
clionet pretermifle, atque frequentet 
arguraenti mutationet efficiunt , ut 
Pfalmorum Liber otnoium univerfe 
Scripture codicum plane obfeuriflimut 
alt . Fateodum eft tamen obfeuriorem 
longe fuifle anteJ.Chrifti adventum , 
qui lucem iis max imam attuiit , eft 
cnim ipfe uaica illorum intelligenda- 
rum regula. 

Dictum eft a me PQIm«i com pofitoi 
fuilTe , ut in Templo decantarentur . 
Poftquam David carmen aliquod cum- 
poiucrat, folebat iJlud. ad Afaph mit- 
tere , quem Scriptura Prov. \6, j. 8c 
24. appcllat Propbetam ad Regit raa- 
num. utmuficit modit illoi aptaret 
atque in Tempto cani curarct a fuorutn 
Cantorum agmine . Cum vero David) 
muficet eflet perftudjofut , pfallebat 
jpfe, atque in Templo canebat , mo- 
dofque invenire fciebat pro piif carmi- 
nibut a fe conferiptit . 

Pfalmi Hebraice conferipti fuere > 
omnium vero verfionum vctufliflima eft 
Septuaginta Seniorum interprctatio „ 
cetersque omnet Latine , ipfaque vuL* 
gata, ex Grate a ifta Septuaginta Inter- 
pretum exprefle fuere. Horum inter- 
pretationi fuccedit Aquilz verf>o , 
qui verbum vetbo reddidit > poll hanc 
veroTheodotionit , al orumque . 

Valdc credibile eft Latinam Pfalmo- 
xum Verfionem ex vcteri ilia Septua- 



ginta Interpretum expreffam fuidfe , 
anrequam ab Origene recenferetur , 
cam ante Ongcnem in Latirrii Ecclefiit 
vertlo quedam eflet > verum ilia , qua 
hodie utimur, non ea eft , quamS.Hi- 
lariuii S. Ambrofiui , 8c S. Augufti- 
nut citant > utuntur enim fape loca- 
tionibut aliii , quam Vulgata, atque 
far pc etjam ab ea recetfunt. 

Verofimilliroum quoqueeft, primam- 
Latinam Scripture interpretationem 
Rome factam fuifle ; cum enim innume- 
ri Judei ante Chriftiane Religionit e- 
xordia in UrbeefTcnc, Scripturam vel 
Hebraice, vefGrecc legebant ; Grarca 
enim lingua Romania perquam familia- 
riterat. At cum Rum mi Chrifti fidem 
amplexi fuac , Scriptura ex Grarca in 
ipforum lingua m converfa fuit , abipfo 
ufque Apuflolouim farculo , univerfaque 
Latina Eccleiia hac Pfalororum verfione 
u fa eft, ufque ad S. Hieronymi inter- 
pretationem . Tanta autem eft verfionit 
hujus vetuftai , ut auttorem ejtii,atque 
t em put quo facia eft , ignoremus. Illud 
tantum conftat A poftolorum tempore * 
ex Greco cxpreflam fuifle , illaque u- 
niverfam Latinam Ecclefiam , Roma- 
Bam prxcipuc in publico Officio ufam 
ufque ad Pii V. tempora , qui Ro- 
me Vulgatam emendari curavit , at- 
que vetcrcm Italicam in Ecclefia tan- 
tum S.Petri, atque aliquot aliii in lo- 
ci* fervari voluit . Complura ejut loca 
fu per Tunc adhuc in IntToitu , in Gra- 
dualibut » in Antiphonit , que Vulga- 
te emendate non refpondent , quia ex 
Pfalterio Romano petita funt , quod 
Rome XV. feculorum fpatio- ufurpa- 
nam fuerat . 

Vetut hec Larina Verfio , Italica ap- 
peilata , ut nihil diffimulemut , parum 
fane puritatem illam (ermomt redoiet , 
que Komx primo Chriftiano fxculo oh- 
tinebat . Unica enim Apoflolorum , & 
vetuftiffimorum Chrifiiatiorum cura e- 
rit , fide liter fententiat redd'ere , non 
emendato ftylo uti : Ltqmimur non fm 
d*ffit hmom* ftpientim vetbh , ftd in 
dtRrtnm ffiritnt , ait S. Paulut » Cor. 
11. Primi illi Interpretet fortaffis pere- 
grini erant , qui cafligjre latina Imgua 
fcribcrcncfcircnt. S. Hicronymu« n». 

mafa 



Digitized by Google 



IN BREVLARIUM ROMANUM. 



mifo Papipetecte circa annum 38a. Ut 
vcterem Pfalmorum aditioneoi juxu* 
Gracum 70. Interpretum exemplar c- 
mendaret , <juia fape animadverfura 
cnt , cjm ab exemplar) Too quandoque 
recedere i tutfim , ut ipleait inEpilto- 
U ad S. Pauhm , in id mcaibuit, ncque 

Eiftremam maoum impouere voluit . 
die io hec Romx recepta foil , atque 
ufu Ecclciu<«wn comprobaca . Ac po« 
puli , qui veteri italicaaffueveranc, cat 
confundencet tot mendia rcplcvcrtint , 
uc ipfc Bcthlcoai exiftcn* circa annum 
j8a. oracuifvcnt , ut nova latioaver- 
fioni juxta t exemplar mfudarcc . 
S. Paula , & S. Euftochium id a S. 
Hierunyvo petierunt , quod ipfc facia 
feliciter pialtitic ; paulo cnim pott a- 
liam Pfaimorum Intcrpretationem ag- 
greitu* eft , atque vero Maaillimum eft, 
eaodem illam efle , quam noiVulgatam 
appellamus , dc qua eft a iridenuno 
Concilio, uc proauthentica habeacur , 
pronunciacum ; acque praccrca cum 
nonnulla menda in poftremam hancver- 
fionea poft S. Hieronymum irrepfif- 
fenc , uc emendarerur demandatum . 
Qua re Vulgata noftra revera vecu* Ita- 
licanoncft , que ante S. Hicronymum 
obcinebat , ncque nova Latina inccrpre- 
cacio ab codem Santto facta , fed a* 
cxiufque commixcto . Hac re* occafio- 
nem dodic duplicii generit Plalccria 
diftirrguendi » ttnum juxta 70 alteram 
juxta SHieronywum . Valafridui Stra- 
bo ait deritib. Ecclef. cap. aj. Rome 
Pfalmos juxta 7: legi foJitoi ; at in 
Callis, & Germanta EcclemU S. Hie- 
ronyrni etnendationem receptam clTe : 
V*'»< aihnt hibtnt Vftlmws ftc**d»m 
70. Inttrprttti , G*Ui , & Gtrmaui ft* 
cundtim tmt*d*th*tm , qmsm f. H\tn- 
nymmt Vtttr it 70. Intttftttmm tilth- 
nt ttmptfnit . A t quoqur, a Gregoria 
Turoncnfi , S. riieronymt Pfalrerium 
ex Grxco 70 reddicum Roma in Gal- 
1 am allatam fuiffe . Ex trii yidcrc eft 
rUo Pfalteria, t»nurnRoms receptum, 
alteram in Gallia, utrumque ex inter- 
pretat.onc 7c CXpreflum ; primum ve- 
ro emendatum dumtaxat , alrerum au* 
rem omn.no a S. Hieronymo convcrfutn: 
jOm«w H tromymmt d< 70 Mdititnt ttm- 



fefuii . Berno Augienifc de Pfatterio 
quodam agic in Epift. ad Meg.ntr. ex 
Grarco in Latinum a S. H eroiiymocon- 
verfo , quod in Gallia , 8c Germania 
obnncbjt , {{omtnii adhue eg corrupt* 
tut^ttt tiititnt Tfsltttinm t*ntntib»t . 
Quare Pfalmorom vulgata verfto , qua 
hodie utimur , non eft Tetoi halica , 
five vulgata ante S. Hieronymi tempo- 
ra, ubique ufu recepta , led converfio a- 
lia a S. Hieronymo Bcthleemi fafca t 
atque hoc eft vetui Gallicanum Pfalce- 
cium in Gallia a Gregorii Turonenfi* 
stare ufurpatum , juxta Valifridi St ra» 
bonis Epocham . At Strabonis nartatiar 
non ufqtre adeo dubio vacat ; eft enioa 
Bernonti Augienfii fentencia , ipfunt 
Sanctum Hieronymum Pfalrerium in 
Galltam mififfej alii veroopinat 
S. Bonifacium Moguntinum Gaflia.St 
Germanic Ecclefm illud tradidflc cir- 
ca annum 750. Theodulphui Aurelix- 
nenfi« de quodam Ffalterio in Gallia 
pervulgato loquitur , recitatque ex er 
loca aliquot eadem pafto, quo in no- 
ftrii Biblii* teguntur . A ntiphonat ve- 
ro , Refponfona, & nonnulli Introitus 
Roma in Gilliam allati fuertf fub Pipini 
Regno , atque Pauli Papa Pontificatu 
quibut fit , ut Pfalrerium , & Artti- 
phonarium iftud codem fere tempore 
recepta fuerint . 

} Romanum Pfalrerium a Pio V. llo- 
BfC abolitom , adhjc pcrd irat in Vati- 
cana Ecclefia , atque pretdea in Me- 
diolanenft , 8c Vcneta S Marci, licet 
nonnullo inter fe difcrimine j alibi ve- 
ro ubique Vulgata recepta eft i in non- 
nulli* pariter Toletanx U'bii in Hif- 
pania Eccleltis Pfalterium "Romanum 
canitur . Apud quampl net majori in 
pretio habecur Pfalterium Gall.canum, 
licet ipfum quo que a mend it omnino 
immune non fit , quod verfion m om- 
nium (it accuratiffima ■ Q ' fi .» liquan- 
do ab Hebrao difcedit , id fonafte e- 
venit , vel quod aliquando Gtxcum e- 
xemplar corruptum fnerit , vel quod 
ei Hebrao expreflum non fit, fed ex 79. 
interpretatione , ita ut non noftnti , 
fed Graca tcrfioni difcrimina hacfint 
imputanda. 
Good vcro Valafridut Strabo ait , 

Gre- 



Digitized by Google 



SS COMMENTARIES HISTORICUS 



GregoriumTuronenfem verfionem Ro- 
aiz rcceptam .n oalliam iovcxiffc , id 
mihi vero fimile non £c , quod Epi* 
fcopu. ille lociij qua- ex Scriptura re- 
cital , verfionem in Gallia pervul.>acam 
nonfequatur. Atqueut unicum cxem- 

f lum in medium affcramui, cum vcrlicu- 
os i*. i#- Plalini 7*. recitat , ita habec 
lib- J.hift. C 14. ytrmmianun prtpttr d»> 
Itfitnttm ffnifli tit m*U \ in Pl'alterio 
vero Oallicano legitur : Kwubuuhb f r»« 
fttr 4»Ut diffof»ifii tit m*U . Lege- 
batur etiam : Ttritrmnt frtpttr 
ftitUs [mtt i in Pfalterio vcro San* 
cYi Hieronymi habebatur , Fffurim- 
jnflitUm fu*m . Verfio itaque S. Hie* 
lonymi Gregorii Turonenfit ctate in 
Gallia recepta non erat } quare Booifa- 
cii pociut Moguntini tempore per Gil- 
liam , atquc Germaniam Pfalterium , 
juxta S. Hieronymi interpretationem 
pervulgatum fait. 

In vita S. Valafridi Epifcopi Ebora- 
cenfii anno 709. habetur, cum abole* 
t\ jufliffc interpretationem Pfalmorum 
S. Hieronymi , qux ad illam diem in 
Anglia pcrlecta ftcrat, atque Plalmo- 
diaui peragi juxta verfionem Rome re- 
ceptam Curaflc: Vfalmtt fuo* fttundum 

HitrtnjmHM Uftrdt more !\irnxntr»m , 
)hx:* 70. tdititntm memorialittr tranf- 
mut*vi$. Thomaflus duo h*c Pfalteria 
inlucem edidit fub Pfalterii Gallicani , 
& Pfalterii Italici nomine , ex qui- 
buidifcnmina , qux interccdunt , fpc- 
clari poltunt • 

Quod numerrtm Pfalmorum attinet , 
qui in Officio recitarifolebant > nonnulli 
plurei, alii pauciores , prxcipue in No* 
ctuinoOfficio.decanrabant. Rcfert Caf- 
fianui, An^elum Orient it folitariot hor* 
catum fuifle* ut 12. Pfalmot recitarent. 
Chrodegangi Rc^ula ejut , qui choro 
przfidet , arbicrto , quot Pfalni fine 
decantandi , permittir j conflatque ali- 
quando 40. vel jo. per noctem decan* 
tatoi fuifTe . Hinc Officium per ea tcm- 

Soracertamadhuc formam. velut ho- 
le non habebat j Regula enim S. Be- 
nedict Abbatean prudenter dijudicare 
vulc , quot Pfalmi Cngulii Officii* fine 
recitandi . Oriebarur etiam aliquando 
inter Orientalci contencio, quii piurci 



Flalmoi canendo percurreree . 

Habemuiex Sanctorum Vitii , plurei 
eo rum univerium Pfalterium quocidie 
rccitafTe . S. Benedict us vero (tatuit , 
uc fingulit hebdomad is abfolveretur > 
Pfalroofque ita dirtribuit , ut per heb- 
domadam omnes recitarentur . Conci- 
lium Aquifgranenfe anno 8,16. ptzciptt 
can- 70. ut verficulorum divifio fervc- 
tur : nt 'Pfalmi fttundmm divipmtt ««•• 
[hum m»d*Unt*r . Si Pfalmoi *qwa 
longioret effe accidcret , religioni non 
ducebanc eoi in dual , vel tree partes 
fecare , uc attentiui recitari poffenc , 
ncque folliciti erant de magno numer« 
Pfalmorum celeriter decantando , aic 
Caflianui 1. a. c. is. fed potiui , ut eot 
magna cum attentione recitarent. 

Amalariui quoque ate lib. 4. Offic 
longioret Pfalmot divifoi fuifle, quern* 
admodum folemut ad Pfalmum BttU 
lmm*t*U»i , qui in 24. partet divifui 
eft, folemnionbut dicbut exceptit , cum 
Pfalmi affinitatem aliquant habebaoc 
cum dierum illorum hiftoriit , velut 
Nacali Miftritorditt Dtnini , Penteco- 
fte , Rxf»r&*t , Natalia Vigilii Amdltt 
Cctii , tunc en>m Pfalmi non fecabancur . 

divijfft Tfdlmtrmm n$m dtbtt tfft i* 
fraytltmtibut Stltmnitttmm . Juxca Ro* 
manutn morem Dominicit diebut de* 
ce n, & ofto Pfalmi nocle recitantur, 
ia.>d Feriale Officium , novem aucem 
Feftii diebut 9. Leccionet habentibut . 
Capitulum in die Dift. j. de C»*fttr*- 
titnt Decretum hec Gregorio VII* 
Papz tribuit . 

Pfalmodia potiffima femper fuic Ch r i- 
Aianarum precum part 1 quod in id fem- 
per intend fuerinc > ut c Scriptura pe* 
terenc precet ad Oeum fundendas , 
eumque landa rent , ea ratione t quam Spi*> 
ricut S . ::t:M divinitut infpiravit . Ea 
decaufa per omnet orbit plagat Eccle* 
fia diei , 6c nodt is Officium ex Pfalmit 
compofuit , Dcum Efther verbit allo- 
quent : Trihme ftrmo»tm tQmpefitum in cir 
tar*. Eft. 14. Compluret etiam Pfalte- 
rium totum qootidie recitabanr . Vide 
viram S. Patritii Hibernic Apuftoii , 
S. Gregorium lib. 4. Dial, ubi de S.Me- 
rulo agit . 
Poft Davidii tcmpora ad noflrjro uf- 

quc 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. 



que f tarem Pfalmi *>iarum animartira 
deJicix fucrc UK in Synagoga , quam 
in Ecclcfia . Lex autem ubique fere fin 
gcbic | ut Ecclefiaftici , & Mona* 
chi PfaUerium memorix mandareoc : 
Pfalmorum liber , Hebraice iibtr Hy- 

tan,rum,Uve Laudurn appellator . GrX- 

ci Vftlttrhm , five Ptalmorum librum 
appellant > eft autem Pfalterion Mull* 
cum inflrumentum a Grxco P/*//«,quod 
fidibus ludcre fignificat . 
Hebrxi PfaUerium in f. Iibroi divi- 



% 9 

idea men apxius convenit brevibus Ref- 
ponforiis minorum horarum . 

Hodie Antiphonx appellatio pfalmi 
verficulutn indicac , qui ab utroque cho- 
ro canitur ad finem rfaimi , vocis 
modum ab ea accepicntii : Atnipbtna^ 
ait A ma la ri us lib. 4. c. 7. iatb»atnr ab 
una uniui Chtti t ad tjut fymphtniam 
Tfalmat tamtatmr ftr dn*>t Cb$r$t , iff* 
emim t idtfi Antifbtma , fttimngumtHr 
fimml duo Cbtri . Hinc difcimui Anri- 
phonam Pfalmo vocii modum tribuere; 



dunt , atque S. Ambrofiuseos refutae , Antifhtn* fymfhtmiam , quod indi- 

quidivifionem iflam agnofcerenolebant, cio eft totam ante , & port pfalmum 



quod Scr ipcura Pfaltcrii camquam uni 
ci libri meminerit > Attamen S. Hila- 
rius « S. Hierenymus , & S. Auguftinus 
pro unico tantum libro habent . Parti- 
ta) ifta Pfalterii in |. hbros rayfticit 
rationibut comprobatur a S. Gregorio 
Naztanzeno in Pfalmum frinmm . S. 
Hilarius cxiftimati PfaUerium collect io 



cam folitam fuiffe in omnibus Officii* , 
etiam ferialibu* , quomodo quotidie fie 
ad Invitarorium , 8c cum pfaimi initium 
Antiphonx loco eft, ut Dixit Oamiuut 
ad Dominicar Vcfperai . 

Rome enim ad pfalmoruta finem nul- 
la; erant Antiphonx , quod 8c hodie 
fervatur ad minore* horas trium .ante 



nem ciTe Pfalmorum difperforum , quos Pafchadierum , qui bus Alltluia tantum 
Efdrtt in unicum volumen digeflitjolim dicebatur , ut ia Pafchatii hebdomad* 
PfaUerium primo quotidie recitabatur. fit * atque ad Dtut ia adiu$$rium, quod 



S. Bcnediclus vero , qui aliam Pfalmo 
rum diftributionem fieri fin it a fua quo- 
que divcrfam , pre cipit ramen , ut quo* 
cumque modo Pfalmi dividanttir , fin- 
gulii hebdomadis PfaUerium univerfum 

abfoivatur . Omnimtdit hit tntndatur , 



cuique Officio prxmittitur , & olim to- 
tum recitabatur , atque ad ejus finem 
Alltluia . Alleluja autem ad pfalmorum 
finem apud Caflianum quoqueoccurrit . 
jtgyptii Monachi canebant illud ad 
duodecimi pfalmi finem: marittfiiai- 



ut tmni hebdtmtda Vfslttriumtx iattgr* bi ftdtatibmt tun flit Mb mm* diti Vfalmam 
uumtrt ijo. Vfalmttmm ffallatur Reg. I *«fWj vtl auditatibat , vtl rtfpoadtati- 
c. 18. Poftrema vero noftrorum tempo* but. Refponforium autem illud Allt- 
rum Concilia veluti Remenfe anno *V* erat: ia. Pfalmmm fub Alltluia rtf- 
160. id ipfum adnotarunt } « ftimua- fafiaat tnfumant . Poftquam cantut af- 
va Brtviarii i*Bit»ti»*t , id amtiami terms choris inftitutu* eft , excerpts 
Tatret wlmijft vidtntur , ut fiagulit btb- a Pfalmit fuere brevet quardam prece* , 

five ien ten tlx ad legei muficat decan- 
tandx, atque juxta harum cantum, mo- 
des vario* Pfalmi accipiebant . i. Gre- 
gorius Papa Antiphonis hifce , atque 



dtmadh ft mm Vfalttrimm ffaUatur . 

CAP. XXX. 



De sAntipbonis , & Kcf- 
ponforiii . 



earum cantui inftituendo operam dedir, 
librumque componi curavit, Amipho- 
narium appellatum . 

Antiphonx iftx, five brevrores pre* 
ces ad fingulos Pfalmi verficulos repe* 

AKntiphonx ita appelfantur tcrx- tebantur , prxcipue ad Magnifitat , & 
ca voce Antifhtntiu , quod ca* Etncditfuj; id que hodie ad Invitarorium 
aere , vel canentia voci refpondere fi- fervatur , quod ad fingulos verficulos 
gnificat . Hoc fenfu pfalmorum verfi- pfalmi Vtnitt repetebator^poftea vero ad 
culi j qui ordine per Choros alternos initium , fc finem pfalmi tantum repe- 
canuntur, Antiphonx appcllari peflunti ti ooofueruoc* utRomx fit in major i- 

M bus 



Digitized by Google 



9* COMMENTARIES 

but hoxis Peftorum dupiiciura , vc I an- 
te , & pofl Glttia Tatri , quosnodo tic 
id Mill* introicum, quarc iooge ante 
feftorum Duplicium ritum inftitotutn 
Amtohonat bis recitabantur , fctttCW 
aote , Ik pod Pialmom . 

Vc u* moi nan .folum duplicandi , 
fed etiaai triplicandi Antiphona* kr- 
vacur Ln Adveotu ad o , quod ante Ma- 
gnificat canirur , at que ante Glttia P4- 
ir» , & port Stent erat « In Breviario. 
Romano quodam Venetiit anno 1*49. 
exeulo Ar.t.phona ad La tide 1 pro Ad- 
venuis connnemorationcS. Thorn* die, 
?i_<>liit timtrc die it or fab initium , dein- 
gC Chria Vairi t at que repencur ante, 
$ poft Hot* #r«# . 

AmaJarjus d- repetitione Antipho- 
narum ad fingutos pfalmi verficutos Fe~ 
11 a turn die but , h*C haber cap. J. Ex 
fttti* '<Antifb*nh qnsj vitiffim Chart ftr 
fiagmUt xtrfmt ttfummt . Refer t Vita 
&• Udonis Clunucenfis in Sccul.Bened. 
ad prociahendum S. Martini otricium , 
cujus Ancjphorur brevet eranr , & quod 
hyenas efler , qua nocles longiores hint, 
atque vigil/* ea de cautTa longioret cf- 
fedebent , Antiphonai eum ad fingulot 
pfjlcnorucn verficutos repeti curavjffe, 
mi netfis Officium ad lucitofque or* 
tuna duraret : tjmfdtm Officii An- 

Vfhon* brtvt, fumt , O t)mt ttmftrit 
Ungitrtt ntBti , vtitatet Officium ad l»- 
ttm ttfaae frtttndttt , Mnamqaam<ja + 4»- 
tifbtnam ftr • fingmdtt pfalmcrum vtrfttt 
ttftttndo cantbant . Cum intern Anti- 
phonz ad vocit modum pfalmit dandum 
(olummodo inftituta fint i ea ratio eft, 
quod nulla? fint in minoribu* horit 
trium ante Pa to ha dierum , quia rcci- 
tari tantum,non cani -folent . Null* 
qnoquc habentur iifdem hori* per Pa- 
ichatit hebdomadacn , quia earum can- 
tut. nihil aliud fere eft , quatn mera 
pfalmodia . Pt imis Ecclefiar farculit uni- 
. cut tantum pfalmot canebat , cujut rei 
veftigium adhuc fupcreft, quod Pfalmi 
milium abunico, q«n ceteris pr*cimt , 
decantatur . 

Cantorum munus erar Antiphonai 
pratcinere , arque pfalmii vocit modom 
dare. Rom* olim iepteni Cantoret e- 
rant , qui chorum unutn cooiponebanc 



HISTORiCUS 

ScbtU CunttTum appellitum. Cleric! hi 
erant , neque Pretbytcn , neque Dia* 
coni , fed ut plurimum Subdiaconi » 
quo mod 0 S . Gregoriot adnotavic . Can* 
cores hi Antiphonam canebant , atque 
Trimicerimt hotom cantorum , primut 
canttii initiuna dabac j after po ft h»ne 
Stcuadsriat dicebatur , atque ita por* 
ro teliqui . Archidiaconi autem erat 1 
cot , qui prcctnere debebant, defignaret 
Nullibi in coca antiqbitate occurrici 
Pretbyterot , vel etiam Diaconot An- 
tiphonat przeinuiffe ; inferiorei enin 
Clerici huic rei i»ccnci eranc , uc pa<* 
tec ex S. Gregorio > cujut verba refe* 
runtor in cap. In S. fymam* Etdtfia, dift*- 
9a. idque Route ad banc diem fervatur, 
e-xceptit diebut i II is * quibutPapa ipfe 
rem Divinam facie Cecerit vero li- 
cec ipfe Officio incereflet , vel etiam 
Card males , foli dumcaxac Cantoret 
Antiphoia* pratcinunt . Clttiti Antl~ 
fhtnat caaiaattt , juxta Durandi obfer- 
vationem , ntm vtrtaat vnitmt ad Mta* 
tt , fed ft ad iiivictm v«r/T .vaUibutrtf- 
fitimnt . 

Difcitnutex Amalario Meten/iiEc- 
clefix Diacono , quale fueric Romanunt 
Antiphonarium odtavo fxculo , cujtn 
fpectmeo nobis ipfe pra?bet, cumexem- 
phim quoddam Romar accepiffet > quod _ 
Metis fetvatum eft , atque Antiphona- 
rium Mtunfe appeJIaturo (nit . lftud ve- 
ro idem cum Romano erat , quemad- 
modum ipfe teftatur > *u* fcripta invt- 
niatUMtn Mtttnft tmtfb—mrU , fcilitu S. 
Matrit n»flrm %»ma»* Ettltfm . PoHea 
exeoiplum aliud a Corbejenfi Monafte- 
rio Amalariut accepit , ut ipfe adnota- 
vit in prologo fuo , aWata Corbejenfi 
Abbare Komi ailatum^ »Hiqoe a Gre- 
gorio IVY Papadono traditom , atque 
ex hifce duobut antiphonariit , tertium 
q toddam Amalariut compofuic , Hlud- 
-qne eft , quod nomen ejus prxfert , quo 
ditorimina cantum abeo referuntur , que, 
inter duo ilia antiphonaria erant , atque 
ilia , qu« ipfi mutanda , vel fervaada 
vila funt . 

Antiphonx ex pfalmit ipfis petit* e- 
rant ; antiphona enim fententia eft . 
velOracio epfalmo, quicanitur, ex- 

cerpca i Quod vel hodic fcrvator '«» f °- 

to 



Digitized by Google 



IN BREVIARilM 

to fere Officio Feriali , atque Domi- 
nicii tarn ad Matutinum, quamad Lja- 
des , & Vcfpcras . In Communi quo- 
que Apoftolorum ad Macutinum a S£ 
Vefperat , ad Laudcs vero Antiphon* 
cx Evaogelio petitz dicuntur • Reli- 
gion* enim erat alii» uri , quatn e Scri- 
ptura peticii . Agobardus Epifcopui 
i.agdunenfis adveclus Hioi fcripfit , qui 
.alias invehere volebant , moremque 
ill u in Monachi ipfi fervabaoe , ut ex 
Regula Pauli , & Stephani patet c 14. 
H*iL*t fr*f»m*t HrfponforU , Vtl Amti- 
fhvriMt pre libit* } > & ntm tit C*n*mic* 
fcriptur* dtfmmpts ctnttt I. Olim plufcs 
pfalmi poll unicam Antiphonam reeita- 
bantur , queraadmodum in muionbus 
horii fieri foict ; quibus lingulia uoica 
tanrum eft r arque Dominicis ad pri- 
mum noctuxnuoi uoica tancum ante qua* 
tuor pfalmo*. 

Romx cum pfatmi initium antiphonc 
loco eft , mot fervatur , ilium fine an- 
riphona canendi , Fcftis Duplicibus 
Pafchali tempore exceptis , qui inn ad 
Anriphona? finemaddiru/ Alltluj*. Pfal- 
mi initium, ramquam Anriphona cum 
jtlU u '« emit u r , potlea tamqoam pi j 1- 
mus , idquc videre eft ex Noifrurno 
Afcenfionit ad pfalmum , Ex»ltab» tt 
Dtmint , f m tnimmfuft tpi/li mi , jUltlni*. 
Szpeetiam juxta vetut inflitutum An- 
riphona nilaliud erat , quam primus 
plalmi uerficolus » qui ad unguioi pfal- 
mi vcrficulos reperebatur . 
Antiphonx itlz a vetcribus Scriptori- 

bus I\tfpvnfionej 3 ppcilincu r . 

Sic CitVu nus de Alltlui* agent , quod 
poft duodecim pfalmot canebatur , ait : 
DmUteimmm Vftimmm fmb Mldm'u rtfptn* 
ftnt anfumini . S. IfidoruS H I lp j J cofifv 

Refponforium »ocat , quod ahernatim, 
vel ab omnibus fimul canirur, arque in 
Italia primumait refponforia , & anti- 
phonn indituta : fyfptnftri* mh Ittlit 
fmmt rtpertM, vte*i* b»t ntnint , qmtd 
*no t* tntt , ttnfuntnter rtfpundtMt , «»- 
t**»tem id f»l»i cuifque aitbat , nun: »- 
nu , y , inttrium due , Vtl i r 1 1 t ommuniltr 
Ibtf im flmrimit rtfptndtuit > vel Ut 
JDnrandus iijquit : tijtfponfniuwttR , t»i 
tnnn rtfp»ndtnt . Plalwi tamquam Re- 
fponforia cam cenfebaniur , cum Cuo- 



ROMANUM. 9i 

jiu repecebat, quod Caotor prccinae>at> 
.ait accidit , Scripcura telle , Exod. if. 
cam Maria foror Moyfis prima gratia* 
turn at^iaais caoticum , poft Erythrxi 
^ransfxetationem cecinic , & mulierea 
ceterz , qm illacecincrat , repetebanr. 
Sumfit M*rU Tymptnttm in ».•» [ha. \ 
e & ri J}*1* r f* mt mnUtrtt , tjuiitu 

fr*tintb*i , dittnt : Cmttmui Domini 
gUritft . Vrfcintfat ipfa ; arque inde 
primus Cjncor , qui vocia modum cetc- 
ti* dat>at, VrtttHtn- appdlarur^ ille ve- 
to-, qui poft eura canit , atque repctk^ 
Sitcttntor dicitur . S. Ambroiia«> l. 9. 
exam. c. Pfalmorum Refponforia ap* 
pdiat | cum »iri in Ecclefia pfalmos can- 
rabant , qaos Clerut przeinere inccpc- 
tat • Cms* %efpmf*iii Tfalmtrmm t*niu$ 
yifrmm , e> mmUtrnm . Addit Pater 
iftein Plai n. 117. ira papalot refpon* 
rfiffc id verba , qur mane pcrlsdla erarits 
ytntr*ntgt*ttt in htrtdittttm . S. An- 
Uiiftinin izpe ad fuum populum , ait « 
Tftlmum t tonittum Mudivimnt k 

tui, tant*udt rtfpmdimmi ; atque de S. 
Moniczejut Matris funereageni lib. 91 
jConfcfl. c. t2. ait: Evodiumcanere in* 
fe pilfe pfalmum r Mifttifrdiam , & 
dicium aiiiabc , populum vero iifdem 
verbis- refpondiiTe - > 
Gregorius Turonenfis 1. 8. Inftit.c-^ 
arque alii -de pfalmis loquuntur : , qui ut 
Refponforia canebantur , Vftlmmt Hrf- 
-fnfttimt. Scilicet cum Chorus repete* 
bar, quod canratum fuerae i ubi enim 
pfalmus quidamcontinenter fine repcr - 
tioncnJIa, aut inrerruptione , vel ref«- 
ponfione canebatut , id Trtfiim dhttt 
.appellabatur » quemadmodum eciam 
hodiefit Septuagefim* tempore ad Mif» 
fam , quoCintores-fbli Tnaumcm^nv, 
Chorq eos n6n comitante , neqae inter- 
- cinema ; contra vero , cum • Jttkimin 
Gradualis inftar dicitur , poftquatft 
Canrores id cccincrunt , Chorus k!em 
repctit. f 
Antiphonam incinere eft ejus to* 
nomedocere : antiqiiituiau'tem annuo- 
tiabantur, quia line libro canebantur 'j 
•nrruntiabantur vero ill is , quilibris ca^. 
rebanr ; fruftra (iquidem Ifis annttntiat 
rentut , qui antiphonarium prz oculi* 
haberent . . ••• 

M a Ope- 



Digitized by Google 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



Opera? pretium eft animadvettere , 
Antiphonat , & Rcfponforia precibui 
fucceujOe , quai Veterei pod Lett lonei, 
& pfalmot faciebant . S. Ctfariui in fua 
Kegula ait poll Ic&ionei orandum : It- 
gti Frtitr trid ftlin , & •rait . Lignt «//« 
trim, & trait . S. Aurelianui quoque: 
UMI Frdttr Itgdt f*gin*s tut , & fidt 
Mi§ i iitm ltg*t , & fid* dlin •rdih . 
Pofl leclionei enim fequebatur oratio . 
la Regula (andii l/idori pro Monachit 
c 7. hare habentur : T$fi <ta/««««'/«- 
mtm fingmhrmm Tfdlmtrnm fttflrdti 
nti burnt *i»T*b*nt t tiitriitrqnt futgtn- 
it$ Vftlmit f«qutn$ts imtifimnt . Cafiianut 
quoque adnotavit ad fingulorum Pfal- 
motum finem , tacitam Orationem fa- 
clam , poflea vcro genua flexa fuiffs . 
In Regula S. Frucluofi , cum cltrU r*- 
$ri dicebatur , proflernebant (e , atque 
ufalmi finguli per brevio/em quamdaro 
orationem pleruroque a pfalmo ipfo pe- 
titam claudcbantur . Atque hare eft 
prima Antiphonarum noftrarum origo . 

Rcfponforia vocamui precei , quai 
poft L cell one i dicimus, veluti refpon- 
dcntei , aliquid dicendo, quod ad ca , 
quae !e#a funt, referaeur . \\t[?*nf»ri*nt t 
ait Rupertui 1. p. c. a;, appellatum eft, 
muid rtffnitt UBitnibmt , triflid trifli. 
h*i . l*t* t*ih > fmttintnte Cbtr$ . 

Ad • Rcfponforia minorutn prarcipue 
horarum repeti folct > quod cantor fo- 
luicecinir ; atque cum Cantoret Cleti- 
ci eflent inferior .-i Chori , bine Refpon- 
foriorum cantui Ciericit Junioribut re« 
Jiquui fuit . In ArabiciiCanonibui Ni- 
catni Concilii Watutum eft , ut Rcfpon- 
foria , & Vcrficuli memoriter canantur. 
Docet not Amalarius , vcrficulum It- 
nui . atque tremula voce cir.ritum , re* 
fponfum vero itli fuitTe ahiori. atque 
liberiori VOCe . In vtrfm mt* tfi mufmt t»>~ 
%4tt vctm j in rtftiiiitnt txmli+tvtttw. 

S. Renedic'hu Qitria. Vmti ad finctn 
pofl rem i Refponforii cujufquc No&urni 
cani joflir , idquc ad ejus cxemplum 
Romano Officio infertum fuit : Ama> 
lario enim tefle , fetii oiim erat ad fi- 
ncm Refponforium rcpeterefine Gltri* 
Vnri . Men dot it Pan i prctermitten- 
diad Refpooforia jejuni! diebu* , atque 
it:itium ttpctendi fine G/»ri4, intclligi. 



cur ex Concilio Toletano iv. can. if- 

Hit ttt difttttfa , ut in Ittit fttjudiut 
Gloria , in triflietibmi iff etal mt prim- 

tifinm , idque Paftionh tempore fcrva- 
tur . Oiim vero auelor eft Radulpbut 
Tongrenfit Propof. ta. Sicmi tr*t , cum 
GUrU T*tri in Refponforiit limn I canca • 
turn fuifle . 

Jubet Ordo Romanut,iHum , qui Re- 
fponforium incipit , vcrficulum quoque 
canere. Juxta Romanutn ritum , cum 
Tt Vtum ad Matucinum can irur , id no- 
ni Refponforii luco eft . Ejus rei Ki- 
dulphut meminit Propof. 19. airque , 
o£ravumhoc Refponforium Dominicia 
diebui Temper erTe:Di»« ffr«fWat.Ratio- 
nem vero ejut rci Durandui )• 6. c. t. 
hancreddit, ur^cum oiim »ona ledio de 
Trinitate reciraretur , aflfinirai aHqu» 
inter .Leftioncm , & Refponforium ef- 
fet ; poflquam vero Lcclio ifla abolita 
fuit , Refponforium ad odtavam Leclio- 
nem trantlatum fuit , clique comme* 
moratio qufdam peculiarit deTrin'ra* 
tc Dominicis diebui fieri folira . Mi- 
crologui c 4. dc Romania hare habct .- 
H$mtni Rffi fingmiit It&ituibnt fngttln 

femfrr fnblurgunt Fr ffomfttin , n*m ttt- 

tium , fivt ntnum multntitt trmurmitti- 
mm . Atqueita hodie fierifolet F-.llii, 
tre* , vel novem Leclionet habentibui > 
quibus Tt Denm tettii , Ce noni Rclpon* 
fori 1 locum obtinet . 

Ritui duplex jilttinj* ad minorutn h 0- 
rarum Rcfponforia addendi , in Regtth 
S. Benedicri c. 34. pro tempore Pik ha- 
lt occurn't 1 atque ad huju* temporri 
imitationem Roma; quoque fit omnibus 
Domini noftri Fefiis , ait Radulphut 
Propof. aa. Prima , & Completorio ex- 
ceptia , quibui vetui moi fervatur , eaa 
fine AHelu/« extra Pafchatii tcmpus 
dicendi . 

Amalwiuirationem, qoa Refpqnfo- 
ria canebantur , defcribeni , ait de 
ordin. Ant ph. Mens Trrttnitrrn, Kc- 
fponforiumincipere , ceteroi vero Can- 
torei pfofequ: ; Pratcentorem verlScu- 
tuan , fie GUrU T*$ri canere , ad me- 
dium vero repetitum fuiffe , cum Rom»j 
contra poft vcrficulum totg» denuo ver- 
ficulbi rrpereretur , neque in duai par- 
ic», tit ib Gallia, fecarttur • 



Digitized by Google 



IN BREVlARiUM ROMANUM. 



91 



Antiphomriuoi Romanum plerumque 
S. Gregorio cribuitur % verutnid cccto 
affirmarenon poflumut. Joannes Diaco* 
nut, quitribut Ixculit poll eum vivc- 
bat , primut oicminit hujui Antiphona- 
rii lib. a. dc ejus vica cap. 5. aitquc* 
Codicemmanuexaratum ad fuam ufquc 
statem Romx in Laieranenli Palatio 
fervatumfuiiTe . 

Potiuatn* Antiphonarum noftraruot 
partis vitium eft » quod Dominicit Fc« 
tialibufque diebut except ii, promitcue 
cujufvis generis ioca , feu Scripture $ 
icu e Saofti cujufdam vitaadhibcantur, 
nulla ratione habita , num myftcrio, aue 
feftt congruant . Primut Cant ici Moy- 
fis vcrficuluf i Cuntmui D»min$ , gUr'f 
ft tnimm*s»ifita$*t tfi , Antipbona fuif- 
le videturj quam Uraelits omnci repe- 
tebant ; qucmadmodum & ille , quod 
mulierei pod deviclum Goliath cane- 
bant : Ptrtmffit SmbI miUt , & Dmvid 
itttm millis , Reg. i8- 7- & »!• n. que* 
madmodum & hemifticbii hujut repcti- 
UO , QutnUm in mttrnum miftric»rdia «• 
jhj polt finguloi verficulos Pfulmi 1*4. 
& repent io, & Umdatilit , &gltrhf*i, 
& f»ftttx*lt*tui in fmtuU , in cantico 
crium puerorum > Apoftrophe ad om« 
ne» creaturai fatta , qua ad Dcumlau- 
dandum excitantur . Sunt prsterea art- 
tiphons qusdam . ex quibus fententia 
perfefta elici oon pot eft , cum eamm 
intellc&us a prscedtnte Antiphona 
pendcat ,utfi ttfUvlftdts >atquealiis 
Wis 1 ubi ad prioret ann'phonas eft 
rcdeundum , uc nexui aliquii inter alias 
efficiarur , verum , cum feorfrm ca- 
nantur , vel recitentur » nonfatiieftea 
a prioribus peodere , fed pleoam qusque 
fententiam conflituere debenc . 
Potter autem hie dcledhu inftitui , ut 

Srimarum Vefperaruro Antiphona? my- 
erii Prophet is effent t cum e contra 
quandofyic myfterium jam eveniiTe fi- 
gnificenr, vc I.j c ad A feenfiorm Orficium 
}'ri 6»liUi , quae Chriftum ad Caelum 
jam afcendifle demonflrat > ad S. An- 
drea? Salve Crux , qua Crucem falutans 
inducitur , antequam ad fupplicium du- 
clmdicatur i ad A (Turn prion it Virginit, 
inirium fit illis verbis . tjfuwft* tjl A14- 
lii ; in Fpiphir.ia auccaj , Pr»«dtnii/ 



M*gi Mftrtit tktftmrli full, priofqiram 
Magorum difecflut ab eorum parria, at- 
que Bethleemum adventus refcratur * 
acque hoc pacro Hitloria inverfo ordine 
a fine nsrrari incipie . Itaque primarim 
Vefpcrarum Antiphona: ex anriquoTe- 
ftjfnenco:No£turnortim vero fumi debe- 
rent e Pfalmit ; Laodum antiphonx 
Myftcrii , five Pefti hirtoriam refcrre , 
ad fecund at Vefperat vero mcditationet 
Myfterio ■ live Fefto apta* complcfti 
deberenc > contra Ispe prophetic* ad 
eat Ieguntur , quod Feftum pratnunciare 
eft t qoando id fere elapfum fit : uc 
PurificaCionit die , Vtnitt *d Ttmplmm 
fumm .... tdhmc mudicum , & vtnitt. 

Eftent prarterea accuratius emendan- 
d« earumdem aniiphonarum repetition 
net ad primal , & fecundai Vefperai » 
ad Laudes , & Horat diei , atque earum 
loco iit temporibut propriat inferere , 
quemadmoducn pro Natali , aliitque 
Feftit habeniur . 

Refponforia vero optandum effet t 
ut cum Ledionibnt affinitatem habe< 
renr , qualia font Refponforia Domini* 
car & Periarum , qua; petita funt ex Li- 
brit paulo ante perlcdii , Leclionum 
enim Refponforia inftituta funt 9 uc 
quiefcendi Ipatium legenti concedacur , 
Kilt qui ledrurut ett, fe parandi > at- 
que ad auditorum attentionem conci- 
liandam , fpatiumque iit concedendum, 

3 us le&a funt , confiderandi atque me- 
itandi. Sxpe autem fit* ut quotidia- 
ns e Scriprura leclionet nullam aftini- 
tatem habeant cum Relponforiit de 
Communi Sandorum ; immo funt qus- 
dam, qus ex adverfo oppofitat fignifi- 
cationet habent , velut cum legitur Hi* 
ftoria Abfalooit vel Achabi, auccu;uf- 
v is alteriut mali Principii , dicitur , 
Mttt Sdttrdtt Mjgnmt , vel Sponfdbo tt 
mihi in foJiiU. Qazlibet ergoLeclio 
proprium refponforium habere deberer, 
quod animo altiut imprimerer ea , qus 
letttio mentem edocuit. Si Ledtio Hi- 
ftorica fit , ant minat vel promifla con> 
cineat , Refponforium moralit erit ex- 
hor tar io pro varia argumentorum ratio- 
ne . Cavendom eft tamen , ne Refpon- 
foria ex iifdem leclionrbui fumanrur j 
hujufmodi cnim repctitionca tsdium 



Digitized by Google 



COMMENTARIES HISTORICUS 

f ariunt ; attameo ipui non eft, ut Re- proficifcitur , quod ad Officii finem re^ 

ponforia ex vetcri & novo Teflamento. citarctur , quemadmodum 6c hodie di- 

plerumque componere fatagamui } illud *itur ad minorum Horarum fincm in 

»cro magii nccciT.uium eft , ut Refpon- Ordine S. Bencdidi . Teftn eft Caflia- 

foria in rem apte cadanc , pratcipue poft nui,poft Plalmoi breve*q«afdam precea 

GltridTatri ; nam cum doxologia bate fieri confuevilfe . S. Ambrofiut vero 1. 

cum Refponforio non cohatrct , fatiui 3. dc Virgin, ait : Vol* foft ffoimoitnm 

eft illud poft fecundam vel tcrtiam Le- otdtiont Dominic* frtqmtnii <•*'<*" *•* 
clionem coilocarc . Poflent pra-terea 
Jeftit diebus , cum deFeria leftum eft, 
de Fcria quoquc Relponforia adiici . 



o 



tt j eadem oratio claudebat Nodtur- 
num. Abfolutio vero alia erat brevii 
oratio, qua? poft P«*»r fequebatur , ita 
did! a , tbaifoint* frttt . So let ant cm id 
iicri adPrimam&Completorium , poll 
omnei cnim prece» , pauio antequam e 
Chora exeatur , dicirur : Dominm m# 
btnidicMt , ab onnimtlo dtftndt* . . . 
Vcl BtneditMt &€»ft*di*s no 1. Operam 
vero perdcret , qui alio paclo Abfolu* 
t one* iflaveaplicare tentaret , cum ni- 
hil commune habeant cum abfolutione 
Lim nihil horum rccitari folebar, quam rcmiflfionem etiam peccato*' 

quemadmodum conftac ex officio fU m appellate folcmu* ; in tenia enim 



C A P. XXXI. 

De Verfuufoi Pater, Beneditlio- 
ne y & ^ibfolutione , quxLe- 
flioms frtcedunt^ 



tnuin ante Pafcha dierum , atque ex 
Regula S. Benedict . Anialariui 1. j. 
c. 6. tcflaturRomat fua xratc nonduai 
Va.nr ad Pfalmorum finem , ut in Gal- 
Jia rccitatum fuifle . S^nod no, CAli , fi- 
nitit Tfdlmit noflnrntlib*, , foltmmt 
tare or mi on em Dominium , H and Et (It- 
fid frmttr'mtith . Juxta Cifiercienfimn 
morem ante Leclioncs neque V*ttr , ne- 
que Abfolutio dicicut • Prartnonfira • 
tenfet Pjitr dicunt quidem k led nul- 
lam abfulutjonem habent . In hodierno 
Carthufianoruru fireviario habetur V** 
ttr&c Ave Mir;*, poft quat dicitur Bt 
nt not .... atque inde Abfolutio . in 
Defunftorum officio, Verficulus tantura 
eft , & T*ttt . 

Verficulus eft brevit oratio ad Deum 
poft Pfalmorum cantutn fufa . Dicker 
autem Verficului a rtrttndo , quod cum 
rccitatur, corpora contra AJcarevcr- 
tantur • Canitur autem ab uno Ccetua 
totiut nomine , chorus deinde junilis o 
ionium vocibus refpondet . 

Amalaritii 1. 4. c. 4. ait , pluribut lo- 



tantum m«uio fit peccatorum , quorum 
venia petitur . A vintnlit fttt*torm*» 
mtfUv** .... Conftanter itaque affir- 
roandum eft Nodlurnum co loco definere 
folitum, atque ex Caffiano , Rfgulif- 
queomnibu* intelligimui , ad Pl'almo- 
rom fincm orationem quamdam faclam 
fuifle, qua colletVa etiam dicebarur , 
& in vetuftif pfaltetiif adfingulorum 
pfalmorum finem adhuc confpicitur ,. 
eaque pfalmodiam defiilTe , hujut vero 
loco Tdt t r pofitum fu ilk . Lecliones ad 
NofturnoaaMonachii additot fuere, qui 
curachoro, titclerici, illiconon exi- 
rent, ibique diutiM pcrftarenc t Le* 
&ioniboi vac»bam « otque indeperen- 
da eft origo J«fc< , five vedae in Cleri 
officium inveft*, quam Leclor ab Ab- 
bate pctebat 

juxta veterem morem petebatur ab 
Abbate bcnediclio , antequam fieret 
leflio , verbli ifti« Mtntiit Vdttr \ quem- 
admodum cx initio fermonuir * F.phrem 
conftat , quia tefte S. Hieronymo , pu- 
blice in Ecclefia legebantur . Rcfcrt 



cts Verficuloi poft ledionci fuifle,quod Gregotiur Tutonenfif de Mirac. S. 
Refponforiorum locoeftent , fere ut in Mart. I. j. S. Ambrofium Lcclionc* in- 
minoribui Horn Vcrficulu* poO ttclio- cipr noluifte , nifi tedtori priu» ipfe fi- 
nem eft j poftquam vero L'd on l>u» pnumdaret : tui tthbtanti it* trot c«n- 
prxfixi fuere , Refponloria compofita futtndo nt vtnitns Ltftor , non «»« lf S tr * 
tunt . Ruu$ autem Ptttr dicendi inde fr*fnmtrtt , S*»8** ti liffif" » 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMA NUM. 9 f 

CAP. XXXLI. 
De UBivnibui . 

MOi Scriptural legendi a Synago* 
ga profcclus eft , ubi fingulis 



Cum aotem die quadam Sancliu ifte ob- 
dormiviftet , Ledorque ad legenduill 
paratui eftet , irnbut , inquit , T>*mi**t 
tittori UBienein Ugere . Ex hoc loco I»- 
k* clare pertpicimui j in MifTa vera 
dumtaxat , ubi adbuc ufurpari folct , 
Diaconui anrequam Evangclium lege- 
ret , veniam a celebrante petebat , di« 
ceni , Inbt Dtnine btntiittre . Medio- 
Uni fingula nodtuOdicia peculiarci be- 
nedict i on rs lubent . 

Petrus Dantunui lib. j.dc Vir«in.ait t 
Lectorem non pet ere, ur Pra-pontui ipfi 
brneiicat , fed >fle,que<n Piarpofitui juf- 
ferit , aique celebranrem ipfom bene- 
diftioncm iftam hrgiri nonau'dere $ fed 
Hlam a Deo petere . Ds nonnjllii qub- 
que Eremicol.i agic, dubitancibut , an 
cum foil Orficium recitarent > benedi- 
ct ion era pro Lecxionibui petere debe- 
renc , atque dicere /»*# Demine , vel 
anre Oraciones Viminu, vtbifemm ; Ad 
queoi , a/ebant ilia « verba ifta dirige- 
aitu > Num ad lapidet , atque rabulat 
rftai cellar noftr*? Alii vero , ne ad- 
verfos Regulat mores peccarenc , rime- 
bant. Pecrui Damianui libellum con- 
fcripfic , quo illorum dubitationi re- 
Jponder , Officiam cum fingillatim dici- 
cur i tod era Temper padto recirandum , 
xqu»e ac U in communi orantei pfalle- 
renc . Illeenim, inquit ipfe , qui Of - 
ficiom Canonicom recitat , totiui Ec- 
cletix nomine erat , atque loquitur , 
earn que reprafentat ; aliai omnia , qu« 
plurali nomero efTeruntur , amputanda 
eflenr , veluti Inviratcium finite tx*l- 
wmmsi atque etiam Oremmt , Ecclcfi* 
vero Doclorei aliud Onicium pro fingu- 
laribut hominibui , aliud pro univer/Ii 
inftituiflcnt j quemadmodum anrem 
Ecclefia una eft in pluribut, affirmari 
quoqtie poflc , earn membro uno plurei 
homines complect i , atque hujui veri- 
tacit gratia unicnm pro omnibui loqui 
poflc , non fecui ac fi cum pJuribui ora- 
ret ; f«pe etiam accidere folcre , uc 
unicus plurium , plurei vero oniui no- 
•wine loquaniur. 



babbatii capita aliquot exLege&Pro- 
phetii legebantur . Idem omnibus retro 
fxculii Liturgir tempore factum eft ; 
atqne vetui , & novum Teftamenrum 
prclegebatnr , populoque explicabatur. 
S. J oft i no tefte Apolog. 3. Pie Sttii **- 

1»tfi*nt , ubi jtfnfloLtTum, V< v fhrt.tr um. 
q«t Utter* , quo id fieri ftttfi^r^Ugnntur. 
Vr.rpjti»i verba f*cit sdhtrtdteri* Con- 
vennnui , ait Tertullianui , ad divinat 
Scriptura* legendai , five ad hortandoi, 
five conBrmandoi Fidelei pro varia 
r^ nporum ratione . Fidcm noftram Le- 
ciiunibui iflit enutrimut , mentem cle* 
vamm , nduciam noftram confirnumut, 
atque in Religionii noftra difciplinam 
frequenti prftxeprorum fuorum explica- 
rione firmiter ftabilimur . Coimut *d 
Divintrmm Utttrtirnm tommtmorntitntm , 
A polo*, c. jff Vidtamui vero , qua 
paclo Ledlionei in noftuSf dici Officii 
invecls fucrinr . 

Eft a nobii jam feme I admonitum , 
Koma* olim in Miffa tantum , non vero 
in noc"t is Officio Leclionei fieri folitn 
fuifTe i quod modo p'obanclum eft . 
Theodemarut CalTtnenfis Abba*, in Epi« 
ftola fua ad C;<rolti*n Mignu-it Impera- 
torem apud PjuI. Diic. affirmit , S. 
Gregorium Papam , five Honorium pri- 
mot Ledtion'bui in Romano Officio 
ufoi finite , atque ad illorum exem- 
plum Monachot quoqiie Olltcio fuo ilias 
inferuifTe : In Ectl jis r\amgt>* SacrMt 
Scriptural Itgi met rttn fuerit tntt B. 
GrrgttiiVif* , fed ftfl irflhutmm hot A 
B. Crtrerie , tut *b Henorie t mi ab aiiii 
mffirm*tmr . Prxterea in veteri qiiodam 
Ordine Romano eCodice manu exarato 
Sangallenftt Monafterii defci ipro , at- 
que a Thomafio pae. ao\ 40^ . eJiro fa- 
cultndatur diebui feftN tor Lcctioncs 
legendi , quot cuique Inbuerit , q»ia 
olim, ait Oido ille Ro mam , nulls 
d;ci fvlebant : Lttfhntt quinqmt , «nt 



Digitized by Google 



9 6 



CCKviMENTARIUS HISTORICUS 



fffitm nut ntvtm , mt Ubmtrit , qui* an- 
uqmtHi talis i on ft, t iu do nam fnit . 

Quod Sanctorum palConei attinet > 
five Martyrum gefta, non legebantur 
nifi in eorum EccTefiif ante PP. Adria- 
nuoi I. qui pnmuv ea legi juffic in Eccle- 

fil S. Petri : Paffionr , Santlor»m vtlgt- 

fij iffarmm , »fa»t Adrl*»i ttmper* tan- 
tummedo ibi Itgtbantmr , ubl Ecctrfi* if' 
fmt Sun fit t vtl titulmt trat . If ft vtra • 
ttm port fmt rtcitari iuffii , CtJn Eulefia S. 
Vetri Itgtndat tjji aatflitmit . Ita citatui 
Ordo . Hoe affine eft Pap* Gelafii ver- 
bis in decrcto fuo dc librii vetitii , ubi 
habetur,juxta Ecclefi* Roman* morem 
afta Matty rum legi non folerc, quod 
tutiat yideretur eorum fcripta non 
Jegere, quorum nomina penitut igno- 
ta funt | vcl qu* ab Amanuenfibus de- 
pravatafunC; vel ab impcritii , aut in- 
fidclibui confifta , aut mendaciorum 
referca , qualia funt ilia S. Quirici, S. 
Julitx t S Georgii , & alia plura . 

Poftquam Rome mot Ledionei le- 
gendi frequentari cccpit , per omnei of* 
ticii horas diftribut* fuere , atque in 
Nodtit Officio facia magno numero au- 
i\z ■ Servatusfuit primum Laodiccnfls 
Cone ) / 1 i Canon tettiut Leftioncm pod 
finguloi Plalmot fieri jubent : qutd U 

Ccnvcnm fidtlium ntejutqmm fftlmtl c«n* 
tinuMrt ctnvtmitt , fid ftr intttvUnm , 
idtfi ftr ffolmtt frgmlat rtttuftri dtbt**$ 
LtBiantt . Conftat quoque ex S. Paulo 
i. Cor. 14. Lettionem poft Pfalmos fin- 
gulot f aft am fuifle , atque ea eft ratio, 
cur Romz feftis tllia , que novem P(al- 
moi habebanc , novem quoque Left io - 
Bet affignatz fint. Leclionet vero ill* 
legebantur , donee quiChoro przfide- 
bat , ut ceflaretur/tndicaret . Honoi ve- 
ro legendi poftremam celebranti tam- 

2uam digniori deferebatur. Pap* Lc- 
tio erat Homilia fuper Evangelium , 
ut videre eft in Ordine Romano Bene- 
difti Canonici S. Petri , cnjui verba 

funt : 7^tn*m Ltflianrm Itgit Vantiftx dt 
Hamilia , & ditit , t»bt Damint btntdi- 
ttrt . Ti-llitt btntditii turn , nifi Sflritatt 
San elm , Malum amnts rtffandtnt t Amtn. 

S. Auguftinui in Expof. Ep. 1. Joan, 
fatit aperte /ignificac , in Ecclefia fua 
lediooarium fuifle Lcftionei conti- 



nent, qu* per anni curriculum lege- 
bantur , atque ita defigoatz erant , ut 
ali* legi non fblerenc , te ftaturque de 
fc.cum aiiquociei Ordinem ilium mutare 
tentaffct , populum (uum ea re adeo of- 
fenfum fuifle , ut morem jamolim in* 
vc&um fervare coa#m fuent . Verum 
S. Auguftinus de Mill* Evangcliit tan- 
turn loquitur. 

Cum Rome Left ioncs nofturr.o Of- 
ficio inferi cocperunt , ill* e Scriptu- 
ra tantum peti folebant , quod ad banc 
diem in Officio Feriali fervatur . Poft- 
quam vero plurei Nofturni ioftituti 
fuere % Ordo ille fervarui eft , qui ad- 
huc tribut ante Pafcba diebui fervari 
folet , atque Patrum iermonei varie- 
tatit gratia inferti fuere. Ad tertiun 
vero Noel U mum , novum Tcftamea- 
turn legebatur , non vero Evangelium, 
quia MifTz Ledtioni deftinatum erat . 
Verum poftea tertii Nofturni ordo mu- 
tatui fmt«ad exemplum S.Benedicli«qui 
primo Nufturno vetut Teftamentum , 
deinde Evangelium legi juftit ; fatiua 
vifum eft ad nimiam Officii longitudi* 
nem vitandam , ut Evangelii initiun 
ad tertium Noclurnum iegeretur , at- 
que Homilia, five cujufdam Patrii ei- 
plicatio alia adderetur , ut quctnadmo- 
dum Lcclionei fecundi Nofturni ex- 
plicatio Patrii cujufdam Ledionii ia 
primo Nofturno recitate, atque e ve- 
teri Teftamento petit* , cenfebantur« 
ita etiam tertii Nofturni Left ionci ex - 
plicationcm quandam Evangelii a quo- 
dam Patre traditam complefterentur . 
At vetui mos tribut ante Pafcha die- 
but fcrvatui eft . 

Tria h*c Lcdtionum genera Domini- 
cit dumtaxat , Feftifque diebus defer- 
viebant : quippe Periii juxta veterem 
confuetudinem nihil nifi e Scripturit 
excerptum legebatur , atque poft Pii 
Quinti dumtaxat tempora Homilix fu- 
per Evangelium tarn Quadragefimc , 
quam vigiliarum diebut legi cocperunt . 

Ordo Leftionum e Scriptura 1 qui 
hodie Rom* fervatur , refertur in cap. 
S. J?,ew«R« d j ft i<. atque a Gratiano 
Gelafio Pap* tribuitur . Verum dubi- 
tahdum non eft , Decretum illud a Gre- 

gorio Septimo effe edicum 1 qui 

rem 



Digitized by Google 



IN BREVlARiUM ROMANO M. 



rem Ecclefia fur longt ante fua tertv- 

?>ora fervatum confirtnare tantum vj- 
uic . 

Conftat ex Amalario de ordin. An- 
tiph. c. 6. Adventut tempore if j;x<n 
Prophetam Rom* tectum fuifle , & Je- 
remiam paflionit tempore i Librot Re- 
gum pod Pcntecoftem ; Sapientiaiet 
Libroi Menfe Atigufto; Job, Tubiam > 
Judith, Efther, Menfe Septembri, Mac- 
chabaot menfe Octobr i,Ezech ids ra , Di- 
nielem, & iz. Prophetat minorei , No- 
rembri . Rupertut vero lib 10. cap.uk. 
adnotavir , Epiftolat S. Paulit Natali 
ufque ad Septuagefimam lectat fuiflc > 
Genefim autem , & Exodum Quadra- 
gcfima • 

Inter Patrei , qui in Ecclefia ad fc- 
eundutn Nofturnuin legebantur , De- 
cretum Gelafio Papx tributum anmi- 
meratS.Cyprianum , S.Joannem Chry- 
foftomum » S. Hihriom , S. Ambro- 
iium , S. Auguftinum , S. Ifidorum , 
& S. Leo nem Papa m . Radulphut Ton- 
grenfii ait , state fui Bedam Roma te- 
ctum non fuifle > nequeetiam apud Car- 
thufianot , fed tantum id Anglia, io 
Gallia, fit in oermania , ejufqae can- 
turn Commenrarioi in S. Marcum , & 
S. Lucam , Carthufianoi autem dual 
tantum vitat ex Patribut petitas le- 
gifle , fcilicet S. Agnetit a S. Arobro- 
no, & S. Benedifti a S. Gregorio con- 
fcriptat , moremque iftura diligenter 
fervarunt , cum pauca Sanctorum acta 
habeant, atqae ple*rumque Feftit die- 
bui fermonem tantum cujuldam Patrii 
legant , ipfo etiam S. Brunonit ipfo- 
rum iaftiruti aiic^Koris fefto die » dc 
quo in Officio ne verbum quidem ha- 
bent, ti Collectamcxcipiat ; leguntque 
ad primum , fie fecundum Nocturnum 
S. Joannit Chryfoftomi fermonem . 
Quod Lectionci vero fpectat,ex actii 
Martyrum , vel Sanctorum vitit pe- 
titat, Gclafiut Papa jure timent, ne a- 
liquid ea , qua par eft , auctoritate de- 
ftitutum legeretur , maluitea, dequi- 
bus dubitari poterat , pratermittere « 
atque commentitia pcnitui excludere . 
Clemens vero octavui e Breviario Ro- 
mano pluret legend at dobia auctori- 
taiii rcfecari curavit, cafquc taotum , 



97 



qua hodle leguntur,fervavic a Buronio; 
& Bcllarmino Cardinali>ui in antecef- 
lum emendaiat . At poft Cardinaliuin 
illorum tempora Critica ar» 1. .» 
prog rcffa eft , juxta cujut Regulat plu- 
ret funt in Breviario ooiiro narratio- 
net , nulla fatit firma auctoritate fol- 
ta, qua mutanda, vel oawino abolcn- 
da client. 

Libri autem , qui in Ecclefia lege- 
bantur , hi funt : pnmo Oivina Scri- 
pt ura legebatur , cautumqueeft Cartha- 
ginenfi Concilio tertio : ut ft*ttr C*- 
ntniin Strlftmrtt nihil in Ectltfi* ltg*~ 
tmr . Scatuit quoque S. Ilidorut Reg. 
c. 17- ut in Feriali officio Lectionct ex 
vcteri , & novo Teftamento fumeren- 
tur , vcrum Sabbato, & Dominica ex 
novo omnei petendai . In Hiftoria Col- 
loquii Epifcoporum Gallia, Regit oon- 
dcbaldi tempore , apparec , Lugduni 
Scripturam tantum , Moyfem , Pro- 
phetat , Evangelium , & S. Paulum le- 
gi confuevitre. In Regula S. Aureliani 
lex funt Lectionet veter'.i, & fex no- 
vi Teftamenti . Apud S. Benedictum 
quatuor priorei ex vcteri , pofterioret 
vero quatuor ex novo Teftamento funt. 
Refert S. Auguflinui Tiact.5. in Joan, 
c. 17. in Africa acti Ap^ftolorum poft 
Pafcha perlecta fuilTe . Concilium To- 
letanum Qiartum jubet , ut Apocaly- 
pfis poft pafcha tegatur . Colligimiii 
quoque ex S. Joanne Chryfodomo, Pro- 

{>betat, fie Apofiolot lectot fuiffe,qiiocl 
ape verba ilia iogeminer : Amdu Pr»- 
fhtt*t t jtffl»lmmq*t. S. Ambrofiut in Ep. 
ad Marcellin.de Libro loqttent, qui pro 
more certo anni tempore Jegebatur , 
ma)«ri fcilicet hedomada,faf it oftendit, 
Lectionei quafdam certii Feftit add- 
gnatat fui If: : Htiit Librum J»b Itgi , 
fmi f$Umni m»rt tff dttmtfmi , & urn- 
frt . Cum vero Leltioaet in noct't of- 
ficio Roma adhiberi rceperuar,Sc*iptu- 
ra Libri hoc fere pacto diftrib'iti fue- 
re , ut videre eft ij. Dift. c. 5 
Pcntatcuchum a Septuagefima ufque ad 
15 dietante Pafcha, per if. vero il Io* 
diet Jeremtat i Pafchatit die, totaque 
Pafchali hebdomada Homili* >n Evin- 
gel om,ocrava Pafchatit Apocilvpfii , 
Acta Apoftoiorum , 8c Epiftola Catho. 

N l.ca, 



Digitized by Google 



COMMENT AR1US HISTORICUS 



lie* , ufque ad penrecoftem / ab hoc 
ftflo ad Auguftum Libri Rcgum '$ SC 
Paralipomcnon ; ab Augufto Salomon j. 
Jr.c Libri Sapientiales s Septembri Job* 
Tobias, Either, Efdrai } Oclobri Mac- 
chlbcij Novembri Ezechiel , Daniel , 
& Prophet* minorcs > Adventu Ifajas 
ad Natalem ; atque poft Natalem ofque 
ad Sept uagefi mam Epiftol* s. Pauli . In. 
cnumerationc ifta Liter Ruth , atqrue 
Judicum , & nonnulli alii , qui legi 
nonfolcnt, non inveniuotur , pratcipue. 
pottquam Homili* Patrum , & Marty- 
rum Acta addita foere . Magnus enim 
ifle Lectionum numerut effecie , ut 
Scripcurajcontinenter , utolim, perlegi 
non poffee , ingensq; Feftorum numems 
Scriptur* leflionem hodic fere penitus 
fa ftulerit . 

Scripturs lediiones ex ipfo Sacra 
Codice olim legebantur , Librique cu- 
jufdara \c6l\o, donee abfoiutus effct « 
perdurabat; eratqua ejus , qui Choro 
refidebar , jubere , ue lectio cellarer , 
dicendo , Tu uuttu , refpondente Le- 
&ore , Domint miftrtre nobii , Chorut 
vero dicebat, Dto grutitt . Benediftini 
ad Completorium adhuc lectiones le- 
gunt veteri mori propius accedences . 
Monachus S. Galli in Vita Caroli Ma- 
gni ait , Iroperatorem ilium lignum Le- 
ctori , ut cellaret , dcdiflc fibiU quodam 
Ungu* . Aurcliani Regula jubet * ut 
tret, vcl qnaruor pagin* legantur pro 
Scriptur* modo . S. C*farim vero ait , 
rres piginai ad fing^ulai lectionet legen- 
das. LUricui in Confuetudinibut Ctu» 
niacenlibus refert,Librum Geneleos Se- 
ptuagefimzhebdomada perle&um faiftej 
lfajam fex ante Advenrum noctibui >, 
Epiftulamad Romanot duabus . Con ft at 
exRegula S. Carfarii ( & S. A are Hani* 
propter. Lectionum harum longirodi- 
nem Lectori federc I cm lie : Ltgat frm* 
ut tri* folia , ltg*$ alia tri* , & Uvtt 
ft Alicubi vero, at ex Regula S.Pa- 
comil , & S. Aurcliani patet , qui of- 
ficii* aderane , ne obdormifcerenr, opus 
faciebant, ad leftiontt dum ItBio legi* 
tar, Ml de fptrt* , *ut dt C inapt , torn 
uliamid hujufmodi dt manibut •ptt*mi»i i 
ut urn* fomnut obrtput , fi vtto Vtminieut 
ftfli funt did , «fii fomnut vtntrit 



alii i ftitntibut , jmbeatur fttrt . If* fet 
Jongai hafce Lectionet Scriptura ioi» 
vcrla facile perlegcbatur . Hodie vera 
Serf pturz Libri , femeJ in Officio corptiV 
■umquam fere abfolvuntur , idque c* 
de cauffa , quod Matutinum mane , nort 
nocte , ut olim recitari cceperit , vel 
quod Nocturni contract! fuerint . S. 
Benedictus jubet , ut hyeme r*c» Le- 
ctiones legantur Fcrialibus diebus , *• 
flatevero unicatantum prepttr bttvit*- 

ttm nsflium . 

Quidquid in Ecclefia prxter scripcu- 
racn legebatur,ab Epifcopo, vcl a Synodo 
approbandum erat : nihil autem a Laicis 
hominibut compotltum legi poterat jux- 
ta Cocilium Laodicxnum Can. yj. 2^/- 
hil a pltbe tditum legtttur in EctUfi* . 
Concilium cart haginenfe Tettium fla- 
tuit , Ut null* prtctt s otatitntt irgantur 
nif fni in Synodo ifftobtt*., Can. a}. 

Marryrum. vero actav ipforum San- 
•torum Feilo legi tlnif Concilium Mi- 
lev itanum can. i a. Itgi ptffionti Marty- 
rum in torum mnnivtrfario . TfUllanum 
fall'a Martyrum , aborumque Sando- 
rum afta legi vetat can. 6). X>»* *■ 
verhttit hofiibut falfo coupe!* funt Mar* 
tyrum hi florin , ut Dti Mattyrtt ignomi- 
nia ufictrenl , & out tn Mudituii tfftnt 
ad infidtlitMtem dtductrtnt , fa Ettlefi* 
ntn pubtituti jubtmui , ftd tttt igni tra- 
di . $Jui tds admit t un t , anathtmM.ti\*ntut . 

Concilium iftud tam aperte falfas Mar- 
tyrutn hittoriai in Ecclcfia legi vetant 
fatit-demonflrar t eas,qus genuinar erant, 
legi foliras fu'tfe . 9. Ca>farius quoque 
ferm. t4«> & 300. apud S. Augufl. A- 
ctorum Martyrum meminit , quat ipfo- 
rum Fefl is legebantur . Piebat autem id 
in ipforum tantum Ecclefiis-, aut titu* 
lis , ut Hadrianus Papa adnotavit , qui 
eas primus in s. Petri Ecclefia legi cu- 
lawit . Tcftis quoque eft S. Auguftinui 
serm. |if*. quam diligenter Acta ilia 
perpendcrentur , aitque nihil de s Ste- 
phano timendum effe , quia ej(i«* mar- 
tyrii hifloria in senptura legatur . Cum 
slhrat <n Martyrum ffflcvi* invenitmut , 
<}i>* im ror»m foltmnitatibus rteitart f»f- 
fimui , hujut Vaffio in Canonito libro t/f. 
S. Augulltn arratecxtguo nutnero Mar- 
tyrum acta cogana erant ■ Gr«gor*«m 



Digitized by Google 



IW BREVIARIUM ROMANUM. 



99 



Turonenfit lib. i. dc glor. Martyr- ic. 
Aotoruca s. Polycarpi meminit , qua 
ejut fcfto die kcta fuerant . 

Marty rum acrorum lectio ad MifTam 
Eebac , actaquc ilia Miffalibua , live 
Sacramenurii* inferta fuerunt ■, atque 
ante Epiuolam , & Evangeiiucn legen 
bantu* , brcvlfquc quardam rcpctitioin 
Fratfatione fiebat . Servatui fuit no* 
Hie in £a!Jia ad nonum ufque fatcu- 
- lum, in Hil pa nil vero ultra 10. quem- 
•dmodun) cx Liturgia oallicana difci- 
rnni ; -confceiklebamtque Epifcopi Ca- 
ibedram adea fub Millar medium cxpli- 
cinda i eaque eft origo Horn/liarum , 
five Sermonum , quoi Patrei in Mar- 
ty ruin laudem pronunciahanc . Romani 
Lectionei iftai Martyrum Miffali fuo 
infer i paft* non Tunc , ut ex Miftalibus 
Gelafii, vel s. Gregorii videte eft,qu« 
vel in ipfii Prarfationibui de Marry rum, 
& tormentorum genere iii verbis me- 
minerunt , ut falficacis nequaquam re- 
da rgui poflint . Optandutn autem eflet, 
ut cadem rautio in Nectutnii Officiia 
ferwa fuiflet . 



fe t quare Epiflolam td ejoi u r'&i i E ■ 
p.tcopum dedit ut tfatrii cujufdaw 
explications legcrentur , admonent a 
7\e(jue tnim vtU t inquit , d»m in Ute 
<*tnt [mm , ft n*« ditrijft mt ttmtigit , 
ea facile h,minibmt inncttfttre . Id Le- 
xovit non fervatur, ubi qui poftremam 
Breviarii hujut Ecclefi* editionem fie- 
ri curavit, Homiliai Clement ii XI. 
Pontificii adhuc vivcntii inferuit . 

S. Ambrofiui in Pfal. i. fileruii me- 
minit , quod Lectionum tempore fcrya- 
u curaodum erat « ne garritut t xcitare* 
cur ; quod dum f faUni cancabantur , 
non accidebat * erant enim tunc omnci 
cantui intent i , neque garruiitati locus 

erat : Quantum Ltborxtur in Ecilrfm , mt 
fin filcntimm , qntndo leBione: ieguntmr. 

S. joannei Chryfoflomui in hocn.de 
Ion. & David , ait : jLfttmdtut qni It* 
git, prima ditit kibrrnm^ tujus tft v.g. iiihtn 
Prophet e , & tune praftrt , que it did:. 

Conftat prarterea, in qualibet Eccleiia 
LcclionariuHi ruiffe , quo Lectionei con- 
tinebantur per annum recitandc , live 
ad Miflam , five ad Otficium . Retuli- 



Nicola ui de Clecnangit in Tractartl mut jam S. Auguftini , 6V S. Ambrofii 



fuo de Fe riorum imminutioue , novo- 
rum Feflorum celebrationem improbat, 
que at prcdia Ecclefia? dono dentur , 
inftitui folcnt , & pravat ifle ufut , 
inquit ipfe, in plerifque Ecclefii* Of- 
ficii ordinem ira invercit , ut nulla 
fere Officii de tempore in illU riant , 
quia novitii ifti sancti diet univetfos , 
atque aliqoando Fefta Deo sacra occu- 
parunt: eaque ratio eft, cur in Officio 
v i jc ampliut Divina scriptura legatur , 
fed tantum Sanctorum Hiftoria ; vetuf- 
que Officiim), atque Ecclefiar ordo iden- 
tidem ea de caufla mutandut eft • Hi- 
floriar jflar sanctorum noctii Officiuta 
adeo occupaverant , ut per plura farcu- 
la nihil fere aliod ad priraum , & fe- 
eandutn Nocturnum legeretur , atque 
aiiqu»tiei novem ipfat lectionei e vita 
sancti petite eflenc , nihil vero e scri- 
ptura recitaretor . 

Fuere quidam , quifuum erga saner 01 
obfequiom co adduxerunt , ut illorum 
fcripta* vel ipfii viventibui legerent . 
Refere S. Grcgoriui lib. 10. epift. t». 



Aavenna Moraliafux in JbbJccta.fuifT '»u'iar«pe«r. 



eadercluca. Sidoniut Apdlinari^ I 4- 
ep.7. Claudiannm laudat S. Aviti Vien- 
nenlit cognatum , quod Lectionei in of- 
ficio per anni curriculum diftribuiflct , 
Si propria* pro Peflii folemoibut in(e- 
ruiiTet . Auctor Vitx S.Cxfarii AreJa» 
tenfii 1. 1. c. jt. ait » San&um ilium E- 
pifcopum Pat run Homiliai collegiffe • 
quai in officio per anni cur dim diftribue* 
rat, ut nihil nifi pietati concilianda? 1- 
ptum in Ecclefia legeretut : Hamilim* 
ftcrm difilribmi cut* vit , mt pnjtSit re- 
but frivlit , & tddmcit .... Genntr 
dioi ait , Mufxum Ma(fil<enfem Prei- 
byterum Leotionei pnopnar pto finguli* 
anni folennibuiFeftii digefliiTe : Ctdicu 

frtpritl , qui in circxla anni Irgjnlur ad 

mMtutinnm: Concilium Biacharenfe II. 
jubet : Ut ptr durum foitmnimm vigiiUt , 
vel Mijjat emnes tsfdtm non diver fa i in 2c» 
clefs it le Hi one 1 Itgtnt . S Bcned/Clui in 

rua Regula quotidian arum Lectionum 
curium intermictit .utpropriat inciden* 
tibui Feftii recitet : Vftlmi , amtiphm- 
M*f & LtBhntt U ipfmm dim per tin en* 



Digitized by Google 



13Q 



C0MMENTAR1US H1STOR1CUS 



fuLe autem , five venia legend i a Le- 
flore petita demonftrat , mi flioneopui 
c Ifc a Prxpofitit data , uc docendi alios , 
atque erudiendi munui exerccri poflit : 
legere enim revera erudite eft , quat ra- 
tio eft • cur Lc&orei Theologiar appel- 
lentur Doctoret , qui earn difciplinam 
cradunt . Hinc?*** Dtmmt dicitur , non 
V$mi»t , celcbrantem non Dcum alio* 
quendo , contra vero ad finem Tmmmttm 
p.M/-w,fermone ad Dcum ipfum convcr* 
fo . veniam de peccatii inter legendum 
admiflii petendo , velutinejui nomine 
divini verbi lectioneos abfolvere liceat , 
quarc univerli ad Deum convertontur, 
graciai iili pro verbo (uo agentei , Dt» 
grmximt . Omnei hi exigui ritut a Mona- 
ch ii profcdti Tunc , neque adhuc Officio 
trium aote Pafcha dierum, neque Dc- 
foo&orum Officio inferti . Fuere ta- 
roen jam pridem in Rornanun Officium 
jnve&i ; cum Amalariua corum rnemi- 
nerit 1. 4- * J. ubi qucrit , car ante par- 
va diumarum horarum capita nulla pe- 
tatur beoedi&io , eamqucrationem red- 
die i quod plerumquc Prspofitut capita 
iJla recitec , atque cum JefuChrifti , 
qucm reprxfentat , locum obtineat » a 
nemine miflionem , vci veniam pet ere 



Poftquam Libri inferiptio feme! per- 
le&a fueut , fequentibui diebut mini* 
tne repetcbatur \ hinc Mneintcriptionc 
leguntur Le&ionei Ifaj* ad primum 
Nofturnum Natalit ; capita item line 
titulo legoncur, quiaolim continuatio 
erant illorum , qua ad *f atutinum reci- 
tarafueranr , vel quod ex Epiftola Mif- 
f« excerpta tint , quxounquam fine in* 
fcripnonc legitar . 

Vecuftiifimui eft not , arqae obique 
receptoi.ad nodcit Lc&ioneiaffidcndi , 
quia valde long* erant , atque ut ma- 
jor i cum attentione percipercntur ■ Ad 
Capitulum vero ftatur , quia funt bre- 
vet Ledionea , atque ut honoi cefebran- 
cib«beatur 4 qui eai reeitat . Sic San- 
clut CaTariut ferm. joo. append. Sandli 
Atiguft. Xl***d» tut ftfitna fttlixm , 
mm i cent at <]m* LtSitntl ttmgitrti ltg*» 
tmr , mmi ftart *** fffmmt , bmmilhtr , & 
tmm fit mi it fidtmttt mtttmtit MwUmt *»- 
dimmi , j »« Itgmntmr . S. quoque Bc- 



nediclui in Regula c. j>. alt : ftdtntibmi 
tmnibmi im fctmmit Ugtrntmr vhiffim * 
frutriimi in Ctdict fmftr jln*l»ginm trtt 
Ltditntt . Sic Petrui Damianus opufc. 
jj. ftthihtndmmtfi , utumtdt Cltritii , 
fid eiidm Lai c 1 1 , ut nifi ptmti bmi til im* 
itrJitamrmi Offitli UfttttU t mtmt ftdtdli 
Sxpe in Fcftorum Officio idem e(l Capi- 
tulum ad duai Vcfperat , ad Laudei » 6c 
ad Teitiam « idque Romano Officio pe* 
culiareeft ; nam in Monafticii Brevia* 
riii, & plurium durum Ecclefiarura 
fingulii horii routantur , idque ea ratio- 
ne fit , quod Rome Feft/i diebui nihil 
aliud pro Capitulo adhiberi foleat , 
quam Miff* Epiftola , qua? fxpe capitula 
pro omnibui iiiu horii fufficere non po- 
rcrat . Idem fit in Officiii folemniori* 
but , quaiia funt Vefperc , Laudei , Sc 
Tertia , que eft prarparatio adMilTata 
folemnem » in Officio Dominic* vero , 
atque Ferial i propria iingulii horii ha- 
bentur> neque repetitioncopui eft . 

Cum Prophetar Jegebantur , dici ad 
finem folebat : H*c dicit Dtmimmt , <•«• 
vtrtiminl *d mt , & f*lvi tritit, quod 
Carthufiani ad hanc diem (ervant , eft- 
que Pariliii Adveatui tempore reftitu- 
cum . 

Leftorei habebantur Leclionibui le- 
gendit dcftinati . S. Gregoriui lib. 4. 
ep. 44- Subdiaconoi tantum , Clericol- 

?ue inferioret huic muneri addicir; hinc 
rcibvteri » & Diaconi nullai LeAionci 
dicebant : Martinut Bracharenfii in fua 
Colleciione Canonem refert , quo cau*> 
turn eft , ne it , qui Leclor nondum or - 
dinarut eft , Lefttonem legere jubeatur. 

7i»» tiMVN im pop* to trgtrt,*ifi ItQtr •tdi- 

thttut. Concilium Nicxnumil. an. 787. 
can. 14- prohibet , ne qui prima tonfu- 
ra nondum initiati funt , legere jubean* 
tur . 

Svpe LeAorei e fuperiore loco , ut 
faciliut ab univerfit audirentur , Le- 
fttOBCl prxlegebant > Q** f*gl*fi*» «• 
fttmimnt t ait Concilium Laodicxnum 
can. If - sc\ fmftr jimbtntm Itgtntti , ait 
Concilium Nicxnum II. can. 14. Sug- 
geftui hi fmht vocabantur , unde or- 
turn eft fmht t quod vel hodie fupereft , 
cum leAurus benediclionem petit , hit 
vcibii , Tmht Vtmnt btmtditttt . la 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM . 101 

dam MSS. Libri S. Abundio , cufuf 
nullibi alias merit io habetor . In Brr»ia- 
rioMS. Montu Caffini anni io8*. Hy- 
um»t Siftbmti Monachi Bcncd \t\ i ni v oca - 
cur . Verum au&or ifle aque ac alter 
ignotui etc . Quibufdam in Libri » Nice- 
ci nomcn prafert , neque explicatur , 
nam Epifcopus Lugduneofu , vel Tre> 
f irenfit faerie . Prim i illiui memineruoc 
S. Benediftus in faa Regurla , &Ferrc- 
dim, S. Calarii Arelarentli Difcipu- 
lut i atque Aureliinut in faa Regula . 
Amalariui quoquc in Suppl.ad I. 4. eju» 
meminit , ait que, ante Matutini Evaa- 
gc lium cantatum Fu'rffc , Naiali excepto, 
quo poftea caoebatur ; Abbatem iliud 
pracinuiffe , quia ejus eft ceteros erudi* 
re > ad Evangelii finem •^•rnpronon* 
ciatum faille ; Rook Tt Dtum cantatum 
non faiffc a Septiagcfiraa ufoue ad Pa* 
fcHa, ncque Ad vent us tempore t a Mo- 
nachii vero Temper recittcum tuilTe . 
Glaber Radolphus fcribic I j. hift. cir- 
ca annum 1000. plura Concilia in Gallia 
habica fuifle , ubi difpuratum fair, cur 
Monachi Tt Dtmm dicerenc Advencut > 
Cc QuadrageGma Dominicis con rr* Ec- 
tttfim ft,*m€n* mtrtm . Refponderunc 
Moaachi , S. Benediftum eorum Pa* 
crem ica fcacuiffe , Pontrtlcei , atque 
inter ceteroi S. Gregorium ifcorum Re- 
gulamadprobafle ; kit emftrtls Mfifcv 
pimfms Mtmmtbtrmm mmthtmtic tx mrrt 
viguit . 

Petrui Damianut in vita S. Odonif 
Abbatii Cloniacenfii teferc , fanAum 
ilium juflifle-, ut Monachi humi fc pro- 
ft erne rent ad ilia verba:T»«rf tibtr*ndmm 
f» fit f turns htm'mtm , Sc ita a Monach ii 
fervatum eft. In publicii ceremoniii , 
Tt Dtmm cantatum faiffc comperimus ex 
vita Ludovici Pit , ubi diciturdecanta- 
tumfuilTe, cum Stephanas Papa Remos 
advenerac . Cantatum quoque fait , cum 
Ebbo Remenfi fedi reftitutus fait , ax- 
que cum Carolo Calvo imperii Diadema 
impolitum eft . 

Pkiribus in loci< velnti Roma loco 
poftrcmi Refponforii ad Marutinamdi- 
citur ftatimpoft poftremam Lrftionem. 
Parifiis , atque in oluribui alii* Eccle* 
JSis poftremum Refponforium fubfequi- 
tur- Lugduni pfaltiiififtar cum Anti- 

phona 



Virgmum vero EcclefiU ihrnm* dicituri 
Liber Ctmtt Hitfuymi infcriptui a 
Balutio torn. a. Capitul. Theotingo 
aoni faculi presbytero tribuicur , qui 
vctus Le&ionarium emendavic , ac plu- 
ribui Epiftolit , & Evangcliii pro Mif- 
£1 auxic . 

CAP. XXXIII. 

De Hjmno Tc Dcum , & de 
Verftcvdo Sacerdotal* . 

INtet Cantica , & Pfalmoi iliud di- 
(crimenplerumque agnofcimui,quod 
Canticum altiori voce decantetur , at- 
que potilfimum ad gratiai Deo agenda* 
proinfigni aliquo beoeficio inftitutum 
fir . Tt Dtum iotcr Cantica , ycl Hy- 
mnos annumerari poteft , atque in Chro- 
nico IdatioMcdiolanenfi Epifcopo tri- 
buto refertur > iliud a S. Ambrofio,& 
S. Auguftino, cum poftremui i'lteba- 
ptizaretur , conpofitum faiffe j fed hac 
mera fabella eft , Idatiui autem ifte an- 
no j<7- florebat . Gregoriui eju« me- 
minit in foil DialogU 1. j. c. 4. Chroni- 
comiftud* illi tributum , nondum for* 
mis excufum eft ; ajunt tantum,in Me- 
diolanenfi Bibliotheca fervari . Habe- 
tur ibi revera Chronicum MS. Goo. an- 
norum , quod Idatii nomen praferc i 
fed inferiptio lenge recenciori manu 
cxarata eft : liber »ero ipfe plarium 
manu , atque a variis auctoribui con- 
fcriptuseft. Prior part a Landulpho , 
pofteriorab Arnulpho conferipta eft . 
Tan turn vero abeft, Chronicum hoc Ida* 
ciiefle* ot Mediolanenfis Ecclefia Hi- 
floriam ab oclavo farculo ufque ad an- 
num 10^7. comprehendat . Inane igitur 
("omnium eft , ahirmare , S. Arabro- 
fiumr<Dci»M compofuifle eo tempore , 
quo S. Auguftinum baptizabat , ucgra* 
cias Deoageretpro Doclorb illiuscon- 
verflone. Nullui enim ejus rei idoneus 
Aucior eft , neque in Sanftorum illorom 
Virii, neque apud alicujus oominis Scri- 
ptoret legitur . 

Canticum hoc S. AmbrolTo criboitur 
• Durando ; Abbo vero Floriacenfii 
Monachut S. Hilar io adferibit ; qyi- 



Digitized by Google 



1«2 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



phona canirur , a r que ad ejus B nc m G/»- 
rWPntri . A licubi incl.nan folcbant ad 
S*»8hj i & ad Ttttgt qnmfmmn i Ubi 
vero San tin, ter repetitur > in plures 
partes non fecahatur , fed onus erac 
verficujut . 

In hoc Hymno funt fententiar quardam 
cS. Cypriani libro de Mortalitate ex- 
ccrptar , ubi de vita sterna agent ait : 
Illit AptjloloTum gioritfrnt Chtrmt , illit 
■Pro?hctx>t*m exult Annum nitmtrut , illit 
MAttytmm innumtTAliii, ftp*lmt , illic 
fir tints &C. 

lllud in hoc Pfaltno reprehenfum eft , 
quod poft tret Dmnat perfonai lauda- 
tat j ad Jefum Chriftum convertatur » 
quad triuto illarum numcro compre- 
henfua non effee : Tm Bjtx GUrim Ckriflt. 
Verum hit rcpolitum fuit , perfamilia- 
re efle primit Patribm , poftquam de 
Chrifto veluc Divinarum Perfonarum 
una locuti fuiffent , eutn tamquam ho- 
minemconftderare , &ab co gefcacar- 
aem fumendo pro falute noftra extolje- 
re . Id faneconfpicuum eft inter cetera 
ex Gloria id txttifis Dtt , cujus Tt Deum 
eft imiratio quardam , ex Symbolo Apo- 
ftolorum , .atque ex Nicatno , qua? cam- 
dem rationem fecuta funt , atque cura 
dePatrit Filioagunc , ejus «ternacu ge- 
nc rationem , atque mcarnationem con- 
tinenter defcribunc , antequam de Spi- 
ricu Sandco agane . Symbolum vero S. 
Athanafio tributum aliam viam ngre- 
ditur ; poftquam enim ea , quat Fil um 
fpeclant , in Perfonarum Trinitate 
comprehendiilet , atque de Spiritu 
Sanclo egitTet , Dei'Filii Incarnacionem 
poftea enarrat . Contra Hymni Tt Dtum 
auclor , poftquam de tribut Divinit 
Ferfoni* egie , chrifto laudando , atque 
orando unice intenrut eft . cum vero 
a-terni PatrifFilium cfte farearur : Tm 
¥M$risffmf>itern»$ et Filimt fatit often* 
dit » eumdem ,hunc efle , quern priur 
verbit illit defignaverat : yc*er*ndmm 
tmum vermm , & mniemm f ilium. Refer t 
Amatarius.ctate fua RomrTtDtmm re- 
citatum non fuiiTe , nifi ConfeiTorum 
Pontificum Feftit ; invaluerat enim for- 
riflc opinio , Hymnum ilium a S. Am - 
brofio , atque a S. Auguftino compofi- 
turn fuiffc , atque ad coJc«do« Pontifi. 



cci Sanctorum horum EpifcoporumHjr* 
mnui rccivabatur feftit diebut Sanclo- 
rum in Epifcopatu fodalium . 

Can tic urn jftud aquibufdam Hymoui 
Dominicalit appeliatur , quia ohm Do* 
minicit tantum dici folebat. 

Verlicului Sacerdoralit ita appellatu* 
fuit, utareliquit vct/iculit diftinguc- 
recur j. qui a puerit ■ vel a junionbua 
deficit canuntur , 8c quia a celebrante 
dicitur i poft quern feouebatur Colle* 
eta a quia Matutinutn Officium erat a 
Laudibot fejunclum , <]uemadmodum 
Roma? Natalit noele fervatur . Carthu- 
Hani Colleftam diei propriam quotidie 
poft Matutinum dicunr , cum Mtntdi- 
ttmnt Damint , antequam Laudet in- 
cipianc • Parifiit , Meldit > atque in 
pluribpt al its Ecclcfiit , item a Prxmon- 
ftratenfibut Verficului Sacerdetalii fcr« 
vatui eft. 

C A P. XXXIV. 

De Laudibus . 

LAudet Officium erant aNoclurni* 
fejurelum > hi enim nodlu dice- 
bancur , Laudet vero (ummo mane , te» 
fte Gregorio Turonenfi de Mir. S.Marc. 
1. 2.C. ~f. Vigili*t imfltvimms ; MM <»• 
ttm facia , figno ad Matutinai cenmu* Tf 
vtrfi fmmus dermititm . H arc eft vera Lau- 
dum /ignificatio , Matutinum' fcilicet 
Otiicium , five ut veteret Script ores Io- 
quuncur , Matutinx Laudea • Idem 
Gregoriut Turonendt mortem S. Gaili 
defcribent ait in Vir. Patr. c. f. ^Bt UU 
J>f*tmt1Q. & btrtdiflitnt dec an tat 4 , &• 
jlUtl»)*tit» CUM CafiieHo rxfieie cmfuma • 
vit toimm Ojfcimm ttmftrit Mdimtini . Ex 
hoc loco intelligimut id omne , quo 
Laudet conftarent , (eilicet Pfalmo so. 
Miftrtrt , Benediftione » fcilicet pfal- 
mo BtHtdUise i qui femper benedrdlio 
appeliatur . Pfalmut Allelujaticut eft 
148. atque duo fequentet ; duo 
te , &■ Canute. Capitulum Ledxio erat, 
atque per earn OrBcium illud definebar , 
oeque Hymnut ullut , aut ltntdiSm, ha- 
bebatur . 

Hoc Laoduta CWBcium adeo conftaa- 

ccc 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. ioj 



terfummo mane Rom* dicebatur , oc 
tatiut vifum fueric contraherc Maturi- 
nun , ut Pafchatit , & Pentecoftes tem- 
pore fieri folet ; quo Macutino in fe- 
ram noctem dilato ob Sabbati prarceden- 
tit prolixiora Officia duo Nodturni am- 
putabaatur , atque Laudet ftatim pod 
primum incipiebant , ut refert A ma la- 

liuS : Iff* % *Hj»t Eccltfm ^cmann auan- 
teeumfMt •riint , vtl nmmcr* LeflUmmm 
yidtrit ma tut am prtctdere , dimittlt :\» - 
fiurnait Ojfttimm , alque intifit Mtlttti- 
rtsi - •■ Vox ifta ALttmt* a mane dcri vatur, 
arque Auroram fignificat , unde Matu- 
tinut . S. Bencdiftut in fua Regula c.7. 
cadem de Cauda jubet , ut aliquid e Le- 
itionibus , & Refponforii* Matutini 
amputetur > atque idco in pluribut Ec- 
ciefiit per asftatem diebui folemnibus vi- 
giliae Matutinum citius incipit > quia 
cumOfficium longiui fit , quaos diebui 
aliis , eoque tempore noftet breviffimar, 
fi Matutini recitatio ad mediam noftcm 
differretur , Laudibui Tub lucit ortum 
ioitium dari non poller . Durandui 1.4. 
c. 4. teflatur , morem ilium Matutinum 
in majoribus folemnitatibut per arftatcm 
vefpere rccitandi , arute fuavaldefre- 
quentatum efle , ut Fcftit S. Joannit Ba- 
ptiftat,. 8c fancli Petri. Propter earn* 
dem hanc rationem , quod Orficium ton- 
giut fuerit hyeme , quana arftatc, Chro- 
dogangus jubet , hyeme fecunda tan- 
turn pod mediam noctem horafurgen- 
d'um efle , at Noclurnorum finis in Au- 
roram incidat . 

Difcimus ex Regula S. Benedict , 
quz fuerit Rome laudum difpofitio ; 
Sandrus enits ille vir Ecclefiar Romanar 
morem hac in relecutus eft , Canticutn 
e Prophecif excerpcuov fingulit diebut 



rius Turonenfit adnotavit ; Dominicii 
vero Dims miftrmtur , Btntdititt , duo 
J ludmtt , ScCantatc ; mutabant quoque 
Prophetarum cantica fingulit hebdoma- 
ds diebut , quemadmodtim &c not fole- 
mus . Concilium Toletanum iv. anno 
ill. jnbet , Btntdititt fingulit diebut 
Fefiit ad MitTae Orficium dici , atque 
liywnum trimm pmirtrmm voc*t t quod 
Romar fervatur in Mifla Sabbathi qua- 
Cuor Tcmpor um . 

Ratio , qua taudet Romardicuntur 
cum S. Benedict Regula potiut, quam 
com Officii* alias congruit. Scimut qui- 
dem ex Caffianoin Orientit Monafteriit 
e noltri* pfilmit pluret ad Laudet reci- 
tatot fuiflc j quod etiam ex Regula An- 
reliani innotefcit , videlicet , Dims Dims 
mtmstdte, duo Laudtte , C*nt*tt , 8r 
alios cum Hymno Spltnd^*ttrnm gUrig, 
vcl &ttrnm lucit cmdiitr , breve Capitu- 
lum > 8c duodeciet Kyr'n : fed nullum 
eft canticum neque e Prophetit , neque 
ex Evangel io . Idem con fiat ex loco S. 
Gregorii Tuioncnfit paulo fuperiut re- 
citato . In Officio Mozarabico loco Ac- 
ntdlHmi , varia funt cantica , & Natali 
atque Peltit B V. ad Laudet dicitur 
Mtgnifitst , atque S. foann'u Baptiftar 
Feflo BentdlHut . Ubique fere L*»d*tt 
Veminmm dt Cettii infcmtur Cum duobut 
fequentibut pfalmit , atque inde Offi- 
cium hoc Lduditm nomen traxir . 

Laudum left iu Capimlum appellatur , 
a Gregorio Turonenfi , Cdftitlitm ; aS. 
Benediclo LeHU bttvit , eratque me- 
moriter a eelebrante reciranda ; quan- 
do enim unica Lectio in officio eft , ce- 
lebraneit eft earn recitare. Ad Matuti- 
num vero , quia compluret funt , a plu- 
ribut perleguntur , atque poftrema ex 



canendi : C*ntic*m mmmmfmiu ut dit fut Evangeliopetitadigniori refervabatur ; 



ix Vttfhttis 1 ficmt pftilit Ettltfi* !{<>mtn* 
Joxra Regnlam iftam Pfalm. 66. Dtmt 
mtifertdtmr fine Ant'phona dicitur : ad 
Laudet vero Ltmdatt , Left 0 , Hym- 
mi* j. five Ambrt^tnMm , Verficolui , 

Uni|- C «i»dt LMtngtlit , fciliceC Btntdi- 

ffmt pro Macutino tempore • Litania , 
five K yrit f Sltomflttmmtfl, tandem^- 
ttr . Fac ie eft perfp cere , quanta fit 
inter hxc , 8c Lande* noftrat fimilitudo» 
■quibat Miftrtit dicirout , quod Grego- 



eaque decaufla in capitulit aft is fmh non 
invenirur, quia a lie , cujuteftea reci 
tare, fciltcct celebraoi officium pro ar- 
bitratu fuo ordinarcpoteft , neque alte- 
riut venia oput hi bet . Hi fee vero capi- 
culitnonprarfigirur u I la inferiptioob ra- 
tionem a nobit jam allitam • 

Hyromift ad Laudet , Vefperas , 8c 
Complerorium poft pfalmot dicitur , a- 
liit vero horitante pfalnot , quod ex 
Regula s. Benedict i acceptum eft • In 



Digitized by Google 



i« 4 COMMENT ARIOS HISTORICUS 



Regulii s. Otfatii , & s. Aureliam ay- 
n> ni poft Plalmo* dicuntur ad omnei of- 
ficii Horai , idcmqoe ordo ubique fer- 
va lur , fciljcet pfalmorum , Hjrmnorum, 
8e Capitu brum . 

A S. quoque- Benedicto Evangelu 
Canticum BtntdiBms ad Laudei fumptutn 
eft , io aliii vero Monafticii Regulia 
non occurrie . S. Benedicts nullam 
Antiphonam ad BtntdiBm dcfignavit , 
atque Roma? diu ferfatum eft , ut ad 
BtntdiBmt , & Msgnifift Antipbona? ex 
Hvjngdio client petit* pro ratiooc Fe- 
fl i , quod iocidifl'et . In quibufdam Re- 
eulii , MtgmlfitatxA Laudci diecbatur : 
„,oi Roma BtntdiBms recitaodi a I. Be- 
aedicto profectut eft . 

Licjuu., fiveprecea, qu* pofl l*«e- 
diBm fequuntur , extant apud s. Benc- 
dictuin j olim atitem Kyrit rantum tec 
dicebatur: in Regula Aurcliaiii ftatu- 
(umc(t» ut duodcciei fingulii diei Ho* 
liidicatur: Carthufuni novieiadLau- 
del repetunt . S. Benedicts addit Ttttr 
pro Officii coronide j fed huic fupeiad- 
dirc deindefuere brevei qu*dam fco- 
tentic e Pfalmii excerpt* , otiai Conci- 
lium Agathealc anni **6. c<rhtli*VfU- 
mi MpfdUt ; Pfalmui demum M-ftrtrt 
totuiinfcrtui fuit . Amalariui ait, id 
fua *tate fer varum foiffe i diciturque 
ad banc diem tribmante Pafcha diebui 
ad Horai oranei , Laudei , & Y"P C " 
xai , omnibufque majoribui Fcriu . In 
Ecclefiu quibufdam alii Pfalmi recita- 
bantur , ut Dtmiut nt in furore > vel 
Ectt q»*mb»*»m t vel Dt frtfmndit . 

Prccei h* Ob[*er*ti»nt$~ diccbantur , 
quia pro Bcclcfia , pro Rego , pro po- 

Sulo, juwa s. Eauli raandatum oratio 
t . Amalariui Vrtttt fiebiln frtftntit 
mil* appcllat bine Feftii , & folemm- 
but diebui pr*terminebantur . Supcr- 
funt t amen in Defunctorum Officio * & 
Rom« majoribui Ferin. Pr»fcribuntur 
quoque a Concilio Clofeihovienfi in 
Anglia octavo f«ub can. 30. 
* tmm tfl fir Htrtt Ctnutit+t ormti—tm .... 
Precei , qu* ad Laudei , 8t Vefpera* 
majocum Fcnaruan diebui recitari fo- 
ment , Monachii accepts ferend* fuoc . 
Romx, ubi Pootifex Epifcopi fimul. j 
fc Ptiacipii muter* fiingietur » proRc 



ge, fltDicecefano Epifcopo oratio noil 
lit : at in Gallia fancicum fuit , ut Bre- 
viariii Romanii oratio ilia mferatur . 
Precei iflx pletiwnque a pfalmii petitas 
fuot i fiontque pro privatii horainibui, 
pro Clero , Stterdittt , pro Rege , D»« 
mint fglvum , pro Rcpublica , Stivnm 
fmt ffulnm : pro fingulii ordinibui , J*- 
mt*f Ctngrtgnthnii ; pro defuncru , 
pro iter facicotibui , atque prarctpue 
pro Cruce signatia in Hierofolyiniun* 
expedieione . vel captivii apud lnhde- 
lei : Vf frstrUmt *yftniibnt . . . f rm 
iffii&i,, & tnfiM*' 

CAP. XXXIV. 
Pe Collcfiis. 

PRecei , five Cotleft* , qwi p«tl 
Litaniamdicimui, fenui adhibi- 
ts fuerc . Sanctiw enim Benedict..! u> 
fua Regula , nullai praifcribit , Oin- 
ciumquepcr P«rer definebat, quod cla- 
ra voceab Abbate prontiociabatur , at- 
que inde abire iicebat : V*P •r-i/.»ri» 
kWftfcM Miff4,fitri , five , Poft ab- 
folutum Officmm Conventum dimiflum 
eflei folebat enim non in Ecclefia tan* 
turn, fed etiam in Principum Palatm » 
atque Judicum pratorii* abfoluto con- 
vantu popului dimitti formula ifta : 
he MlJJn tfl , quemadmodum- ex Epi- 
ftola quadam Aviti VienRenfu conltat 
ad Regem Gondebaldurn duta i idqae 
inEdefia ad Liturgi* rinem adhncfu- 

PC poft Pnttr nolla erat Collecta neque 
in Regula $. Bcnedicti, neque in Ro- 
mano Officio , telle Joanne Diacono , 
qu: affirroat.DominicW diebui captuna- 
eai effe inferere , poftea vero aim etiam 
diebui : tynnifi Dtminit* inOflitiit »ttt*r 
txAtitnt , ^nmUm *li* trstfntt funt [n- 
ftr*iiitm, atque oratio h»c CttUBs fd 
cmtlemdum appellata foltl quia per il- 
lam Officium abloUitur , atque com- 
pletur . . . 

Collect*! ita dicuntur , vel q«od 0 
Scriptura; Librii coIlea*fint, vel quod 
SACcrd^populifota colligat , aut 

*■ * max* 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. ioj 



mum quod collccto tantum populafianr: 
Smftr flltB*mflrhtm . In vcccrutn scri- 
ptit collecca pupuli eciam conventun 
lignificat . S. Gregoriut eat cmendavk , 
atque in meliorem ordincui digeffac , ex 
qu ibu i Sacramencarium luum compoluic. 
Quareeorum fere Aucfor haberi polclf i 
rara enim illarum ante ipfum memio 
habecur. Collecca definic in claufulam 
iltam , Ptr Dtminum noflrum Jtfmm Chri> 
jlum , quia Sacerdot Deum alioqu.cur 
per Jefum Chridum Mediatorenun u- 
nitace Spiritut Sancli . S. Fulgenrun 
teftat u r , Africa Ecclefias precei fuat 
iildem vcrbts.abioJviilc . Poltrema ver- 
ba , Per omnia. ftttnU [tculaTun a G il- 
ea Ecdefia accepcafunt . Referc I lie- 
nzus t Vaientinianoi verbis, quibus in 
Ecdefia utimur, ufos fuitTe ad confir- 
mandoi Asonat fuoi. £ xuc Epidola Ful- 
berci Carnotcnfii ad Hildegardum l>e« 
canum s. H.larii Pictavienhi , qui Col- 
lccurum ufum pod officiura in Ecclc- 
liana futm intehere volcbac : Fulbcrtui 
vero fuadec , uc veterem Ecclefi* fuar 
morem non immutec : Finitit *mtem Ct- 
fitnlit fort oTitioncm D«miniram , nbi 
dititnr , Dtmimt tx*mdi •rttitntm me Ant, 
fltaim tfftt f*b)**gtnd* oTgiin , qui tx 
libro S*ir*m(ni*rio rteititnr ; ptttrc tA- 
mrn Eultfum retintre ufum funm 
id fnfent . 

Animadvcrrendutn ttaque eft , Iicec 
nuliibi majori eloqueatia , quain Rorax 
Collect* conferipta/int , fcriui tamen 
m Difmum Ofbcium invectas Knife , 
atque pro Mi (la tantum deferviffe . Ho* 
rc omncs V*ter ablolvebantur ; Colle- 
ct* vero dicebantur , cum populut con- 
veniebat , uc ab una id aliam Eccldiam 
tranfiret , cede Micrologo cap. }• CU- 
left* vari vidtntur , 5** ufud t\c- 
m«nof fmftr €»lle8*m popuii fimnt dmm 
ttlligitur , mi frictdu de una Eeclefii 
in alism md flaihnem fntitndim . Sta- 
tions aucem fir ad Mifftm cclebran- 
dam fiebant . Vaiafridus Scrabo cap.aa. 
ait , Cetebrar.tis effe recitarc collectam, 
quia ipfe incipcre, atque abfolvere of- 
ficium debet ■ 

Affirmar Micrologui cap. j. Colle- 
ctai nonnifi ex Sacraorentario s. Gre- 
gorii fumcndai effe, ubi omnes colle- 



ct-! font, *tq*e jiixta Concilium Mile* 
vitanum a Cot>cil>o probanda* eiTe ; jux- 
ta Carthagiacnfe vero Concilium , cui 
S. Auguflinui interfuir , ad Patrem die 
dirigendat: 7i»Umt Ad itfmnVMim ft* 
Fili$ t tut Filimm pro Tmire ntminet , 
fed fern ptr •rtsitnem md Tttrem dirigtt; 
atque ita prarccptum a Jefu Chrifto tra- 
dicum Match. 6. fervari , qui cum ora- 
OIOI j Piter nofltr, dicerejuflic. Tef- 
tullianus Apolog. c. a. ait , Chrifttano- 
ram Fidem Deo per Chriftum honorem 
tribuere j atque cunc not a Deo ex au- 
dirij quia Filium fuum , quern preci- 
bu« noftrii illi proponimai , agnofcie . 
Idem quoque apud s.Juft'mum habecar. 
CollecCK pmptCtCA ftr D$mimmmtnfirmm 
Jtfmm abfolvuntur . Adrian vie Micro- 
login c. poftquam mencio de Filio in 
Collects facca fuerat , finem illii verbii 
impolitum fuiffe : S£*i $ecun \ivh t & 
regnAt , /icuti NacaTif feflo: Trtfl* »t 
Ntftaj S AtbAttr , atque ita de liiil . In, 
oratione ica menriofit Trinitatii : Qei 
tecum vivit in units tt Sfhitui . Or do 
vero Romantit , atque antiquitTiaa e- 
xemplaria habebanc : Qui tetmm vivit, 
& rtg**t Demt inumluuti hodie aucem 
Dtui poft in nniutt Spirit*, StnBi di- 
citur , quod Micrologi artate adeo Ro- 
ma nemine obfiftence invaluerat , ucve- 
tui ratio line fcandalo reditu! non po- 
tuidec i adeo ejut ufus defueverat . 

Mos Ortku per Titer xbfolvendi ia 
Concilio Toletano IV confpicitur can. 
io. acque in officio Moxarabico ferva- 
tur. T*\ter alta voce dicicur , atque ad 
fingulat pecitionei Amt* refpondecur. 
quart! except* , f*nem utftrmm , ad 

?|uam dicitur : Qui a tm ft Demt . Po» 
tea oratio fequitur . joannei Abrin- 
cenfn , Archiepifcopui podea Remen- 
lii , in fuo de Officii? Tradatu xi. fac- 
culo fcripto. ait, Laudei , cVreliquaf 
Officii Horat per Dominicam orationem 
abfolutai fuiffe , Fcdit exceptit: L*m» 
dtt intttttit 1-hr is turn OraUnt Domi- 
nica , ftecibnt , txceptit Teftit , Orx- 
r/»irr vert femper twmfltntnr . Hincap- 
paree mot prc.es amputandi dicbui 
Pedii . 

Quod aicinet Commemoracionem , 
Sc ftifiragia Sanftorum pod Officium , 

O Mi- 



Digitized by Google 



io6 COMMENTARlUS HISTOR1CUS 



Mictologutctp. 4* ait i JUIla verercm 
Romano m mo rctn , unicam oratiancm 
etiam ad Miflam rcciurifoJitam fuifle . 
Sed cum eorum namerua in Mifla au<* 
Ctutfuir* idem in Officio qu 9 que prx- 
ftitumoft: conquerilut *eto de magna- 
ifl j Comwemoratiouum. numcro , qui- 
but ofHcium t cfer turn fucrat , 0 peat que, 
modum quemdam in iia adhiberi . A* 
gitc 30. de commcmorationc Crucii , 
qua in Adventu non fiebat ufque ad 
Fcntccoten, tam id Vcfperai , quam 
ad Lmdci , etiam Pari* fcxta ; Domi- 
nicii v era r cr hoc tempus Trinitatit 
✓ cornmcraorationem omilTim fuifle : Jib 
advent* mfyut paft o8*v*m Vtnttttfltt 
ftiit Am mint tan em S*nH* Crmtis *i Ftf* 
ftrtm $ fin* *i MAtitiinmm , C> in Ft- 
ri* ft *H , & dt S. TrimiiMtt Vimimici, 
iitbms Ttt 'utrt (vltmui . Quericur ctiam 
de ilJii , qui Crucii commcmorat ionem 
' repetebaot medio tempore j quod. Pur i- 
hearicnem » atquc Septuagefimatn in- 
tercede : Cmm ill* ttmff , inquit, dt 
Infaiik Chrifii puimi «»«» it V*ffi*nt 
. <*•««•« r , -mtfmt Itgmtur . In Concordia 
$. Dunflani mentia fit furTragiorum 
Grucil , B. V. atqu'ePatrojii , pro quo- 
rum JSagulii Antiphona deftinatur , 
/ubuoica.tantum cdllecta: %*iomi$niti t 
umttnt jNH/f ha nam it Cruet *'*dr anti p tu- 
rn** dt B. M*ri*,& it S*mS» P.Umra au- 
tcm collccca , five 01 at io varia hie ar- 
gument a, quorum A nriphanx rcaitatx 
rue rant , comprcbendehat . 
In Commemoratiooiboa 'Sanctorum 
communis tr* , vel •rmtt p™ n»bit , 
N. mt digni fptltmm fnmifimihms chri- 
fti , Itgttur apud Pctrum Damianum 
opufc. if.c.y. 

Ut ad Laudet redeamu* , videmut ex 
Regula Aureliani , Pfalmoa- omnes , 
qui recitabantur , ad matutinai precea 
referri : Imiit* mt Dtui : Dtmt Dtmt 
mettt *i tt it Imtt vifiw : l***U mi- 
nt* mt* Dominum : Itudale Pominnm , 
qtioni *m bonui eft V{*Imuj ; L*ui*tt Do- 
mi num. it C(Ui : C*nt*tt : L*md*tt Do- 
■4mm in S**8it". quod Rome in pri- 
roit FeriaromPfalmii fervatum eft : 
Peria fecunda dicirur, M*nt tx*miitt » 
Feria tercia, Emittt'tmetm t**m . Fern 
quart a , Sjchmt M*tmin* . Fchl quin- 



CI , U«»* ftut bttbn : %tfUti f»mnt 
«m«c . Peria fexta $ JtodUtm fa muki 
■mm miftiiftdUm tmtm . 

Nomvu Hi exiftimatunt Tt Vtmm .ad 
Laudum officiurn pertinuiiTc : fed ex 
Nat a lis Officio habcOMf , H y annum il- 
ium ad Matutinum , anteauam prima 
Mifla inciperet , recitatum tuiffe . Ver- 
ficulua Sacerdotalii , qui in nonnullis 
Ecclcfiit dicicar, id port officiurn fa- 
ttum fuifle demonftrac . 

Quod fi nonnullis anni temporiboi 
Cruci*, aliorumque Sanclorum commc- 
moratio omittirur, id ca gratia fif , UC 
temporurn illorum argutnento u nice in- 
tent 1 fimui : tempore Pafchali vcro t 
com memo rat io.efl potiut Rcfurredioais* 
quam Paffitnit Jefu Chrifii. 

Antiphona S*n8* M*rUfmetunt mi- 
ferit .... pro cotrunemoracione Tir- 
gioia, eft Ambrofii Aufperti Monachi 
Denevcntani occavi fjculi in quodam 
fermone falfo s. Augaiflino tributo » 
quemadmodum in Breviario Romano 
legitur ad fecundum Nocturnum f% 
Sepcemb. 

CAP II T XXXV. 

Dc Trima , atque de Sjmbob S- 
xJtbanafii . 

1 

PRimaerat oratio, qu« Sole fupra 
Orizontera orto- fiebat : Im Imtit 
•tf fydere . Fagani fere omnei Solcm 

adorarunt ; Perf* , atquo -orientalea. 
manufofcuio , cum oriebatur > faluta- 
bant . Scriptura veto falutationem ifiam 
prohibet. Gentilium Sacerdotea ad o- 
rientcm facrificare volantet le converre- 
bant ( eorumque Tcmpla or icntem fpe- 
clabant , quimoiad Cbrifiianoa etiaoi 
tranfivic , qua de cautTa eoi crimina- 
bantu r Ethnicr, qu*fi Sol em adorarenr: 
adorabant vero Solem juftiti* , qui in 
Scriptura Orient rjr *lt*. dickur . 

Ante Ca(fiani tempora nullum Horc 
Prims vefiigium extat , teftaturqur U 
|. Xnftit. c 4. in Mooaftrrio Sethlee- 
micico artaie fua additamOificio fi>i(T«^ 
ciqvjctr.ei Pfalmoa i/itqur ttei collt- 

clas 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM 

/hi tribiitoi , id vero per orientem non 
fcr vat um . Videri c 1 i a m poiTc t ii a L a u- 
dcipotiut quam Primam Jignificare vo- 
luiiiei vetcrca cmra Scriptorei » qui 
matutioe one ion is acminerunt * m*mt 
fktgtmimm t dc Laudibut noftfil intclli- 
geadi func . Iraq ue Ca&Wo telle io Be- 
ihleemitico Monaftcrio Prima ad Lao* 
deaaddi cccpit , ut Monachianegotium 
daretur otiofit alias ad Tcr tiam ufque 
tuturii , qui vd oodormifecrecotpiflent,. 
V«I C cubuum conctffifTcnc , ad Tcrtiaai 
ufque, cum per mtc r ra lla m illud omni 
4>pere vacarenc , jacaiflent • Prima , «/- 
if r « MatMti** ab ipfo appellate* » quia 
cnaneorto jam Sole dicebacuc. S.Aure* 
lianut Prima m Laudiout jungit , prat- 
fcribitqae ad Primam duodccim pfal- 
mot , Hymniiro, fie crci Ledtionea : 

Vtfi MttHiinti aiVrimim d»*dtiimV[*l- 
ni dicuntur . S. BertedictUt apcrtcl'ri- 
matn a Laudibua diftmguit, jubetque 
cap. if. hone ordincm io ea fcrvari : 
J>*»t in tdjmirium , Hymnui , trei 
Pfalmi cum G/«r« ad cujufque finem 
Lcclio | Verficulus , Kyrie elcyfon 
iodeabire Ikebat , Miffs fmt. 

Hora Prima Rome A malar ii tem- 
pore recepta confpicitur, qui 1. J. c. a. 
refert a £cau in *H*t$ri»m cum GhrU 
Pain' 3 inirium ilti datum fmffe % fed 
Bit habet de Hymno Um tint* , quia 
ftulii Hymm cjuactatc Rome rccita- 
bantur . Hymnui vero j*m Inch habetut 
in cap. i ■ Libri Sfuuimm inferipei , qui 
Hugoni a sVi&ore cribuituc » In rii 
V.. Breviario inicium fic a a?*«f- , Aw*. 
Cred» , qua fubmiffa voce dicuntur , 
quia i Ha Officii non Tunc ; deinde D*a>* 
in mdjHtorium % Hy mnui jaw litis in* 

ter Ambfofianoa , qui numquam routa- 
tur cum ad bujui Officii Horam refc- 
racur , qucmadmodum fir Colie&a Dm~ 
mimt Pin tmnifitns , qua f cmpcr quo* 
cum que demum Feflo eadem- per fiat . 

Prima fine Antipbona dicebatur. Pri- 
nruv Radulphut Tongrenfia fcribic, tin- 

Bludiei horai Antiphonam habere « 
inoreaautem Hore otim nullatn A nti- 
phonamhabebant , quemadrnodum. con- 
it at ex Ordinibut Romania » hodieque 
fcrvarur tribua ante Pafcha diebua , 
Pal chat it hebdomad* , at que Fcflis du- 



ROMANUM. 107 

pticJbuty quibui ad minorci Horai An- 
tiphons numquam duplicancur . Anci* 
phone au t em iftc pro minoribui ta mum 
Officii* erant,quar canebantur . Pfalmus 
Mtdtl immtumisti pro minoribui Horit 
peculiacia eft Ecclefiac Romans mot , 
aiiufque in Breviario Monaftico ferva* 
cur . Ouare videmui in Vira s. Bencdi- 
{tir Aniancnfit Pfalmum ilium j.uxta 
Rominum rirum recitarum fuilTe : Di- 
■vinmm Oficium jmgtA fymtnum Vftlmt 

118. ftrfUvttur . Obiic autem it anno 
|al.. Ante Pfalmum Mt*ti imm*ttd*tl 
(ex. Pfalmi Rom* rechabantur, a c«nfit«- 
mini initio facto 1 atque adhac in £c« 
ciefia S. Joann 11 L j tcranen f 7 * Dominicia 
dicbut diet folent } verunt in poftremia 
Braviariic emendatioribui hi Pfalmi in 
fee dier diftributi func , in Dominica m 
fcilicett fie quinque aliot hebdomadal 
lequentei diet , cumque fepcimua pro 
Sabbato deelTct , inde faclum , ut ea 
die Pfalmo caruerit.Domihicani, fic Car- 
meiita diebua Dominicit a Sepcuagefi* 
ma ufque ad Pafcha novem. iftoi Pfal* 
mot recitare fotenc .. 

Poft rfalmot prim* , Dominiciadie* 
but dicitut Symbolum s. Athanalio tri* 
butum : J^mitmm^ut vnl$ fslvui tfft . 
Ejua auctor ignoratuc , neque eju* in 
rota antiouitare mentio occurrit. Ad* 
vcrfu* Arianoa , Neftorianoi.aut Euty* 
chianot numquam. in teQimonium ad* 
duccut fu it j neque exrat in verenbui 
operum S. Athanafii Codicibua MlT. 
Proferri quoque non potert occafio , 
tempuf , aut ratio > cur a. Athanafiut 
symbolum hoe conferipferit , p arter- 
quamquod profircatur ipfe in Hp It ad 
Antioch- numquam fc formulas , aue 
symbota fidci confer ibere volm'ffe » cum 
pro conftanti baberec clTe Nicvnar ad* 
hsrendum> . Stylut . atque voce! , 
qurbuacontextum eft , demonftrant , a 
Latino* non a Greco hominc conferi* 
ptum fuifle . Errorea vero Ncflor'ano- 
rum » Eutychianorum , atque Muno- 
thentarom tarn aperte impugnat , ut 
faciilimum fitarguere* illud poft Hx* 
refea iftaa extorraa > atque earum rnpu- 
gnandaram gratia compofitun f < fTe • 
Nonnulti Gillocuidam tribu nt« qi» d 
in co fcriptuin fir , Spiritam S n«u» 
O a aPa-. 



Digitized by Google 



ioS 



COMMENTAIUUS HISTORICUS 



a Pa: re, Filioque procedere , a r que in 
ConciiiO quodam Auguftodu nenfi s Lc- 
gerii etate an io 570. recitatum fit j 
tx.iUimjacc.irn eo rcfpexifle canonem 
illtioii qui de F:de s. Athanafii , atque 
5/ ol 1 Apoftolorum agic: 57 fui* $>*•• 
btlnm quid siptfloli tradidtrt*n$ , & fi- 
iltm S. .iilunafii non rtetnfutrit .... 
1 1 Cpncil.o Tolctano IV. anno 6) j. lc- 
guntur fententie quedam , acqne locu- 
lionet., que ex h>cfyi>bolo petit* vi. 
dentat . Nihil caaienibi dicitur at a 
syrobolo s. Athanafii furaprai fuifle ; 
Canon, veto Auguftodunenfit forcaflis 
non adeo vetui eft , uc fert opinio,- ne- 
que enim in vulgaribui Canombui re* 
pcritur , fed tantutn in Ms. quodam 
Btbliothece s. B.nigni Divionenfii . 
Diflimulandum autemnoneft , a Gailit 
primuin S~ Athanafii nomine ptobatum 
ftiiiTe, ncqnc inficiat iverim , Galium 
qucrodatn illud partim e Tolerano Con- 
cilio excetpiilTe , Saoftique Athanafii 
nomine in&ripMe , que fuic Pithei 
tcntentia lib. de Ttttt. s. Satfii , atque 
ctiam Vofliidc tribmt SymktUs , Caro- 
liquc Magni evo compofitum fuifle , 
cum quaftio de Proceflione Spiritu San- 
tfi agitaretur . Ex Gratcit Emanuel Ca- 
lecut lib. a, non abhor ret ab corum icn- 
tentja , qui illud s. Aihanafio tribuunt. 
Verurn U hex eorum , & Latinorum 
conftant Lillet opinio • Syrabolum hoc a 

Athanafio conferiptum fuifle , ejus 
refiimoniunx fab difputationum exor- 
dium proltiuro fuiflet , quibut dubita- 
tio hec rxruadUta fuic , cum- taaven 
non vidcamut Latinos iliii symbolum 
hoc tanqoam s. Athanafii opui a Phor.it 
state ufquead Gregorium IX. obiecifle, 
fub qua ab ejut Apocnfariis primum in? 
caufe.patrocinium advoeatun fuic, li- 
cet, difputatio ilja ante qnuigcntoi ao- 
nos excicata fuiflet. . . 

Alii vero exiftimant , Symbolum hoc 
Yigilii Tapfcnfit oput efle , qui ad 
quinci fate ti 1 1 finem vivebar , quia fcripta 
l-u a fub alic.ijut Patris nomine edere fo- 
lebac ; quemadraodum ex ejus Dialo- 
go ad verfuf . Arianot patet , q uem. fa n<2i 
Athanafii nomine conferipferar , ut ipfe 
in fua Prefaricme fatebatur : S+btUi»m 
Th ninuT, , Ariitm , *ti»t td ntflras f*r- 



ttt m , Ath*»aji*m adduxi , at ttrhti ', '. 
md •mntm nttltUm ptrvtnirtt . Fra-tcr e a 
quia Vjgiliut ifte librii fuii Neftorianoi, 
atque Eutychianos impecere folebac , 
quod confilium a fymboii auftore £bi 
quoque propofitum fuifle videtur . lie* 
ut demum fit , oput certe eft Latini ho- 
minis, Grece poftea converfum j que 
ratio eft, curGrarca interpretation La- 
tino textu diffcrat . 

Ahlrmari non poteft , quo tempore 
^nfcewfue Romano Officio infertuot 
fuerit . Verum Amalariui ea de te agir» 
reftaturque xrate fua recitatum fuifle . 
In Regula vero S. Benedict nulla ejus 
fit mentio , neque etiam io novo fire* 
viario Cluniacenfi . Hincmarui Re- 
menfis in Synodo quadam an. 84*. fta- 
tuit , ut perlegeretur , atque S. Atha* 
nafii f ymbolum appellat . 

Honorim Auguftodunenfit I. ft* c 19* 
ref.-rt , io quibufdam Ecclefiia quotidie 
ad primam cum oratione Trioitatii , 
•flffl-MMJ , 5*1 dtdifii fdmniit vtrm W- 
dti TrlniiMtu , recitatum fuifle. In Ca- 
talogo Abbatum Flonacenfium ad Lige- 
rimTom. t. Mifcell. Balus. refer tur » 
Theodulphi Abbatit tempore ad Primam 
tret Pfalmoa quotidie pet Iectoi fuifle , 
atque poll cof expticationem Symboli 
S. Athanafii ab ilio Abbate compalr- 

tam . Pit pitnatitntm Symbtli S. jithd— 
mmfi qutd *d Trimsm qmtu'dit tamltur . 
Idem vidcre eft in Ord>nario S. Atari 
Tullenfis , atque in confuetodinibut- 
Cluniacenfibus , ablllrico colledis 1. 9. 

C I . Qmicumqt mulUdit •mmittitur * n*- 
blt , fid in priVMlit diebm fimul tint *i>if 
Vfitmn in Vumini<* fjl fietes . Port pfal- 
moi quotidie dicebatur , & Dominieit 
poft precei . Novum Breviarivta Ctu- 
niacenfe hunc morem non fcrvav.it , fed 
penitut Symbolum hoc prwermifit . 
Carthufiani quoque illud quotidie rect» 
tant poft Pfalmot Hore prims , He c 1 
etiam Ecclefia Senonenfis-. 

Mos ilhid Domiftici» tantum reoiran* 
di, ut Rome fit , in Auonit Batlleen- 
£iCapitularibu« reperirur : V$ fdt>S. 
jitb*m*fii + S ditrdsiibm diftmr , & tx 
corde di* Tbrn'mif »d H*r*m Trimtm rfffa 
sttee . Fiebat autem id memoriter . UK 
licus quoque L i. C j. de more »git i^U 



Digitized by Google 



IN BREVIAIUUM RO'MANUaf. 



1&9 



Jud DommieU tantum recitandi ; JT>»- 
Bbtt**ttttf*u*uulJ inDtntiditt. 1 M 
Advertendumeft cum Abbone Floria- 
cenfi Abbate adLigerim anno 9*j. ar- 
-ticulum de Spiritu Sanclo non eadem 
ratroneab omnibus leclum fuifTe , qui- 
<dam enim dicebant , Sfiritm Snnffnt * 
Tntre , & HU$ non f*Bnt , arc trextnt , 
net geniimi , fed proctd.cn t . Ah: vero , 
Sfiritmt S*n8ni « Vttre , & Pith non ft- 
ffnt , ntc trtxtnt , fed precedent . 

Poft Symbolum Lectio c Scriptura pe- 
tita legicur . In Regula S. Aurefiani 
due erant Le&iones , ex novo una, ex 
Veteri altera Tefhmenro . In Magiftri 
Regula duo quoque funt , ex S. Paulo , 
arque ex Evangeito excerpts ; Evange- 
licam vero Abbai legere folebat . 

Addits deinde fuere Prims Officio 
longiorei precei , quar in Regula S. Be- 
nedict! non invenibntur , neque etiam 
in novo B eviario Cluniacenfi , licee 
Ulricui refcrar eai tt. verficoloi com- 
plexai fuiffc : Ad Vrimsmfumi frecet , 
jt. verficmUrmm ; ha* vero precei funt 
in Brcviario quodam Caflinate undecimi 
farculi . In Regula Chrodogangi c. i«. 
ilatutum eft , ot ad Primam dicaeur 
Pfalmui Miftrrrt ante Ctnfitetr . ' Se r vat i 
tantum fuere al-quot verficuli , jtvtnt 
jMtttm . , . . C«r tnundum .'. . . T{t 

frtjitint ««.... h\Udt H» 

vero precei a Monachii accept? fuerunr, 
atque Romano Breviario inferts Gre- 
gerii VII. svo . 

Cor.f.ttor ad Primam in Regula Chro- 
dogangi invent tur : Trim* txpltt* dx- 
bnn* Ctnftflitnti , dietndt , C*»ftc*r De* } 
Cftibi Prnttr , ymi* ptccxti in ctgimtU- 
nt j hcutione , & opere , propter e* pre- 

ft it , tr* fr» mt . Confeffto invicem 
fiebat , atque nine dicebant , C»nfiie$r 
t!H, refpondebatur vero , Miftrwr 
mi . juxra Chrodogangum Cmfiittr , 
non dicebatur inter precei , ut ho- 
diefolemui , fed poft Primam, atque 
antepfalmum jo Ctnvtnienttt nd TtU 
w,tm , dum ttmplttur iffnm Offitimm nntt 
VfAmumio. decent C»nfe(p«nti fun vi* 

tifjtm . Fiebat autem ia fortaffe ante 
verficuloi et pfalmo yo. petitoi . San- 
Am Dunflanui quoque Miftrert recitari 
vult poft Primam cum pluribui iliii pte- 



cibur. Lanfrancut feptem pfalmo* , jfc 
'Litaniai hoc loco ftatuit . Ir> Breviario 
Ciftercienlium tarn ad Primam , quatn 
•ad Completorlom , ncqne precei, ne* 
que Ctnfitecr dicuntur . In Ecclcfiii plu- 
ribui Confhcor erga Prspofitum , non 
-vero Celcbtantem pronunciatur , illiuf- 

<] lie eft Mifcrcxtur , & In di< Ige n iij m r e- 

citare , atque abfolutionem largiri . In 
Ctnfiievr Corifeftio invicena fiebat : Pi- 
<*nt mmi , qttilibet emm ftth fu» , Ctn- 
ftieir , refpondebatur ver>> , Mifttexiu* 
tmi y vel Prarpoficui dicebat , Ctnfitttp 
pro fe ipfo tantum , Conventui Vrro a- 
jsbat , Mifertumr tmi , atque poftra Con r 
fitt»r in commune > Prcpofitut vero re« 
petebje Miftrcntnr inflri .... IndnL- 
gtntitm . 

C A P. XXXVI. 

De Officio Capituli , quod diet* 
tut foft Trrmam. 

CApituliOrliciumdicitur quidquid 
ad Primam recitatur poft Oratio- 
nem Dent Omni f mm ufque ad rinem i 
quia id in Capitulo dicebatur , ubi tune 
Conventui habebatur . Puft Primat , frV 
Necrologii Officium opui fuum cuique 
pro die 1 1 1 a diftribuebatur , atque Mar- 
1 7 rologii Lectio fiebat, Regulc Caput 
aliquod legebatur , atque ad opui Mo- 
nachi fc prarparabant . Locui ille c*p m >- 
tulum appellabatur , quia Capitulum 
Rcgulxibi perlcgebatur. Qiiar rei no- 
men deinde dedit ipfi Canomcorun , & 
Monachorum Conventui , quiibi habe- 
batur . Chrodogangu* jubet quottdie , 
Regulal Capirul'im poft Primam legi ; 
quibufdam vero locii poft Tertiam . S. 
Dunrtanui , & Lanfrancm arftare poft 
primam , hyemc vero poft rertiam id 
fieri jufferunt . 

Capitulum foctn erat Clauftro conti- 
goui , tque plerumque ad ejmOrien- 
talcm plagam , ut Perrui Eleftrfii fernt. 
ay. arlnotav't : AiOtltnttmin Ctflm- 
/* frttBio Mttutinalit . Subeiintibu t ex 
adve'fo Crux obvia crat , q<um vencra- 
bantur ; Ctnvtrfi *d Otienttm falnttnt 

Cmum, ut in pluribuj Ordinarin fcri- 

plum 



Digitized by Google 



no COMMENTARY 

I turn eft . Pluribus vero in Jocii nul- 
Jtn erat tapi.tulum , fed io CI au lira. 
|Con vent D i habebatur • Ex La n franco 
cap. i. difcimui *d fgnmm CnmfnnmU , 
qua- per Miftttrc fpatium pulfabatur , 
Monacbes j »t ad capitulum veni- 
rent * admonitoi fuiflc .. Idem jubea , 
ut ordine per paria venianc , quafdam. 
preces recicancei . Poftqoam verocapi- 
tulum fubierant , fibique murua ialutcm 
impertiti fueiaut , confidebtnt vulcu 
ad Orient cm con verto contra Crucem, 
at que coram Cl fubcuncei corpus incli- 
nabaot. 

Ubi conventual erat , Martyroiogii 
Left to Sanftorum mcmoriatn inftaura- 
bar ; in diem, fcqucntem incidents 
Sancli annunciabantur , atque fub finem 
verficului Tttihf* , atque Qratio , Ml 
# tmntf S*n8i intirttdnnt , dicebatur, 
demde StnRa hitrin , Si emnes Stnfii ad- 

je&um ftiic : quod a peculiar! quorum- 
dam piettte Rome inveda profeclum 
fuit } Oratio cnim ilia ad Santtos illos 
cant urn refercbatur , quorum feflum an- 
siuntiabatur . Verum ad major em B. 
Virgin!* venerationem primo loco cam 
in Officio pronuntiari Vifum eft , cum 
fit cojnmemoracio Sanclorum in univer- 
sal . vel Sinai cujufdampeculiaris . 

Sanfl* M*rU reperitur in Brcviario 
caffinatc xi.'fxculi . Concilium A qui f- 
gra/ieofe *n. %i€. jubec can. 66. m$ *d 
(npiinlnm frimitui Mnityt*l*ginm It&n- 
r*r y quod vetuftiorem morem fapit . 
In quibufdam Ordinariis Monaiticis 
itbc diccbacur , antcquam legeretur , 
juxta Monachorum r i turn nihil publ ice 
agendi * vel legend i tine peculiar! qua- 
darrtvenia ; benedict io vero ilia, erat , 
qi;am not dicimui ad Capitulum : Diet 
& aftm ntflroi in tut f*c* . Martyrolo- 

gium Saudis in diem fequcntem an- 
nunciandit defcrviebat , non vero ejus 
diei i quo legebatur ; Lunar quoque , 
tV men jii dies indicabatur . A pud Chro- 
dogangqm Regula ante Martyrologium 
legebatur: Trim* txpktn vtmUut *d Cnpi- 
tulum, in fl nlinmnd Caphnlum uUgnnnptft 
ItFlitntmrtcittimr mint Mtnft,&> cr 

naming. StnfTtrum , cjutrum Trfi* Ctn/li- 
nmt rttipii diet , & ftfitn diennt Prrn'a* 
fit in ctnfftHm .... qiitm fcyuctur #. 



i HISTORICUS 

tm$h m Priure im & iff tmntt Sin ft! 

$trctdnn$ prt nibitpttcnttribmt nd D ami- 
mum , nt mcrCAmur fjfdtrt vit+m *nr- 
nnm . Ad Mart y rologn finecn > Tm «»• 
urn non diet bat ur > Cciebrans autcm 
abfolvi curabat , dicens : TrttUfn . . » 
& ilii , & tmntt S*nBi , eos i n t e I l.gcn i , 
qui ob temporit anguflias nominan non 
potuerant i aliquando «nim Leclionei 
UUram longz crant , utcoiac perlcgi 
non poltenc ; id vero io oovo Clunia- 
cenfi fireviario emendatum fuit, dici- 
turque ifii , vel i//, & mmts S*»8i. 
inttrttdnnt . 

Calendar ia Mart y rologiis occafionein 
dederuot. Omnium, quatcxtaAt, pri- 
mum Calendaxiuma Papa Liberie com- 
po/Icumiuit adquarti fatculi medium > 
ecutumque a Bucherio Jefukaan. ia*J4< 
quod ill! Peirefchius corauotcaverac • 
Exeat & aliud quioto fatculo a S. Eucbe- 
r io Lugdunenfi coapofitum , qnod Gen- 
tilium | 6c Chriftianoruov. Icfia com- 
plr/titur j. aliud quoque Carthagiocn- 
fu Ecclefixquinto (stculo exeunce a Ma- 
bilbnio publici jurii faclum. Caltnoa- 
r ia Ecclefiar Librit juogebanrur ; quaic 
C a lend aria com po fir a Fuere Feftis ^Sra* 
tiombtd , Evangeliis- cuju/que diei 
deli gnat it ; juxtx Calendar ia vera Mir- 
tyrologia quoque digefla fuere , am 
M art y rum nomioa dumtaxat , atque lo- 
corum , ubl pa(Ti fuerant ,. fub initia 
continebajit . Primus P lot m corum gc- 
fla , tormenta , atque v its compen- 
dium addidic i quern Rabanus fequutus- 
eft . 

Marrjrrolpgii ufum apud S. Grcgo- 
rium Papam L 7. ep. a$. invenimus . 
Mart yjum fere omnium nomina , inqu it, 
Rer dies „ quibus paui funr , diftmcla 
habemus . Concilium Clovefhoenie in 
Angliaaono ?•:-• meminit Martytolo- 
gii Romani , quod tunc prst omnium 
manibus erat - } per aoni curium , in- 
quit Concilium , Sanctorum natalitia 
fun diebuscclebranda funt , juxtafear- 
tsrologium Ecclefi* Roman* cum cantu 
ill j at proprio ■ Martjrrolo^ium.iioc id ip* 
Turn eft » ouod & Hieronymi nomen 
prsrtcrt > five aliud Roma A qui le jam 
miffum , quoAdoufus eft. Inde Beda 
Marty rtlogium anno 73*- compofuit A 

aliud 



Digitized by Google 



IN BREVIARY 

«liud Floras anno ttt. aliud Rabanui 
«irc» annum 8 4 z. ariud Vandclbcrtui 
Monachm Prumienfii , verfibut con- 
fcriptum anno 848. almd Ado an. 858. 
Verum omnium celcberrratum eft Mar-' 
tyrologium Ufuardi MonachiS. Gef- 
mani Pratenfis Parifiii anno 8 7 y . fcri- 
ptum , quad Rom* tamqoxm omnium 
com mod illi mum rriepmmiuit j illud- 
quejpfumeft, quod hodic in Ecclefiii 
v^etj qua? Romanuro rcctntim adhuc 
non rcccperunt . 

Martyrologium Romanum , quoho- 
die urimot , digeftum fait Oregon i 
XIII. Pap* juflu ab octo virit fele- 
Ctii 1 inter quoi Batoniui erat . Olim 
in S. Joann'u Laterancnfii , arque fclHt 
prarcipnii Urbu Ecclefiii folom Ufnardt 
Martyrologium legebatur ; fed ad re« 
ccntiui iftod confcribendum quaruor ■- 
lia Martyrologia typii janrexcufa adhi* 
bita fuerc , qu*recentei ad Ufiiirdum 
acceujonei-erant , fcilicet Belini Pala- 
tini , Auguftiniani * qui Martyrolo- 
gium (uum Venetiii anni 14*8- excudi 
curamat com infcriptione hac : 

tjttltgimm Curia l\oman* , Maurolici 

Bencdiclini, atque Abbatii Meflanen- 
St t qui Martyrologium fuom cdideraf, 
atque infcrrpfcrat : Mtrtyrthgimm nd 
ttfnm S. Ectltfi* H$m*n* > Molani Do- 
cloris Lovanienfis , quod primutn To- 
vanii anni ifft. editum fuit , arque in- 

fcilprum : M*r\yr»lcgium Ufuardi ; 8c 
Gale finii Mediolancnfii , Proronot arii 
Apoflolici, qui Ufuanfam maximc de- 

formavit , nullumque deleCtum fervi- 

vit , atque nih Horn i nut Gregorio XIII. 

Pontifici inferipfit cum Epigtaphe : 

Mittyrtltgium ad ufum R,<smm* Ecclrfai 
mtttmmtdatnm . Hit San it i G rare a mm 
Me nologii addi 1 1 fuere . 

tegebatur quoque in capitulo Nccro- 
Jogium, eorum nomina fcilicet , qui 
ex Hac vita migraveranf , initio ab mfi- 
gn tori bit 1 virit raft* , poiYquoiEpifco- 
pi , de Ecclefia benemeriti , qui earn 
conlrruxerant , amiei , fcederati , alii- 
que defunfti nominatim appellabantur , 
eorucnqur merita in Ecclefiam enarra- 
Bantur , atque precei pro illi» fiebant . 
Recirari folebat proillit De prtfunih ,. 
fcfJCpmrj cuar Xfkm , atque O- 



M ROMANUM. nt 

Tltiot 8e Htnnhfcnnt in fttt . Singula 
hate in prccibui Monachurum FuMen- 
fiua carolo MagnoebfatU videre ell : 
liettt mtbi, orrticnum f ffatmtdtat , t> 
ng\tt*mm mtdnm tt*trt , qur m Vatret 
ntflti htbmtrunt i ft* ttmici, ntffrh W« 
ventlbnt , & Dr fun ft it t id tfl jnt^m- 
n*m frtctm ff te Drmtte Amgnft t ♦ »r» 
Metis tmis , & fn •mni ffnit Xbtiflit- 

*• , <}M*m m*nt , yusndt ,n unumtt^t- 

nfmmt , & Cm pi rut it t\rgnU c*r*m 
Ttttribmt Ugtbtrmr. 

Terrio Ijco eorura , qoar in Capitulo 
fiebant , eratoperii difrributio ffngutit 
quibufque* anrcquamvero diurnoopc- 
ri initium daretur , precer recifibanf- 
tur , que incipiebane a Dtnt in *djnf 
ti»m rerrcpetito* atqoc in Oraftonent 
Ditigtrt defi nc b 1 nr . AJ i cu b i , ut Let 0 - 
vtt, h*coratio peniiu* omittitur DtfitH*-- 
nicit , Fcftifque diebua : In dtttoit ft*- 
tinit « pin t, , quia ilK* dicbtu Opug 
f jc ere non* licet • In-iHh vcro Eccleftis 
tifum eft , earn fervire , cum 5f invcv 
catio quardam Divini aurllii pro omni- 
bui diet aclibui , 8e valde ftmili. illi di- 

Tigtft Cttdr , c*rp»T*, sffrnt . AdKyrit, 
quod port Dr../ in dd/uterium fequitof , 
genuaf flcdWrant vtque ad fintm 2»jiw* , 
joxta S. Dunftani mandattHn , arquO 
Confuetudines Ciflercienfe»- • Orario 
ffttigrrr contrada fuit i in Ordinarii* 
autem Monafticii valde l'ongior eft*: 

DMgtre , StnBifitttt ettdm I* 

hac vim' tnt , * in tfttibmt -mtnuwm tut- 
rum . In confuetudinibut vero c « f> e r - 
cienilbm addirur BencdiAio , Adjutt"- 
rinnr , lft. Q*i fttit Cfinm . 

Sanfti Patrei juflferunt , cleric©* , 9s 
MonacHotopui manuum Ficcre, taw ad 
vidhimparandunv, quam'ut pauperibut 
opitulari poflenr . Vidcndur eft Liber 
S. AuguRini adverfu« drlidet Mona- 
cHor confen'ptu* : ifuw*ii«*»r(i* 
S. Beneditturidem Monachi* fuii uni- 
vcrfii prrcepit , cujtu re i innumera Tunc 
exenrpla, atque monumenra . c'ftercien-' 

Hum , »c»Tthufianorum Ordo idf m dio 
in Occidcnre fervarunr . S. FrancifcwP 
idem fuis mindavir , Ut ex ipfiui Regtt- 
]j , atque Teflamento intclligtmuv . 
CHiniacenfii Oido oput intermitteTeve,- 

1»it , e;ufqueloco longiora Oficia, at- 
que 



Digitized by Google 



\ 

I 
i' 

a 

M 

I 

b 

S. 

4c 

jc 
d: 

fu 

fa 

r. 

V 

in 

fit 

fu 

ca 
frj 



111 
dam 

«►-.- 
fin en 

diei , 
&mc 

fe^ebariarj 
t*t*m,in t$ 
Itftitmtm r 
••«/•« St 
■ »/ ml fit 
/« i a i.n 



IN BREV1AR1UM ROMANUM. 



In pluribui Ordinariis minorei borx 
abfolvcbantur per Kyrit Bltyftu , pre- 
cci, Vmitr , & iiiftrtrt ; diCltur quoquc 
iiiftrtrt tribus ante Pafcha dicbus , 
atque precet majoribut [Feriif . 

In quibufdam Ecclc/i is Feftis dicbu* 
Tercia canitur l'olemimcr cum cappis , 
&Organo: in aliii vero fit incenfatioj 
■utParifiii, atquc alibi Pencecoitcf die 
fieri folec j Fiebacquoque in nonnullit 
Ecclc'iit folemnturn Fcftorum tempore 
adTsrtiam, Sextam , & Nonam , lieu* 
ci fit fingulii Matucini Nocturnia . 
Sexta plerumque mcridie canebatur » 
atquc idco in quibufdam Ordinariii 1c- 
gitur Mtridit cranduneff , ad Scxtatn 
de/ignandam . Recitabatur autem me* 
xidie ante prandium , atque idco pro 
vcrficulo dicitur : Dtwimmt regit mt . . . 
in l*t» f*ft** , que verba ad cibum in 
prandio fumendum rcferunrur . 

Tertisigicur , Sext*, &NonxO/ri» 
cium ita appellator , quia Tcrtia, Scx- 
ta | & Nona diei hora diccbatu r . Sexta 
dicitur t cum Sol cutfui fui dimidium 
confecit | Nona poftrcma erat diei hora. 
Amalariut I. 4. c. 1. adnotavic quatuor 
horit Prima: , Tcrtix , Sexrr, & None 
duodecrm pfalmot recitatos fuifle ad 
Deurn fingulit diei horis pfalmo uno 
venerandum . 

CAP. XXXVIII. 

Dc Vcfpcris . 



'Efperarurn Officiura habitum Tem- 
per fuit> tamq jam omnium diei 
hoi arum maximc folemne, refpondebat* 
que vefpertino facrificio , quod Dcua 
ab Hebraria fieri volebac j offcrebant.au- 
tcm hi thut ardent , eaque de cauG*a 
chut ardens ad Vcfperat circumfcrcur , 
quemadmodiim ad Laudet > qux ma- 
tucino Hebrvorum facrificio refpon- 
dent • Prxccrea vefpere Chriftui Cc- 
fjcrificium inftituic , inquit S. I fi - 
ificio rel'pftai In.Offic. c. 29. hinc Ecclcfia in 
Chriflu* aufliiriD 'Hajoi facrificii honorem 
inquit S. .2 jiupni « , intjtipnitcr cclcbrai . Vtf- 
c Ecclcfi.ilal js3 oninc Eccfcaja^yr/ffr xttunr, 

§cj| b oooo ° o( l ip§ | § c !i t>°° ( 

c £cr jcyyjiijj' auiuc *Eec|cn/tiaf 
rudrm 2' 'S >« n bu» ' * rudrm 'S 

CI"FU n * «nO!JMD CP l !U n » ■ n D! 1 
iucio tc(Hjai ©jayuuucio cctjjjai 

Ml '» J 1 < ••-• — *• > I- — 

ificio refRlir ©iaflhrificio 
Chriilua tuftnriD Chrifli 



& dtcidente Stlt txtrUut , ait s. Ifido- 
rut . AJii 1 uctmarinm appdlat j vel 
OJfitinm L*itr,<arnm , co quod ccrcoij & 
JLampadeiad Otficium hocaccendcbanc, 
ut tenebrai pelicrent ; diccbatur cnim, 
cum Lampadct acccndcbantur : Atttn- 
fit luttrn'n . Magiftri Regula ff*r*m 
dutdicimam vc*t , quod hora duodcci- 
ma diei poltrema recitaretur , ficut & 
Prima ad diei initium. Ecdcfia Mcdiola- 
nenlii oiHoum vefpere ad hanc diem dc- 
cantat , neque mfi luminibui accenfii ab- 
folvic. Florenti* , & Lugduni quarta 
tantum poft meridiem hora pcragitur ■ 
S. Ambro/iut 1. 5. deVirgio. Vcfpcrat 
appcllat , Htrti inttnjt . 

Con ft at ex Conflitutionibui Apofto- 
licis > ex %. Bafilio 1. ad Amphilochium, 
S. Joanne Chryfoftomo in Pfalmum 118. 
s. Hieronymo EpifiVola ad Lartam > f. 
Epiphanio 1 aliifque Patribut , Chriftia- 
not vefpere oraife > pfa Imofque decan- 
tavillc, qui idco i f*lmi tmmrmmk* di- 
cebantur . Precct vero iilar occauonem 
dederunt origini hu)us Officii , quod 
proccdcntc tempore publicum , & lolc- 
mnecrTcdtum eft . Aliqui pro Noclurno 
Officio illud habenc , ut Callianut % a 
quo Luttrmtrit m«rm dicitur, quia vaN 
de fcro recitabatur ; alii vero inter diei 
Otficia enumerant , ut s. Be ncdidtui , 
qui cibum (umi ad Vcfperai jubet , at- 
quc Vcfperarum horain ita d.flribui > 
ut luminibui oput non forer ad pran- 
dendum poll Vcfpcrat Quadragefimx 
tempore. Hodic vero Bencdidiini hye- 
mc Vcfpcrat tertia poft meridiem hora, 
arftate vero re.-tia , & femit recitant . 
Mcminit quoque hnjus Oflicii Conci- 
lium Tolecanum , quod LmcemMrimm 
appcllat | atque in Ecclefia recitatum 
fuifleoRendit . Lmttrnarium vtt» nip in 
tctltfi* non itgttur.Conc ilium Agathen- 
fc can. jo. juDct, ut quotidie pcraga* 
tur : Hymni AUtntini , & rtfpertini 
ditbni tmnibm itlrhreniur . Soc 1 aces 1.2. 
C. 2?. Luarn* *(ttnfi»ntm illud VOCat , 

ob cereot, & Lampadct , qua? acccndc- 
bantur ; immo precei nonm-llc ficbanr* 
cum Lampadet accendercntur , ut ri- 
dereeftex OhScio Motarabico , in quo 
Vcfper* incipiunc ab Crationc > qua; in 
luminum acccnlionc recitatur , dicitur* 
P a que 



112 



COMMENTARIES HISTORICUS 



que precei ad occupatidoi Monachoa 
iubft.tuir . Petrm cluniacenfii pro Or- 
dine Aio apolog.am confcripsit , aitque 
J. i. ep. a«. Monachoi fuoi peculiarea 
rataone* habere pro manuum labore pr»-> ( 
tecmittendo , hen saw Monacbis ideo 
taotum ufnrpatui eft, utdcfidiam evi- 
carent > cum autcm ipfi utilionbui ope* 
ribus diftinetenttti * manuum laboretn 
m iflum fece. uqt . Commcndabatur olim 
MonachU manuum labor , quia nulloi 
reditu* habebant, acque pJcrumque il« 
literati erant. Hod le vcro rcditui ha- 
bcat j atque cum pro populorum falute 
laborent, uciiias Eccietix deierviunc , 
Divino Officio, atque liuerit ftuden- 
tci , quam £ agroi eolcrent , aut fegetci 
metcrenc. 

Veterei Monachi labor i adeo dediri 
eranc , ut Oificium ipfum habita Jaboris 
racione diftribueretur , atque farpe mi- 
noribui feftia cowraheretur , ut prooa- 
t i ut ad opui redircnt . Conftat ez Caf- 
fiano | cot vefpere tantum poit oput per- 
anum conveniiTe , Dominica , & Sab- 
bacho exceptis , rcliquai vcro precei o- 
piii facientei recitabant • S. Benediclus 
in Regula fua Monacbot for .s laborantes 
ab Officii lege foivic , jubent tantum , ut 
illud fingijlatim rccitenc , atque ideo la 
Lectiones recitabant iii dumtaxae d.e- 
but , quibui opui non faciebane , atque 
octo tantum, Peftii iHii, quibus opui fie* 
bat.. HincOratio de operePrwi in*dj»- 
urimm Feftii , & Dominicis non rccita- 
batur : dttbut privttii tantum 3 die «jt- 
tern Dominic* fr*termht*t i fist f recti , 
Demi in adjuttrium , ut in plurimis Mo- 
naliicii Ordinariii legitur •• 

In vita S. Bernard! Abbatii Tironen- 
fi\ ( B»lUnimi 14. April. ) Monachi ilium 
oranc , ut Ofiicium concrahat , quo pro 
labore tempui fuperfir ; atque cum San- 
£tu* tile Deum confuiulflet , refpon- 
Aim hoc acccpic : QuodDtu: maltbatll- 
Ut Ubevtmd* pHviBum dttfmitere , tjuaa 
turn mmltiflicibui Tfmlmtdiit infifitrt. 

Quarto loco i'ebat in Capitulo Le- 
ctio canonii , five Regul* in Mona* 
fteriii , a^fentei vero ejui Joco Non* 
Captculam recitabant . Clericorum Re- 
gula legebatur , fr licet Chrodogangi , 
vel Conci.ii Aquifgrancofii atmi 816. 



aliquando Paftoraie s. Gregorii . vela- 
liquid huic fin; tie ; indc examen con- 
fcientiae quil.bct faciebat , atque pec- 
catoruui tc accufabat . qui Officii tem- 
pore admiferat , & correctio M atque 
pcenitcntia illit imponebatur . Feria 
fexta peculiare Capttulum habebatur 
pro spiiitualibut ncgotiit tantum , atque 
moribui , eratque Colloquii quoddam 
genui . Chrodogangus tcflatur , Domi- 
nicis* Feria quarta , Fetia fexta. at- 
que Sanctorum Feftii Tractatum , live 
Homiliam de pio quodam argumento 
agencem perlectam fuiiTe ; ioftitutum 
vero nofirum , inquir , quotidie ad capi- 
tulum veniendi , ad Verbi Dei cibum 
animc prarbendum inventum eft , acque 
utEpilcoput. vel Archidiaconut , nve 
ille , qui ipforum loco prarfidec > quz 
corrigenda funt, ftatuat , atque agen- 
da demonftrer . 

• Eiplicabatur igitur Regula? capitu- 
lum , quod legebatur , vel Concio auar- 
dam habebatur , qux Strme appellata 
fuit . Apud Carthu(ianoi majoribui Fe- 
ftii Scrmo habctur , five concio inca- 
pitulo . 

Lecxionei quoque in capitulo fiebant 
in Qjuftrii , que fecut ac hodie aper- 
ta non erant , fed daufa , nulliquepcr- 
via. Ibi legebant , ftudi'i vacabant . 
atque Convcntui habebant; fcpeetiam 
hyeme tantum- in capitulum ibanc , 
aliis vero annis temporibus fub clau- 
ftrit conveniebanc , ubi fubfellia dil- 
pofita erant ad fedendum , cum legerc, 
vel Sermonei , & Lectior.ei audire vo- 
lebant : t^um forte in Clamfln fedenttiim 
Ctditib»M legerttit , ait S. Bcrrwrdul 
ferm. 47- in Cant. 

Juxta Regulam S. Pacomii Capitulum 
habebatur ad operii jufla accipienda , 
initiumque ab Oratione fiebat j atque 
dicebantj Sit ff lender Demini Deineflri 
fmfer nut , & tptrtt manuum ntflrtrum 
dirigt fufer net , & eput manuum 
ftrarum dirigt . Id in noftrii Breviariii 
fer varum e it cum Dtut im adjuttrium , 
CleriaTttri s Aijufrium . Quilibet D«- 
cefTaria ad opui inftrumenta accipiebar a 
atque ad illud bini, Se bini pergebant, 
pfalmot rccitantet , ut jubet S. Paco- 
miui c. 5 s. Dum opui vcro fiebat^auclore 

Caf- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



CaCla no I }. C. t. cor urn iliqui pfalmoi 
canebant . S. Bafiliui in Regain majo* 
ribute. 37. Auguftinui in lib. de opere 
Monachorum c it. idem teftantur : alii 
vc: o filentium fervabant , atque medi- 
cacioni vacabant juxta s. Pacoaii man- 
datum c. jj. In aliii Regutit Pater ali- 
qui* , dutn opus ficbat , aiiquid prsle- 
gere folebat , quo, laborantium memca 
ocilicer occuparentur > fiebanc quoque 
precet ad operi* fincm , atque in «• 
ditu . 

Palam etiam nominabant Monichi in 
capitulo ilioi , qui munui aliquod heb- 
domad* ilia obire debebant , atque Ec- 
clefix , vel Rcfcc"torio,dcfer vire . 

Suorum quoque peccatorum palam Ce 
accufabanc , juxta vccercm more m , 
quern apud Sanctum quoque Bafilium 
vide mil ferm. f. de Inftit. Monach. 
Com pic to die , &*bf»luto pptre convtnit , 
ui mnmfqmifqmt ante requiem ( VcCfttC 

enim Confcientix examen in communi 
ficbat ) CtrnfcitHUMm in e»rde )*iiteni , 
&• jl eju 4 ftttrint , ntn tportet , 

ixl fglt*vttit , vtl l» cut* 1 f merit t*tr* 
id tjHtd duct, Vtl .... ncn abfeendat 
delictum Jed in ctmmmni annua lie t ,u : ftr 
ctmmunem irttitntm ftnttur mtrbmi Mint 
emit tie mtlmm ttniigtrit . ConveniebanC 
itaque Vefpere ad confeientiam exami- 
nandam , atque ut fe publice accufarenti 
hinc Cinftttr Deo protect um eft , & tihi 
TAttr , &C vtbit Jmrrr* . S. Bened;Otui 
c. .y, jabet , fi aliquit peccatum quod- 
dam admiferit , vel aliquii ("regent > 
aut amilcrit , fi illico id Abbati , vel 
capitulo non denunciet , atque donee 
corripiatur expectet , feveriuieum pu- 
niendum effe . S.Ifidormin fua Regu- 
la ftatuit, ut ter in hebdomada Capi* 
tulumhabeatur ad eot corrigendos, qui 
crraverunt . ExS. Dunftano, Lanfran- 
co 1 Ciflercicnfium moribui > & CIu- 
niacenfium confuetudinibui conftat in 
Ordine s. Benedict i capitulum quotidie 
habitum fuifle . Idem mandat Chrodo- 
gangut canonicit fuii . In pluribut vera 
Ordinibui bit t ant am , vel ter in heb- 
domada fieri folet , Feria fecunda fci- 
licet, quarta, &fexta. Ordo autem , 

Jul ibi (ervabatur » hie rrat . Poftquam 
■ e^uft capitulum perleftura fuerat , 



qui peccati confeiut erat, fcejui accu* 
(abat j humifc profterncnt , indePrz- 
poficui pcenitentiam imponebat , atque 
palam ii derwnciabantur , quot crimi- 
nal reot effe conftabat , neque tamen fe 
accufaverant . Quo autem pacto id pe- 
ranum fuerit , dilcimut ex Trithemio 
in exercit. Monachor. DiUffm* h«c , 

vel ill ttd ttmmifit . ({'go quMtcnui tmtn- 
dart ft fr»fttr D,minmm vtiit i III co 
vera, qui. denunctatui fuerat j humi(e 
ftcrneni ajebat , Mt* tuif* , ut ex S. 
Duflftano f & Lanfcanco intelligimui . 
Cum vero pluret codem nomine appel- 
libantur > omnet Ce humi profternere 
debebant , cum fe appellari intellige-, 
bant* dor.ee 1 lie, qui denuociatus fue- 
rat , defignaretur ; poenitentia vero pro 
Abbat'u arbitr«u imponebacur. 

Lanfrancui jubct , uc rem virgaqua- 
dam pcrxutiatur , vel nudui, vcl*vcfti- 
bui indutut procximinit gravitate. In 
confuetudinibut Ciftercienfibut c t$. 
videre eft Monachoi veftibui exutoi , 
ut flagrii in medio capitulo flageilarcn- 
tur , nil dicente* nifi mt* cnlf* , ego 
me ctnendabe , ncque illot cxderecefli- 
bant 1 donee Abba* juberet . In Vita $. 
Stephani Obazinenm flagellatio fiebat 
per Miftrtrt inter va Hum > quod ccctus 
recitabat , atque idus finguli* verficu- 
In infligebatur j Cum verograviut elTet 
peccatum , piuret pfalmi addebantur ■. 
Verum Lanfrancut , & s. Ounitanui 
prohibet , ne is > qui reum denuncia- 
tit* illi puniendo adhibeator , vel qui 
in inferior! loco eft,eum , qui ipfo major 
eft,catdat. Prxcipue vero commendatur , 
ut nihil indecorum in eo , qui denudan- 
duifit) appareatj vetat quoque ne ir- 
rideatur , immo ut ejus mifereantur , 
jubet. Jux-ta morei Ciftercienfei , atque 
confuetudioet Clumaccnfet , qui de- 
nunciatui eft , neque purgare fe , neque 
defendere debet ; verum fe pecnitentiat 
a Priori ftatut* fubjiccre . Caumm eft 
quidem , nequifquam levibut tan turn 
indiciii, vel conjedtu ris denuncietur » 
fed teftei extaredebeant ejus rci , que 
objicitur , idque non acerbe » fed le- 
niter, mitique animo faciendum, ba* 
bendamque en ram effe,ne coiquam fcan- 
dalura prtbeator . Videri hac de re po- 

P teft 



Digitized by Google 



»M COMMENTARiUS HISTORICUS 



teft GotftLdsil Vindocincnfij > qui li- 
bellum conlcripfit de ratione , qua Ma- 
nachi fe accufare , vclpurgare 10 Capi- 
tub debeant ■ S. Bernardui dcrumcia- 
tiones iAif Monacbii fuil com mcndar j 
neque cai quacumquc decaufla omicceo* 
da< eiiftimat : 2i«m§ , inquic , mMm 

ftptt , f tit it*. diJJSmuUt nemo , ■•«• 
dic*t . "Hmm^mi tmfki frturit mul r- 
g* fmm . r . . wtm mmifnfiifi ff M m im 

miter ft rat , cum vidtric Ordintm dtftri- 
Tl , inin hi difciflintm i Efi tnim ttnftu- 
tire , fibre cum mrgntrt pojfit , t> /•»• 
mm f»i* firntlh fern* f*ti*nttt m*uc*t , 
tinftntimtMs . Scrm. in Natir. S. 
Joan. 

CAP. XXXV1L- 

ORientalium moi erat , diem in 12. 
horas equates divider* : quas a 
Sui t orcu « ufque ad occafum numera- 

bant: T^onnt dutdceim fnnt harm did , 

ait I lus Qui Rut inEvangelio joan.11. 
alio loco vera paterfamilias variia diei 
horii ufque ad ondecimam , operariot 
in vmcam mitt it , atqueab opere duo- 
decima ceflabant : Circa mnitiimmm.h*- 
ram Matth. i o . H orar ifta Jongiorei* auc 
breviorei erant pro dictum ratione , 8c 
breviflimit hyemii dicbui doodecim e« 
numerabantur borate arqueac longifli- 
mis aftacii . Oratio ternii quibulqoe 
horii ehpfis fiebat , fcilicct Tertia ,< 
Sexta , 8c Nona . Horat iftaab ipfo uf- 
que Syaagogx tempore Oratiom sacra 
erant , ipfiquc Apoftoli horis iliii ota- 
bant . Hinc Tertullianut eai Apollo* 
lica« horat appeUat , tamquam ab Apo« 
ftolorum more profcclas .- S Cy prianu* 
de Orac. Dom.ait.hora Tertia orandum 
effe , ik Spiritual Sanctum , qui bora 
ilti defcenderat , venereinur ; Sexta ». 
quodChnilui Cruci tfiixut fr. , atque 
Nona mortutn. Refert CaiGanus lib.a. 
- Orientis Monachoi trei horat iftai dum 
opus facerent, recttafte , atque adeai 
recitandat Dominicit tantum convenif- 
fe. Trci Pfalmoi dutntaxac ad Ter- 



tiam, fex ad Sextan , & novem ad No-' 
nam abfolvebant . Teftia eft Gregoriua 
Turoncnfit lib. to. hift. In/uriofum xy. 
Epifcopum Turonenlem juiliflc , aic in 
Ecclcfia ilia Tertia , 8c Sexta recitaren- 
tur ; undc (ufpicari poffemut, ante ejui 
tempora privatim tantum , atque eat 
P idclium pietate , nulla lege jubeate 
recitatai fuilTe : Hit Infiitmt i trtUm , 
& Stmtmm [in Eccitji* did , quei mod* 
in nomine Domini ptrftvtrat . In Vjta 

S. Ccfarii Arelatenfii legimut 1 cum 
ftatujffe, ut impofterum Clcrici , Ter- 
tiam , Sexta m , & Nonam publice can- • 
c a rent, quo Pccn itentct , & Laici alii av 
adeflepoflent i atque in Regulafua fin- 
gufii horii iftit fex Pfalmoi tribuic , 
s. Bcncdiftus vero trei dumtaxat , Le- 
ctuncm ., Verficulum , & Kyiie . S. 
Aureltanus (ex Pfalmoi .recitari vulc : 
S. Columbanui tribua Pfalmii pluret 
breviorei precci addie * funtque ilia , 
quai jejumi diebui ad Laudet , 8c Vef- 
peraidicimui . Hora ilngula a pnmo 
pfalmo incipiebant , utante Pafcha iit» 
verum s. Bencdi^ut jubct , uc prius re- 
citetur , Dtmt in *dj»todum , atque 
ideohujtti morit audtor habetuf . Hy- 
mnum ipfeante plalmos ponit , fed s. 
Cafariui , & s.Aurelianut port pfalmoa 
flatuunt , uc not pro temporum , 8e 
Fedorum ratione ad Completorium to- 
lemui . In Ciftercienflum Ordine Hy- 
mnui ad Tertiam , & Completoriuoi 
mutatur . Pfalmi , Bt*ti ImmmtnUtl , 
dillributio pro horii ifiii , peculiarit 
eft moi Romana Ecclefia , qui in nulla 
Monaftica.Rcgula invenitur. S. Bene- 
diclui Anianenfit tamen hunc Roma- 
num motem fervabac , ut in ejui Vita 
fcriptum eft : Divinum Oficimm )»xt* 
4»«fl*»M tit.*ftrfUvth*t . In 

Cluniaceoli Monafterioquatuor pfaimt 
lingulit horii recitabantur > ut Monachi 
ad Vefperai facionc . 

Quod Leclionei (pcQtt., nulla erant 
apud Munich m Onentis : In Occidea- 
te vero , I* Benediclui > s. Cafariui . 
s.Aurelianut unicam prafenbunt . S. 
Ifidorut , & ReguIa Magiif ri duat , o* 
nam ex Vereri , cx Novo Tcftamentj 
alteram , vel ex s- Pauivuoam , alteram 
ex Eyaogciio ■ 

In 



Digitized by Google 



IN BREVlARlt 

In plaribns Ordinariii minorcs bore 
abfolvcbantur per K/rh Rltyf** , pre- 

Cti, V*$tr, bcMlftrtrt \ diCJtur quoquc 

Miftren tribut ante Fafcha diebua , 
atquc prcce»ma;eribu» |Perii» . 

In qu.bufdam Eccleilis Fcrtis d.ebut 
Tercia cam cur foJcmniter cum cappii y 
&Organo: in aliil vero fiMncentatio; 
aicParifiii. acque alibi Peoeecoftet die 
fieri folet j Fiebacquoque in nonftullia 
Ecclefiii foleroniom Fcftorura tempore 
ad Tartiau, Sextant , & Nonam, ficu- 
ti fie finguiii Matueini Nociurnia • 
Sexca plerumque meridie canebatur , 
•tque ideo in quibufdaa Ordinariii 1c- 

gitur Meridie crandancfl , ad Sextatn 
defignandam . Recicabatur autem me* 
xidie ante prandium , atqae ideo pro 
tcrficulo dicitur; Dtwnmmt regit mt.., 
in lu» fuft** , que verba ad cibuta io 
prandio famendu m rc teruntur . 

Tertiaigitur , Scate, cVNoneO/E. 
cium ita appellator , quia Tenia, Sex- 
ta & Nona diei hora dicebatur . Scxta 
dicitur, cum Sol curfu* fui dimidium 
confecit , Nona poftrcmaerat diei hor». 
Amalarius 1. 4. c. t. adnotavic quatuor 
horn Prime , Tertie , S ex tr, & None 
dtiodccrm pfalmos recitatos fuifle ad 
Deura fingoli* diei horis pfalmo uno- 
Tencrandum . 

CAP. XXXVilL 

De Vcfptrh. 

VEfperarumOrBciumhabitum fem- 
perfuit, caraq jam omnium diei 
huiarum maxime folemne, rclpondebac* 
que vefpertino facrificio , quod Dcu» 
*b Kebreit fieri vols bat , offerebant au- 
tem bi thus ardens , eaque de caofla 
thui ardena ad Vefpert* circumfercur , 
quemadmodum & ad Laudet , que ma- 
tutina Hebr*orum facrificio refpon- 
denr » Preterea vefpere Chriftui Ge- 
ne facrificium inftituic > inquit S. Ifi- 
doruidc Offic c. 29. hinc Ecclefia in 
Vefpertioi hujua facrificii honorem 
Vefperaa adeo fo lem nicer celebrat .Vtf- 
■t<r au c cm t fyttrt , « a»d wff*' v*s*i»r» 



M ROMANUM. «if 

& duidente Stte tXttUuf , ait S. Ifido- 
XUI . AJii JuctmArmm appellac , vtl 
Ojfuium L*4t»HmimWi co quod cereoi, & 
Laropadeiad OrBcium hoc acccndcbanc* 
at! teoebrat pel Jcrenc , dicebatur enim, 
cum Laaapadet accendebantur : Mum* 

fis luitrnii . Magiftri Regula H*r*>n 

«uU*iim*m «•■«»« quod hora duodeci- 
ma diei pollrema xecitaretur , ficut & 
Prima ad diei initiuau Ecclefia Mcdioia- 
nenfit orficium vefperead banc diem de- 
cantat , neque nifi luminibm accenfia ab* 
lolvit. Florcntie, U Lugduni quarta 
tantum port meridiem bora pcragitur- 
S. Ambro/iut J. 5. deVirgio. Vefperaa 
appellac , H»r*$ imtnf . 

Conftat ex Confticutionibuf Apofio* 
licUj ex %. Bafilio 1. ad Amph.lochi u m, 
$. Joanne Chryfoftomo in Pfalmum 118. 
t. Hieronymo Epiftola ad Letam , f. 
£piphania> aliifque Patribuf , Chriftia- 
Ho» vefpere oraJe, pfa Imofque decan- 
taviflej qui ideo i ftimi LmtenttUs di- 
cebantur . Precet vero iAar occafionem 
dederunt origin: hujus Oficii , quod 
precedents tempore publicum r & Tole- 
mnceficftuo) eft . Aliquipro Noclurno 
Officio illud habenc , uc Caa'unut >• 4 
quo Lu<trn*rit k*rm dicitur j quia vaj? 
de fero recicabatur , alii v«ro inter diei 
Uriic 1 a eaumerane , uc 5. Benedidui» 
qui cibumlumiad Vcfperai juber , at- 
quc Vefperarum horam ita diflribui , 
ut luminibui opui non forer ad prao- 
dtfndum poll Vefperat Quadragefime 
tempore . Hodie vero Benedict ; n 1 hye- 
me Vefperat tertia poft meridiem hora* 
efratevtrotertia, & femi* recitanc . 
Mem j iiic quoque hujua Oflicii Conci- 
/ium Toletanum , quod L*t*rn«rium 
appellac , atque 10 Ecclefia recicatum 
iuirteoitendic . Lmtttn«*lmmvtf nifim 
icctrfia non leg »tu r.Conc : ! i u m A gathen- 
fc Can. 30. jubet, ut qootidie peraga* 
tut : Hymni M*t»tini , & Vtfptttini 
4Ubmt •mmitmi itlebttnimr . Socraeei l.a. 
e. 2t. Lmewr»« *tcenfi»nem illud voCat , 
ob cereot, & Lampadet , qu« acccndc- 
bantur ; immo precei nonntilie fiebanr* 
cum Lampadei accendercncur , uc vi- 
d ere eft ex Orrtcio Moaarabico , in quo 
Vefpere incipiuncabOratioire> que in 
luiuiouQ) 2 c c c n ii 0 n c rcciC9(uf ^ 1 1 m r w 
P a que 



Digitized by Google 



1x6 COMMENTARIUS HISTORICUS 



que lumen tffcrre . Recitacur autem £>- 
Tit y Chrifit , Kyrlt , Ttttr nefitr , dcill- 
de lit nomint D. 3^. I. f . lumen cum fa* 
it , A>nen , k»e tft lumen tbt*ttnn , ty. 

Deg)*»iMt. Eadem iftaoratio , dumlu- 
oiina ad Orficium vefpertinuan accen- 
dunrur.fac jenda , legit ur in quodam Hy- 
mno Prudentii, quod male inferiptum 

futC tdincenfitm Ctrti Pmftkglh , Ruflo 

enim modo pro Cfreo Pafchali > fed 
pro Vefpertino Officio defervic , quo 
iilice percuff* ignis excirabatur ad 
Ccreoi accendendei , idque quoiidie 
Vcfperc fkri folcbae , hodieque idem 
fic , cumcercus Palchalii accenditur , 
qui , or lumen praborer , fub PuCchalis 
noctti tfmpus accendebatur . 

Circa Vefpcrarum Orfiuum nonrtuMa 
crane in Eccleffis difcrimina, qua?mad- 
mod u m & in ceteris Officii . Aliqui fex 
Pfalmos, & fex Lectionei recitabanc , 
alii vero plures , aur paueiores . Hodic 
aurem quat-uor pfalmi apud Monacbos , 
quinque in ceteris Ecclefiis canuntur . 
Apud Ciltercienfei pfalmi ad Vefperas 
numquam mutantur , arque iliis * qui 
reriis fiogulis proprii funt, temper u- 
tuntnr , afiumantque, S. Bcncdifttinv, 
ut pfalmi Feftis mutarentur , non juftif- 
fe , nifiad Nocturnum OiSficium . Car- 
thufianie contra rvo Feftorum ratione 
pfalmoi mutant . Domioicani quinque 
pYalmos £*»d*te , ad primal Vefperas 
Feftorum folemnium recitant. 

Eft aurem omnino adnataadora, Ju» 
dcos Fcftorum inittum a Vcfperc du- 
*ilTe , jtftfftr* *d rtfttrtm , atquc ad 
ipforum imitttionem EccIcim Fefta (u« 
a Vefperis vigilisc iocipit r acqucea ra- 
tio eft , curfolemniua peragantur . Hinc 
Feftum defiiflccenfendum eflec ad ipfius 
Jefti diei Vefperas , atque ideo in Pon- 
rificio facfllu Papa primis tantum Vc5- 
f peris plerumquc adefle folct, idque fer* 
vat ur Fed it , que Simpltti* a ppclJan cur, 
qua? fecundas Vefperas non habenr,ao- 
que in Officio Corporis Ch rifri , quo 
fecund x Velperc, prima rum rant urn repe- 
ticio funt . Concilium TruHanum can. 
xo. ait : V»fi ytfpertinmm «d Mure in- 
gwtffum Sabbato nemo grnujiecld: ufque id 
t'tfpmot in die Domini 1 4 , in t}»* f*(l /*• 

grifmmrl* tW ft tmh gum r*r[mtft8h. 



mmt . Hinc ad Otficium Vefperarnnt » 

qUOd m jlc Complnorium redd it ur , quia 

tunc Grfci Compretorium non oeveranr, 
genua fieAenda eruot > quia , ut arc 
Concilium, Feffum tx ttntbrit in buctm 
fnitmtt , MS in ptrftff* , & inifjr* die ^ 
ac nolle not tefurrtBitntm itltbtimui . 

In pluribus Ecclefiis iidem pfalmi » 
atque Antiphonat ad primate & (cenn* 
das Vefperas recicantur , quod in Ro- 
mano Officio adhuc fupcreft 6. Virgi- 
nis Feftis , in Virgrnum OrTrc/o, atquc 
Fcfto Corporis Domini . Alicubiad pri- 
mal Vefperat dicuntur pfalmi Feria* curat 
Antiphooa Fefti propria ; ad fecundas 
Vefperas vero quir.que Dominican pfalmi 
cumquinta Laudum AntiphoM, quao- 
do nulla propria axtet ex pfalmis pec it a, 
uc extant in Natah t atque ad fecundas 
Vefperas Apoftolorum , Oominicis, Fe» 
rialibus dicbui , atque Fcfto Corporis- 
Cbrifti i atque tunc quinta Laudum 
Antiphona Vefperis , ut qulntr horat 
diei, deferticbat , vekat prima Aoti- 
phona Ptims, fecunda Tertis , atquc 
ua de ceteris . 

Vefpcrarum Capieulum ab Amahrio 
Antiph. C uit. LtBit m Ts/hrt f>rtt*t+ 
diciturjPra? pofitui c ; n , five celeb r arcs 
iJlud recitabat , atquc ra rxti«eft , cur 
fubt non ad (■ t . 

Amatarius Refponforiorum meminie*. 
qua? in quibufdam Ecclefiis po(kCapitu« 
lum recitabantur , atque ait , feea Me- 
tis non invexiftc, eo quod ignoraret ,. 
cur pot i us ad Vefperas ante M*gnifit*t , 
quam ad Laudes ante Btntii&ut adhi- 
berentur , tv quemadmodum nulla erant 
ad" Laudes , nulla quoquc pro Veneris 
defignavir. Rom* nulla funt Refpon* 
foria , nequead primal, ncque ad fe- 
cundas Vefperas . Paririit , atque in 
pluribus Gallior Ecctetlis unicum tan* 
turn eft Refponforiuro ad primas Vefpe- 
ras Feftorum Dupliciumdumtaxat , non 
vero ad fecundas : Alicubi vero funt 
Rcfponforia ram ad primal , quam ad 
fecundas Vefperas . Benedict ini tarn ad 
Vefperat , q nam ad Laudes quotidie h>- 
bent Rcfponforia , illis , qui ad m mo- 
res horas adhibentur, fimilia, brcvia- 
que Refponforia appellantur ; pofire- 
mo tantum f«rfici/lopoft Hjrmnum ,a^ 



Digitized by Google 



IN BREV1AR1UM ROMANUM. 



M7 



qi: tnte M*gnific*$ , vcl BinediBmt 
t ramlato . Amalariat I.j.o 7- M*$ni- 
fittt Cant icu n , vcl Hy nnum B- V if gi- 
nis appellat , agitque de more cum q»o- 
tidie ad Vefperai canendi : /» S. Ettlt- 
fit mtt inolevif , vr tjmttidit Hymnui B. 
MtrUtmm Vf*lm*di* rtffttti** Umdit 
mb •mnibmt tuBtttmr , deinde Kvik dice* 
batur , pod ea vero Collecta . 

Olim benedidhonem pod Vcfptrai iro- 
perriebantur , qucmadmodum 8c ad a no- 
rum Officiorum fincm ; Epikopi fo- 
Icnc etiam ad tunc diem Benediclionem 
poft Laudei , 8c poft Vefperai , cum 
rem Divinam faciunt , iropertiri , id- 
qyc a Concilio Agathenfi can. 30. man* 
datum eft. VUbt tkiitB*Or*tt**t *AVtf~ 
ftr*m <ib F. p 1ft • r s cum btntdiBhne dimit. 
tatmr. In Vira S. Cefarii Arelatenfu 
1.x. legimut , rum benediftionem elar- 
gitumfaifTe ad Vefperarum finem : turn 
txfltlt Luftrntrio Btntdiftitntm f»f*h 
dtdifftt . 

Amalarius ait , dao fe , dum adole- 
fcenteiTer, animadvertifle , cum mori- 
bui noftrit communia j I. primal Fefto- 
rum Vcfperai magii folemnei faifTc > 
quam fecundai | atque Aotiphonat, 8c 
plalmot propriot recicacot fuifle > in fe* 
cundii vero Vefperii Feri* proprioi . t . 
populum frequenciorem primit Vefpet ii 
adfuifle » arque plurei Cereoi , quam 
in fecunditaccenibt fuifle ; unde dilci- 
mu» ad fecundai Vefperai Feftum jam 
elapfum erTe , nequeeai atnpliutad Fe* 
Hum pertinere Veteret exiftimafle . 

Radulphut Tongrenfit Propof.ro. air, 
Fratrei minorei morem ad fecundai Fe* 
ftorum Vefperai Dixit , aliofque Domi- 
nic* pfalmoi recicandi invexiffe , po- 
ftremo tantom immutato , qui propriui 
i eft, in Gallia vero folemnioribut 
feftii quinque Lttrndate Pfalmorum loco 
recitatot fuifle , atque in Germania fe- 
ri* pfalmo* fuiiTe fervatoi • 

Extat apud Thomafium vetui pfalmo- 
rum in Officio diftributio, qti* Rom* 
vigebat : T>iBrib»ue Tfttrnttrum ad 
Dt! , atque ibidem hare habentur : jtd 
Vt{ftr*t , rtctdentt folt , at dltttffaittt , 
In FeBit five tatjiribmt , five ninoribm 
ft m per dUuntmr Vf*lml Ftri* emrremth , 

•if dim nttcntn: Propria inNttali can* 



turn , in Ccena Domini , atque aliit qui- 
bufdam dtebui hit (imilibut habentur. 

A pud Scriptorei compluret Vcfpera* 
dmtdttima appellanrur , propria veio ip- 
farum hora fexra eft Vefpertina circa 
/EquinocVium . Vctui Vefperirum Hjr- 
mnuiapudS. Carfarium , alofqueerar, 
lam ttr qmttmii , qua* verba duodeci- 
mam diet horam figrtifkanr ; atque in 
parabola Evangelic* de mercenartia t aie 
Dominui , Cirts mndttimxm vtr* , que 
eft quinta poll meridiem ; Vefperarum 
vero horam deinde defignat : Cum ftr» 
f*B»m tjfts . 

CAP. XXXIX. 



De Comfhtorio . 

• * • 

COmpletorium ita dicitur , qui* 
cuncdiei precet abfolvunrur . S. 
bincdidtut Officium hue primus infti- 
cuir > neque enim apud Scriproret alio* 
ante e;u« tempora invenitur. Juxta ejut 
Regulam antequim Offi ium hoc recite* 
tur 1 Cafttani Collatione« legsnda: erant, 
feu Patrum Vita? , aut aliutquidam pie* 
rati conciliandx aptut liber ; ejus vera 
locobrevi* leclio ftatutafuitt quat ad 
hujus Officii initium rccitatur . 

Grrci Compietorium non habenr , at- 
que apud eot poftremum diei Officium 
Vefperar Cunt . Apud S. Joannem Cli- 
macum tegimui , Abbatem quenuiam 
Monachii (uiicertpm Pfalmorum nume- 
rum pod Vefperai recitandum , ante- 

auam cubituro irenc , demandafTe , un- 
c conficicur, nullum per id intcrvalliirn 
in commune OfHcium habitum fuiffe . 
Euthymiui Zigabenui de Officii horiia- 
geni » nullam completorii mentioned 
facie. Simeon Abba* Monafterii San^i 
Mama; ait, Mtaachoi Vefperarum Of- 
ficio abloluto Benedidtionem ab Abharc 
fufcepiiTe , indc vero in cellam quemque 
fuamab;i(1e, januamque ctatififle, at- 
que poft peculiarei quafdam precet, at- 
que ledtionci culcitrz ftramentiti? inert 
boifl> . 

Primut Grarorum , qui Completorii 
memineric , eft Scriptor libri, A*\ht» 

apf-l* 



Digitized by Google 



n8 COMMENTARIES HISTORICUS 

appellati , qui floruit anno 148a. Sc Petri (ubftitutum fuit J atque Hi plt.ri- 

Gompletorium Grxcomm Officio in* bui Ordinariis ctiatn Monafticii adno* 

i eruir . tatum eft» Leclionem iftam ab i J I is fuif- 

fieneditflut Completorium infticuic , fe recitatam , qui completorium extra 

tamquam vefpertinam Orationem , dum Chorum abfolvebant : Le8i» brtvite*- 

cubitum itur , recitandam , a quo (an- tr* chermm , Fratret feint eftete . "Pater 

ctut Aureliaoos cam quoque accepit * ante Completorium in recenciocibjis tan* 

quemadmodura & Regulx Magifter > a- turn Monafticii conftitutionibui reperi- 

pud quern c. ;o. officium iftud in hate tur : Pius cm ni v. Breviario Romano 

verba definit : Vtne Dtmine cufltdiam illud inferuit , & fecreto recitari juflit, 

•ristft , V pfliun ciremmflaatimm tabiit ut docerct , id Officii partem non clTc , 

mtii . Non hcebat autem pod hoc ofri- 8c nuraquam eo loco recitaturo fuiiTc • 

ciumufquein fequentem diem loqui > Loco Ccnfiieer in S. Frucluofi Regula c. 

cum diceretur Dmine tabia me* , qui a. ftarucum eft , ue poll completorium 

•wr/Tcn/if * ideo Mperthnit dicicur a quod venia invicem petatur > priufquam cu- 

ot apcrire , five proloqui finerct . bitumcatur ; Heceptt mImi fiUmit , 

Quxcumque Completorium prxce- vale faeiemtei ittvitem , & tetentiliatieni 

dunt , a Monachii mutuata (unt , 8c atfatitfaBiemi altermtrum infifleniei id- 

lervabantur ctiam apud Canonicos , ad xant mmtme debit*. H;nc Parifiia , ac« 

inftar fere Monachorum vivente* ; ideo- que inpluribus aliis Ecclefiit c«nfitt$r 

que Clericii ad Primam , five mane Of- ad fin em eft completorii , non vcro ad 

iicium illud demandaturo fit , quod Mo- initium , ut in Romano-. 

nachi pod Primiui , ancequam oput- fa- Vcrficului Cenverte net novitium eft 

cerent , recitabant ; ante Completo- addiramentum . S. enim Bencditiut in- 

rium vero ea, quae Monachi , cum ab ci pit a Dent in adjmterittm > atque C»»- 

opere reditent , recitabant . HincRo- %ent net fequebatur poftea Mifere«wr t 

mx Completorium incipit a /»£r cum & Indmlgtntitm , caqucde cautlajubcnt 

Leclione , atque imitatio hare eft eo- quxdam Ordinaria , ut prxrermittatur, 

rum , qux S. Benedict .u c. 42 . ftatuit : quando Confitetr non dicitur . Hinc Ro- 

conveniendum fcilicet effe Vcfpere ad mar fubmiflc canitur , atque ad Demt »»- 

Collationem habendam.cui initium da- adjuterimm tantum alciui vox eitol- 

batur Leclione ahqua. Poftquam vero litur . 

per horx uniut fpitium Leclio facia rue- Cenftteor invicem dicebatur : diccbar 

/at, ait S. Beneditfus , Prxpofitui , enrm unut Cemfiteer , alter vera relpon- 

ut fail imponeretur , fignnm cdebat , debat, Mifereatmrtui ; atque ideo caci- 

diceni : 'fu autem , Lector vero refpon- te recitatur ad Pfimam , & ad comple- 

debat > T» autem Vtmine .... Mift- torium , ne invicem fe interturbent , 

rerc . . . Lectio hxc f fivecollacio fub atque impediatur , oe alter aUerum au- 

Clau(lro> vetincapittilO hebar , ad e- <Jiat. 

|ui finem vero dicebat Prior ; Adjuto- S. Benedicrut trea tantum pfalmoi in 

rium ntflrum : inde in Ecclefiam ibant , Aatiphona ad completorium prxfetibit, 

4tque ibi qoiltbcc confeientiam fuam atque pfalmi Temper iidcen Tunc , poft 

fcrutabatur , fignoque a Prioreaccepro plalmot fequitur Hymnua- , atque pro 

invicem confltebantur , diccntct Confi- tcmporum ratione mutatur : Hyemc 

tear , podea Mifereatmr juira Regulx enim eft Hymnut Cbrifte , mmi lux et » 

prxceptum : dUmnt t-mnet fxllUfl turn 9^ diet xftate vero Te tmtit ante tee- 

, Ctmfiittr , cui refpondebant Mift- minum ;. poft Hymnum dicitur Ledio , 

reatmr tmi . Verftculut , Kjrie , rtnifque Benediclio- 

Romx tribui ante Pafchadiebui com- ne imponitur . Lugduni „ 8c. Vienn* 

pletorium a Ctnfiteor imcipit ; ca , qu«r Hyovni ad completorium tantundicun- 

prxcedunt > in choro non dicuntur , ac- tur, arqtie Hymnui ifie pro- tempo- 

que reliquo anoi tempore Monachotum rum , & Feftorum ratione mutatur. 

Collatiooi cjpicuium , 8c Epdlala UUU Hie autem nos m Ecclefiaa m\\*t eft r«- 

ccntat 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. 



center inventus , cumque alii* horit hy 
mnoi infer ccc nericiiinr, dicitur ple- 
rumqucad Conple tort urn , quod alibi 
ad Vcfperai recitatur . 

Roanr quatuor pfalmi adcomplcro* 
lium dicuntur cum Anciphan* 46/crrrr, 
qn» petita ell ex pfalrooC»« invacttem. 
Hymnut per torum anni Ipatiumell Te 
{rntii Mate terminum , qui S. Ambrofio 
tnbui folct . H y m,us A\c sumquam 
mutatur, quemadmodum neqae Hy a- 
ni Prima, Tertiat , Sext* , cVNona? 
dicitur quoque canricum Erangelicam , 
H*nc d'mittii , quod neque in Brefiano 
Monaftico S. Bcnedicti , neque car- 
rhufianorum , neque cluniacenfium in- 
veiikur , fed eft peculiarit Romans Ec - 
clefixmos. Agiteadere Amalariusl. 
7. cap. 49> aitquc, etTe commend a tio- 
nem quamdam , qua animus noftcr Deo 
commendatur , fomnuaique ibi vriuti 
mortem quamdam reputari : T{nnc di- 
minis invenitur in conftitutiombui A- 
poftolicii ad precei Vcfpertioai . Pie- 
ce* Kytit y BentdiBms Dtmt , Digntrt n$- 
#f a Monachii profeftat funr , arque in 
Breviano caflinate undecimi farculi con* 
fpieitintur . Benedittio poll comple- 

ton am Brut dint , & CmfttdUt in COU- 
cjlio Aquifgranenfe c 48. pr-rcipitur 
JltrtO 9l6. lit B*nediftie p*fl<*mplctttinm 
m S*terd*te 4ic*tmr . 

Amalaritit I. 4. c. 3- meminit comple- 
pletorii eodem patto,quo not illud reci- 
ramui ; tribuit fcilicct illi quatuor Pfal- 

mOliCwW invocartmjn It Domint fpcravi, 

Qmi htltitmt, Meet nnnt , Verficulum , 
fie ?{»*>c dimittit . Ait quoque Lett o- 
nem , aut capitulum fuiiTe przterquam 
apud Monachoi , non fero Rome , ubi 
poft dimittit cubitum itor , dief- 
que abfolvitur 1 eadem rarionequa Si* 
m eon opt ave ra t ad vitar finem per venire, 
Cantictmaque iftud CulJecTx loco erat . 
Ira quoque dicitur completorium tri- 
bui ante Pafeha diebui ; quare quid- 
quid pfatmoi prarcedie > atque etiam 
Hyrmnui , capitolam , Preces , & col- 
Icda a Monachii addica , vet accept* 
fuerunt . 

Oratio rifit* in nullo Romano ordi- 
ne, vel CeHectario , neque in alicu- 
■cujui amiquitatiiOfdinario Monaftuo 



iwvenitur , atque fortaffii a Fratnbti 
Minoribus Romano Officio inferta fair; 
nam in Brcviarin , que prat manibui 
quotidic funt , al a? dux habentur cx 
Romanit Ordinibus excerptse , a que 
ilia longe clegantiores : Dtms ami ill*, 
mints ntBcm, & lumen p»fl tenebrttt fa- 
cit, ctneede ttokii , mt bane noRem fine 
impedimtntt Sathan* iranftammt , atom* 
mat mt init htris ttd altare rtemrrtnttt rf- 
W Pft gratia reftrammt per Vominun 
nttflrum lefmm Chrijhtm , vel lllnmin* 
<] /<*■/"« mm, , Dtmine Demi, HtK+HU no/lr*,, 
flint bndnt nod it infdimt m*n?bit 
reptlit prpphimi per V,min*m nsFtrmn* 

lefmm chriflmm . Poftrema hjfc olim Pa- 
rifiii dieebatur , atque in omnibui eriant 
Bretiariii Monafticit , ipfoque Clunia- 
ccnli > rifu* vero in Carthuttanorum 
Breviario habetur , unde rortafle icce- 
ptafuit. Vifitm *pu4 Monachos dieeba- 
tur, cumin Dormitorio aqu> facnedi- 
clatafpernotiebat, ucetlapud S. Dun- 
Aanum C. 1. Omni ntfte ptfi Compitftinm 
mfpergtttmr 4*mmt retjniethnit etrnm t 

rtcmmbtntibui til propter itlmfi$n*t 

bolittt . Hinc Dei proteclio pctitur ad- 
verfui infidiai , quat Darmon in Dor* 
mitorio tendere poifct , atque Angeli 
invecant.tr , ut cuftodianc eot , qui 
dormiunt in Dormitorio . Hsc igitur 
Oratio compofita non fuit , ut in Ec- 
clefia recitarctur , obi Darmonet infi- 
diai tendere non poiTunt , neque ibi A n - 
gelorum auxihum invocari per noclit 
trmpji, quia in Ecclefia nemo dormire 
(olet . Hare igitur oratio a fuperiore di- 
eebatur in fuot Monachoi , anrequam 
recumberent , ac paulo poft cit bencdi- 
cebat diceni : Benedict? , & tuffmdUt 
vtt . Confimiln orario eTttat in vitas. 
Aicardi Abbatii Gemettcenfit sscul. 
a. Bened dum fit aquar benedidar af- 
perfio in Dormitorio : Smfcipt Damint 
prtcet ncRrttt , & mnr* cmjiodi* tntt 
hoc Sttn&nm Ovite cirenndtt , & omni 
mdverfitttte depnlf* ft hoc femper d»mi- 
ciitmm incolnmitdtis , & paeit . Per P«- 
minum ntfimm lefmm Chriflmm . 

Ex o,uodam antiquo T bulario Pari- 
fienfi mteiligimu*, Completorium reci- 
tatum fuiiTc paulo ante iomnum : anre- 
quam doxmitura eatur, inquit , quili* 

bet 



Digitized by Google 



120 



COMMEN TARIUS HISTORICUS 



bet in facellum fuum , vcl in Ecclcfi am 
lc conferat , atque ibi CompJetorium 
recitet { quare in Choro non recitaba- 
tur . Carthuliani ad hanc diem Com* 
pletorium extra Ecclefiam in Ccllii ab- 
folvunt . Rcfctt Nangius , S. Ludovi- 
cum pod cocnam completorium abfol- 
vi curafle , filiofquc fuoi > ut illi adef- 
fent , jufliffe : Voltbtt quod fngnli f/« 
fent cum ipfj ad Campttttrinm , quod fojl 
tttntm fmam quoiidie dtctnmri facitbut . 
Foitaujs etiam piu» ille Princeps pri- 
mus completor jum in iaccllo fuo canta- 
fi voluic , atque ad ejus cxcmplum io 
ceteris quoque Eccledis canratum fuit. 

Foft completorium dormitum ibant, 
atque confeientiam denuo fcrutabantur, 
dum leclofe comraitterenr ; ctucis li- 
gnum facicbaot , aquabenedicla fe lu- 
ftrantci , neque ampliusioqui licebat, 
am tutfire, vcl excreare, uc jubet S. 
Pru&uofusi t\ecolligendnm efl it ntglU 
gtntiit fnit , net fire fere, net an tire *u~ 
fus | *nt (xcrcart cum grail a noBnrni 
/••Mi capiat filentinm . Benedi&io, que 
pod Completorium dari foJet , Btntdi- 
€M$ > & cujUdiat Monachia 
profecta cti , atque datur his verbis : 
Btncdiflio Dei Omnifotentit , Tstrit , & 
filii , & S piritui Strnffi defcendtt , & 
mtnett piper not , qucmadmodum in 
Monaflicis Ordinariis videmus . Ejus 
mentio fix ab Hiidemaro (in cap. 20 
i\eg»U S. Btrntdidi) , atque refponde- 
tur y .Amtn y & clauduntur janue Mo- 
naflerii ante completorium » ut nemo 
a Denedictione abut ; poftea ter campa- 
na lignum edebatur 1 quo admoneban- 
tur, ut tresorationesrecitarent , que 
erant vel tria Tuer , fel tres Pfalmi, 
Ut videreeft in vita S. Benedict 2 Ania- 
renfis : inde antequam Monachi cubi- 
turn irent , aqua benedicta afpergeban- 
cur , quod & in Dormitorio fiebac , 
atqnc interim Qm'io-yift* rccittbatur . 



CAP. X L 

Ve ointipboniS) five prccibus ad 
B. Virpnem , qu* foft Com- 
pletorium recitantur . 

ANtiphone in Virginia honorem , 
qua; ad Completorii fincm reci- 
tantur , pars Officii non fu nc , fed *d 
dtvo$ionem taut urn die's foient , quern- 
admodum in Parifienfi Breviario eft 
adnotatum , locumque in Romano fc-» 
riui obtinuerunt . Adfirmat Sigonius , 
Gregorium IX. an. ixj*. juflifle , «c 
Salve recitaretur } verum id in nullo 
Breviario ante aoaura if ao. invenitur; 
Cardinalis vero S. crucis fuo infetuit , 
atque in^e proculdubio PiusV. inRo- 
manumfuum traoflulit • Wadingus ad 
an. 1149- profcrt Eniflolam quamdam 
Joannis de Parma Generals Fratris Mi- 
norum, ubi mentio fit quatuor Anti- 
phonarum , que hodie recitantur, qua* 
li per ca tempora ufu recepte effect . 
Omnium celebcrtima eft Salve Htgin* . 
Rcfert Naogius in Vita S. Ludovici , 
Regem ilium quotidie port completo- 
rium earn rccitari curafle : In fine Ctas- 
fletorii ffttUlis Aniifhon* Be*t* Mat I A 
*lt* vet tuntAbatnr . £a Saiucatio ap- 
pcllabatur > propter Stive , atque ita 
appeJIari/oIent novar quxdam Vefpet*, 
jive preces, que vefpere recitantur pte« 
ter Vefperas , & CompJetorium , qui- 
bus popuJi libentius.quam Ecdefix offi- 
cio i<ucrfunt,quia Salutationcs he feriuf 
recitantur, vel Vefperis breviores funt. 
Concilium apud Vtnnum fidtltm in Hif- 
pania'nno 1^02. jubet can. 1;. ut quo* 
tidie Salve poll completorium dicatur : 
In Uudtm S. Firginh in fngnlit dltbns 
fft Qtmfltttrimm ttnmtmr Stive Htgin* 
til* voce turn verfu Ora fro nobis, & 0- 
rtt . Concede not ftmnlot . Carthufiani 
port completorium Stive non recitaot , 
led ad Vefperas , ad Virginia comme- 
morations faciendam in Antiphone 
formamcumt. jive Mtti* , & oratio* 
ne Ftmnlornm : Ad La odes recitant T»- 
u fnlchr* f , -U*r , fie Pr»i , 1 *' i. 



Digitized by Google 



IN BREV1AR1UM ROMANUM. m 



VirgUU Mttn . cluniacenfet Antlpho- 
nat ifta* non reckant . In ordine ciftcr- 
ci en (jura quotidie Salve dicitur i car- 
melits* ad cujufque hor$,atque ctiam i p- 
fiui MiAe-fincm Salve recicant ; PaFchali 
tempore Vero Farina . Tritbcaiiui Stive 
Kfgin* Hermaano Monacho Reichna- 
rienfi in Sveviarribuit , t *mra. R$ appel- 
lato | quia ab iofantia membra con t r acta 
habebtt, obiic an. 1054. Hare oratio 
Stive in ore omnium maxime fuit , ex- 
tantque Sermonea quatuor * atque Me- 
ditationei in Salve J{eg4na , qui Sand* 
Bernardo cribui talent . In chronico 
Spirenfi fcriprum eft, cum Salve in Spi- 
rent! Eeclcfia caneretur , atque ibi S, 
Sernardui adeiTet , cret ha* poftreixu* 
voce* , atque gcnuflexioneaaddidifle : 0 
Clement , • Pi* , t imltit Firgt Maria . 
in oratione ifta nonnulla immucata funr; 
cum cnim vulgo dicamui : Salve Jt/£">4 
Mater miferiee-rdi* , Viui , dnlceda , Car* 
thufiani e contradicunt . Stive , k\tgi- 

n e mi ft rhord'nt , Y'tUt dnlttdt ; fcCuU C- 

niai Cunt Hermanni Scripcuram , quie- 
701 eft A u dt or . At in St rmonibui fan. 
<Ho Bernardo adferiptit , in cunctii Rc- 
ligioforumordinibui , in Romano Bre* 
vlario , arque ubiquefere dicitur Mater 
vuferhtrdiat , vita , diUteda , & ffet nt- 
fra. Neque enim graviut ducendum eft f 
B. Virginem , tmfericordi* Matrem , 
noftramque vitam, quam (pem noflram 
■apellate , cuna per earn Jcfum chriflum 
acceperimus , per quern mifericordiam 
obrinemui, quique fit* neftrs princi- 
pium j 0c aucf or eft , atque ad B. Vir- 
ginii precet fperamut id , quod Jefua 
chriftut ejus Filiui nobis prom i fit , at- 
que pro nobii merit ui eft t vitam pre- 
cipue sternam . 

Apud S. Ephrem extat hrrc ferrtentia: 

Saint round* , ennftnrnnrqne animtrum 

medela , atane tntela . Apud S. Joannem 
chryfoftosnum vero b>c alia : MarUm 
nafti , & vtari Ve-mimam , & k\tginam 
" f* f mi gnminit , bt-c eft , Chrifii Filii fmi 
fetit ameltritat . chryft ferm. 14a. A- 
pud Albertum M. pr«terea , J*n** 
Cell falvamdit bemlnibnt . In fermone 
vero quodam , qui a nonnullii S. Au- 
guflinj tribuitur , abaliis S. Fulgentio 
term 18. 4e SswHi/ , quern Ambrofii 



AuCperti verim effe exi4limo , Benedi*. 
ftini Moruchi , atque Bcneventani Ab- 
batis, qui an. 979- obiic , h*c haben-, 
tur -; Attipe qutd tfitrimm , quit $m e* 
fpeiunlt* ptttaterum . Ter te fperamnt 
venlam dtH8*rum , in tt n«ffr«r*M tfiett- 
feftat'f frtmitrnm. Tribunntur autera 
h rc ip/iut y > <c i bu t , atque interceOioiH . 
Sermo ifte i. Auguftini nomen prsfferc 
in Breviario Romano , inOdava Nati- 
yitatH B. V. 

In Vita S. BonaventurK habetur , 
cum quotidie Vefpere f eft completo- 
rium campanam pulfari curaviffe ; •« 
frattet f«f«/«a htrtarentmr ad falutmm- 
dam B Virginem t fame tarn pan a- amdif 9 
qued ftfi Ctmpltttrimm datur , ejued ere' 
ditnm fit,eamdeme* be-raah AngeU faint** 
tamfnijfe. Ferunt cum morit hiijui , 0- 
rationem ad B. Virginem poft comple- 
terium fjc1endi«au^oren efte , atque 
Salve t\tgina cantari coravitTe, undeo* 
ratio ilia Salman* appellata fuit , nomta 
orationi vefpsrtinz etiam inditum . 
Diu per totum annum Salve dici fblebat, 
quodcarmclitr adhuc fcrvant ; poftea 
vero varietatii gratia precci all* inven- 
ts fuere , Alma, Avet\egina , & ^egi- 
Hi qus funt Salutationet ad B. Vir- 
ginem . 

Thomas cantrpratenfit I. j. deApol. 
C. 10. ait : Jn/le afratrlbnt Vr*dieaf~ 
ribnt Ttrifii efJ fantitnm , nt ftfi C->m- 
fietorinm rmni dh enm TteeeJ^rne , &[»■ 
Itmnitate eereetnm Salve H,tgi»n miferleer- 
dim , fnfit initie genibui in glrriam , & 
landtm gltrhfiflim* Yhglnit deeantetnr . 
Unde intelligimui , Scrlptorem hunc 
Salve retulittt , ut ab Hcrmanoo com* 
pofita fuerat . 

Qjod reliquas antiphonai fpedae . 
tribuitur quoque HcrmannoContraclo. 
Alma Redtmptirii , que veriibut hexa- 
metrit conftat in B. Virginia honorem. 
Ignoratar vero aucror Ave H*ginaCwh- 
mm . Apud Broviwrn I. a. mentio fit 
%'gina Cmli pro tempore Pafchali . H« 
antrphonv in noftra quoque Breviaria 
inveAe funr . licet a Monachii compo* 
fits fuer'mt . Oecafionem ex illii Protc* 
ftantes arripuere nobii obtrectandi; qui* 
but reponimus elogia ifta • qu* B. Vir- 
gin! fiuntj earn noftram vitam effe , M* 

Q q»« 



Digitized by Google 



in COMMENTARY H1STORICUS 



que nofcram fpem , hoc fenfu efle intel- 
J ^rndi, quod ea jefum chriftuui nobis 
dederit t qui ooftrum omnium vita > 
atque fpescft , Rcxqucccrli, & tetrar, 
qucmadmodum & S. Piultti ad Theffa- 
io ni ccnfe t lit : Q»>* tft n*flr* fftt , tut 
r:udi*», gut conn* %i$rU . . . . Vot 
e/Ht ghtU ntjtr* , cr S M»di*n, , TheflaJ. 
a. v. 19.20. 

T»ter t jivt t ?<Crrd» , qo* ad fincm 
conipletorii Tunc , ftcrcto recitantur * 
nequ< pars Officii funt . Sunt autem ad- 
ditaaPioV. iifqueadhuc recentiusefi 
$ttr»f*nff* , neque prifcis Ec de fix pre* 
Cibus refptfndee J videtur enim in eo J. 
Chrifti Divinitas ab huinanitate fepa- 
ml , atque eadem gloria cellicudo Bea» 
lis , atque Deotribui . 

. C A P. XL I. 

De Officio Vominic* . 

SEptenarii dierum numeri inftitutio , 
quibus hebdomas componicur, He* 
brsrltdebctur , apud quos fepcima dies 
Sabbathum appcllatur , eft que dies fc- 
feus , atqoe quietis . chnftiani ejus 
diei celcbritatem in diem Dominican) 
cranftulerunt ad Salvatoris Mundi re- 
Carreer ionem recolendam. Inditumau* 
rem illi eft Domini nomen , quod Grar- 
ce CyrUta, , vel Uaafinfimot dicitur » 
D< <ninicr appell 1 1 io ejufdem Ctim Eccle* 

fix vetuftacis eft ; legitur cnim in A - 
pocalypfi c. t. atque ad noftra ufque 
tempor% per v en it . Evangelifra* mn*m 
Snbbnthi , vei prim am Sabbathi voca n t , 
fcilicet primampoft Sabbathum diem . 
S. Matthausait, chriftum refurrexif- 
fe Sabbathi nofte exeunte : Vefart S*h- 
b*ti, am* Incefcitin frimm S*bb*ti . S. 
Marcus air , id, ineunte , quipoft Sab- 
batum fequitur , die,fadum fuifle ; r*l- 
de mane mnn Snkbtfrnm : ««*< prima 
$*bbmti . S. Joannes , Die UU »»« S*bbs> 

torum . 

Legimus quoque, die Ifto celebrem fi- 
del'rum conventum habitum fuiiTe Apo- 
ftolorum ■ vo , atque Sacrificing peragi 
, foiicam : ('«« Snbbuhi csnst rravti^r 



mm ad frdHgenimm ftntm , Acl. 10 Me* 
minitS. Fauius i.Cor. 16. clecmofynar, 
qua in coetibus itlis fingnlit Dominicis 
colligebatur Vtr un*m S*bb*ti . Qua* 
re nemini dubium eft, Dominica diei ce- 
lebritatcm ab Apoftolis infeitutam fuif- 
fe, ad chrifti Refurrc&ionis Myfte* 
rium colendum , ejufque memoriasn Hq- 
gulis hebdomadis renovandam. 

Apud veteres quoque Patres Fidelium 
coetuseadie habitos fuifle videre eft , 
que a Gentilibus dies Solis appellaba- 
tur : Convtntntkot , inquic S J u ft i nut 
Apologia* die Stlit fgtimmt , t*~ 
dem HtSttVMfr fmtrexit . Theophilui 
Alexandrinus apud Baifamon. de hujus 
diei celebricateagit : £» ttnfuetmd* ,e> 

Officii ratio pofitUdt , hi diem Dominican 
bontrtmut , ttmymt ftfitm habetmnt . S. 
cyprianus de Sacrificio , quod tunc per- 
ageb tur, loquens in tib.de Op. & E- 
ieemof. eum diem Vtminitum teltbrare 
appellat. Omnium vetufiiflima lex de 
Dominica? diei obfervatione lata eft in 
concilio Laodiceno , pofequam con- 
ftantinus jufletae , earn diem in univer- 
fo Romano Imperio e(Te celebrandam • 
atque non Solis amplius , fed Domini 
diemeffe appeilandam . Ab omni ;ierv.- 
ii opere cellundum ftatuit , foloagrorom 
culm , cum neccflitat urget , ex- 
cepro - 

Quemadmodum Dominica dies eft 
Diviho prarcipue cultui sacra , Deo 
iaudando fere tranfigebatur . Die Vtmi- 

nicd nihil aliud agunt , n if Df » -vncrn I , 

inquit CifTuntu . Die Dominic* t ait S. 
BenediAilS , leftienivactnt tmnet , it que 
officium ej die longiut fuifle perfpeclum 
habemus . Scripcum eft in vita s. Sabar , 
in ejus Monifteri* noctem in precibua 
tranfadam fuifTe . Agrptii Monachi no- 
€tem in tria officii vrl Nort-.rnoi partie- 
bantur. Apud s. Cafaetum , &s.Bc- 
nediifum , atque iibique officium Ion- 
gins erar ; idqtie Roma* ad Matutinusn 
Be Pr imam ad hanc diem fcrvatsst . 

Officium Dumirrica*iliei incipita Ve- 
fperis prarcedrniit diei, a vefftrt diti 
Sibbiti ufaut ad vefferdn diei Do mix id , 

ait Aucaor Sermonis at. de Temp. S. 
Augtiftino trib iti ,-feic ut apcrd Judaos 
PafcHa inrtr d**t v-^fr<»ceicbtabatur . 



Digitized by Google 



IN BREVJARU 

Ab ipfit ufque Mundi exordiisDeus a 
prscedentc node diei initium dedit ; 
f*8»m tfi vtfptrt & mane ditt mnut . Da- 
vid prsterea de die agent, qucm Deo 
facrabat , a prscedentc vefpere cum 
laud ate iacipic : Vtfpttt & mant & »«• 
r/idit n.urAba . Ecclciia etiam omnisvo- 
Dominies Olficium a Vcfpcrc inchoa* 
vie, quemadmodum ex Coacitio Lao- 
diccnocan. i ?. intelligimut : Avtfptt* 
ad vtfptram dies D»minica ftrvttmr ', ideal 
quoqi e teftarur CalTunut ; Sant vigi- 

liat , tj»* ftnguiu ktbdomadibui 4 vefperc 
iliufeftcme Salbait ciitbr A niHT . CodCt* 

liutn Foiojulicpfc anno 79 f- jubet can. 
1$. Sabbatofub vefperam a labor e ccf- 
fandum effe , utVelperit, que Domi- 
nies Officii initium func , adefie liceac ; 
Diem Dtmiuicum inchtantt noffit initio , 
idtfi , vtfptrt Sabbati , qu*nd» fgnum 
infonutrit . Thcodulphut Aurelianenfit 
can. I41 ait : Ctnvtnitndum Sabbatu die 
turn luminaribm euilibtt Chrifliant ad Ec 
tltfiam i ctnvtnitndum ad vigiliai fivt ad 
matuiiumm offidum , tonturrtndum tff 
t$iam turn tbtatitnibu > ad M<ffarum felt- 
mnia. De fecundis vcfpcrii nonmemi* 
nit , quia ad Dominies orEcium non 
pertinebanr , atque turn demum fole- 
mniter celebrari , & Dominica dicbus, 
cetcrifquc Feflii addi cocperune , cum 
pjpuli vig l * Vefperit adefle ceiTarunt. 
S.Csfarius io fcrmone quodau s. Augu* 
ftino tribute, more cererorum Epitco- 
pur um hortabatur tantum , ut Sabbati 
vigiliit, atque Miffs, qus suae cele* 
brabatur , adeflent : ft/titt f»ih*t ad 

x ifpeTiinam atqut nofiuxnam ceicbratio- 
utm i in dit vtro null** a ft fatra Mijfa- 
rum ttltbratUttt ft [art t . Hinc inrelligi* 
mus Dominicit diebut tarn Mitfs qua » 
Officio adefle Fidctei oportuiffe ; ne- 
flue diu eft, quod in Gallia a Sabbati 
Vcfpcrit, Feflorumque Vigiliit ab ope* 
tt cedar um eft , ut conftat ex pluribut 
starutii Corporis Artificum , qcis opi- 
ficibuf mandant , ut hora Nona Sabba- 
ro, Feftorumque vigiliit ab opere cef- 
/enr , bora fcilicet tertii poft meridiem, 
ut Vefperit adeffe pofTtnc . 

Hujut morii immutatio apud Hatto- 
ncm Bafileenfcm in fuit Capitularibsit 
< Ttm. 6. spicil. c. 8. ) p: imuro confpi« 



M ROMANUM. laj 

citur circa annum 81 r. quo locoftatuir, 
ut Domin ca non ampliui a diei prsee- 
dentit vefpere incipiat , ut Judsorum 
mori non adhsrercr , fed a manead ve • 
fpcrum tantum celcbretur : Omntm diem 
Vtminicam a mane nfane ad vtfpttam , nt 
jmdaifmo eafientur . Ante ca tempora 
vcro Concilium Aquiigrancnfc manda* 
verat , an. 789- ut a vefptr* ad vefptram 
diet Diminica fervtiur , Can. 1 4. Franco- 
ford'enfe vero an. 794- *•* diet Dominica « 
vtfptrain vefptram fervttnt can. zi. C*» 
rod M.Capituiaria quoque prscipiync 
1.6. d8tf. ad DomirjicuoA , alioTque 
Fcflot diet eclcbr ando i Sa[> jj 1 0 fub ve- 
fperum , vcl ca vigjlis bcva A qua Urn- 
padet accenduntur, ad Ecclcfiam con- 
veniendum cflfe , atque totum Domini- 
es diem, ceteraque Fefta , in Dei ho- 
norem effe tranfigendum : Diem Dtmi- 
nicum . . . tantnm divinit cnltibnt ftr- 
viatit , & a vtfptrt uftjut ad vefptram 
dies D«mlnicut fervttnt . Idem vidcrc eft 
in concUio Coyraccofi in Hifpania an. 
iojo. quo ftatutum eft : ■* omntt Chril 
ftiani di: Sabbati advtf 'per afctnte ad £tc/c- 
fum concur rant , & Dominica matutinal 
Mjfat , tmntt horat audi ant . Paria ha« 
bet Dccretatit Gregorii IX. Extra de 
Feriit c 2- Omnti diet Dtminictt a vefpt- 
ra in vtfptram cum omni vtntrxtiont dt- 
cernimut obftrvari , atque etiam cap. 
Prannntiandum dt Conftcr. d.;. C I . quod 
Graiunus concilio Lugdunenfi tribuit , 
cum camen fit Hattonit BiUleenlit capi- 
tulum, quod Gratianut em?ndare ve- 
in 1 r , atque ad veterem morem reduce* 
f e , fcr tbendo a vtfptta ad vefperam loco 
a mane ad vefperam '. Unde Coliigimut, 
morem ilium diu viguiflTe , atque Hac- 
conit ftatutum parum fervatum fuifle . 
Conftat camen Alexandri III. svo id 
apud quafdam Ecclefiat obrinoifte., ne< 
que Pontifex ille cum morem daronat , 
xjuia licet, inquit Postifex Extra* dc Fe- 
riit , fctipxnm fit dtvtfptr* in vtfptram. 
atUbrabitit Sabbat* vtflra , ftflormm t*~ 
men ftincipium & finis junta rtgionum 
fnfuttudintm dtbtt atttndi .... Undp 
occafio data eft , ut vigiliar Vefperat-hor 
ra tcrria pooieridiana c Ubrari cccper 
rint , atque fecund* Vcfpcrs inftitutat 
fine , poftquam pop -li primit si'cfk 

Q * ce(- 



COMMENTARIUS HISTORtCUS 



ceflarunt ; EctltGa vero veterem mo- 
rem vefperat vigilia decanraradi fcrvai 
vie i atque prima Vefpcra ad hanc dietn 
foleJiniori ritu celcbrantur Par ifi it,& in 
aliit Ecclefiit , quaad-pnmat, non »e- 
ru ad ftcunthi Refponforium recirant . 

Eft & altud adhuc de Dominica adno- 
tandum, earn tarn Deo facram habitam 
fuiflfe • oc tunc nutiiut Sandti Feftum 
celebraretur . Concilium Laodicenum 
eorom tanrum commemorationem fieri 
permittit , qui in Quadragefimalet Fe- 
rial inciderint : 4>*od »•» •fonts in 
S>ua.lT4£ifi0d mmsiti MMttyrmm ftrngat* 
ftd Sanffornm M*Tiyrum tommtmorttionei 
ftctro in S*U*tit tf Domini tit . 

Mot ifte San&orum Officii Dominieis 
uon peragendi Roma dtu fervacut fuie . 
Micrologut cap.tf a. profitetur juxta Ro- 
manum ritum Dominica ctrkiumnum- 
qoam nifi ob cckbriut aliquod Fcftum, 
uc S. joannit , fcV S.Petri intcrmitri : 
fu.xu fymanam tonfnemdintm in •mn> 
J>tV>init* It t It fi* flic* ceni t ntui cum Officio 
Vtminic* f*$itfarftmns , nifi ili^n* mul- 
turn ttltbrto* octurrtt ftfHvitot . Radul- 
phut Tongrenfit Propoi. r-j. ait , etate 
fua aliquot rantum Feflo-um oflicia Ro- 
ma Dominicit cerebrata fuiflfe, ur £. 
Virgin! i , S. Joannit H : p r i Ptz , S Petri 
Sc S. Pauli , cum in Dominicam diem 
inctdilTcnt , nulla vero juxta ritum A m - 
brofianum : Homanm nfus titter it foft 
*dmbr*fr*nmm moiimt ft habti , in nuo put- 
ter futdtm Ptftn nivtm Lttlionnm ttdnnt 
Bominieit . Oprand-um fane eflet , uc 
mot ifte rurfum refrituererur , com ho* 
die nulla* Cere toco fuo conftiterint , nifi 
Adventut & Quadragefimar-Dominica i 
olim omne« per annurrreodem jure gau- 
debant , atque com Scriptur* Liber Do- 
minica die legi incipicbar , ut Regum 
labri i v el alms quilibet , Feftum in earn 
incident > in aliam diem trantferebatur? 
poftreirmt autero ifle moa apud Carthu- 
aanoi adhue obtincr . 

Concilmm Provincials Moguntinum 
an. i J49. h*c habet cap. 6. Std&s*«~ 
ttorum ftltmnitattt in diem Btminitom in- 
tidtniet , otnfemnt fnbmovendtt , in 
ft rim nlii»nm frmotdomom vti fetjntnttim 
tr*ntftrt*d*t , qno Snnffvrmm omnium 
f«* enftrvttur ftitmnitnt. Idem 



in concilio Remenfi a p. 1^4. propo£» 
cum fuit . 

In Ectlefta Mediolanenlii Officio om- 
nia Sanclorutn Pefta , neBcara quidetn 
Virginia exceptis , oanino Dominicv 
cedunt , fi Vjfitationem , qua pro Do- 
mini noftri Fefto habetur , atqoe Crucil 
celebritato* exciprat . In no»o Clunia- 
cenfium Breviario fole majorot folcfmni* 
eatei Domioicis diebui cetebrantur , fi 
in eas mcidant > quod iterum aut tertio> 
per annum evenire pot e ft . Id autem 
apprime congruic rhtutit Petri V<nc» 
ribilifjcnjuf Stat. a. hac eft praceptio-, 
ut numquam Dominica efficium prater- 
mittatur propter Odkuim d-uodecim lie* 
ctonum , quod io earn incidat , nifi es 
majoribua eflet , qua per annum recur- 
runt } hit veto demptit prioret oclo- 
Leclrenea cum Refponforitt erunt de 
Dominica , quatuor poflrema vero de 
Fefto cum Laudibus ; at M'fTa > cVquat 
re4iqua fune , de Dominica . PofTee 
etiam ret ieacomponi, utceicbricat , 
qua in diem Dominicam inciderec } pu- 
ta H Patron! eflet , fa It cm Pfahasi , Le* 
clionet , Be Rcfponforia primi Nedur» 
ni de Dominica cflent. Joannet Abrin- 
cenfit inFeriam fcctmdara reticM Fcfta> 
omnia, qua incidunt in Dominion po& 
Adventum ufquead Pentecoftem • 

Quod Domini Noftri Fefta attinet 
juxta veterem morem etiam Dora>ioica> 
die celebrantur . Ifidorut Peluftota 1. j 
ep. no. deNatali agent fub Theopha- 
nia nomine, ait, fi in Dominicam in- 
cidat , duplex quafi Fcftum cfHcere : 
Nam cum Theophanta , attt- carnali» 
Chrifti Nat ivitai Dominica die occer- 
tit i duplicem folemnitatem efficit, ae 
veluti FeRum in Fefto . Radulphiu 
TOngrenfit Proptif. ir- de officio Do mi* 
pick verba ilia Pfalmi ii7.interpretatur: 
Confiitnho ditm ftltmttem in frtt]m*»t*tio~ 
nibut ,qijemadmodum in Pfalterio Am- 
brofiano legirur , fcilicernon efTc id, ni- 
fi propter maximat celebritatct onaio- 
tendum : Ufomt dd cornn ultarit . 

S. AuguftinutSerm. atfa. n. edit. ra» 
tionem reddent , cur nu!lam deS Leon*- 
t io mentionem facerer , qui Bifilicam > 
ubi verba faeiebat , extrui curaverat x 
eujufq™ t'eftum is Afcenfiani^diemin... 

ci de- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



c ! debit , ait i Heiiernnm diem Aftemfi*- 
mii ipfi»i celebrnmns : »ccmrri$ aniem hnit 
XctUfi* *Um vernntnU folen.n'u*i . Ctndi- 
ttrii BcUtfim hmjmt Stnfti Lttntii htdie 
dtftfiie eft , ftd digneinr •bft*r*ri fitll* * 
ftte ergt dc Domino pttint, « Hid ccept- 
ramut , io^mmur , gaudtt bin** ftrvmt , 
cjHxndv l*m datur DuminMt • . . TetClO » 

Dominicis dicbui null' publici Officii 
precesflexis genibus ficbant , qui mot 
vetuftiilimus eft, cum apod Tetti:Il;a- 
num tamquam ab omnibus receptus le- 
gal DI : Die Dtminict neftt dntimut de 
gtnitulii ttUrtrt . De corona Milir. Ad 
hate Concilium Nicatntim an- jaj. can.ao. 
morem quarumdam Ecclcfiarura abole- 
fid ubi Dominicis, & Pafchalt tem- 
pore preces flexis genibui fiebane , ju- 
betque , uc uniui modi ratio ubique fet- 
vetur , temporibut illii Deum in Eccle- 
fiii , omnibus aftancibus orandum efle . 
Hu;us moiis veftigia nulla hodie fuper- 
func , nifi ad Aotiphonas fi. V. quat poft 
Complctorium recicantur , atque ad 
jingttttt j cetera eodem padio Domini- 
cis ac diebus ceteris peraguntur. R.a- 
dulphus Tongrenfis conquerirur, quod 
ad ea fymboli verba lne*rn*tut tfi , ge- 
nua etiam Dominicis diebus flecieren- 
tur »■ putabitcnim, id concilio Nicano 
efle adverfum . 

Trium Nodcistnorum inftitutio pro 
noctis Officio a Dominicis ortum ha- 
buir ; ceterorura enim Fcftorum offi- 
cium Dominicar limile, quae omnium 1:1 
Ecclefia princeps eft , effect urn eft . Te- 
ll 1$ eft Caffianui, Dominica orficium tri- 
bal incervailis noftu perzclum fuiflc, 
oemine interim a choro difcedente . 
Poftquam enim tres Pfalmi atternts cho- 
tis caotati fuerant > alii tres alios Pfal- 
mos incipi*bant, atque tributLe&ioni- 
bw» Orficium ablolvebatur : ftif»r%Uit 
diflingnuntOJficiit, lib jac. it. s. Bene- 
dict.* Dominica tres NocturnOs recitari 
jubec cum duodecim Le&ionibus , duo- 
decim Plalmis , cribus Canticis , Te 
Btum , alque cum Evangelio , qui mos 
fuperftet , eft in vetuftis monafteriis 
Cluoiaccnfium , Ciftercieofitim , 8c Car- 
thufianorum . Romar tres Noclurni re- 
cicantur & novera Lccliones. Primus 
jNvclutous duodecim Plaimoi habc: , 



atque folos duodecim iff 01 , ut Feria- 
rum diebus , noctit orficium initio cum* 
pofuilfe fufpicamur > verum ad Moaa- 
chorum exemplutn duo alii Nocturni 
addict fuere t qui propter breyitatcin 
cum primo longioriconferendi non funt, 
quod fane vet ut crjt noctis oificium , li- 
cet ejus rei exordia demonftrarc non pul"- 
fimui ; meroinit enim Amalariut I. **C. 
a. decern & ot\o Pfatmoruai , qui Do- 
minicis 1 uc hodie , recirabantttr . 

Laudes atque Prima eadem Romz 
erant , ut eft jorm a nobis admonitum . 
Plures autem pfalmi dicebantur , qui in 
quinque hebdomads diet dillributi (unr. 
Kccitabaut Confittmini propter Verlicu- 
1 11 tn H*t diet , qui ad Dominicam refer* 
Cur 1 loco Collcttt D$mint Demt omn i cl- 
ient. Feftis diebus dicebanc : In b*t 
btr* bmjxt diti qusfttmin Domint , in* 
-•1 refit mifetittriU , nt per ttium diem 
exttliMMtet in tnit ttndibnt dtleBemnr Ver 
Dominnn . Radulphas ait , Medtuiani 
Cenfiumini Dominicis , Feftis omnibus » 
Sc Pafchali hebilomade recitatum fuilTe . 

Prater Olticium fiebat Dominicis a- 
quc benediclio atque luilrario. Mo« a- 
quam ea die benedicendi inde profeftot 
eft, quodBaptifmi atque Pafchatis vt- 
eiliae memoriam refricare volebant . 
Olim Fontis aqaa ad luftrandum Biptif* 
mumque reptafentandum adhibebatur ; 
poflea vero peculiaris aqua benedicTio 
inftituta eft • Aquaficfal, quod illi in- 
t*unditur> benedicuntur , atque exorci- 
zantur eadem ratione , qua fa I Baptif- 
010 deferviens exorcizitur , atque etiam 
oleum pto Cathecumenis , quod ea de 
cauffa F.xorci-^jtum oltum dicitu r . Sal a- 
quae mifcetur , ut oleum atque Chrifma 
Fontis aquae mifcetur ; luftratio vero 
iinmerfionem exhibcr , quar in Baptifmo 
fiebat- Aqua benedic^a prioium inftitu> 
ta fait ad domoiScagros lufirandos, uc 
conftat ex Sacramentario Gelafiano : Vi 
ubi turnout fmtrit 'fftrft , fi vi in d«mo , 
five in agre- , tff*gi*t emntm pbantafidm , 
tJr amntm foirfi.iieni inimiti . Ergo , Ut in 

Ecclelia afpergeretur , deftinata non 

erat i ipfa enim Oratio , M.x*ndinot 

viftee & dtfeniat t-mnti btbitantet in htt 
bdbit*c*t» , qua* vel hodie lupereft , o- 
ftenditjdomibus benedkeodis inftitutam 

f.iffe. 



Digitized by Google 



126 COMMENT A RIUS HISTORICUS 



f'/iflc . Sal exorcUitum , atque vinum 
illi mifcebacur : Hie mhth vinum in 
ipftatju*, &btnedicis tnm diccni , D»- 
wine SxnBe V.tter •mnip9tt*$ ', facrutn 
oleum prarterea , atqtic inde per domut 
afpergebatur : Afptrgit turn byjfef per 
dtm 01 . 

Nonnulla etiam vetufta Sacramentaria, 
S. Gregorii nouaen prxferentia aquam ad 
a f per hone Hi dumtaxit in do'Tlib is fa- 
ciondam defignanc ; Orati* extrei- 
Tjtt* in domo . Appellacio hrc aqux 
cxofcizit* in precibui adhuc ufurpatur: 
Ut fixt «fft«rxfrf/^«M. Mifcebatur autein 
Sal exorcizitam loco ole't, ut a Baptifmi 
aqua diftingueretur , quemadmodufis 
Braulio Cxfarauguftx Epilcopui adno- 
cavit in vita S. /H mi liani c 24. Salem e- 
xcrei%et t & *<jh* ctmmifeet more Ecclefa- 
fiiet , <rr de-mum ipfjm xfpetgete exfit . 
Poftea aqux hujus afperfio in Eccle/ra 
fjcta eft, Fontii vera aqua Pafchatii& 
Pcntecoftei dicbiit fervata eft . Domut 
vero vel hodie ea luftrari folent , cum. 
Viaticum, vel Exrrema Unclio xgrotis 
arTcttur , atque cum nuptialit thalamus 
b«n:dicitur . Micrologu* undecimi li- 
eu Ji Scriptor eamdomibut tantum be- 
nedicertdu deftinatam defignac , quern- 
admodum 8c Anaftaltui Bibliothecariui, 
vel Pontifical; Damafo falfo tribiiMm in 
yjpx Alcxandri vita : Hit etntlitnit 
Mtju*m ifpttfiinii turn ftlt benedict in h* 
bitaculii htmirtMm Cum an tern erorctfmi 
bened'ttioncs rantum fine , five prcces 
ad Dei opem invocandam > atque ret 
al las , qui benedicuntur , ejus honori 
confecrandai , mirum nun e(t , ft modo 
aqua exorcizari , mo do benedici di* 
carur . 

Hxc ipfa aqua bencdicla , que per 
Ecclefiam afpergebatur , domibus lo- 
ft rand is poflea defcrviit . I* Anglia 
Clerici inftituti funt , quorum munus 
erat earn ad fingulorum domot portare ; 
siquid autem illiiFidctet largiebantur , 
in necefljfioi ipforiHfc ufui vcrrebatur , 
ut conftat cx Concilio Exont'ensi an. 
ta87* ex ftatuti* Conventriensibus an. 
I2j7. arque Sarisberirntibut an. ntf". 

Aqua beneditfa a Biptifmali d-verfa 
medio Nono fxculo apud Leonem IV. 
Papam fpeftatur hom.de curii paftorali: 



Omni die Deminie* xnte Miffxm x^nxm lr> 
ntdicite , uadr pofuiui afpergxtur , & "d 
hecprtprinm- vxt habete . Eft autem hoc 
omnium vetiiltiflimum , que de aqua, 
benedicta Gregoriana'extent,monumen« 
r«tm,meminit enim ejm Sactamentariuna 
S. Gregorio rributum. Hincmarus ejus 
ufum Paftoribus precipic in Capitulari- 
bus an. 852. can. f. Omni .die D*mi*ict 
qmifaue "Presbyter in fut Ectlefim «mr 
Mijjdrum ftiemai* *qm*m benediBtm f.iciat 
in vnfe niiiao , de <ju* fpttlnt intmne 
Htflefidm mfperg*$»r , & fN« volnetint, in 
■bufculit nitidis ex Mm mteifiant , & per 
mxufiones & *gft necntn fnper cibet & 
pttnm fnum confpergtnt . Mine intelligi- 
mu<> popuhim aquam benediclam Tecum 
tuhiTe ad domoi & agroi luftrandot , 
pollquam Paftor omnei ante Miftam ilia 
afperiiflet , utad Sacrificium rite para» 
rec . Ejus inde menrio fic in Concilio 
Namnetensi nonoffculo , arque in (la- 
tins Auguftanit an. io;a. Micrologut 
ait, ejus ulum aCanonibus precept mn 
efte. In »mni Dtminitm jnxtn Cnfuet . 
Exiftimant autem per Canonei intelie- 
Jtifleeutn-falfam Decretalem Alexandro 
I. tributam , quam refert GratianusOr 
t«»fttr*t. Dift. 2. c. Jqn*m • Nihil vero 
in ilia de Dominica habetur , fed taotum 
aquam benedicendam s Afmvm (tk c»»- 
fptrftm fvpnli beaeditimmj . 

Preces omnes , quat ad aquam bene- 
dicendam adhibemm, odtavo faltem 
culo composite fuere , cum Amalarius, 
Rabanui , cetenque omnes, qui Com- 
men tar ia in Romanum Ordinem fcripfe- 
runt f earum ae miner in t . Sunt autem 
hx ; primum fa lis fieaque exoTcifmiis, 
dc in tic tresalii , quorum primus ad Pa- 
trem, alrer ad Eilium , terriui ad Sp\- 
ritum San&um refer t u r , telle A malario 
1. i.e. ay Nultus apud Italoi in Baptif- 
mali aqua falis ufus eft ; benedicle vero 
tunc p. 1 mum for tade mifceri ccrpic , 
cum ab aqua Eontis diftingui caepit. 
Ec Jem vero cetemonie; in bencdieenda 
aqua y ut in Cachecumcnis Deo confe- 
crandis fervabantur ; utebantur Tcilicet 
precsbu* y exorcifmis , facro oleo , at- 
que fate • ut corftax ex Concilio Car- 
thaginenti tertio can. f. Nulla Talis 
mcritio fic in SacraacntArioGclanano-: 

fed 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. 



127 



fed tamum in Decretali Alcxandro I. ofio data eft , com afperfio ab iii fe/on- 

tribuu, que noni f?cult eft opus, at- gi cecpit , afperlioneque foli celebrants 

que a Strabone , Grirnaldo , Amalario, permilla , chorus illi fe adjungensEc- 

Rabano , atquealiis in teftimoniu-n ad- clc/iam , & claufcruna cantando circui- 

ducitur. S.Optatus Milevitanus lib. 6. banc. Poftquatn veto in Eccieuam re* 

agit de aqua Ecclesie, precibus benedi-r dierant , frationem in Ecclefia faciebanr, 

Cta, cui fal mifecbatur , atqiie Donati- cetcbrantem, ejufque Minifcros expe- 

flis ejus abufum exprobrat . Portadis in flames , qui poft iuftratum claultrura 

Africa Bjprifmali aque fal mifcebnur , fimul cum choro , ad Dormitoriuaa a- 



que-nidmodum & fal Cathecumcnis dj- 
ri Tolcbat , mbfqut i tie circa odtavum 
vel nonum Seeulum Rom* forfan rece* 
ptus eft : Deque enim Vigilius Papa , 
qui inftauratam Ecclesiam aqua itrftrali 
benedici mandat , neque S. Gregothis , 
qui Idolorum Templa aqua benedicta 
luftrari jubet , oc in Ecclesiarum uftnn 
cedant , dc file mem'rnerunt . 

Conftat ptxtereaex Rabano I 7. c.20. 
ejus *vo afpetiionem Dominicis dicbus 
Fontisaqua , ut Pafchare,& Pentecbfte. 
fjftam faille ; tunc enim nor» recens 
aqua benedicitur , fed preterit* diei a* 
quafomitar , atqne canirnrPVdi «f««», 
ad demonftrandum , earn !*titi* aqtiam 
efTe , qii* gratiam repre/fentit , & Ba- 
ptifmi Sacramentum ; aliis vero Domi- 
nicis dicitur Affttgtt, ad tigntficandum, 



fcendebat , ut celias benedicerec . Eura 
vero non ad primos fcal* gradus , fed 
Ecclefiam denuo fubeuntet in media Na- 
vi cxpeclabant, Antiphonat canentes co- 
ram Crucifixo , vel in honor cm B. V. 
aut de alio quoppiam argutnento , idque 
Statio appcllabatur , au&ore Ulrico 1a 
Confuetudinibus Cluniaceoflbus I. i.e. 

10. Ctnvtntnt turn t*f*H*ni% fttit ffa- 
ti$ntm ad Snnfium Crmttm , &■ dt ill* nn« 

CtUtH* iUitnr . Hinc pctenda tnigo 
collec*t*, qucpofc fupplicationis Tedi- 
tum rccitatirr ; eft enim collccta Sta- 
tions . Ciftercii , ubi unicut Mona- 
chus afperfionem intra domum faciebat , 
nulla erac fupplicatio . Monachi Pul- 
denferinprecibus Carolo M oblatii c. 
if. de fupplicatiooe a»imt , qucfingu* 
lis Dominicis ficbat . Cruce prseunte : 



earn aquam pcenitemi* efte , q»*fordet Vt Crncit gtfl*tit in fn^mlit Dtminicit 



abftergat . 

In pluribus Etclcsiis dom fit afpersio, 
pfalmus Miftrtrt decantatur cumAntl- 
phona Jifft rgtt , qu*aPfalmo ifto peti- 
ta eft- Alibi vero aqua benedicitur in 
Sacrario anxeTcrtiam .afpersio vero fit 
in Ecclesia ante Miffam ; Dominicaque 
fupplicatio t si origines fcrutari veli- 
mus , nil fere eft nisi aqua benedict* 
aTpersio, qu* ante & poft Tertiam fie- 
bat . Afpersio h*c a eclcbrante fiebat , 
quern miniftri Ecclesiam circumeuntes 
comirabantur , aliquando vero etiam 
extra Ecclesiam , pr*cipue inpagis ad 
benedicendos agros . Poflea fatius vifum 
eft, Clernm univerfum Ceiebranti con- 



L fi*$ *ntt Mifftm , frdtribrnt ftqutntibui , 
Hjmn*t , C> Jintiphtnts t*ntntil>m$ , ft- 
mr Mfmd mmjtrtt noflttt mfm$ rft . In vita 
S Stephani Obizinenfis habemut , I up- 
pticationem intra cljuftmm habitam 
fuiffe , atqueaqua totnm Monafteriuirt 
intcrius Iuftratum fuifle : Ditbmt D»w/- 
n/fii tgtitttt Tr$etjJionem ptr CUttflrunt , 
<^ fingHlai efficinxs , fiitgttlil btncditl ioni ~ 
bus ft t lu fir ante i . 

In Drdinarto '/iennenfi in Delphina^ 
tu celebrant alba, atqt ftola indutus af- 
perfionem facit , quern Acolytht pra?» 
cedunt , cum candelabris , %c cruce , 
Diacono , & Subdiacono comitanribus. 
Poftquam vero Ecclefum luftravir, idem 



)ungi , atque eum , dum afpersionem prvftat in cocmiterio , qu* res nihil fa 



facit , comitari ,ut Defuncrorum Com 
mcmorationti die Parisiis fieri folet,ubi 
vrocefllo tive (upplicario appellarur . 

In Monafteriis Rcligiofi viri cele- 
brantem comitabantur , dum afpeifio- 
nem faciebat in Claufrro , arque in d»r- 
xoitorie. Hrnc coram ProceSjonibos oc- 



ne nifi fupplicatio eft' 

Suntqo: vclint , verba >t*x benedi* 
cVionis aqu*: CimmiMtU f*th , &*<j>i* 
ftr'tttr fat , fi eorum ori»»inem (pecte- 
mus , ruhrlcam rancum fjiflTe , q;i* «o 
loco fal , & aquam mifcenda effe mone- 
tat ad ilia verba ; In ••mint Vtuit. 

DonF* 



Digitized by .Google 



i.S COMiMENTARiU 

Dominic? vero Miffa plerutnque fo- 
lemniorerat \ popnlut enim univerfut 
cutnClero illiaderat , quemadmodum 
ab ipfit ufque S. Auguflini temporibut 
fadtum fuifTe intelligimut . Przteret 
Theodulphut Aurelianenfit in Canoni- 
bui fuit jubct , uc Prctbyicri otnnct , 
atque Fidelet tatn in urbe , quam in 
vicino agro dcgcntet, ad urbctn , ubi 
Epifcoput refidct i ad Mi flam audien- 
dam conveniant , vctatque atiamin O- 
ratoriit , five in Monafteriit , vel in 
Ecclefiis nifi ante oclavam matutinatn , 
januifque claufi$ cclebrari, ne populut 
fortaflc Epifcopi MiiTar , atque concioni 
adefle negligerec . Quare a primit ufque 
cemporibut Fidelet omnet in cumdem 
Jocnm conveniebant ; coetibut autcmE- 
pifcoput prarfidebat ; ab ilio tantum Dei 
verbum audiebant : ejus ore orabanr, ab 
ejut manibut Sacramenta percipiebanc . 
Crefcente vero Fidclium numeto plurct 
coctui in eadem urbe haberi oportuir , 
unde Parochiat profeclar Tunc , quibut 
Freibyteri Epifcopi nomine prarfidenr, 
atquead eat Fidelet venticanc ad Dei 
vcrbum audiendum * orandum « atque 
Sacramenta percipienda . 

Quum Miff* carremoniat Dominicia 
diebut peragebantur , celebrant decoro 
ornatu Miniftrit quoque magnifice co- 
mitantibut per Chori medium ad Altare 
procedebat . In quibufdacn Ecclefiii ce- 
lebrant crucem geflabat , quemadmo- 
dum Parifiit fit.ut earn fuper Altare fta- 
tuererjnulle enim crucet olim in Altati- 
but erant . GUtU in Exttifit Adventu , 
& Quadragefima exceptit recitabaat, 
ante Miff"* initium that incendebatur , 
alicubi vero ab oblationcm , fmftt aUc- 
1* > qu* vetufliflima eft thurii inccn- 
dendi ratio . Uniea tantum collcfta 
Dominica reeitabatur . Graduate icappa 
indue i caotabane j poft Evangelium vero 
Concio babebatur , que feorfim a 5a- 
crificiononfiebae , fed Liturgiar part 
femper fuit, quod S. Juflinum , Ter- 
tullianom , 5. Joan. Chryfoftomum , S. 
Auguflinum, aliofque permultot con- 
futentibui patebir . Mot poft meridiem 
concionandi novitiut eft , atque a Fra- 
eribut Mendicantibut inveclut . Fiebac 
tert concio poll Evangelism* atque ubi 



HISTORICUS 

Crti» Miflat infertum fuit , fancitum eft* 
tit iinguJit Dominicit recitandum cflet . 
Fidelet univcrfi ad oblationem venie* 
bar.t a veluti ftatutum fuit in Concilio 
Matifconenfi an. j8t. c. atque in Ca- 
pitularibut 1. tf.c. 170. 

Panit quoque bencdiAui Dominicii 
oftercbatur , atque fub Mill'* finer- 
Communionit loco diftribucbatur . E- 
jutrci mcminit Hincmarut in fuit ca- 
pitularibut cap. 7. U$ dt tbUiis , 9 w« 
tfftrmntur * ppnU , & ttnftcrathnt fm- 
ftrfmmt , vtl dt ftnibus qutt fidtltt de- 
ft runt sd Etdtftmm , vtl ttttt dt fuit 
Trttbjitr fuvtmitmtts fattti inlfu h*- 
Lti in V*ft nitido , & ctnvtnitnti , ut 
fcfi Mij}*THm fvltmni* , tjui ctwiwtunit *re 
nm f-ttint ftratl , EmltgUi tmni dit 
Utminie , cr in dltbmt ft fill txinit 
ittifitnt . Simile Decretum Concilio 
Nannetenfi tribuitur . Verum non fatit 
liquet f quo anno Concilium illud habi- 
tual (u cr it . % fiurchardut lib. $, cap. 29. 
Yio I. Pontifici ill ud adferibit, qocm- 
admodum Sc. Ivo Carnotenlh part. a. c. 
3. vetum id ex Epiftola Pontificithuius 
nomen falfo praferente fumptum eft • 
Leo IV. panit bencdifti meminit in lib. 
de cura pa fl . ? *hg><i fft M'tjf*s iu ditiut 
Ttflit fttli difiribmnt . Idem habetur ex 
Katherio Epifcopo Vcronenfi . Ep. Syr 
nod. 

Juxta Cluniacentlum'norem Eologic 
iftx referente lllrico in Refcdlorio ante 
prandium diflribucbantur . Grtci pa* 
nem , ex quo Hoftiam confecratam fum- 
ferunt , in minuta frufta incidunc > at- 
que adflantibut offerunt , habeturque 
ab illit fummo in pretio , quia ptecet 
quardam fuper alio fuf* funt , Deoque 
oblatut fuit . Pornitentibut , atque Ex- 
communicatit, quod hit Miff* intercfle 
non I iccat,non diftribuicur . 

CAPUT XLli. 
De Officio Feritrum. 

FEriat nomen, quod a Gentilibutad 
Chri ftianoti ran/1 it , diet, Quibui 

ao opere vacandtm erac i apud illot de- 
mon • 



Digitized by Google 



IN BREV1ARI Ui 

monftrabat . Chriftiani vcro priaMin j 
ttc Dominicam , ceterofque diet Dom> 
nofacros fignificarent , uii lunc : at pau- 
lo poll fingulo* hebdomads diet ita ap- 
pdlarunt. Falfi autem func , qui no- 
men iftud illii a S. Sylvcftro indtiuda 
fuiflc exillimarunt , ut profanorum Dco- 
ruro nomina , a quibut denoimnabantur, 
aboleret > erac enim Feriat appcllatio 
forge ante S.Sylfcftrum inter Chriltia- 
nosrecepta, utcx Tcrtulliano conftat, 
qui Qu*rt* , & Stxtm fcri* mcminic 
advert. Ffych. qux ftationi , five jeju- 
nio erant .deflinatx . S. Augultinus o- 
pinatui eft , Fcrix appellationcm pro- 
fanorum nominum loco invettam fuilie, 
nt alia cfletin Ecclefia a Paganica lo- 
quendi ratio : niailominui Gentilium 
nomina ad banc diem fuperfunt , atque 
Ecclefia pturibris Fcriis eorum Sancto- 
rum nomina indidic , quorum Fctlum 
celebratur . 

Scnptura fioguloi hebdomadx diet 
habito ad Sabbatum refpedtu appcl- 
ItC « Dominicam, unam S*bb*ti , Fe- 
riam fecund j m , & rerciam , ftsund*m , 
& leniam Stbbgti . Ecclefia Sabbati 
loco, Felli vel Fcrix appeilatione uti- 
Cllfj diem vero , quam Gentiles Lunar , 
Judxi primam poft Sabbatum appclla- 
banc, ipfa fecundam Feriam vocat, atque 
ita de ceteris . Ita S. Auguftinus in Pf. 

9J. Una Stbbtti dit t Dtminicut tfi , 
ftcuni* S*kb«ti t efutm fgcuUttt L»n* diem 
u$c*nt , ttrti* S*big$i , ttrti* ftri* , 
rjn*n$ diem ilii Murtit vecant . S. IfiJo* 
rut Hifpalenfis 1. a. de Nat.c 3. exifti* 
mat, appellationes iftai Fcrix, vel Felli 
a precedence Sabbato acceptas eiTe , 
mque Dominicam primam Feriam,diccn 
Lunx fecundam Feriam didtas fuilTe , 
quod primus fint , vel fecundus poft 
Feriam diet : Trim* ant ftcumd* diet m 
Fetid , 4ut « Stbbdio . Vel juxta S. 
Auguftinum Jib. i.defermon. Dom. in 
monte ad Pafchalii hebdomadii formam, 
qox tota Feftis conftabat , ccterarum 
hebdomtdarum diet Feriarum nomen 
ICCepemtlt : I* ttltbrttiunt •fiavarum 
ftri*rum, <jhmi in rtgenerau • e ntvi htni- 
niueltbrtmut . Hincaliarum hebdoma- 
darum diebus Fer iarum nomcn indirum 
eft , oiieruadmddu* Dominica prima 



I ROMANUM. 129 

diet appellatur , licet id foil Pafchat/s 
diei demonftrando primum infcrviret . 

Quodli Fcrix apud Paganosdics Fc- 
fii crant , Chriftiani earn appellationcm 
iingulis hebdomadx diebus indiderunt , 
quia nulla eft apud ipfos diet , qux 
Deo facra non fit : Omnij OtSktiUm 
%*ig*e* ttnftcmtitne fit , inquit Tcr- 
culhanuii vel quod Clericis Fcftorum 
loco fioguli diet fine « cum ob inftitu- 
tum fuum omnibus fxcularibus negotiis 
reuuntiare , atque a rerum aviliusu 
traclationc vacare debeanc . 

Ex Amalario intclligimui , Feriarum 
Officium codem fercpaclo , quo hodie 
eft , oiim difttiburum fuiftc . Nocrut- 
num Otficium Invitatorium non habe* 
bat, idque diu poft Amalani tempora 
obtinuit. llnicus erat Noclurnus duo- 
deeim Pialtnii , & fex Antiphonis con- 
ftans . Scmcl tantum per noftena fur- 
gebant , neque noclii Officio protra- 
hendo ftudebant , quia intcrdiu opui 
faciendum erat . Hycmcvcro, cum no- 
des J jngiores fuot , quatuor Lediioncs, 
& quatuor Rcfponforia , xftate wero 
tres tantum recitabantur . Ad Laudes 
primus Pfalmu* quotid.c erat Miftrttc t 
vclut & hodie faciottii i inter Pfalmos 
quotidie quoque Canticum ctac a Pro- 
phetaaliquo petitum; Ilajat Canticum 
Feria fecunda diccbattir , aliis verodic- 
bus ilia ipfa , qux ad banc diem quo- 
tidie recitari folent . Singulis diebus 
Vcus Dtui mtm , 8c Veut miftrtttur , 
duo Laud*u y & Cgnnte , atque femel 
GUrU Vtiri rccitabant . Ad minores 
Horn nulla Antiphona habebatur,quod 
& hodie die* atque hebdomada Pafcha- 
li fervatur , tunc enim AIM*]* tantum 
dicitur , atque Dominicii adhuc tcr 
tantum jtlMujn recitatur , quater vcro 
tempore Pafchali. Kytit habebant, plu- 
refque preces flexis genibus recitandas , 
qux majorum Feriarum diebus adhuc 
fupcrlunt . Horas fingulas preces hx 
claudebant , V*ttr , atque Miferete , 
quas genibus flexis rccitabant j Mifertrt 
noftro etiam xvo dicitur tribus ante Pa- 
fcha diebus . Tt Drum Dedicationis tan- 
tum , vel Apoftolorum Feftis diccbatur, 
tcfle Micrologocap. 30. Sabbatum vcro 
jamdiu B. Virginii honori facromcft, 

R prtj. 



Digitized by Google 



i 3 o 



COMMENT A R IUS HISTORICUS 



propter pecu Harem commemorationem, 
qu? de ilia die hoc (iebar , ut rcfcrc Mi* 

CrologUtC. 48. S*bk*f ftr i«iwr» *nnm m 
+tntr*ti$ni B. Mtrim ftltt $bfec*ud*rt . 

Concilium A venionenfe an. ijitf. jubet 
Can- !• ut lingulii Sabbatit , oifiFcftum 
novem Lecliones habena in cam diem 
incidat , B.Virginii Miffa cum collecin 
pro Ecclefia , & pace celebrerur : 
fimmt qucd Miff* it f. M*ri» miiith 
ttUtBit Ettltpm , Demi « 
iit S abb tli , /* ft Hum noutm LtBimnm 
mm imftdiat , dccemque dierum indul- 
gentiam iii , qui huic Miffs adcrunt, 
elargicur . 

Eadem autem Divini Officii , atque 
Miffs ratio erat ; in quibufdam mm 
Ecclefiii propri* Miffa non erant qui- 
bufdam Fcriii; tunc vcro, fi rem di- 
vinam facere libebat , Dominies , que 
precefferat , Miffa repetebatur; At Offi- 
cium ■ noclurnum precipue , Laudum , 
& Vefperarum certoquodam Pfalmorum 
nun cio , ab aliii qui Dominica recica- 
banrur,diverlorum Temper conftitit.W 
rum j quod minoret diei Horai attiner, 
cum ills pro Dominica primum infti- 
tuts foiffene, poftquam eaa Feriia re* 
citari placuit , que Dominica recitata 
fuerant , repetebantar . Feruntautem, 
Alcuinum Caroli M. preceptorem vo- 
tivas Miffai fingulii diebua adfignaffe. 
Sedcum eai ad S. Bonifacii Moguntini 
precet compofuiffe dicatur , atque Al- 
cuinut fexdecim tantum , vel feptem 8t 
decern annot natut effet > cum S. Boni- 
faciui obiit , verolimile non eft.illarum 
hunc au&orem effe ; vetuftiorei tamen 
funt Micrologo , qui earum mcminic 
undecimo feculo . 

Juxta harum Miflarnm Auftorem Fe- 
ria fecunda ererne Sapient ieculcui ; Fe- 
ria tenia Spititoi Sandri deftinata crat . 
Grarci angcloi colebant , vel ut ipfl lo» 
quuntur , *fom*t* ,five ret incorporeal, 
qua lea funt Bear* mentet . 

Fena quarta Fidelium exercitationi 
deftinata erat i que Si*th appellabatur, 
confraHatque jejunii* , 8c precibo« 1 at* 
que in peculiaribut Ecclefiii ad Marry* 
rum monumenta fiebat , mtffaquc ibi 
celebrabatur . Terrullianut hunc inter 
vetufiiflimot primitive Ecclefis morci 



enumerat , fcilicet , Feria quart! , 8c 
fezta jejunandi. Frstct TcrtuJI anum 
1. de orat idem quoqoe habent S. Epi- 
phaniui Hsr. j. Peer us Alezandrinua 
jn fuii canonibui , S. Augultinua in fua 
Epiftola ad Cafulanum . Not idem qua- 
tuor Temporibut fcrvamua . 

Feria quintaapud Gcntilea prscipuo 
inter falfat Numina Deo facra erat, que 
canda eft , cur apud Gentilet pro Fcfto 
fere habita (uerit . Eztat Sermo S. Au- 
guftino tributua > quern S. Cefarii opua 
effe eziftiount , qui adverfus Paganicam 
hanc fupcrftitionemdcclamat , jubetque 
ut ii • qui pravum hunc morem (equi de- 
prehenfi fuerinc « fevere puniantur , itn- 
mo virgii etiam , atque fuftibuicsdan- 
tur . Concilium Narbonenfe an. fg*. 
impium reputat Feria quinta , five die 
Jo via nomen prsferente,abopere vacare; 
privatque communione cot , qui id a- 
gunt, atque virgitancillat , & famulot 
puniri jubet . Borne ea die foiffa non 
habebatur \ in Sacramentario etiam S. 
Gregorii Feria quinta, etiam Quadra* 
gefimar tempore , Miffa pretermittitur. 
Poflea vero Dominies prscedeotii Mif- 
fa die ilia repetitafuit.Gregoriu* II an. 
7i4.decrevit 4 ut Feria quinta Quadrage- 
U aic tempore jejunium^Sr proprium Of- 
ficium , aliorum dierum inftar haberer. 

Feriam fextam Conftantinui in Sal* 
vatoria noftri Paflionit memoriam co* 
li jufferat . Relert Sozomenua de San- 
&o Auxentio , qui fsculo quinto flore- 
bat , cum hortatum fuiffe , ut diet ilia 
feftorum inftar coleretur , atque preci- 
but » 8e jejuniia propter Dominican 
Paffionem tranfigeretur . In Occidente, 
atque alibi , ut Feria quarta , Statio 
ficbat , tc jejunium , vel quafi , quz 
Hora nona , vel tertia pomeridiana de- 
rinebanc j illii veroabftinentia acarni- 
bui fucceffit . Nicolatra I quoque de 
jejuni*, arque abftinentia Feris fexrs 
agit ad Bulgaroi (cribena , fed eoa a je- 
junio, 8c abftinentia Feris quarts fol* 
vit . Socratei ait , AJexandris ea die 
nullam Miffam fuiffe , quod Mediolani 
Quadragefmia tempore fervatur , Bo- 
ms vero die r ant un Parafcevei . 

Sabbarumomni svo in Onenre, p r *- 
terquam Alexandria , teftc Socratr l.f, 

c a. 



Digitized by Google 



IN BREVIARIU 

c. ». celebratum fuie . Rome autem , 
cum propter traditionem quatndam (o- 
lemne non erTet , hauddubio, ne Syoa- 
pogx quictcm imitari videremur , ut 
Concilium Laodicenum can. 29. ad no- 
tavit , ea die jejunium fiebat . Id ftaeu- 
turn vidc.nui in Concilio Eliberitano 
can. 16. quod Gregoriui VII. in abfti- 
nentiam a carnibua immuravit an- 107ft. 
verum id ubiquefervacum noa fuic. 

CAP. XLIII. 
Vc Officio dierum Fcftarum . 

FEAorum dierum ufui apud omnet 
Nationet viguic . Regum NataHa 
•pad plerofque omnet populot folemnii 
fuie. Liberi parencum natalem cele- 
brabanr . Conditarum quoque Urbiuro, 
teaiplorum , & flatuarum ere&ionit , 
atque etiam Imperatorum, Heroum , 
fie Philofophorucn Nacalei , vet pod eo- 
rum mortem cclebrabantur . 

Naratii diet non it tancum eft , que 
orti fumUt , (ed ille etiam , quo Ccfar 
Imperium adeptui eft , vel Pont ifcx Sa- 
cerdotium, atque iea de ceterii . Hi* 
fcenaralibut feftit convivra agitabant , 
munera diftribuere , facrificia , Genio 
prarcipue , offer re . candidati incedere, 
atque pctitit annuere fotebanc . Id au- 
eem natalitdict pre noptiali amptiut ha* 
bebat , quod ejua cetebritaa fiogulit an- 
nii recurreret , nuptiaram vero femel 
tantum fieret , quod in Ittcem fe reniflfc 
pjucoi, Huptiarum plurimos fzpe pce- 
niteat . 

Fuere olim populi , qui natali die 
plorarent , lart ir iar vero cant ica in pro* 
pinquorum morte canerent . Meminit S. 
Joannet Chryfoftomut quorumdam Mo* 
nachorum , qui morem iftum «vo fuo 
fervabanr , ilfumque primarvit Cbri- 
ftianit perfamiliarem fuirTefcimui . Ac 
Martyrum Natali* iffe dicebatur, quo 
mortem pro Chrifto fortiter obierant . 

Mot orationet in funere habendi , at* 
que cantica in deftin&i laudeni conci- 
liendi , ad rerum ab eo prarclare gefta- 
rom memoriampofteritati mandandum 
CcatiJibm , Iudtii , 8e Cbriftuai* 



1 ROMANUM. in 

communis fuic . Solebant autem quotan* 
ni* renovart , unde ortut eft mot Ada 
Martyrum annua mortis die perlegendi. 

Inter Feriat autem , & Fcfta illud c- 
rat difcrimcn , quod Fcriii jut reddcre, 
negociit vacare , vel oput facere non li- 
ceret ; Feftit vero dicbut jplerumque o* 
put non intermittebatur . Chrifttani Fe* 
riar nomen plerifque diebut impofuere : 
quod diet (inguli apud Chriftianot pro 
Clericiifinc. Feriarum inftar;ticet enim 
fat erTet illii honeftum aliquod oput fa* 
cere , habebanc tamen a Fori negotiia 
vacationem » atque ab omni fervitutia , 
velcurarum. fit follicitudiaum far c u I a - 
rium onere ■ 

Sanctorum Fcfta cetebrandi confuetu- 
do vetuftitfima eft in Ecclefiajhoc a Do* 
mini noftri feftit difcr imine,quod hsc u - 
bique celebrarentur ; San&orum vero 
Fella in Martyrii tantum loco . Diu 
quoque nulla nifi Martyrum Fefta cele- 
brata fuere. qualia funt Apoftolorum. 
quod eot omnet Marty rium paiTot arbt* 
trarentur , przeipue S. Petri , Ac S. 
Pauli * qui, ut omnium funt ceieberri- 
mi, ita & primi Fcftot diet no mini fuo 
facrot habnerunc . 

Feftorum omnium antiquiftimum eft 
S. Polycarpi Feftum . Conftat cnim es 
Epiftofa Ecclefia? Samnenfii apud Eu* 
feb. 1. 4. bift. c. if. Chriftianot cjut of- 
fa diligenter collegiffe,atquc velut fum* 
mi pretii thefaurum fervafle > & fperaiTe 
fecjui Feftum eo loco , quo condita e- 
ranc , celebracuroi , turn in ejus memo- 
riat honorem , cum ad Fidelet , ut ejua 
czemplo pro Jefu Chrifto atacricer pact 
nor vererentur , excitandot . Qm$ 

dm in he nthit ct net dei Demi nattlem if- 
fmt Murtyrit diem tmm hiUrimie, & gm»~ 

if ttttbrmrt . Conveniebant aucem eo 
ipfoloco, quo Martyrei paffi fuerant . 
Conftitutionet Apoftolics de Apofto- 
lorum , fir S. Srephani Protomartyria 
Fefcit meminerunc : In iitbut Ap»fi*i»' 
turn ni it nt , item im iit Sttfktni Pm«. 
mtrtyrh , mi Ttlifh ditbmi Stnfltrmm 
MtTiyrutm . 

Harom Conftitutronum aucvor Hie* 
rofolyms forcaffit fcribebac , ubi S.Ste* 
phanut pafJutefc. Quotannit diet qui* 
dam Martyiibua cujufdam loci , five 

R s Pro- 



Digitized by Google 



13* 



COMMENTARIUS HISTORTCUS 



Provincix colendii confecrabatur , 
qoemadmodu n colligitur exS. Cypria- 
no , qui dc Cirthigineofibui Martyri- 
bmageni, tcftacur, fingulitannit roc- 
moriam dtiorum Celerini patruorum , 
qui Marty rium pa(ft fueranr, celebra* 
tarn fuifle ilia ipfa die , qua Martyrum 
tnemoria recoli folebat : Sstripcis pro 
tit femper oferimus , quale t Mxrtyrum 
p affiants , &■ diti *nnivti[*ti* tfnmemo- 
ration! ctltbrsmnt . Confcanrinus min- 
davie * ut Martyrum Fcfta religiofe 
flcrvarentur. Qua re in martyrii dumta- 
xat lo:ii , atquc ia Sacellis coruro no- 
mini dicatii , idflebat, fingufaque ur- 
bei Martyrei fuos venerabantur . Cum 
vero martyrum rcliquia diftribui coef e- 
rnnt , illorum cuJtus extra fuam Pro- 
vinciam ampl ficatru eft > atque non* 
numquam ad diffitat ufqtie Njtione* 
pcrvenit , ut S. Srrphano potiflimume- 
venit pol't ejtu reliquias invcntat-, & 
tliltributat , tefee Aotforc fermon. 77. 
inter A*iibrofiano» : Citnfli Mtrtyres it- 
-veti/jHae ftroltndi funt , ftd fpeeittittr ii 
•venertndi funt a nobis , quorum {{tlittuUt 
poffidemut. Conciliu n Moguntinum an. 
81 1- de'Martyrum Feftis agc-ns can. jtf. 
ftaruie > eainlocii, ub: rd quia habe- 
rentur 1 cdebranda tantum elTe : Bt ii- 
Ut TtRMtMUi Aljriyrkm , vel ConfeJJ'o- 
rum , quorum S*n&i corpora in una 11 us.' 
que Vtrtthit rtcuieftunt . 

Primis Ecc'r/iar Izculii pe rrarus erat 
Fcftorum tifui j at procedentc tempore 
in tantum excrevere , ut pluret niinium 
hunc Fcftorum numerum fcripti* fuis 
improbaverint . S. Btrnardut in Epifto- 
la 1 7-4 ad C-inonico* Lii*>dunenfe< ad* 
rirmar , ban i ita facile eife multiplican- 
da, quod Feftorum , & latitia perpe- 
tua fucceflio Beatorum poriut fratui , 
quaro hujui vita propria fit : Vttri* 
httt , non eriiis frequenii* gtudiomm , & 
numtrtfitti ftftivitdtum tivti dtctt , not 
txulti . Joannes Get fori in Concilio Pro- 
vincial) Remenfi an. 1408. Orationem 
habuit advedui minium Feftorum. nu- 
tnerum , que cauffa erat , quod vel non 
fervarentur , aut profanU iCt b is deho- 
neftarentur • Nicola 1* de cleroaogii 
Archidiacormi Bajocenfis I bf Hum quo- 
qus conferipfit Dt n»v'i ttltbriiMiibou ntn 



infiitmtndh , atque inter cetera air, tan- 
tum hunc Feftortitn numerum Fidcliun* 
animot, atque pietatem obruere , ne- 
quepereumDeo vacare , Dcoque im- 
pleri fat efle : licet enim Sancl/i honoi 
habeatur , ot Deus in illis colatur , at- 
que Sanftorum cultui ad Dei cultutn 
rcferatur > populorum tamen mcntea 
perfapee converfo mediii inhxtentei , 
nullam de fine curam gerunt . Atque 
paulo inferiui i fJtbutrunt , inquit , 
MAjorti meftri tanttm trg*S*nR»t dtvttio- 
ntm , fN«»r«» not hMiemut j ftd fecun- 
dum fiitntium fuit ylut torunt , qui 
lutrunt it* Sjtutlot ctli , ut Dtut ntgligt- 
rttur , net ju/tum pu:*vtrunt , ttt Sando- 
rumin Bctttfi* gtfi* ttttnftti , mi non pof- 
femt in tj Ugi vtttrit , & novi Ttfltmtnti 
ftuTA voiuminA .... Ait igitur Cle- 
mangiui expedire naagii , ut Fefta refe- 
centur , quam ut nova inftituantur 1 
que road mod urn majori in pretio ea , qua 
rariut oceurrunt , quim quz funt ob- 
via , haberi folcnt . Pimimi enim , io 
quit ipfe , diebuiPeftii Mill* non in- 
tcrfunt, vel ejus parti tantum , aut de- 
mum fola MUX* contenri funt , nullut 
veroMatutino adeft , pauci Vefperii . 
Alii ru« eunt , alii n'egotiil vacant , 
plerique marcatum , & lufum cunt . 
Divitei ii$ dicboi convivia agitant,cum 
potitu confeientia emundanda ftudere 
debsrent . Plebeii ho nines compotatio- 
nibufj choreit , blaaTphemij vocibui ». 
ctntentionibui , & crapula facroi dies 
profanum in modum contaminant , ado* 
lefecntes vero eo tantun confluunt , ut 
mulicrei fpeclenr diebm illis magia 
quam ceteris omata* . Tandem rem ita 
claudit : quemadmodum Ecdcfia olim 
vigilia* foftlilit , quia mal $ pluribui. 
occafionem iedcant , ita quoque Fcfta 
rcfecari poffent . Adfcrt in banc rem 
excmplum M.chaelis Epifcopi Altiflio- 
dorenfi* , q 1! plura Fcfta ftatutii fuia 
fynodalibos fuftulerat , adirmatque po- 
pulorum per ea tempora inopiam fati» 
gravem effc ad F.ftorum tollendorumra- 
tionem, quod per ea vici im parare no» 
pofTint , atque praterea quia nova ilia 
Fefta efficiunt , ut numquam fere Offi- 
cium de Tempore Iegatur > cum novitvi 
ifti Sancli omnia implsverint , arqu* 

aL- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 133 

aliquando Fcfta Ipfa Deo facra , ftili- Officium hoc fob exordia idem f.iir , 

cet Dominicam occupaverint ; Quant* quod Roma Felti* fimplicibui recitatur. 

tigt Vei injuria efl , fua fibi Itca , f*tt Nocturnum fcilicet Offiiium Periale to - 

iititollcre , frt S*nl~li dtxoiiont > . . . tUOl crat , Patrii cujufdam fcrmo ali- 

qua fr»me in Bcdtftm iriumfhjairm ad- quit dumtaxat inferebatur , vcJ Sancti 

mitti fflultm , qniiffnmdtmiHtantetx- iiliui paflionit hifloria j alia vcrodiei 

ilmdtrc ntntTubuctmnt . Concilium Tre- Hora Dominica fimilei erant i Vcfpe* 

virenlean. 1549. & alia comf Lra dc in- ranulla, nifi in vigilia , qufttCapicu 



genti if to Fcftorum numero conqucrun 
tur. Concilium Francofordicr.fc ab an- 
no ufque 794- novitioi Sandtoi col. , at- 
quc invocari vetuit : Vt nuili ntvi 5 an- 
tli c$lantnr , tut invottntur , ntt mtmt- 
rim tor urn ftr vi*t trigantur . 

CAP. X L I V. 

'*$Pe Fe/iis Duplicibus , Scmidu- 
flkibm^ & Simflkibus. 

SAn&orum Feftit in ampliorcm nu- 
mctum cxcrefccntibui pluret ratio- 
net eorum Officia prragendi adinvent* 
fuere • Olim in ptibhcis precibus eorum 
commcmoratio ranrum fir bar , quemad- 
modum ex COAcilio Lac.'iccno liquet > 
quod Q^adragefima corum fcfta peragi 
▼etat , fed tantam Sabbato , atque Do- 
minica commemorationem fieri : Std & 
Martyrum face re memorial in Satbatit , C> 
Dtminicii . Hinc loca , ubi illii honoi 
habebatur , Mtmori* Martyrum voca- 
bantur. Eorum nomina palampronun- 
ciabantur in Officio publico, przeipue 
vero in Liturgia , magnufque illii honoi 
haberi videbatur , quod coram Jefu 
chrifto nominatimappellarentur , atque 
Sacrificium in ipforum honorem , atque 
in triumphi ab iii relati memoriam offer- 
retur . Videmus adhuc Natalii die S. 
Anaftafiam, cujutoliw Rome in ejus 
Ecclcfia commemoratio tantum in Miffa, 
non vcro in Officio ficbat , qua comme- 
moratio in fecunda MifTa in ejus Templo 
olim celebrari folita,adhuc fupercft. Po- 
ftea Martyrii Acla perlecla fuere , Pa- 
negyrics orationei in ipforum laudem 
habirc , atque eo tandem venrum eft , 
ut Hymnietiam in ipforum laidem ca- 
ncrentur. Poftquam vero Ecclefia Offi- 
cium digeflir , atque diftribuit , Offi- 
cium ill is propriua conditum eft . 



lo incipiebant , Plalmi enim de fctia 
currenti femper erant , Vcfperac vcio 
ilia 1 quai nos fccundai appcllamm , ad 
fequcntein diem pcrtinebatit . Officium 
igitur Feftorum fimplicium , quale Ro- 
ma fit , unicum eft , quod juxta vetc- 
rem ritum in brcviariii noflris habea* 
mm . Quare numquam mjjori gaudio 
affici folco , quamcum per anni curri- 
culum Fcfta hujufmodi occurrunt, at- 
que milliei conceptit votii exoptavi , ut 
aliquando potidima Feftorum duplicium, 
& f'emiduplicium pan in hanc clafleru 
redigeretur . Atque hoc potiffimum fe- 
re eft caput , quod Pontinci Breviarimn 
Romanum eunendari cupicnti proponcu- 
dum effet • 

Plurci itaque erant Sandlorum colen- 
dorum rationet . Erant quidam , quo* 
rum commemoratio in Liranii* tantum 
fiebat , in Calendar * vcro defcripti 
non erant. Alii peculiaie Feftum non 
habebant, fed ftationem tantum unica 
intra Qiiadragefimam die , vcl ctiam a- 
lio an ni tempore • 

Cum proprium Officium Sanclit add- 
gnari cccpit , non pratermittebatur ta- 
mcn diei Ofricium , five Dominica eftet, 
five Feria , duplexque Officium recita- 
batur , diei unum , Sancli alterum , at- 
que \(\c\t Offiiii duf litis appellatio profe- 
cta eft . At cum idadeo frequent effc- 
clum effet , ut maximo oncri Clericii 
eflct , Feriale Officium pratermiftum 
fait j fatifque habitum eft ejui cornme- 
morationem facerc in Fefli officio,quem- 
admodum fit Dominicii , & majori- 
bui Feriii , qu bus duplex Mifta cele- 
bratur , Fefti una , Feria altera , atque 
praterea commemoratio fit ad Vefperas, 
& Laudes . 

Duo hyc Officii pluribui Feftii diebui 
Roma fieri folebant , Natalii , s. Petri, 
s.: Laurentii , s. Andrea. Difcimui c- 
pim cx Thoniifi.>, Papam, atque clcrum 

Ro- 



Digitized by Google 



*34 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



Romanum duplex Officium, dupJiccm- 
que Miflfim celcbrafle. 

Scriui fcftii per annum diebui Offi- 
cii duplicit , vel femiduplicii appella- 
te indita eft . Per longum annoruw 
Ipatium aliquiddc feflo Diurno Officio 
infercre fat habuerunt : at poflea ,cutn 
id quorumdam a*Io , five pietati ergi 
ledum fatii non faceret , officium pro 
F c rt i i ifiit inftitutum fuit , additumquc 
ofBcio Diurno, atque ita duplex offi- 
eiumrecitabatur . Duo hec officia ali- 
quando adhuc recitari folent , ut in 
Ecclefiii, quttSacelfa , vel Oratona , 
aut Sodalitatet in cujufdam Sar<Ui ho- 
noremhabent. Ipfo Fefti die Vefperar, 
atque M iiTa celebrant ur , licet inCho- 
ri officio nihil deeo fiac . Id inexequiit, 
atque o>itu Defuncxorum fervatur i 
tunc emm Vefperar , Noclu:ni , Lau- 
dei , cV Miffa,' Defundromm recitantur, 
neque tamen officium diei proprium 
inrcrmtrtitur . Idem quoque Rom* fit 
Dcfundlorum commemorttionii die , 
quod duplex eft Officium , Officio de 
oclava omnium Sanctorum fuperaddi- 
turn >, quod etiam per anni ctirfum totiet 
fervatur , quotiet minus R. Virginit 
Officium, vel Defundtorum , cum" Of- 
ficio diei proprio recitatur. Parifiii mot 
ifte diligenter fervatur quibufdam San- 
ctorum Fell it- , in quorum ruteJa utbt 
eft; Rogaiionibm prarterea , aliifque 
folemnium fupplicationum diebui , qui- 
but Clerut-Cathedralit ad Eccfefiat illai 
publice procedit , ibiqu© Tertiam, Mif- 
fam , & Sexram canit. In piuribm S. 
Stephani Ecclefiii Katalii die dupllcea 
Vefpera? recitantur , prioreide Nativi- 
tate , pofterioret de S. Stephano . In 
VclperU S.Roehi, vigiLi-die, prior et 
Vefpera: de AfTumptionc , poftcrioret 
dc Sanclo dicuntur . 

Ilia igitur Pefla dupficia appellara 
func, qusduplicem MilTam, & duplex 
Officium habebant: Mifla? h» , & Of- 
ficia in diverfit Ecclefm a b eodem tamen 
Clero penitut abfolvebantur . Proceden- 
te tempore loco duorum iftorum Offi- 
ciorura doplicet Antiphonar adhibit* 
funt , at duplicit Officii , quod olim 
recitabantr , commonefacrrent , Feft <« 
que duplicia appellata funt 4 quibut 



id fervabatur. 

Cum duplicit Officii eadem nocte 
recitatio obfolevit , alterum pro Fefto- 
fer varum fuit-, alteram in oclavam diem 
rejectura eft , quod fcilicet eft Officium 
de oclava „ ut Naralitdie primum ho* 
rum Otficiorum ipfo Fefio , alterum 
Circumcifionit die recitatur . In aliit- 
Ecclefiii horum officiorum alterum vi- 
gilia? die abfolvitur , velut AfTuuipcio- 
nil Fefio in Ecclefiii > qu* officium pro* 
prium de vigilia habent , ut Parifiii |> 
alterum enim ex duobui alias officii* 
Vigilia* tributum fuit . Rom* pro S.Pe- 
tro duplex officium fiebar ,. quorum u* 
num ipfo Ftfto die adhuc fervatur 
alterum pro Communi Maityxum de- 
fervit . 

Alii* Fefiit loco duplicit Officii , pari- 
officii de tempore fiebat » atque alia de 
Sanclo; vel Mocturnut unut.de Feflo 
cumLaudibui; Feftaque h*c dimidium. 
tantum officii habebant . Duplex enim- 
hoc officium ita diftributum era! , ut 
unicum conftitueret , licet duo propo- 
fita haberet , arque ideo femiduplex ap- 
pellatum fuit . Pauca funt bujulmodi in> 
noftrii Breviariii prxter Dominicat in-- 
tra Natalit , EpipJiania* , Afcenfionit , 
& Corporii Chrifti oclavat . Officium. 
hoc partim de Fcftoeft,& pattimde Do- 
minica , vel de vigiha Natalii , fi in 
diem Dominicam incidant : hinc official 
femiduplicia partem tantum , vel dimi- 
dium officii habebant , fimplicia vero. 
commemorationem tantum in Diurno 
Officio, Lectionem fcilicet, 8c Colle* 
Sim, que vetuftiffima eft ratio Sanclo- 
rum orficium recitandi , qua; in veteruov 
Pontificum officiii adhuc fupereft, funt- 
enim omnia fimplicia . A Pii V. tempo- 
ribui vero Hymnut de Communi , fie 
Laudes de Dominica inferts fuere , ut 
ab Officio onrnino ferial i dillingue* 
rentur . 

Fefta femidupticia olim longt alio !o« 
coerant, q«am hodie; erant enim Fe- 
fta fecundr rlaiTit . Decimo quarto far- 
euro Apoftoiorum Fefta femiduplicia 
tantum erant,- licet autem hodie ritu 
duplici celebrentur , ad fecundam ta- 
men clatTem adhuc pertinent >.quibut> 
Dominies addidat funt , qo* femidurv 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. 



plicis appeUaiionem fervant • A d ventm 
vero , 8c Quadragefimat Dominica? ad 
fecundam ciatTem pertinent , licet offi- 
Cium tanturn Ic-niduplex fit . Bomfaciui 
VIII. primus ftacutc > uc Apoftolorum 
officium duplex eflet . 

In Breviario M*. Dominicanotum Pa- 
rifienfium* quod cxeunre tin. vcl in- 
eunte X14. fa?colo extra turn fuit , Apo- 
ftoli femiduplex tancum officium ha- 
bent i idem quoquevidere efl inBrevia- 
rio Mi. Dionyfiano, Joannis Regi» ar- 
*/o confenpto . Hinc intellrgimut Boni- 
facii decretum non eodem traclu in aliii 
Ecclcfiit receptum fuiflc , ita ut pro fo- 
la Romana pnmum cditum fuerit . 

Cum officii hfc feavdupLcia dupli- 
catafuerunt, uccaabiliit, que dupli- 
cia appcllabantur , diRinguercntur ,du* 
plcxtl,lii» Fcttonim duplicium confti- 
tuta eft , vctuft*que Pefta , duplicia 
f rime. claflVs dicta fuere , recentiora vero 
duplicia fecund; clafTu, inter qua? nume- 
tantur Apoftolorum Fefta , quo duplicia 
funt Iccundc, claflii . 

In Brcviario Ordinii S. Joannts Hie- 
rofolymitani Lagduniedito ann.Njfi* 
Apoftoli , S.Pctro excepto , atque ipfe 
S. Auguftinus , cujus Regulam lequun- 
tur p fie Decollatio S. joannii eorutn 
Patroni , femiduplici tanturn ritucete- 
brantutt quemadmodum fit in Brcviario 
Ms. Dominicanorum Parifienfium, cujui 
paulo fupra meminimui . 



ftum fignificat , quod finguJii annit rc- 

currit . 

Qoodofficia attiaet peftorum , quat 
Sarr&is dictta funt , s. Benedictui c 1 4. 
finit illisaftignari Pfalmot , Antipho- 
nai, fie Leftionei propriai , quemad- 
mod urn Domini Noftri Feftit fieri foler , 
at que cor mi Officium Dominica? fitnile 
efficcrc . In S anil or mm FiftiviULtibmt , 
wl in emnibmt Stlemniistibui t fiemt di- 

ximui , die Dominic* agendum , if 4 far* 

€*pt» <]uod vfxtmi , vti Antifktmm » «»» 

LtBitnei ad ipfum ditm penmen, e, di» 

nun. Difputante/ui Ordinii scripto- 
ret , fivcritne it Vcfperarum Pfalmot 
mutari , quemadmodum in officio No- 
clurno pati videtur . Ciftercienfat quo* 
tidie ad Vefpeiai Pfalmot de Feria reci- 
tant , quodcumque demum Feflum inci- 
dat , ex.ftimancei, ids. Patrii Regulit 
confortniui efle . Bcnediccini e contra , 
& Carthufiam Pfalmoi ad Vcfperat 
mutant . 

Micrologut c 44. duoi Kvi fui mores 
circa Fefta adnotavit . i.euan Fefta trium 
tanturn Le&ionum erant , uti funt ea > 
quar firoplicia appellamus > temper pfal- 
moi de Feria recitatos fuiffe : 1* Ftfte 

trium Hefftnftrirrum, TVc fl « mum ntn d>- 

mitiimut. a. Trium Refponforiorum of- 
ficium femper ad M flam abfolutum 
fuiffe , live ilia poftTertiam, five poft 
Sextam celebraretur : 7»*" Htmsntm 

conffttudintnt nuliiui Stnfti trium i\tf- 



Olim Fefta in Dominies, , trfliviutt/, ftnftriermm mtBthmtm futimut fflMif- 

fitt , ftve ilia tanttnr ad Ttr tiam , put m4 

$mam . Ad Laudei vero Feftorum > 
qua? in Sanftorum hooorem inftitutt 
It 



Solcmnittttt , & ftri*t dividebanrur 
Ita Rcgula s. Bcncdidi c. it. rj. & 24. 
Ditbm DtminUii , ditbut friVMth , in 
SinEterum Fefii iiadbm , 1st I omnibnt 
S»Umnit*tib*t . Vcterei Patresin Ser- 
munibui fuis Fefta omnia promi- 
fcue Feftivisttet , CtUbrit*tt$ , vel So* 
lemniiMtts appellant . Hine s. Augufti- 
nu» ferm. 197. nova? Edittonis , *bf, 
ij-od ftttt in annt ntmen tntfit .... 
faltmnt qntd ftltt in »nn» etitbrMti . Idem 
nomen Quadragefim; tnbuit . 
drMgtfim* fottmnit .... folemnt ttmfni. 
Judati Fefta fua nnnnalin vocabant , ut a 
fingularum hebdomadarum Sabbato di- 
ftinguerenr . Ecclefia quoque in preei- 
butluit de quocumque Sanclo ait : An- 
mm* fittmni$*ti Utift4t . Annuale ft' 



[unt , cum Antiphonai propriat habe- 
bant , Pfalmot Dominica? t cum vero 
Antiphonai propria* non habebaoc , 
Pfalmot de Feria recitaroi fuiffe . 

Radulphui Tongrenfii Propof. 16. 
conqueritor iliorum , qui trei tanturn 
Leftionet , Sc novem Pfalmot in San- 
ctorum officio recitant , a^tque id nul- 
la ratione , aut oeceflitate niti : Std 
htt ntt ratitnt , ntt mmffiritnit fttb*tur\ 
addit deinde : In •mnibnt ditbm trium 
lt{f;»nnm,fvtdt ttmftrt , fve de SmnRi$ 

tgatut , 0- fit »0aV0l major e, , & tem- 
pore Tdfchali , ad vigitint nvllti fclvrn- 
dm eft Htflnrnui dittdtdm Tfilmormm 

Fe- 



Digitized by Google 



ljtf COMMENTARY 

Ftriatit. Jubct fcilicec duodccim Pfal- 
moi dc Feria , etiam in oftavii , cum 
trci Lectioncitantum habent , recitan* 
do$ cflc . 

Feftorum difcrimcn circa oclavum 
fxculum tantum invectum fuit i cum 
enim in magnum numer urn cxcrefccrenr, 
in claflei duas folemmum , & fimpli- 
citim divifa fueie . Thcodemaru* in 
Epiftolaad Thcodericum diftindtioncm 
obfeivat , qux tunc in Regula S. Bene- 
dict fiebat , inter Fcfta duodccim » & 
oclo Le&ionum ; Vraupnit cnim Ftfii- 
vitntibnt duodccim , minoribut vero 
octo Leftionet r<citabantur : Ttfiivitattt 

Sanflorum , quia juxta mortm Bttltfm 
f{»mana> finre; ctlimut , in hit tan- 
tum , qua- fttcipu* funt jtjunamut pri- 
iit ad vtfptram , Itgimut leftienti duo- 
dttim , gtnna nan fitfiimut , ab tptri- 
bnt vacammt , rtliouit autem Ftflivita- 
tibut , <] uia mnlitt fun t , & qui preptiit 
ntnibnt labtramut , facintut t£f» Zff//»- 
uei i dehinc ftrgitnntmd labtrtm . Fefto- 
rum vigilia duodrcim Ledlione* haben- 
tium jejunabant Monachi , neque opui 
faciebanr . Inter hec Fefta Thcodcma- 
rut numerat Natale , Epiphaniam, ejnf- 
que ocravam, Afcenfioncm , s.Joannem, 
s. Pctrum , Fe ftum B. Virqinii , s.Mar- 
tinum , s. Andream , s Benedict nm , 
tc s. Scholaflicam j poflrema hec duo 

Cfolii Monachi* erant . Difcimus ex 
scriptoreRomxFeftorum numerum 
jamaugeri corpcum fuiiTc ; Ftfla enim 
S. Joannit , s. Petri , s. Andre* , I. 
Laurcntii Rome inftituta fueranc - Ad 
hxc tcmpora diflinftio Feftorum duph- 
cium | cV femiduplicium , vel duode- 
c i m & ofto Le&ionum > tit loquitur 
Theodemarui , referenda ell , ancea 
enim folemnioribus excepris Fefta om- 
nia ritu i7t»plic!celcbrabantur; jejunium 
quoque Vigiliis ma;orum Fcflorum fer- 
vabarur . 

Ante Durandum Rational. I. 7. c t. 
duplicis , vel femiduplicit appelJatio 
Fefti« :ndita non repetitur t eaque lie 
appcllaca exiftimac , quod Antiphonx 
duplicarenmr , fcilicer , quod ante, fic 
pott pfalmot Feftii tftii iccitarentur . 
Semiduplictum quoque idem mcminit . 
Ab alii* vero Scriptoribui , & 0;d;r.a- 



IS H1STORICUS 

riis Fcfta novcm Leclionurn vocantur , 
Micrologus quoque cap. 44. Cmpiici* 
Fcfta , trium ic&ionum Fefta vocat. 

Concilium Marciacenfe in Piovincia 
Aufcienfi anno 1 326. cclcbratum can.41. 
mandat, Vt annit finguiit FtRs B. Apofl*~ 
town* Dtmini , qujtuor Evangtiiftarum , 
C> quatuur D»8omm ipfini SmBm JUttut 
Etdtf* Cregorii , Angufiini , Ambrtfii , 
UitTonymi fnb Officio dupliti ctlibtentnr . 

Iliad etiam difcrimcn inter Fcfta du- 
plicia , atque alia erat , quod duo 
Choriftxcappiiinduti officio adeftent , 
fcilicec ad P/aimoi , ad Refponforia , 
ad Gradualiaj vel quod quia bis thus 
incenfum circumferretur ad Laudes * 
atque ad Magn.fi<*t , quemadmodum 
ftatuit Guido Epifcopui Matifconenfii, 
cum Allumptionit Feftum duplex etfi- 
ceret ; antea enim unt i«nrn» , & nen 
imfliti ihmte td Lttndrt ntflti nttbtntur 
Canenici j vel tandem a cereorum nume- 
10 i unde efl Ftflivitti, vel ftltmnitst 
t*.ndtl*t»™ inScuutii Carthufianorum, 
atque alibi . 

CAP. XLV. 

Dc PigMis atque Oclavis. 

VI* .liar a VigiliA , fomni fcilicec ab- 
ftir.entia, dittz funt , qucmad- 
niodum Sc jejunium , acibi abftinentia . 
Cum vero Fcflorum Orficium in crei No- 
fturnoj dividcretur , plui folic* crac 
vigilmduini popului etiam fecundo fal- 
tcm intrrcrat 5 qua de re erat omnibui 
vigihndum . 

Chriftiani per plura fxcula przeipuo- 
rumFcftorum no&ibu« inTemplii vigi* 
labane , ibique officium recirahactir , 
poft illud vero Miffj ; velut & hodic in 
quibufdam Ecclefiii fit in Patroni Fcfto , 
pcrduratque ad hanc diem in Natalis Vi« 
gilia ■ Inde vjgilic hxc abolux fuerunt, 
circa undecimum Icilicct , vel duodeci- 
mutn fjrculum , quarum loco jejunioru 
ftacutum fuit die prxcipua hxc Fcfta 
prjtcedcntc , Vigilit proinde appellate , 
quod co Mifia diccrctur , qux antca no- 
Ou eclcbrabatur , Fcflit cnim ifti» nodlu 

atque 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



atque din Miffa dicebatur , velut Natali 
trei ablolvuntur * hare aacemtertia Ro- 
manx Ecchfix pcculiarii crat propter 
flationem , q jx in Ecclefia Sanctx Ana* 
ftafi* in Uebc crccla ficbat . 

£tt autero ani nadvertendum, celcbri- 
tatei > quz port fublacat vigiliai infti- 
tutx funt , atque pott trc» No&jrnai in 
■DiClftJB officium coaclos , q lod Matuti- 
nui) vocatum fait > cun matuci to of- 
ficio Laudtt app;Ilato jungi cceperunt , 
nulla* Vigiliat habere , qualu funt Fc- 
fta B Yirginis, AfTunptione execpta » 
Dedications , cV Corporis Chrilii • VI- 
gilm hifce ita maturatii Tola MifTa 
ad Feftum pertinebat , qua? ratio eft cur 
hodie adhuc in afl-tia n*t gtnu* non di- 
camui , uc ceteris jejuna diebui , turn 
quodolim circa tertrann horan pjaieri- 
dianam ante Nonam celebraretur , quo 
tempore jejunii finii erae, cum quod 
Miffa de die feqoenti efTet , neque am- 
piuis genua effenr fl:&enda. Ante Pii V. 
Pontificii tempora Tola M iU rigiliH 
iftii dicebatur; addidit vcro ille Feria- 
li officio Homiliam in Evangelium.qaod 
ad MifTa m legebatur , & collecUm i an- 
tea cnim univerfura officium de Fcria 
crat . 

In Statutii Linfranci ScSt 8- fegimui, 
B yigilia in diem Dominicans incidat . 
univerfm of tic un de Dominica futu- 
rum , duai vero Miflat celebrandas , de 
Dominica primam , alteram de vigilia 
cum Alltln)* . 

Sj vitjilix diet , qua jejunandum eft , 
in folemne Feftum , ut Patroni, incidat, 
jejunium prxmitti poteft , atque die 
prxcedenti inftitui , quemadmodum Leo 
X- ftatuit i atque ita cum Fed urn Cor- 
potUChriftt ia S.Joannii Baptiftx Vi- 
giliam incidit , jejunium , & Vigilia 
officium Feria quarta prxmittituri cum 
vero jejunia hare , 8c vigihxin diem Do- 
tninicam inodunt , utrumque die Sab- 
bati prxmittitur . Ira LcoX.epift- ad 
Guillclmuro Cantuanenfrnv an. 1519- 
StatmimHi , i*»d yigilia T^uivhatit B. 
"Jtannit in Frflo Ctryth .... frtfier 
tanti Ftfii feitmniiattm , Fttia ^marta it- 
junari diktat , &■ jrjiiaanda vifiiU iff* . 
Mine in Ecclrfiit S. Quinrini , cujui Fe- 
Cum iriVigiliam omnium Sanctorum „ 



atque S.Saturnini , quod in vigiliam 5. 
Andre* incidit , jejunia hxc prxmit- 
tuntur . V.giliarum auie n i Ha run of- 
fie iu. Ti p-e vcrti non lolct , fed c; at com- 
mcmoratiD iploPefto «i ic faur ida eft , 
vcluti v:de nu* , cum Natal i» Vig.lu in 
diem Damirucam incid't » officium non 
prx nitti t fed Dj mn.cx o.ticio accom- 
modar: . 

Cum vigilia in Adveitm , vel Qua- 
dra^cfimr, aut quatuor Trnipo'um Fe« 
rial incidit , ejus otriciti.n pcn.tus prx* 
termittitur • 

In pbribm Ecclefiii , ut in Parifienfr, 
in Vigiliii AlTumptioms , Ecclefix Pa- 
troni , & prxcipuorun Fertorum offi- 
cium de Vi^ilia recitatur , uc in Nita- 
III Vigil ja ujjique tier j folet . Hjnorim 
Auguflodunenfis affirm it , officium 
ifiud de Vigilia tinum e!fe eKdu^btti , 
qtix ohm in majoribut cctebr tatibui re- 
citari folcbant , atque in prima Feilivi- 
g-|:a recitatum fuilf.' , unde Vigilix 
Officii appellationem retinuit , pofrqua-n 
duo Officia recitare , atque njctu in 
majoribjt celebritatibui ad vig landum 
CJtivrenire derttum eft : Undt vigiliatHm 
nomtn rttinutrnnt . Idem ait Joinrv;* lii- 
lethui : rigili* inttrdiH* , & dici j*jm* 
nil dtdicati f*nt . 

Poffqmm FelU inftituta funt, eortira 
cel-britai procracla deinde FuiC > atque 
Octavx illii adfi ^natx , ut Frftum idem 
pluribu* diebui celebrarctur . Oitavx 
iflx a Judri* proficilciintur j jufferat 
enim Deui, Pafchati* Feftum per feptem 
diet celebrari. Salomon oetiduo Dedi- 
cationii Templi celebrftate n pctdurare 
voluit , quemadmodum cV Zorobabel 
cum Tcmpl im reftimi curav.t . Ad ho- 
rum exemplum Ectlcfia Pafchatii Feftum 
per hebdomadam durare volume, prxci- 
pue in recen* Baptizitorum gratiam ; 
ita& in Dedicat'onibu. Ecclefiarum Ty- 
ri & Hicrofolymar a Cunftantino con- 
ftruCtarum , cckbrirai ott 'duo perdu- 
ravit , referentibui E-.fcbio & Soz>- 
meno , quorum poftrri -»r ^dnotav:t , 
anniverfii mm quoqu<r Dedication!* Ec- 
clefix HierofolyTi'-f anx quocanr s rcle- 
bratum fuiffe : Oji«i*»inif initiathntt 
faira, mm ftragantur , &dit$ olU convene 
tutfiant. Hoc i^itur paclo Natahi , E- 
S pipka- 



Digitized by Google 



138 COMMENTARIUS HISTORICUS 



piphaniz , Pentecoffea , atque Patroni 
Fclfaoclavaa nafta funt. Beda de Pen- 
tccolle* Oct i v j taruum meminit . Theo- 
demu u» Carolo Magno cor vm , Niralis. 
tantum & Ep.phamx Oclavarum men- 
tionem facie . Sanclorum vero F:ftis 
nullae adhuc tribute erant > oclavo 
enim tantum fzculo przeipuis Fctlis o- 
clavz aufi^naii inOCCldeate tacperunt i 
carum ufum ignorant Grzci , atque adco 
Latinorum pecutiaris eft.. 

Oclavz ill a: primum rcpetitio tantum 
erant Fefti, &: officii, die tantiimmodo 
octavo » ncquc cnitn inGelafii velGre- 
gorii Sacramcntariia diet intra otlavam 
confpiciuntur ImmoNatali ipfoocla- 
va rant urn dies apparet : In •Etavat Da- 
mini . Iifdem Vero librii additx poftca 
fuere oclavz S. Petri , & S.Laurenrii , 
quZ cdlavz BB. Teiri & Uurtniii natal*- 
114 rtfttit4L4fftll*ntnr. Supereft ejusrei 
vcfti^iuin in Brcviario Romano pro S. 
A^tiere , cujus oclava SanBoi jtgnttit 
fttumdt o'ficiuao fit - A I poftca fex die- 
rum intervallum eodem Fcfti officio re- 
plerumfuit, ut oclavz iflz otto diebut. 
du "arenr . 

Refcrt Microiogus cap. 40. Romz o* 
& i vis omnibus , etiam Domini noftri , 
excepti Pafchatii , &Pentecoftea heb- 
domada Pfalmoa de Feria adMatutinum 
mimquam przrermitTos fuifle , licet In- 
viratorium a Antiphona in Pfalmos& 
Refpnnforia de Fcfto cfient , quia tres 
eantom Leclonrs in o&avis erant . 
tta {{ man urn otdintm ferialem ncfJmrnnm 
tumqnam dimimmnt , intra folrmnitatum 
diet , turn tantum tria refpenforiadici- 
tnut, nifi in hebdomadaVaftba & Tente- 
toflti . Addir iiiem Auclor cap. 44. !*• 

AIM /(♦w<ni»i au fl$ritt$em » ft j . i rum Sun - 
&*t*m tilavai •bfervart del t mm . . . . 
Ei'um qutrum t&tvat eelebrmmnt , nut- 
lam ymttidianam mentionem per initrjiet*' 
ttt die 1 agimnt , exeeptit de S. M>r>a , & 
deSanflo l>eirv . Feftis autem B. Virgl- 
nis, fcilicec eju« AfTumprione , & S. 
Petri , qui Urbia Patronus eft , non ho- 
rum ofrkium > fed commemoratio tan- 
tum dicbus intra oclavam fiebat. Poft- 
quam vero officia dtebni litis inferra 
fuere , Dominicz officium intermitte- 
nt •{ infra tHavam t Radulphi zvo , 



ipfo tefhnte Propof. 10 quod Romir 
adhuc lervamr , excepr.ii Dj n inicti in- 
tra oclavam A ftenfionii , Ep:phanix ». 
Natalia , & Corporis Chrifti , qua* Fefta 
funt Domini noftri , quibus tnulcj de 
Fcfto cum Dominicz officio in ifcenrur .. 
At in odavis al. is Dominicz officiuin 
rton intermittitur , quod zqutim non 
fit , diem intra alicujut Sandti odtavam 
Domini Fefto 8c officio przfcrrc . 

CAP. XL VI. 

De variis ritibm , in variis Ec~ 
defiis circa Divimm Offi- 
cium fen-vat is . 

FRatres ordinii Servorum B. Virgi- 
nia officium Romanum recitant r 
Complctorio execpto , ubi loco Benedl- 
ett primum Noclurnum- veteris officii B. 
Virginia jblque fenite , cumomnes jam 
adfinr, canunt , atque abfqij.e Hymno, 
fed tantum tres Pfalmos , atque tret 
breviores Lrcliones e fermone- quodam 
perperam S. Auguftlno tributo > qua- 
rum prima incipit Jdmltte cum duobut 
Refponforiia , tertia vero Salvt Bjgin* 
fip.e Tc i)cum , poftea aqua luftralia con- 
fpergirur , atque dormitum cunt , uc 
media nocle furgant-. • 

In Regula S. C»farii ftatutum eft 1 ut 
/ingulis Oominicis. ad Matutinum Le- 
ttio de Refurreciione tegatur : lege- 
banrur quatuor refurrecliones fecun- 
dumquatuor Evangcliftas , ficuti qua- 
tuor Paffionea legunrur . ■ 

Anno r?t7.editum fuit in Gallia Bce- 
viariumS. Dionyfii fumptibua Monafle- 
r i i 1 ubi S.Mauri Feffum non rubris , 
fed nigria notia fignatum eft , atque 
femidnplex tantum eft , ncque enim 
tunc S. Maurum , qui inGallia colitur. 
atque in Dioecefi Parifienfi , proS. Be- 
nedict difcipulo habebant . S. Placidin 
vero nuCqoam comparer , cumnequead 
S. Benedicli Ordinem , ncque ad Pari- 
/icnfem Dioccefim pertineat. 

In Regula Grandimontenli cap. f*- 
ftatutum eft , ut officium fiat , ori a 

G re- 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. 



Gregorio diftributum eft . 

In veteti VelontioneniVordifvario lc- 
• gitut, Natalit V ig ilia MtJlam tenia ho- 
UL pomcriduna cfte celebrandatn , vc- 
fpere ad Completorii tineas Pfalteriuro 
alta voce in Choro eile recitandum , at- 
<JUC pott Omni i fpiritu, Uudtt Dtminnm , 
diceuducs Vtmiut UbU ad Matutinum : 
media nochi Miliam io Saccllo B. Vir- 
ginii effe eclebrandara, Miftam Aurorx 
vcro in fijptifterio , ad Tcrti* finen 
Procertioncm cfle faciendam cumfeptem 
Cereoterariii , duobui Thuriferariii , 
feptem Subdiaconit Librot geftaritibut , 
feptem Diaconii Dalmacica indutii,poft 
hot vcro Archiepifcopum ViMt indu- 
tumcum feptem Pretbyterii fecuturutn, 
quorum duo manui ejus tenebunt , 
quinquc reiiqui vcroordine fubfeoucn- 
tur , poll quoi duo Suburbiorum Pi ro- 
chi procedenc . Poftquam autem Piocef- 
fio in Chorum redierit , haft* cui- 
dam impofita ftuppa acceudetur , it- 
que interca Arcbidiaconus ad Archicpi- 
Icopum converfus dicet : Ktwendt "Pa- 

ttr fit trmnftt mtmdui , & c»ncupifctnti* 
tjnt . Archiepifcopui vcro refpondebir : 
Vomint e t feiit a nth! i fpitimm fuftrbim , 
cut tm Mdtxrfm$ tt . Rclpondebunt jtmtn. 
Co nil at ex ordinario ifto poU Cocoa m 
ad Collationem ire folitoi fuiffe , arque 
inde ad Completorium ; S. Scephani 
Fcfro omnia per Oiaconoi gefta fuifle ; 
Epiphanix Vigilia jejunium fervatum ; 
Septuagefima nigrum ornatum adhibi- 
tum i cinerum die nudit pedibui 
Proceflioncm fattam ; fingolit Quadra* 
gefim* letiiife proiternere folitot ad 
ChrU Tjtri cujufque Demt im tdjuttrinm. 
Poft Primim quindecioi Pfalmi Gradua- 
lei recitabantur , inde L itanr« cum pro- 
itratione , atque poftea Defunftorum 
Miffa, adquamomnet pancm&vinum 
orFcrebant. Ad Capitulumdemum ibant, 
ubi Sermo habebatur. Tenia in choroca- 
nebatur , poft earn M : (Ti de B. Virginc • 
Seita,atque % ]nde Proccflio.fi Feria fexta 
clTct, qua? nudii pedibui fiebat , Pfal te- 
riuwque in itionecantabanr , in reditu 
vero Litani^.Poftea fimiliariiMiffa, No- 
na. Miffa de jejunio.Vefper? diei pioprf? 
Vtfpeie Dcfunftorum.corna inRefefto- 
lio, gratiarum aCiio io Ecclcfia, Vig't- 



Its Defunftotum , dcambnlatro in Clau- 
ftro > Lectio vcl Collatio :n Cipiculo , 
exhortacio, reditm in RcfeCtonum ad 
fobrmm potum , atque tunc dictbatur 
Sobrii tfitie , 'Completorium , fomrvit . 
Peru IV. rnajorii hebdomads folemnea 
precci recitabantur , atque ad ilia ver- 
ba Scijf mm tR medium , fiparitim dem;t- 
tebatur j Parafcevei die , & Saobjto 
Sandto general s Synaxii habebatur . 
Prarcipuis majorii EccleHa* S Joannii 
cclcbritanbui Canonici S. Stcphini i Hue 
ibant ad primum Notlumum recitan- 
dum , rdiquc urbii Ecclefiar ad fai n- 
dum recitandum fimul convenieban'; S. 
>oannii Canonici vero tertium abforve- 
bant: Pro Vigilia Pentecoftci ExmUes 
habetur . 

In vita S. Benedifli Aoiancof • Ifgiw 
mui, eumnonnullain Regula S.Bcn:di« 
it . ■ nutaffc, ur loci* fe accommoda f i r. 
Statuit itaque , ut Monachi , poftq urn 
evigiUfteot, aquam bcnediCtam fume- 
rent 1 Sc altana omnia percurrerent . 
Ad fedei quilquc fuai leotfim fin«uli 
redirenc , atque Celcbrantem expedhn- 
tcs, quinque Pfal.r.oi pro viventibui , 
& quiaque pro Dcfuncl'n fubmirTt- reci- 
tarent , poft altos vero quinqtie , qui 
Officio prxerat > initium hceret It au- 
tem pollquam inctinato co p.ne oralTet , 
furgent initium daret j poft Pulmodiim 
verocorpore humi ftratoomnet or:rent t 
Diurnum Officium Romano ritu fieret , 
poft completorium decern Pfalmo» xfta* 
tecanerent , quinque hyeme j terquo- 
lidie Sacclla ob-rrnr ante Mit.:t'num» 
anteMiilam, & poft Completorium > 
ad altarium vero ptimunrt Oiatiunem 
I 1 i cam , te Symbolum recitirent , 
ad alia vero fingula Orationrm Domini- 
cam , Ctnfitttr. 

In Regula Fontit EbtaH ; ftat'ttum eft 
Pal narum Dominica Pal n.it poft \u- 
ror« M:ffam benedicenda* , atmic poft- 
quam Preibyter Evangel : om Cum *fff~ 
fin 4}* a fit , rccitjiTet , ReIig ; ofa» fola» 
fine Pre»byterii,& Clero Proceflioncm, 
& adorati^nem Ouch pet cl'uftrum 
facce opartere; Pj afcevc autem Prei- 
by:eroicum Clero Topnle mtm , atqtie 
>i/»*canerc, ipfai veio non refpondere 
debcrc. 

5 a i * it- 



Digitized by Google 



140 



COMMENTAR1US HISTORICUS 



Laudmni , in Miffa Pretbyrer bcncdi- 
dtionem largstur poft iit Mj]* tfi di- 
CCn» jidimfrium &c. trntdicnt vos Di- 
% ; n a MMirfiMt , C*" lift* Dtitnt Pdttr &C. 

poflea fc ad A i tare incJmani , inquit , 
plait*$ , Altarc ofculatur , CafuJacu e- 
luitj atqu / ■ ■- • * • vobiftnm , /«/- 
r/wM SmnBi Evtngtlii . 

In major u m cdcbi itatum Proceffioni- 
bui leprem Subdiaconi , 0c fcpteraDia- 
conia^funt . 

In Rjgationum Litaniii dicitur pr*- 
ciptic Jdiftrert , Miftttrt , Miftrere Do- 



Poft Evangel: urn c facrario Ho filar itt 
patina qua dam , Calix , fie vim pocu- 
lum afferuntur , eoque deindecum pom- 
pa referuntur . 

Poft Natalia Laudei ufque adVefpo 
rasCircumcifionit cubrit veftibus utun- 
tur , S. Joaonit Ftfto excepto. quoal- 
baiadhibcnt ; vindei vero a Penteco- 
lie ufque ad Advcnrum . 

Cinerum Sacra in alia Eaclefia , ut 
Par iii is in S. Chriftophori templo , per- 
aguntur . 

In Ccena Domini Epifcopui benedi- 



mint fofult i*o tjutm rtdtmifli clionem largiturus ad Capitulum it ea 



jlgnnt . . . . Snfiift orittiontm noflrtm, 

exaudi it Smn&o voces nofirsis 

Sin Br Domini Dent miftttrt nobis . 

In Vigilia Epiphaniar ad Pr imam cerei 
accenduntur , atque fingulit Hymni 
flrophu popului air , Dt i foltmnin rttt- 

IttEctUf*, viridefquecoroJI* omnibua 
diftribuuntur . 

Cum V*mt in*djntorinm canitur, Cho- 
rum numquam fubeunt . 

Solcmnis Epifcopi bencdiclio poft E- 
vangelium darur . 

Ma/oribm Feftis Epifcopui ad Vefpe- 
rat ah an chut ad h met , duoque A rchi- 
diaconi cjut piuviale tenent . Hebdoma- 
dariui , atque Sub-Hebdomadariut cum 
duo Akarit lirera tbure luftrant , inccn- 
fum circumferunc i inde Epifcopm ad 
it Hem fuam redit , arquc thure coJitur. 

In Miffa cum Epifcopiy ad A/tare in- 
greditur , eum Diaconut fie Subdiaco- 
aut ofculantur ; poft Orarionet cani- 
tur . chtiflnt vintit i ad Evaogelium 
benediclionem Diacono largitur . 

Ad Primam Epifcopui , five Decajius, 
nonHebdomadarint Confcffionem facie . 

Ad Miflam loco Imroibo celebrant ait 

In nomine l>ign*re Domint die 

iflo . . . . Confittmini Domino ... po- 
flea Confinor : idque etiatn Mediolani 
fit . 

Qui cappam ma/oribut Feftia induunt, 
baculos quuque gerunt , ucCboriCan- 
toret . 

Feftis prims Claffit Invicacorium ter 
repetitur . 

Cum Evangeliorum liber circumfer- 
tur, corpm, quemadmodum Crucifixo 
fic, ioclinatur . 



decauiTa congregatum , dcmde*i ««t- 
bsntm veoic t iildemque precibut pupu- 
lo benedicic . 

Canonicorum omnium non pedes , fed 
manut lavantur in C«pittlo . 

Sabbato Sanclo duar Huftts; confe- 
crantur , quarum altera in Calicequo- 
dam ponitur i quiinJocum, ubi fepul* 
crum muitit luminibut ardentibui ci- 
truiflum eft , defertur . Pafchatit die 
Proceflio fit ad dictum fepulcrum j ubi 
cJerici quidam Jatentet dicunr , f«r« 
tju*ritis , Diaconi vero refpondenc ?r- 
fnm T^tT^nrnum . Clericut ait , no tfi 
hie, atque illico Cantoret d'cuot 5»r- 
ttxitDominns vtrt , poftea FiBimm , Sa- 
ctamentum adorant , fub umbelia ad a I- 
tare rurfum fcrunt , Matutino initium 
fit . Interim Decanut M lTam privatam 
recitat, ut Sacram Hoftiam confumer. 

Pafchatik Fefto chorus univerfut ma- 
gna pom pa Epifcopi aides adient * eum 
ad Vefpera*cvocat : poft Vefpcrat diei 
propiiat ohm baptizatom ibant , nunc 
ad fontem cum pompa eune canentcs ? 
LMmdnte , & In txitn . 

Cnio neque in Feftis Doclorum^neqiie 
S. Maris MagdalenKjoeque Angelorum 
recitatur , fecut- in S. Joannit Baptift* 
Fefto, quod e;u« in eo mentio fiat, f*i 
Ucntmt tfi ftr Vropbttat . 

Cum ad Oblationem ventum eft , ce- 
lebrant orJe:enti ait : Ctntmfimm acei- 
fittit , & viitm titrnmm ftflidtbitit . 

Ad Outt Tr*trtt , ait omit fro mt fr»- 
trtt , & forortt , refpondent vero , Sit 
Dem in tordt tno , c? in ort mo , tn fnfti- 
fiat fscrificinm dt mdnibut tnis fro nofir*, 

Olim 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



Olim cdm Hoftiam clevabant, fignum 
Cruets in aereter facicbanc , in SS. Tri- 
tlitatis honorem . 

Ad piccm dicitur : H*e S*trrf*n&4 
€$mmixiio Ctrpnrh , & S*»g»i*ii fii fm - 
mint rib* i ftimt mtntit , & t$rp»rit , &• 
«d vi$*m*tern*m tmftjfenitm fr*f*r*lfo 
f*lut*rit . Amen . 

Smtffitnt , Canonici , & Capellani , 
qui June it Muftlbnt , rafai cervices 
faabenc * atque ftantcs canunt cum puc- 
rif Clcricorum vefte indutis , & juniori- 
bui Clericii . 

Ad Mi (Tarn Presbyter, cum Alcare 

COnfcendit) fc COn vert it ad Dsmin*, uo- 

Hftum , quod port I>»*r#/i» dicitur . Pert 



141 



Canonici , [icec feoHSm rivenrei , dim 
confuerunc ad commune Refe#onuin 
cert is diebus ire., ut ibi panem , vinum, 
& placenta* abfumerenc , a Parochis 
appofitas, poftquam Vefperas Patroni 
Parochic abfolvcrant , feu ut ibi cru- 
flulas mellitas una comedercnt , quo 
▼ire: in commune alls snciDoriaai reno- 
Tarent . 

Immo etiatn pod aboiitum morcm 
iftum, Presbyter, Diaconus , 8c Subdia- 
conus hebdomadarii inclericorumcubi- 
cu!um fecedere debebant , acque hebdo- 
madam illam fimul degere . 

Matutinum media no<ftc dicebatur , 
extatque tranfa&io an. 114;. inter Ca- 



elevationem ufque ad "Pater omnes genaa pitulam S. Gervafii , atque Abbatem 



flectunt , & caput nndant . 

In S. Gervafii Cathedralit Patroni 
fefto juniores cltrici manu una palmam 
ferunt, altera cereum . 

Nulli ibi lunt Beneficiati , fed Cano- 
nici foli Officium univerfum abfolvunt . 

Pafchatis die fepulcrum in Sacello 
quodam parator , fuper cujus Altare Sa- 
cramentum ftaruitur . Illuc EpifcopsM , 
&Clerus eunt , Crux, faces, St chin 
ftruntur . Poftquam vero antiphona de 
RefurrecVione decantataeft, cantor fo- 
femni verteindutus , tres Vicarioa can- 
didal togas habenres , atque in ejus Sa- 
cclli aditu flames interrogat : Die »»■ 
hit e^t. primus refpondet ftpmtchrum , 
alter Angelica xtRtt , tertius Seimmt , 
tunc cantor fe ad chorum convertens , 
ait : Creitninm eft mtgh ftli Mxri« vtr*' 
it, <jtnm1*d*0Tmm tnrb* faiUci . Poft- 

quam veroSacelli janua aperta eft, E« 
pifcopus illitd fubrt , Sicramentum fu- 
mitiduobus Canonicis albis indutis latux 
flipjntibus 1 Te Demm canit -, ad di&urn 
Altare defert , illud adorat , pixidis , 
five calicis bafim ofculatttr , inde difce- 
dit, atque cum eo duo Canonici, qui 
fimul adftirerant . Idem fere fit Bello- 
taci'j He Lauduni . 

Quemadmodum dim populus in Fefiii 
prxcipuis Carhed-al ; s officio adeffede- 
bebat ; Parochi Cardinalei ppellari E- 
pifcopum in folemnionbu* Mi4is comi- 
tabantur,Sacc r datal hu* vertibos induti. 
Idem Sueflionc fit Eorum fcdei in Saa- 
druario eft circa Epifcopum » 



S. Joannis inita, quern in S. Gervafii 
templo no&u per hebdomadam fuam ad* 
efle volcbant. 

Prarpofitus prarcipuaeftdignitas , qui 
Epifcopum , ut Dominum venerari > at- 
que iili fidelitatis juijurandum prxftare 
debet , l»va modicum fublata , ut figni - 
ficet, dexteramfead Capituli jura de» 
fendenda fervare . 

Juxta vetus ordioariam Canonici nu- 
dis pedibus Rogationum ProceCTiones o- 
bibanc , *tque cum illil Religion" S. 
Joanrris . Qjatuor Cardinales Sanclo- 
rum corpora ferebant , Presbyter vero 
hebdomadarius thecam e collo ftifpen* 
famgerebat, ubi B. Virginia reliquift 
inclofc eranc . 

Religiofi S ]oannis venam omnes fi- 
tnulfibibis , vel ter per annum a peri- 
re debebane , five ad toendam vale- 
tudinem , fire ad naturz -vires frangen* 
das. Epifcopi illuc veniebant , atque il- 
bi pariter fanguinem educi curabane , 
qui mos an. 1180. adhoc vigebat , vi- 
getque adhuc apud Carthufianos , apud 
quoi mlnmttt a pp.- 1 lit ur . 

Anno \6%\. Presbyteti Cardinalei 
Preccs Epifcopo Sueflionenfi obtulerunr, 
orabmtque, ut fibi aliqna faltemMif- 
fx parte , cum in Cathcdrali aderant , 
firdere licerct . Epifcopus fedilii afferri 
jnflit : at contra Canonici reftiteruqc , 
unde magn* turbx exortx furrt . 

Dum GUrU in tjuelfii , five Oratio 
canitur , Diaconu* folus ad abacuro it , 
vinutn aqu* in calicc mifect , benedi- 

flio- 



Digitized by Google 



142 V-OMMcN 1 niUU 

Itionem facie , atque ad Alcare reverti- 
turcum Purificatorio , quod fnper AI« 
tare cum corporali pontt • Celcbrante 
vero Offcrtotium rec icar.ee Diaconut ca- 
Jicem faamptum it.pucril cum cereit , & 
thure pratcedentibut , velum manu tc- 
ner , uc bafim calicis ceneac , qucm cum 
potnpa geftat , atque in altum toll t pue- 
riicum inceofo thure ufque ad Alure 
prateuntibus . 

CabitUa* <a Artrim Epifcopo affcrtum 
fuit vctut jut Cathedram ad Altarit fca- 
bellum flatuendi , cum Pontifical) ritu 
OrBcium peragit , atque ter benedi&io- 
nem impertiendi , vetitumque fuit De- 
creto Senatut Divionenfit an. 16*4- ne 
Dccanui > a lit vc eadem jura ulurparcrt. 
Alio vero Divionenfi Decreto an- x*sf- 
Decani , & Canonici genua fletlere de- 
bent , cum Epifcopui bcnedicVioncm. 
lareitur . 

Cantor jure fuo Reclorea , & Scho- 
larutra magiftros per urbem, atque Di$- 
cefitn inftituere potcft . 

S. VinccntiiFcfiodiefexUrbii , Sc 
fuburbiorum Parochi folemni Miffacvc- 
flibus Sacerdotalibut induti adefle de- 
bent, vcluti miflam celcbratura. cum 
Mmiftrii in major it Altaris tabulato 
pod peradram proceftioncm , cui primo 
adfunt Canonici cappii induti , tV pa* 
rarciae miniftri . a. Parochi", de qu but 
paulo ante meminimut . j. duoSubdia- 
coni , Canonicut cum parxciar mimftro, 
poftta Diaconl, atque demum celebrant 
five Epifcopui , five Oecanui . 

Ar.rphonar O O in Refeflorio cane- 
bjntur , quo Epifcopui , & Capitulum 
cturt potipi accedebant , atque inde col* 
latio orTercratur ; cu«n vero aliquando 
abnfui nonr.ulli irrc pltflent , id fubia- 
tum fait an. 1^24. Abolita quoque fuit 
Mat latum cc'tmcn'j , qua; inter Ma* 
tutinum , & Laudet Pafcbarii fiebat . 
Eral jutcm fere hujufmudi . Duo Cano* 
nici Marias rcprarfentamet , atque vio* 
Jaceit capp.t indi.fi in chori tateribua 
a.obiil.ib'nt , & Refponforia hujui c?- 
rc-noni* pro|>:ia caoeb-nc , quibtu duo 
juniorri clcici firondcbant , altioei 
loco rupee majui Alrare con A it tit i , at- 
que an;eljtum ruhitu crnaci, inde T§ 
Dtum^ncbuat . Ccrcmoniahxc, quod 



\ H1STOR1CUS 

populi curiofitatem , atque rJfuiexcita- 
ret , fublata fuit . 

Capitulum Cabillonenfe an. 1 jf o. fat- 
culare cfTcc'rum eft ; anno enam aajr, 
Canonici Regulares erant . canonici ia 
univerfum viginta quinque funt , Dia- 
conut * cantor , Apocrifiariui ,. qua- 
tuor Archidiaconi, Succentoret duo , 
tret Prat bendati , quinquaginta p . . . r 
Miniftri , ofto junioret clcrici . 

Decanui a capittalo eligitur . 

Cantor fed em fuam prope EpifcopS la- 
tut habet , fpatiumque aiiquod vacuum 
rclinquit , cum Epifcopui adeft . 

Epifcopui cabillonenfit canonicut non 
eft , immo neque eiTe poteft , neque fe- 
dem in choro nifipretio condu&am ha* 
bet . Quatuor enim modiot triticimen- 
furzcabillonenfiscapituloannii fingiilia 
pendit pro fede , quz illi conceditur . 
Quod ab Andrea Payeto Epifcopo anno 
1454. approbatum fuit . 

Ad Pnmam ^Hicum^ut in cathedral! 
nudo capue canttur. 

Cmrnuii, Ecclefia a Fulberto reft tut* 
fuit anno 1020. E.dem farpiut ancendio 
confumpta , atque denuo reftaurata 
fuit . 

Anno 1510. Anna Britannica canto- 
rem fee urn carnuto abdaaxit , aitque ad 
capitulum : Vot parvam vocem mihi 
dediftit , egomajotcm vobif reddam , 
campanam fcilicet , quae Anna , five 
Rcneficiorum appellatur , quia cantor 
ille, quern fecum duxerat , Faber ap- 
pellatus , cui canonicatum carnuti po- 
ftea dedit , ter mile librai capitulo do- 
no dedit, ut campana ilia poll Pafcha 
ufque ad Feftum Trinitati* puKaretur a 
(exta pomeridiana ufque ad feptimam . 
Pofteaucanonicus alius Girardotttas no- 
mine quacuor millc libra- dono dedir , 
ut a Fcria fecunda pod Trinitatem uf- 
que id S. Rcmigii Feftum pul/aretur , 
ut populut Deum pro tcrrx frugibui o* 
rarer . 

caronici Marutinum media node re- 
citant : at Everardo Sub-Decano, cum 
ad Marcirinum itct , occifo , ea lege a 
Summt Pontifical loluti fiacre* 

Cum Epifcopui Tdrvtiit ait t vel of* 
ficium pera»;eni Domimus xtbifi*m t cho- 
rui nihil tetpondct i verum duo pneri , 

qui 



Digitized by Google 



IN BREV1AR1UM ROMANUM 



qoVcandelaora ferunt ■ tacita voce ref- 
pondent ; quod itidetn cum Papa fa- 
crunj facie , fieri folct . 

In corna Domini Diaconus in'.cathe- 
draii Sacramento- bcnedi&ionem largi- 
tur choro > atque etiam popailo , an 



14? 

quiturque Pornitentiariut > atnbo fto- 
Jacn geftantes . Poftquam ad Sacellum 
revcrfi (unt , omnes fe ad Pccnicentiarii 

{•edes provolvunt , eofque ordine ofcu- 
aneur . Pcenitemiarius aqua bencdicla 
cos In lira:, inde difecdunt . Aliquan- 



tequam illud treat ad Evangelii latui do quadraginta funt , vel quinquaginra. 



recondat, ubi Hoftia in diem feqjen- 
tesn fervatur . 

Juxta vetereai morem Epifcoput, & 
canonici carnurenfes in cathedrali fe* 
peliri notvpoftunt t fed in S. Aniani 
Ecclefia . 

LdftHrr*, Epifcopo Preibyteri fin- 
guli Synodi tempore quidpiam tribuere 
debent in fumtus , & onera Dicccefeoi . 



Amtlit , SS. Sacramentum exponi- 
rur j atque per vices Proccifio fit in fin* 
gulis Ecclefiis . Ad S.Petri prima men- 
ds Dominica ; altera in Ecclefia S. Pa- 
terni : tenia in Ecclcfia S. Donatiani;. 
quatta, &quinta, fiadfit, in Ecdefi* 
S. I'anli . Anno 1 344. canonici cum a* 
nimadvertitTent a longo tempore nemi- 
nem onus (ufcipere voluifle canonico- 



Olim vervecem , pullum , atque ad rum animal dirigendi , neque dotnefti- 



prandium ncceffaria afferre debebant 
capitulum f*cularc cftedtum eft anno- 

canonici juxta Statutorum tenorem In 
choro cum cantoribus, & fieneficiatis 
cantare debent , idque fe fervaturoi , 
cum poiTcflionem adipifcuntur , jurcju- 
rando pollicentur . 

canonici chorum bini fubeunt , atque 
inde exeunt . 

Ad Symbolum caput nu- 

datur , cum dicitur : Std ntctff*riun 
tft ad *ttrn*m faltttem , hi IntarnAtitntm 
Sc. atque parterea cum dicitur D*mi- 
mum n»/lrmm "Jtfum Ckriflmm. Cum Epi- 
fco pus Sacrum facit , Senior canonicui 
Brcsbyteri afliilentts munere fungitur > 
Hebdomadarius vero , aiiufque Canoni* 
cus Diaconi , atque Subdiaconi . cives 
campana* cathedralis arre fuo fundi cu- 
rare debent , cum eas frangi accidit > 
nine in funerc pratcipuorum civium pul* 
fari folent . 

•**rr/»>,polf quam Pcenieentiarius Pe- 
r'a quarta Majoris Hebdomads in ca- 
thedrali concionatus eft , cir.etei bene- 
d:cit , capitique illorum , qui fe fiftunt,. 



corum ipforum confefliones audiendi 
flatueruot , ut impofterum Pornitentia- 
riui canonicorum Parochui effee , eique 
vici(Tvm S. Petri Parochiam extra mu« 
ros adfignarunt , ubi Vicarium perpc- 
tuum conftituit . quod a Joanne de Con- 
flans Epifcopo Aureiianenfi an. 1344. 
atque a Papa clemente Vl.an. 1 j4$.coa- 
firmatum fuit . 

Xj>thomsgi 1 Turrit , ubi campana 
eft , Gcorgiui Ambafienfii appellata 
Tmrrh &*tyri dicitur, quod aFidcli- 
bus conftrucla fit , illifque ob id venia 
bneyrum Quadragefimacomedcndi con* 
cclla fit , quod antea yctitum crat . 

Ohm Afcenfionis die fupra majorem 
Ecclefiat januam cancbant Wttl G*HUi , 
atque inde populo Jubilati tempore benc- 
dittionem largiuntur. 

Quotidie thure luftrantur in choro 
monumenta • quibus carolus V. Gallic, 
atque Henricus III. 8c Richardui I. 
Anglix Reget conditi funt . 

Palmarum die fit Proceflio corporis 
J. chrifti . circa tertiam nratutinam 
Presbyter e ciborio Sacram Hoftiam 
fumit, quam in alto ftatuir , portatque 



imponit . Ita & in corna Domini poft* revcrenter ad januamcitca dexrrum cho- 

G^ncionem facell im luum adit , quo ri latus , collocatque in gc!t .t I quo* 

Pornitcnres pannis lineis , alufquecon- dam Tabcrnaculo fuper menfa vitrii 

redti conveniunr j viri autem palliii jundis conclufo , ut fpecrari , &adora- 

luis faciem tegunr . Poftquam Pceniren- ripoflit. Hora fcxta port Laudei duo 



tiariui precei ahquot fuper eosfudit , 
univerfi Proceflionem inftituunt, geni- 
bus flexis circa chorum perreptantct > 
«j 10s fub-Pccaitcntiariui pratit , fubfe- 



Presbyteri humeris illud fut> umbella 
geftanr , atque ita ad Tcmplum S. Go- 
thardi defcrtur > quod olim exti i Ur- 
bem ctat t fine ciuce , & fine clero , 

plu- 



Digitized by Google 



144 COMMENTARIUS HISTORICUS 



paribus facibui , 8f ccrcii comitanti- 
bus , atque univerfo pop ulo fequente • 
IbiMitTade SS. 5acramento recitatur* 
pcrllacque ufque ad decimam , atque a 
Populo adorarur . Hora Nona canonici 
poll Palmarum bencdc"rioncm illuc cum 
Palm is eunt , concio habetur , poftea 
Sacramentum ad Ecclens fores exponi- 
tur i atque clero , & populo prece- 
dence a fle canente Hefann* ad Cathe- 
dralem rurfum defertur • 

MtihUni Caoonicorum /usjurandum 
hujufmodi eft : Signiui lab- de ordine 

C4Honi( orum . Ega frnttr j\. ftomitlo ft*- 
kilitnttm in hot Itct in honortm SsnRx 
ThttU mnrtyrii eonfirmB* , & profittor 
Merit* turn , ntn*t SnnclitJitm , &• ton* 
muKi.tr vivtndi fotituttm juxt.t ntum 
fU't fttundnm F^gulam , &■ inBiiui'f 
nt$B. UMgxflini , &■ tetertrum V*trum . 
"Promitto ttiam •btdi<nti*m Domino Efift*.- 
p», tucrifyut frttribut in hoc loco tonfti- 
M»f/j . 

Canonici fupra Jincam tunicam Tem- 
per plicatam cappam e levi» texture 
panno rubro geftant , rubra tela (erica 
Jimul cum cuculio integre fubfutam . 
Le&tres talarem tunicam fulvi colorif 
habent , fuperpeliiceum , & almutiam ; 
Mmores chori Miniftri tunics lines lo- 
co fuperpeliiceum habent , fupra illud 
ve o cappam cum cuculio e teviori tex> 
rur* panno nigro circa extrcmam oram 
viridi tela ferica fubftiram . 

Ad ventus fex hebdomadal habet- , in- 
cipitque Dominica poll S. Marcinum . 
Sexta Dominica tclebratur Lncarnatio 
Domini, & figcuma.quinta Jefu Chri- 
fliNatalc. 

Hofti* ab Eccfcuafticis fiunt cum 
precibui, 8c celebritate. 

Canonici Mediolanenfcs , fie Cala- 
goritani Cardinalii timlusi a tempo- 
re hominum memoriam fuperante pof- 
iident , eaquede cauiTa rubram to»am 
geftant . 

Quatuor mulierei a!bi» nigrifque ve- 
flibm Krligiofarum more indues quo- 
tidiead Chori Cathedralis januam ac- 
cedunt, atque ante Mill* offcrrorium 
Ecclefiaflicii panem ,. & vinum conic- 
cranda orTertmt , 8c ad banc diem Pia- 
ConitT* appcllantur . 



ovit » & lade jejunii diebtii 
fiumquam veicuntur. 

Ad S. Agnetem ares » que vulgi* 
2{<v»n* dicitur, caveacirci agonali* a 
quo s. Agnes violanda ducla fuit , ap» 
pcllatur in fornitibns eirci tgtnnlis , 
unde fornicationis noraen etfluxit . 

In Ecclcfia S- Petri magna fit celcbri- 
tas aa. Fcbruarii ob Cathedram S.Petri 
Antiochtar, nulla ob Romanam. 

Sabbatho poft S<. ptuagcfimam larvati 
incedere jncipiunt , idque horis pome- 
ridianit tantum. Dominicis veroA Fc- 
riat feats dicbus Larvarum ufui omnino- 
vetituseft . Hit infaniii petdurantibua 
in Capitolio Campans omnei tinniunt, 
atque fingulis his Istitis diebus fub vef- 
perum ludicrum equorum certamen in 
via Cutforiaexhibetur » 

Innonnullit Ecclefm precei Baccha> 
nalium riunc • Aliquot RcUgioforunx 
Collegia per vices lupplicationem ino 
flituunc , illaque petada Rcligiofut; 
quidam Cathediam afcendit , a: que 
contra Bacchanaliorum infaniai decla- 
mar^cetcri flcxis genibui ilium aud<unt; 
abloluta vero qualibet Concionc synv 
phonia habetur ■ 

Canonici s. Petri , atque afiaruoa 
prscipuaium urbii Ecdelia<um Pjfc ha- 
lts tempore almutiam neque in capire » 
nequc in brachiis geOant.fed cappam cu- 
cullatam ad inQar Cardinalium defc- 
runt. 

Roms S.Martini Fell urn , fere uc a 
Gallia* populis s.Rochi ,celebratur . 

Epiphaniaea die inftituta fuit , qua 
Roma tres Augutti triumphi celcbra- 
banturj ea vero diei-maxime Celebris- 
apud Paganos erat. Ad hujua memoriam 
aboiendam Regum Eelhim inftituturo 
fuit, atque Annphona Tnhnt Mir*tu- 
lii decantaca , ut crium Augufti tiium- 
phorum mcmoria per tria jefu Chrifli 
mitacula cxtinguoretur . 

Roms Presbyteri fspe in Ecclefii* 
pileum , & fuperpeliiceum geftant, at- 
que ita per vias incrdune . 

Quatuor Adventus Dominicis qua>» 
tuor Mendicantium Ordines concionei 
coram Papam habent, Dominican! fci- 
Jicct , Francifcani , Augufliniani , & 
Carmelits . Cancionator ad Pomificift 

pcdci 



Digitized by Google 



IN BREVIARIU 

pedes adducicur * accipicque ab eo bc- 
nediltionem . Idem fit qiucuor priori- 
bbt Quadragefimz Dominicis $ quin- 
ta vero Praclattrs quidara > veljel'uita 
* concionatar • Sexta nulla concio ha- 
bctur . 

In Ecclcfia 5. Joannis Lateranenfi* 
poll Officium non dicitcrr collcdla , 
fed cancutn Oratio Dominica . Du- 
rand. 1. 4. c#*j. 

Jhrtntimt Cathedralis Ecclcfia S. Ma* 
ria de Flore appellata S. Reparato di- 
cara eft . Pratter Canonicoi > & fexa- 
ginr a Capellanos , centum & viginti ju- 
niurcs Clerici extant , qui toti officio 1 
ate, adeominoributetiam horis, adfunc. 
Matutino certui tantum numerus pro 
Feftorum ratione adefle folet . 

Matutinum noctu Temper incipiunc , 
verumid fingulit hebdomadis mutatur . 
Longioribus atftarii diebus fub nodtis 
medium > Majo hora fecunda , atque 
recedente Sole retro quoque trahitur 
Matutini tempus , ut brcviffimis hy -* 
mis diebus hora quinca mcipiat , atque 
Laudes fub lucis exortum . Sol oritur 
Prims tempore , quam una cum Laudi* 
bui recitant . Poft trium horartwn in* 
cervallum Tertia folemniter femper can* 
tanc 1 duobui Choriftis cappa indue is 
femiduplicibus , & majoribus diebui 
baculos geftantibos . Inde Mifla cele- 
bratur, atque poft cam Sexta, & No- 
na recitantur tantum , non canunrur , 
quod extra hora* propria! abfolvantur. 
vefperar hora quarta peraguntur , at* 
que inde Completorium . Horum cap- 
pa Temper violaceaeft , ferico rafili ra- 
bri color is fubfuta • 

fytimaji anno tJM- ftatutum fuic , 
ut Matutinum non amplius media no* 
die recitaretar , cai rei occafionem de- 
dit Canonicus quidam , qui , dum ad 
Matutinum iret , occifus fuerat . Hnic 
fimile ftatutum Carnuti tempore Ful* 
berti conditum eft. 

J{tmirtmonti Canonic: ff« Vefperai De- 
functorum fingulis Adventus Domini- 
cit recitant , pole Velperas diei pro* 
. priaj . 

Singulis Quadragefim* tertiis Pcriis 
poft Completorium Pfalmos Gradualci 
leiii genibui abfolfunc . 



4 ROMAN UM . 14s 

Hyeme prunas ardentei in Choro 

habent . 

Singulis Dominicis Canonicifia quae* 
dam per vicescummunionem proCom- 
munitate peragit , & peculiarem locum 
occupat, acque omnium prima ad obla* 
tionem accedit. 

Ubi quzdam Proceffiones fiunt, ve- 
ltsti Rogationcs , ipfx Presbyteroi 
EccIlTix i"ux ufque ad certum locum 
ducunt , eifque in reditu ceito quop- 
piam loco obviam eunt . 

Ter tantum gcncralem Communio* 
nem peragunt , Pafchatis , Peutecoftes, 
& Natalis tempore . S. Stephani Fcftia 
diebus juniores primar ad oblationeca 
pergunt , AbbatiiTa vero poftremo loco . 

Parafceves die nudis pedibus ad cru* 
cem a do rand am cunt , atque AbbacilTa 
omnium prima . 

Pafchatis fefto Officium incipiunc 
per aqux benedid"rtt luftrarionem. atque 
inde fit proccflio in Ccemeterio. 

Per Afcenfionis odtavam Nona fob 
meridiem feoifimab officio dicitur . 

Ad -Corporis Cbrifti proceffionem fi- 
mul cum Presbytem eunt! fimul cum 
illis canunt . Dominicis diebus Paro- 
chus Proceffionem SS. Sacramenti pe- 
ragit , cui Virgines omncs adfune , 
Abbatiffa vero fola , atque, omnium 
prima procedit . 

S. Joannis Baptift* , & S.Petri Vi- 
giliis poft completorium ignis accen- 
di cur . 

Panis benedicVi loco Hofti* Tunc 
AbbatiiTa , & Decanifla fola? Le&io- 

net Cede fua non relict a recitant , rcli- 

quz e pulpito przlegunt . 

Poft «/•-;« P*trl adorationem fa- 

ciunt . 

Cum Religiofa quxdam montur , 
Campan* per menfem mane , & vefpe- 
re quarta ho re parte pulfantur , pro 
Dignitatibus vero per dies quadragin*- 
ta . Interim cives ludcuofis veftibusu- 
ti debent , neque ullum public* Itti- 
tix fignum edere . 

Religiolar omnei in Coemeterio con- 
duntur, atque ibi finguls* poft fedem 
obtentam , locum fibi defignant , ad 
quern certis diebui ad Defunclorum 
Officiamrccitandum accedunt . 

T I\tmh 



Digitized by Google 



COMMENTAKI 

Jt/m/v Celebrant Jntrtfi* in Sacrario 
recitat -ad Crocifixuin converfus , inde 
ad Altaic pi rgir 9 illud vero non afcen- 
dic nifi ad Otrertorium , atquc interea 
inexedra contra populum fcdct, atquc 
fudariolum e minima fipiflrat digito ap- 
pcnfumgerit . 

Ante Altare novem ingentia cande- 
labra Aatuuotur conorum ludi inflar.,- 
per quat Miniftfi , & Celebrant tranf- 
eunc 

Adthui Dignjtaubm in MuTa offe- 
rendumcathedram confeendunt ; A [ti- 
re thure luftrato in altioributcathedrit 
tbui ineendere pcrgu.nt, tergo ad Altare 
-convcrfo. 

Cum Archiepifcopui folemne facrum 
peraaie, ad M » flat fine m quatuor , ant 
lex Canonici cappit induti gentbut fle- 
xis in ultimo Aitaris gradu confiflunt, 
atque ibi Grcgpriano ntu canunt, Ai 
tnitUoi gum* coram Archiepilcopo , qui 
cot ad prandium vocat . 

Canonici toohetum geftanc more Epi- 
fcoporum ■ 

Qui ctppat geftant , cathedral afcen- 
duntad Antiphonasdenunciandasi pic- 
ter duodceim junioret Clericot func 
& duodecim minores Hebdomadarii , 
qui Canonicot prscedunt , eorumquc 
ly rma tcnent, cum hycmali veftc func 
induti . 

Clerici minora Omcia habentet CW- 
fttt appellantur . 

Sttant thuri* luftnt'o habctur ad 
fee jndum Refponforium cujulque No- 
ftorni , atquc ad HtntdiBm . Ad Ref- 
por foria thurificanr juniore* Clerici in 
cathedris, ad Bmtdiflut Ac< I } t . cappit 
induti , qui ftant ad fubfell.j juniorum 
ad Aitaris latin abfquc Al curia, & fine 
pilco. Sunt autem omnino oclo . 

Duo illi , qui ijenibus fl?xit thut 
adulere debent jn ultimo Altati g r adu, 
femel in medio, atque itidem ad dcx- 
tcram, & finiliram i^cenfum agitant . 
Mox adfursunc , Alrare ofculantur , 
Cujtta mappam Acolythi cappa induti 
decant Fcflii majoribut ad Laudei , 6c 
ad Vcfperas • Inde retro ad Reliquiae 
eunr, quarum Altare quoque ofcolao- 
ttir. Archiepifcoporum tutnuioi etiam 
^inccnfant,atgue lemel erga fingulos tbui 



JS HISTGRICUS 

agitantjubi vero duoeodetn 1 ecu 1 j condi- 
ti funt , bit agitant . 

Chonftit thus non offertur nifi a ju- 
nior ;bus , vcl Acolythit port incenfuoa 
iis oblatum , qui prioret obtuJerant . 

Nulla funt in Choro fublcllia , atque 
Cantor Epiftoljr tempore cathedram e 
fuperiori loco cenfccndic eregioncA- 
quilonari • 

Nulla lunt organa , neque Muficat 
artei . 

fuJic* , & Cnfittor in Sacrario dici- 
tur ; Celebrant longam proftrationcm 
coram A Iran facie , atque illud afcendic 
dicent Anftr . 

Quotidie ad Primam Q?U»mqmt dii 
citur . 

Olim baculut cantoralit cbeno tanS 
turn, vel ebore candido, vel nicro con- 
flabat , neque coiumuni baculo alcior 
erat . 

Canonici Diaconi cum Canonicit Pres- 
byteri* promifcue juxta eorum rece- 
ptione n incedunt propter S. Stephanum 
Pattonum . Ad Glori* in Zxttlfit Pretby- 
tcr, atque comitci ejut,genua fleCiunt ad 
ilia verba Adartmui, atque ad Smftipt . 

In majoribut funcribus Calicet ad q- 
blationem ferunt cum vino , & pane a- 
zymo fupcr patina . 

Aliquardo fex funt cappa induti , 
tret fcilicct ex utroque latere , qui fc- 
orlim in choto unut poft alium ambu- 
lant , atque fpaciantur . 

Vetera periflromata , qui majoribut 
Pedis ia Choro adhibentur > donodata 
fucrunt a Sjlafare Archicpifcopo Seno- 
nenfi , ex impenfit , qua? lucratus fue- 
rat advcifut Capitulum Parifienfe oc- 
cafione maana? cuiufdam litis inter ip- 
fo» t»'r ti i quod Capitulum Pari* 
fienfc al quando vetuifiet cum Cathe- 
draltmfuam tamqnam Archiepifcopum 
fubiie i quod an. 149**. evenit . 

Archiepifcopui ;ui .IVidl unem habet 
in Canonicot, atque D g^itatr* Ecde- 
fia? fuar , arque etiam iu ipk» IViuchot, 
quorum Patronatutad Cap:tul:,m fpc- 
ctat. 

A rchicpifcopus inftjlhtur in foi Ef- 
clcfia , ur ceteri Prov inci* Ep (topi ab 
Archidiacono , qui eum in pollcfti jnem 
inJucit i & remuneration^ ergo Atchic- 

pifca- 



Digitized by Google 



IN BREV1ARIUM ROMANUM. 147 

pifcopui illi ma ream auri , fingulii vc- divifafunc, & per ductut qilofdam af- 
ro Canon icii Presbyccrit marcam ar- flantur > unde squaliter ubiqueaudiun- 
genti largitur. cur, acque magna lunc Ecclcfiz orna- 

iMgdmmi <n hcclefia S; foannii , Celc- men to . . 

&ran> majoribut Fcltii duu» Pretbyterot In Caena. Domini finguli Canonici 

iiabet calulit indutot , qui Sy mntufi,vel duodecim pauperum pedet lavanc , a- 

Concelebrantet appcllantur , vulgus lex deoque hi duccntoram numeronn exce- 

Mmiuppclljt , & amltentium tnunere dune. S. StephanL die Diaconi omnia 

funguntuc. Diaconut, & Subdiaconui in Choro peragunc , S. Jofennii Fcfto 

wirrai habent . Preibyceri , Innocentium verojuniorei. 

Dicitur Dtminmi , dum Alcare Sa- In Fcftit primz clalfii duodecim cap- 

cerdot ofculatur , H vtblftum , cum ad pit induci , baculum finguli geftantet , 

populiim convertitur. Nulla datur be* Be cere* acceafo- illi foper i -spoil to , 

nediftio , fed. Celebrant fe ipfum be- coram Alcari in hemicycU formam con- 

nedicie . fiflunc , verficulot t V*mit , SC-Hymnum 

Epiftola ad dexterum Alrarii latui canunt . Pafchate inter Laudct, & Ma- 

Jegitur, atque Evangelium ad Imbt . tutinum adhuc Maria rum , 8cAngeIo- 

Vclpera? hora quart* recicantuc , fi- rum fpcciaculum fupet Altari cxhi-j 

gnumque Campana edit u r hora. tercia , beror . 

ticdimidiaj majoribut Fcftit quinquici Olim Penrecoftet fefto dum Tertia 

Cauipanat puKantur . canebatur , ignii ex fornice deiicic- 

In ea quatuor & viginci juniorei Cle- batur. 

rici adfune : Mills Subdiaconui in- Natali ad primum Nocrurnum color 

cenfat Tub Vrfperarum initium . Qui eft ruber, ad fecundum albut,ad certium 

Oflficium perag/t, orationero infra Al- violaceut . Primum Refponforium can i - 

tarn gradui recitat . Viginti juniorei. turafex cappa indutii cum infulit , & 

quaterni, in medio chori difponuntur ad baculii . Oiaconui canit Gcnealogiam 

canendum Bentdicgmu, . Confefforum ad Jube cum infula , querm comitatur 

Feftit divus color adhibetur, quatuor Subdiaconui , & ipfe infulam geftant . 

exceptit , quibui fUrtbit ad Invieato- Ctntmgni $ Celebrant cappa indutui 

rium dicitur , S. Antonii fcilicet , S. Vefperat exorditor , choriltar vero in 

Ludovici , S.Jufti , & S< Martini, qui- infer loribui chori felln fed en t . Duo 

butviridei veftei ufurpantur . Clerici cum cappii refponforium caqunc 

Nun d:citur Tantifioi in ori.ionibtrt ad Putnam , Tertiam , Sextam , 8c 

mii Paparum , & A rch icpilcopor u m Nj.nam . Celebrant refponforium breve 

Lugdunenlium . dicit cum Alltlmj* , 6c Ciericut Verfi- 

T^trbme Canonici Cilongt appellan- culutn . 

tor, atque tot Condunxrii in nt , quo* Menfa ad Evangelii latui fine mappa 

Canonici, qui fuperiui fedent . Bene* adflruitur . In femiduplicibut duo func 

ficiati vero infra illot cum Canonico- Diaconi , tocidemque Subdiaconi j in 

rum ficcrib , qui iiden fere func ac minoribut feftit unui tantum Diaconut , 

Cardinalium Caudararii . & unut Subdiaconui . 

Canton t baculus Fe>c*htm appcKarur, Dum Confeflio dicitur , omnet altt- 

atque inde fortalTe Ferulte appcllatio lit mmUtu in genua fubfidunt , iterum- 

oritur . Aliorum Cnoriftarum baculi que genua cum Sacerdote Account ad 

alio nomine appeltantur , aliamque fi« imflif$ dkjn**Hnn* Explera a Saccr- 

guram habent-. dote colleda defertur liber ad latut E- 

In majoribut F-ftii quatuor longro- vangclii , 8c Saeerdoti offertur cilix , 

rei baculot cum ferula geftanc , 8c ad inquofinum, 8c aqua inert, cum pa- 

Vefperat thut ad hi bent baculum mami tina fuperimpofita . Inde fedem petit , 

tenen'ei. Ex iUit unui Antiphonam an* Epiftola n , Evangelium , &t qu* utrnm- 

nunciar , & pfalmum pra?ctnit . que intercedunt , auditutui : ca enim 

Organ* per ftngulai Chori columnat ipfe non legit , 

T a Aqua, 



Digitized by Google 



X4& 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



Aqua , quaSjccrdos manut fuat ab- 
•crfit , in xoeam pifcinam projicitur . 
Poftquam chorut in fine Miffs cecinrt 

Vet gratia i, Celt brail canit verficulum 
jtvt Maria , & chorut fu bdi t , Bt*tdJ0* 
»« y celebrant deinde in medio altarii 
d:cit, D<mi im adjmt orium Scxtst j & re- 
gredient S. Juannu Evangelium recitar. 

Uurtliaml , ad Laudum landau , ce- 
lebrant cum cappa ad altare pergit , & 
in cornu EpiOoiz capitulum canit , 
ibiquc remanet ufque ad BentdiBui , 
tunc enim aJtare incenfat , ac poftea 
cappa indutoi, & ipfe a clerico incenfa- 
tur ; redit drinde ad cornu alcarit, & 
in parvo quodam fuggeflo coiie&am 
dicit. Port BtHtdicamut difceditur , ni- 
hil aliud addendo . 1 

Ad MilTim canit ur Graduate ,■ & Al- 
Uln\a. ad Jmb* j Canonici ad altare fe 
vertunt adcolledtat , & ad ea omnia , 
qux celebrant dicit . Subdiaconui pa- 
cem defert omnibutadflantibut in cho- 
ro ; duo clerici dicunt : Dtmintfalvum 
facrtgtm, qui bus neque refpondetUC , 
neque dicit ur colleAa . 

H»vi§mi, canonici foli Miffam De- 
fiincroromcanunt , abfque cantoribut- , 
Seclericis, qui ad Tcitiam redeunt . 
Canonici totum Officium pcragunr . 

Celebrant, Diaconui, & Subdiaco- 
nui almutia* deferunt , ufque quoalta- 
tc confeendant : urceoli exhibentur at»- 
te Olttia intxctlfit , chorut univerfut., 
celebrant , & miniftri genua fl:c>tint ad 
Smfcift i ao> clevationem ante Tajtr 
Diaconui , & Subdiacontit in genua 
fubfidunt. Epiftola , Graduate 3 ScM- 
Uluja dicuntur ad 1»be . 

In hodiernoMiflaii nihil fitdeVifi- 
tatione, Tramfiguratione , S. Urfu- 
la, Prrfentatione . Sancti Petrut , 8c 
Paulut O&ivt carent : Quinque tan- 
mm femiduplfcia fcfta per totum annum 
occurrtint, S. Albinut , S. Eutropiut? 
S. Mmritiut i S. Remigiut- , & S. 
MiiTnt. S. Eligii feftum , quod Junio 
celebratur r non eft tramlatio. , fed diet 
eleclut , tit peregrinorum pietati fierce 
fattt>, qui menfe Dcccrabri eo nequeunc 
fe feconferre. 

Pentecoftet die ad Tertiam funiculo 
dcruiti it ur columlu , qua; circum Ec- 



clefiar fornicet volirat . 

Canonico adfignata eft Ex t recnar Un- 
Qionit , & Viaiici adminifiratio omnl> 
but civitatit jtgrorit . 

Camtrtd , ad Mill* Ma/orif 
Subdiaconut Evangeliom ofculanduta 
defert. Ad Vefperat dicitor hymnui 
ante capitulum tarn in Officio diei,quara 
in Officio it Meats . 

Canonici in capitulum non pergunt 
ad dicendum Martyrologium , nifi Do* 
minica.Archiepifcoput Miflam maprena 
celebrat tantummodo in Pa(cbate,Natai» 
ti , & Aflnmptione . 

In cathedrali una Pratbenda Medic* 
debet conferri , tret Nobilibut , fcx }a~ 
riftit , quatuor Theobgit graduatii >. 
duo Ecclefia* Miniftrit . 

Maffiliat , feria feata major is hebdo- 
mad* in Cathedrali crucifiaut rubra ca>- 
futa induitur , & a duobut Sacerdotibuc 
alba , Be ftoli amiclit , nudifque pedi— 
bus defcrtur - 

Olim in fupplicationibat fola crux ca- 
thedralis ferebatur , fub qua omnet tam 
r«gularet , quam fxcularet Sacerdotea- 
procedebanr . 

In fupplicationibut , quibut incep.' 
ftjnc Epifcopi , rcliquia? lemperdefe* 
runcur , ut ait Hbet reibeut cathedraliu 
cumvero Epifcopi noointerfunt , de- 
fertur liber Evangeliorum apertut . Ip» 
fimet Epifcopi rehquiat geftabant a Le- 
vitit aibaait in fcilulii vcclati , quod 
Concilium Bracatenfe an. €f%. interdi* 
xit . Ratio , ob quam Epifcopi reliquiae 
ipfit prtrfentibut deferendat curant , 
procedit ex Area, qo« ante Moyfem 
portabatur . Regei noftri S. Martini 
cappam ineorumtutcla geftaf i volebanp. 
S. Ludof icui jufltt , ut SS. Sacramen- 
tum deferretur , uc hodie Pontificc* 
confuefcunt , qui , ut ait Genebrar- 
dut, morem hunc ab antipapa fienedi* 
Sto Xlli. defumpferunt . 

In Advent u port Matutinum , ante- 
quam Laudet inciperentur , aliquamdiu 
intermittebatur Officium , ut Melfia; 
adventus cxpeftaretur . Tunc univer- 
fut chorut in genua procumbebat , & fo- 
lemniter canebat : Em'ntt *gn*n Vtmin* 
domin*t«Tr m , quod per fcquebantur ut- 
que ad NatalU Vigiliarn , quaj. C. Na- 

tivk- 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1U] 

t ivitai a quat uo r choriftit annunciaba- 
cur . Archidiaconui dcinde cappa fcrica 
indutus i ceceriquc omnet fc proltccne- 
bant , terrain deofcolantci , utJ.C. cx- 
cipercnt, turn Archidiaconui Evange- 
lium diei legebac e fuggefto , cui ade- 
rant cappii induti , crux, fubdiaconi , 
& thuriferarii , & interea nob major 
pulfabatur . Conftantinopoli Sancl'im 
Nativitatti Evangelium ofculandutn 
Imperacori defercbatur in ejut facell:im> 
iibcr ifte prctiofo pluteo fulciebatur ; 
Cantorcs rubrit veftibut induti pro Im- 
peratore cancbant , r$v*$ , vivnt . Co- 
din. I. 84. 

Mattili* ad J. c Nativitatem fe para- 
banc reconciliationc : inimici alter al* 
tcrum invifebant > initaque mutua > in- 
violataque amicitia , epulabantur, quod 
in munera , & cxceflus poilea defcivir. 
In hofpitalibus ea die ingentes eieemo- 
fyn* erogantur : prarcipue vero puerpe- 
ral apparatit epulis excipiuntur . In fa- 
miiiis benedicieur ftipei nataiitiut , il- 
ium vino afpergendo , & dicendo , in 
nomine Tatrii &c. 

Dt jthHh appellator Eulogiar , quae 
Preibyterii a Natali ad Regei diftribu- 
untur ad Laudet , dum dicitur Bene 
Mim. In Burgundi* comitatu h*c ce- 
remonia fit ad Vefperat , cum dicitur 
atltiphona De frnfi* . 

InEpiphania plura fuperftitiofa pera- 
guntur , inter qu* Rex fab* , Tbibt 
Vomim , id eft , F*b* Vonint , rex 
fab* . 

Dominica Palmarum , placenes , 0- 
mm'geniqae fru&ui ramit appenduntur , 
quod vctitom fuir in Concil'o provin- 
cial! Aquenfi an. it 8j. Cnrati ne permil* 
$*nt tftmlintn tppendi tiivis bentditendii, 
mtnt*nt<jnt populism benediBimem HUm 
n$H ctderc fuftr tUnitnt* , fed f»f*T 
rami* . 

Fetia fexta in Parafceve omnei S. 
Vidtorii Rcligiofi facram fynaxim fu- 
fcipiebanc , quod eit coramendavcrac 
Robertiu de Arbricella . 

Olim univerfus populus pro ft rams ja- 
cebat poft prarfationem ufque ad U- 
gnns . 

Cum quit in fupremo vita? agone vcr- 
fatur, pulfatur nola , omoci in Ecclc? 



I ROMANUM. 149 

fiin feconferunt , 8r pobtice orant ; e- 
ducitur S. ciborium , & datar bencdi- 
ftio . In ardibu* antem argroci , dert- 
cience cereo benedi&o, mulierei can- 
dclat fumunt, accendunt , cxtinguunc 
dicentet, in mmintVatrii : ea» icerum 
accendunt, & extinguunt dicentet , €r 
Hiii , quod t ertio pratftanc diccncei , o- 
Sfiriiut SnnBi . 

X>*t*d C*pitul* . Humabantur olim 
in capitulo Ecclc/ix Pari/ienfis , & in 
clauftro omnet canonici , quod adhuc 
fervaturapud canonicot rcgulares , a- 
lofque Religiofot , uc 'in omnibus con* 
vencibus , qui inibi habentur , mortis 
cogitatio ob oculot verfaretur . In iit 
quotidie codices mortaales legebantur , 
& cogebanturconventus . Capitula , 8c 
clauftra loca erant , in quibm Spiritua 
Dei Temper regnabat . 

Hebdomadarius ocliduo fecedebat , 
beneficia conferebac , edicla edebat , 
Pari/lis , & alibi . 

AreUtt , A rchiepifcoput prlviieginm 
habec a P. cfemente IV. crucem ere- 
dram pertotarn provinciam deferendi • 
Imperator,Henrico 1 1 F.regnante, ei po- 
teftatem dedit in infignibu* coronam ge- 
rendt , ut adhuc gerit ; quodque ejm 
Ecclefia, non fecut acRo-nana, non- 
nifi port 100. annoj prxlcriberet . 

Cum S. Trophimi canonici fupplica* 
tionibm interfnnt , Curati omnes , 8c 
Rcligiofi , propriii crucibm in Ecclefia * 
Metropolitana relidtii , fub hu'yt cruce 
prucednnt. Cortus fare ularei , & regu- 
lates, ad mortuum fepeli^ndiim invitat i , 
cum propriii crucibitt ?d defunfti do- 
mum corpus fnmpturi pergnnt , ibioue 
cum crucet relinquere nefa^ fit , eat de- 
mittunt ; folaquc cathedralis crux ap- 
paret . 

Generalit Rosatioram fuppliratio fit 
feriaquarta, 8c in ea omnrt facra urn 
reliquiarum ihecar geflantur ; feria 
quinta fola S. Antonii theca deferrur , 
quae cum ad B nedidtmo* fp.ftet , hi 
foil , non vero rjp'tulum . vel clerua 
fuppl'caticni intrrfont. 

Mmtifeene , in Carhed;ali adrr>nr o- 
lim canonici , Monachi , canonici P c- 
gularet , Eqo'tci , canonic»rTar , cVlii- 
ci j nequc admittebantur , nifi nobili- 

tatc, 



Digitized by Google 



!5o 



C0MMENTAR1US HISTORICUS 



talc > vcl gradu aliquo prarftantci . Ho*» 
rum numcrus ad 20. a P. clcmcntc VI. 
J: .tutui fail . 

Tutu, an.i4jf. a capitulodecrctunn 
eft , ut oclo poftremi canonici fempet 
fubdiaconi remanerent , neque poflent 
ad Ordincm fupetiorem tranfire , nifi 
eorum, locus ab alccro occuparccur . 
Quod fi Preibytero canonicatum defcrri 
contigiffct , ei non liccrct facrum ad 
altare majm peragcre , neque alium or- 
dincm exercere , donee inter Presbyte- 
roi locum obtinuiflct . 

Anno r 4; 3. canonicis intetdictum eft 
Cunicit talaribui fericit , aur e capra- 
uni villocontcxtis , & pilcii uti i fta- 
tuturnvcrofuit , ut veflibus nigri tan* 
•cum t vel fufci , feu fulvi coloris fe in* 
duant, tclirttum Temper geftenr, ex- 
cepta graviori hyeme , qua eis fai clfet 
numerate in urbe . 6V p Icum in itinere, 
vel decidente pluvia deferre. 

Anno de Decanorum jure de- 

cretumeft, ut Decanus refidere tenea- 
rur , primtitn locum in choro , in men* 
fa t & in canto obtincat , calculum 
fuum poft Przfidentem ferae , capituli 
Curatus fit, femel in annum canonico- 
rum, aliotumque Ecclcfi* Presbytero- 
rum confeflioncs audiat , Sacramenta 
vel per fe , vel per alium adminiftret , 
moricntibuiabfulu nonem impertiatur , 
Antiphonasad Magnificat , & Bcnedi- 
dm pi ' rut , contiteor , & abfulutio- 
nemad Complctorium reciter, nltimus 
in fupplicationibus proccdat . 

Tullcnfcs canonicos Henricu* IV. 
obftrinxir , ut TuIIenfi Pracfedto thus 
adhiberent , quod numquam anteapr?- 
ftitcrant , cifque Brevi Pontificals t/c- 
ritum crat . 

Habetur in cathedrali Sacerdos ap» 
pellatui DmrtieitUriut , qui fcilicet in 
clericorum dormirorio cubare tenetur . 
An. 89<f. Canonici in communi degc- 
bant , ut cx regia. mcmbrana liquet . 
Feriaquaita, fexta, & Sabbatho qua- 
dragefim* in choro diftribnebatur pi- 
fcii. Cum coenare nefai eflct , collatio 
fcquebatur immediate completorium, & 
ficbat modo in capitulo , modo in cho- 
ro ufque ad t€ fatculi fincm J tunc e- 
niu ob iofultus militum , qui affidui 



complerorio iotereranf , utjaliquem vi- 
ni calicem lucrarcnrur , abolitafuit. 

Ad Scptuagefimam clcrici czremo- 
niam exequiarum Alltluj* peragebant , 
illud figura. quadam cum aqua benedi- 
tii reprzfenr antes . . 

• Epilcopus fuperhumerale > quod (tola 
qutrdamhta eft, defert . 

Bertramnus Tullenfit Epifcopus f!a- 
tuta an. 1 359. edidit , qui bin mandat , 
ut Synodo Diorcefanae interline omnes 
Diaccfu Abbatei regulare* , alba , & 
cappa induri , & paftoralem pedum 
manibui tencntes ; Decani veto , 8c 
Prarpoilt i Collegiatarum Eccleiiarum , 
fimiliter albati , 6c almutiam in capite 
ferentei . . 

Robcrtui A' Haroue , cantor , & 
Caoonicus Tullenfis an. 14H. moren 
invexit canendi , uniufcujuique horc 
canonic*, initio , Avt Maria; qoi de- 
inde per totam dicccelim obtinuit . 

Mmrdcgsl* Cantor per a- Mar em cum 
baculo aimutiam in capite defert ; & in 
omnibus przeipuis Ecclefiis qui cappu 
induuntur , baculot feu capitatas tirgas 
argenteas geftant foleoinibns feftis , tarn 
in fnppl cationibus , quam in choro j in 
Cathedrali Pre»bytcn , Diaconi , & 
Subdiaconi ad altare procedentes almu- 
tiam in capite ferunt . 

C*t*Unni , folus Epifcopus introitum 
ad altare dicit j Dignitates , & rcli- 
qui eum recitant adChori fores . 

BtlhvMti quotannis & z 20. Julii S A* 
gadrennfc facro fit fupplicatio , qua mu- 
lieres prim* incedunt, eo quod an. 147a. 
Joanna Huchetta fenior Burgundiones 
lapidibus adorta eos uibis obfidionem- 
jolvere coegerit . 

Cantor antiphonam non annunciat , 
nifi Epifcopo, vel Decano , cum feftii 
folemnibus rei facra? pr«cft , & ii* tan- 
turn diebus bjcnlum gerit . In. feftis fo- 
lemnibus ad Vefperas & Matutinun* duo 
Canonici eum coatitantur , & antipho- 
nas annunciant : ip'e vcro folus fpa- 
ttatur in medio ab Aquila ad tram uf- 
que ; alii duo jnxta moren . 

In Vifitationis feflo, duo Clerici tu- 
nicati ^ ad ftationcm MifTar in Navi , al- 
ter ad alterum fc convcrtunt , fihiqne in- 
vicetn dicum-furf* <».« mhi 6cM'g»'fi<«* 

Ha- 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. 



151 



Habetiir inibi parva qusdam nola , 
Riofta appellua, qus pod canonicum 
aliquem Icpulcurar mandatum ufqae ad 
altcrius clc&ioncm contmeneer pul- 
iatur . 

Diaconi in S. Stephani fefto, "Prci* 
Tayreri in fcfto S. Joannit , & Clerici In* 
nocentium die, finguli ccreu.m aJ oifi- 
ciu n defcrunt . 

Reli^iofi S. Lueiani ab an. tijo- Ca- 
nonicu Bcllovacenfibus fcrtum quotan* 
ni» offerre debent . 

M'.Uit , diebui , quibui EpiTcopus rei 
facrx prseft , canonici procetfionalitec 
inftru&i ilium pro prioois Vefperii ca- 
nenteiaccerfunt . 

Canonici caroleum , tritico folven- 
dutn , finguli lucrantur , fi Pafchaeii 
vigilia aqua; bcnediclx interfint . 

Canonicui , qui beneficii fut poflef- 
fionem in<r > chorpnon debet fuumgra~ 
titfum adventum , ut alibi j (edc«noni« 
ci pro co alternation hebdomadam pera- 
gunc ; ipfe vero feptem cmonicos , qui 
pro ea rei facrar prxfuerunt , menfx 
debet adhiberc . 

Cmonici non ten;ntur nifi ad unam e 
tribui mijoribut hori* , 8: in matutino 
quoque uique ad iinem p'imi pfahti ; 
tunc enim Canonicui potelt cquun con- ' 
fcendere , & Lutetian feconferre { & 
dummodo die infsquenti finiVcfpera- 
rom adfit , omnia praWcntia? fux j'ira In - 
crams ell ; hinc canonici duottantum 
menfes in finguloi annoi feriantur 

'Septuagefimx vigilia ad pollremum 
AUtlmj* clerici , quadraginta annit non- 
dum exattii, vcrberc turbinem ejicic- 
bant ex Ecclelia. 

Ctmtii , necno chorum ingreditur , 
dum celebrant collcclat canit , verum 
dum Epittola dicitur • 

Canonici percipiunr a*ni pratdam , id 
eft pecuniam omnem ,capitub reliquam 
e* rtddiribut fwndationom , quibui eo 
anno latii fieri nonporuit ; plurei enitn 
font in ea Ecclefia fundationei quam an- 
ni diet . 

Olim Decanut Prasbenlarum vacan- 
tium annatim percipiebar, quem abu- 
fum damnat Iwo Camotenfi. Ep 94. 

In duobut S. Srephini feftii , Ep ; fco- 
pui, Diaconui, Subdiaconui , Cantor , 



Subcantor , fcVquatuor Aflirtentcf, pal- 
mam finguli manu gerunt. 

Die Paf»hatii port Mattitinnm , Epi- 
fcopui pjntificalibui veflibut indutus , 
itac in medio altari , canonicorum coro- 
na fepcut , eifque dicit alteri poft alte- 
rum Smrrtxit Dtminut , illi vero refpon- 
dent Crtd» . Id ol m Romar fiebae i 
dicebat Papa , Surrexit Dtminus vert , 
cardinal s refpondebac , & mpparmit Si- 
mtmi . 

Cum Epifcoput Religiofarum votafu- 
fcipit , pod Miflam SS. Sacramentum 
fumit , & ad chlacrot progreflui Re4i> 
giofam alloquitur,SS« Sacramentum ma- 
nu tenent , editifque a Rei ^iofa , 8e 
obftgnacit votii , eadem pompa regre- 
ditur . 

Sacerdoi , qui benediclionem ad VI. f- 
fa? finem largitur , pat nam in manu' 
dexrera tenere debet , &dicere Ortmnr 
ante Bmtdiext vt , quod fervatu n fuit 
ufque ad M lUle an. t^40 Xituale Mel> 
denfc anm 1^47- ad B;ne I clionem prx • 
cipit \Ai)»ttriu n .... Sit nomen . . . 
& deinde Btntdic*t voi & no* divin* Ma- 
]tfJai , & M«4 Vtiut Tittt ire. 

Jtndon*t**i LingtHnm , in N .Ml Dia- 

conu» viridt dal natica nd -tut G nejlo- 
giam mufi. i« noci» can t alternat m cum 
choro , qui pariter muficii moduli* 
refpondet . 

T^tmnttit , ad Nitalit n icl-irnot , rret 
primx le f ione* fic abfolvcm' ; prima > 
JJ*c dicit Dtm't** 1 Dent , qui h,d>'e nafct 
dignatui eft pr» fdlnte tinman! gentrit , 
tenvettimini ad me , & ft)M etitit > fe* 
cunda } Hxt dicit Dominmi qui hodier- 
n* die h,mt Apf**uit frt redemftiint 

generit hmmtni , ttmvertimini . . . . ter* 
tia > H*t dicit Vominnt , tjmi fttttieefi 
f*8»t eft ntfir* human itatit , (tnvtrti* 
mini &t. 

CAP. XtVII. 

De Feflibus Ecchfttflicis ad Di- 
vini Officii cehbrationem , 



A 



Miffnt , capiti imponebarur ; eo» 
4UC Epifcopus in CXdinatione 

Sub- 



Digitized by Google 



IS* 



C0MMENTAR1US H1STORICUS 



Subdiaconi caput tegic , Imptnh fuptr 
t*f*t fingKlit , inqutc Pontificalc Ro« 
Bunum. AAtte in collum demittitur , 
nc is ob xftum incommodo i i c . Mi f- 
fale Lugdunenfe anni 1 5 5 << - aic ; £4- 
•txioj AmlBu t«fut fuum obnubit ; at- 
que apud Prophctam Ezechielem aic 
Deui , Titc amifiu or* vtlabis . Virgi- 
liul 1 f»if»tf vcltrt t*mat mdtftrtut 
*mitf». ti\c eft rullicarum rica , quam 
Novicix album fztularium pucllarum 
velum deferences , Be Profcflx nigrum 
mulicrum , fervarunc. 

Vellis , feu Mm*u* caput oiim , & 
fcapulai per h ye mem tcgebat , crajtquc 
ab originc pilcus quidam lubfutu»,quem 
capmtimm ftitrmum appcllabant J & ex 
ejui aufta longitudine , atque latitudi- 
neeffluxerunt integrx almutix , pellet 
fcilicct in fcapulai , tv in pedhii depen- 
dent ci . Concilium Ravcnoatenfe anni 
||X4. almutiarum meminit , qua? ad 
aurei extendebantur . Hare deinde al- 
mutia 1 feu capucium in collum devo- 
lutum fuit ob xftum , & tranfverfim fu- 
per humeroi exrenfum , ut xftate ge* 
ftatur in S. Vi&urc Parifienfi . Ucetix 
ohm in finiftrum humerum tantummo- 
do gercbatur , ad inftat Doctoralis a- 
iniculi , quod dextcra manu tenentes 
Daclorci pronius in humerum liniftrum 
projiciunt , quam in dcxtcrum ; atque' 
hzc ratio eft, cur almutia fuper fini- 
ftrum brachium feratur . Lugduni al- 
mutia fuper humeroi geftarur ad inftar 
pallia , & capucium rotundum habct , 
quo olim caput operiebant ; quod tc 
alibi obtinebat. Verum cum id arftate 
nimii moleftum efTet , deducla eft al- 
mutia fuper finiftrum brachium, cujui 
capucio, quod hodie quadratum eft , 
utuntur Canonici ad Breviarium inibi 
collocandum. In Ecclcfia earn deponun* 
fuper fedilia , nequc irerum fumunt , 
nifi cum Pfalmum inciperc , vel colle- 
Oam , aut leftionem recitare , vel ali- 
quod almd monui deheant exercere . 

c.tfrro , feu Ctfhiun pilei genui erae 
ad tegendum caput , qui ufu$ cum de- 
merit , fuper humeroi defertur . Capu- 
«imm ftdtratum pileui quidam erat pelle 
fubfutu* , quo caput magu fovebatur j 
p^liit deinde eduda ad caj>ucii Iimbum 



pofita fuit , vctufque capueiorum pel- » 
lit reliqua tantum fuit Card:nalium 
cappii 1 Duftorum amiculi, & Bacca- 
laurcorum capuciii, eo tamen dilcnmi- 
ne» quod Do&ores prxter pellem par- 
tii anterior i amiculfi, circa collum e- 
tiam pellem , qux intus aflutbatur , 
Bacca laurei vcro anienorem tantum 
partem fcrvarint . Vide edarn pcllira* 
•veftei Pratlidcntium Parlamcnti , Rc- 
etorum &c. 

ColUtt , & manu la . Collare eft fu» 
buculc numella , in vcftimenti collare 
dcvoluta , quo pado illud rufcicani 
quidam adhuc hodie deferunc . Manu- 
lex vero originem duxcrunt ab indufii 
manicii , qux invertebantur , plicaban- 
turque fuper manicarum veftimenti o- 
ram , qux deinde diijuncxx fuetc , non 
fecui ac collare.lcfuitx , Th acini, Bar- 
nabitxeo tempore inftituti , quo fubu- 
culx limbi neque e collo , nequc c ma- 
nicii prodibant , hanc conluctudincm 
retincnt.i Miflionarii , Oratorii prei- 
byteri, & Monachi eo tempore infti- 
ttaCi , quo induili collare devolveba- 
tur j non autcm manica , hunc morem 
pariter fcquunti.r . In Italia, Hifpania, 
Get mama , Polonia , Bclgio Clerici nu- 
mcllam lineam pro collan geftant , in 
Gallia tantum centum circiter abhinc 
annn hzc linea txnia producta fuic « 
atque in -earn formam, quam hodie pet- 
fpicimui, collare redadum . 

Birttum qntdrMtum , ab originc ro- 
tundum crat , & laneum ad inftar in- 
gentu galericuli , vel quale gerunc 
Hofpitalium pueri > Gall i Mtnnt$ ap« 
pellant apanno, c quo conficitur . Hoc 
igitur bitetum cum digitit 3 (Value ap- 
prehenderctur , quemadmodum noclur* 
nut pilcolut apprehendi folet , (enilm 
cornua quzdam feu anguloi adeptut 
eft , qui cum tret eflent , in Gallia , 
ut majotem fymettiam nancifceretur * 
additus eft quartut , & ita e rotundo 
quadratui cvafit . Hiretum tarn in Ec- 
cleliam , quam in forum invedlum eft 
e moleftia capucium in capite per xfta- 
tem defcrendi , unde 200. aut 300. cir- 
citer abhinc annis in fcapulai dcvolutum 
fuit . 

Mb*. VcftiiaJba. eft Juki , aut li- 

nca 



Digitized by Google 



t 



IN BREV1AR1UM ROMANUM, 



nca o! ti Cfericit , 8c Laici* communis, 
vinlquexquc ac mulicnbus. Ejui ura- 
quam velti» A tear i« mmifltru defhna- 
u primum in IV. Conaho Carthagi- 
nenfi mentio fit . Elr Sc apjd Hcrudu- 
nuoi , muiieret ad Inperatori* Severr 
mortem albif veft i bti s indue ji fmiTe . ica 
8c in Hifpania viduac plcromqi alt>ii ve- 
Hibus utuntur,quae fait fat t< di i Sc Cle- 
ricoruru confuetudo . Leo IV: 9 I'xculo, 
nult'm in alba qua in up* utimr, Mijfsm 
tantart pra>fumat . Ricuiphu* Sueiii j- 
nenfi* , ut nemo ilia alba utatur in Satrit 
Myfltri'u f t qua in quotidiant , ant txtt- 
riori uf* induitmr . Vbi vero Epilcopi 
earn deponcre voluere , ut earn denuo 
ufurparent,Conciliii Monfpellicnfi 1214. 
I-atcranenfi IV. tzij. Budenfi 1274. 
Medioianenfi iftfj. fancitum fair. Qua- 
re Papa 1 & Canonici Regnlarcs ea ad 
banc diem ticet brevriori utuntur j ce* 
teri vero Clerici in Ecclcfiaft:cii tan- 
tum muncribui > fuperpcllicci nomine , 

trxterquam ad Altare,eam fervarunt . 
xtant igitur lbx & pro vulgari , & pr6 
Alcarisufu , & qu sda nmodo mutaban- 
tur, fere ut Eptlcopi faleai > 6c cal- 
ceo frequenter mutant , u: decentiui 
Orficium pcragant . Legimui in S. Ful- 
gentii vita cap. iS. cum ad Alcare ac- 
cedentem veftes non mitalTc , fed ea- 
dem tunica , qua dormens utebatur , 
facrificium peregifle . Alba apud Pe« 
trum Blefcnfem, atque alibi, Camifta 
appcllatur . 

Snptrpttliccum eft alba contrafta . E- 
jui meminit Stephamu Turonenfis , 
tamquam ad tatoa defcendentii , f*ptr- 
fttlictum nevmm , candidum , &■ latart . 
Contractual deinde fuit ad media* ti- 
bias, demum ad genua; folique Cleri- 
ci intcgram albam retinuere . Supcr- 
pclliccom verofic appellacum fu c, quia 
p^llquam laxatum fuit ejus corpus , 
t inica? pellibut fubfutx , ptllicium pro* 
inde vocatx, fuperimponeretur; quod 
liquet ex Concilio Colonicnfi an. t»6o. 
nbi Canonicii interdicitur , ne diebu* 
folemnibut ad Ecclefiam pergant fine 

Cltritati ptllicio , vil Vtftt canonical! fub 

fuptrptllicit . In ConfUtutionibu* . Ab- 
batix S. VictoritCinonicui habere de- 
bet nnam tuni<am Untam , dut ftllitia t 



duo fuperpetlicia . In quibufdam Aucto- 
ribut lupc pdliceu n votarur jllb* par- 
va , ut ab Alba diltingmcur , Mba. 
tonga . Apud Memttcamet , Bernardi- 
no* , Corlcllinoi Sec. Cclcbrans , Sc 
ChonUar lub cappti alba* defcrunt ; 5c 
b:ceft Romano* ritui. Rensquoque, 
8c in Ordine.Ecncdirtino , Oificio , Sc 
prxfertim M:lix , ac fupplicatidnibji 
albati inrertunt . 

Supcrpcilicei manicx wo Jo rotunds 
/urn , uc Rom*, Re rm , & in S. Vi- 
ftore Parinenfi , modolon^K) penden- 
tefque, ut Panliu , Si v\ pl-tribo* Gal- 
lic Ecclcliu , vcLti di*j.» &x a fuper- 
pellicei corporc , 6c in poihctufa re;e- 
Ctx , alarum mltar . H arum p 1 n 

manicarum ufut confpicitor indi»me(ti- 
cii togit Patruin Societatii Jclu , & 
Oratqni, Peniionariorum Collegiorti n> 
in vcftibus infantium , & Epheborum , 
ac in tioicinu'.n, & tympani tiibarum 
fagii . 

l{ocl>Tt'im eft alba contracla , c!»ju« 
corpus , Sc manicx adltriclx funt ; in 
quo differt a fuperpelliceo , cujut cor* 
pus , 8c manic* anplr funt . Primus 
veftii hujus uf.n fuit in itineribm, uc« 
potealba commodionij eaqtte de cati- 
fa Canonici Regularei illud femper 
deferunt extra chorum. S.imrbatur eti- 
am 1 ut manuale opus pjflet faciliui e* 
Xerceri, nonfecuitc Monachi fcjpula- 
rium fumunt loco cuculli , qui amplm 
erars Sc aJ opus nimis inconmodus . 
Cam luteal molelrum fuiffct fxpiu* 
per diem deponcre , & fumere hoc ro- 
chetum,xque ac fcapularium, ufm inva- 
luit illud numquam dimittendi , & e- 
vafit ordiniria vettit , Canonic^rum al- 
teram , altcrum Monachorum . Manicil 
deinde imminutum fuit , 8c ali> fcapu- 
larium in lineam rarniam , Monachi ve- 
ro bngum cucullua in txniam Uafew 
rcdegerc . 

Qiod ad vefles MonachaIe« attinet, $. 
Denedictut in fua Regula c. f f ■ eat non 
prxfertbit nili quai ncceflitai exigit : 
regionii fitui , aerifqtie temperiei ra- 
tionem habet , atque id Abbatit pru- 
dentix permittit : in loci* temperati* 
exiftimat , ranicam , Sc cuculliim furfi- 
cerc deberc: vult e clauftro in urbem 

Y pro- 



Digitized by Google 



I J 4 LUMMtN l Anil 

prodeuntium veflct Hi mcliorci caTc , 
que domi dc more deferuntur , turn ob 
decorum , rum ob majorcm ocuiitMun* 
di concinnitatcm : obeumdem decorein 
in agrum pro/icifccntibu$ Monachn 
fcmoralia pcrmittit . Scapularium non- 
Dili ad opus przfcribitur , uc hume- 
ri ad ferendat fatcinat , cV (errandam 
tunicam munircntur. Ob eamdem ra* 
tionem pracipit , ue Monachi cubent 
vcftibat induii , ne cingulo quidem fo- 
luto i tunc cnim nomine* vulgo nudi 
cubabant , ut adhuc asTolet in Italia , 
& indecorum , atque inhoneflum fuiflcc 
in eodem Dormitcrio ita nudos alter um 
alteriuc oculisexponi : mandat prarci- 
pue , ut Monachorum leftiob pauper- 
tatem , abfque cellula divifione, ut in 
hofpitalibut j apertifint. 

Tunic* uUtit , T*g* t veAii erat plu- 
ribut Laici* communis t CuriaJei , & 
Medici non ita pridem illam defcrc- 
bant . 

c*ffA erat atnplum palli'um e pan no 
nigfo* violaceo, vclrubro, ab EccJc- 
fufUcii fupcr albam delatum . E cappa 
contiacla ortum eft numerate , & cz 
hi* tribu* vu'garibu* indumentii tunica* 
alba, & pall.o, foia tunica prolixa re- 
manfit > alba veio contract fuit , ue 
lupc pelliceum , vclrochetum. cappa, 
ut humerale ficrent • Cappa p.imi.n* 
non erat r fi capiici.-m ad tenendum 
caput deflinarum ; mot capucium iftud 
ad inftar fcapu Urii , five h timeiality, in 
Iiumerot demiiTum fun , ad tenet de* 
inde ac genua decidit , demurr. ad fo* 
lum ulquc defcendit, totum coipu* o- 
pericni , qualit eft excubirctuoi ,Cano* 
nicorum farcularium , vel rcgulai .um , 
Pipe a Cardinalium , & Monachorum 
cappa i feu chlamii . Capucium vefti 
adhxrebat ; Ciftercienfet fcapulario , 
Jratrei Charitatii f & Carthufiani pal 
lio , feu fcapulario > Minimi , & Ca- 
maldulenfe* pallio , Capuccini tunics 
illud adnexum gerunt j alii a toga fc- 
junclum | veluti D- ftorci , & Unirerd- 
tatum Baccalaurei . 

Cappa tarn rftate, quam hyeme ge« 
flabatur. Parifiii juniorei Canonici earn 
Temper deferunt , ficuti & Clericui , 
qucm Sf r % appellant ; at in S. V j dure 



5 HISTOIUCUS 

acS. Gcnovct'j etiam extra Ecclefiam * 
atquc extra utbcm gercbatur . Moleflia 
denique illam in magnii xfiibui defa- 
icndi caufa fuit , ut defereretur , etiam 
inchoro » & a mi. farculo Nicolaui 
Hi. loquitur deconfuetudine jam Ro- 
ma; obtinente fuperpclliceum tantum- 
modo , tH almutiam a Pafchate ad om- 
nium Sanclorum fcftum gerendirat Pa- 
rifiii poll ix* faculum dimittitur cap* 
pa Sabbato Sanclo ad fontium bencdi- 
ctioncm ufque poftS. Dionyfu o&avam . 

?*Ui»m Unburn cappa: (ubftitutuat 
fuit, & capuoopileus tarn in clauftrii, 
quamapud latcularei pallium namque 
nihil aliud erat, quam cappa. ab ante- 
rior! parte patula cum capucio in humc- 
to» dcvoluto, quod hodie pallii collate 
vocitatur ■ 

Vttuu tft capucium a cappa fejunftum, 
cujut limbi amplificati (unt ad tuendum 
a temporit injuriii caput. c*f ; * , C*» 
f*lh, eadem origo . 

CinguUm Alba conflringendar , atque 
COfnpTi cands infervit : :\r tunica lint* 
dtjluat , & grrffmm imftditt t in'quit Be- 
da . Renibui autem circumponitur juxta 
jUud , j t surge me, CF txtingut in lum~ 
bit . Conflat ex Exodoia. f. II. re* 
ne* cingi fol/toi Ifai. it. Brit jufli- 
tU unguium lumtorum . C'crici S. Ma- 
rif Panlienfi. Icmper ilbi reset fuccinge- 
bantj pre.byteri vero cingulum , quo 
alriui poterant, fuflollebant . Opui vero 
ant iter facientet comrooditatis gratia 
veflem cingulo extollebant . Sic Luc. 
II. Trtttittget fi , & ftcitt dijeumbtrt j 
& job. f. Invtni jmvenim fr*cinf!um , 
& qusfi f*ta:mm ad tmbuUnium . Luc. 
17. Trttingt it , & mini fir* mihi . 

At*ni}ulHt (implex linteoluot erat , 
lungum magia« quam latum . Fimbria 
pri i 'im, fru tcxto dcnticulato ornari 
captt , mox opeie Phrygio . Denique 
abjetfta ttla e ttxril- panno confeclut eft. 
Sin H o auierr brachio imponebarur % 
nort (ecut ac humero feu brachio Ixvo 
impon tur mappula, ut menfa miniftre- 
tur ; in rrar u fiqnidcm dextera impc- 
dimei to c lie 1 : mi dtxtttum txftditum fit 
ad mini fir tndnm , ait Rupertut . Mani- 
pulin primo nihil aliud erat , quam fu- 
darium t antequatu cnim ufui pcra* ve- 

tl.bua * 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



flibui afluendi obtineret, in iinu mo« 
do recondebatur > ficuti hodie quoquc 
pagani crumenas fuas inibi locantj cas 
abdentes fub indufio ; modo zone, feu 
br ach 10 a ppcndebattu : rrui ( "« j>iu ro ctum 
in cingulo condebatur ; unde Deminut 
no Iter A poftolii fuis velar , ne pecunum 
gcrant in aunii , ideftin marfupiii ■ Pa- 
rifienfit Univerficatii R color ,cum fole- 
mniter incedir , hoc adhuc obfervat ; 
Sfnonnulli Religiofi , Ruitici, aliiquc 
Tins , uti vulgo appcllantur , corollas 
xonat appendunt ; fudarium vero poe- 
rorum cingulo adhuc appenditur ■ Vc- 
rum plcrumque manic*? , feu brachio fi- 
niftro nppendebatur , unde ortum ada- 

gilim, mtnic-x tnucum ttnungtrt , ad in* 

nuendum pa rent urn noftrorUm fimpli- 
citatii tempus ,qui pern ca rentes fuda- 
i mm manicis adneclebant . Invedo quo* 
que perarum ufu , cum alba totum cor- 
pus tegeret , operofius fuiflet ad a hare 
fodariolume pcra depromerc, acproin- 
de illud brachio adneftere pcrftirerunc . 
Atque ea ratio eft , quod Romano ritu 
excepco , in proecflione > qua* Mrlftm 
ancecedit , Mjntftri alba induti manipu- 
farn geftenc . La.nfranchus laicot etiam 
fratres in monafteriis eumdem geftaffe 
air : In cantbiit Afmscbtrmm tti*m Imiti 
turn nlbit indnwntmr, tx ant! fin trsdithnt 
ftltnt ftrrt m*nipui»m . Dm non eft , 
qo-od in conferendo Subdiiconacu ini« 
ciandii traditur manipulus , & fortaffe 
hinc orra occafio , quod, cum Subdia- 
conus in or d mat: one fua ab Archtdiaco- 
ho urceolum cum aqua , & mantile reci- 
perec .. eidemtraderetur mappula quar- 
dam.ne ejus alba inficeretur , fi fort u it o 
urceoloi effunderee . Amalarius tih.-t. 
•\%+.Offic. Ectt de manipulo tamquam 
fudarioagit : SmJsrh filemmt tetgere pi* 
t»it*m •c»ltrnm & nttimm . Pfeudo- A I- 
Ctiinus. MMpp*Uf»+infi»iffrM Mrtrf** 
ftaiur, quo, fi suit am deiergimus . I vo Cir- 
ri u t en hi Serm . a. im finifirm m*n* qtmd*m 
f tnituT mtppmU , 9*mm*nip*lmt vri Sm- 
Antinm npftltmimr . Innocent. III. de 
My ft. Miff, c. f 9. idem qood Beda 7« f«- 
culo C*U, 7 . it Oriin. habet. Vidcmus 
tamen Riculphnm Epifcopum Elnenfe n, 
quum Ecclefiar. fusr (ex manipulot auro 
«ixcumfjito> , unde Hocci quidam aut 



IJ5 



tintinnabuia depeodebant , reliaquexet 
juxca more noftrum loqui: MmUfmUt f$m 
turn «»r», •mum car hi 1. turn ihuimmtbulh . 

S»l* otiumentua eii bioas.triMa* U- 
mi habens , abanteriori parte per deai- 
tesacolload talom ufque, ab anuqna 
t/cfte, leu pallio anteriusaperto, y?#U- 
qmt appclUto , fejundai . Vocaca fuic 
eciam Or*ri»m a voce or* , qua?- estre* 
mitatem, inn bum fignificat ; hiliqii- 
dem taenia: in id tantum in veftibus ad- 
hibebantur . ne , margine in cooper ro ,■ 
hi a tun diQolvereotor , nm , wnU , 
tlmm t •rlttmm. Hz dujrtznia antcrius 
apponebantur duobut veft^s latenbas , 
non Tocim ac hodiernat ta?nioJ« texti- 
ksj| & hodie qtioque- in nofttis<anicis. 
icque dalmaticis confpiciuneur . Prei- 
bytcrii , ac Diaconis , duoi initiantur, 
ftola tradi folet . Vide concilium Bra* 
chare nie an. 5^}. can. a. & Mogunti- 
numan. 843. can 28. Defer cur ad aha* 
re in concronando , in Sacra men to rum 
adminiftiatione/.fupplicationibus , Sy- 
nod j $ . Papa earn numquam-deponit , ne 
in via quidem , atque aid menfam - E pi « 
fcopi qoo.jiie earn lemper geftabant , Ic- 
gimufque ia vita S. Thoma cantuarierw 
fu, nequcinterdru, neqoe nocTuab-co 
depofitam fuiile . 

Concilium B-acharenfe earn- fnper 
pectus in crucis formasn decuiTandam) 
etfe I cr 1 bit , can . 4. V-eruns is mos norv- 
dum Romat- obtinucrat Innocentii III. 
srtate , quemadmodum ipfe teftkeur do 
M y it M 1 ffac , 8c Diraadui quocjae r *. 
fttcsiloait 1 lib. J. Rational, c.5. 7^r>» 
mbiqnt p*rttt /fobe redmtmmiur ««t# pr- 
B»t in modum Crucil . Hinc &C< hodie' 

extra facrifctum pendent geftari ftler , 
Diaconi vero craofvcTfaoi gerunr , ut 
liberiusmunercfuo fongantur . Vide 4. 
Concil. Toletanum can. $6. 

C*fmU . Oim uniterfi A4raris Mini« 
ftri cafula m dun erant . Or do Roma- 
nus, & Amalafiuscaftilam veftti genua 
quoddam eflc ajunt, umnibus clencia 
conmunis , licet forte diverfe form* 
pro Miniftrorum varierate. 

Diaconi , U Subdiaconi quadragefi> 
ma 1 & advenrus tempore earn reti» 
nuere , cum en.m 1 is rtmporihnS per- 
garetuc ad M.ltam celebrandam in Ec- 
V a clc- 



Digitized by Google 



C.0MMENTAR1US H1STORICUS 



clcfiit , ubi ftationct indicia* erane , 
hi miniftn , uc f e a pluvia cuerentur, 
vel in itinere fibi prarcaverene , cafu- 
lam , feu pallium , dalmatic* , vel tu- 
nic* loco fucnebant , eamque adhibe- 
banc ctiam ad altare ; non fecut ac 
pluviacn metuent vir pallium ftimic , 
eoqnc utitur, etiam/i officiofe aliqueoa 
adeac . 

Diaconi , & Subdiaconi Parifiit , & 
alibi cafula tranfverfa induuncur , a- 
deone quod in parcibut anteriori , Sc 
pofteriori dTc debcret , ad latera fie , 
uc liberiui brachio ad muntit fuum e- 
xercendum uci poftint . Romanuoi fe- 
quentet r it urn cam geftanc , ficuti Sa- 
cerdoi , ab anteriori camen parte coro- 
plicatam j quod minim* utilitatii eft » 
dexterum liquidem brachiuna pr*cipue 
c ft expediendum . 

Diaconui in ritu Romano cafulam 
dcponit ad Evangelium , cVnonntfi poft 
communionem illam iterum aflumie > 
quo Iiberlut munere fuo fungatur ; 
Subdiaconut etiam epiftolara It :: • .» 
cafula exuitur juxta vecerem morem « 
quo Lector et , dum munut fuumcxer- 
cebaoc , albit erant induti . 

Concilium quoddam Germanicum Tub 
carolomanno circa ottavum farculum ha- 
bitum Preibytcrot , Be Diaconot cafu- 
lat geftare aic , ramquam veftii genua 
perfonii Deo peculiariter addiclit con- 
venientii. Monachorum etiam pallium 
cafula dicitur in regula S. Macarii cap. 
*7« «n vita S. Gregorii I. a. c. 4?. & 
L4. c.^j. atque in vita S. F-ilgentii 
c 1 8- ubi Monachit fuii cafulam pre- 
ciofam , vel fulgidi colorii non p;rmi- 
fitfe dicitur . Laicorum quoque pal- 
Jium cafuia dicitur. S. Auguftinut I. 
*a. decivitace Dei c. 8. pauper it cu- 
jufdam opifici* mo inir , qui cafulam 
foam amiferat . cafiiaou* lib. a. dc 
Kab. Monach. c. 7. Laicorum caftilat 
tnem«irac. Videre etiam eft in S. Ful- 
gent'i vita pi uvio tempore , quiitinerit 
ejtii comitet tranc , fUmth f»h eum 
protexiffc. S. Severinut Abba* Agau- 
nenn'i cafulam exult , eaque chlodo- 
veum indtu'c , ot eum a morbo libera- 
tec . S. Medardui cafulam egeno dona- 
tic. Vide cotfcilimn quoddam Gfiina 2 



nicum o&avi frculi , quod de ea lo- 
quitur tamquam de vefle oronibu* de- 
ricit comrouni . Olim promifcui u(us 
erat | nieidioret tantum in Altari ad- 
hibebantur . Ejut uf«if erat idem > ac 
cappar, pluvisJit appcllat* , quae plu- 
vio corlo induebatur j at deinde e pre- 
tiofil adco pannii conferta eft » uc cam 
pluvia deadente, amphui deferre nc-. 
moaudeac Occurrunt adhuc caful* , 
qu'.but capucia , feu oidmatit cuculli 
adnexi funt . 

Olim ca fula rotunda erat , undique 
claufa, & ad terram ufque promifla s 
fuperiut tantum aperta erat , uc injici 
puller . Poftea commoditatit gratia , 8c 
ad cvitandam fuperfluitatem , recifa in 
ucroquc latere fuie , & undique reject* 
ad earn formam , quam hodie intuemur« 
adeouc Monachalit fcapularic laci qui- 
dem , ac minua longi fpeciem prafct 
ferae . 

Ctlttamtntum Bpifteptrum . Peculia- 
re calccamen , nitidiut , & deccntiut 
pro muneribui altari* decor exigebac • 
Amalariut lib. a. OrSc Presbyteria , 
diaconit , & fubdiaconu tribuic fanda- 
Ua . Cacoli Magni capicularia Jubenc » 
ut pretbyceri cum fandaliit MiQam cele« 
brent . £a erant calceamenti genut , 
communit, fed nitidtotit. lis Epifco- 
pi induuncur a fuit cubiculariit * & in 
Sacrario. Cum vero pretbyteci ob pau- 
pertatem calccamenta mucare non pof-. 
fenc ■ fandalia Epifcopu reliqua fuere. 
..Sandalium calceamenti genut eft ex 
unica aluta fuperne vinculit , vel corri- 
giit alligata conftantit , tdltetmtn- 
ttntepti teftttt eft, nee nudmi *i ttr- 
t*m , inquit BcdaColl. dc 7- 9 r ^' cu " 
jufmodifunt ca , qux Religiofi geftanti 
verumapaid Epifcopot , feinPontifica- 
li calceui cvafu . C*lig* leviorit ocreae 
genut erant, pedem , & cturum par- 
tem tegentii . Sumuntur f»pe pro fan- 
daliit, uc paret Att. 11. CtUe* ctligtt 
m At , ubi inGra>co habecur S*nd*liA. 
Incalidit regionibut nullut erat tibia- 
liumatfut i calceamentum pedibuttan- 
cum inferviebac . 

Tumit* , feu TmniettU Subdiaconif a 
S. Grcgorio conceiTa fuit lib- 7- O 64. 
aflCL-acaimalbamuncum geftabane . 

DaI- 



Digitized by Google 



IN BREVWRIUM UOMAMUM. 157 



V*lm4t!t* , tunica; genut erat * Dar- 
matia protect* , unde & appellationem 
habuit . Lampridiu* in vita Imperata- 
ris commodi eum in publicum prodiifle 
ait j Dalmatjca Hidutum , Dalmatarum 
more. Super cafulam geftabatur, cum* 
que niroiit circa vcfte* impend* pre»by- 
terii run eflfcnc onerandi , folitlEpilco* 
pi»remanfit. Tradrt Vilafridut Strabo 
atvo fuo Epifcopos , & Pre*bytero» jut 
habere deferendi Tub cafula Dalmati* 
cam exilhmaife - 

Daioiatica manicat lata* habct , ut 
tunic* manicas auguftiorci Temper * & 
brachio adftriftioret comprehenderet . 
Tunica utpote arclior fubtut gerebatur , 
fupra Dalmaticaauguftior • h«c autem 
fimbriit ad manicat , & latera ornatur, 
Ron autem tunica . Regum veftimenra, 
dura facrantur , eadem tune ac Epifco- 
porum Million ponti/icaliter cclcbtan* 
tium ; geftant enim tunicam ,* feu dal* 
tnaticam , & regiam chlamidem . 

Chhtthtc* . Dccdr , & concinnim 
poftulare videmur , ut in EcclefuQicit 
tnuneribnt mam**- con tegantui » Hirudin 
pluribu* Monafterii* , veluti. in clunia* 
ccnfj , Prio/e*chirothecit -ututKuc ex- 
tra altare, cum rebut facris pre font » 
in aliit geftantur in fupplicationibut ; 
an alii* cantor, dum baculum gerit , & 
ii , qui retiqoiat deferu«c> iifdertt in* 
duun.tur . Id autem univerfira Epifcopit 
reliquum fuit , & forte inricprofeclum, 
quod illit moleilum num elTet , per 
hyemein nudit manibu *> bacidgm patte- 
xalem tenerc . ••.»,♦< ■»♦< •. ( 

GrtmiiU Latina voce grtraium 1 fru- 
ftum tela? quadracam , quod pooebatut 
in gremio celebrant i» , dona federcf '» 
oe.illiu* mjniju* cafula inquha'cutr & 
pretiofopanno deinde con reft urn fuit 

Mitr* , vet ut eft capitii itucju'ncn- 
tum , five pileut rotuodu* % ,im qua* 
dcatu* potiut t unde laciniacquedam de- 
pendent , que ad earn capitj all-in- 
dam ferviebant . In duplex -acumen j 
anticum , & poftjeum . definebac ; t e* 
ritque omni hominum generi comma*! 
nit. Circa decimum fxculum vero Ec* 
cMefia fticit »8c Epifcopit extra facra mu* 
nera peculiar it fieri coepit , quin ctiam 
iplimct Pontifici , cujus tiar*> feu, ca* 



tnaurut , pileu* ell rotunda* , &eleva* 
cut 1 cui ornandocorona addita eft. Bo* 
nifaciut III* fecund am addidit , Bene* 
dictus XII. -tertian . Lugduni , & 
Vienna? » atque alibi Pretbyteri, Diaco* 
ru , 8c Subdiaconi cam ad altare geftanr. 
Paflim vero Epifcopi , atque Abbatet 
Regularet dumtaxat eauci (olent . 

Dt vtfiimm (Itrltmlimm ctUrikui . Ril* 
bra: vefte* nobiliorum Eccleliarum e- 
ranc » quarum Ecclcliaft ici purpurea 
indumenta gc ft a bant , atque inde Car* 
dinalituD pecuham evafere , turn vio- 
hecx , que deinde Epifcopit remanfe- 
re i relrqui enim clerici nigrum colo- 
tem ufurparuot , . velut omnium com* 
muniflinunn , 4implici<£mum , atque 
viiitTimum . Ceteroquin in recufiit vi- 
trit intiicmur prcibytero* rubns , & 
viobceit veil: bin indutoa , uti hodie 
fuot clerici ^ qaibut hi colore* reliqui 
fuete . De veittutn colore nc Monachi 
qaitdem fol licit i eranc , trade ilia S. Be* 
nedicli in Regula c. 44- Ve cthrt non 
(smfentur Mcnacbi . E r ant in hoc Ordine 
Moiuchi a'ip i 1 feo fulvi , 8c Monachi 
ilbt . H nc cartbuliani colbrem fubtut 
album , fupernentgrum fervarunc • C> 
fteccienfet , cctlcftioi, &poflremi Re* 
fotmati omrrioo^rngri funt i Camaldu* 
ienfe* , Fulienfe* penitut^albi . Eufta- 
ckio* Beileut fzetrio Parifienfi* Fpi- 
fcoput Ecclefiafticorum vefte* nigrict- 
Writ , aut n.^run prox ime accedentrt 
eflie debere decrevit , quod & aS. Ca* 
Bolaan. aj«5. kaconcillo Burdcgalen* 
A an. 15 b' ?. ftatutumfuit . 

. iPe Clericorum , & Mcnachcrurn Vtfli- 

kmi . Clerici » xeterique' chriftiani pri* 
mi* Ecdelitr feculit irtdem, atque Ro* 
muii externit moribua .vi«ebanr« 

icra Vtffut f btlfitat •> C* infl ru [lut , in* 

quit Tertolltino* Apolog. H»c autem 
veltit talari* erat : J^uifftt dtmifiam mi 
mlwi togAim in uric habtto , ait lex Ro- 
ma no ram . Eranci , 8l Barbari stftace 
brevioreln veflem geftabant ; undedi-> 
fcrimen ortnm eft inter Cierico* , qui 
veterem vifttm retititterunt , 8t l.nroj, 
qui earn deferuerunt , idqne circa fex- 
tum ftrcuium • nam quinto fxculo Ce- 
leQinut Papa Epiftuia a. ad Epifcopot 
Provinciat Vicnoenfit k Narbonenlin 



Digitized by Google 



COMMENTARY 

Epifcopos corripit , quod Pli ilufopho- 
rum inflar palliatt > fie cinc"ti inccde* 
rent. Non vcttis, inquit, fed doclri* 
iu , Sc mores a- vulgo vos difcriminare 
debet ... 

franc; bre*ioribus veftibus utebantur. 
Sidoniuf Apollinarit , Sirtfliiu affut* 
defies frttr* iterant mtmbrm virtu*. $ 
& £pi(L ao. 1. 4. Gothi habitum it* dc- 
fcribic : refill ail* , Jiri&a , xttfulxr , 
War dppiopin<jH4m .ptflmhms .tx€ftir.-l 
ideft corum veftes adeo eraot adUridt* , 
ue eo rum cor porum for ma vide recur ; a- 
deo breves , ut genua non excederent . 

Oecimo quarto fsculo. ., aeque . infe* 
quuth aliis ia Gallia,, Italia , atque 
HUpan ia honeftiorei homines , Reges » 
at que magnates Jongis vedtbus ut«ba.n* 
tor . InOrieate promida vcirrsubique 
fervantur , fi iter faocata eacipias . 
Laid taatumvetertm raorcsn defense- 
re> Cierici en im £ pi fcoporum man da- 
ns , oe brevjorei adhtbcicnt , cocrcici 
lucre. 

Monachi Clericos imiiati fttat > dc- 
ttfiflafque veftes fervacunt i Soli Eran* 
cifcaiti pallium gerunt tunica breviui, 
quia frequent ibus itineribu* d;ftinen- 
tur i at Capuccinf j Recollect i &c. 
illod huge brevius habent obeamdem 
rationem ; Cierici quoque hoc hrevc 
pallium fa Item propter itinera. fecva* 
runt , quod veftis erat & Laic: s com- 
munis . Quem autem S. Gtegoriui/ubi 
dc S. Bancdiclo agit, SmbB* aajutrf*ti»* 
mil o«»/rMi»appejlat , id de Monafbca 
vitaregulis, atque inftitutis,, non de 
veftibut accipiendum til , fere ut ap4id 
S. Cypriannca habimi , & difclpUoa yjr~ 
rinum regulxfunt VargirubiM rite infti- 
tucudjs , & cum S. G regor 1 uj de S. Ro- 
mano ait : SunRg ccavrrpriionh )?*biiu>» 

trtdidii , cum innuit protcflionisMona* 
llicsr regulas tradidifEc 

S. JBencdic>u» Difcipulis fui» commu- 
nes patrist fust pauperum .veflei tribuir ; 
tumeam fcilicct , cucullum , cV fcapu* 
larcad opm faciendum . Sic Theode* 
marui Montis cafiini Abbas 9. (arcub ia 
cpiftob fua adCarolum-Magnum tefia- 
tur t ruft icos hosnraer fit circa Mona* 
Act mm fuum opuf facicruer ait ejm uf* 
qae it a tern fcapulari afos fuiffc. 



> HISTORrCUS 

Reliqui Reiigioforum ordrnum con— 
ditores veftes illas adhibuere, qua in 
Monalteriis ilJit , ubi degebanr, ufu 
teceptsrerant. Religiofar vero mulieres 
modefiiorum .fui temporis fceminarum 
cultum fcrvatunt i Velum, redimicu- 
lum , fafcia pecloralis, cingulum reli- 
giofarum, veftes font fxcularium etiam 
mulierum , quaebpfis farculis vixere , 
Ut in tumulis , aliifque pcoxime elapfo- 
rum-fxculorum monumentis peifpiccre 
licet . 

GAP. XLVill. 

De ^fffinitate , & Convenienti* > 
inter Romanum Breviartum , 
& Breviari* Eahftarum GaU 
Ucanarum , 

. •> ■ : 

CUm impoflKbite fit rirot omnet 
cu^ufque finguhris Ecclefic refer- 
re, iromorabor dumraxjt Ectlefi* Pari- 
fienfisBreviario , atque hoc cum Ro- 
nunocollato, facile ceteris Breviartif 
apfllcatio fieri poterir . 
, Parj/in noiitmnurn (Micium incipit a 
Vsu r , jivt , CK Crt4« feemo : Id q tie a 
Pio V. acceptum eft . limine Uki* t De*t 
In MdjmtMtHm, GUtim Vatri , IntitatO- 
rium', & Pfalmus ftmitt Hymni om- 
nium Olficii Horarum , mutatio flro- 
pharurn ad finem horam Hymnorum 
pro quorumdam Feftorum ratione ; d> 
vilio t five partitio Pfalmorum per heb- 
domad* curfum > Antiphonaf , atque 
Capicula eadem funt cum Romanis 5 
qucmadmodurn 1 & mot murandi An- 
tiphonatad PTalmos Matutini Domini* 
clt Adventus , eofdem verficulos reci- 
taadi , arniphonai Dominicis port Se- 
ptuagefimam ufque ad Pafcha murandi, . 
OHtCiom a Capitulo recirand, , Capitu* 
lorn Nona pro capitulo regular accipien ■ 
dt, verficulos ad preces Nona reciean* 
di Fefl is non dupltcibus , vel extra ofta- 
vas ( folumad Completorium locus mu- 
tator ad Cnfitttr ) Orationem vrifit* re* 
citandi, atque poll earn Antiphonas ael 
B. Virgrficm colltcaadi , ealqoe pro. 

tcru-' 



Digitized by Google 



■IN BREVIARIUM ROMANUM- 



Ar.:;;-: :x prima rum Vefperarum di- 
rvcif« ab Antiphonis Laudum, officium 
S. Peer j , officium Sanftiftitni Sacramen- 
stj, Fcfcum Vintationii fecunda Julii , 
■ quod Pan fin men! c Junio fiebat ; Fc- 
- Hun S. Pec r i in Vincula: Tranilatio s. 
Dominici aif. «d*+r Aagufti , atq<(« 
Transfigurations ad 6 . Jejunium , Fc- 
,ftoa , officials , & culled}* $. Laaren- 
•*ii : Antiphonx » & fere totum orfi- 
Dominiox hora»i Evangelia quoque qua- cm m Afiumptionia ; Oratio , & fere 
mor Teroporum > & Dominicaiuro itr totum officium Decollacionii s. foanms; 
«untur j quod fi Panfiis novcm font Ancipbonx , & officium Nativitatii B. 
Antiphonx OO, cot quoque olim Ro Virginia} s.Martini j Angelorum , at- 
m* erant . Nacaiii vigi/ia , ejufdem-Fc- que etiam Angelorum Culfodum . Ma- 
Hi Officium tam ad Matucinum , quatn jorcautio Romx adhiberur circa S Ur- 
circa tria Evangelia , acque crci Miii.a, iulam ., atque Mortuorum commcmo- 



temporilxit mutandi . Omnia enim ha- 
ftcnui enarrata a Romano Brcviario 
luropca tunc . 

In Officio proprio de tempore per 
totum fere annum eadem Icdtiofic Scri- 
_peut* Ltbeorum , quae Kotnar lervatur . 
Romanui mot Advencus cempore, at- 
•que in Antiphonii , & Vcrficulis Do- 
luinicarum obfervator : MitTx Epiftola 
Jegitur ad Vcfpcras , acque ad cetera* 



colle&ai , commemoracionem S Ana« 
ftafix, Anciphonai Laudum , & Vef- 
peraium Pfalmi , cuntta eidem Roma- 
no Brpviario congruunt > queraadmo- 
<ium& Officium S. Stephani , acque to- 
nus oftavae Naralis . Officium quoque 
S. Thorn* Cancuarienfis , S.Syl veiled, 
Circumcifionii paucis immueaeis inde 
accepcum eff,veluc Si Officiu m Epipha- 
iiiar , cjuXque Ocfavx . Scptuagofimx , 
acque Quadragefimx tempore per om- 
nia incer fe quam fimilij Tunc i eadem 
enim quocidie Tunc Evangelia , cum Ho- 
miliis fuper eadem Evangelia ; eadem 
major Hcbdomada , acque Pafchali* . 
Tempore Pafchali hoc cantumdifciimen 
habecur , quod Parifiia <res tantum 
pfahni , 3c trci Lettionea ufquc ad Fe- 
ilum Trinitatii dicuwur , quod & olim 
Romx fiebat . Poll Trinicaci* Pcflum 
ufquead Adventum a-Romano Brevia- 
rio eadem Evangelia accepca funt > qux 
olim Parifiii diverfa erant . 

Quod fpeflat officium proprium San- 
ctorum | potior eorum part accepca eft, 
qui Romx coluncur : fcilicec S Nico- 
la as cum fex Ledfionibui , commemo* 
ratio S.BarbarXj Feftum Concepcionia 
cum fua o&ava , officium S. Lucix cum 
fuit Antiphonii > Cachedra S.Petri Ro- 
mx * acque Anciochke i officium S. A- 
gathx , Fcfta S. Thomx Aquinatii , & 
S. Bonaventurx tamquam Doclorum ,S. 
Jolephi , 8f ioachimi ; officium Annun- 
aiacionii , abflinencia , & procedio die 
i Ma:. - . officium S. JoannU Baptift*, 



ractanem-» hacenim Romx obitut in- 
ft«r aafctutn clt , quod diet officium 
non impedit j odafa folemnit omnium 
Sanftorum i officium s. Martini , orfi- 
cta Prcfencacionii , S.Gecilix , s. Cle- 
ment r» , & s. Andrex Parifiia eadem 
funt cum Roman u ; adeo Romania mo- 
ribui conformes effe ftuduerunt . In 
commum Sanctorum idem dtferimen 
confpioitur , quod tempore Pafchali 
circa Apoftoloi, Martyret , acque a- 
lioiSanAot , & Strtftu : Breviarium 
Panficnfe adhuc fimiliut Romano erat 
ante rectnfionem anno 16 Si. inAitu- 



CAP. XL1X. 

Quanttw interftt populos bom- 
ti ad Divtmm Offictum reci- 
undum , atquc Mud omnibus 
aliis Truibus prtferendum * 

ESc jam a nobis fuperim relxtutn > 
quantum SS. Patrei , «c Conc^li* 
pupuloi fuorucn temporum hortarencur ( 
ut diu nocluquc Ectlcfi* officii* inter* 
client , acque ilia omnibus aliis preci- 
but prxferrenc : £0 enim reapfe Oivi- 
nom Officium publics q^uxdam Oracio 
oompofua | acque infpirata a Spiritn 
SaoAo, qux omnium Fidclium , nomine 
recitatur . Oracio h«c infiitucionit A- 
poftolicx eft . Hinc 8. Ambrofin* F.dc- 

libut 



Digitized by Google 



CaMMENrAlULlS HiSTORlCCJS 



Jibut dicebat : ram ad Deam laaidan* 
duru, quam ad eundem pUcandum>cuoi 
contra vdt propter peocata veftrairatUi 
,cfl , uoiveriam Ecclefiam adhibcre, quas 
pro vobit orabit , arque tunc vobis con- 
cedet , quod jure recti Urc poifet : ad- 
bibt Mccttfitm i t}W« .fr* tt at** lib. f. 
in Luc. Prxceprum implcbitis , aic S. 
Auguftinns , quad feaaper orare j u bee , 
li cum Ecclefix MSnillrii diu nbchique 
Dei landes. ccrti* tomporura intcrvallts 
decantabitis , cum ilia diet > & nocles 
in varias hofas dividends , quibus ipfa 
Filios fuos congtcgat lib. i. dtlmref.t. 
57. Hinc per plurima fxcula Laici ho- 
minei nulioi alio* precum libro* , quara 
quo* clenci > habebant , atque ea de 
cauda irtrique idem Oficium rexita- 
bant, quod prxftitit ctjam S. Ludovi- 
cui Galtiarum Rex dccimo tcrtio £*> 
culo. 

Oj>ni autcrn avo- exitlimrtuin eft 
Laicot ad Otficium Divirfuui- recitatt- 
dum tencri . Hinc rot Canones , Paro- 
chos ad publicum Otficium abfolvcndum 
comptllunt nunc dieboi iingulis, nunc 
Domiruc:s tantum , atque Feftudiebuti 
idque ca ratione , ut illi popului inter- 
dict, quia Divinam Oiiaciui» non pro 
foloClcroinftitutum elt , fed pro uni- 
vcrfo Parochix populo, u c illi interfit, 
atque cmoltimentu n inde pcrcipiat Di/i. 
62. Can.uJi. cap. i. extra de Celetrathne 
Mifi. Qdo'd fi more* huius fxxuli , fin- 
gulos Parochot ad recitandum , tk ca- 
nend w m u n i vc r fu <i\ ,0 ffi c i t* m Do m i n ici s 
diebus non compclhint , M fTim falrem 
tecttare , popuios inftruere , & Vefpe- 
ras canere debent > quia populus hifce 
omnibus intercfTe debet > unde confe- 
qutur populo* Ecclefix Oflicium fequi 
oportere . 

. Hinc SS. Patres nihil Fidalibuirrm- 
g is commendarunr , qmnvut fectareii- 
tur , atque uniformiter adhibcrent pre, 
ceiClen, qui Ecclefiam reprttfentar- 
vim , quam preen iftx apud Daunt ha - 
bene r cuprimentes . Curate , air 
Ignatius tff. *4Zflt. ut fxpe CHmEp4- 
fcopo cotweniarrt- , -acquc cum ip(b ! *af- 
dem pcecet Deo ofteratis % ad grai'ras 
illi agendas propter fu a' dona , atque 
*d ipl'tioi grerifiaandoiu. . bio* , ait 



Tertullianus Apolog. c. 39. per fociera- 
tern eiufdenv Keligtomt unum corpu* 
componimut : gregatim coram Deo noc 
fiflimua, q'uafi no» ipfot fimul conjun- 
gcremut , ui nolltM <ommunibuv pre- 
cibu* ipliui grati'at , atque favotet ex- 
torquere veTletnui j hxc cnim confpi- 
ratio , atque vit ipii grata eft . Hoc ip^ 
fom &i Joanne* Ghryfoftomut admira- 
bili quadam co^iparatione not docct : 
'ait cnim , queoiiadcnodum aqua , que in 
■exiguaquantitatc vale quodam co;npre- 
henditur , ad mare fola flucre non po- 
teft } itunagnum vero tinmen projecta 
aquarumcm lu topitur, atque ecu ceteris 
fl-iviii ad marc pc: ven:t;Itacum privataa 
preces tacirftui , hat intirmiores funt , 
quam ut ad Deum pertmgerc poflfmt : 
»erum cumnos fimul cum publico con- 
■ventu oramus , atque tot aliis , qui in 
Ecctefia orant ,coiY)angimur , tunc va- 
•Kdiorei infirmot fulcmnt , atque oratio 
noftra clamore , atque vt Divini amo- 
ris , quo tot virorum piorum animr 
exuberant, abripitur. Ea re videmus, 
Apoftolot s atque pnmos Fideles vo- 
cem unam , unum cor , unamque an:- 
mam habuilfc , atque in iifdem precibut 
perfeverando , Spsntum Sanclum fupec 
Ecclefiam Pentecoftci die petraxiffe ^ 
Re cnim vera hit tantum communibus 
Ecclefiat precibus Dcus peccatorum ver 
niam concedit , telle S. Hieronymo . 
Ecclefia , ait S. Ambrofius lib-. 2. de pten. 
farcioam noftram fioi imponat, oportet, 
pro nobit- flea t,atq; rtdeles omne* preces 
Tua't c'onjgftgcnte* veluti tributi quod- 
dam genus efficiant • Fidelium congre- 
gatio , aic S. Auf»uftjnui Tr*ft. 4. f» 
1t*n. qui cum Eclcfia orant , columba 
ilia eft,de qua Scriptura meminit, cujut 
interior pulchritudo adeo accepta D?o 
e(r,cfua? nov a peccatorum noftrorum vin- 
eulisfolvic, arque" conftringit S.Leo 
'ferm.j. dejtj»n.hoc pao>? Ecclefix prccea 
extollit luper preces alias , quas pri- 
vata devotio inlpira* , quod illud, quod 
• fege quadam publica, atque unirerfa- 
Iifer»attrr, i.nu't m , atque magis fa- 
crom fit , quam quod prirata quadam 
devotione fufcipitur : abfolutillimaenim 
peccat6nr'oi remtffio obtinetur , cum 
Eccltfia 'veniaro petit . Si cnim Domi- 

Srt>» 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROM A NUM. 



161 



nusfe conceffuriim promifit, quod duo, 
vel cres uno confenfu per ipfius no men 
petunt i quid recufaturum cxiftiraabi- 
mut tot Chriftianorum tnyriadibus, qui 
ipfum eodem fpiritu orant ? Atque fi 
Apoftoli a Jefu Chrifto petieronc , uc 
©rationem prstfcriberet , qua Deum ex- 
orarc poffent , Ecclefiam adcacnui a 
Spititu Sanfto inftitutam, atque flS»r- 
matam , ut ab ea difcamus , quomodo 
ipfe digne laudandus , & glorificandus 
fit. Ait prsrerea S.Leo > licet milei 
Jefu Chnfti in privatit occafionibus 
cum gloria pugnare poffit j attamen 
numquam tutius, atque felicius hoftem 
debellat , quaoi cum paiara , , atque in 
medio exercitui illi refiftit , quod tunc 
folus cum iilo pugnaturui non fit , fed 
duftu invidli Regis > atque cum aliis 
commilitonibus , qui hoftii impetum 
cum ipfo fuftinere poterunt 5 minus 
enim longe periculum eft , cum plurct 
adverfus hoftem pugnant , quam cum 
folus i atque difficile fieri poterit , ut 
vir, qui 8e propria j & aliorum virtute 
defend it ur , quippe Fidei fcutum manu 
gelfat > iclu aliquo feriatur ; adeo uc 
in commuoi caufa omnes victoriaro re* 
icraot . 

CAP. L. 

fttfolutio fhtrium cafuum circa 
Brcviarii ucitationem . 

Q. |J Ctltfia fuefi nt tenftringere Mi- 
L, niftrtt fmtt ad Divinum Qffcinm 
rtcitandum omnium mtmbrorum nomine , 
a>uib*t ipfa conftat, qnotumattt Mater 
efl? 

R. Affirmative. Sacerdotes veterii 
Tcflamenti Deo populi Sacrificia offe- 

rcbjnt : i\*g*bitqme pro ( • Sac erdet , ait 

lex. Idem ait Dominus c*. Joel: plo> 
rabnnt Sacerdotei . . . . & dicent farce 
populo in*. 1. Paralip. c. x-.'Levitz fe- 
ro 1 atque mane ejus laudei canere de- 
bebant . Sunt mane ad confitendmm Jimi- 
litenjue ad fffperam . Excchias lib. X. 
c. }i. Sacerdotei , & Levitas in cho* 
ros diflribuic ad canendat Deo laudc»: 



Ut tonfiterentmr y canettntque in f»tth 

caflrotum Domini . SanClilS Piulitt Hct). 

5. ait Sacerdotes inftitutos cflTe pro 
homioibut in Hi, qua* Dei cultum fpe- 
ctant : Vro heminibui con/littsitur mt vffc- 
tat i atque cum Preibyceri Chnlti 
gregi invigilare debcant , id maxime 
prsftant precibus , quas diu nocluque 
offerunt pro fadelibus . 

Q. llli t in Satrit ordinibut con- 
flitnti funt , tenentnrne qnotidie rttitart 
Divinnm Officimm i 

R. Affirmative. Vide quartum Con- 
cilium Tolcranum Can. |. fmctU. 6 [ 
tidit ant in publico , ant in privato Of- 
ftcio prmtttittit .... •rdinit fmt honere 
privitmr. Vide Reginonem lib.i. c.aol. 
Vrttbyttr pttftlvat ptnfnm ftrvitntit fin 
eantndt Offieit, qutr verba funt canonis 
Concilii Namnetenfii fare 9. Chrodo- 
gangui c. 27. regula? , tap. Presby- 
ter. Extr. dt ttltbratifne Mijfarum . Con* 
cilium Bafilecnfe feff. ai.c«w. 9. 
tumqut bentfitiatet , ftm in Sacrit ctnfli~ 
tutos , CUM ad berat canonical teneantur, 
mt & dimrnmm , utftmrnnttHime Officittm 
revertnter yerbifaut difiinBit prenmncienr. 
Concilium Lateranenle V. feff. 9. atque 
alia Concilia . 

Q. Exccnmunicatio fUvitnt ab »»flt 
tttitandi Breviariii 

R. Negative . Onus enim iftud con- 
jun&um eft majorum ordirnim characle- 
ri 1 veltitulo beneficiali > neque e/quutn 
cfle videtur , ut crimen , quod excom- 
tnunicationit poena m concilia v it , ab 0- 
nere folvac , quod innocent pracftare 
deberet . Fide de Stntent. Exc»mm. in 
cor pore Juris • Attamen excommunica* 
tuschoro intereiTe non potcft , neque 
Officium recitare cum reliquis Miniftris 
juxta eumdem Canonem , quod intelli- 
gituretiamex can. 4. Concilii Antio- 
cheni ; immo neque extra Ecclefiam 
cum focio illud recitare poteft ; omnis 
enim Sociecas , atque conjunct io in re- 
bus Ipiritualibus per excommuntcitio- 
nem interdidta eft . Clericut in major I- 
bus Ordinibus conftitutus damnatiu ad 
triremes , eadem lege tenetur. proptc 
charafterem :, 11 facultas id prarft^J 
ipfi concedatur . ' 

Q. Benefutti, pi W«far/.^ 0rJ!nU 

X bmt 



Digitized by Google 




Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM 



16 S 



III. & IV. concilium Mediolanenfe , 
& per concilium A quilejenfe an. tf?£. 

Q. C*j*t ft(c«ti tti fmmt , qni Brt- 
viar H Ugtm ntn fervant i 

R. Rci lunt peccati mortalis , idque 
dcfinitumcft inconciliis Mediolancnfi— 
bus , in Rotomagenfi an. ij 8n in Aq«i« 
fcxtienfi an. 1 5 y 5 . 8c in Aquilcjci J, an. 
159 s*. quia Deut debits laudc privatur, 
ncquc munui ab Ecclcfia clcrico com- 
mendatum abfoivitur > fundatorum ia- 
tencioni fraus injicitur , atque gcatiis 
buic operi conjunct!* fpontc rcnuncia- 
tur } peccatum vero iftudcemmittitur,. 
cum fine legitima caufa prxtermitcitur 
vcl totum officium, auc part notabilis 
cjufdem . 

Q Infirmiut , vtl ntgtttA ftjfnntnt 
ah Offfi§ txtuftrti 

R. Siinfirmhas notabilit lit, nemo 
Ofticium recitare rencttir , velot & lex 
jejunii cellar , cum jejuniucn graviter 
valetudini ooceret . Ac fi recitatio cum 
morbo confiftere poflie , officium infer- 
vire debet ad obcinendam a Deo falu- 
lem > atquein dubio medicorum judi- 
cio , vel piorum* & doctorum hominum' 
confilio ftandum eft j neque enim ment 
eft Ecclefisr filios fuos gravis- morbi pe- 
riculo exponcre . Ita &c cum neccllario 
ingruenctbut negoiiii vacandum eft ,. 
neque ea in aliud cempui , vel fine peri* 
culo , vel fine fcandalo rejici pofiunt 
at fi Confeflionalc defererc non pollis 
majori quodam Feflo , Breviarii lex. 
penitui ceffaret . 

Q. Ttnttnt llrtvisrii it x , f ffyfittfit 
imftflibilt illttd rttitsrei 

R. Qui Breviarium non habet , vel 
illud legere non poteft , aut invenire 
nequit , veluti dum iter fit , illud reci- 
tare non tenetur . Quod fi culpa propria 
amiferic , aut illud invenire ipfemet 
importibilc effecerjc , peccatum elTct 
notabile > verum recitare debet quid* 
quid memoria tenet j fatiifaciendo dc- 
bicotum inftarpro viriuw modo, vel pec 
alias precci , auc racdirationes > auc 
per alia bona opera. Coecus ab aliquo 
recitari curare debet, dummodo vires 
ftippecant fublidium iflud procurandi , 
atque coram fe pcrlegi , memorirer fi 
fieri poteft recicando , qux legi audivc- 



rat . Canonicui mucus, & coccus tene- 
tur falcem officio in choro adeflc ; ita 
enim xdificationis fakement ejus prx- 
fentia, atque pro virili , ut Ofricium 
folemnius fit , efficiae . Quod fi qui* 
dubitet 1 an officium , vcl Horarum 
aliquant- recitaveric , fi dubiura iftud 
fcrupulo tantum , aut levibui racionibus 
nitatur , tutonegligi poteft j verum fi 
rationes iftx aliquam licet exiguam fo- 
lidicaeem habeant , rutfus recirandum 
eft, quod a nobis omiiTum credimut 
atque tutior pars amplcctenda eft • Iter 
facicntes a Breviarii recitatione non 
excufancur . S.enim Gregorius Nazian- 
xeaiM in itinere , quod in Arabiamcunv 
fu is Sociis inftituerac , vehicuio tam- 
quam Ecclcfia utebatur ad concinendas 
Deo laudes . S. Gcrmanus Parificnfis 
officium fuum nudo capite in itincnbus- 
recitabar. 

Q. S^utm ritum ftqui iihtmm in 8rt~ 
visrit rttitandt f- 

R. Pienque omnes Canoniftx ineam 
fententiam conveniunc , Beneficiatot 
officium Ecclefix , vel Dicccefeos , in 
qua Beneficium polfident , recitarc de- 
bere, Religiofos vero ofric.u n O di- 
ni» , in quo profertioneqn ediderunt . 
Frxtereaeos, qui choro adeffe debent, 
five Bcneficiati fine , five nonfint^Ro- 
nunum privatim recitare pofic ; verum 
Bencficiatofrconfultius facere > si offi- 
cium Dicccefeos recitent , in qua Bene- 
ficium po Anient , quemadmodum &c Ili » 
qui firmiter ibi degunc j al i vero do- 
cent , c a n Epifcopusnominatim juiTc- 
titj fux Dioecefeos Breviarium fervan* 
dum cfle , nequeeos* qui patrimonii, 
neque eoi qui beneficii titulo ordina- 
ci lunt , Breviarii obligation* fatisface- 
re , Romanum recitando .• Prior fenten- 
tia majori auctoritate nititur , atque 
confirmatur dementis V. decreto , 

S|ui finit. Ecclefiafticot, atque Religio- 
os Cardinalium affeclas Romanum Bre* 
viarium recitare , atque cos abalrerius 
recitatione immunes pronunciac i ui»i- 
gtm»s u Dudum , Cone. Viennncnfis 
Attamcn cum ab Epifcopo nominatim 
cautuns eft » ut Dioecefeot officium rcci- 
tetur j quemadmodum facultatem habee 
tacionera prxferibendi , qua prxcepti 
X x lub- 



Digitized by Google 



i<5 4 COMMENTAR1 

fubftanti* t quod id Breviarium obli- 
g a : , fatisfaciendom fit, fatiot eft ejus 
Yoluorari parere ad uniformitarem hoc 
in negocio fcrvandatn . 

Quod fi ob;iciatur , Pium V. an.irtfS. 
iitfua Bulla ^uJimjir, abolere om- 
nem ufuuicujuiqtie Breriarii a Romano 
diverli » atque declarare , nullum fo- 
rum , qui Divinurn O ficium recirare 
tenentur , prvcepto Ecclcfiaftico fatit- 
fecilTe non cflc ccnfendot , fi Romanum 
Breviarium non rccitent , rcfponden- 
dum eft , Bullim hanc ad Eccletfai il- 
lai non fpcflare , qua? a tempore ira- 
memoriali, vcl fa Item dscentorom an- 
norum , antequam ilia 10 publicum c- 
drretur , alio officio qoam Romano 
utebantar > qoe-nadmodum rpfe Ponti- 
(ei adnotavit ; eamqae demtitn ad eot 
ir.t m pertieere , qui vet jure , vel 
conflict uJine rcnentur fequi mo*e* 
Fitrctis Roman*: reliquat vcro Eccle- 
liat i vV J .< , atque Commaniratet in 
iwc , atque porTenl one pecaliaria offi- 
cia haberd" relqurtTe . 

Mt<itfjiftttmt pettJtet xeimmterie 
ttW*4V« C *\>mm fre C^fcit ? 

R Negative; id ?nim ncqaeeleclio* 
tm . neque arbitratm privatoruta eft: 
debet qutfque fe contottnare Ecclcvar, 
cu» adhtrct ; vcl lahem tccfata qaoad! 
ofrkiua* taaadem l»fce>ttate« ao« fta- 
iu<t » qua-* pre»bvte •'% per«i : «?t M flat 
*94tf*i cel.braod , & :a M ffa otfict* 
tl non <oi»: v r*J- . 

Q V^-* *V* ****»» »* » f» * *i * t f mm 

%^\»*» N««a«»44 t 

K. vVii iaco< uit i 'd ptalKtit 
fit TOotamvtn s p'avtder* ea»t» 
UvS,>4» re> taojruvat^.uta * Qjaod i 
b**a ad* dementi Ortk^** rurtam re« 
»v\f i« irM«r i p'»at Vf*. fi per 
vtaipai lu'ttt , c«niwlt>«>i aseret » £ 
rli*v»«tiu«n rviUM a eap^te -operet. 

«.»..-• , f •* teeite+e ia C*>r» 

WMI l»fk»^« B, JtrjuH* , «W Pefaa- 
-< • - 

H t*iu* V. ait , eat ad hoe teneri . n 
td) r>m*t>tiat ante Bull* lu* pubHct* 
» t»*taa \ N «o in Dtarccfibut , atque Re- 
l<w v4\Otd ; n ; ho« , ubi i.'URcia h»c pr»- 
|Vuf u b**N fNtltbtt pester BrcvuniiB 



S H1STORICUS 

fiatii diebut ea recirare debet, vf jra- 
tutor um id jubentium . 

Q. Quo ttmftt rtcittni* fmut Officii 

R. Sane valde commendabile efleeat 
recitare horis illii , quarum nomen p-z- 
ferunt , atque pro virili , vcterem Ec- 
clefis morem fequi , &quam pauciifioiat 
fieri poteft Odicii Horai ii n ! conjun- 
gerc : prxterq iam enim quod Ecclefic 
mtentioni id melius refp3nder , f*piut 
etiam hoc pado ad nofmet ipio» redi- 
mui ; mentii evagatiooem propter cu~ 
rat citeriorei evitamui , atque coooo* 
diui Breviani penfum abfolvima» f 6 plu~ 
ribu» intervallit reciretur . Ad h*c par* 
citio ifta pronuociationis d.rficalcateitt 
levat , atque mentis attentionem cooci- 
liac . FrequentifiliDas afu< eft Mir - 
rinam , fie Laude* recicandi ante Solit 
orrum , Primam , 8c Tertiam p«ft So lit 
ortum , ufqoe ad horam nonaro , vel de- 
cimatn, Sextan meridie, Nonam me- 
dio inter vefperat tempore « & Vete- 
ra i i atque Completorioai circa Solis 
occafum . Qua ia re quilibet ecclefic 
Cathedralit morem fequi poteft. 

Q. Trmemmr me Oftimm rttitttt , r» 
Oriimt , carm fxtUfx fimftrihit f 

R. AnVaative > iaow grate pecca- 
tam etTct t fi robacarie , atque cum 
fcaadab aliter fierce • 

Q_ m\t me fextmti temt , fml M / tm rt- 
. ■ t . mmte Metmtimmtm , & l-tmdei sbfdm- 
$m» *m*tm C aaaaaa i maaataaa ' 

R Sacetdot jafta, acqae ratkmabils 
tie caaaTa , bora, vel ai: quo char irati* of* 
fie o urTpcate, tarn pro aodiendic con- 
temon r bu» , qaam ad coafecrandat Ho- 
ftia« pro pofuli , vel inttrmi Comma* 
nione , o.K.ut peccati rent effet j ha> 
to o re^u!a Marorinum , & Laudet an- 
te M'tTam rccitandi nitantor lolo vere* 
ri mo;c,M:rTam folcmnem peft eat Horaa 
tantuai recicandi : return confuerudo 
ca*it aliqvando MtfTim celebrate fom- 
ao avane propter fidehnm dceotionem ; 
•tilled prctcream , qaod Natali MitTa 
ante Laudet rocia dxatar . 

Q. gat feet Mmieriam rex it en dm mt 

R. Bencftclati , qai Chore iotercrTe 
•eocatar , to Ecckfia , abi ipforom tv* 

talus 



Digitized by Google 



IN BREVIARIU 

tu I'll eft, atque loco a confuetudine fa- 
cro huic munen deftinato recicare de« 
bene. Rcliqai Ecclefiaftici Breviarii 
bligacioni ubivis fatitfacere poilunt , 
dummodo loca non fine p irum deceutia, 
atque minus decora , ft id alibi recicare 
potlioc i ficut nec lucii lilii , ubi diftra- 
ttionibus expofiti eiTent : T*li in /or- , 
unit * dtwtitne ntn rtirahitnt , aic Co a- 
cilium Bafilcenfe. Reditu ordo , atque 
exempli auctoritat poftulat, ut Epifco- 
put Chorum fape adcat , pratcipue Do- 
oiiaicis » & Fellii diebus , veluc & 
Parochi, atque Orficium in fuis Eccle- 
fiiscanant; quia Divinum Orficium non 
folum pro Ecclefiaftici* inttitutum eft , 
fed etiam pro univerfo Parochi- populo, 
illique plerumque jut interline, emolu- 
■oenta percipianr . 

Q. Ctpitutum f otrf) ne ft * lege ftlvtrt 
qunidit nnivtrfnm tfpeiam in Cktrt tun- 
94941 t 

K . Propria audtoritate id tencare ne- 
queunt , fed cantum cum Epifcopi dif- 
penfatione , qui ubi reditui imminuCi 
fine > atque onera nimium gravia , po- 
tell piam fundatorum voiuntatem inter* 
pretari ; qucmadmodum & ubi reditu! 
audi funt , Epifcopm difpenfationem 
revocare poteft , atque canonicos coge- 
re ad officium univerfum inchoro ca- 
nendum . 

Q. hghiim , vel ftxtu Officium re- 
thtndmm fit* 

R. Qui choro inrereffe tenentur,co 
habitu adefle debenc , qui a corpore 
Collegii illiui adhiberi lolee , eoque 
prauerea ad grav.tatcm atque mode- 
ftiam compofito : Gnvitnttm fervtnt , 
<jim« Ucmt , & Officium cxigunt , ait 
Concili -m Bafileenfe.rtmtes vel feden- 
tes, vel genibus Hex is pro chori confue- 
tudine : eflct enim minm recla devotio 
genibui flexis orare , cum Chorus (Undo 
officium recital. Verum ft privatim reci* 
tetur Pfalmi ftando,vel fedendo*aut ge- 
nibui flex is abfolvi polTunc , cintica ve- 
to i atque Verficili ftando . Ceterum 
ad Ecclefia* fpiritum mag s accedit , (t 
ftando recitctur , atque nifi ad Leclio- 
net fedeatur , genua vero flcdhntur 
Cum Rubric* id jubenc . 

Q. Ttnttur nt *i rtfiitnthatm qui brt* 



[ ROMANUM. 165 

vUriumntn reciuvit > 
R. Quemadmodum omne beneficium 

Srarcipue propter Odicium datur , it* 
leneaciattii , qui breviarii recitatio- 
nem omifit , fruftut ab omilfionis die 
perceptos reftituere debet > quod 8c na- 
tural! jure nititur , & V. Concilio Late- 
fanenfi Tub Leone X., atque conftitutio- 
ne Pii V. ex frtximt, quibus locis ftatui* 
cur , fru&ut. rtft ruendos e(Te pro rata 
temporii , Sc quancitatit OScii , cujui 
rec:tatio omirTa eft : eura , qui Matu- 
tinum oolitic , mvdiecace.n frudtuum 
eju« diei amiccere > ilium veco , qui 
Mjtutinum recitavit , reliquas aucem 
horas omific , feoiiffem qiuque amnte- 
re , fextam vero partem pea cujufcuoi* 
que Hors om.llione . 

Q. Qtinxm cenfendi funt Officium 
ftjft , ut *d rtfliitttiontm tentantur ? 

R. Iili, quiOrficium voc.liter , ar- 
ueexterne non recitamnt ; ncqueenim 
utHcic Tola lectio , aut alios recicantei 
audire, nihil vero vcrbaliter pronun- 
ciaree, fed revera recitandum eft. Ita 
8c qui feme! cum alio Officium recicac , 
fi fociuminHora al-qua , vel pluribus 
antevertat , partes ill* pro omiflis ha- 
bentur . Idem dicendum eft de illis , 
qui fine attencione atque cum volunta- 
riaa diftradlionibus recitanc : omnii 
e , n or ic:o t/i mtntl 1 tltvxth dd Dtum , 
atque Ecdefii mentis attentionem , 8c 
cordis devotionem exigic : mt Divimmm 
Ojftcimm flndivft ctltirtnt , & devote , aic 
ConciKum Lateranenfe fub Innocentio 
Iir. Qjibus fit, uc beneficiacut , qui 
habitudmem peccati morcalii habens , 
in ea pcrlifterc cogicac , neque vel levi- 
ter ab ea exire cupit , Eccledaftico pra- 
ccpto de Breviarii recitacione non fa- 
tisfaciac 

Ptjfnnt ne ifftgntri diflrlbutitnet 
qttoiidittn* Ctnonicis , qui mliqnibnt tan* 
tnmVfalmlt , vel Divini OJfitii H*r'u in- 
ttrfnnt , pnedpm cum id cenfirmMtnm ejl 
mSt*t»tit, vel Co»fuetndi-Hmt immtmt- 
rixlihut Urium Cspitnlormitt 

R. Negative ; quippe juxta conci- 
lium T r :d>'ntir»um dilt> i!>utiones pro 
univei' 1 , vtl fingu lis Orfici ; Horis if- 
fignatc func > ut Cultut D vinus nnllo 
modo imminuacur , atque Officium quo- 

tidie 



Digitized by Google 



X<55 



COMMENTARIUS HISTORICL1S 



tidie co quo par eft decorc , atqlie fole» 
mnitate perj^atur i Tit qua in parte di- 
minn*inr CtJittt Vittinut Sef. 24. Quod & 
drttiibutionei iit aftigneutui , qai ab 
aliqua Officii parte abfunt > divinu* Cul- 
tus aliqtia parte imminueretur . Hinc. 
Statuta i & Confuetudines conrraria > 
habenda funt pro abu/ibui , qui origi- 
ncm a dclidia , atque negligemia cleri- 
corosn acceperunt , Ecclefixque Spiritui 
adverfantur > atque Sacroi canones in- 
dignc infringunt , quemadmodum eft a 
Onc-lio Bafileenfi declaratum . Tollant 
prorfut abufum ilium , quo in una bora 
dumtaxat pr*fent y totiut d'-et difiribntif 
net ufurpat . Ita & Concilium A uifex- 
tienle , & Burdigaicnfe anno 1624. Std 
abufum ilium , <juo in una bora , tut d»a- 
bus Offitiorum Divinorum ptaftnt , totiut 
diet dijfr.bntiir.tt ufurpat , tolli propiut t 
O abtltri fratlfimut . Anno >( c? . Sc- 

natut Pariuetlflf abufut damnavic Statu- 
tum canunicorum Aur«liancn<ium,juxu 
quod , qui unicx horx prafcm erat . 
reliquarum ctiam horarum diftributio- 
nc» locrabatur . Vide Fabretum in fuo- 
Tractatu dc atuiu l b. 7. c. I. 

CAP. L I. 

Excurfus in Libros horarum , fi- 
ve f return ) qux in mantbus 
fopuH verfantur . 

INter potiflima Epifeopornm munerai 
annumerandum eft vigilandi ftudium 
circa precci , qua* diftribnurtur , vel 
excuduntur in ipforum Diaceilbus, at* 
que ae recitentur vetanda , nifi fintab 
ipfif approbara . Ex prioribut fxcuiit 
difcinut > antequam Ecclefia officium 
certa ritione diftributum haberet, ni- 
hil in ridel ium conventibut recitatunv 
futrTe. quod priut a roto conventn ap- 
probatum nnn cflet . Hac de caufla con- 
cilia rotiet juflerunt > ut pieces ab Ipi- 
fcopis loci approbata effent . Quarc ubi 
comparatio inftituitur inter minoret 
iftat Horai , qua inter populi manus 
difperguntur , cum illifj qua in Ro- 



mano colieclatio pro feftii fingulii , j t - 
que pro omni occalionum genere adeo 
magno numero funt , quam magnum di- 
fci imen percipitur inter utrarumque e- 
legantiam , foliditatem , & pios , te- 
ncrofque fenfusquos inlpirant . 

Preccs ifta veccrem Uoramm infer!- 
ptionetn reiinuerunc , or /ignih'carenc , 
cat veterum more colleclioocs eile Ho- 
rarum canonicarum Ecclefia , cum reve- 
ra fola Dominica, & feftorum vefperc 
ibi inveniantur ; , reliqua omnia nihil 
commune habeant cum Officio EccleHa • 
Verum quidmagit- decer quam pro Ma* 
turina orationediccre > Dm,ine Ubi* .... 
Dtnt in mdjnftium .... Ghrin Vmtri 
.... InvitatOriumfWtr adortmut Do- 
minnm qui fttit au > Tret priorei Vcr- 
Hculo* Pfalmi Ftnitt . Pro adorarionit 
aclu capitulum Prima , J(cji f«t*Utum 
& ceterai omne> precet qua fequuntur , 
Ttttr , Credo , Con fitter , Orarionero 
Domine Dtmt Omnipotent : pro Sanctorum 
invocat :onc S. Mxrit , & omntt S/tncli : 
ad benediclionem operi fuo concilim- 
dam , office , Orationem Dirigtre-, Do- 
minus not Lent die at j pro Defunelit 
Hdtlinm nnim* : pro Vefpertina Ora- 
tione : Convtttt not ... . Dtnt in *d- 
intorinm , Pfalmot , In tt Domine [per*- 
vi , Etct nunc , Capitulum , Verficu- 
lum , In ptsnnt , Canticum > ?inne di- 
nittit, cum ceteri* precibu* qua fe- 
quuntur t interferendoP'ftr , C»»fitt$r, 
yijit* 1 Dtminut not htnedicnt : pro Mif- 
f a , OrdinariumMiiTa : proSacrameo- 
to Pcenitentia » Mifertrt , Dt profnndit, 
Corfittor : Pro Communionc , poftremx 
dua Oratione*- , qua> Sacerdot ante 
Communionem recitat : progratiarum 
adtione , Te Dtum . QuiJibeC jullu* re- 
rum fftimator fatebitur.precei iftai lon- 
go intervallo fuperare formulas omnc* 
precum a privatii compofitarum , qua- 
lercumque ii demum Ant . 

Summi etiam Principe* Tridentino 
concilio proponi curavetunt » ut precet 
populo , & clero proponenda emenda- 
rentur . Galliarum Rex per Cardinalem 
Lotharingia peine* ntDivinnmOj^timm 
fmre peragtrttut J fufttflitionti omnet am- 
futtrentur , C> rtiittrtntnr , ttttrtnut 
•mriM , tuibnt ffnlnt f*b fitttth ffttit 

fstii 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



ftlli fottft , aut in dttrimtntnm fnnm mi. 
Excerptum ex prccibui anno 1572- obla- 
cii, quae inter conciiii Acta invcniun- 
cur. ImpeMtor quoque pctiit : Brrw'a- 
r/4 j JUijj'dlid t pnrgnntU ,f* rtftcand* 
•mnid , yum ntn far Divinh fiat dtfumt* 
litttrit , habito omt'fnnm dtltfl* . Im- 
perator Carolui V. idem propofuit in 
conventu Auguftano anno 1J48. In far- 
tntm prtcnm, & trttitnutn *b intimitis 
Lidtft* Tntribnt truditnm , ttmptrnm 

v'ttit mult* intpt* , a f, ten f ba , fir urn- 

qut *d fntttmm tnltmm ptvruutntUtmtn- 
aentur . Polonix R cx in ( uo edi&o anno 
1526. jubec : Ut »*lUt dtinttpt $rtttionti t 
ttntiltm* t & id gtnnt inftlitd dictintur , 
mifi qu* fnttlnt nb Bpiftopt approbate . 
Cur demum Epifcopi peculiarem curarn 
nun habebunc circa populorum precei , 
qualeai procleri precious habent ? Con- 
cilium iicr.le anno 158c. id omnibus 
lux Provmcix Epifcopii coromendat ; 

• Ut diligtnttr In [pic tint , &txmmintnt fit*- 
mm Victtcfeum prttmlss b»r*ritt , . . . 
nt nnJd ton tint Ml ctntr*rinm dtffring Ca- 
ikolicm , *nt sliqnid , quod ad *d'fi clie- 
nt m Ecc it ft afl'u* Vifciplind , c* mtrnm 
piuiitm ntn ptrtintAt . Concilium Me-- 
diolanenfe IV. ait , non minori diligcii- 
cia opus cflfe ad cradicandai fallal devo- 
tioDCS , quam ad ftabiliendam , & au* 
gendam Rcligioncm , chriflianamque 
pietatcm , raandarquc Paftoribus , uc 
hiiic xci fedulo invigilenc , quo rcme- 
dium aliquod canto malo iosjoodoaf- 
ferri poflit . 

Vcr um illud hac in re cavendum eft , 
nc in oppofitam ex adverfo partem tran- 
fcurramus , nimis curio(e quafdam pre- 
cum nolfrarum loquendi rationes , i'ub 
cxamen revocando . Chilpericut Kcx uti 
nolebat ptrftn* voce in Trinitatu ne»o- 
tio, quod exifiimarct cam folii homi- 
nibui convemre . Laurentiut Valla pu- 
tabat minui latinum efle , 'fi quit ptrftng 
voce utatur ad homincm quendam figoi- 
ficandum , affirmabatque apud priori* 
latinicatii Scriptorei pro qualtate tan- 
turn , atquc apparentia quadam ufurpa- 
ri i Cicero tamen , & Jureconfulti > 
quorum latinitat puritTima e(l , Tape 
hac voce pro petfonis ip/i» u(i fuoi . Lu - 
therut) &: Calviaut pati nolcbant » ut 



ic 7 



cum Trinitaj invocatur , diccrctur , 
SanflaTrinitAi , nnutDtm; attamen id 
vcteri Ecclcfias ufu coofinnatuin eft , ve- 
riffimumque eft dicere , trei Perform 
unicum Deum etTe . Pctrns Damianu* 
oratioDcm iftam tuetur j verum jIIoi 
improbac , qui earn in Licaniii ter repe- 
tebant , quafi Trinitaj pcifcctior eticr ( 
quam fingulx perfonx finjgillatim Jcce- 
ptc. Hincmarus Rcmeniti Jocutionem 
iftam damnabat , Trin* Vtitai, quam e 
contra Ratramnut , & GothefcaLhut 
tuebantur ; accipi tamen potcft ctiam de 
tribu* Perfonit , eat ab eltcntia non fcpa- 
rando, cum Hincmarut de tribui Dci- 
catibuij vel tribui Naturii cam vide- 
rctur intelligere , quemadmodum po- 
flca Gofteiinut afferuit . Ceterum «r»- 
pUxDeitat cum plurei Natural fignifi- 
cet , hoc fenfu Trinitati convent re ncn 
potcft, nifi per eai demonftrentur Pcr- 
fonalitatet , relaciones , & proccliioaea. 
Chriftianorum aurei non paiiuntor dici, 
crei Deo 1 cxirtcre , quod tret fine Pcr- 
[onz , quat eamdem Divinitatem ha- 
bent . Attribute effencix convenieotia 
rque mulciplicari non poftunc , atquc 
adeo dici non potcft , tret Sanfli , trti 
Boni , etletque fuperftitio exiOimare , 
not ob favorem aliqucm uni Perfone, mi- 
git , quam alteri Trinitatit debere, quia 
omnet gracix nobii collate , cribut Di 
vinii Perfonii xque debentur « Potcft 
tamen Ipecialci cuitttt Pcrfonx al.cui 
tribui 1 beneficium aliquod per appro- 
priacionem illi cribuendo t quemadmo- 
dum&peccata nonnulia cenfentur ma- 
gis oppofica uni e Divinit Pcifonii , 
quam alteri , propter attributum illiui 
proprium , ut blafphcmia,qux peccatutn 
eft contra Spiritum Sanclum . Quxri fo- 
Ict , potTit ne fieri fctlum fpeciale Dei 
Patritf Verum cum Ecclefia ilKid ha- 
cTenut non inflituerit, xquum eft cre- 
dere non fine ratione id faclum fuifle . 
Summopcre evitandx funt peculiars 
quxdam Devotionet , phanaticorum in- 
venta , ut cujufdam ex Oratorio Sueflio- 
nenfi , qui Jcfum Chriflum expiramcm, 
a Jcfu Chriflo moriente d fl ingueni , fe- 
ftum Jefu Chrifti expirantii iirftituendum 
proponit fcria (exta majorit Hcbdoma- 
dx. Huic fimiiii ell alioium devotio , 

qui 



Digitized by Google 



168 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



qui feftum Cordis Jefu Chrifti celebrant 
die otfavatn $. S. Sacramenti feqiiente, 
ad errorcs expiandos ineaoclava minus 
rctte celcbranda admiiTos , acque prc- 
terea devorioncs capcivitacii Jelu Chri- 
fti, & B. Virginii ; Ecclcfir enira uni- 
verfalii Spiritum , atque mores unicc 
fettari debemus . 

CAP. LII. 

Excurfus in veterem dtfciplinam , 
quam olim Canonici Ecclcjix 
Tarijienfis , & cxterarum Gallix 
Catbcdralium obfervabant. 

VEteremDifcipfinam i flam ad oclo 
capita revoco . i. Clcricot , & 
Canonicos Cathedralium renunciavifle 
olim patrimonio fuo , atque veftes in 
commune habuiftc. a. Eodem in loco , 
five clauftro prope EccleJiam conciufoi 
fuiffe, quo adicui mulieribus negaba- 
tur . j. In eodem omnes dormitorio cu- 
baflc . 4. In eodem refectorio in com- 
mune vivere confuevitTe . 5. Plures alios 
Monafteriorum mores fcrvavifle . s. Su- 
perpelliceum ad tatot ufque defcendens 

feftafle . 7. Cappam antcrius claufatn 
abuiiTe . 8. In Ecclsfia cecinifle . 
I. CUriti j Cf Canonici Catutdralinm 
fatrimonio fuo rtnnneiarmnt , ut perfeffio- 
rem vitam dneerent . 

Bonorum communio in primicira Ec- 
clefia pa (Tim ufurpata foil ab omnibus 
Chriftianis , qui proprietati bonorum 
fuorum renunciabant , ut ea in commu- 
ne conferrent : Et erant illli omnia tom- 
mnnia . Id ab Apoftoiii peculi iriter Cle- 
xicis mandatum ifuit , quos perfectiorera 
vitam ducercoporrebat , atque a terre- 
flribui bonis minus impeditam , quod 
Deum pro hareditate fua clegilTent : 
Vtm*«u, pan h*rt4itm$ii mt* . S. Marcus 
Clericos in K, . cJcii* Alexandria infti- 
euens, mores vitat communis , & Apo- 
stolic* Win tradidit, quae przeipue in 
eo fiU erat , quod bonorum fuorum do- 
tninio , ut ea in commune conferrentur, 
fcauncUadum cflct , quemadmodum ex 



EufebioCxfaraenfi difcimus, qu! Phi- 
lonis locum in Alexandrinorum Chri- 
(tianonim favorem teferens 1. a. Hift. c. 
16. In qmibmt fnpntdiffms vir jipofioli cms 
( [cilice t S . Marcut I EcdefitRU* inflitm* 
tionit initin , C> ir/JuflM Apoflolh* % mt* 
1 mt Evangelic* traditionit intexnit . 

Inde cum charitas primorum Chri- 
ftianorum refriguiflct tarn apud clericos, 
quam apud Ssculares a atque perfecu- 
tionum rigor Communitates feparaiTec , 
quod fidelcs in montibus , 8c fpcluncit * 
& in cavernis terra; latere cogerentur , 
poftquam pax Eccle/ix rurfum reddita 
tuit a Chriftianis Imperatoribus , corn- 
plures pi i Epifcopi (anclos iftos mores in 
Clero fuo reftituere conati f unt , ut S. 
Eufcbios Vcrcellis, cujus S. A m broil u a 
mentionem faciens in Panegjrrico ait : 
Vt efftt in if fit vitit ( idefl CUriti t )e»mm 
ttmptut rerum , & ate ur alio Ltvitarmm . 

Cum S. Auguftintis ab eo rationetn 
Clericos dirigendi didiciffet , atque vi- 
tam * quam illt ducere debebant , quam- 
primum Ecclefiat Hipponenfis in Africa 
coadjutor conft itutus fuit , Communi- 
tatem Clericorum inflituit, ut vita? A - 
poftolica: confuetudo ilia revivifcercc , 
qua; inter primos Chriftianos ,atqiprimi 
nrculi Clericos ufu recepta fuerat . Ati- 
diamus quomodo Difcipulos fuos alio- 
quitur in lib. t.decommuni vita Cle- 
ric, cum mentem fuam explicateos in 
commune congregandi . 7i»fiit tmntt $ 
*mt ftne tmnts , fie fi»f vivtrt in t* P«- 
IH0 t q»* dititnr Dtmut Efifctpii t mt <ju*n- 
turn p jj'iimus imittmnr ft Stnfftt , dt 
qnihmt loquitur Ubtr jRmmm Jfvfltli- 
rmm , firm* dietbut ^liquid frtrfrium , 
ftd trant itlit omnia communia . Occafio- 
ne loci hujus duo confideranda funt { 
prius S. Auguftinum loqui deClericis t 
five Canonicis Cathedralis : Sit not vi- 
vere in ea Domo , ou* dititmr Epifeofii . 
Potleritit , velle earn in Ecclefia fua 
Hipponcnfi primorum Ecclelix Clerico- 
rum vitam reftituere : «* imittmnr S an- 
Hot, de tjuiiui loquitur liber Ailnnm . 

Agit dsinde aperttus de paupertate 
vohnraria , quam fervari curabat, de- 
qire omnibus relinquendis . Ctrpi , in- 
quit , fratret tollitere comparer meot nihil 
h*btn$tt , fcm)$ nihil habtbam , & *■»»*- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



169 



tantet me , «f qmomtdo rj« tenue pxuptr- 
tatmlam mtxm vtndidi , & pauptribmt 
trogavi , ftc (net tint & Mi , qui me- 
emm tjfc vtlnifftnt , &■ dt communi vi- 
veremt , eemmmne autem nobis magnnm , 
mbertimum pratdimm if ft Dent . 
Kelpondete aliquis poffet , S. Atigti- 
ftinum Clericoi tunc allocotum , qui 
cum ip(o in Monaftcrio vircbanc , non 
Clericoi Cathedralit cujufdam . Verum 
h xc difficultat folvuur cx confequemi- 
bus ; Vtlvl habere in doma iff* Epifeopii 
memm Monaflcria Clericormm : ette quo- 
modo vivimui , nmtli licet im ftcittatt 
_/7rj habere alitjuid proprium ; fed forte 
atiqmi hibtnt f T^ulli licet, /«/»»» fwo<4 
»•» //<«. CjoOat ci go ex his verou , 
Clerkoi ejui cathedrali* fervafle pau- 
pertatcai commumonii bonorum tarn 19 
Epifcopatu , quam in Monaftcrio . 

S. Wlc Doctor hate omnia confirm* a« 
lto a J hue efficaciori loco ex eodem libro 
peiito. Tioverit Cbarhas veflra dixifit 
me fratribmt meit , qui mecnm mxntnt, 
Ut qmicumqme babtt tliqmid , ami vendat, 
aut ertget y ami dtntt , ami cemmiine il- 
Imd facidt . 

Confuetudo ifta v tear inter Clcricoi 
communii non tantum eo tempore in 
Africa vigebat , fed & Juliani Pomerii 
Mauritania Sacerdotio Arelate in Gal- 
lia mitiati , ubi Rethoricam docmc 
anno 478. qui hac in re S. Auguftia>m 
imitatut , quem Patrif loco habebat , 
votuit .Canonical cathcdralium eadem 
Iibertatc vitere , qua Hipponenfcr. 
Audiamus ipfirfieia ejus verba I. a. de 
Vita contempt, c. a. Expedit fxcmltxtn 
Eccltfim ptffideri , & prtpriat perftffioni* 
xmtre. ctntemni , n»m enim frtfii* fmmt r 
fid ommune s EtttejUe fxemltxtet , & idemx 
qmifqme tmnibrnt, qmm habmit , dimifftt , 
mut vettditit , fit rt i fun contemtor , emm 
frtptfittnt fafi hi fmttit Etcltfi* , om- 
H.'mmqttm habet Ecdrfix , tffidiur difptn- 
fxtor . 

Idem Scriptor eadem de re agere 
pergem , air deinde lib. 2. c. 11. Sactt~; 

dot tui difptn fnioni i c N r a cornm i jfj < fi , 

men folmm fine cmpidittte , ftdttism cum 
Umde pietMtit mccipit m fejpmh dlfpenfan- 
dx , & fidelUet difpenftt mectpt* , qui 
•mnU f»* rtUfmh , ant Ectltfm Itbmi 



\*djnnxit > & ft in nmmere fxmpermrm /■*■*- 
ptrttiit mmtre conftituit , im mt unit 
ftupttibmt fubminiftrat , indt C> ipft 
txmquan pamper vtlmntxrimt vJvdt . Clc* 
t'ci tftteqme q-od pattptrtt »mt V«J*«r«« , 
Mut n*t*vit*t ft th cum ptrftRiene vinm- 
ttt , vit* nec<Q\tix , jive in Domibut 
fuit , ftKie in Cntgregxtiune viventet «c- 
tipixnt y qmi Ad ex tccipitnd* non tot 
hxbtndi tupiJitxi d»xii , fed tmgU vi- 
vendi ntctjfixt . AnimadvcrtenJuui au« 
tern e(r , non cite Abbatcs , qui Cce »o- 
bitii loquantur de cxercitio paupertaut 
voluntari*; verum pjov Epikopoi > ac- 
que magnos Duc'torei , clericii , & ca- 
nonicii Ecclcfiarum , qnot pxmpetei v— 
luntxt fecerxt . » 

Diftinguenda pranerea font cum scri* 
ptorc iflo duo clericoram genera , five 
in Domibmt fmit , fixe in Comgregxtien* 
viventet ; qui otnnct pajpertarcm cu- 
(rodire debebane , acquebonii patrinu- 
nialibu* rcnunciare . Eandcm diftindtio- 
ne«u viderecft apud S. ilidorum lib. a. 
de officii! : Smnt dn» genera Clcrtcermm , 
mnmm BtcltfixQicermm fmb regimlne Epi- 
fffali dtgtntium , alitium *<ttfh*Ur»m* 
idtft fine cxpite , quormm quidtm fordi- 
dx , & infirm* nnmerofiiate fxtii fmptr- 
que ntfira fxrt eccidt.x pallet. Crcdibift. 
a. ten eft , Clericoi , qui fut rtgi* 
m'ne Eplfiopxli etant , eot ipfoi fuifl'o 
qui ill commune in Epifcopiis vivtbant }' 
reliquoi vero, qui Actpbali erant , idefti 
fine eaphe , qmix qnetm feqmxmtnr igno- 
rant , hot neque inter taicot fatutarimm 
tfficiormm fludix , nequt inter Clttictt 
ligio tetinet Divina . Erant illi fcil'CCt 
hominei ab omni turn civili , turn ftc* 
clefiaftico munere vacui i neque tamen. 
exiQimandum e(t , eo* Epifcopu fobdi^ 
toi nonfuilFe, q iia Cleiici D oecefano 1 
Temper parere debuerunt ; verum po- 
tiui hominci> qui utliberiut viverent » 
its p>:vatitdon>tw( degebant mill; Ec- 
cle(ia> corijjnfti , neque ujli fcrvie n rei: 
qi'Orunt numertfitate fat'11 fmperque noftrau 
fart oceidna pallet . P.obe adnotandai 
func h«c duo Clericor am genera *d 
Conciliorum canone» intcir»i-rndo« , ne 
its, qtiHn commune vivebant, ea tri- 
buim»< , qu*de Acephalu dicta funt, . 
quifingillatia yivebant . 

Y In- 



Digitized by Google 



17 a 



COMMENTARIES, HISTORICUS 



Infecutia qtaoque Tarculia facile eft. tiuea infli:miooU Clrricorum fuoromaV 

demon tt rare confuetudinem iftam vit«. act iter inori buic fervando iofiflcbat » 

communis, 8c paupertatis . inter cleri- adeout clericaliloco move/it eos » qui 

co * volontariat • S. Gregptius Papa , qui in com muni tace Gua aliqu id pffcp riunv 

tirca annum t 00. floruic , S. Auguftino rctinebanr > idque deTercre, vel incom- 

fcribcns, quem in Angliam roilcrat ad munecooferre nolcbant . Nihilominua 

cam nationeav ccnvcrtendam , .Ilique. fententiam poflea mutavic , fatifque 

prarfcribeTts vitae rationcm , a Clericii , habuir x eot a ceterorum cleticorum , qui 

quieumipfbinEccIcfiafuaviveredebe- fimul vivebant , (ocictacc (cjungcre , 

bant , fervandim , ait . »«« /Vj» cot inter ctcricothabcri patient : Ettt 

utnltA* Minaflttii H/gflit trmdit* fetr- in ctnfftB* Vti , inquic , de-vefljM. mu- 



fmm ntn dtbtt fieri * Cltrieit (mh «'« £( 
tltfim jttghrum , hxnt dtbtt infiitmtrt 
ttnvtrf.titnem , in initit mmftenth 
Etilrfi*. fmitPatribms ntftrh , t qmbut 
tmttmt etrmm , «»« foffdebst , a!i quid 
fuum rjf$ dittbtnt , ftd tr*at iUit ****** 



J» ton [ilium , f Ml*, wiuni htbtrt tlitjuid 
frtfrimm- , •«**«* mtm fu'fiii, Dim , tV 
Lull ft rjut l mtnttnt mbi wlint , ubi > 
fffimt , tit nan tufttt CittitMtmm , 

Julianua Pomeriut Magiflri Tuivefti* 
gia fecutus >. poftquam Clericos (uoa 



(•mm/a. A pud Gratian. cap. quia tua hoitatusetlad auarenv paupcttatii vo- 
fratern.ia.qu.tr lutuariav, atqoe.a<Lrenunciandum om- 

Ea hit omnibut teftimonlit Tatit dare nibua bonii , addit deinde : lUi mmttm, 
conftar, quinarn fuerit Ecctefiai fpiritus «»i t *m imfirmi fm*t »$ ffftfitnikmt 
piioribut fate u lit , quad bonorum diftri- fmii remnntUrt mi pcfint , fi cj , *mm 
butionem fpcdtat.atquc patrimonii Cle- 
ticorum ,vel Caooaicerura».qui in com- 
mune »j»ebant cum Epifcopi* prope Ec— 
< Irfiu cathcdralci } neque difficile eft 
animad verterc, SS. Dodo r ci , pro per- 
fcCbOimo Ordmit Clericalit ftacu. fem- 
per rubuirTe paupertatem voluntariam ,. 
cVabomni eiteriorum. bonorum > atque 
patrimonii , & temporatium commo* 
dorum onere kbertatem , quae fere ci- 
ficere fulcnt , urhsreditateoacum-Deo 
habeamui : Si*»t d» tit [ttiftmm iff , . 
ait S. Ifidorua , t S o bmtdit** frmm , 
/M*t»ir Ovinia* , *ndt tftttt > mt *ml 
Pi«» ktrtiitsu ftffidtnt , «*/«»« ■/<• 



4uttfturi tr**t ( fcilicet dc bonit Ec- 
clefiai ) Hfftmfcfti rtlim»**$ mhil 
btmtibmt , jtntptctdto pofilitnt [ua. 1 

Cum vero Concilia , & canonei pafli 
f jnc , Clericoi , . vel Canooicot bona 
propria poflidere, largiri , flraccipcrc, 
id de clericii privatim »it entibut acci« 
piendum eft 1 qualea tunc fuifle eft 
lanv ta nobia-demonftratom > vel fi id 
ct ia m dc Canonic i s d ici po flic, qui in c a - 
thedralibut in commune vivebant , id 
intelligendura eft ea ratioae. juita quarn 

S. PauTui ait : Secundum induigenti am , 
Htm [etundmm frxctptum . Sane Cclcbrt 
illud. Concilium. Aquifgranenfc , quod 



imftiimtmtt f* t »li Dtt-fttvirt H*dt**t>. prscipue coDgf-egar.n» fuit ad Gallia- 



«3> pdtiptrtt fp/'itu ejfe+ touiendtni i. un- 

>\ e raJligitur,Cltricot,9e canonicof^.qui 
paerimonio frauntur ,. imprdimentunv 
farculi habere , atque in *e- juxta per* 
feftioncm ipforum. ftatua , atque con- 
ditionia non vircrc 

Veraaa licer Sanfki Patrea Temper 
exiftimaverin^perfeccioneo). vitar Qeri> 
caKa tleameiTe in obicrva&ione pauper- 



rum, cathedraiei rcfortnandai , tdeo 
tanrurAillia per mi (It date , & tttiptrt 
frtptUi ret , & Luttfim poff dt re , quod 

plurima* difficultatca obviat client refe- 
care volentibui morem,ab aliquot farcu- 
lit a clcricia ja«v ulurpatunv . Satis 
quidem inefUigitur Concilium iftod 
rem in priftinum- locum- reftituere no- 
luifle, 5c at vita communis, tVabomni 
tat.* Evangelic* , eamque Temper com- proprieiateToiuta juxta pnritateoaToam- 
aaendaverina iii > qui Tub eorum duclu inter canonicot reviviTcerer curare ,. 
▼'•chant, actamcn farpiuv coa/tn funr quia tamqaatn. regulam , atque em 



a liquid trmitrere , hurwanzqne inn; mi- p) ar pulchrai illai S.. Auguftini , & 
taticanccdere, quod kIu* ipforum ce- Juliana Poaerii rcntetttiaa a nobi* 
tcra tecufaffet . S. Auguftioua tub mi- paulo Tupra tclatai ipfis proponir t ut 

falccm. 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMAN UM . 



*7* 



falrem cognofctrcnt ,'"qu« - peffettio ip« refortnitionc totiut Ordinit Canonic* 

-forum ftatut propria fit , ipfifqoc ab- «in Ecclelia , tarn pro cathedralibut , 

foiutaia ideam 'darec libertatrs ab o» quam procotlegiartrt , atque Abbauit, 

mni onere bonorum hfljut mundi , licet quemadmodum ipfc manifcfte loquitur 

per indulgenTramipu*ialiqaidpduidcre, in plurlbut harom conllitutionum lo- 
atque diftribuere • perm iter it j venirr 



arcjuc d iltr ib'ici c pr :m : ler : t , vertim 

Parret nonmitlaa conditionet addonc , 

fcilicet , (It fit cnm ha militate , & jmfti- 

tnccum h mm Urate , ideft non imraodi- 
ce , abfqne !uxu , & van irate ; & ju- 
ftiti* , in tllos fcilicet juftot , legi t imoi , 
atque eorum -profeflionrnon adverfot , 

fucUnt iade , <j*§d etrttm propefi to cm 



citj nam de'EccIefiit agent plerumqoe 

ait : Ecdeft* Cdthtdrtttt t C ipim!* , Cot 

ItgUt Mwifltrin cum vero de Ptepo- 
pofiti j Canonicorum agit , Amtlftittt , 
inquit, Abhtttt - t Vrmftfti , ArthUim- 
f*i , unde manifefte inceNigimut , re* 
gnlarn irtam Canonic it cathedra Hum 
communem elTe dcbuilTc . Inter hat vc- 



gruit , atque cum patrimonium rerinerc ro Condi turionet Capituium exiat nu- 

• _ _ • _ Jm+ — _ • t • I • • I — • A - • , . _ — ■ • *.« i • 



vohnt pro vit * necefliratibus , nihil dc 
■ Ecclefrx bonis accipianc , Can. d?. 
• Fort hujot Concilii retnpora ,-quod 
annoSitf.hibitum fuit , plurrs p i GjJ- 
lrarom Epifcopi , Aouitani -pr»cipue , 
fit Occrtrtii v conrtfderent capitul a ca- 
thedralitrm ruTfum vetercm rigorem re- 
lastflle, optantei eaadpriftinum infti- 
turom Tevocare » circa undecimtrm fx- 
- culum S. Auguftini regulam Ant' tradi- 
• derunt , cogentei illoa sd"paupertatit 
Evangelic* vota facierfda , quam dim 
in Canonicali Or'dine ▼igtiitTenor ant . 

?u* que ad ipfornm perfect ionem n * ce f- 
aria eft-, neque ullo modo vitarCano- 
tiicorotn Cathedralibut infervienrhrm 
Tepugnat . Ifarnut ArcVicpifcopcrsTho- 



mero 6 o. inlctiptum : Vrtfritimrti i*~ 
tntitntur ; atque i n de con ("t a t > bonorum 
proprictatem aliquando *Canontch ca- 
thedralium interdictam fuiCTe * Eindcro 
confuerndinem in ( celeberrimil Chri- 
ftiani Orbit Ecclefiia iiemonflrare pof- 
fern , veluti Roma in Latcraocnfi , at* 
que in Patriarchali Hierofblymorum + 
& pluribui aliit : vcroa hattcnua re- 
lata fufficerc exiftimo ad demonftran* 
dum Ecclefis , Apoftolaium , Conci- 
liorum.'Pontificum . Epifcaporum , 8e 
Doftorum fencent um fuiffe , Canoni- 
tot , & Clericot in "CathedraLbtK »i- 
ventct nihil proprium habere opor- 
tcre , led perfedtam bonorum com- 
munioaem cuftodire . Quod ft pa& 



lotannt /Canonicot in fua "Metropoli Tutu eos aliqua dc re froi , atque 



Inftitotnt , ut rtto% dtfciplina rurlam 
florrret , lpfit reguht pr*fcnbit, Itque 
inter cetetat : Vt nihiifbifffrimmht- 
ItMnt , vti ttUm , i»»d *bfii , dltMmt -, 
»mr,ci mm* fr*rnit**$ , 'mnmfimtium c*« 
fUnt &c. -Inrer Gal liar Ecclefia*-, que 
regulamS. Auguftini fervarant, reperi- 
re eft BuTdegalenfem , A relatenfem , 
Aufcienfem , AranGonenfem , Lugdu* 
nenfem/Convennenfem, Lefcarrertfcm , 
MonfperTulanam , Xagalonenfem , Ne- 
man fenfem , SagierTem , S micienfem , 
Tafbenfem, tlcecienftm , Gratianopo> 
litanam^ 8r pi u ret alias , quorum Epi- 
fcopatut antiqiiiflimx funt fundarionii, 
bt nihU'luqnar de Abbatiit Ordlnit Ca- 
nonicorum ReguFariom , que in Epi* 
fcopatuf commotant'lutrt, veluti Apa 1 - 
mi», 1ombaria'8rc. 

H:i adde Pap^m ~BenediAtrm XII. 
anno ijj*. Confthatiotiti edidiflc pro Hmt da Bjrrhmm , "t*/ Untam r»»/r** f 

Y a ft» 



uti-j id potiui ex peculiar*! difpea> 
Tatione , quam ex juris rigore actum 
tft -» quemadmodum carftiuffl ufut 
Ordinibat 'Sancli, 'Benedidri , fie San- 
CTti Bernardi conceiTut , atque prcpterea 
mtrrito f-fphtretuT miitmh n»m tittrt 
Citric; i turn in rebut fMtrhm$*i*Ubmt , 

J nam Eccltfiaflidi pmpiinm VaOfsiM *a- 
rre . 

retere, Clenct , C***nUi C*their*- 
limtm vrfie i commune i htlebtnt . 

Id neceiTario ex haclenut enarratJa 
confequitur; fienimverumeft affirma- 
re> iplot nihil propfium habuifle, nequc 
till ic bonit gavifot, neceftaria ex com- 
muni cclla veftiaria abfquedubio depro- 
mebant . Ejus rei excellent teftimonium 
txtat apud S. Auguftinum , qui cum 
Epifcdpui effet peculiaret veflet ha- 
bere nolebat, fed communibut uteoatur: 



Digitized by Google 



*7 2 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



feu tliquid , nift in commune, & communi 

actifiMH$ mihi ifjt , cum commune fciam 
me vtlte habere quidquidhdbet . D; com* 
muni Vita Cleric. 

Rcgula Chrodogangi Metenfii Epi- 
fcopi , & Pipini Gallix Regit nepotit, 
quam circa annum 760. edid it , ad Ca- 
nonicam , & Regularem vitam inter 
Canooicot cathedralis fuat reftituendam 
cap. 41. inqnit: lit* dimidia pdrt Cltri $ 
nui Scniorct fuerint , dr.nit fngulit dt- 
cipidnt cappai novat , & veteret , quae 
fmterito accefcrint , femper'reddtnt , dmm 
accipiunt ntvdt . Additdeinde: C</<«- 
mtntd vero omnit Citrus annis fingulii , 
& veflimenta in 7 ran ft in S. Martini t 
& cdmpfilts in Tafchd h.t Leant , unde 
man-kilo intelligitur juxta vctcrem 
Canonici Ordinit morem , Clcricoi , 
vel Canonicot vcftet , cetcraque necef- 
farii in commune habuiflc • 

Concilium Turonenfc Tub Carolo 
Magno habitum , ait de canonicit ca- 
thedralium, z ilium, & vtflitnm juxta 
f.i cult item Epifctpi attipiant \ & quem- 
admodum viclut communii e,rat, fimul 
m una reficiantur l\efefJorio j dicendum 
quoque eft , vcftet pariter communes 

a. Canonici tddtm Domo , ftvt CUuflr* 
jprope Ectlefiam ttnelufi erant . 

Prioribui Eccicfijr fzculis , clerici , 

3ui in commune vivebant , alia clau- 
ra quam Epifcopafem domum non ha- 
bebant » ubi cum Epifcopo degebanc , 
velut difcimuj ex Joco Tuperiut recitato 
C Serqjone S. Auguftini dr communi vh 
td Ciericarum , qUO loCO ait : T^tfiit t 0- 
n»ne$ , dut ftnt omnti fc ntt vivtre in 
ex dome , quit dicitur domut .Epiftopii &c. 

CI j i. ft ra , ceteraquc loca eodem tem- 
pore inter clcricoi , quo inrer Mona- 
chos , atque ut credibile eft , horum 
exemplo inftiruta fucrc . Scimin, quod 
annotftfa. Migefiut Epifcoput Vefun- 
tionerii«, quemadmodum in Aclit ve* 
terum Epifcoporum ejufdera civitatii 
rclatum eft apud Chifflec. in Vcfunt. 
Clau fir um cjutqur column! t , & tefludi- 
nitut *dificxvit al> oflit Ettleftt , qua 
dutit ad Ptlatium per partem illam , <ju* 
(onxtntus vacatur , & per fdrtem Dor- 

mhnH , nfont Ad FsfeHtrium . Clau- 



ftrum iftud quemadmodum clarifllme 
liquet , erat pro caoonicii cathedra- 
lit fiiae. 

Chrodogangus Mecenlis Epifcopui , 
magnus Canonici Ordinik inltaurator » 
in Regula pro canonicit EccLiii u* 
confenpta , ftpe clauftrorum mcntio- 
nem facit j vcluti cap. ix depottario: 
Ttrtut Clduflril, & dftid tuflodim dchtt 
mdvenitnttt fuftiptrt > & Vrhri advm- 
tum ear um tMmfdm^me rtnmutidtt , quod 
de claoftro regulart , non dc claudro 
publico intelligendum eft , qualia Tunc 
ilia t qi" bodie a canonicit noitrarum 
cathedral:um frequentari folent ; & 
cap- fa. peccata , qux pecnitentiam me* 
rentur cnumcrant > inrer cetera aic ; 

.{Jui t Cldufttit fine liccntid txittit . 

Concilium Turorvenfe an.81 j.fub Ca- 
rolo Magno habitum,ait:C7«V/cijC> Cdnt- 
nici Civitdtum , qui in Epifctpiit com- 
tnorantur , ctnfidtrMvimus ut in Claufiris 
hatitantet ftmul emntt in umt dormitvri* 
dtrmiant &c. 

Concilium Aquifgranenfc , quod po- 
ftca fub Ludovici Pii regno ^canoni- 
coi, & clericot reformandot anno 8t6. 
habitum eft , Canonc 117. *»« • ?i*<*tf* 
tfl tamtn , ut CUuftrd t in enibnt Cltru 
fibi cemmijft Cdnouice vivtndnm eft , 
ftrmit undtaut citcumdtt munitionibm , 
ut nulli pMMftM intrandi , dut txtundi 
nifi per portsm pdttdt Jtditni , jitut ttinnt 
inttriui Voraittrid , F^lcFtcria , CtlUrid t 
& cetera habitacula ufibut frdtrnm in una 
focitidte xivtntiumnttejftrid . Adnotan- 
dum c fi hoc loco, Concilium hoc velr 
Je, ut Hcclcfix cathedralet eandem fe- 
re facicm , atque cetera Monafteria 
habcant ; atquo hxc eft ratio , cur 
cam denominationem habuerint , atque 
ab omnibut veteribut Auftoribut Mo- 
nafteria appellara fuerint ; qus appei- 
latio univcrfahor poftea evailt , atque 
omnibut promifcue Ecclcfiii tribu<a 
full . 

Idem concilium clariut adhuc de 
clauOrit iftit mentionem facie canone 
144. Opertet CUuflra Cantnictrum ita di- 
ligent r tufttdiri , ut gttx Dominicui frd- 
terna ctntordittr frudtur pdet , ut fi (jutm- 
tibet Trilaiut intra Claufitd qutmpidm in- 
htueflt dgtnttm t *ut txtr* in biv'th,& pi** 



Digitized by Google 



IN BREVIARKJM ROM A NUM. 



J 75 



rth •*?# > vtuiftut • c»nfgb«iuionH»i Qumo , add it idem A uctor , prmfcribl 



sternum tiftrtrit &c. Fjc ilc eft inte-Ui* 
pcrc , clauftra , de quibus hoc conci- 
lium agit i hucriora fudfe , intra quae 
canonici le&ioni , fleftudm yacabanc . 
- Nonignoro, ad teftimoniorum rfto- 
rum vim eludendam dicipofte, conci- 
lium hoc nullo modo de canonici* , qui 
func in cachedralibin , agere in altera 
parte , qua; incipic a canone 154 fed 
earn ad canonicoi cantum percinere , qui 
in Monafteriii Tub Abbatum dudtu vi» 



ftriitmnibm *ibi pitufaut «tf»r •mm/mm 
nr<tj]~.trhrum f*mmam , mi omne, f'nb h$s 
Otdine Chriftt ftrvitntn nnllh frmftiitt 
necejjitxtibm hbtr* ftryitnie Demint •«•- 
mum miiitare mtminffftnt . Ex Verbis : It is 

intelligi poteft , Regulam hanc ad om- 
nei Ecclefiat canonici Ordinit inuniver. 
fum fpeftaffe, com pj'-.is , vinum , 8c 
cetera neceflaria demenfa prarberentur , 
at ab omni vita; cura foiuti liberiui De» 
fervirent . Hinc cum cartonei concilii 



vebant. Verum ego concrarium afSrmo-, hujut ad univerfum Ordinem canoni- 



at que conrendo , partem iftam cquead 
totrofque tarn in cathedralibui , quam 
in Mooafteriii viventei percinere . PrW 
mi ratio, qua moveor , iila eft, quod 
canone! concilii hujut poft M4. fumti 
iint ad verbom ex Regulachrodogangi , 
qui totis jo- annit ante Concilium illud 



cum percineane * cathedralet quoque 
comprehend uric ; & quemad modum Ca- 
nonici, quorum ibi mentio fit , necefla» 
ria aceipicbant , ut meliui Deo vaea* 
rent, dttbitandum non eft de vita com- 
muni , quam duoebanc , id acciprenduoa 
e(Tc , de qua poderior- part concilii A- 



ftoruerac , condica vero re&ula erat pro quifgranenfii prarcipue agir. 



canonicii cathedralii $ quare canonei 
ifli , cum regulam canonicorum Mercn- 
iium tantum compleclantur , mini me 
adverfantur vita? , quam canonici ca- 
thedralium ducere debent. Secundo ca- 
tion I4V- & poftremui concilii hujua , 
qui fumma eft , atque epitoma cetero- 
TOm , ait : Troprie Bpifcof in omntbmi 
■fttundum Canonic j>n in ft 1 1 mticnem tittm- 

ftrtnt ; unde cortficitur , concilium 
pratcedentet cmonei pracipue pro Ca- 
nonist Cathedraluim , qui fub ductu 
atque obedieruia Epifcoporum funt , 
eondidifie , Tertio, in vita Ludovict 
Pii ab Auctore contemporaneo conferi- 
■pta refertur apud Duchefn. t. 2. hift. 
PranC. ftcrt ttmfni •tdinarique iibrum 
Ctnonic* vim ntrmum gt/t*inem » in yno 
ttthtt illim Ordinit ftrftflio ctntinttur . 
Itaque fi perfeclio totim Ordinii cano- 
nici canonibut concilii hojtrs contine- 
nt , illam quoque cathedralium com- 
prehendent . Addit A net or : SZ*tm Ii- 
brum ftr vmnet Civittttt , t> Mmafterid 
Csntnici Ordinit fui Imperii aifii ftr ma. 
nut Mrfftrmm frudtntium , qui ilium /» 
omnibus fufrtdiHii htit tmnferibi f*4t- 
rent . Obfervandum eft , dicere ilium , 
tMtMttt , & Mongflerig . Per Civ it ate 1 
Ecclefia*Cathedralci , & cle'iim urba. 
ny m inrelligit , & per Mon^ftetia , Ab- 



<batiat Ordmiscanooicorum fignificat * clatur ; ' 



Mmlitrtt C**»nifrmm CUnftr* non 
bilxtnt . 

Pocifllma ratio , quv aftVrr i -poreft ad 
-demonftrandom, Concilium Aquifgrs- 
nenfe , 1 "aire m quoad aheram par rem » 
editum non fuiffe , nifi uc pro regula 
canonicit cathedralium inferviret, ilia 
eft, quod plurtbut aliorom conciliorua 
■canonibut adverfetur ; hi enim cleti* 
cot, &canoniooi, Mat rem , Sororei, 
Am it ai , &eFratre neptes Tecum ha- 
bere patiuntur j iHudvero omninove- 
tat » mulieret clauftra, & canomcorum 
habitationes fubire . Difficultati huic 
foltrendat ita refpondeo. Cum concilia 
faculratet iftai clericit impertiuntur , 
id de clericit accipiendum non eft , qui 
in commune, fed qui fingillatim vivunr. 

Jn Domibui vivtntet , U C J u 1 : J n 1 H Pomf> 

riui loquitur , e> «»» in Congrtgttitnr \ 
vel ficanonei ifli Ecclefiat cathedralet , 
atque ipfornm capitula fpeclabant , de 
tempore , quo difciplioa lapfa erat > 
inteiligendi font , atque antequam con* 
cilia Moguntinum * Toroneofe, & A- 
quifgranenfe ad vit m communem refti- 
tuendam eoi adegitTent . Ita nulla con- 
tradiclio eft inter concilium Aquifgra- 
nenfe , & reliqua , licet Decreto de ar- 
cendii mulieribui aclericorum c/auftrii* 
cathedralium quoque clericos comple- 



Adi- 



Digitized by Google 



COMMENTAMUS H1STOR1CUS 

Ad it ot locoru* , qaot Icclefiedici hi inictfurum e(b,ntficjoi cx plica tioncm 

£oiul incolcbaot, omnibut retro iarcu* up. tf . .Regulae Ohtodogangi inven.- 

1U mulicf ibui interdidtut fuit . S. Au- rem i itidccnim difcitnui iliquando, £• 

guflinm iedulo id a cleucil fuiaiemti pifecpam fivifle , ut canonici- nonnuJIi 

curabat , dicent , Ar / f toping** mniii- juftit.dcctoffil cubicuJa haberem, Attn- 

rt> f*fpt&* »h> tfftn* , tAmm «d cat fitnt s appc I lat a , cx c ra domiitoriocn fi- 

WMINM,! f]]e fuftUhttm tgtrtt . (11 , ubi Cuba re porcrant , qr* tamci 

Chrodopangtit id nommatim mandi c »n extra c!l u flra , fire domoi I cptum , non 

Rcgula fui c. 5<r. pro cinomcii Meten- crane : Onmtt in nw d^rmimnt- ditmn*- 

fjbua : JinnAt mnpn rtnutnd» 4 *i b»ffi~ tit , frnttr illtt t nuinmr Mflfafnt iken- 

titlutn C*nonic»rmm , e*( r*T» > «M tnn»* dederit , fttundum tjuodti r*tnn*ki- 

tjnrm mntlitrmtn ftdtw ttrunt : vox i i 1 a fr « * Uter vifnu f Merit >& in if fit Clmftrit f*r 

ffititlum acc i piecd a cfl pro hofpir io , /i- diffftmt Htnptntt dormimt ftptrntim 

«e hofpuom domo , not) pro cubicnJo , prr jingnlnt it tin ttc quod Otficialibo* 

vcl habitat ione canonic i cujufdMl ; id permiici poterac , qui cum Sarculanbua 

cnim paulo poll fequentibm adverbre- ma jut commcrcium habebant . 

tar*; & to iffnClnnfitn mil* fttmiwM in- | • Ctttttmti Cm tktdtmiimm in eidemdtr- 

went ; fi cnim cat ciauUra fubire ncn tnittrit cul r.bant . 

f at itur , tanta raigit cubic ula , &cetc~ Minime nectlTjrium duco longiut \m- 

r k lata interior . tnorari ad probandum , cxutifle oliro 

Scd hoc ampl/eu : Epifcoput ifle ne doTmitoria , qutbut canonici cathedri- 

laicii epidem hotninibut cLuflra t *c iium Ecclcfianim utebantur ; cuai um 

fubire licere vulc ; addit cnim i -MM . -perfpitue corom tneatio fiat in Re»ula 

, Uietn b*m<> fritter t*ntm fi Epifafm , Ch rode >gJ n« : ,i n Ca ncn tbut Conciiii W o- 

. mn jirxhidi*+***i , idTr*pvfitu, j«ft- % ontfni , TuconeBili, & A<)Bifcjrtienfifci 

r/iw « »t in Ktftclcri* rtftfJicmij ttuff* tf ficmotamcn contendere d cbet , Joca iflt 

. nitnt , & fi ntcrfi't }*tTit *d tfo a fttitn- reguijria cducandu tanti m jumoribiti 

c/* tVc Ex quo loco c/arc confiat cum dc olericit prope Ecdrfias , Seminariorum 

Canonicia: Ecclefis. cathedralii acete , jrftar, dc flinat a fuiffc. Facile cnim o- 

cuaaafferat Epifcopi efle vel A tthidia- ftcr.di pottP.canonicot ioillii habitafTc, 

. coni S^cularei ad prandium irui(ale t utn- >mw\ m dornuroriti iflu cubabanc . i. 
quam dorau* Pra-pofirorum . Rrguk chrodogangi ait : cap. ij. 0a»- 
Fruftrancum cflct lor.giui in wiorari mrt Sm »no dttmimmt dormitorio ; &cap. 
probationibus cor-gerendu } o.nod clin *Ji C*w magnm- c»mtlm *mb*U*t in Be- 
rn CatJietUalibui clauftra fucrint, ill it tttfm, t$ i«< Dtrmitoth ,■ tt cum td fr»- 
aVlonafteriorum £ailia # cotn-.ad banc \ir*wm xr*etint . Hrc omnia con' 
diem confpicua lint , at que vefl j«ia tan- I iirmar illrt , qu* cap. ^9. habct J'-rVtit*- 
tum.haberi pcHlnt vetcrii difciplmat, , jfm.% ti humilitrr Jmmittrivm pei*nt t tt 
qua? a canonic it iHaruniEule/iarom fer- me^m^nmm d»o in w— itfh , r ftd fimgmii h 
*abatur . Attanicn ptiufqoaoi ad alia .in fi*g*Nr ItHir ^nirfent , lucerne 

me eoovertam , difficnJtatcan quandam ^nr m dmttmifri* t—Bit ttmrfirre jmgiar 

prtttetiire cogor , qua? circa Jocuro ec*r indent,. s.' loca 'iAa re/eruj«ur on ca- 

none 14a. Conciiii Aquifgrancnfii petr- none ifaT; Conciln Aquifprarehfii , & 

rum moveri poflet ; ait cnim : J^**m- . cor.ent h 5 • omniam pbfli emo add it „ 

Cantnhlr dkitnm ft ftofrinvbakert in dermitcne , vif r,*ern 'ihfrmii^j d<ti- 

tnanfenti , debet ttmen a Viti = io rn.n fio nut rit cmne i dcrmiani . Conci^ «m Md- 

infirmrnm , &ftmmm intra ci,* fin jit- guntitoobi-caijone j.ait ; Vttfm+t m*»- 

fi , mt^ni forte fn*m nt n h ah r nt C* c . ex dv<t »r , n dtrmiant , irqirc Ttif OfiCfUw, 

quibus verbif Conciiii confequi videtor . in «*n« dirmitoti* dotmisn* . 

I i coiffe cation ici» habitare in domibux a >Eccfrfia > cathedraic<'Genrania*« , q*rK 

to oi mu hi dormitorio fejunclii ^ fanii - canon icoi ifloi moret ' Rrgula Cbnodo- 

arque , ac inalrotM , relax bodie fieri vi» gangi , &: concil iorom 'Mogunaini , <tc 

. demnt Pateor,Iocu«i iftum mourn mi- Aquifgranenfi* tcncbwit , edfiiew etta* 

anno 



Digitized by Google 



IN BKEVIARIUM ROMANUM. 



anno noo; fcrvabanr state StcpHani E- 
pifcopi Tornaccnfis ( quidecut , atquc 
ornament urn fuit Doinus.S. Gcnovef*, . 
cujus Abbas crac ) veloti iateiligimua 
ex i s • Epiftolarum fuarun , ad Dcca- 
rum EcclaAx catbedralrs [K cmcnfii con • 
(cripta, qua; Ecxleila Regnlarit adhuc 
vac, fed aliarum exemplo Sacularii 
fieri optabat . Ad cxcicanduii>cigo.Dc-- 
can urn ilium , uc ntalo huic fefcoppo- 
ncrct ; a^/Nd d'cu , inquit « / k*y im> 
mmtmri ttferint , gttmsn* ej»a /•<• » G* 
crdint Germnnia , tjn/t inter alias inftitm- 
tione, EtcUfnfiitAS rtftdhnJt adhuc , tt 
yeittii frmtttntm fmmmnitntm ft %bftf 

mitut , . 

Eundem dor m ito.- iorum- morcm in plti- 
ribui- Gallia* cathedralibui oftendere 



fid 14 t Cum if ft fnmfif C It rid mm* ttUm 
Dmi> *c Mimfm f*mf$ibmf<iHt ammmni- 
but *i*b**i»r , & vtfiitbmmtut . 

. Decern ex ipfiu* DU'cipuIii , qui ad 
Epifcopacnm cvcfti func , in-Ecclcfiie 
fait col dcm mores > quo s-didicc rant ab- 
ipforum Pacre , at que Magiftro S. Aa- 
guAio* i inflicucrunt , cod cm ■ A uclore 
10 ejus vita reference . Ex illu uoui S. 
Qclauiai Papa fuit, qui vitam- ill am 
cemmunem in ofum reduxie inter cleri- 
cot , five canon ico« Ecclcfia Lateranco-- 
lit , quat tonus Chriftiaoi Or bis Metro- 
polis elK 

Idem-mfrtt urum in cathedralibui Gal- 
lia Ecclefm-fervatora fuir»atque in Me* 
tenff a Ghrodogango infrauraruov , uc 
videre ex ploxibus Regular fuar- loch 
quod deinde cecerii omnibus Ecclcilis 
pollcm j vcrurn contentus era exemplo ■ prefcriptum fuit a Conciliis Moguntino 
Ecclelia RemcnGi , qua de re teftimo- Lt* 9. Turoncnfi C*m. is- tte Aquifgra- 
nium prabet idem Stephanut Toroacen* nenfi , quod ppiiremocaoone , cctero- 
fit a Scriptor co* v u . in EpiAola jam* re* turn qmnium fumma , ait : 4>«i»m« tthm 

Citata . Ex ttlitjuiit ^gHlarium-inftitutio- in ^tftRntit ctmtitntibmt » e> rtligitft fin 
nun duo fibi iocs, dtitnurr.ts , tammcutmm lent item lenemibut contin utii m Itgaiur /f- 



9eft£linmit , & damnm fommi j ia mlttr*. 

tmfligtfm ftyntnttt abftintntitm , in sl~ 
ttto cAndUann* .cent irtr* t i im tbftrvtnifj . 

Quid ex loeis iftit taa clicia , tantaque 
auAoritatit colligi poteA , nifi Canoni- 
cal Catbedra(u»ro ohm in dormitorio 
dormififle* quomodo hodie Rcligiofi 
foleot t 

4. L*n*niu Cathfdntium »'l 



Fletio tibim in cemmunt fmmtbAnt . 

Qgod vitam communem fpetiat , at* 
que ufuoa rcfecloriorum inter clericoo 
& . vexeret Canooicoi , cjuft- r«i a per tiora 
docurocnii profefcmi.i . Mo» iltc curn- 
Ecclcfi a exordium habu it , at que porro 
ab Epjfcopis u fur par us fuit » qui daici- 
plin* clcricalii » at que can oai cat- in ci- 
t bed rali bin confervandr ram in Or Jen- 
tc, quaOD in Occident c ftuduarunt - 

S. Aug«0inu» in Set none de- commu- 
ni.Tfitaclcricoruto bare haber t Bat it* 
at>> 



M* Pac ill .mum eiTct demand ra. e jdeni 
in pluribut Gallia* Ecclefiis fadtitatum 
fuiite 1 verum contentut ero Ecclefiat 
Rtoaenfii exemplci , quaMaur tit , at- 
que Metropolis Laudunenltt . 

N»n linerratione affirmat e pofleoi cle- 
ricos , Vcl Canonicoi Remenfci , ipfo 
S. Remigii tempore vitam commanem , 
& tegularemduxifl* , cum S. Rigober- 
tuf », ( duccntt»<ircitcr poft eumannn ) 
juxta Flodoardi teftlmonium>, C««mm- 

C*m Cltthii religion tm rtflitutrit t obi 
vox ilia rtftiiHtjit notanda ell , (jgnifi- 
cat enim cam antea vigmlFc . immo af- 
firmare poffi-m clcrico* , vel Cinonicot 
a Chlodovco , & S. Clot i Idc inditutoi*. 
ut Ecclf fix- s. Grnovefe infer virent, ab 
Eccfefia Remco£ &• Remigii opera: ac- 
ceptor faille , Cliarra quadam Hcnrici 



primi Regii »magni fane: facienda in- 
nixus , qu* inrcgra m quarundam Ec- 
•mdiu fkimMttn tmmmmmit vht: cleitarum fcrinito fervatur , in qua Rex 

iHc de canonic is. hujm- Ec J ■ i\x agena 
90% ita appellar : FtatrsUUt CM/rr^tiV 
tttiormm ^pofiolorum Prrrj , Vault > 
&■ S Gintvtfc yirginit. ibid fa* f m'r/cm- 
$S$, *m* *lim a q»*ism jtmttttftre «a~ 
j?r» F Tint* rum t\egt CltitXtt hettttn , CK 

ftv 



jsm fjififum , c]u* Umdatmr in Afijlela 
rmmjt If Urn tdeft, it , 4 



» W 

{tffitut ftmff* Ktidit , Ida. autem vir« 
communio pracipue accipieoda* eft da 



aUc folcbat » refcrewe in ejus 



Epifcopua 
1 vita Pof- 



Digitized by Google 



•7* 



COMMENTARIUS historicus 



f'trfn*fi0Ht S. t^tmigii F t : varum A I chit pi- 
fepif»nd*t* , & multitudin* pnedioritm 
ditata | C m»nic<t f{eligioni tfl mancipat* . 
Hinc argumentum peti poteft contra 
cos , qui exiftimant , Monachoi olim 
in Ecclefia illi fui(fe. Redeamui nunc 
ad Eccletiam Remenfem, & dubitatio- 
nem quamdam folvamui , quar in tefta- 
men(o S. Remigii occurrit . Epifcopus 
iftemorierts tefta mento folidos viginti 
quinque legat rqualiter inter omnet 
PTe«byteroi , 8c Oiaconoi Rernenfet 
diftnbuendoi , undc argui poflet, cot 
non omnia incoanntinc habuiife , fed i- 
liqnid proprium polfediiTe . Ctmprttbjr- 
ttrii mtit, & Di tcunibui , qui fmnt 9jt~ 
mil i If. foli do, gaualiter dividends in 
fmm»*t dimlttt . Cui loco ita refpon- ; 
«>eo , coofiderandum efie , duo Prcsby- 
teroruro, & Clericorum genera fuiffe , 
quemadmodum jam admonui, quorum 
alii incenmune vivebant , alii privatim. 
Sanctis ergo Epifcopm ifle cum lega- 
turn Aium inter eo« aquahrer dividi ju- 
bet , fequitur ne inde cat proprietaries 
laifle t Si hodie quifpiam Teftainento 
centum legaret aqualiter inter omnei 
Prckbyteroi cujuldam civitatit diftri- 
buenda, Regularit quilibet , qui por* 
lionem fuam aflequerettir , cflctne eju» 
proprietanut cam accipient , ft earn po- 
flea ad communitarem referret t 
. Sandto* Rigobertus poftquam ad Ar- 
ch ; epifcopu i m Remenfem perventt , 
Clero fuo dirigendo unice ftuduir , Cm* 
mtnicam Cieritii Htlig'fhtm ttflituit , at 
fi»ffieiimia viRytatia con ft it nit t net MM 
jrarium etmmune »fib*t etrmm ttnflititii . 
Qua verba fatii aperte demonftranc , 
Bpifcopum htinc vitam eommunetn re- 
ftrtuiflc inter Clerico* fu* CnhedralU , 
quia prima inflitmione jam declinaTe- 
rant . hfihilominui exiftimo, eoi adhuc 
mEpifcopio cum ipfo convixiffe , cum- 
nulla adtiuc Reguratia loca conftrbcl* 
r (lent , pracipue cum Fiodoardus rcfe- 
raru, earn Erwfcopalem Pomum readirl- 
cari curav'iife > arque vitam Canonicam 
roCiero fuo reftituiiTe, nullam tamen 
mentionem faciat , Regularia loca ab co 
conflrada , vel rernrata rVrffe. Refcrc 
prvrerea idem Scripror Ebbonem Ar- 
chiepifcopom cjuWcto civitatik , qua 



an. 8jo. vivebat, ex membratu Ludo-* 
vici Pii ab eo recitata > ilium Cathedra* 
lem Remenfem , & Clauflra pro fuia 
Canonicis reftitui curaviiTe . C»nttdi- 
m»i «d hot opmt , &*d (tier* tj**c]»- fr* 
Scrvorum Dei ibidem degentium netejptMt$~ 
bmi ttdifieMida &C CV paulo pofl : Vi*t 
etidm pmblicsi omnet , tire* eamdem 

Let It fiam vttditnt , if imptd'mento tffc 
ptfjtmt *d CUnflrA , & Servtrum Dei ht- 
bit.uitU t9ttft emend* , »t trantferti t & 
immmttri poffint , ttnttdimut . 

Poflquam Archiepifcopui ifte Clau« 
Orum, & k^a Regularia a-dificavit jo- 
xta recentia Concilii Aquifgranenfift 
mandata , Regolai pro O/ficialibui Ca- 
thedralit fua confetipfit , atque in Re* 
gula Prapofiti ait , Sequitnr ttmtem hint 
fludimm , omnem *rn*tum eorptralem , CP 
fpirituniem ttntinent fr*tt»m , torpor*.- 
tern primum in Cltuflr* , indt im e\efeft»~ 
pit j i » Dormitorio , in CtlUrU , in Ct- 
qmintt , five in tnnttit h*bh*thnibnt ne- 
teffxriii . 

Ecctefia hac moret iftot Canonicot , 
& communem vium adhuc fervabac 
tempore Stephani Tornacenfii an. hoc*. 
atque cam in procinclu ciTent faculariunv 
more vivendi , ad pluriumaliarum GiN 
lis Ecclefiarum imitationeru , qua pau- 
lo ante jugum excuiferant , ad Pcca- 
num litterai dedit , qaibui eum horca- 
batur, ut incccpto huic acriter rcliflc- 
ret s «)e vita vero commnfli , quam du - 
cebant > hone fere in modum roquirur .'• 
Tr*tedentibntun*nimiter de Mijfdttd Men- 
ftm , &• * S pin tali reftfif 'one ad t»Tpt' 
rmkm , fumiff* inxMtteitnt D*minit* t & 
pgno RentditJitnii fnper libmm f *!€«/• , 
rifcitiant t»nvh/tt T)»m+ni rnir.su vrntrtm 
i7 nam me mem ; fsntrmrtii per mini fieri urn 
lttltrii PM*9 r/«fni» nitnt mdrntntni*. 
prttttpiit t nt*nc prolnbitionibiit t$eretnd$' 
0 forthrte epnU , ^u* nan er*pul*m pr*- 
veimt , fid fobritt*ti dtfervinnt ; &■ 
poffqmmHi fnmpttr futrint , gruitttnm *• 
Hitne tUndnntur , dertiiritjmenttt alimf 
ninmt*pp»t*ltm, &t$nviviit fnh fpirt- 
tnnlibm frulinm fervtentet . fit ih ,<".>*• 
Hit ubftrvantiii ^egnhribnt inttdebat Rt- 
menpi Ettlefi* ttrribitit ut e*fir»r»m *tita> 
erdinat* , amabitii fmh , admirabilit a- 
litnh : fi h*t mmnuti t*pt*inr , *»'>4 

tit* 



Digitized by Google 



IN BREVIARIU 

dlttt gtrmxni ejus loco , & oriiue Germ*' 
nu , tju* inter dlidJ iufliiutionts Etclefif 
Ritas refeSionii ddhuc , O uuietisfra- 
ttmum communicsstiontm non tbftrvtt , ut 
mtdtrntm dijfolutiontm non admittst I 
CUmsbit vel compatiens , vel infult*ns , 
qnomedo obfeurttum eft aurnm , mutstiui 
eft color tptimus i Clxmtbunt & Gsllii x - 
n* Eccltfi* difpenfitiiouis Uvssmtn libeu- 
tiut\*dmitttntti , qustm *ufltrst*tis rigo- 
rrm . £crr t\emtnfs Ecctefi* f*8m tft, f ««/» 
ungtx uobis , con for tit fuo verecunditm 
n-oflrtm optritus , tuRoritsut fu4 nt^ligen* 
tixm tiortram dtftudtnt . Locum ilium 
totum cranfcripH , quod mire arguoien- 
to nortro defer viae ad oftendendum vie* 
communii ufum in Ecclefla Rcmenfi . 
Adrtoranda prarcipue funt verba ilia i 
Us modtrnmm dijfolutiontm non stdmitttt , 
tx quibui facile colligitur,f»cularizatio- 
rtcm receni inGallicanai Ecclcliai mvc- 
aamfuifle, iifque farculii tamcommu- 
nem pa film fuifle , ut ad Epiltolz finem 
appellee cam , Gtntrtltm Etclefist confnt- 
tudintm . 

Circa hzc eadem tempora Innocentiui 
PapalH. epiflolam dedic ad Canonicot 
Remenfei ex ipforum Chartulario dc- 
promtam • quam retulit Dominus Be- 
lot in Ecclel. Laudun. rit. uc cam in^fui 
favorem interprccaretur . Ex ilia intel- 
ligimui | qua ratione vit* communii 
inftitutum pauiatim in capituio iflo de* 
feceric> Sub exordia enim , turn Regu- 
Ja ad hue vigebat , omnes ineodemre- 
feclorio prandebant ; quemadmodum 
eft a nobis jam demonflratum ; indc , 
licet quotidie pranderem , nonnuUi ta- 
men leorfim a communi menfa cibum 
fumebant . Si non omnibus ditbus fingu- 
lis , omnibus tstmtn ditbus C tnonicorum 
Miaul tomtdtb+nt . Tandem malo in diet 
crelcente , ccrtii tantum dicbuiad Re- 
feciorium ibant , atqueduo hzc peccara 
ipfit Pontifex improperat : In frttjutn- 
txtiont men fit communis xos txhibttis non 
modicum ntgligtutts , turn nte vmnibiu no- 
bis , quod primum eft fljgicium , cum 
non omnei ad Refedorium ventirarent : 
Titu ■omnibus ditbus , fed ctrtis xliauibns 
communi s\efefJorio miniflretur ; alterum 
vero , quod ccrtii tantum diebui iUuc 
Gonvcnircnt - quodveteri ejus Ecclefi* 



A ROMANUM. 177 

inftituto indubie adverfum erat , cum 
Pontifex hec addat : fxBumaut fit ptr 
ntgligtntlmm veftrssm inttrpoitsum , quod 
tfft continuum frmittifpttum vefttotum 
ttmporibms fnfutvttmt . Hcrcie non in- 
teltigo , quo paclo ex hoc loco colligi 
potfit 1 refecloria atdificata non fuiflc , 
uc Canonic! quotidie ibi pranderent, fed 
certu tantum folemnitatibui , cum tarn 
aperte ibidem legamui : Quod tfft conti* 
nuumPr sedect fforum vtjirorum ttmporibms 
confuevtrtt . 

Laudunenfei Canonicieamdem fane, 
quam RemenfeieorumconfraCrei , cen- 
luram a Summo Pontifice procnereban- 
tur , cumejuldcai peccati rei eflene , uc 
me Dom. Belot docuit ex Attn capi- 
tuli fui eodem locorelatit> exquibui 
nihil colligere poteft , niia eoi in idem 
cum Remenfibus flagitium lapfoi fuiflc » 
quorum in fervanda quoque difcipiina 
focii fuerant . 

Ex iii, qux inde confecuta funt , in* 
tclligimui , neque Chrifti Vicarii mo- 
nita, neque adhortationei tantarauclo- 
ritatit Epifcopi , qual'u erat Stephanut 
Tornacen/ii , tantam vim apud Remen- 
fecapitulum habuifte, ut eos a regulari 
vita deierenda , & farculari aliorum mo- 
re anplcclenda tbfterrere poffenc . 
Inotcverat jam iii temporibus Pratbendai 
refignandi confuetudo , quod ex nota- 
bili Hiftoria difcimut , a Thoma Can- 
tipratenfi relata lib. z. cap. 39. quraue 
an. 119a. evenerat in perfona Rhotodii> 
nepotit Guillelmi de Campania Archie- 
pilcopi Remenfis > qui cum Cantor , 8c 
Archidiaconus illiui Ecclefis diet , 
atque ad Epifcopatum Cabiilonenfem 
nominatui fuiltec , ATikidi*ton*$um , & 
Canonixm ttjignavit . Iraque exiftimo 1 
Canonicot Metropolitans Remcnlii fc- 
colaret efFedtos fuifle circa an. raoo. 
Laudunenfei verohorum exemplumfe* 
cutoi . 

f . Cdnoniti C.uhedrsiium fturtt «//•» 
nana ft ice mores fervtbant . 

Qui intimius plerarumque Cathe- 
dralium Canonicorum ioftituta ri- 
mabitur , fateri debebic contra Do- 
mini Beloti jam citati fententiam , 
quod yitam cUuflralem dncebant most 
cUuflrtiium . Legator cap. 9- Regul« 

2 Chr«« 



Digitized by Google 



J7 » 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



Cluodogangi > de Stftimnriit C^wine , 
acque per rpicieahM,C>nonico» prxclarif- 
/im* Cat be drain Ecclefiat cuhnaria Vi- 
la singulis hebdomad it per v ices purga- 
r*>, cx quibos Arcbidiaconui , I'rapo- 
iitui, &Cellerarius ab ea re immuncs 
craat . 

Obfet vacuus prxterea , illis demanda- 
cum t u ilk , uc Sabbat ho v cniam pete- 
rent , liquid aut amififlcnt , aut con- 
K-cj; fictic, hxc humilitatis opera perpe- 
trando. Videreeft quoquecap. 19. pre- 
fcriptum illii tjille , ut quotidie poft 
Primam ad opui irenc : Snrgtmtt *c*- 

fitnlo V*dnnt , J :< i fmi< I , mnt fep.-rjiim 
*d cfm$ fibi injuafrnm , tufitditnttt filtn> 

t hi hi . Servandumctiam illii erat iilen- 
tium prarcipuc pott CotnrMetorium, quo- 
moJa legicur cap. aj. 4t rettptt filtnii* 
f«fi Ctmplttirinm . 

Errata quvque fox qootidie in capitu- 
ia fatebantur , atque pomitcntia: loco 

mpooebancur fiageliationei , career, ad 
Ecclefix fores excubatio , ut Xanonici 
incrocontes , cV exeontes fuper co» gta- 
dercntiir , quomodo cap. 6 1. eft ex pi; • 
carum : Q*i tititnmiiattm in Eetltfn 
mimim cufttditrit , vtlfrtgtrit , in ipft 
die f rail eat in aeu* , & pant ; & f$ itt- 
mm tribui ditbut pmnittnt in psne , & *• 
onx ; &fi unis vitt inrnvttit , ftfttm 
ditbmt prnittnt j & fi nmflint k*t ftetrt 
prnfnmpferit , etrpttnli diftiftinm ftbji' 
cittnr , ut ctttri timet* t . AnimadtrT- 
teadumautem eft , Decrera ifla t>oii ab 
Abbate pro fuis Monachis edua eile , 
fed a oiagno Epifcopo pro fuoCfero . 

Placet Ecclefix cam Gertnanix , quam 
Galliat lege* iftas aroplexx fum , atqoe 
illx prascipoe, qua? Kegulanri S. Augu- 
llioi fervabant . Rementrs Eccletla irs- 
rer illas femper habira fuit , q»ar majors 
a rdvjre canonic at , & regular! difcipli- 
nx fervaodxiludueTunt , -qua te tnerico 
Temper comrnendari meruit juxra Src- 
phanuta Tornacenfem ; Vfnrpnkm f>li 
htfitnms , nee intmerito , F s tmtnfii P.uirfin 

• i 1'- ! r i . 1 1 n , in bit y ty nliit ubfervsmiit 
rtgulttibai inttdtbtt ttttibilii ut ttfiro- 
rnmmcift •rdinnt* . Hoc ipfum memora* 
Uili tx^mplo confumabo a Cantipta ten- 
It rchto, qui id fe ab lit accepilfe tella- 
itir, q ii ilium aoranc , de cu;u« eventu 



agitur , Bettroda fcilicet , Remenfi 
Archidiacono , ad CabilJ onenfem £pi - 
fcopatum oominato , de quo fuporjui 
men: ;o a nobis jam facia eft . Canonicus 
jfte funeri Albcrti Epifcopi LeodieOiM 
cognati fui affiftem , quod in Remenfi 
Ecclcfia hebac , non vefte in cboroufur- 
parifolitaa confratribua Tuts, fed alio 
ornatu magis iarculari , qyal;» a Nobili* 
tate adhibetur « illuc advenerac . Re 
divina perada Decanut capirulum con- 
gregavit , atque Archidiaconum accer- 
firi j u flit , ab eoque quatfivie , red^naf- 
fetnc rrxbendarn (turn , atque Archi- 
diaconatum i qui cum negaret : Snr- 
gitt erg* , nit Dttnnmt , nt fdtitfntintii 
■ Stcltfin , & dtrfnm nd difciplinnm coram 
ffatribnt frnfnrntt , to antd Jint nnftinii 
tr.7 Loot urn cum Cnwnifii con»r* f{tgui*m 
intrtvifiii j ntc mart fmrttni t & frtimnt- 
btai tltBnt netepin , txm , &■ 4 mtnn 
Dttttni VMlidifltmnm .di[cipUnant ncttpit , 
tju* Jtteptn vtflibm rtindmtm ft ertxit , 
ty l j '13 (MM max: m orii grnti* coram 
omnibmi dixit i GrntUt *g» Dtt , 0-*Pn~ 
iron* Htnttnpi Eeeirfin rjm piijfmm Gtm» 

trici , rut J tt tnitm in r eg i mine dcrriin- 
qu» , MM migisdiUgnm locum iftum , |> 
in ftdt ifi* dignnm ftvtrimiit mtmoriam 

•vtKtraUr . O verba fane pulcherrina * 
profunda; humilitacit , atque admirao> 
c> r manfuetudinit fenfut in tarn Uinftn 
••canoiico ceftantia, qua*que inihi ia» 
viciiKnargdmentum fufBciunt ad com- 
probandtMK 1 quam accurate Ecdefia Il- 
ia regularei morea fervaverit , cum po- 
flremia temporibua , difciplina jam in 
prarcept ruente , anno fcilicet ti»*. ejoa 
dignitatis , ^atqueordioit Tiro non pe- 
percetit . 

C . Canonic! CMthtdrniimm prtmi ffnm fn* 
ftrptllittnm gtfinbnnt nd tttltt nfant df 
ftendent . 

dm Dom. Belot 6. Sum. n. (. de 
rit. Ecdcf. LauduR. fcribat , facile cum 
concedere (uperpclliceum ad talos uf- 
qu: promilTum -geftatom olim fuifte a 
canonicis coenobitii , five in commune 
viventibus j fi horum nomero canon:- 
cot Ecclcliarum cathedralium comple- 
ftatnr > idesn cum ipfo fenrio ; vciuna 
f» cos inde eximere contendat , loca a- 
liquot fatiiad rem fecienria in medi«i<n 

pro- 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. 17? 

proferam , quae fententiam ipfiut fun* princepi eft Ecclefi* Ctpituttm , hade- 

ditut evettant . Primus eft ex Horn ilia nut cappat ancerius claufat geftat , (o~ 

deCmraTafitrali Lcoms Papx IV. anno famine quodad excepto ad minm CXC- 

,847. ubi Presbyteris , ipforum munera Tendaa . 

recenfeni, fetat inter cetera. » ne fu- Concilium Oxoiienfe ia Anglia anno- 

pcrpelliceo albx loco in celebranda Mil- l tax. habicum , at que Londineoie anno 

fautanrur , hauddubio propter veftium 1x37. celebratum jubenr, utclcrici&r 

irtarum fioiijitudinem . ftflimtnn t Canonici Cappt, dan fat habeanc . 
inquit , fintnitida, null*, in Alhaxu* Canonici Ecclcfia Remenfis , atque 

in »f* fuo ntitHT , fra>fmma$. Mijjas. Abbaciar S. Dionyfii ejufdem civitatis , 

<*Bisrt .. atque aliquot Germanise- cachedralei 

Riculphut Ep: fcopus Sueffionentrt , euradem morem rexinent , quiolimubi- 

qui an. 889. florebar, in conftitutioni- que paflim fervabatur .. 
but pro cleri (ui reformatione confert- Cum commodi ratio canonicit fua/if- 

-pets , ?((*», inquit, UU Alba mtiiur fet , ut cappat anteriui aperircnt » cu- 

inft.it it Myflttiit , qua in qmttidUnt , riofitai (ericj omamentaad;ccic , ut ve- 

,&txttri»ri mfu indmitur. ProfeCto loci null iorei 5c prec :o fi o:e« reddcrcntur . In 

xfti accipiend 1 funt tarn de canonicit ca* Ecclc fix Laud □ nen fx eat e rubro. villofo 

.thedralium , quam de aliii Pretby terii, ferico , vulgo Fdlmt* , geftane , quod 

cameodemfuperpeUweo faitem retroa- Dom. Brlot tamquara rubricanx illiut 

c^wfafcul'ts fempcr ufi fuerittt . Conci- Cathedralii , latenfque myfterium ven- 

lium Blfileenfe Seffione jubet quo- tiieat > explicationeav buic rci accom- 

que j canonicoi geftare fuperpclliccum modans moralem magii quam litteralcm, 

mttramrdixt-tiHa* ... /& magis piam , quam nature & menei 

Si evidenriora hujux rei document* illorum con for mem , qui primi more in 

quifpiam requirat , vel prifcoi tcmui- rftum invexcrunt . 
los , atque vitra cathedraliam invitee , 8. Uteres Cantnhi Cathedraiium OJf- 

reperietque mi&nam monumencoram d»m Di via mm im EuUfiit tantbant . 
copiam vecerit indumentiCanonici. Ec- Dominut Belot videmr oimis genera- 

cisiiarum Galliat paftrcma > quae hanc tim aftirmafle 4. Sum n. 16. quod iff- 



veflem ad eo vencfabilem geftarit , eft quam Canonici Cathedral** , *d 

AbbatiaS. Dionyfii Remenfis » ubi non dtfdnati fucrint , cum nullo. oejjo- 

itapridemconfpicicbantur veteretcano- tio tarn in Gracca >, quam in Latina £c- 

nicteadem induti , qua* noftulia- era* , -cle/iaoftendere pofliai , Clex ico» fleca- 

ut putandumtfft » a relr-e , qua oteban- nonicot Pfalmoi&Dei laudei in Ecclc- 

nrr t>Iim caoanici Cathedralii hn;u« fia cecimfle. Locus eft memorabilit cir- 

Urbis , dum viram commtmrm ferva- caOrientis m«rem ex Inp Juft'miani E- 

hant i quod adhuc v ideate licet in qui- piftola ad Tabcrium Tt*ftfimm Vr^sorio 

bafdam (epnlchrisiquK in h u jus Metro* Codice Tit. j de &p:fcopi, & citricit m. 

polw clauftroconfpiciuntur. 5*- 9nmrkm fmteimm** m$ »mn tl cUtid 



J.-VtUlt* Cxnoniti Ctppam tnttvi-mi ftr Jingmid, Btdtfiat tonBUnti ft* ftifftt 
ttmtfkm grfabmrnt . fftlUnt ntBnrnM & mtiutin* &■ vtfptrti- 



Minime moribus atque ufibus hoftri n* , nt tx foU Ectltfi*pic0r»m comfmmtit- 

temporis innitendum ell , fi qmuftir- mt Cleriti aeptrtdnt , nomen qmidum ha 

.mare ?elit» Cappat canonicorumcathe- ttmttt CUritorum , rtm mnttm nan imfltn- 

dealinm anteriuxfemper apertxx fuific >. ttt CUria eirtx. Limrghm D,mixi Dti : 

ntquecnim Vetuftati id COgnidum fuit » Si tn\m m»tn I.*icornm,nt fm* tnimt can . 

fed recent eft potiux inventum ab-al»- f*t*nt, x.d {xnHiffimxi Etdefiti con/imtm- 

qvot farculix tnajorit commodi gratia if / ftmdlefi eirex />f*lm»dUm oftemdunixr , 

invedrutn , eadem fere racione qoaca- amtmodx irndtctm m»ufm»ri$ Citric* 1 ad id 

fuhr circumciHx? font , quibuaPretbytc- trdinatoi.xtm implne MM t f**m } 

fiad Miffat celebrandat otuntur.. ftxfttr •mnim§de Cltricoi ffatltrt ixbemmr, 

Sacrum Cardiaalium collegium, quod &ttt qui invtmi fxtrint inflate /« u- 

Z X (J-r- 



Digitized by Google 



i8o 



COMMENTAIUUS H1STORICUS 



ttttgiit ftrft'jtrcrtlrt , extra Clerum ten* 
fltmi . ?iam qui tonflitutrmnt vtl fund*- 
Kitrunt fmuRifjimat Eciitfist , pri fua ft.- 
luit & eommun i s FfiyublicM , rtliqutrmmt 
itiit fmUftmiitU , »r ftr tut dtbtant Snerm 
liturgi* ftri, &„ti» Mi* a mini fir an- 
fibu* flit C It rid t Dtn>* ttUtur . Locui 
ifteadeo elegant, & rei inlervient mi* 
hi vifut eft , ut totum inferere , Lati- 
ne faltem , oper$ pretium duxerim ; 
ubi adnotandum cft,pium hunc Impcra- 
torcot vellc& jubere, tit Clerici&Ca- 
r.onici in Ecclefiif per ftifft* ffatltmt . 

Eundem mcrcm in Occident is Ecclc- 
Ait obfervare eft . S. Ambrofiut cunt in 
Mediolaaenfem Ecclefiam invexit. Gre- 
goriui Turonenfit pluribut librorum 
i'uorum locit not docet , clericot in 
Ecclefiif cecinifle , atque ne longiot 
■ rogrcdiamur , videri poteft liber MS. 
Miraculorum S. Genovefz ante Nor- 
mannicum bellum Colleclorum , fci licet 
ante annum Sto. ubi quodam loco di- 
em, r , quod Citriei t*nt*b**t t dum uaum 
cx miraculit illis ricbat . 

Quod fi quit refpondeat, eot Cathe- 
dlraltum canonicot non fuifle , videamut, 
quid Chrodogangut Metenfibui fuil 
tnandartt i ex cap. jo. cniro it Cdtttori- 
but perfpici poreft non Mcrcenariot , fed 
Canonicot fuifle eot , qui Choro & 
cantui praerant , cum ibi fcriptum fit : 

Trtptfr coil j mm don urn , Men ft ceteris fu- 
fttbitmio yr* ft r*nt , fed hmmilitir fociot 
txhibtdnt , if fteiiideadmm iilii , quando 
temper 11 1 , qu.indo fubmijfft D i I i n urn ag»- 
tnr Ostium, ut ftcundmm numtrum Clt- 
titernm , & Officii qMalitmttm t & itmpcris 
frtlixitattm , tsntttnt pr nerd ant , & vo- 
ce i medtrtntnt tettrorum . Unde facik 
con;ici poteft , Canonicot oronet in Ca- 
thedrali ifla Officium cecinifle i fed 
nonnuMot inter eot fuifle , qui propter 
yocU excelJentiam ceterit ad can- 
tun dirigendun prtpofiti erane . Sub- 
dit deinde , hi Mttttm qui bujus- sttit 

minui iafa<ei Cunt , dor.ee ttudimUtUT , 
Wtliu* ttnvtiiu ut ft leant . Si Olficio 

pcragendo defhnati non effent , fed 
i j n turn an; ma rum faluti procuranda, 
cur adeo ut cantum addifcerent com- 
mendarotutKTur ipfit mandaretur,ut ta- 
ccanr.doncc eanerefcian^Ntill-f. utioue 



regula prsrfcribendar ipfit fuirTenr cir- 
ca id , quod ipforum monerit non 
erat . Cum hoc loco de SthtU Ceutu- 
Tum eritur , exiflimandum non eft , 
eot oaercede conduclot tantum fuifle , 
velut hodierni Cantorct > (ed id in- 
telligendum de Clericit , five Cantori- 
bui Eccleflat cujnfdam loco quodam , 
vrluci ad anagnofleriwro, conetegatii , 
ad fimul canendutn; quomodo inPon- 
tiicali pluribut locit adnotatum eft t 
ScbtU frefeqmitmr . Ubi vcro dicit , 
conftituendot Senitrtt frmtttt , qui t em- 
fort flaiuto vitiflim cum ttnttrmm fi*§- 
U fint , id iotelligendum , ut fci licet 
cotum curam getant , ut modeftiam 
fervent , atque illot admoaeant eorum, 
qoc canenda font : Tie bi qui dim* 

dtbtnt , tttt out WfMI, aut intn'tbttt, 

mm$ fxperjluif fmbmlit vtctmt . Concilium 
Aquiigranenfc a Regula ifta Canonem 

|){. tumflC | ubi dtCltUr : Tales id 
Itgtndnm , t*nt*nd*m , & pfallendum 
ton ft it it t» t»r &c. Et paulo poft : ^»»; 

*fr» hxt doBt per *gert nequtsnt t tt»- 
diantur frint M Mtgiftrit , et infiruBi 
bet imflrrt ftudeant . Ciariffime igitur 
videtnui , Concilium optare , ut Ca- 
nonici canere difcant , quo nuneri 
fuo OfBcium peragendi fatitfacere 
poflint , t$ imftrmffi bee imflttt fiu~ 
deant . 

Adeo veto coaftam eft , Canonico* ip- 
fot rem Divinam feciffe in Cathe- 
dra lib ut faltem poft Concilium A- 
quifgranenfc , ut fi vetufta Regefta 
confulantur , facile digoofci poffit, Se- 
miprabeadarios » & Cantorct quin- 
gentii tantom , vel fexcentit annis 
poft quam farcularet effccli funt , ad- 
miffoi fuifle . Ea de caufta certut 
ptxbendarnm numerut in duai partec 
divifut eft , ad conftitaendat Semi* 
prabendat , five fervifes Prabendas , 
qua Ecclefiafticii conferende effene , 
Officii onus , atque pondut in Cano- 
nicorum levamen portaturit . Ejut rei 
exempla a compluribut Cathedralibut 
petiia afferre poflem ; fed conteatut 
erocjut, qaanotifftma eft , Parifienfit 
teftimonio , ubi decern Semipraben- 
da , qua hodie huic Ecclelia infer* 
viunt , ioftitoct tantum fuerunt cir- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 18 1 

edicum fuic lib. t6. Carm. jo. 



ca annum larfo. quo obcenta fuic 
Bulla a Papa Alexandre) IV. ut quia- 
que Prsbendc Prcibyteralcs S. Dio« 
nyfii in decern Semipr*bcnda» Divi- 
no Officio deftinatai dividercntilr . 
Tandem nemo dicere auGc , Canoni- 
cal Cathedralium numquam Dei Lau- 
dibui in Choro decantandit deftinacos 
fuifle fine manifeAa ipforum injuria , 
atque nifi unum e pufcherrimis elo- 
giii , que praclaro ifti Ordini iro- 
quam rributa (unt , ipfii eripiatur , 
quod fcilicec a Venantio Forcunaco 
Epifcopo Pifiavicnfi ance millc a.flnot 



Cf//< 7*rif!*c; Cleri revtrtnlU fi- 
lms 

Mccltfi* gtn'ium , £l»rU «•»• 
nui , honor , 
Cdrmint Duvidif Vivina fecmat* 
ftmgem 

Cur fi bur * affimit dulet «• 
volvh opus 

• * * - 

• OfficiumDivinum apud ▼cccrclAd- 
florea turfu, appellaciu . 



«v a 



FJSIS L1BKI TRIMi. 



> 



1 . « 



1 ., 



COM- 



Digitized by Google 



I 8 2 

COMMENT A RIUS 

HI STORICUS 

IN BREVI AR.IUM ROMAN.UM, 

Quo fimul atliaTum tfngulariumHccIcfiarum, prscipuc vero Brc— 
viarii Parifienfis ricus cxplicancur.. 



L I BER S ECU N DU S. 

CAPUT PRIMUM. 



Dominica ad ^utinum ... 



DOminica ante Matutinum dici- 
tur tacita voce V*ter , Aye, & 
Crtdo j totttn ftcttto > idque 
ideo , quod olim in Officio non 
cxrarent; PiusenimV. primus id fieri 
juflic . 

Initium delnde fit dara voce, rcci tan- 
do verficulutn Dtmint , qui ex 
Pfalmo quinquagefimo petitus eft,eftque 
Oratio , qua? olim , duoi a fomno (urge- 
bant , recitabatur . Verficulus Vtui in 
Mdjmrorium , primus eft Verficulus Pfal-- 
mi 69- qui ol m cotut recirabatur, atque 
ad ejus , ficuc ad omnium Pfalmorutn 
fincm, dicitur GlorUVrntti , atquepoft, 
Stent tr*$ , additur Alltl* '}* , quod ad 
Pfalmorum fincm dicebatur. Crucis e- 
tiam fignum fie bat , quum D t *t in *d)u - 
totinm canebatur , juxta veterem Chri* 
ftianorum morem,adtiooes omnei a cru- 
cis figno incipiendi . S.Bcncdi&us pri- 
mus inftituit , UtDtntin adj*t$rinm ad 
cujufque Hora? initium lecitaretur ; 
ante ejus tempora vera initium fiebat a 
Pfalmis , quomodo rribiis ante Pafcha 
dicbusadhuc fieri folct i ad ejus autcin 



imitationcm dicitur Domini Uhi* act, 
Matutini initium , & Ctnvtttt not ante 
Compjetorium : qu» quidem preces re- 
vcraduobus hilce offic/is conveniunr , 
verum a Monachis profedt* func . Ho- 
norius Auguftodunenfis 1. 4. c. 117. ait, 
Alexandrum a. jufliffc , ut jilltlnj* mu- 
tarecurin I*** tibi Vomine F x r x fttrn* 
Ghrf*, poft Sepiuagefimam , ufquead 
Pafcha . 

Invitatoriutnquoque Monachit accc- 
ptum referimui , cxtat cnim apudS.Be- 
nedictumcum Pfalmo Vtnitt v Invitato- 
rium iffud eft Antiphona ex eadem Pfal- 
mo petita: folebantenim Antiphonar . b 
ipfis pfalmis peti ■ Vtnitt Mdtttmm Dt- 
mimmm , /«» »« , eft Verficulus 9. 
Pfalmi JKtnitt ; repetiturque Invitato- 
rium poft duosquofque bujus Pfalmi 
Verficulos. Inveteri Pfalmorum divi- 
fione duo verfus , qui duos verficulos 
effkiunt , fimul jjngebantur , quod ad 
finite ad hue fee vatut . Repetitur Invi- 
utorium ad Verficulos fingulos . Er»i 
enim vetus Antiphonas canendi ratio , 
cas poft fingulos Pfalmi , qui canebatuc 

Vic- 



Digitized by Google 



IN BREVIARlllM ROMANUM. 



'Verficuloi repetemir. Ecclcfix mem eSt 
;per Invicatoriumfitios ercicare , utad 
Deum Creatorcm noftrum adorandum 
Veniantj 11 emm prxcipuum Difiniooi- 
cii objectumeft, Scmaximc Dominicse 
diet . Ritui genua fleeter di ad verba 
ilia Pfalmi fenitt tdtrtmm a Monachis 
proficifcitur 



• 8j 



per hebdomadam abfefvatttf / Vctom 
aJijm Pulmorum d'ftribotioBem inftt- 
txtit , valde a) Roman* diterlam . It* 
Romano enim. cum Phlm* ve* lon~i(fi- 
mi numquim fecart folcant, vdut jtt- 
temdhe , immo fxpe plurei i'ial ni Cub 
code™ GltrU V*$ri conjuOgi , quafi u~ 
nicum conflarent, quod ad Laudet ad- 



Hymm Pr»»» dierum tmnium , & hue fupercft i contra S. Benedict ui rvi>t 
t vulgo SGregotia cribui vet nut eft eumdem P Calm urn in plu 



?(off> fmrgentt 

folent; exiftimarcm camcn, cos anttquia- 
res eflc , quuoi apud S. Bcacdictum ob- 
vii fint | neque alias Catifc ccrtum vi- 
deacur , S. Gregorium cannula con- 
fcripfiffe. Hymni ifti valde fero Bre- 
viario Romano inferti fuemtu. 

£o anni tempore , quo noclei longio- 
re$ funt , fcilicct per Aquinoclium Au- 
tumnale ufquc ad Vctntim » dicttur > 
Vrim» dierum , qui ceteris langior eft, 
quia tunc Omciuaa loogius crac , cum 
Ulud incipiendi temput longiai drttarec 
zdiluculo, quod Laudei recitand* e- 
rant. At ?iaBe furgtniti , qui brevioc 
eft > xflace dicitur , ouod nocles bee- 



. lure* 

Cartes fecare. Peculiar!* hrctft S»n#i 
u|ui licentia t quam dcincepf alt* Re^ 
gala? imitatxfunt, &nor»nulla quoque 
Concilia approbarunt ; Rom* tamco ad 
banc diem rccepca non eft , prxter 
ti immmcmlati , qui in minaret diet ho- 
rn diftributut eft > itquc ante ear urn 
inftituiioncn Pfalmua ille tot utad pri- 
oiiai dici horjm , five idOranonem 
matutinam diccbatur. S. Benedilius ( 
6c ceicri-Monacbi buic Pfjlmorum dt- 
vi&oni -per Lcclionet Cm ppl eve runt , 
quum c contra Rome , atque in Fc~ 
clefits fxcalarium in populi taotun* 
Convcnrtbm legi foleret.Hinc lettionei 



viotci ftnt. Hymni ilti compofiti fue- ad Mifix teotpas fervabantur , quo po~ 



runt ea state , qua nocte ad Matuti- 
niim recirandum furgebatur . Hotfe /*r- 
gtntet , atque in al;o , Smtgtamt nmntt. 

7{oHt q:i.t> .iniu J . Ex Hymnil iftil in- 

tclligitur >Ecclei»am Dominica diem il- 
lam colexe *cllc , qua Dem "Mundum 
condere carpi t > atque ill mi, qua )cfus 
Chriftot relurrexit : Trim* ditrmm om- 
mnium , «v« Mi—dm txnt ttndiimt, vei 
<j;io refmrgenj . 
Quod ad Pfalrooi attinet , olim of- 



pulo a Concionatoreexplicabantur Mo- 
nachi vero per quam raro^oncionaban- 
tur , fitifqoe habebartt molrurn leper e , 
atque fuper ea , qua le«a fuetant , 
meditar* ■ 

Ad primum Nofturnum confpicuoa 
eft vetui mot plurei Pfalmot fubun'es 
Antiphona recitandi, quomodo& hodie 
-fit ad minoret Horar. Antiphona Sri- 
ttite a Pfalmo a. Q?*rt frtm»e*m»$ pe- 
tira eft , quemadmodum Antiphonr 



ficium ab IUt« incipiebat , quod juxta fempera Pfalmit accipi (olrbant 



Breviarti inferiptionem nihil aliud e- 
rat , nifi Tftlseritim diffoftmm fir feri- 



Quii hanc BreTiar'ti diftributionem 
fecerit , ignoramus 5 fuerit autem for- 
taiTu . S. Hieronymui Damafi Papat 
tempore. Illud certe cor flat , eam an- 
tiquirAimam efte , atque S. Bcnediclo 
antcriorem , qui tamcn earn lequi no- 
luiti atque profitetur , fc a Pfalterio 
Romano nil nifi Canticum , quod fin* 
gulii hebdomadx diebtit ad Laudei di- 
citur i accepiffe . Idem Sanclus teftatur, 
fe quidem idem > quod l'onrifcx , in- 
tend iiTc, curare fcilicct , ut I'faltcrtum 



Gl*ri* Tmrl Antiphonam comicabt- 
tur, atque cum plurei Pfalmi (ub ea- 
dem Antiphona recitabantur , Ghrim 
ad finem poftremi Pfalmi tantum dice- 
batur . Hinc ad Matutinom unicum 
tantum GUrU Vttrl erat ad finem cu- 
jutquc e quatuor Pfalmit primi No- 
clurni, idque ad Laude* lupereft , ad 
Pfalmum Dtmt Dt*t memi ad it dt tmte 
vigil* , atque ad Dent miftrttiur ntftri, 
atque ad alios duoi l**d*te , & C*nt*te t 
qui unicnm tantum Ghrim , atque uni- 
cam Antiphonam habenr . 

Dominicx Officium unico tantum No- 
clurnolub exordia conRabat eduodecim 

Plal- 



Digitized by Google 



*3 4 COMMENTARH 

Pialmit compofito * quifiad Deum toe 
Pialmit , quoc hors nodtu funt, coUau- 
d and una . A pud S. Pachomium, atque 
Caflianum vidcrceft « Angelum duode- 
cicn Pfalmos pro noftii Officio deil- 
gnafle | at cum Motuchi * prxcipues. 
Benediciui , ttet Noctutnos Dominic* 
Officio tribtierunt , duo quoque Ro- 
mano officio addita funt , vcrum pti- 
mo longe brevioret, fimilefque anno- 
ribui diei Horis ethdt. fuac . quarum 
lingulx trci rantum Pfalmos habene . 

Secunda Antiphona Deus jmdt* )*fl»t 
e Pfalmo vn.fumptaeft , atquc alte- 
riut eft a noftra , verfionit > diciturque 
forth, O- longanimh juxta vetfionem a 
Scptuaginta ex pre/Tarn , cum in Pfalmo 
juxta vuJgatam legator Forth , & fa- 
utns, quod frpe in Officio occurrit • 
Vcrum id admonuiffe fuificiat,cum poft 
Pii V. Paps tcmpota , qui vuJgatam 
Breviatio inferi voluit, Pfalmitantum 
Se Lcclionet juxta- cam inferti fucrint ; 
Antiphonx vero > atque Introitus prio- 
ri loco conftitcrint, atque juxta eam- 
dem vcrfiooem , fecundum quam ante 
Pontificem ilium legebantur , adhuc 
recitari foleant . Tcrtia Antiphona Tm 
Vomimc e rfalmo vi. pctita efl . 

Quod ad Vcrficulum Mtmor fmi noff* 
fpedtat i Acnalariui 1. 4. c. a. docet u- 
linj Media nolle furgtbam die i confue* 
vifle, at poflquam media notte furgerc 
defitum eft , verficuli ifli mutati funt . 
Idem docer, duodecim Plalmot primi 
Noflurni tecitatot fuiffe fine Antipho- 
na cum tf i bus Gloria Tasri , id: ft femel 
poft quatuor quofque Pfalmos , tres ve- 
ro Pfalmos fccuRdi Nodturni cum tribui 
Ant phonit , atque tret poftremi cum 
AUelnja . Verficuli ifii poft Pfalmos 
brevet erant preces , five clevationes 
mentis 1 & cordis ad Deum . Quum 
dicuntur , vcrfus Altare fe vertunt j 
node juxta Amalarium 1. 4. c. 45. a wr* 
tendo Verficuli appellati funt . 

Voter ad Pfalmodix finem dicitur : 
abfoJutio veto No^ttirnum abfoJutum 
ciTc fi^nificabat ; abfolutio enim dicitur 
ab abfUmta prete j miliar enim erant tunc 
lectionetuc poftquam illxin Bieviarium 
invedtar funt , Vattr iater Plalmodiam , 
tc Ic&iooej invenitur, neque dici po- 



S H1STOKICUS 

teft quo referatur : tutius tamen eft ere" 
dere , Orationem Dominicam medio 
Officio inferi voluiffc ■ Tacita voce 
adhuc recitari folec , neque vox elc- 
vatur j nifi ad Et mt not , quomodo be 
Benedi&ini, qui olim nullas colledlas 
ad Officii fincm habebanc , ad banc 
diem Vattr eodem modo recitant ad 
minorum Horarum finem i cum c con- 
tra alta voce canerentur * arque recita- 
renturad Laudci , Vefpcras , atque ad 
Mifiam. Vattr in No&urnis fecretorc* 
citatum , cuj refpondebatur , dicendo 
fed libera , idem erat , quod noftrat 
collects funt j qus in ejut locum fuc- 
ceffcrunr , quas Sacerdos folui recitat a 
atque vocem elcvat , ad Ver omnia for* 
tuU , uc i 11 i refpondeatur Amen . Hinc 
later fecreto non diccbatur , neque ad- 
huc plerumque dicitur , quam a Celc- 
brantei populi verorefponfio , fed U* 
lera not a malo , *elut Si Amen ad CON 
leer am , unioncm CcUbrantisfignificat 
cum Affiftentibus . 

Unrnad Tater Officii Ron dicitur , 
quia populi aflenfut Celebrantit ora- 
tioni praftitui latit demonftratur po- 
ftrema petitione , Sed libera not tt mult, 
in commune recitata. 

Abfolutio, & fienediclio aliud non 
erant quam Celebrantis benediclio ad 
cujufque Officii finem , Abfolmta frtee 
bentdixU , quomodo benediclio datur 
ad finem cujufque Hor* dicendo , 
ntdicamnt Domino , atque clariui ad Pri- 
ma m , & Complet«rium , Vominm not 
benedicts t vel Benedieat > O" cmflodiat 
noiVeus .... Poltea Verficului Tater 
at-! ul.it io , & benediclio ad Leftionei , 
qui invectx fuerunt , relata funt . 

Quare Verficului adverfus Altare 
converfui excitat ad rerovandam at- 
tentionem ad precei peragendai > Le- 
dionef audienda$ , atque abfolutionem 
recipiendam j atque inde lervatut eft 
mo* , Verficuloi ante officii colleclat 
recitandi , nc magit attcoti eftemus 
oracioni , quz peragenda eft . Olim 
null. Verficuli erant, quod in Pafcha- 
tit hebdomada adhuc fupereft . 

Satis conftat, cas , quat abfolutionet 
vocamut , precei tantum fuifle > cum 
intcrtii dumtaxat Noclurniabfolutionc 

dc 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMAN UM . 



185 



de peccatorum remiflione mentio fiat , tantora Pfalmi vcrficulus eranc poll 
AvintuU* fccaiorum: potuic autem id fingulos vcriiculoi , vel ad fincm tan- 
in precit fortnam dici ccepifie , caque cum, veluchodie He , repctendus. Id 
de caufa pro abfolutione deprecatoiia in Vefpcrc ad Dixit fu per eft , atqucad 
tantum haberi potefl . plures alios officii Pfalmos , atque c» 
~}nb< tacultat eft, quam Lector a Su- tiara ad MiOz introitus , ut prima Ad- 



pcriorc petit , antequam legete inci 
piat: dicic autem Domnt , fie non £>•- 
mi er } quod non Deum , fed Superiorem 
alloquatur. Port vi. fatculum vox ilia 
Dmnmt fa tit invaluit , idemque figni* 
ficat , quod Dtminms , Signtrt . Ponti- 
fexipfein vctuftifiimis Litaniis, refe- 
rence Serario , D*m**t Afejlvlicni ap- 
pellatur . S. Benediclus cap. 6 j. jubct, 



ventus Dominica Introitm eft, Ad re 
Vomine ltv*vi tnimam mt*m . . . . fir 
Pfalmui eft alter verficulus : ffta t»*i 
dtm$nftr* mihi . 

Polt tertium Noclurnum diciror Tt 
Dtum , Adveatu , fie Quadragefima ex- 
ceptit . Oratio ifta a SaDclo fienedi- 
clo defumpca eft , ficut etiam fie duo 
Noclurni Tt Dtum prxcedenres . Ro- 



ue Abbai Domnttt appelletur , quod mxHymnus tfte Refponforii locum re 
nomen , ait Smaragdus , Monachis qua- ner,atque ideocum recitatur,nullum ex 



que tribuitur , quia juxta S. Benedi- 
ct 11m , Abbas Jefum Chriftum reprx- 
font at, Abb*t qui* victs Chrifii *git , 
Dtmnut mfftllttmr . Caftiodorus lib- 8. 
cap.;, aic , Dsmni appellationem Re- 
i;ibus quoque tributam fuiffc , quae fic 
Sanctis fxpe tributaeft. Solus Pootifex, 
antequam ie&ionem fuam iegac 5 tic 
fubt Dtmint , fcrmonem ad Dcum con- 
verter , quum non deceatcum ab in- 
ferioribus benedici . 

Leclionibus rcfpondettir dicendo Det 
gmtuj , quod a Monachis derivatum 
eft, qui olim per djei fpatium hac pre- 

ceutebantur; fir S. Auguftinus in Pfal. ^ ........... 

IJS. eamdem tuetuc adverfus Donati- quia illis milium datur per Dent in ad 
ftas, qui Monachos deridebanc, quod iutarimm | atque ideo ftatutum eft, uc 
quum invicem obvios fe haberent , ea poftTe Dtum dicatur collecla,cum Btne* 
urerentur. 

t Secundus , & tertius Noclurni 
tret tantum Pfalmos , fie crei Leclio- 
nes habent , fatifque oftendunt, eos vc- 
teri officio fuifte fuperadditos , fuerunt 
enim Rom* Dominica die tres Noclur- 
ni ad Sahfti Benedict imitationcm 
recepti • 

Ad fecundum Noclurnum in Anci- 

phona Btntrmm mtemmnon indigtt t Vt- 
tus verfio a Pfaloai verfionediverfa fer- 
vata eft, quo loco habcrur dm tgtf t 

non fecus ac ad tertiam Antiphonam fed addita tantum fuere circa vi. fx- 

Dilig*m tt virtut mta , quum in pfal no culum , ut videre eft ex Regula S. Be- 

habeatur tirtliui* mm . In Pfalmoifto nedicli , qui eadem, Roman* Ecclcfi* 

primus verficului Antiphonx loco eft 5 *xemplo,officio fuo inferuit . 
quod a vetufta Amiphonarum origine Duo priores Pfalmi Vominus r*gn*vit t 

dudtum eft , qux fub initium primus 8c 1*HU$t funt filttl cantica Rcfurre* 

A a clio* 



tat Relponforium . A pud Monachos , 
Parifiis , fie in pluribots aliis Gallic 
Ecdcfiis Refponforium inter poftre- 
mam Matutini Leclionera , fie Te Dtum 
femper cxtat. 

CAP. II. 



mica ad Laudcs , atque cett* 
ras diet Horas. 



NEmo inficiarl poteft , Laurles eite 
Otficium a Matutino diftin&um t 



ditamnt , cum Laudes Matutinum non 
comitantur , vcJuti fit Natalis tern* 
pore . 

Quatuor priores Pfalmi fub duobus 
Mltlm]* tantum recicantur • Duodecim 
enim NodlU Pfalmi fub unico Allen}* 
abfoluti fuerant telle Galliano , atque 
hoc primum crat Officii intervallum » 
altero vero duo AUtlmja recitabautur , 
atque tertio, quod poll ultimum Lsm- 
d*M eft , tria dicebantur , nulla enim 
Cantica olim ad Laudes habebantur , 



Digitized by Google 



i85 C0MMENTAR1US HISTOR1CUS 



Aionii , & prxtermitti folcnt a Scpraa* 
gcuma ufque ad Pafcha , quod tempus 
lugubre fit , & loco Demimmi rtgnavit , 
dicitur hliftttrt , reliqui duo Pfalmi 
Dtm Demi mmi i CQfl) Vtmt mifttc*Mtr no- 
fiti quotidie dicuntur etiam Fct iabbus 
diebus , funcque Oratio fub dilutuluoi 
rfcitanda . Poft iiios unicorn Glnr* Pa- 
ir* diairtir , quia eandem unicam Ora- 
cionctn conflituunc • Dominicis ad Lau- 
dci, atque a-d m mores Horas nulla a- 
lia eft Ant -prions prater AUtlmU , quod 
canticum eft Rc fur recti on is , cujusme* 
moria fwgulis Dominicis renova&ur . 
Inter cantica , Deo laudando omnium a- 
ptiffimum eft Btntdhitt \ Dame!, p ) 
quod officio Dominica? opt me convenir. 
Obfervandom tamum eft , poftrcmuoi 
Vrrficu lum gentdicamu 1 Vttrtm , addi- 
tion em effe EcciefiX , loco CltrUTatri , 
neque idcanuci partem effe j potuifTct 
tamen ad confuiionetn evirandam Ar.ti- 
phonar locoflatui., atque diftincJio fie« 
ii inter C», qu« Prophet* funt , qua- 
que ejus i on funt'. Alrer vefficului 
utdittmtt Dtmint in firmimenit fumtus 
eft ex Daotele . Idem obfervari poteft 
ad Mlffam Sabbathiquatuor Temporum 
menfe Septtmbri ad quint am Leclionem, 
adquam legicur hoc canticum , atque 
contiflenter dicitur Glmim 7*tii » 
enter** , cantico* primum puerorusa 
inferrum, quod ceteris quatuor Tcm- 
poribui , licet idem canticum revieetur* 
obvium non eft . 

Tret poflremi Laudonv Pfalmi fune 
totius Pfalterii poflremi, ita ut PfaJ- 
terium ad Matutmum incipiar, atque ad 
Laudei abfolvatur, quit? unicum Offi- 
cium forenc . Poflremi ifti L**4*tt , Lao* 
dum appellationcm Officio hoic dede- 
runt, Mttutinm Landts > O/ficium enwn 
hoc in Roman!* Ordinibus tria nomina 
habet ; quod poft primam AnrJphonam 
abfolvitur * Officiom five Oratio M*tm* 
tir.A dicitur ; Canticum fmertrmm dici- 
tur Stntdiffiontr , live Ctnticmttt ttium 
putrernm i t:;s demtim poflremi Pfalmi 
peculiariter l*»de* appeilantur , quam 
appdlationem toti huic Officio tribue- 
runt . 

Hymnm Attrnt rtr*m eondlttr coo- 
-ITantet S. Ambrofio tribuendo* eft , 



qoomodo intclligimus ex S. Auguflino 
1. i. Ret raft. cat. qui eum Patri* hujiu 
nomine recirac . Hymnui Aftivus Ettt 
jtm neBis S. Gregono t r lb u i lo let . 

Canticum Btntdiffvt, a S. BenediAo 
Car- ti cum Evangelic urn appellatum , *X 
hujus Sancli Regula fumtum eft , ne- 
que ulla ejus mcntio lit in Regula Au- 
reliaoi . Aroalar ius hujus cantici roeroi- 
nit, cui S. Bencdiclus nulla tn Ant ipho- 
nam prarpofuit ; Rom* vero eaquatu* 
forpari folet , plemmque ex diai Evan- 
pel ;o pet j ta eft , quemadmodum & ad 
Magnificat , quia Cantica hare funt E- 
v angelica , idque tan rum Dominicii , 
vel QuadragefimarFeriia, quibus haben- 
tur Evangelia ilngulorum diet urn pro- 
pria . 

Quod ad Cot memorat ionfft fpec"tat 3 
vel fuftragia Sandorum , Micrologus 

C 4. ait, }UXt* ve re rem Roma num ri- 
tual i-nicam tantum Orstionem in Miffa 
reciratam folffe . Cum vcro pluret huic 
inferrsr funt, idem qnoque in Officio 
fervarum ; at poftea ear urn numerutn 

rpro cojufque pietatis fenfu adauclum 
fuifle. Tcftatur pra-terea c 30. in Ad- 
ventu commcmorationem dc cruce fa- 

- flam non fuifle, atque ufque ad Pent c • 
• cofles fcflum abfoiutum tarn id Vcfpe- 

rai 1 quam ad Laudei , Sexta etiam Fe- 
ria> , K Dominicis commcmorationem 
Trinitalii prstermiflam fuifle. Ex com- 
memorat ion e i fta il lud fervatum eft , ut 
poft-remum Matutini Refponfotium , 

•quod eft deTtinitate, du» Strtpbim , 
arqueSymbolum ^Mir»«ifHr ad Primam 

•Jingolis Dominicis recitetur . In- con- 

- cor d ia S Donflani men 1 10 fit fuffr agio- 

rum Crucis , B. Virginia , & Patroni 
per varias Antiphonai , fedperunicam 

- colleclam , qux hare omnia compre- 
hendebat : Quibut finltii ctnttntAmti* 

1 honam dt Cruet , inde Amij konam At S, 
. Mori* , & dt S. Varrtno . 

CommemoratioB-Virginis fit per An- 
tiphonam , 5. Maria /nunrrr miftrh , 
qua? ex Sermonc rg- dt Sanctis , S, An- 
guflino tribute , qsmm tamen ft Am- 
brofii Autperti , Monachi Renedic1<ni , 
Volturnenis in Iralia api.d Bencventum 
vm. fxculo Abbacis /peritaefl . 
Hymnoi f*m lm«h wm fdnt ad Pri- 
mam 



Digitized by Google 



IN BREV1ARIUM 

nam vulgoS. Ambrofio tribuicur .Quod 
adPfalmoa actinet , ex amiquia Roma* 
HM Ordinibui vidctnm , feptcm Pfalmo* 
ante Jraii iwm*iuUti in fi4 recitatot 
foiffe i videlicet ar. Zk*» mum* 

ttffict in me , aa. DtmiuMt ttgit mt , z j . 

wftf If DtmilU ievavi Animum mean* , z£. 
Jmdic* mcDomint tjMtnUm , f|. DtM/ M» 
•MM/nr M« ,117. Ctnfittmini Domino , in- 
de Jf-ifi immMCMitti , 8c B^ttrikme-. Ve« 
rum inpoHremiaJLlreviarii emewdatio* 

nibut , Dm/ l'l> nomine , 8c Cenfittmini 

Dominica die fcrvati Cunr, cceeri veto 

3uinque, in quinque prioret hebdoma* 
■ dies diftributi , poftFcriam fecun- 
dam , ufque ad Feriarr. fexram . Dicitur 
quotidic Veut in nomine , tk Ctnfittmini 
Dominic* adjun&um fu it propter verfi- 
culum Httt dus , qui cum Dominica af- 
finitatem habet , & Feria vr. dicitur 
Dtmi DtMs arm refpite , quia ibi de Paf- 
/iope mentio fit, cui Feria fexta Sacra 
err. Radulphu* Propof. 10. alt, juxta 
Ambrolianum ritum CtnfittnunL recitari 
ad Primam omnibus Dominicit, atque 
omnibus Feflii , 6r Paichatit- hebdoma* 
da Dominica dicitur quoque Symbolun 
j^Micnrnfue S. Athanafio tributum . 

Pro Antiphona dicitur tantum AiU- 
Im')*> quod ter repctirur , & Pafchali 
rempore quater : Paichatii die vcro fe- 
me I tan cum dicitur • 

Nihil animadverfione dignum eft in 
minoribui Dominic* Horit , quod ad* 
notatum non fit, ubi de iJiii in univcr- 
turn egimua . 

Hy mnu » Luc it Crttttr ad Vefperai S. 
Ambrofio trHMM folet . Micro login air, 
Verficvlum DirUtitMt oratio ftmt /»« r »- 
fum recitatam ruiiTe eodem tempore , 
quo Altare thurificabatur ; CMmifftVtr- 

fm VirigAtHT .... *ff*rtMT Inctnfum , 

& Feria? diebus , quibus IncenCum non 
adhibebatur , dicebatur EUv*$i» 

nu urn &(. 

Nihil fere habetur alicujut moment! 
circa complctorium , atque Officium fex 
hebdomad * dicr urn > quod , ut longuti 
itti inharreamut , promereatur ; quare 
adProprium de Tempore tranficum fa- 
cimus . 



ROMANUM. 187 

CAP. HI. 

De Salutation* Angelica . 

ANtequam fa lu ratio Angttit* ufu 
recipercrur , mane lignum edeba- 
tur,Qoiiinii>uaadopui evocaodii , meri- 
de, ut lignum da recur iii, qui in agria 
erant + & prxcipuc ad operarios admo- 
nendot , ut bovet vel equofr folverenc , 
iifquc j u gum demerene . llode fit , ut 
quemadmodum hora-uodecima ilia folvi 
folcnt , ira eodem bora , oonmeridie , 
Campana in agro pulfetur . Concilium 
Colonienfe anno 14**. jubee, ut quoti* 
die ad Soli* ortum fignum Campana eda» 
tur i Ludovicua- vero XI. ftatuic , ut 
Avt m*tim ad Campans fonitummeridie 
recicareiur , quemadmodum Vefperc 
u (li jam receptum erar, atque nine idem 
quoque mane fieri foJet . Ex Concilio 
quodam Senonenfi XlV.fjrculi intclli- 
gimut , per eav tempora nondumaddi* 
turn ftiifle jtigtlMt ad AvtUtrtMy quare 
ut Mane, Meridic , & Vefpere Oratio 
fierce, campinac pulfatjo admoncbit . 

TROTPRIUH DE TEMTORE 
C A P. I V. 
De Tew fore sfdventus. 

EX Ecclefiar more Adventui eft 
tempus ante NataliiFeftum defi- 
gnatum , ut per p.etatii exercitationei 
animi Fidelium prarparentur , ad rite 
celebrandum, propitiumque iibi redden- 
dum Je fu Chrifti adventum . Olim enim 
Ad vent ;js vox pro ipfa Natali die acci- 

Inebatur, qu* Adventui Domini appel- 
ari folebar, non pro tempore quo ad 
hoc Fcftum prcparatio inRituicur • Mif- 
fale Mozarabicum , 8c Lanfranchua in 
fuia Statutia , ubi de Dominicia ante 
Nataie agitur > eai D*minic*t ante -<d- 
wntHwvocant. Hymni N*t*lii apud S. 

A a a Am- 



Digitized by Google 



iS8 



COxMMENTARlUS HISTORICUS 



Ambrofium infcribiintur : De Advent* 
Domini ad hujut Fcfli diem dcroonftran«j 
di m . In veccribbs librit tempus hoc 
appcllatur jtixta Dominicai i. vcl it.vel 
lit. ante T{tfiviiatem Domini' Vidcrc 
tameti eft ap.id S. Bernard : n , tempus 
hoc ea ztatc Adventum appcllatum fuif- 
fc : Uodie teltbramus Adventui initium . 



omnibus Fidelibui ftatutumcft, uc fin- 
gulii hebdomadii m S. Martin; Tefio , 
mfyue *d?i*tt-lt Domini, fecund* , yumr- 
** » ftxt* Feriajejunetnr , O- Quadra- 
gtftmali trdine S acrificia debeant ctltbrari. 
In Gallia fecunda , quarta , & fexra 
Fcria jejunium fiebat, non Sabbato » 
cum e contra Romz diet Sabbati omni- 



Durandi.s quoque lib. 6.K*i><>»- pr*pnr*- but retro fzculii icjunio deftinata fue- 

tiontmAdvtntut illud vocat . atque ifla rie . Hoc padto Adventui velut quzdam 

przparatio ad Adventum , fciljcct ad Natalia quadragefima habitui fuit . qua- 

Natale , quinta Dominica ante Feftum draginta preparation!* diebui Natale 

iftud incipiebat . Alii : St**ifg*fm*m przccdentibui , nonfecuiac veriiQ.ua- 

tvtte H»nltm Domini illud appcllabant i dragelima przparationi ad Pafcha infer* 

vide Sacraraentarium Rutholdi Abbatia v it . Id ex Regula Chrodogangi fpc- 



Corbejenfi* ; A lii vero sOuadragefimsm 
Mtrtimi VOCant . 

Facili negotio deraonftrari poteft , 
omnizvodiei quofdam fuilTe przpara- 
ffom ad Nat j lc addidtoi . Videmui apud 
Theophylum Alcxandrinum , atque 
apud S. Auguft-inum ■ Natalii Vigilia 
jt/tmium inftitutum fu iffc ad animof ad 
hoc Feftum przparandot. Duraodui 1. 
6. c. a. & nonnulli alii contendunt , ip- 
f«Oi S. Pctrum Adventui inftitutorem 
fuilTs ; veram affirmare pofiumut , ni- 
hil ccrti ea de re quinque pnoribui Ec- 



damus , quicanonicii fuii mandat , ut 
m.tranfit* Martini , ufoue td 7i*ute 
muni * came nbftinetnt , & */?*' *dno» 
nnmjijnntnt. Capitularia Caroli Magna 
jubenc , trei Quadragefimai fervan ; 
primam ante Pafcha , alteram poll Pen - 
recoftem , tertiam ante Natale ; atque 
additur I. 8. c. 184- "Propter confmemdi' 
mem f libit , & Parent urn nofirorum mo- 
rem obfervtre convenit . Quum vero/e/a- 
nia ifta omnia ad Natale rcferantur , ea 
abfque dubio przparationii loco ad hoc 
Feftum fcrvabanta* . Hinc videmui » 



clefizfzculiiinveniripoiTc. atque Ad- quomodo Adventui in Gallia cceperic . 



ventui appeliationem huic tempori ft 
goifirando defignatam ante vi. vcl vit. 
irculum minime obviam efle . 

Satiiconftat. illuftriora ejus reive- 
ft igia in Gallia exftarc, minimequc fi- 
dei abfonum eft, ibidem Adventum ori- 
ginem fuam habuifte circa V. fzculi di- 
midium , ut vidcrc eft ex Gregorio TV 
ronenfi 1. 10. hift. c qui refcrt, Per- 
pctuum Epifcopum Turonenfem in Die, » 
ce.cos fuz ufui juffifle, uc tribui per 
hebdomadam diebui a Fefto S. Martini* 
ufque ad Natare /ejunium fierce . Inde 
Coocilium Turonenle anno $67. cum de 
jejuni** a Monachii per annum fer- 
vandii ftatutum ederet , menfe Se- 
ptembri , OAobri , & Novembri Fe- 
riam fecundam , tertiam , & fextam ip- 
fii przfcribic , atque pro menfe Decera- 
bri addic can. 9. 17. die Detemkri ad 2^«- 
mk Domini omni diejejnnent . 

Verum concilium Matifconenfe anno 
581. conftitutionem pro laicis edidic , 
Perpctui Dccreto conformcm , qua pro 



Durabar autem fex hebdomadii peren< 
dieaS. Martini Fefto incipiendo , quae 
ret occaftonem dedit bilaritati, qua ea 
die indulgetur , eodem fcrme pafto , ac 
Feria tertia ante cincrum diem , quia il- 
ia po ft rema erac , qua carnet comedere 
liccret , & quia fequenti die je;unium » 
ftveabftinentia incipiebat . Rabanui 1.6, 
de Inftic. cler.c. ax. Quadragelimao S. 
Martini ad Natalii Feftum refert , que 
quadraginta diebus ante Jefu Chrifti 
Natale incipiebat a ut przparatioad il- 
lud inftirueretur . Hinc in Miflalibua 
Mozarabicit, Ambroftanit > & Galli* 
canii fex Dominicz ante Natale nume- 
rabantur ordine retrogrado , ita ut fe- 
xta plerumqne eflet , quz Feftum Santfti 
Martini fequebatur . Videmui przter- 
ea in Bulla Bonlfacii VIII. occafione 
Canonizationii S. Ludovici Regiijeun 
quadraginta diet ante Natale jejunalTe , 
unde conjicimui , morcm iflum in Gal* 
lia ultra decimum tertium fzculum pec- 
dun tic . 

la- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIVM ROMANUM. 1S9 



Inftitutum adeo pium illico c Gallia 
In Italiam migravit , aliquam tamen 
contra&ionem paffum ; full cnim ad 
quinque hebdomadal redaclum . Atque 
inde eft, quod in Sacramentario Sancli 
Gregorii quinquerantum Dominic* an- 
te Nataie repeiiantur. Poflea vcro tem- 
pui iftud ad quatuor hebdomadal con- 
tradlum eft . Nicolaui I. in fua Epiftola 
ad Bulgarot id ipfii tantum prxferibit ; 
In Advent* cuituor hebdomadibnt a ctrne 
abftinendnm . R x i her iu » V eronenfu de- 
cimo fatculo quatuor tanrutn hebdoou- 
datdefignac , & Berno Augienfit facu- 
lo undecimo ait : In Advent* Domini 
q*at*or hebdomadibni abflinendnm . Spi- 
cileg. 1. 2. Abbo abba* Ploriacenfii mc- 
minit Concilii apud S. Dionyfium in 
Gallia habiti an. 99?. quo libellut exhi- 
bitui full de adventui initio, quod non- 
nulli, ut ibi refertur , 28. Novembrit 
adverfui communem confuctudinem in- 
cipiebant , cum quatuor tantum hebdo- 
madal habere deberct . Ex Canonibui 
Egbert i Archiepifcopi Eboracenfii vide- 
nui, in Angliaunica hebdomad* pra- 
parationii gratia ante Nataie jejuniutn 
fervatum fuifle : Tropter advtnientem 
venerabilem foltmnhatttn Domini Hoflri 
lefn Cbrifli in plena hrbdomad* *nte?{** 
tali Domini prtparare fe gent Anglica ftm< 
ftr confnevit . Yerum fenfim iff a adven- 
Cut jejunia adeo laicii ipfit commenda- 
ta , in fimpliccm abftinentiam degene* 
rarunt. Rather itis Veronenlii , conci- 
lium Selingeftadiesfe an. iiaz. atque 
Abrincenfe an. 1172. abftinentiat iftai 
clericit tantum commendant : Salitbu« 
rienfc vero an. ta8i- Monachoi tantum 
ad id conftringit. S. Francifcut de Pau- 
la Feriam quartam tantum, Sefextam 
ab omnium Sanctorum die ufque ad Na- 
taie pro ieiunio prxferibit . Concilium 
Mediolanenfe iv. duoi hofce diet pro 
Epifcoporum domefticii defignat . S. 
Carolut in (ait Aft is de abftinentia tan- 
tum agit pro EcclefiaQicit . Ex epiftola 
Innocent ii III. ad Archiepifcopum Bra- 
charenfem conftac , Rome totiui ad- 
ventut tempore exaile ieiunium ferva- 
tum fuifle . At Urbanui V. an. 1572. 
domcfticit fuit abftinentiam tantum , 
non ieiunium pratfcrjbii . Gerfo xvt 



fxculomirabatur , quod Sacerdotet ia 
adventu non iciunarent . Radulphui 
Tongrenfitpropof. 16. moris meminie , 
qui hudic eciam Romx ferwKur , fcili- 
eet Adventum die poft S. Catharinaoi 
fequenti incipiendi : Advent*! Domini 
apud Hcm.tr. 01 inclpitDominiea prim.t fojl 
craftinum Catharine . Durandut lib. 6. 
Ration, ait : Dt B Thuma non eft jejn- 
nium ftat*t*m , *>*$* rjut Fefi*m tfl in 
Advent* t nli (onu'nuum eft jej*- 
ninm 

Licet affirmare non poflimm , quan- 
do celebrari cceperit tempus , atque of- 
ficium Adventui , nemo tamen inficiart 
poterit , a quinto ufque fzculo populis 
commendatum fuiffe , ut fe ad Natalit 
Fcftum pararent . Extant de hoc argu- 
ments fcrmonei duoMaxirni Turincn- 
fit, atque inter opera S. Ambrofiiduo 
fermonesfub hujut Patrii nomine, qui 
tamen S. Ambrofii non funt , fed S. 
Maximi, vel S. Carfarii, quibut tcm- 
pui iftud defignatur pro difponendii a- 
uimit |ad Jefu Chrifti Nataie : Hoe 
temp* 1 non immerito Domini Advent* t no. 
o»inat*r , nee fine eanffa SS. Vatret Ad* 
vent*m Domini ceiebrare cfper**t , e> 
fermonet de iit diebnt ad Vopnlnm i>ab*t- 
runt, *t fe *n*fi*ifque Fidelit ptatpnrf 
ret , & tm*ndatet , quo d'igne Dei , «c 
Domini f*i Hativitaaem ceiebrare valeret . 
Scriptorifte, quicumque it demum fit, 
fatit sftendic , temput iftud ante «ta- 
tem fuam inftitutum fuifle , atque fin- 
gulit Ad/entut diebut concionem habi- 
tant fuifle. Videmut quoque ex fermo- 
nibut d* Tempore S. Auguftino tributit, 
quique inter opera S. Ccfarii loeari 
folent, hortationet ad Fidelet pro con- 
cione habitat fuifle, ut fe ad fynaxim 
Natali die rite fufcipiendam pararent , 
atque ad id per pcrnitentiam , eleemo- 
fynam , atque cqntinentiam difpon"- 
rent . 

Verm ifte mot Adventut tempore 
concionandi ad hanc diem fervarur . 
Habemui apud S. Bernardum , atque 
Ivonem Carnutenfem fermonet de Ad' 
vent* Domini . S. Bernardut in primo 
fuorum fermonum de tempore hoc tam- 
quam celebri meminit : fJodie telebr*» 
mm Advtntm t»hi»m» c»j*t nome* iff* 

9 »e 



Digitized by Google 



I90 CUiMMbN 1 nivl\. 

que ttltbrt f*tii , <*V riivm Muuia . la 

Capitularibus caroli Calvi an. 84*. Epi- 
fcopi faculratem pctunc ab aula feceden- 
di Adventus tempore, atque ad Diet- 
etics fuat rcdeuadi , ut predication! » 
atque aliis Minifterii ipforum muneri- 
but vacarent : J&tximt im SicrutiJJimit 
ttmferibmj Qu*initfmM , O jiivtmtmt 
Vtmini . De iciunio tcro Adventus nui- 
Jum aliud veftigium fupereft, quid in 
Officio > quod Fcriarumdiebut celebra- 
tur 1 more Quadragefinati , excepta 
Mifla, que pod Sextan tantum recua- 
tar. Nulla quoque Matrimonii per hoc 
tcmpu 1 celebrantur , per quod olios 
. coniugati cootincntiam fervabant . 
Ad rite Adventus OrHcium sntelK- 

Sendum oecefTe eft obfervare , Eul.lum 
uplicem fimul Jefu Chrifti Adventum 
oobii proponere, ad pictatem noftram 
duplici hoc arguosento magis occupan- 
dam . Inde eft* quod tot ibi invenien- 
tur ad glorurn referenda , qua> Jefum 
chriftum in altera fuo Adventu debet 
comitari, licet prccipuus finis fit , not 
adNatalii Feflun> dilponere, quod ad 
ptimum dumtaxat Adventum refertur . 
Jciunium non adeo rigide Adventus 
quam Quadragefimc tempore fervaba- 
tut ; vidcrc enira eft apud quoidarn 
Scriptorei , ova , atque lacTicinia edi 
confjseviffe ,. atque ita Nicojaus I. abfti> 
nentiam tantum a carnibus Bulgaria 
prxfcribir . 

Rom* adventus a quinta primum Do- 
minica ante Natale incipiebat , quorao- 
do fie in Sacramenrario S. Grcgorii 1 
atque in vcteribui Lectionariis adnota- 
turn eft, quod & A ma Jar im artatc fua 
jam abler vaverat 1. j c 40 In tntiquit 
librh Miff*Uum , & LefiiengrUrum riff 
ril»* fcriftum htbdomadg quint* MHIt 2*4- 

ttlcm Domtn, , tttidem mum Itflituet **> 
htnxur y & t$tidtm EvMngeli*. Evange- 
ls quinque harum Oominicarum ita fe- 
re difpofita erane. Quinta Miraculuai 
erat multiplication!* panum : Cum f*b*> 
Itvdjfet lefut ttulu . Quartaerat ingref- 
fus Fefu chrifti Hierofolymam : Cum 
vtniflit Beth phage . Tertia : Stunt figus} 
Sccunda > Qu»m audifftt J»*nnts in. 
viutuUj ; 8e prima Dominica ante Na- 
tale, MJferunt -Judti. Idem apud Lan= 



S HISTOR1CUS 

francum c. r. fe&. a. in fuii flattie is fpe- 
flamus » primam fcilicet Dominican 
adventus illan effe , qua Evangeliun 
multiplications panum legitur . In* 
Gallia , atque in Hifpania adventus fex 
hebdomadal habehat ; prima erat, que; 
AatimpoftS. Martini Feftum fequeba- 
tur, quemadmodum iam admonuimus . 
Caroli Magnisvo Romaaa confuetuda 
in Galium tranfiit , atque- paulo poft 
adventus ad quatuor Do mime a* reda- 
ftu» fuic , ex qu'ibua tres- crant folide^ 
hebdomads y intra quartan vera Ki- 
ts lis vigilia evenire debebat . Amala- 
rius , quide antiquiori more mcmine-- 
rac, poftremum ilium non prctermt* 
fic , atque de daobus h i fee noribus agir, 
qui state fua, nono fscu la fcilicet in- 
come , iam fervabantur , atque ratio- 
nenquzrit cos conciliandi . Poftquam 
adventus ad quatuor Doninicaa reda* 
ct ut eft , eas numerandi ratio nutata 
fuit, atque ilia, qusquarta ante Na- 
tale appellabatur , prima Dominica ad- 
ventus vocatafoit, & tertia ante Na- 
tale fecunda adventus dicla , atque ita 
de ceteris. Bernoaugienfis, qui fatcu- 
lo undecimo vivebat, c. 4. deMiffa , 
Adventus meminit , uti ouatuot Domi- 
nical iftas cum fuis hebdomadis conti> 
nentis . In colleclione quadan Hom;- 
liarum , qua? Bedat tribuuntur , qua- 
tuot tantum Evangelia adventus tempo- 
re reperiuntur ; primumcft, Miffuitft, 
Alterum , Bxfurgtmt 3UrU ; Tertium; 
Tu it Imnu tm Dtftrto ; Quattum , 
Anna ttfiimtuium ftrbibtt . 

Grccorun Ecclefia fuun quoque ad- 
ventum habet quadraginta diebus con- 
(lantern, velut altera Quadragefima, que 
tamen in fola abftinentia a carnibus po- 
lka eft ; hodie ve'ro feptem tantum 
diebua ieiunium fervare ex lege tc- 
nentur . 

CAP. V* 

De Officio? prim* Dominic* 
adventus . 

ROms farpe mutata eft m\o Off- 
cium Advcntui tempore recitan- 

di. 



Digitized by Google 



IN BREV1AR1UM ROMANUM. 



191 



<Ji . In Ordine Romano S. Petri a Tho- 
rn alio p. 16 . edito, Sabbato ante primam 
Dominican) ad Vefperai dicuntur pfalmi 
de Sabbato Tub imica anciphona . qua? 
eft prima Laudum de Dominica : In #/• 
U die fiiiUbmnt i'VerftCuIui Ofltndt nt- 
bis Dtmine , atque antiphonaad M*gni» 
fictt ; Spirhni Sdnttm .... Ir.de Ura- 
tiode Dominica , fcificot Mifl*. Di« 
citnr ibidem , u Feftum S. Andrea; Sab- 
batoaccidat, Vefperai deFefro futura* 
cum Comnemoratione Dominicar-r an- 
tiphona, verliculo , & Oratione prat- 
diclii. InaliiiOrdioariii Offichim Ad- 
ventui aCapitulo inripiebat cum Com- 
m c mora t tone S. Andres . In eodem Of 
dine Romano fcriptunt eft, ab hac die 
u(que adoclavam Epiphanias commetno- 
rationem S. Petri , flc S. Pauli prater- 
mitti. Idem fpecTatur in Ordine Roma- 
no Benedifti XI. f*culo S. Petri Ca- 
nonico 



Fcclefiii ad primal Vcfperii Fcftorura 
duplicitim . 

Durante Adventu ferratui fiiit mot 
nuliam San&orum cemmemorationem 
faciendi , idque optima ratione , cunt 
Officium iftud deftinatum fit ad omnium 
Sanctorum Principil , at que Sandti San- 
ctorum expeftarionem . At in Veterr 
Ordine apud Thomaf. Comaremorario- 
B. Virginis fie bit ffngufii Adventu* 
dlebut ufque adNatale , Ciamemrgti** 
net* B. firginit qmetidie fdclmmt , quod 
MitTali conforme eft , ubi per Adven- 
turn; irtMiffafltcommemoratio 3. Vir- 
ginit , quod eo folidior 1 nititur funda- 
men to, quum Deui per earn Fifium fundi 
nobii ttadere velit . 

Hyninuj Ctndltor CXtat in omnibui 

Ordinariii j in quibufdam id Tt dtfrt~ 
camur inclinatio fit. Hymnui ifte tie* 
r reddi poflet , ficuti Chiniacen- 
feceront . Apud Monachot ante 



garitio 
re » per 



Hodie Adventui Officiom Sabbato in- Completorium Icgebantur HomiUa* "S. 
cipit rantumaCapirulo , Sc non ah an- Bernardi fuper Miffmt tff , aut Dialogi 
tiphona Laudum > quod poft LecTionci S.Jjregorii. 



icio ejufdem diei infertai fa&um e(f . 
Capiiufum iftud ex epiftola Miite/de Do- 
minica Rom. 1 j. f-umtum eft . 4 In plu* 
ribui Gallic Ecclefm prima? Epiftola! 
loco logebatur prophetia Malachia? : Ic- 

■ tt tg.o mittatn ^ngtlnm nteum & 

pro feci) mi a Epiftola S. lac obi loco . 
que de Jud icio agit : Patten tt 1 efltte *[- 

nur td .AdvtniHTf, Vamin'i . HvmiVqnO- 

que additi fuere ; trefque illi de Ad- 
ventu , fciJicer , CW/i»r . . . Vtrbmm 
Smptrnttm .... f'»ar tctt tlttd . . . . 
S. Ambrofio, fed fine teftimonio tri- 
buuntur . Verficului r\»rate , atque 
antphona / - ••mm alii funt a vete- 
ri more . Oratio Extii* reperrtur 
in Sacramentario Sandti Gregorii ad 
Miriam . 

In potiflima EccIeCarnm parte , ubi 
Miff* Epiftola pro Capitulo non fume- 
bat nr , Sabbato ad Vefperai dicebatur : 
Jltce ditt vtniumt , dicit Dtminmi , &f»' 
ftitttb* David £trm*» pijlum .... Ha« 
betur quoque Refponforium , Salvatt- 
rtmtxptttamut - y nam olim in Gallia di- 
cebantur refponforiaad primn Vcfpe- 
rai Dominicarum , & Fcftorum . Id fu- 
peteft Parifii*, atque in nonnullit aliis 



Obfer?arejurTabir, Officiom Adventui 
hirer omnia totiui anni Oftlcia maxime 
^ariunvefTe , quum per quatuor hebdo- 
madal tot habrar antiphonas propriai , 
& Refponforia , cuncia fere c Scriptura 
petita 1 ita ot ex rotiui Brcviarii elabo- 
ratiiTimii meritohaberi poflit . Iti rovil 
quibufdam Breviariit fequent ordo fer- 
varui eft , ur nempeCapimla non ex E« 
piftola Dominies fumta fint , fed aliun- 
de , quo ampliui e Scriptura tegatnr } 
a Pii enim V. dumtaxat temporibui 
Dominicii Adventui , Septuagelraiaf , 
Quadragetimae , Pafchali tempore , at- 
tfue Fc ft ii diebQi capitula ifta ex Mifix 
Epiftola fumuntur , atque idemquater 
repettrur , fcilicec ad primas , ?c fecun- 
<lai Vefperai, ad Laudci , arquead Ter- 
tiam . Propria? prtterea pro Vefperii 
antiphona? ab antiphoniiLaudum diver* 
far adjeclar funt , atque ad minorei Do- 
minica? horai Antiphonar, 8c CapituU 
diebuiFerialibui defumpta , cum inde 
etiampetantur Refponforia, atque po- 
ftremo Refponforioal'ud fubftittitum , 
quod ad Evangelium ea die pcrleflum 
refertnr . 

* Invitatorium Ktgtm tjtntnrnm prima 

Do- 



Digitized by Google 



19- 



COMMENTARIES HISTORICUS 



Dominica ad Matutinum extatin ple- 
rifque Ordinarii*. fi pauca excipias * 
ctiam in Gallia , ubi habetur , Eeeeve- 
nit i\ex , ottmrrsmin •bv'um Sslvsttri 
noftro. 

Antiphonx primi Nocrurni a Bene- 
ditto Canonico relate Tunc , M'-jfrnt e/l 
Ctbritl pro quatuor prioribui pfalmis i 
Ave Msris pro quacuor fequentibui , Hjt 
time** Msri* pro quatuor poftremis . 
Antiphonar iftx font ex Evangelio S. 
Lues . Hodic tret alix antiphonx di- 
cunttir , qux majoremcum fecundo Ad« 
vencu ailinitatem habene , quam cutn 
primo > vel Antiphonx iftx a Prophecis 
petitxfint. Jcfu chrifti Natalem tplu- 
ribui fxculis prxdiclum annuntiant , ue 
ftmiilum nobis ad mi majori cura ad 
Natititatem fuam prxparandoi inji- 
ciant . 

Verficolus prim: Noftu'rni erat olim 
Oflendtnebit j hodievcro eft, Ex Sion 
fpttiet', de firm* fcilicet fpe nobis a Deo 
per fuos prophetas tradita , Fifium fuum 
nobis miccendi . 

Lcttiones primi Notturni ex IfJja pe- 
tite funt , quumenimifte primus tit e 
quatuor majoribus Prophetis , ea de 
caufla ab illo inicium ducitur ■ Inter 
Prophctasomnes nemo magis diflintte 
Mefliam defcripfit , atque* Ifajas , a- 
gitque tarn clare de Jcfu Chrifto , atque 
de Ecclcfia , ut Eran-jelifta poihis quatn 
Propheta haberi poflee , atque HifU- 
ricus res jam geftai refcrens , quam vir 
olim pod mulca fxcula implenda prx- 
nuntians verius videatur. S. Hierony- 
mus-, plurefque alii pariter fentiunt , 
Ifajam o-nnium Sacrorum Scriptorum 
eloqtientiiTun j:i efte , eumque cum 
Demofthcne conferunt ; verum Grxca 
intcrprctatio paolo liberiui confetta eft, 
ncq ie femper Hebraico exemplari con. 
formis • In veteribus Breviariis legitur 
titulus : Incifit I fsjsi "Prophets , ifque 
ad primtm tantum Leclionem . Adpri- 
miimauteOi & fecundum Nocturnum 
perlr^ebatur in pluribus Ecclefiis, quod 
adhuc alicubi fervatur . In Parifienfi 
Cathcdrali legitur primum Prologus S. 
Hieronymi in If) jam , atque ad finem 
PrJ.jgi dicitur , ExplUit Vroltgmi t 
poftea 7« tmtem . Ad mem Lcttionui* 



Ifajx Parifiis vetus rnos reftitutus eft dl< 
cendi . H*t dicit Domintit , convertimi- 
mi *d me, & falvi tritit . Carthufiani 
morem iftum numquars iotermife- 
runt . 

In prima Lettione , obi dicitur bos 
agaoVifle pofleflorem (uum , atque ali- 
nus prxfepe Domini fui , id populi ftu- 
piditatem erga Dcum fignificat, atque 
nine Piotores JcfumChriftum in medio 
prxfepis inter bovem & afinum jacen- 
ten efformant . Extant Auctores non- 
oulli ignobiles, aut minus caftigati , qui 
bujui fenrentix fuerunt , veluti Auctor 
Poematis Laclantio tributi , atque alius 
Sermonis at. S. Joanni Chryfoftomo 
torn. 6. adferipti , & Auctor libri Pro- 
miffianum fub nomine S.Profperi latens. 

Primum Rcfponforium Affieitnt plu- 
resVcrliculos habct , atque ad finem 
Chris T*tri , huncque morem plures 
verlkulos ad iingula refponforia inferen- 
di , GlotiMVatri , no i fecus ac ad tria 
Refponforia cujufquc Nucrurni, & ad 
Hngula minorum horarum Refponforia 
dicitur , recirandi morem Romx fatis 
frequentem fuiffe, ex O dine Romano 
Benedlcti Canonici intelligitur . Ana* 
larios ait , xtate fua Refponforium 
iftud Afpiciem tres Verficulos habuifla 
in Anrphonario , quod Ecclefix Metenft 
tradiderat ; at in Abbatic Corbejenfii 
Antiphonario , quod Romanum erat , 
duos tantum Verficulos exftitiflie . Ho- 
nor itx qnr>que Auguftodunenfis de tri- 
bui hifce Vcrficulis loquitur, atque ad 
hanc diem tres Vcrficuli ufurpari fo- 
Ienc . Augebatur Verficulorum numc- 
rus qtium idem Refponforium per heb- 
domadam repetendum erat , atque in 
dies fingulos finguli verficuli fumeban* 
tur: Qiteind* tyfptnforium tAntetri ttatin- 
&'<t bit MHt ter in tin* hebdomad* , *mt in 
hebdom*di$ cni fmbnexi fmtt tret verfmt , 
*t mnmt e*ttetmr in un* node , slier i» 
stters , ttrtiut in tertis . 

In pluribus Eccleiiis Refponforiohuic 
plures cxremonix addebantur ; canc- 
batur autem aim Symphonia & Mufi- 
cl i ob hxc verba : Jrr tbvism ei . . . . 
quatl Mcflix obviam eundumeftet- Pa- 
rifiis atque in nonnullis aliis Ecclefiis 
major campana hoc tempore pulfsrur , 

tarn- 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM 

tamquam fignum ad Populos admonen- 
doi , ut obviam cant McGiz. 

Ad fccundum No&urnum in veteri- 
bus Romanis Ordinibui Antiphonae 
crant , Ettt *n<HU .... Angtlm Do- 
mini .... Antttjutm convrnirtnt . . . 
Hz Antiphonz ex Evangelio petite 
erant , atque majorem cum Fcfto An- 
nunciations aftinitatem habebant, cujus 
rcvera Orficium toto Adventu fieri ccn- 
febatur ; fed ut aliquod dilcrimcn ex* 
caret , in poftrcmis Breviariii Antipho- 
nae ex Prophet it fele3c funt . 

Vcrficulus fecundi Noclurni erat , 
Vtni ad libtr*nd»m . Le#iones erant S. 
Auguftini | & S. Leonii ; hodie vero 
iegitur tantum S.Leo de fecundo ad- 
ventu JcfuChrifii. Cum autem S.Leo 
primus fit Pontifcx , cujus Sermones 
colle&i focrunt , cqui(Gmum erat, ut 
Romz iegeretur, ubi pro concione ha- 
biti fuerant j atque inde eft , quod ju- 
re fingulii folemmtatibus ilium iegi ftu- 
deant . Idem inter Latinorum P. crura 
eloquentiflimos annumeratur . 

Licet S. Leo primes fit Pontifcx , cu- 
ius Sermones fuperfint , exiftimandum 
rim ea non eft, ejus Deceflores numquam 
condones habuifle , quomodo nonnulli 
opinati funt ex Sozomen* J. 7. c. l|< 
ubi dicitur in Ecclefia Romana neque 
Epifcopum , neque alium ejus nomine 
ad populum verba face re . Quis cnim 
mente aflequi poterit , in celeberrima 
totiusorbis Ecclefia Epifcopum, unum ex 
prxcipuis muneribut fuis , aliment um 
fcilicet fpirituale gregibus fuis prxben- 
di obire neglexiffef S. Leo nufquatn fi- 
gnificat , fe rem novam concionando 
przftrtifle j imroo ipfe profitetur Serm. 
3 7. & alibi fe munus tantum fuum im- 
plere > atque Scrmone 8a. de Sixto 
agent, publicarum Inftruclionum me- 
minic , quat ille populo fuo faciebar 5 l/ir 
util'itatibui lnfJiiMthnttmejmt dK.S.Am- 
brolias Sermonem mcmorat a Papa Li- 
bcrio habitum pro Marcellinz profeffio- 
ne in Bafilica S. Petri Nitalit die, quod 
teflimonium eft veterit morit concio- 
nem in profeffionibtit habendi , eumque 
Roma fortafle originem ducere , auc 
faltem ibi perperuo fcrvatom fuifTe. Di- 
cendum igitur eft , Romanos Pontificet 
orani zyo concionatos fuifle , non fecus 



ROMANUM. 19$ 

ac ceteri Epifcopi in Ecclefiit fuit prat- 
ftabanc ; S. Leonem vero primumcxti- 
tiflc, cujutSertnonet collect fuerint , 
fortafle quod reliquit eloquencioret cf- 
fent ,• ejus enim flylut orator 1 is orna- 
mentis refertus eft , atque numerofa & 
fonora orationegaudec , quxreiaucn- 
tionem maxime conciliat . 

Apottolorum & Sanctorum Epifcopo- 
rum exemplo fatis docemur , auftoritar 
tern & facultatem concionandi propriam 
clTe Ecclefia: Pallor nm. Quire id r.on 
pratcrmittcbant , nifi quum ob negotia, 
vel morbot muneris fui minifterio vaca- 
re nequirent , atque eo cafu , ad fuam 
abfentiam fupplendam $ atque Fidelca 
Vcrbo Dei nutriendos -presbyteris utc- 
bantur . Attamen primorum Ep/fcopo- 
rum Sermones videnrur potius fui lie al- 
locutiones , atque inftitutiones rami- 
liares , quam vera Sermones ; atque 
hinc videmus neque a populis fuo- 
rutn pa ft or um fermones fuifle collect 01, 
neque Epifcopos eos litteris man- 
dafle. Ongenes primus ell, cujul Ho- 
milias habcamus, crediturque eat fcri- 
pfifle,cum nimis elaboratz fine, atque de 
arguraentis agat tanta eruditione refer- 
tis , ut ex tempore eas conferipfifle , 
atque antequam proountiarec fcriptic 
non mandafle , minime vero fimilefiat. 
Primus Epifcopus , cuius inOrienteO- 
rationes habeamus, eft Gregorius Na- 
zianzenus ■ Elucet autem in ejus fcri- 
ptis minime vulgaris eloquentiz appara- 
tus , atque ipfemet nos docet , ama- 
nuenfes eum habuifle , qui Orationes 
fuas conferiberent . Orat. ja. V*l*tt 
Strmvnum mtttnm am/tsortt , & calami 
tarn ftrfpicui , -antm •tcmlti . Sanctus 
Joannes Chryfeftomus, cum adhuc Pres- 
byter eflet , Homilias fuas ad p opuluru 
conferibere ftuduit ; in illit vero nihil 
prstermifit , quod auditorum animos 
allicere atque commovere poflet , quz 
de re ad Oratori? Artis regulas diligen- 
ter exadrz funt , atque inde Chryfofto- 
mi appellationem eft aftecutus . 

Fieri quoque potuit , ut cum prim. 
Romanz Ecclcfix Epifcopi Grzci eflenc 
origine , quemadmodum eorum nomina 
oflendont, ideo ditficofrer latine verba 
facere pro concione potucrint , quod & 
ValctioHipponcr.fi EpTcopo conti«it , 
B b qui 



Digitized by Google 



194 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



qui mini Iter ium hoc S. Auguflino adhuc 
Presbyrero delegare coa&us fuit ; vei 
ue propterea raro condones habuerint » 
aut cindem uc concionandi mos primis 
fxculis nondum fuerit conftiturus . Sa- 
tis enim erant breves quxdam allocutio- 
ns in Evangelia , qualcs a S. Juftino 
proferuntur , Homiliarum vel Sermo- 
num loco > idque magis convenit pri- 
morum temporutn fimpltcitati , atque 
redte latine loquendi difticultati . Inde 
quoque fortafTe ratio pcti poteft , cur 
cum tot Epiftolx , atque Decretales pri- 
mitillisPontificibus falfo adferipte. fue- 
tint, til tamen nullusSermo fic tribu- 
tttr.qux res Soxomeno occafiontm fcri- 
b'end'i dedit , Romx nulios umquam ha- 
beri Sermones . 

Le&iones fecundi Nofttirni fumt* 
funt ex Scrmone S. Lconis de jejunio 
decimi menfis, fcilicet de jejunio qua- 
tuor tempo' ti Decembris , ubi dicitur 
poft collrftas terrx fruges per meflem , 
xquum etiani cfle, ut Deo grates refe- 
rantur , atque paoperibui bona a Deo 
nobis tributa dilrribuantur , arque ab- 
ftinentia fervetar , atque ira jejunium 
8c cleetnofynam commendat , ilmui- 
que docemur , quomodo Sacrum Ad- 
ventus tempus tranftgendum fit . In iii 
eciam agit S. Leo de poftremo judicio , 
atque de Mundi fine , tamqttam in pro- 
ximo cfTent, &ait, Chriftianam tcm- 
perantiam fifam clTe in refecandis fu- 
perfluis omnibus , quibus concupifcen- 
tia gaudet , quarquc fenfibus rantutn 
fiblcclandis inferviunt, demonftratque, 
qttanto facilius animus a terreftribns cu- 
tis atque negotiit folutui bonis ccrl-fti- 
bus contemplandis , xternifque rebus 
per filentium atque folitudinem mcdi- 
tandis aptus fit . 

Ad tertium Notfurnum Antiphonz 
erant quoque ex Evangelio , Ecct ^nul- 
la ... . Bttt* tt M.itia .... Bttttm 
mt dictnt .. . . qua; poftea in eat, quas 
hodie reciramus , mntatx funt. Prio- 
res dux Lecliones ex Epiftola S. Lconis 
ad Flivijnumfiimtx erant ; tertia vero 
erat Homilia irt Evangelium,ut refertBe. 
ned'clns Canonicus . Evargelium autem 
iflud quirn diutiffime ill»d fuit de Jcfu 
Chrifto Hieiofolymam fubcunte, quod 



Dominica Palmarum 'dicitur . Id non 
tantum ex Ruperto fxculi duodecimi 
fcriptore conftat , fed etiam ex noftrii 
Gallicanis Brcviariis feculi decimiquin- 
ti , ubi habetur cum Homilia S. Joannis 
Chryfoftomi Evangelium : tr»nt pgnm 
in Stic > cum Adventus fex Dominicis 
conftabat , fecunda Dominica Adven- 
tus, five tertia ante Natale legebatur; 
atque ea eft ratio , cur in primam Do- 
sninicam translatum fuerit . 

Homilia S. Gregorii eft : maxime 
enim decet , ut Romar explicationcs le- 
gantur in Evangelia , quas Pontifex ille 
publice ad Popultim habuit- Microlo- 
gus , qui de Evangelio Erunt fign* in 
So/* agit pro prima Adventus Domini- 
ca , rianc ejus rei rationcm c. ?. redd it , 
Evangelium iftud primum fuiffe , fuper 
quodS. Gregorius Homilias conferipfe- 
rir , neque eum Pontificem ordinem ul- 
lom fcrvaffe in iis , qnx feligebat . Idem 
fcriptor ait , tx am inn* trtdisitnt ea 
die Evangelium Jefu Chtiflt Hierofoly- 
mam fubeuntis , tfpffinqMsret 
ledtum fuiffe , idque in Leclionario S. 
Hieronymi adnotatum effe , atque illud 
Evangelium affiniratem habere cum Je- 
fu Chrifti Natali, -qui tunc ptraaum or- 
bem hunc fubibat ; ex hoc etiam Evan- 
gelio Refponforium , quod Natali di- 
citur , BtntHBm qui vtnit , fumtum 
fuiffe , quod hodie tertium eft Circum* 
eifionis die . Vcrum quidquid dicat Au- 
thor ifte de titulo hujus Homilix , quz 
prima inter Gregorianas recenfita fit > 
multum immorandum non eft inferiprio- 
nibus » Vel tirulis Homiliarum ejus 
Pontificis , eorum prxcipue , qui hodie 
hujus Patris editionibus inferri funt ; 
ifii enim 200 vel joo.annis ab ejus mor- 
te fuperad<Mti fuere : confulcndi ran- 
tummodo funt manufcripti codices Re- 
gix 8c Thiunex >>iMiothrcx , qui in- 
fcriptioncs prxfemnt ab edit is valde di- 
verfas ; antiquiores vero fi ptingenro* 
rum fere anrornm rullis habent . In 
editis Dominicx r»r>ft Triritatcm nu- 
meranrur , cnr> Peftum iftud rccen- 
tiflinnim fit. Adnorarum quoque, Ho- 
milian» fttram refitaram fuiffe i" Basi- 
lica S.Ma-ce!!ini , et S. Petri Dominica 
tertia Advcnrus , die ipfjrum'Narali , 



Digitized by Google 



IN BREV1AR11 

cum cameo hocum Sanclortun Feftunv 
conflantrr fecunda Junu ccicbrccur . 
-Scripcum tit przcerea ad pluriumHo- 
tmliarum capita , eat in Baultca S.Joan* 
nil* quae Conftanciniana dicicur, pro* 
nunciatas fuiffe , quum tamen conftec , 
Bafilicam iftam fuiffe Bafilicam Salvato- 
-til, atqueica appcllatur a Papa Sylvc- 
llro, & in Epillola Stephant VI. anno 
*8j. Verum quidem eft, props Salva- 
roris Ecclefiam , S. Joannis Baptiftx Ec> 
clcfiam quamdam axtitifle , acque alum 
5. Joannis Evangelirtxi vcruoi ill* Mo- 
nalteria eranc . Anaftafius fxpe obler- 
vac > Bafilicam S. Salvatoris Conftanci- 
nianam fuiffe . 

Fieri equidenr potefl,HomiIiam iftam 
in hujui dici Evangclium primum effe 
Scrmonem , quern S. Gregoriui inbuc- 
rit | acque id occa fionc tn dediffe Evan- 
helium dc Judicio legend! prima anni 
Ecclefiaftici die , uc in ca prima quoqae 
ejus Pontificis Homilia legerecur. A- 
gic in his le&ionibus S. Gregoriui dc 
Mundi fine j qaafi brevi accidere dcbe- 
rec propter aeris intemperiem , atque 
hominum intcrnecionem paflim graf- 
i'antem. 

In quibufdam Ecclefiis Evangelii lo- 
co legebatur initium S. Marci, ubi agi- 
tur de MiiTione , atque prxdicatione 
Pra-curforis , qui ut Meflix vias prxpa- 
rarec , advenerac . 

In nonnullis Romanis Ordinibus vi- 
dimus , ad tertium Noclurnum prima 
Rcfponforia rrpetita fuiffe , & in Bi- 
bliothecx Sangallenfis Ordine Refpon- 
foria extant > qux ad banc diem rcci- 
tantur . 

Quod ad Te Dtum fpeclac » moi il« 
lud lq Adventu Rome recitandi , ufque 
ad duodecimum Ixculum viguic . Ama- 
larius , qui ix.fatculo vivebat , ait in 
Supplem. a pud aiiquas tan turn Eccltfttt 
•miffum fuiffe , atque in Ordine Romano 
B:nedicti canonici adnotatum eft , poft 
nonam Lcdtionem in Adventu recica- 
tum fuilTe, jDjuilui finiiit cstntjtur Te 
Deum Und*mm.Q<ntc poft duodecimum 
tantum fxculum illud Rome in Adventu 
dicere cefTacum eft , atque ideo in MhTa 
hujm- temporis GUritt in Exctlfu rton 
dicitur , quia ex veteri Rooiana Ru- 
krica hi duo Hymni Cc invicem comicari 



M ROMANUM. i 9 > 

debent , neque GltrU in MiiV.i dickur > 
quando ad Matutinum Te Deum rccita- 
tum uon eft . Innocentius III. hujus 
Rubrics meminit , atque ejus fortaffc 
Audtorcft, eamque rationcm reddic 
quod ncmpe hi duo Hymni Sanctilfinx 
Trinitatit Uudes continereac • Circa 
hoc idem tempus viotaceii otnamcntis 
in Adventu Romx uti cccptum eft, utn- 
quam tempore royfteriorum plcno , 
quum olim reference Amalario Candida 
ornamenta adhiberentur » atque Orfi- 
cium cum laec iciar , & celebritatis figni- 
ficationibui perageretur . Refer, idem 
Benediclus p. ixo. fingulis Advencus 
Dominiris Ghri* recicatum fuiffe : V. 
Vap* vtnit .... ibique ficmi »oj cfi t 
C4nt4t MijftU CHUi Gloria i n Ex it if i Dto, 
ftcut in aliii Dominicit , ufque ad .\j;.t- 
Itm Domini . Micrologus cjp. jo. qua- 
rumdam Ecclefiarum meminit , ubi ne- 
que Te Deum , neque ChrU in Adven- 
tu dicebancur t utmajoncum lxtitia , 
inquic ipfe , Natalii die refumerentur. 
Ait quoque, plerafque Ecdcfias Cafu- 
lis Oalmaticarum loco in Miffa ufas 
fuilTe i in alii s vera ordioariaa vedes 
mutacai non fuitte , propterea quod 
Miffa ad Tertiam dicatut , atque Mle* 
Mm tamquatn per atini curfum cana- 
tur. Neque diu-eft > quod Parifiis ia 
Adventu a Ibis ornamentis utebantur . 
Tutone, atque- Cxnomanii nigral ad- 
hibent. 

Refer t Radulphut Glaberhift. lib.j. 
in pluribus Conctliii circa annum 1000. 
in Gallia habitis querelas propofiras 
fuilTe adverfus M onachos , quod Te 
Deum dicerent Advencus , & Qtiadra- 
gefimz Dominicis (t*tr*Jitclefi* i|«w<. 
n* mtrem j eos vero refpondifte » ica a 
S. Bencdiclo prarfcripcom fuifTe » com- 
pltires Poncifices , atque incer ceteroi 
S. Grcgoriiim Regulam illam compro- 
baffe , atque Hit comptrtis ufui Mont* 
thorum auihemuo ex more vlguit . Lan- 

franchoa in fuis ftatucis c.7.agit de more 
fuorum cemporum neque Te Deum ad 
Matutinum , neque G/«r/« ad MifTam 
per Advencum , ne Feftis quidem die- 
but recitandi . Ii» jidvtnt* »maibut 
Dominicit , & Fefiit GUrig in Exetlpt 
minime t**u$ur . Itaque vecuftiiTima 
Romx cunfuetudo erac , quaeque circa 
B b 2 duo- 



Digitized by Google 



1,6 



COMMENT ARMS HISTORICUS 



duodecimum fxculum reftituca eft , Tt 
Dtmm in Advcntu non rccirandi \ Viii 
tempore frifto , ait Amalariut , €/•- 
r;*4 #» Exttlfis frtttrmiiti in Advtntn ; 
quod /iolim , idcft ante fuam xtatem, 
omittcbjtur , id tacite /ygnificat , cjui 
zvo ampitui omilTum non fuiffc • 

iBquibufdam Ecclefiis per Adventum 
poft Matucinum antequam Laudei in- 
cipercntur , Cborui univerfut genus 
flecicbac , atque veluct fufpirabun- 
dut ob expeflatam fjlutem lolcroni- 
ter canebat , Emittt jtgnum Dominatorem, 
quod ufque ad Natalis Vigiliam fiebat . 
Oratio iRa verficuli Sacerdocalis loco 
Farifiis , atque in aliis Ecclefiis , in- 
ferric . 

In Ecclefia S- Martini Turonenfis di- 
cebaturolim Tt Dtnm per Adventum , 
& per Quadragelimam ufque ad Paftto* 
nit Dominican) , neque ultra 400. annot 
eft, quod ibi communis Ecciefix con- 
fuetudo recepta At. Contra Tolofx Tt 
Deum in Advenru non reotabatur , ne 
Feft is quidem S. Sam mini , S. A nduc, 
S. Thomx , ah if que , licet Gloria in 
JExttifit Feftis hifce in Miffa recita- 
rctur . 

Ad Laudes Antiphona In ill* die , 
in omnibus Roman is Ordinibus reperi- 
*ur , & quatuor fequentes cum Alleluji 
ad cujufque finem , abfqne Capiculo , 
vel Hymno , qux foquioribus tantum 
lxcuhs invecta funt. 

Vcrficulus etat , Egrtiittur it loco 
fno , quod mutatum tit in illud , Vox 
clamant! r; Antiphona Sf iritnt ad Pfal- 
num BtntdiBni extat quoque in veteri- 
bus libris . 

In antiquh Senonenfibus fhtutis an- 
ni 1267. videre eft, Epifcopum concio- 
nari debuifle prima Dominica Adventus 
ante Mi (lam. Parifiis diet ifta ex illis 
eft, quibut Theologus Epifcopi toeo 
concioniri debet. 

Adminoret Horaaad Pfalmos Primx 
recicabatur fecunda Laudum Antipho- 
na, lucnndxrei ad Tertiam rertia i ad 
Sextam quart* j ad Monam quinta > ad 
Vcfperas veto quinquc Laudum Anti- 
phonx repetebantur . 

Mane-ftatio habebatur ad S. Mariam 
Majorca* , ibioue Pontifex Miflara cum 



folemnitate celebrabat , & Clou* *• 
Extelfit canebatur; verum decimo terti° 
fxculo confpicuuseft mot illnd inadvei.2 
tu ampliut non recitaodi,ut videre eft in 
Ordine Romano Cajetani , qui Bonifa- 
cii VIII. tempore vivebat ; jtDomMe* 

it Advent* ufque ad Hatrvhattm Vo- 
trnini non cantatnr Gloria, in Exctlfts , nif 
novtm Ltciitnuot 1 Feftis quo- 
que, ut hodie cantabatur; non vero a 
Septuagelima ufque ad Pafchj,- hujuf- 
que ret occaiione refert Idem Scripco r 
Romanum morem hunc -Hymnum ad 
MilTam non recitandi , quando Tt Denm 
ad Matutinum reeitatum non fuerat : 
Gloria ftmftr iicimrin Mi ft* , au*nio> 
Tt Dtnm dititnr ad Matntianm , nt di~ 
cimr lit Miffa eji , [tenndum morem F v a - 
man* Ecclefia . 

Mil 1 ,"* EpiftoJafxpe mutata fuit, atque 
aliquando ilia Hieremixperlegebantur, 
qux cap. 2 j 5. habet de AdveotaMef- 
iix tamqujm populi fui Paftoris nobis 
promifl't • Ejus rei memrnit Duran- 
dus lib. 6. cap. 142. in aliis Ecdefiis- 
Malachias c. j. 1. legebatur de prima 
>efu Chriftt Advcntu , ante quern Deu» 
mittere debebat Angeium fuum , five 
Prxcurforem ; vel ca , que S. Ja- 
cobus c. ». 7. fcribir ad prxparandos ad 
fecundum Jcf 1 Christ adventum fide- 
les. Hxdux Epiftorx in veteribus Gal- 
lic Sacramentariis habentur ; neque 
diueft, quod Epiftoh ad Romanos lc- 
gitur, eo loco ubi c. 1 8.7. dicitur , falu- 
tem noftram proximan effe , quod 8c 
Ruperrus, & Durandus teftantur. 

Quod ad EvangeHum fpeftat , hacre- 
nus dicta fufficere poftunt , ut intelli* 
gamut,',lltid , quod hod ie legitur, primx 
Dominicx Adventut proprium effectuna 
non fuiffc , nifi poftquam tempus iftud 
ad quatuor Dominicas fuit redaftum . 

CAPUT VI. 

De Feriis ^dventus . 

IN Feriis Adventut vetus Oficium 
hodierno fere fimillimum erat . 
Feria fecunda ad primum Rcfponfo- 



Digitized by Google 



IN BREVI ARIUM ROMANUM. 



'97 



tium Matutini Snfeipt videntur refe- 
caripofleio verficulo verba ilia , 
titr'u gravida , & trii Mtttr ftmptr in- 
taBa , cumpaulo ante idem fclcdliori- 
bu( verbis dictum fueric . 

Secundum Refponforium Feri* tertic 
cz vifionc quadam Ezcchiclii fumtum, 
facia elaboratum eflfc non videtur . 

Facili ncgotio vidcre eft, Refponforia 
trium poftrcmorum hebdomads dierum 
a Dominica fumta efle , atque a tiibui 
precedent ibus dicbui . 

In vereribut Romanii Ordinibui,Fc* 
liarum diebui in Adventu.ad Vcfperai 
Pfalmi diei proprii diccbantur % fub 
priori Antiphona Laudum Dominies , 
atque cum commemoratione B. Virginii 
per Antiphonara Miffus tft Jr.^w Maria. 
Oratio Dtut qui de B.M.y. uitro : ficbac 
quoque commemoratio Sandtorum in 
univerfum i Ecce Dominnt vtnitt , & 
tmnei Sanili tjus cum tt f. Exml$ab«n$ 
San[1i. 

Fro Fcriii Adventui MifTa habebatur 
vocata it jtivtmu . Huic fimilisextat in 
Jeclionario Gallicano, Mifla in Advent 
turn Domini, & Mifla hate quinque prio- 
ribui hebdomad* diebui dicebatur : 
Sabbat* veto Mijfx dt S. Maria , /» non 
futrit Fe/iivitxi neVtm Leflionum; tunc 

enimOrficium eratde Fetlo . 

Concilium Matifconcnfe anni ?8r. 
can. 9. mandaverat, uc poft S. Marti- 
ni Fcftum ufquead Natale Fcria fecua- 
da, quatta, & fezta Miffa celebrare- 
cur eaden ratione , atque hoca , uc 
in Quadragefima . Verum diu eft , quod 
id neque in Gatlia fcrvatur , neque apud 
Grscoi, qui in ipforum jejuni o Quadra- 
geGmali .quod Natale priced it, Miflam 
przTanftificatorum non celebranc , uc 
in Quadragefima ante Pafcha . Nihil 
ergo fingulare habetur in Mifla Feriarum 
Advencut , quae pierumque eadem eft 
cum MifTa de Dominica, • 

Olim Romat Epiftols excabanc , atque 
£vangelia propria pro Midi* Fcriae 
quarts , & fexts cujufque Adventui 
hebdomads , qusFeris peculiarieer je- 
junio deftinats Tunc ; fed poft Pii V. 
reformationem confuetudo ifta exolc- 



In vetuftii Ordinariii Turonenfibui, 
Bituricenfibui , aliifque ftatutum eft , 
ut in Adventu MifTi poft Nonam dica- 
tur> vciut jejuna diebui , exceptii Dc- 
minicitj Sc Feftii novem Leccionum , 
atq; ut cadem.qti / in Quadragc/ima.or- 
namcntaadhibeantur. Parifiii poft Sex- 
cam, dicitur Cabilone ftatutum era:, ne 
Gloria in txcttfis diceretur in Mifla Ad- 
ventui, etiam cum Fefta in id tempui in- 
ciderenc • Mcminit Rupertui moris cu- 
jufdam , juxra quem m Advencu Dia- 
conus Dalmaticam , & Subdiaconui 
Tunicam in Miffa non geflabac. 

CAPUT VH. 

■ • 

Sccunda Dominica de Adventu . 



I 



N Ordine Romano Amelii anni 1394. 
habetur , fi Feftum duplex in a 1 1 • 
quame Dominicii Adventui incident, 
in aliam diem traasferendum eflc , quia 
Dominies ills proprium Officiuro ha- 
bent : Quoniam iff* Dominic* htbtnt 
bifloria* propriai . En ergo poftrcmorum 
farculorum de Dominicis Rubrica , uc 
cum Refponforia, & Antiphons pro- 
pris haberentar , vcluc in Dominicii 
Advtntut , atque a Septuagcfima uf- 
que ad Pafcha nulliui Fcfti Officium 
fieri deberet ■ 

Secunda Adventtit Dominica. Ratio, 
cracad S. Crucem in Hi crura I cm, ubi 
Papa Miffam celebrare debebac ; pro- 
priumque Invitatorium exftabat : %s* 
nofltr advtnit Chriftut , qutm loannes 
fr*idicavi$ jtgnum tjpe vtnturnm . Hxra- 
banc qtioque Antiphons propris cujuf- 
que Nofcurni , erantque Refponforia 
eadem fere , atque ilia , qus hodie re? 
citamui , & Antiphons Laudum, fe- 
et in nnbibns . 

In quodam Ordine Romano , tret 
priorei Leclionei hujut diei ex Ifaja 
peties eranc , trei vcro fecundi Nodcur- 
niex Sermone cujufdam Pacrii , cujui 
nomen tacetur , atque ad tertium No- 
fturnum dus Leclionei ex aliquaS.Pau- 



vie; at Parifiii in novo MilTali Domir li Epiftolarum , poftrema vero erat Ho- 
ni Harlti reflu^a f u ic. tnilia in Evangcliunj. Hinc patetanti- 

qua 



Digitized by Google 



ig6 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



qua confuetudo legendi vetut Tcrta- 
tnentum ad primum Noc'rurnum,Sermo- 
nemcujufdam Patrii ad fecundum , & 
Njvum Teftamerittim ad tercium ; quod 
tribus ante Pafcha dicbut adhuc ler- 
vacur . 

Hodie ad fecundum Noclurnum le- 
gitur S. Hieronymut , quo explicancur 
Leflionet in primo Nofturno hCtz , 
fcilicec Prophctia > ubi Virgo camquam 
furculus ftirpis J effe per David a quo 
defcendit, fpeclatur, & Jefut Chriftut 
tamquam flo* , be fructut ejutvifec- 
rum, quern ipfa in luccm edidit . Ibi 
quoque habetur interprccatio S. Hiero- 
nymi , qua locum, illum e Canticii fcfu 
Chrifto accommodat , ubi Tponfui flo- 
rem agrorum fe effe aic , & Lilium 
Convalliuro , utinde offcendcret , cum 
prototiut Mundi falutc advenerit , o- 
mncs jd eum acccdere pods , fere uci a- 
grorum Hot omnia n fpetftat orum ma- 
nibut teri obj eft us eft , alio longe difcri- 
minc a floribui hortenfibut , qui Tub cu- 
ftodit tutela ab omni injuria imtnunet 
func . S. 'Hieronymtrt in Lcttronibut 
iftis mentionem'facrt £vangelii : Hrbrat- 
ci, quo Nazireni utebancur . In hoc 
Evangel io locut Ifa/z aticer legebatur * 
atque in Edicionibui Grxcit , & Latinis; 
ejus enrmfententi* loco , quam not \c* 
gimui, Spiritum SanctutnTcquictUTum, 
fivehabiraturum in MVtTra , majori qua* 
dam vi legebatur, plcnicudinem Spiri- 
tusSancli in ipfo refefluram . 

Ad tertium Nofturnum in Homiiia 
S. Gregorii nobilis quxdam fententia 
exrae , rantomagit oportere no* gratoi, 
atque obfequentet Deo praeberc, quan- 
to profundiut fa ipfe indinavir , huma- 
nam naturampronobit affumem, refque 
in Fpeciem fumma ipfius exccllcncia in- 
dignat fubient , quod Judaii , arque 
Gentilibut , ne fca'ndalum ob Dei Fiiii 
humilitacem accipianc , impediments 
effc debet . 

c a p. vnr. 

Tenia Dominica otdvemm.. 

DOminica ifta plerumque Dtminic* 
de Gtuiett dicicur , quia Miff* 



introitut a Gmudete incipit. Rome max i- 
me lelemnii eratiatqsin quibufdam Ordi- 
nibui habctur,Sabbato p/ecedentiad vef- 
pera. confucviflc recitari pfalmot de Do- 
minica , Dixit , & Lxudxie omnti gtntet 
quinti PJalou loco , cum quinquc An- 
liphonU Laudiim tertiat Dominic r j 8c 
noctu Itai.oncm apud S. Petrum fuiife > 
quo ante Matutinum proccflioricm infti- 
tuebane , & Nodurnum tret I'lalmos , 
tret Anciphonat , tret Lcclionet , ac 
tria Refponforia habentcm canebant . 
Leclionct iftxex Ifaja erant : Gxuden, 
gaudtbo . Indc TeDtmm , poftca dtceban- 
tur tret Nofturni ejutdiei proprii , cum 
Antiphonit, & Refponforiit propriii j 
Invitatorium erat , Etet vtnit D. %ex . 
Dttummni »bvi*m Sxtvxeri . Antipho- 
nat Laudum , be Refponforia Matutini 
eademcum lllitcrant , que not recita- 
mut j LccVionet primi Noclurni erant , 
ut in minon otficio jam recitato , ex Ifa- 
ja petit* , Gtudent gtudtbo . Ad fecun- 
dum Noclornum legebatur Epiftola S. 
Leonit ad Flavianum de Incarnationis 
■Myfterio , legebaturque a Cardinali- 
bus . Du* prioret Ledtiones rertii;No- 
clurni Patrit alicujut explicationein in 
Ifjjam continebant , pod rc mam vero 
Lett ionem Papa legebac , que Homiiia 
erac in Evangelium eju» diei . Poftca 
Primiceriut pratcinebat TeDtmm i Mif* 
famqtie ca die Papa celebrabat , & G/«- 
tU in Exctifs dicebac . - 

Hodie aliud eft' Infitatorium > & cum 
Natalit non longc abfit , d/citur , Trope 
eft U» Dommuj . Lcdtionct fccundi 
Noflurni fermo funt S. Leonit de Col- 
left it , five ftipe, qu*cercit per annum 
Dominicit Rome pro egenit colligeba- 
tur . Extant hac derefex hujut Patrii 
Sermonet * de CtlitBis inferipti . Elee- 
mofynam ibi commeodat , admonetque> 
collcctat aTraditione Apoftolica profi- 
cifci , adcout earum mentio a S. Paulo 
fiat I . Cor. 16.x. Ve Coliefli,, yttfimnt in 
Sxn&ot .... ftr »n«m Sfhbati . In 
eodem Sermone , aitquoqueS. Leo , 
qoatuor Temporibut Tcria quarta , & 
fexta jejunium fervatnmfuiflc , & Sab- 
bato vigiliai in Ecclefia S. Petri habi- 
tat • Quart* , & fext* Ftrix )t\unetnnr , 
S*bb*i9 ah tern xfud B. Pet rum Jpftelifltk 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



i97 



ftrittt v'igUtmns . Minim; autem exi- 
flimandum eft , Sabbato jejunium fcrva- 
rumnon fuiffc , quod S. Leo vigil ia 
cancum memioerit ; jejuniutn enim ea 
die pro veceri Romano more Sabbato 
jejunandi fervabatur , atque in Sabbato 
quatuor Temporum jejunium ufque ad 
Dominicam porrigebatur , qu* vigiliam- 
habebat , ideft cujut nox in Ecclefia 
rranfigebatur ad Qrdinacionet habendai, 
nox fcilicet inter Sabbatum , & Dom - 
nicam intercedent qua jejunium Sabba- 
ti porrigebatur , & nonnifi Dominica 
poft abfolutam Ordinationem comedere 
liccbat . Admonebatur popului, ut vi- 
giliae huie in Ecclefia S. Petri intereffcr, 
qua? flatio erat Fidciium Urbit Roma? . 
Ordinationet autem non in domefticit 
Epifcoporum facellis , ut hodie , fed 
publice, atque in prscipua Urbit Ec- 
clefia habebantur coram Clero , & j>o- 
pulo , &ceremonia hate paricrat officii 
hujut Dominic*. 

Ad calcem omnium fere Sermontim , 
qui de quatuor Temporibot S.Leonis cx- 
-tanr, legitur formula moniti , quod* po* 
pulo ficbac ad cum hortandum , ut offi- 
cio huic interdict . Verumharc addirio 
eft abexferiptoribut fa£ta> licet jam diu 
locis illit inferta fucrit , cum Microlo- 

fut 0 25. teftetur , earn state fua ad 
ngulotS. Lconit Sermones de quatuor 
Temporibui extitifle : ^»** dtnunci*- 
titnit mtdmm petnt in emnibmt fmit Sermo* 
nibmt ubtinnit , turn )t)HnUqn*tuor Ttm- 
ftrum dtnuncitret . 

In Le&ionibut iftit S. Leo jejunii 
prxftantiam explicat , airque, illud e- 
leemofyn* juncrum efTedcbere, atque 
in cgenot largienda , que per abfiinen- 
tiam e prandio refecanttir i hofpitalita- 
tem in advenas exercendam ; nodos ve- 
fliendot , atque opem argrotit ferendam. 
Ad hujui Sermonii finempetita Deo, 
utprecesfuat exotidianrur per merira , 
atque futfragium S. Petri : Cuiut f-ffrn- 
giintibnt mtrttit , qme fofdmut , imft- 
trutt pnfftmnt ftr Dtminum nejhum It- 
fitm Cbriflttm . Hie ratione plerarque no- 
flrar Sar.ct Jtum College, conferipte f unr, 
petimufque Deiopem , atque auxilium 
per merita , arque interccflioncm San- 
■dorum: lint mm' tit t & imtrttjptnt . 



Petimui autem hoc pa&o a Deo , ut no- 
bit propitiuf fit ob frktuMt , 8c ret ge- 
lt, is , quibut Sancti Deo< ita gratos fe 
reddiderunt, ut vitam atternam prome- 
Hti fint . Idem quoque Tape in veteri 
Teftamento ufurpatum foiflc , Scriptu- 
ra docet iis in locis > quibut a Deo Pa- 
triarcharum merita- propontintor, vclut i 
apud Danielcm ait Ananias ad Deum s 
T^tqui nmftrat miftricordiam tunm « no- 
til f> ropur Abraham iiltftum tmum , &■ 
Ifstc ftrvum $nnm t & Jfrttl S*nflum> 
tuum , Dan. 5. 

Noftrarum Colleclarum conclufio ex- 
tat etiam ad hujus Serin 0:1 ii finem> ubi 
pofr propofita Deo merita , atque pre- 
cet S.Petri , Jefu Chrifli interceflio ad- 
ditur : Ttr Dominum nop rum lefum Chri* 
ft»m . Omne , <juod Ecclefia a Deo pe- 
tit, per Jefu Chrifli merita , atque inter- 
cefltonem deprecatur , qui vivit , e>re- 
gn*t turn Vto Tatre , O S*n8o Sfirftm 
in fxcula ffcaUrum . A d S e r cno n : s h nc m 
refpondebat populut Amtn , claudeba- 
tur vero Divini nominit invocatiooe . 
In concludone ifta nonexrat Demi , ut> 
innoftrit Colleftit , fed tantum , Tt* 
Dominant noftrnm lefum Chriftum , qui cum 
Tairt , Cf Sfhitm Sana* vivit, & irgnat 
in ftttul* f*t*Urum . 

Decern & novem Sermonet S. Leonit 
extant de jejunio decimi menfn , id eft 
Decembrit , quo Roma? frequcntius > 
quam ceteris annitemporibut Ordinatia 
fiebat . 

Ad tertium No^turnum Homilia S. 
Gregorii circa humilitatem S. "Joarnis 
tota verfatur , explicatque , quomodo 
abfque mendacio praccljrot ntu!>t ipfi 
palam a Jefu Chrifto tributo* tefpuete 
potuerit . 

CAP. IX. 

De quatuor Temporibus Men/is 
Decevilris . 

TErtia Adventut hebdomada cele- 
bre jejunium , atque Orficium 
qujtoor Temporum occunit, cujut a- 
rigiitcra inreftigare juvat . 

Exi« 



Digitized by Google 



200 



C0MMENTAR1US HISTORICUS 



Exiftimarunt nonnulli, Ecclefiam in 
jejuniitquatLor Temporum , feu tcm- 
pefta*um anni, Synagogam imitari vo- 
Juide > quod Propheta Zachariat cap.8. 
dequarti , quinti, feptimi , 8c decinii 
mentis ieiunto agac , quz ad rrftati*, au- 
tumni, atquc hycmit tcmpora refcrri 
videncur . HzccftS. Leonit fententia, 
qui de ic:unio Deccmbris agent * aic 
ferm. ii. id ex Vetera Teftamenti mo» 
ribui ad not pervenifle, atque Apofto- 
lot mores i ftot veterit legit retinuiflc , 
propter ucilitatem , quamFidelet inde 
haurire poterant . Idem Poncifcx ferm. 
9. & 7. tradere videtur , ieiunia ifta 
Ecclells ab Apoflolica inftirutione ma* 
riare . Verum indiibic affirmandum eft . 
nullum ieiunii quatuor Temporum veili- 
giumanteS. Leonem extare > fieri ra- 
mcn pot eft 1 ut Judzorum morem imitan- 
dum fibi propoluerini » qui ieiunia in 
quatuor anni tempora diftributa babe- 
bant . Quare idem Pontifex ait ferm. 
18. ieiunia ifta iuxta fenfum S. Spiritut 
EccJeliz infpiratum ita per annicurfum 
diftributa elk , ut abftinentiz lex fingu- 
lit tempoributprzferipta babeatur ; e- 
tenim prcter verit leiunium , quod 
Quad* agefimacontinetur , habemus z- 
ftatit ieiunium ad Pcntccoftem, icia- 
nitim autumni feptimo menfe , ieiunium 
hyemii decimo, five neccrr.br i . Me- 
minitquoque in ferm. 9a. quatuor ho- 
rum temporum , plarcfque eiut fermo* 
nei de ieiunio feptimi j & decimi men- 
iii ad noi pervenerunt . 

S. Zfidorut Hifpalenfis Oific 37- 38. 
Rabanut 1. 1. Inft. c. 1 8. aliique opinati 
funt , ieiunia ifta Apoftolicz inftitutio- 
ni« trie , atque poft eos falfarum Dc- 
cretalium Scriptor Papz Callixto De- 
cretum tribuit , quo ftatuitur , ut qua- 
tuor Temporum ieiunium ab A poftolica 
traditione acceptum ubique fervandum 
fit . Verum quam Decretalii ifta pro 
fuppofititia ab omnibus habeatur , ne« 
que ullui umquam ante S. Leonem ho- 
rum ieiuniorum meminerir , nec tamen 
Pontifex ifte eiui rei au#orem prodat , 
a<ratque velut de more Romz recepro , 
nihil certi hac de re afrtrmarc poffumut , 
niil ieiunia ifta S. Leone antiquiora ef. 
ie, licet origincai, arquc initiuoa dc- 



monftrare non poflimut . PectiJiarii e- 
rat Romanz Ecclcfiz mo* Fcria quarta, 
fexta » & Sabbato per annum ieiunan- 
di , verum quum Fidelct ab inftituto 
ifto deficcrcnt, rei eo rcdiie , ut qua- 
ter tanttim per annum fervarctur ad fin- 
gulorum anni temporum initium. Con- 
Ipicuutcft mot ille apud S. Auguftinum 
in Epiftola fua ad Cafulanum ; chrifiia~ 

nut t qui quarta , & ftxta Fcria , &ifft 
Sabbatu ieiunare ton fuevit } quid fre quen- 
ter Roman a fttbi fatit . Idem Pater ibi- 
dem rationem affert , cur Ecdefia Peril 
quarta , & fexta ieiunare magit ftuduc- 
rit , aitque : If fa quart* FtrU e$nfilium 
ttftriuntur adotcidendum Dimimmm ftcif- 
ft ludai . Delude Feria fexta diet Vaffttnh 
tins manifeftut eft . In vita S. Pulgentii 
ex.). hzc habentur : ?er ftngulat fefti- 
vtanat emnet Clerical , & Vidua* , & <;'"'- 
cumque fotuiffet exlaitit quarta & fexta 
Feria ftatuit ieiunare . S. Epiphaniuft 
hz:c(. 7j. affirmat , Apoftolot ftatuif- 
fe , ut duobut illit diebut ieiunium (er- 
varetur , idque ubique obfervatum 1 
Quit eft uffiam ferverum , qui »•»«• cou- 
fentiat , quartan , ftxtamqut Ftriam /"•- 
iemni in Eccltfia itiunio confecratam ** 
jifoftaUrum aufferitate . S. Clement A- 
lexandnr.us quoque 1. y Strom, hujut 
merit mem in it . Erat autem id a Judsis 
proftclum , quum Pharifzi bit per heb- 
domadam ieiunare, glorift fibi ducerent: 
leiunt bit in Sabbat* • 

Romana confuerudo quatuor Tempo- 
ribut ieiunandi ftatim in Hifpaniam 
tranlnt . quum 5. Ifidorot I. I. Offic. 
c. $6. meminerit de ieiunio Pentecoftet t 
meflit , atque altcriut ante Peftum Na- 
tality quz tria funt annitempora ; nam 
verit temput Quadragefima continetnr ; 
quzratio«ft, quod apud veteret Scri- 
ptoret ieiunia ifta trium remporum ap- 
pellentur : Ieiunium , qu»d ter in ann» 
apud not cetebrare didiciftit , ait Att« 
Vc reel lea fii X. fzculo . 

Jeiuniaifta oclavo fzcuio in Galliano 
migrarunt, atque nono (zculoinCon- 
cilio Moguntino an. 81 j. & in Capitu- 
lar ibut c. 54. I. y . acccpta fuere . Ctnfti* 
tnimut , ait Concilium Moguntinum , 
nt quatutr anni tentftra abtmuibut turn 

jejunh obfervtntur , btt eft , »'» mtn f e 

Mat' 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. 



M*rtU hebdomads prim* .... In Men* 

ft tmmtt htbdamtdn fecund* In 

Men ft Septembri hebdomad* strtiM , €>• in 
Alt n ft Vtttmbri ktbdonutdn , jmm futrlt 
fttna ante figiiiim 7\a:iviiaii, Domini , 
ftut tfi in F^man* Eicltfi* (radium . En 

ergoconftitutio juxea exemplar ab Ec- 
clefia Romana acccpcum , recenfque in 
Gallia infticutum ad Roman* EccJcfiz 
cicmplum . 

Idem Concilium Moguneinum ieiunia 
ifta recipient , atque utdein hebdoma- 
dis | uc Rons , affigens , decrevic , 
ieiunium iftud Starionis fore magis ■ 
quam Q;iadragefim* , neque eodem ri« 
gore, uc R«mx, fervandum « ubi non nifi 
poll Vcfperascibmn fumerelicebar ; fat 
enim erac illud folverepoft Nonam, qua 
diebui ills Miffacelebrabatur , non ex- 
pcftato folis occafu ; licet eadem abfti- 
nencia , uc Quadragelima tunc fcrva re- 
cur : Et venient omne s ad Rttltfiam hem 
Tienn emm Litaniis ad Mijfnrmm fitunni* , 
&jej*ntt»r ufaut ad btrnm i\»nnm , C> 
a ttrmt ab omnibui nbflintmtnr . 

Ifidorui Hifpalenfii c 39. 40, ybi de 
jeiuniii Quatuor anni Temporum agit , 
aliteratque Romxconfuevcrat , ea col- 
locat i aliud enim tribus poftremii die- 
but hebdomadx poft Pencecoftcmdefi- 
gnat , quod 5c in Concilio Gerundenfi 
an. 517. faduTi eft : alittd Menfe Se- 
pcembri ad ejus exerpplum , quod a 
Moyfe decima diefeptimi Mentis ftacu- 
tum eft ad publican) expiacionem , quod 
Jeremias inftitueTat ; poftremnm vera 
Calendii Januarii , qua die jejunium ab 
Eccleliamandatumerac , ut obex pone- 
retur infanis , atque inhoneftis ludit , 
ac jocis 1 qui Calendit Januariit-fzculis 
i 1 lis fieri folebant . Hinc aliqua inter 
Ecdefiat diverfiras fuit circa Quatuor 
Temporum jejunia , neque Romanut 
mot firmiterpertotum Occidentemcon- 
Aittttusfuit , nifi Paps Vicloris II. tem- 
pore an. 1074. vel etiam fub Urbano II. 
M Concilio Claromoncano . 

Aifirmareconftanter poflumiit , nul- 
lum Quatuor Temporum teftigiim in 
totaantiquitateexftare . Tertullianui , 
Eufebius , S. Hieronymui , S. Augu- 
ftinui, qui cam fxpe de jejunio cgerunt , 
nc verbum qu idem hac de re habenc . O- 



riencalis Ecclefia oumquamea agnovir , 
neqoe ad banc diem novit , immo in ea 
vent urn Temper fuit Sabbato jejunare . 
In Ecclcfia Mediolanenfi anteS. Caro- . 
lum numquam fervata fuerant ; ipfee- 
nim primus ea fervari curavit in fua 
Dkecefi v. Conciiii Mediolanenfit dc- 
creto. 

Demum Romx quoque per longum 
temput tria taatun tempora numeraban- 
cur , quod jejunium menfis Martii cum 
Qiiadragefima confunderetur ■ H1nc in 
SacramentarioS.Grogorii/«/NMi«*frm«s 
umftumdithnr. Nulla ibi exftae col- 
lecta, neque OficillOl » nifi pro quarto, 
feptimo , 8c decimo Menfibus ; hinc 
jejunium primi menfis * quod hodic Ic- 
gitur , addttiocft hujus Pontificis tem- 
pore pofterior . Concilium Cloveshovr- 
enfean. 747. can 18 Uiunium trimm ttm- 
ftmm dumcaxat appellat . A t to Ve/cel- 
lcnfit dectmo (xculo crium Temporum 
morem , qui in Italia adhuc vigebat , in 
aliud Quatuor Temporum , qoi ubique 
fere alibi ftatuebatur , mucavit . De- 
crctum vero Paps Calixco cributum • 
fuppofititinm eft, ad quartum temput 
cribus aliis ab Apoftolis infticucit ad- 
dendum . Decretum iftud fcriptum eft 
ex falfis dccretalibus , quarum Auftor 
ad Apoftolos ufque porrigit ea , que 
tempore > quo ip(e Icribcbae , adhoc 
recent ia c rant . 

Quod ad Officium Ferix quart* Qua* 
toor Temporum Decembrit fpedlat , no- 
di u ad Matutinum Ifajs Ledtio non in- 
termiccebatur . Pius V. primus juftit , 
ut Evangel ium MirTzcum Homiiia lege- 
retur. Apud Carchufianos , rVClunia- 
•enfet 1 atque alibi ha&enua id non fcr- 
vacur ; Pari fiii vcro , & in pluribai a* 
liis Ecclefiit mot ifte ad Romans Eccic- 
fix exemptum inve&ut fuit . 

Quod ad Miffam actinet , Romx fta» 
tiohabebatur ad S. Mariam Maiorem , 
ubi Papa rem divinam peragebat ,erat- 
que Miffs more SZ**dragefim*li . Vefpere 
tantum celebrabatur fine CUrU , 6c fine 
Credo , atque ante colleliat Flttlnmms gt- 
nn* dicebacur . Oratio fuper populum 
fiebae , cantufque lugtibrii erat, pro- 
nunciabatque Pontifex ad Miffam iftam 
cot t qui Sabbato fequenti ordinandi 
B b erant . 



Digitized by Google 



201 C0MMENTAR1US H1ST0R1CUS 



eranc . Ordo Benedict. Ibi D. Vap* can- 
ttt Mijftm , 4r oumdat, futm erdinare di- 
fpnh. Auxilitnte Domino , & Satvato- 
<r ntfito lefm ChriBe- tUgimut hunt Di*c»- 
II WOT > in Prtibyitr*tum . Si habet 
contrtcum , pr* Dta , cunt fidmcia exeat , 
& dic*t*tr*m, tamcnmtmtr fit conditio' 

niifmrn. Durandui 1.6*. .c. 8. obfervar* 
i rate fua Ord inandorum examen ea die 
adbuc habit urn fuiffe, atque ieiunium 
geniculacionei . & precet eiut diet ad 
hoc cxamcn referc . 

In MilTa huiui diei dux habentur 
Epiftols* ex Prophet a Ifaia 7. aa. de- 
fumpts , erac enim vetut no* dual 
qootidic legendi , primam ex vetcri » 
e» novo alteram Tcflamento , quod 
Feria quarta , & Sabbato quatuor 
Tcmporum dumtaxac hodie fervatur . 
Evangeiium eft de Annunciatione Mif- 
fmi eft , pluribufque in loci 1 MilTa folc- 
mnis erac propter Evangeiium de In- 
carnation: j quod ad Matutinutn legi- 
tur cum In mini bus , thutCj cafula , five 
tunica , veluc ad Miflam, atque dutn 
perlogicur tain ad Macutinum , quara 
ad Miflam, Pari/iii , Rothomagi, Mcl- 
dit , 8c in pluribui aliii Ecclefiii, maior 
cantpaoa pulfatur . In fanclo Parilicnii 
facello ad Matutinun poft Icclionem E- 
vangelii ttiffui tft , modii muficis ca* 
nitur Salve tygin* . Biducafiibuiezdcm 
vefres fumuntur ad legendum Miff»i ad 
Marutinum , qua ad Miftam, ici licet ca- 
fula cum Diacono , Subdiacono , Cru- 
ce , Cereii , Thine , geftatque ecle- 
brani palmammanibut, dutn hoc Evan- 
geiium lejicur, atque: inde Choxui u- 
MVOrfua Evangtliorum codicem deofcu* 
larur . Meminic Durandui 1. 6. cap. 8. 
huiut crremonix , que in pUribui Gal- 
lia Eccleliit adhuc vigtc . Propter hu- 
iui Evangclii folemniratem pluribui in 
locii genua tub. Officii rempui non fle- 
&cbantur , atqueminuifi. Virginii of- 
ficio n prartermictebattir . In aiiis veto 
Ecclefiii celebrant alba iodutui totum 
Evangeiium ad Matutinum legebar , at- 
que tnde Diaconut Homiliam e'Beda 
fumram ; in Mifta vero ad primam 0- 
rationem dicebatur : Dminux vtbif- 
cum . Rom* Homilia fuper Mijfmt eft a 
S. Ambrofio petitur, ubi inter cetera 



habetur , de B. Virgine : Mtetfa eft ; 

tju* crat dcffcnfat* x/ro , «•» anttcjutm 
dtfpcnfartiur , ne diteretBT , qutd «M«f- 
ftrat cx aduiitrio . Ex quo loc.0 intelli- 
gimui 1 Pattern iftumexiftimafle , Ma- 
nam non tantum Sponfam , fed veratn 
Uxorem S. Jofephi fuifle . PrimumMa- 
tutini Refponforium CUma in ftlitmdi- 
»ea Micrologoc. ja.refertuc. 

In veteri quodam S. Dionyfii.Bre- 
viario in Gallia ftatutum legimm, ut 
Pefta > qu« in cam diem incidere pof- 
fent , in aliam tramferrentur > & cum 
ad Macutinum legatur , Mijf»*eft, non 
dicicur Imbe ad LeAionem iflam • fed 
Deninne -vobifcum , veluc ad Miffam . 
Homilia eft e Beda accepta . 

Feria fexca Evangeiium eft doVifita- 
tione B. Virginii , atque Homilia S.' 
Ambrofii rurfom eft , ubi promticudi- 
nem extol lit , qua Virgo ad EUfabe- 
chamcognacam fuamcranfiit , quodve- 
lati argumentum proponit , acilvitatii 
gtatia in animit -docibiiibui , qui pia< 
eiut infpirationei fequuntur : 1{ef(i$ 
UrdM moiimin*SfirUms S«*0fjf«fe. 

C A P. X 

De Sabbato quatuor Tcmporum^ 
atque de Ordimtione buic 
diei armexa . 

SAbbato Evangeiium eft de Pr»dica- 
tionc S. loannii , conflacquc ex S. 
Grcgorio , qui ea de re Homifiam con- 
fcripfic , eiui state Evangeiium iftud 
ante Natalein EccIeGa S. Joannii La- 
ceranenlii leftum fuilfe , ub ; tunc ftatio 
habebatur, qux poftea in Ecclcfiam S. 
Petri tramlata fuit . 

Notabilii h*c diei crat propter Mif- 
1 fam t atque c^remoniam Ordinationia 
huic diei annexx . Papa Gclafiui ep 9. 
.C.7. pnmui Ordiuationei Ptcibytero- 
rum , & Dlaconortim (abbitii Quatuor 
Temporum ,ad Quadragcfi-n* medium, 
atque Vefpere sabbati fat.cli ctlcbrari 
. deflinavit , exiftimatque t null « eventu 
Preibyterum , vel Diaionum alio tem- 
pore ordinal ipolle : Qrditt*th»" T "f- 

^it- 



Digitized by Google 



IN BREVIARll 

byttrorum , Ditutnorumtfue , nifi eert'tt 
temporibut , €t ditbmt txtrttrt non *m- 
dttnt , idtfi t q**rti ntenjis ieiunio , ff 
ftimi , & dtclmi , fedetiam {>n*drag«{i- 
mttit initii , «< ntcdi.tn* {>**dr*&tjim4 
dit S*bb*:i icinnit . 

Oiim Ordinatio Miniftrorum ntilli 
tempori fix* crar».fed prout Ecclefix 
neceflitai feccbat j quocumqiie tempore, 
uc Grxci vel hodie faciunt , ordinaban- 
tur . Circa quint U ii facculum Domini- 
cis tantum Oriinationei fieri c?perunt , 
cuius rei Conftitutionei Apoftulicat me- 
minerunt, quemadmodum & PapaZo- 
iimui, s.Hilariui Arelatenfii, & prx- 
cipues. Leo j qui in ep. a. D>ofcorum 
Alexandrinum hortatur ad Ecclefiai 
Roman* morem fervandum circa ,tem- 
pui Ofdinationum , que, inquit , pro- 
mifcue die bus omnibui faciend* non* 
funt , fed tantum nocle inter sabba- 
turn , 8c Dominicam , que vela c i ad 
Dominicam diem fpeftare videri potter, 
iubctque,ut illi, qui Ordinationem cc- 
lebrabunc, ieinni line , acque ieiunium 
sabbati ufque ad Dominicam produ- 
cane » ideft * uc poflquam per cocum 
sabbacum ieuinarint , Dominica poft 
abfoiucam Ordinationem- mane ci bum 
fumant . Ira enim explicatur ab Urba- 
no II. in Conolio Ciaromontano anno 
109*. ubi de Ordinationibui h»c ha- 
bentur : it tunc p9otr*h*tur ieiunium 
ufque «d erafiiuum , mi n*gii uppareut 
in die Demima ordiuutiouet fieri . Vc- 
rummos ifle , cuiui meqyinic s. Leo 
tamquam Roma? iam conftituti , Do- 
minicii tantum Ordinandi non ubiquc 
fervabatur . Eiui enim- ratio habita 
fuifle noo videcur in Ordinationibui s. 
Ambrofii a s. Auguftini , S. Paulini , 
& plurium aliorum j quare Poatifex 
ifle tcftacurep. 8j. morem iftum pecu- 
liarem Rom a no rum fuiiTc > quod adhuc 
in Epifcoporum Ordinationibui ferva* 
tur , qu« nonnifi Dominicii , vel Fe- 
ftii folemnibat fieri folenc : Saturn «»• 
ttm m*ioret uoflri ^tfurrtffionit Domini* 
tm ditm hoc honott dignum iudictrunt , ut 
Sdcerdettt t qui fumuntur , hoc die fotif- 
Gmnm .... n$n j>a{jtm die but omnibui 

Skccrditmlit , vet levitic* Ordi»*ti$ ct> 
khretut^ 



M IIDMANUM. 203 

Poflquam Gelafiut Papa Preibytero- 

jum j aliorumquc Miniftrorum ordina- 
tienem sabbato Quatuor Temporum 
fieri deftinavit , cernimut morem iftum 
ab Egberto Archiepifcopo Eboraccnfi- 
anoo 747' in Canon ibui fuis confirma- 
tum fuilfe : Epifcoporum Ordiuutiouet fie* 
rioporttt ditbmt Dominicii j Vteohytor— 
rum veto , & DUconormm in Sabbstit 
QtAtmor Temporum . Can. 47; Attained 
dici poteft 1 id non ubiquc fervatuw 
fuiiTc 1 licet inficiari non polGmut , con« 
cilium claromoucanum fub Llrbano II. 
anno io^f. ea de re decrecum edidilfc , 
iegemque iflam ab eo tempore in Eccie- 
Ha Latiaa ufu receptaoi fuifle. Habetur 
enim Cm. 24. hujut Concilii , Ordina- 
tiones faciendai non e(Te nifi Q«iatuoc 
Temporibui , 8c Sabbato tertiat hebdo- 
mada? ^udragefimx , ftatuitque , ft 
fieri pocelt, urjejunium ufque ad Do- 
minicam producatur* ut Ordinationct 
ea die eclebrentur . Conciliuiti quoque 
Lemoyiccnfcanni 1031. tempui Ordina- 
cionum Quatuor Temporibui deftinat , 
idemque ait Concilium Rbtomagente 
can. B'Ordinci Sacroi nocle inter Sab- 
batum , & Dominicam , vel Dominica 
mane confercndoi efle , fi jejunium Sab- 
bati folutum non fit. 

Amalariuf > atque Micrologut eeftan- 
tur, nullum exflare teflimonium , quo- 
ante Papat Simplicii tempora Ordinatio- 
net alio tempore • quamDecembri fa- 
fitai fuifle probari po(0c j verum id fal- 
fo tantum Danuli Pont/ficali nititur i 
conflac enim ex S. Leone , Ordinatio- 
nesfingulit anni temporibui facia* fuifle t - 
dummododiei Dominica effet , primuf- 
que Gelafiut Papa Ordtrutiones Qua- 
tuor Temporibui conjonxit . Licet quo* 
que primii ecclefiar fxculii , quibut Mi- 
niftrorum numerut adhuc perexigum 
erac , neque opu» ducebatur eoi, ut ho- 
die, multiplicand! , Romarquoque uni- 
ca Ordinatio per annum habebatur 
Menfe Decembri , ob Natalit Fefltim , 
ideoqpe ad anni finem » ut tn prouitu 
eflent ad Ecclcfiam fub proximo fcquen- 
tii anni initium del-rvicnda n . Verum 
etfi unica folemnii Ordinacio per annum 
habita luifftr, exiftimandum tamen eft 
alias extra Ordineor facial fuiffe, cum 
C c a Ec- 



Digitized by Google 



204 



COMMENTARItIS HIST0R1CUS 



Ecclefia Paftoriius opus habcrec . Ve- 
rum quocumque deraum tempore Ordi- 
natio lie ret , Romana confuetudo juxta 
S. Leonem crat , earn node , qu* Do- 
minicam pracedit , celebrandi , tire* 

ntficm Dominium , a I q u e a j tj u nil , quia 

Rom i Sabbacit jc/unabatur ; acquc ideo 
ad jejuaium Dominic* Vigilia reperien- 
dum, opus non erae ante Gelafium Pa- 
pain aliquod anni resnpus expeftare . 
Csremonia circa noclii medium perage- 
batur * &c ad lucem ufque perdurabac , 
five ufque ad Domic* Auroram ; eade- 
jade ad Sabbati vefperam retracta fuit t 
cum enim a jejuni* id pnftandum cfTetj 
occafio fumta eft decimo vel undecimo 
fxcuio illud pravcrtendi ob difficulra- 
rem , jejunium tanto tempore fervandi . 
Dominic* ift* vacantes appellabancur * 
D»m'mU* vaat , quia propriai MifTas 
non habebant, MifTaque deOrdinatio- 
re, qu* Dominica die mane fiebat , pro 
ejus dieiMifla reputabatur j unde ad 
nos derivavit confuetudo Quatuor Tem- 
•oribus Dccembrii & Quadragefimx 
idem Evangelium Sabbato, & Domini- 
ca ad Miffam dicendii quarta vero Do- 
minica Adventus tota Miffa pr*ter Epl- 
fto la m & Erangelium a Fcria quarta pr$- 
codenti fumta eft . Miffa, qua* circa Do- 
minicamdiccbatur , pro Dominic* Mif- 
fa habebatur ; atque hinc in omnibus 
Sacramentariit ante nonum fxculum , 
atque antequam Ordinatio huic Sabbato 
adncfteretur , videre eft Epiftotam & 
Evangcrium » qu* Rom? dicebantur 
Dominica antcNatate ■ Reliquum etiam 
nobit eft , ut ad poftretnam colle&am 
JU8*mut gtnm* non dicatur , quia tunc 
Ordinatio abfoluta erar , atque Domi- 
nica appropinquabat . Oratio qttoque 
fuper populixn tefte Pfcudo-Alcuino 
ampliut non dicitur , quia canones Do- 
minica die geniculationet fieri vetant . 

Hodie mos ifte penitui obfoievit ; 
Ordinationes enim neque Dominica , 
tteque Vefpere Sabbati , fed mane fiunr. 
Nine in recentibus Brevianis, n«a6ab- 
bato, & Dominica idem EvangeHum re* 
petatur , Dominic* veras foum Evan- 
gcliym fervatur, & Sabbato in'rtium E- 
▼angelii S. Marci lcgitur : Sit»t ftti- 
ftnmtfi in If*}*; Lut t&* mhto Jngtl»m. 



Quarta ifla Dominica inter dies vt* 
cintes numcratur , quemadmodum & 
cetera? omnes qu* poft Sabbatum Qua- 
tuor Temporum , five Ordinationes ac- 
cidunt . 

Quod ad hojus dieiOrficium fpectat , 
S.Gregorius in Homilia fuper Evange* 
iium oftendit , Daptifmo S. Joannit pec- 
cat a remifTa non fuifle, fed ad eorum 
remitlionem accipiendam per Jefu Ch ri- 
ft i Baptifmum foiummodo praparaviffe. 

In quibufdam Romania Ordinibus Ra- 
tio erat ad S Petrum , atque Ordina- 
tionis tempore Papa Ecclefia ifta exi- 
bat , atque in Ecclefiam S.Andre* ad 
Ordinationem faciendam tranfibat , in- 
dead S. Petri Ecclefiam adMifTara ab- 
folvendam revertebatur , quia In h* 
jtlttri ( S. Vttri ) null* Ctnfttrttit debet 
fieri, nifi dt t\tm*noTontifite . Ad MifTaoi 
dicebantur primum duodecim Lectio- 
nes ■ unde Sabbatum iftud duodeciai 
Lectionum dies appelfatum fuic ; ante 
Ordinationem fcilicet , quemadmodum 
totidem dicebantur & antequam bapti- 
aarentur Cathecumeni , & ante Fontium 
Bcncdictionem , que Rom* Sabbato 
Sansfto adhuc leguntur . Verum Sab- 
bato Quatuor Temporum duodeciin 
Leflionum numerui ad fex concra&us 
fuit ; affirmatque Micrologus c. 4a. 
olim fex tantum reciratas fuifle , atque 
cum Gr*ce , & Latine recitarentur , 
duodecim ita exftitifle : Ht>eS*bb*i»m> 
qu*mv'n fex t*mtMM h*bt*$ Ltftintt , di- 
citur ttmtn duoittim LtBitmmm , to quod 
antiquity 1 Ltcliont, bis Itgtbantmr , Grx- 
tt videlittt , & l*$ini . Amatariui id 
ipfum jam ante adnoraverat I. 2. c. r. 
aitque, vtate fua idem Conftantioopolt 
fervatum fuifle . fierno Augienfit, qui 
fsculo undecimo vivebat , re ((at ur Ro > 
m* morem viguifTe c« Grace, & La- 
tine recitandi , primas pro Gracis , qui 
Officio aderanr , ncqoe Latine fcicbar r , 
alteras vero pro Latinit ; unde credib- 
le fit, fex tantum ut hodie exftititTc » 
atque duodeciai Lecliones appellataa 
fuiffe, quod fingul* bii legerentur La- 
tine femel , atque iterum Grcce . 

Inter fex iftai Leftiones plerumque 
quinque ex veteri Teftamento petit* 
funt , atque conftanter Sabbaw Qua- 

tuoc 



Digitized by Google 



IN BREVIARIVM ROMANUM. 



20J 



tuor Temporum fervari folct , uc pro 
quinta ejus dici LecVjone Iiberatio 
trium pucrorum e fornacc Babylonica 
accipiatur , ad dcmonftrandum , juxta 
Pfeudo-Alcuinum , cot qui ordinandi 
funt , tamquam pacroi illoi probatot 
eflcdcberc. Adnotat quoque , nondici 
ritdamut gtnua ad collcdtam hujui Lc- 
clioflis • in corum , qua? dc Nabucho- 
donoforc perlccla fuerant , dcteftatio- 
nem , qui Dei loco ftatuam fuam adora- 
ri faciebat . Ad fincm hujui Epiftolx 
nondicitur Dtogratiat, quia gratixDeo 
jedduntur per Hymoum five Graduated) 
fubfequentem , cui GlorU Tatri 6c Sicut 
<r«nnfertum eft , co pafto quoLaudi- 
bus Dominic* ad calcem Cantici Btnt • 
dicite additum fuit Btntdicamut Tatrtm 
& Fiiium . Adnbtandum tamen eft , 
doxologiam iftam non exftare apud Pro- 
phetam Daniclem , fed ab Ecclefia com- 
profit am & Officio fuo infertam fuif- 
fc, quemadmodumSc in Pfalmit , aliif. 
que Officii fui canticit facere folet . 

Inter qaintam & fextam Lcftionem 
peragebatur longa atque moleftacxre. 
monia ordinationit , que a Urn longa 
Litania incipicbat , poftquam Epifco- 
put fermor.-m atque hortationem facie- 
bat, ceterafque cxremoniat in Pontiji- 
cali defignatas j Cade cauffa tota Sab- 
bati nox infutnebatur ufque ad Domini- 
cx rnitium ; eaautcm tran(acla,qnarta 
fcilicet vigilia , fi incipiente jam Domi- 
nica ad poftremam collettam perventum 
efftt , cam ea die genua fle&erenon 
liceat, Pleffamus ttntu non diccbatur. 

CAP. XI. 

De fohmnibus<Adventus^(ntif>bo- 
nisy qux ab 0 incipiunt . 

' « 

HEbdomada ante* Natale " dicitur 
quotidie ad Magnificat Antipho- 
na propria , qua* incipic ab interjc&io- 
lie O , quart ad Salvatorem adjuran- 
dum j ut ad not a peccato liberandos 
venire fcftiner. 

Amalaritu de Antiphonit iftit agit c. 
i j. de Ord. Anttph. atque yidecurcai 



pro libicti ad Laudes,vel ad Vefperas re- 
citandi iinere facultatemln vita Alcuini 
habetur : Te rtia anttq mam migrattt dit , 
ftiitam txfultatitmh wet dtcantavit jin- 
tifhtntm , 0 eUvit David , & fctptrum 
Dtmmtlfrael. Vidcmut quoque inOrdi- 
nibut Romanit ftarutum cfle , ut ad 
Laudci , atque ad Vefperai recitentur . 
Hat Antiphtnat , OSapttmia , cum alii t 
quttidit cantammt ad Btntdi&ut , quae 
antifhontmut ab in Santliiatt > repctc- 
batur fcilicet Antiphona a vocibui ill i s 
in Santlitatt , & Vc '.ficulut quotidianus 
erac , Ofltadt ntbit miftrieerdiam. Hinc 
Amalariut exiftimabat , cumCanticum 
Mtntdiffui ad Mefltam magis referatur , 
quam Magnificat , magit convenire, uc 
iftx Antiphona; ad iiiud recitentur i 
verum ipfc fibi refpondet, Antiphona* 
iftat ad B.Virginem potiut, quam ad 
Zachariam fpectare , atque ideo ad m* - 
gnificat additat fuifle . 

In quibufdam Romanis Ordinibut 
oclo O reperiuntur i etenim practer fe- 
ptem quotidianat odtava diccbatur , 0 
litge yirglnum , qua* in Breviario Pii 
V. ab«lita fuit ; in quibufdam aliii Or- 
dinibut przter otto iftat habetu/ , OGa* 
iriel, O^tx pacific* s t 0 Mnndi Dtmina t 
OJernfaltm ; alloquebantur enim modo 
Meffiam, modo e;ui Matrem , quit sum 
parere debebat , vel Angelum , qui earn 
annuntiaverat , vel LIrbem , in qua na* 
•fci debebat . 

Apud Amalarium dc Ord. Antiph. c. 
14. o&o O extant ; feptem fcilicet qux 
adhuc fuperfunt , tk oftava orirg* Vir* 
gtmrnm , quxabolitaeft. Durandutl.tf. 
c. a. state fua novem fuiffe (cribit , pre* 
ter enimoQo iftat alia extabat pro Fe* 
flo S. Thomx , quod inter hoc tcmpo- 
rit intervallum cadit : 0 Thoma Didyme , 
atque alia , 0 Firgt rirginmm ,in B.Vir- 
ginit honorem : Una dt yivgint qua ctn- 
ctpit , alttra in htnartm S. Thorn* cujmt 
ft Rum tunc accidit . Parifiitanno tantum 
itfSo. dux iftx Antiphonx expundlx 
funt > quarum loco dux alix compofit** 
0 Vafier ifrati pro vigilia S. Thomx , & 
0 SanHt Santltrum pro poftrema die , 
ferdper enim novem recitats fuerunt > 
quafi novemdiatit prxparationit loco ad 
Natalii Feftum i Romx tanturo feptem 

fupct- 



Digitized by Google 



2o6 



COMMENT TARIUS HISTORICUS' 



ftiperfunc , ubi hebdotnada Aatuta ad 
Mefli* Adventucn fufpiriis cipetcn- 
dum. Honorius AuguOoduncnils 1. 5. 
c f. feptem tantum meminit , eadeoa 
ratione atque ordioe , quo hodie Ro- 
mat recitantur . Incipiunt autem Anti- 
phonx iflat a variis nominibus , quae 
Prophets Jcfu Chrifto tribuerunt . 

In prima 0 Sapitntia Jefui Chriftus 
agnofcitur tamquam Patris Sapientia ab 
cjui ore egrcfla , fcilicet ex ejus fub- 
ilantia generata ; Sapientia appcllatur, 
quia per Incarnationem fuam rationem 
invenic not redimendi , per Sapientiam, . 
Juftitiam , & Mifericordiam . Mirabi- 
lii eft ergo ejus Sapientia in confiliis 
fuis 1 atque in eorom ezecutiooe . 

0 Adensi : apud Hebrxot hoc unum 
eft eUiviois nominibus, quod Domi- 
nutn fignificat , atque ita Mcffiam pro 
eodem Deo habitum , qui populum If* 
rael elegit , qui Judcis promiffus eft , 
qui Moyfi apparoit , Jpfique legem tra- 
didit . G rarci , jtdtnai verterunc in K>- 
rJet, & Latini in Dtminmt , quod de 
nominibus quoqnc dicitur , veiuti in 
Pfllmo , Conftituit turn Dominrnm Dommt 
f** , cujus loco in Hebraico exemplar i 
babetur Adenai . 

O^adix Jtjfe i Media e Davidis go 
nere oriri debebat , cui promiffus fue- 
rar ; ipfe erat expeclario gentium , ad 
venitque ad duos populosconjungcndos, 
atque falvandos . 

^ 0 CUvit David , Jefui Chriftut-adve- 
nit ad nobis Cccluoiaperiendum , via to- 
que nobis demonftrandam , quailluc e- 
jui veritatis lumine adiuti.pervcnirc pof- 
fimus . Id ex Ifaja fumtura eft cap. 22. 
vcrf. 22. Dabt tlMVtm Domu: David fmftr 
humerum ejut , e> aftritt , e»» u»n trip 
qui eland ti , O- tlandtt , & non r rit qui 

mftritt , atque ex Apocalypfi |a v. 7. 
Haw ditit SanBut y qui hkbtt tUvtm Da- 
vid » ami mftrit % & nemo cl audit , t (au- 
dit , & ntm*. aptrit . Qux plenam- Jefu 
Chrift i poteftatem in Regnum fuum , 
ideft Eeclefiara demonftrant , cujus fi- 
guraerac Regnum Davidis ; . quo nemo 
revera per venire poteft , nifi Jcfus Chri- 
ftus ei januam aperlat , eumque trahat 
ad 1 c ipfum . 

0 Oritnt , fcilicet Sol eft exorieoi „ 



qui annuntiar , atque affert lucerti gra- 
tix . Q %tx gtntiumi Rex nationum , 
quiadeas fubjugandas venict , fusque 
Redemtionis participes faciendas . 0' 
Emmanuel , qui idem eft ab Ifaja pro 
nunciatus tub eodem nomine , ntbifemm 



Den 



Antiphon* iftae apud Arnalirium ali- 
ter difpo£tx funt , eaarecenfentem , uti 
Metis canebantut , at Honor i us Augu- 
lloduDenfiv illas eodem ordine refect a . 
quo hodie leguntur, ealque feptem do- 
nis Spiritus ban^ti ab Ifaja c 2 1 .dciigna- 
tis confcrt,qux Jefus Chriftus per Incar* 
nationemi'uam nobis communicavit . 0 
[apitntia. donum eft Sapieotix . 0 Ait- 
nai donum intelleclus legis Moyfi tra- 
ditx . F^adix Ujpf donum Confil ii , quo 
tanta molitus eft ad nos redimendoi . 
CUvit David , donum fortitudinil , 
qua Infernum clau£t , & Ccelum ape- 
ruit . Oritnt donum eft I urn inn , veri- 

tatis j & fcienci* - r^ex gentium donum 

pietati* , qua ad Gentiles falvandos 
pcrmovebatur . Emmanuel donum c: ma- 
in Pilialis 1 qui j ut Deum amemui $ ef- 
ficit . 

In pluribui Ordinibus Ronanis An- 
t iphonac iftx incipiunt a Pefto S. N ; co- 
la i > atque Fcfto s. Lucixabfolvuntur . 
Hononui Auguftoduncnfis i. J- cap. fi 

Suarumdacnt Ecdeliarum meminic , u^a 
uodecim recitabantur ad duodeqim 
Prophecas j qui Meftiam prxnuntiave- 
runt t defignandot : si duodttim 0 tan- • 
tan tine » duodtcim Prophet* txptimmntnr. 
Eorum, qui feptem tantum habent",- 
con M m m fait bebdomadam confecrandt 
Meflix pctendo ad exeroplum Ecclefix 
Toletanx , qux in decimo fuo Concilio 
anno £56. Pedum B. Virginis ofto ante 
Natale diebu» celebrabat , atque tot 1* 
cctodicbui perdurare volebat > hoc re 
vera FeftUm erat Ahnuntiationis B.Vir- 

f;inii t quod vigefima quinta Martii ce- 
ebrare nolebant propter Quadragefi- 
mam > atque. 1 8, Decembrii octo fignan- 
ter ante Natalediebus affixum fuerat . 
PoOquam vero Hifpani, ut Romannm 
morem fequerencur, Feftum Annuncia- 
tionis ay. Martii celebrarunt , vetus 
1 8. Decembris Feftum fervaverunt , at- 
que iJtptOttMnm M. yitginit appella- 

tuntj. 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ttOMANUM. 



runt; ideft ejus partus expettationem : 

Jiuod alibj 'dicitur Feftum O Natalii , 
co Pedum Expedition; i divini parrot, 
& per integrant o&avam producitur . 
Hxc in Gafiia htbdtmsd* dt txft&tf , 
vel *jrcffMi»dicitur, atque ica Medio- 
lani etiam appellator , fitiitque vigilia 
Natalii . In Bclgio Feftum iftud Feria 
quarta quatuor Tcinporum celcbratur j 
Annunciationii Mifla ante lucti ortum 
abfolvitur * diciturque "Miff* ouvw, at- 
que interea myfterium ab Actoribut re* 
pracfentator . Inter Antiphonai O Ro- 
m* abrogatai ea ferenda non erac , 0 
Thorn a Viaymt , qua Medial ab uno ex 
ejus Apoftolit pecebarur. 

Parifiii , Cabitlone , atque in alii* 
Ecclcfiii O dicebantur poft Vefpcrat in 
Capitulo, vel in Refeftorio, quo Pro- 
ccfEonii ritu feconferebant * cantabant- 
-que tria Refponforia Mijfmt efi , & duo 
■ alia, atque indeO , duoque cerei ac- 
cendebantur, qui Clero prcferebantur, 
eique in reditu lumen prabebant, acque 
interea major Campana pulfabatur . Eo- 
dem tempore collatio Clero dabatur , 
unde intelligimui , Canonicos tunc jc- 
junafle, atque in commune vixiiTe , & 
comediffe . Procedente vero tempore 
cum nonnUlIi abufui irrepfiftent , col- 
latio Mb abrogata fuit , flarutumque , 
ut O in Choro caneretur . Parifiii anno 
i j 45 • decretumfuie , ut collatio ilia 
in pecuniam converteretur . verum id 
nonnifi ab anao t^jo. praftitum . Er 
hacceremonia Ulud Parifiii fupereft , 

J|uod in'Urbif Parochiis Campana pul- 
etur, dum canitur MtgnifitMt Antipho* 
na O ; quod lignum erat ad coi , qui 
adefle*olebant,admonendoi ; in^CatJie- 
drali vero abolitum fuit, poftquam O 
in choro catrtat i coepit ; lignum vero > 
quod poft MjgnifuAt editur , pro com- 
pletorio eft , quomodo fingulis anni die* 
buiedifolet. Parifiii, non fecut ac in 
pluribui aliii Ecclcfiii Collatio Ala folo 
Vim calice conflabat , quod in vat ali^ 
quod vcrfabatur proillo, qui cantabat 
O , qui primus bibebat > atque pofl cum 
online ceteri omaes de choro . Anti- 
phone ifla* quotidie a Dignitatc al'qua 
annuntiabartur, prima die Decanui pr?- 
ciocbatO S*(itntU , atque dcinde rc- 



.07 



Jiqai ceteris diebui . Antiphonc ifl* 
bit tantum dicuntur juxta Romanum 
Ritum ante & poll Mtgnifktt , veluti 
ad Fefta duplicia folemut ; verum Pa- 
rifiii, atque in aliii Ecclefiii ter repc- 
tuntnr , ante Canticum , ante GhrU 
■9*tri t atque ad flnem fitmt rr**;quod 
in ordinariii appellatur , triumfhmrt i 

TriumfhtbsntHr Antiphtn*; ad ioOUeO* 

dum quod ter rcpcccbantur . 

CAP. XII. 

De quarta Dominica xAdventus , 
atque bebdomada earn 
fubfequente . 

QUod ad Dominicam iftam fpeclat* 
duotcmpora diflinguenda funt » 
i 1 lad fcilicet , quod S. Grego- 
rium Papam praceflit, quo Epiftola, 6c 
Eyangehi loco ea legebantur , qua: ho- 
die ad tertiam Dominicam Ieguntur % 
atque illud , quo Ordinationei huic Do- 
minies foerunt adnex*; poft ilia enim 
tempora cernimui , Mi (lam Sabbatife- 
ra adeo node eclcbratam fu ; ffe , ut mane 
tantum quarta vigilia ablolveretur , 
tque loco Miflz , cV Officii de Do- 
minica ; unde eft , cur Dominica ifla 
inter die i vacant ci numeretur : Domini- 
ca VMtMt . ■•».••' 

Verum poftquam Ordinationii Miffa 
citiui, atque ipfa Sabbat i diecelebrata 
fuic , cum Dominica ifta implenda effet, 
atque illi Miflaaliqua aflignanda , Sab- 
»ati Evangelium rctentum fuit ; Introi- 
tui verOjGradualeA Communio a Miffa 
Peri? quart e, dcfurota,adeo ut nihil pro- 
prium habeat prater Epiftolam . 

Dominica hac aliquando Dominic* it 
Can iie appellatur propter ptimam Lau- 
dum Antiphonam , qua C*»Im tfi , at* 
que prrterea , quod LeClionet ad pri- 
fflum N clurnum ab Jfaja loco inci* 
piebant , Canitt tubd , quod hodie ad 
pnmtim Refponlorium dicitur . Ad fe- 
cundum Nocturnum Sermo alicujui Pa* 
trii legebatur t atque ad tertium dux 
priorei Leclionei ex Epiftola S. Leonit 

ad 



Digitized by Google 



COMMENTARIES HISTORICUS 



208 



to ex Ho« . a leper Eiifigti -at . 

q^.«u;diB veta&.&im Ord:cias* 
Riaujx* afuc Tfecsas, hajm* d:e: fiat 3 
erat ad S Eagec-asB Rocara* Vir*:- 
kq, Sc M^:ij:em , c-a? cm Ecclr- 
iis it Lrec h.bcbat ; ejafqoe ecrt ad 
t :gtfcaBa» cu.ata» D<cet»b: .1 .z Mar- 
tyroiogia deXTiC.tar . Excabaac cl.aa 
aoxaeps Maxtrru, qasaS.AtitoV.es- 
oecii . b- 4. kocm. recitactc: ; reran 
qucad Mar ;rrem iftaaa , arqueac quoad 



res/ stfrr : 



Ta.cc :c. a usr . 



xa Osac.o C4 

Ad ii rn rd — Kc&arri-a Icfriarsr 
celeb.-isEputoia SLe^l* ad FlaVoaaoa 
r £a , qoaadco accurate Iscarsat-vs « 
Mjfcet.ua cxpLca: i d :- -res er:a 
ic: ^:u:a;t icrer daai Dr F.l. N;: - 
v.' taxes , arcue dsas ia Jc'aChr.fta Ni- 
teraa, q«2'aaa proprictatei l^rflrarr, 

Af- 



cejas Papa Gelafibt ssem.rut , ferracaa 
tft , Adta fc.i.cet MartjrtLs ocn Isgea- 
di , nea;.q-j':d teritati , atcae H.fiori- 
: r frrentaris leg 5a t adverfuv irre- 
peffcx. H'.ac coaasr.en-oratio S- Euge- 
nia Dominica as:e Na:ale in aateccl- 
faa Eebat , S- Acafiafiatrero ipfa Na- 
tal: die . Ia Cili a coxosemoeario S. 
Engeaiarad M tfjm *ig.i:a- Natali* fie- 
bar. Saocrx no«ee inipfo V flar 
Cacone legebat'-r , code credible eft 
itde erafuin ffe , cam cjas ccietiio- 
ratioccaa :a OrEc o fieri def-tom eft , 
C'.sd turc etenire pot u it , c; ando Tcaa- 
pluai ejus nwtr.ni ccr.(:tucta» ctiros 
frecaeurari corpit , *cl pctiiroi dmtcsn 
fair, cum ecor.tra S. Aaafiafix Ecclcfia 
Rca ardia ct.cbr.s cxtiterir : ibi er.isn 
fucao Feris iert : a* s - ex pticca peft 
Q iCTi^'f r* initiooacccsarrir , & Fe- 
ns tenia* Pcittecofte* d;a fadta eft , 
atqcc ::ideSarcis bujos cotrmeieoratio 
in Naral;s Mirfa fervata . Adterrecdccn 
przterea eft , S. Eugenia: ccmuremora- 
t.cnea io anteccsTusn fadam futile, licet 
25. Decembr 1 , ct sob admodt.cn 6V S. 
Anaftafia , Ma:tyrium pafla foitTet 4 
quiaS. Eaeenia priasaoortua erat , fci- 
l;cet fob Valeriano aono 2ft. &S. A- 
cafcafia fub Diocletiar.o circa acri.m 
504. Hinc facile iotell gi poceric , quod 
in veter: Orationon per annaao cclle- 
it one legitur apod Thco-a<. D*m>mit* 

!/'• , f. %fit* ad S. tmgtuiam . M. ad JL- 

io al o Ordioe Rooaarto :ptd Thocnaf. 
p. 216. Dcn-inica ifra, t$m»i*ua fitai- 
ma 7{atalij D. appeltabatur. Pro 
taicrio drcitur , KigiUtt auim* , t» 




£rauc prarterea , Verboa rarorasa cc- 
ftraai foat&Ce , ocuefqae e;a$ pr:?rie- 
tatet prarter pecxatca , add-£l:cae ra- 
tio&ibai probae , rllad terau carvea B 
ccftrar km leai base tTe . E art t cfc c ti i 
F^ei forEtlaas rejlcit , qala abi ordaa 
eft , isqo:t , aaarsare F .llsas in Irxar- 
dcarav e£e Kafi 1 1 — 
:re , t:a pof: 

N*a:ar« efie . Ad fe» 
Reipocior 'mm Vericalst 
thiitrtt tmli xiut ; drmttt LaSt 
aititi , quo nujor de M:£a idea exhi- 
bcator j aaotari pcrTe:, atoue e^-o* kco 
eaqaat p-zxedact febftito:: l**+kix m 
+i*»f»nm a & ia r am^.zt mxa 1 1 »w . 

Hcdle ad fectedbo: N.ciarnam Ieg> 
tor primes Sense 5. Leon.s de jejaalo 
decimi Mcc£s,fc: licet de qaatoorTec- 
t;o:ibas Decembris • D.:"c trni iede > 
Ir.ca;r-it:cneai cscrcm effe D:Tiea? «i- 
fe:.ce:d.x t3cct-m , & gratiaB % qac 
irectes ooftras iliatcioat , ot facieada 
not doceat , corda toftra qccqoe acce«- 
d.t, Ltcjcar r.obit irfp'rata font , cpe- 
te ezequaccor , T>ai t mmdt Itf ok« futd 
•fttatmr , tfrttmmr . 

IdHcks:! acccr.ccendat S. Gregoriot , 
tt cocn.tcotia feccatcroan gratltat: a 8e 
cumero refporadeat . 

Kebdorrada, qua Dcmir.icacc : flam 
fubfeqoitar, hebdemada prarparatjenis 
appellator , quia cure praparatio infti- 
toitot ad Natalia Fefiam . foiemclfqce 
efi io ccocibas Ordioibus Roccanit pro- 
pter Aotiphooat prcpriat Lacdom ad 
fipgolos die* , &* propter ActiphorasO 
ad Magnificat. ObferTat Garactosolin 
Rubricate foiffe , quat ejol xtate Fartfib 
sdhuc fcrvabator , ut fi aliquod Fe- 
fluaa in hebdomadam iHaai iacidiiTcc , 
poftabfblutas Fcfi» Laudes dicerentur 
qusque Laudes de Fer«a cum Pfalom , 5c 

An- 



Digitized by Google 



IN BREVIAUIUM ROMAN UM . 



AntiphonU prxdittiwat Pium V.Rubri- 
cam iftam in aliam commodiorcm mutari 
curaffe ; fcilicet.ut Antiphonx , qux in 
diem S. Thomx incidunt , in Sabbatum 
iran»fcrantur : fcduplicei iftx Laudes 
ad Ofikium contrahcndum fupprcfl* 
funt . 

In hcbdotnadam iftam nullum Fcftum 
admittcbatur , neque aliud adhuc vifi- 
tur prater Feftum S. Thomx , neque 
oftavaulla celcbratura 17. Dccembrii 
incipicndo . " m " 

Trei extant in hcbdomada ifla Anti- 
phonx , qux ricum peculiarem habent . 
Prima cfl Expeelttur , qux Temper Sab* 
bato ante Natale ad Latidc* drcendacft 
fub finem Cantici Moyfis , quia ex Can- 
tico >Ho fumta eft . Altera eft Tiolite 
timtrt , qux S. Thorns die! conjuncla 
eft, five at. dici DcCembrii quatuor 
ante Natale dicbui , quia ibi dicitur in« 
ira quinque d ies Domintim' apparitu- 
rum. Antiphona ifla adco venufta Fran* 
cifcani* Fratribui vifa eft « ut vel qua- 
ter earn repeti curaverint , cum Roma- 
num Breviarium cmendarnnt } verum 
Piu» V. repctitiones iflai abolevir. Tcr- 
tia eft , Ecct tomfltm funt infupcrvigi- 
Jio Natalii ad Advcntus temporis fi- 
nem , 6c Vcilum proximc adventurum 
demonflrandum . Aftumare tamcn pof- 
fumuijduai hafce poltremas Antiphonat 
ceteri* fere omnibut Adventut Anti- 
phonii non refpondere > qux ex Scri- 
ptura petitx funt , & prxcipue ex Pro- 
phetii . Mcminit Micrologus cap. jz. 
Antiphonarum T^othe tlmttt , 
flttitr . 

In pluribut Ecclefiii Natalis fupervi- 
gilio fcilicet 2$. Dccembrii , Vcfperx 
folemnei erant propter Antiphonam , 
0 y'trgo y'trginum , quemodo fitt ifi»d , 

Zuim nee primam fmiltm vifa tfi , net 
.there fequenttm : till* ftrufaltm , quid 
me admirtmini , Divinum tft Myfltrihrn 
hoc qmtd ttrnitlt . Campanx prxterca 
omnet pulfabantur, albx veftci , & in- 
cenfum adhibebantur . 

Greci Dominica ante Natale Com- 
memorationem Adami , 8c Evx cele- 
brant , omniumque Juftorum vetcrii 
Teftamenti , qui adventum Meflix ip- 
forum Libcratorii* a quo" pott Rclur* 



209 

redionem in cceleftem gloriam introdu- 
cendi erant , expeftaruni . 

CAP. XJU. 

VlGEJlMA QUART A DeCEMBRIS. 

De r'igilU Natalis. 

JEjunium Njtalii vigilix totitu anti- 
quicatii , ctiam lemonoris tcfti- 
...oniis comprobari potcft . S. Augufti- 
nui jejunium iflud tamquam univcrfalc 
proponit , atque inter cetevos hpfus , 
propter'' q^uoi Prejbyterum quemdan 
Dioecefii fux depofitione dignum efte 
cenfebat , ilium numerac , quod Natat* 
Hi vigilia non jejunaflet : Confeffm tft 
die! jejunil \.u,i!lt Domini , quo Ectle* 
C'fpittn* y ficmt ctttr* , jejuntbst , 
frandljje , & tctntfit .... Ego .... 
remavendum Mb Offitit Vrtibyuri *rbi* 
trtuu f*m Ep. fr. . 

Ex.EpiftoU dccima Theophyli Ale- 
xandrini intelligimus , cum vigilia ifla 
in diem Dominicam incidiftet , quaCa- 
none» jejunare vetant , 'nrque ;jejunium 
in diem Dominicam incidens inantecef- 
fum prxverti poffet , qUod in Oricnte 
Sabbato quoque jejunare non liceret » 
Theophylui ut adverlat iflai lege$ con- 
ciliarcti linit jejunium vigilix folvi , 
aliquot tantum dactiloi comedendo : Uc 

yaucoi dtflilot fnmtntti , jimul , & hx- 
ftfts vittmut , qu* Chtifli J{tfnrrctlio- 
ntm noh bontrant , & diti jrjmnii , quod 
debetur , ttddammt . 

Jejunium in vigiliii majorum Solc- 
mnitatum per univerfam Ecclcfiam uiu 
receptumerat , vclut a 5. Paulino di- 
ad vigiliam Fcfti S. Fclicis , 
Natil. 7. 

?i*(lit turn nsertm , ut jejunnrt fo* 
temiit 

Jmt diem , & ftro libttit -vtfftte 
fatrit 

JQulfqHt rmtttrt demos . Tunc 

ergo felmis 
Ccetiliu, a Temflo Domini ; foffqmam 



D d 



C»r« 



Digitized by Google 



2IO 



COMMENTARIUS H1STORICUS 



Csrftribus r«j*itt fnvu* d$ft i ten 

fimut Hymntt 
Exklt*re Dto j & Tftlmix frcduttre 

ntttcm 

Hincapette conftat , jejuninm iflud 
ufu reccptum fuific die , qux feltum 
prxcedebac : "Koflis turn mortm, ms j«* 
jmn/trt ftltmus ante diem . JcjuniuTl uf- 
quc ad horam Vefpcrarum pcrdurabac , 
port Officin-n vero quilibec dotnum fecc- 
debat ; ciboque fumto aliquanto rem- 
porc quiefecbant , atque »ode inEcclc- 
liatn ad Officium reliquo no&is tcmpaic 
cancandum rcdibanc . 

Pctrui Damianus in Regula , quam 
Ercniicolis quibufdam prxferibit , eit 
permittiCi uc integrum Vigilia Natal:* A 
& Pafchatit panem comeqanc, quo vii 
: Old officii prolixitatcm colerandaro fu i 
mane , vcrom 1U01 valde improbar, qui 
longiiudinem cantm hujyt oo&it prxte- 
leotd 1 coHitiooei faciebant , & li- 
qtiores bibebant , quod ipfc demonftrat 
adve/furo efi\£ hujus die J jejy nio , quod 
•nagu exafte > & regulariter fervan- 
djtrieflec , oeq<*ccall.icionibut ift.svio* 
Undum , & f eft ( fiuftitati , quod it* 
dchoneftatur He profanatur . Sxpe ctiam 
cans ill** five collationei in pravot u- 
fus degeoerabant , adeo i»t quibufdam 
in loci* cat abolere opus fuerit , atque 
inelcemofynai faniori coofilio convec- 
wrc . Pecrus Dana unui die ilia pro vc« 
1'pertina cibfl patitur dumtaxat Ereroi- 
colas il!otpx.ceut.t, atque herbai , five 
leguavna aleo prarparare, uc vires fu- 
nic re poiT*nt ad Iqngitudinctn cantut , 
& Officii Noclurni fuftinendara , Ut /*- 
bor Ectltff*fiiti rtltvttnr Officii. Opufc If. 

VarLas extant Officii hac die recican- 
di raavonet . In quibufdam Romanic 
Ofdinaiii* apud Thonaf. p. J7- Invica- 
Corium eft , Cbri/hts ndvenitt mvbit , vt- 
nice tdartmut ; tret Antiphonx , trei 
Pfalmi , tret Lectionet , & Laudetvc 
lut die Dominica. Hujj,$ VigiLijrOf. 
ficium valde notabile eft , neqiie ulla in 
rc cexlit vigiliii Rafchatis , & Pcntcco- 
ftei , i-nmo Dominies ipfi prxfertur , 
fi vigilij hnc in ea.m diexn incida* ; Sc 
mot tret N'oclurnoi Downier rccitandi 
ttfqje ad Bomiliam , qua; eft dc vjgilia, 
confpicuus eft apud Micrologumc. jj. 



VigUU ) cms im Dtmiaic* tvenerh , ft it 
fibi Hjtffanforix dt Dominit* cum Dam/ni- 
c*lib»t\ Vfslmii affttmxt \ .... vert nltim* t 
& maiHtinales Lxudtt turn ftritlibut 
TftLnii S*bb*to conctdst : Ita ut Sabba* 
toprzeedenti Refponforium tertii No- 
durni de Dominica diceretur , atque 
ad Laudet Antiphonx quarts Douiini> 
c« in PialfnoideFcria. 

lovcc'ta.eft ergo confuetudo Natilis 
vigiliam habendi tamquam pecujiaris 
(olemnitatis argumentuoi , quxadtcr- 
tiuw. Nofturnum exorditur , cum in 
Domtnica.in incidic , cui prxferrufj ne» 
que ampJiu* Dominicx mentio fit , he- 
quc ulla cjui commemoratio ad Laudet^ 
a.tque ad Midam. Nulia-n quoque Fe- 
ftiimca die eclebrari finitur . 

in Brcviarii* , qux annum is* r. prx- 
ceduot* Officiuro univerfuoi , initio ab 
ip fa Mitucmo dudo j citu duplici rcci- 
taodum eflc t adnotaturo eft i neaue 
ideo deinde ad Laudei tantun duplex" 
dcli^natum eft , quiaPfaI<ni de Fecit in 
Oiacio duplici recitari non poffinr , cu n 
oiim ;Iii Pfalmi in Fcftorum Officio , 
quam de Fcria, five dedie currenti , 
non recitarcntar . 

Afltiphanx omnei , & refponforia e 
Scripturii fumtafunt , quibu* Ifraeli- 
tit mandatumeft ( ut parati fin: in diem 
fequentem , quo Erythrzuro tranifrcta- 
redebebant , atque a Pharaonii perfe- 
cutionc libecandi erant ; quod Ecclcfu 
fcnlii fpiritali Jefu Chrifto accommo- 
dac , qui eras per Nativitatem fuam ap- 
parere dcbcr,nofter Liberator futurui • 
In Homilia fuper Evangelium agno- 
(cit S. HiefQnymui , B. Virginem non 
unxum Spoofatn » fe4 revera nuptam S. 
Jofcpho fuifle , vcrafquc rationc* rcd- 
dit , ob quajjefus Chriftui ex muliere 
uxorata oriri debebac , ne ex adultcrio - 
conceptui cxiftimarctur . S. Hierony* 
mm S. Jofephum quoque toctur , q-iod, 
cum uxorem fuam prxgnantetn vide* 
ret , earn juxta legit mandatutn non dc- 
nuntiaverit > aitque , propcer reveren« 
tiam erga_uxorem fuam ab illo id prxfti- 
turn fuiile , de qua ne minimam qui-, 
dem fufpicionem conceperat . Locus S. 
Ignatii Martyrit a S. H icrooymo rela- 
tui cx illiui cpiftpU »d EpbcJlioi fumtui 

eft,. 



Digitized by Google 



•eft , quo locp ait , Principem farculi , 
live cUabol.ru , Mar.r vi r ginititctn > 
ejai partum , atque mortem Domini 
ignoravifle . 

In aliis Bretlarm Homilia erat y<ll S. 
Hilar ii , vel Origcnii , qucmadmodun 
II Incus in (nit Conftitutionibut Clunta- 
Ccnfibus adnotavit , aur. dcmiim lcrn-Q 
S. Scvcrini Epilcopi . Votei»Ilar, Q*i 
licentia mtritali , (Mrum Caftar qu'.bul- 
dam videri potTene . 

Solcmoit Martyrologii l;clio f , quz 
.1.1 Prioaam fit > atque moi genua flevfcn* 
dij cum )efu Chrifti or-tusannuntiatbr , 
utietiam ad verba fymboli ,' tt tlUdhf»- 
*»> efl , utquead illa Evangelii S. /om- 
n:» , J'ttbum c*ro'fjft»m tfi, fieri foler » 
in, Concordia Ragularum, S. Dunfhni 
• c. a. occorrit , ubi dicitur,a3 vofe'i inSt 
amaei humi le-flcrnerc debfre ad DYo- 
gratia* agenda* pro Incarna-fio'nis tfe"r!C- 
ficio , ejufqucFiJii nativitatif.' J Ml* of * e- 
txi majoram folemnitatum , Martyfo- 
logjum. legere in Capitu \d , ar'quc huifi 
fe flernere , dum ill* anhuntiabafltuf ; 
qi*od B«tia quarta majar'u hebdomadar , 
cum tiie» c<xr,x Domini annuntiabatuf > 
S% jn plurijautafj 'i Vcfth fi:E>ar . In pin- 
ribi* ^a-jUartcclcfiarum Ordlnarii* ti- 
dere til ^ ad Prima; fincm majorcmcam« 
panjm pul^indara effc , qu* admoneat, 
in Gapit-ulum ciwidurn effc a<i Icgendum 
Mwtyrologium , cV genua flctlencta , 
cuo* X^cEtaK incipct , 1* ttthhtm "1u- 
<Lt fifut Chriji i*\ I-iil h i He! niftititr . Le- 
dtorquoqW genua flefteb'at , atque ita 
leflionem fuarn , irtermittobu , qmfl 
paukrpoft refu~mel>at » dum humi flraci 
crant- , pais > Mtmento falntit Jtucl&r , 
. . t , Mdtid. .»«itr fryi* ... • «... G/d* 
rit ubi Vomine , pars alia Miferere dr- 
cebartt. In nonnullit Ecclcfii* Arcbidia- 
comitcappa ferica indutui ptilpitum a- 
fcendebat cum pom p: , incenfo-, cV lu« 
minibus- ad Jcfu Chrifti Nat i vita ten* arr- 
nuntiandani, atque inttrea majof cam- 
pana pulfabatur . 

Ubiquc repjriuntur A nfiphonaT : fu- 
d*» , JtrufaJtm, & Collcrta , 
^M«r)»# mtinm e T .. . Exflant fer- 
moBeiS. Bernardi praNatalis vigilia > 
ubi cu«n Ecc/jfia ad cam diem accom- 
tcodii vcrta illa, quibui Ifttfifatoriuin 



IN BREV1AR1UM ROMANUM. in 

dohfhbat ; 0 ltd* , & Itrwfilt* , h*U~ 



tt timtrt , eras tgreiUmini , & Domtimr 

trh voHfturH ; pro fetundo tero Ref* 
ponforio hare fcrviebanc ; S*n8ffleitmi- 
tii ho die , & f/lott fariti t He trtfUn* 
videbith tn*jtjl*ttto Del fit \iwbh j quod 
akerius fermonii argumentufn er*t . 

Hujui Vigili* Kfiffa eo fnagit ^ecu- 
lUriiett, q iod in tribus Brfti N*tivi- 
tatii Miffi* minim; comprehendittir , 
eRquc .ab officio , 9c Midi rrocln Nata- 
\\i fe/ti hda : atqere in omnlbui Saer<- 
mentari'u eriam Gelafii ftatutum eft , 
earn ad Nona m celebrandam efftf , veluc 
minorutn jijunioram diebus : *d Mfjf*m 
harinon i . Linfran-chut ftaeur.c. i. feft. 
2. jebef, ut Miflahatc cu;n foL-mrma- 
te pat! fexram celebretur , D icono dal- 
rnaficam , Sobdiacorro tomcam , Gm« 
toribns cappas g'eftantibus ; Graduate 
vero in a!br< ciftitur , «que pYftvrea 
lijmina , & incehfum ad Aftareadhi- 
biariCirr , 9c -mijortff »impan« pti\(efi- 
tur . In quibufdam Ecclefiit gencr'alit 
atfolutioamte Miffam dabatur, quem- 
admodam fit Feria quinta mi jorit heb- 
domadaJ r cum poemrentes- reconcirran- 
tur ; irralixrerrfplurn p^tfpheti* , 9c 
quinque aliqertfrtfo- Iegebartfat* , tit? lie 
Sabbato quirtror Temporum , Vel Sab^ 
bato fanfto , &Ti«ilia Pentecoftet ante 
Tontium benedict iotrem . Mediolani 
quatuor adhuc Lcftionet e vetef? TeftaK 
mento dicantur , cum tdtidem Gra- 
dualtbtn , 9c CoHectit ante Epiftolam- , 
9c E7an«»elium j arque ex quftttfor iftif- 
primis I crtionibus prior eft iMa it Gc- 
rtefi , aua Media* Abrihamo promilTiM 
eft > ahefa ex fibro JudrtJum } Manue 
fcilicet oratio ; tenia ex librei Regum; 
quart'a ex ITaja i'Vixft V^kNun *i a- 

nd Veip-eTM ?rt plerrfqtre Ordinarrit 
dicebantur Antiprronar LduBum fud** , 
& IerufaUm cum Pfilmi* de Feria , Ca- 
piruhim Jetvwt , Refponforfum 

0 Imia Tervfclrm , »' quaPuor cappas ge- 
ftantibus cantatirnt , rfychrtui , Vtni ^e- 
dtmttr , Collecla , Vent cjui not Hrdtt*- 
thnit > Commemoratio vero Virginit 
fiebat per ftationem canendo, S«n&4 , 
& ImmatuUu . V. Toff futturn . 

Durandus I. 6- c. ra de more alia- 
C c a rum 



Digitized by Google 



2i) COMMENTAKIUS HISTOKJCUS 

• • • • . j »■ . 

rum Ecclefiarum Gallic agit , ubi ad 
Vefpcrai quinque La*$ate d/cebantur ; 
fcilicet Landate fntri , laudate Domi- 
nion om.net gentet , Lauda anima met Do- 
minion , laudate Domiitum t quoniam Lonur 
tfi Tfalmut , Lauda Jerufalem ; in qui- 
bufdam vcr o dicebatur , Ltudate fueti , 
jOjti confidant , In itnvertendo t Memen- 
to Dotnine David , Btnedifl** Dominut 
Dtus . 

In nortnullis ordinibu* Romanit Vcf- 
perx cantabantur cum P/almii de Do- 
minica, atque Antiphonis Laudum de 
vigilia ludaa , & Jerufalem . Poftremut 
Ffalmut ell , Jandatt Dominum omnts 
gtnttt , VcrficnIuJ , Htdit fcietii , An- 
riphona ad Magnificat , P«» ortuifue- 
rif , cum orationc de vigtlia , Dtut <jui 
not Htdemtionis . Pofica vcro Vcfpcrx 
iflz, qux uc proprix ejus did, atque 
fplemnii vigilix haberi debuiffent , pri- 
rn* Vcfpcrx appellatx font , atque An- 
tiphonx de Feflo , & oratio de die reci- 
utx . 

Ii ordine Romano Amelii, qui ad 
XIV. fxctilum percinet , videre cfl An* 
tiphonat , h\ex fatificnt , Hymnum , 
Chrip* ^edemtor , qui Vulgo S. Ambro- 
fio tribuitur, Jicet eju» ftylum non fa- 
pere videatur i habet enim nonnihil 
Utavittl , atque ad animi motui exci- 
randos aptiu* , quam hujui fanfti hy- 
mni habere foleant . 

Hymnu* A fotit ortut cardine trlEiM*' 
t n r Cxlio Sedulio Prctbytero Scoto , 
qui anno 430. florebat . Io Hymno'iflo 
ftrophx quxlibet ab Alphabet! litterii 
incipit, A , A folit ortut t B> Beatut> 
C , Cap* . Aliqui eutndem Prudcntio 
tribuere maJunt . 

Confuetudo ad Hymnorum finem Gfo- 

r'a qui natui ti de Virgint jambici* Ver- 

fibdi rccitandi , a Monachit profecla 
eft , exutin pltiribus qrdinariJs j at- 
que in q'libiifdam , vcluti ad S. Diony- 
fium in Gallia addebatnr, Memento fa- 

lutii j1u."c r , Clim Gloria tibi Doming .' 
Rom* Gloria tibi pontine tantnm inff^ 
turn fuit. 

« V • . - 



C A P V T XIV. 

V/gcfima quinta Occcmbris. 

De Katalis Feflo. 
De Tempore , quo F eflitm tflud 
inflitutum fuit . 

INtcr majares Ecclcfix folcr.mitatei 
prinmm ante cetera* locum Temper 
outinuit Natalii Domini , fi Pafcha , & 
Pentecofiem excipiat . 3^«r«/irdicitur » 
auia die* ifta Jel'u Chrifli Natalis eft , Sc 
Fcnumejui Na'tivitaH facrum . . 

Haud ita facile eft ailirmare , quo 
prxcipue tempore Feftum iftud in Ec- 
cIcfiaLatina inHiiupirn'Tueri* S. A^ 
guftinuid'e Ftrtis igcn> ep. jf- 2- edit, 
qui iratc'fua per nnU'erium orb?m fer- 
vabantur , quxqneab Aportol,! inftitu- 
tacredrbjntur , Pallioncm tantum, Re- 
furrcti oncm , Afcenfionem , Dcfcen- 
fumSpiritusSanftinom.nat, qux funt 
Myflcria , quorum Apoftolrteftei fue- 
re i nihil vcro habet de Natali , quod- 
vclut inferior 3$ prdlnis rcpurat prx rltit , 
qux primo loco enumeraverat . Sar.dlui 
Joanne* Chryfoftomiu tonr. %. horn. 33. 
ait, Feftum' Nat-virati* Domini a longo 
tempore V a^'ue ex valde antiqtia 
tra^icionc in Occidenri ay. r*ecembri« 
ccJtbra;ym'. Q i idam Fcfti h'ujut' infli- 
tHtioneni Julio, Papx tribtiunt an. i;6. 
verum nullo fat '.s firmo 
trad,,nt"al.tcmad: 



x . 



ento mm- 
m iftud earn 



diem a jtilibPapa clcilani fuiffe , ut im- 
piiim cultum , qui Soli renafcenti tri- 
buebatur , avcrteret ; tunc enim fol 
poft lolftitium q::afi rcnafci videtur 
atquca Tropico defcendrre , ut ad no* 
rcdear . Exftat tevcra Feftl hujm tefti- 
moniun , Solis fcilicct rerjafcentii , a^. 
bcccmbrii , a Paganit celebrati apud 
•S. Arnb.rofiu.'Jl > S. _ _ Auguft inum , S. 
Maxentium, & S. Leoncm; undc non- 
imllii fufpicio ctta eft , prxefpua Fefla 
noftra, qux fixa vocantur, Feftr* Pa- 
ganorum fuperihiTta f:i:(Tc, non fecusac 
prxcipua Fcfta mobilia , qux omnium 



Digitized by Google 



IN BREVIARiUM ROMANUM. 



•atiquiftima funt , Judxorum Feftii 
fuccclTerunt , vctuftaque nomina Pa- 
fchatis , & Pcntccoftet fervavcrunt . 
Conftat ex Patribus mox recitatii , Pa- 

Janoi magna cum celebritateFcftum So- 
il renafcentispercgifle . Quareft. Au« 
guftinus fcrm. a. in Natal. Fidcles hor- 
tatur i ut diem illam in ejus honocem , 
qui folem creavic , eelebrarent , per 
qnem fides noftra augenda erat , 8c in- 
lidclitatis tcnebrx diflipandx : lflum 
ditm ncbii , n$n fii Hit vlfibilit , ftd 
Crtti»r iffi** invifibilit cinftcrtvit . Ve- 
rum confuluuscft diccrecura codem S. 
Auguftinolib.de Trinit.c. f. traditio* 
nem Ecclefix cfle , Jefum Chriftum 2f . 
Dccembris ortum effe > licet arfirmare 
liquido non poltimus , quo prccipue 
tempore eclebrari, atque huic dici affi- 
gic<rperit : t&tvCtltndat AftiUi con- 
tepttu tttditmr , & Bj/fnt . 7i<tii$t 
ttuttm trsihmr oB*vp Caltnd*i lanmritt, 
illo fci licet tempore , quo fol rurfum a- 
fcendcrc kicipit , cumccont/a Nat: vi- 
tas S. Joannis Baptiftx folftitio zftivo 
cclcbraretur , quo diet incipiunc im- 
minui . 

In Oiiente diti circa Jefu Chrifti Na« 
talem diem certatum eft ■ S. Clemens 
Alexandrinu* 1. I* Stromat.a*. Mentis 
VjfJn* defignat , fcilicct if.Maii > a- 
lii a?. Mentis Th*rn»ti , fcilicct zo. 
Aprilis. S. Epiphanius hxrel". j t. cum 
11. mentis Tybi ftatuic , (cilicet*. Ja- 
nuarii. Caffianus collar, is. ait, state 
fua Latioam Ecdetiam Chrifti ortut 
di«m a die ejus Baptifmatis diftinxiffe ; 
verumjuxta prifcam A^ypti tradicio- 
neni t eadem die Natalcm , Epipha- 
niam , & Bjptifmum Jefu Chrifti celc- 
brata f trifle i Umimfyne St<ra ■•^^ 
vittttm nen biftttic , ntfub tttidnh Prt- 
vint it,, ftd fubunadit kujmt ftBivit*- 
ttm ttltbrant . 

. S.Joannes Chryfoftomui Anriochix 
concionem ad popnlum habens, ait, a 
decern tiumcax t annis Nitajis Feftum 
tfa JQccerobxis in Orjente celebrari ce- 
piiTe . cum e contra in Occidentali 
Ecclefia omnibus retro fxculis ea die 
celcbrarum fuerit , Romanamque Ec- 
clctiam ccrtius Natalem Jefu Chrifti 
diem refcire potuiffe , caque de rcce- 



*»3 



teras Ecclefias docere , quod Naralis i 
le dies ineunte cenfu ab Augufto per 
Quirintim in Judxa inftituto evenerit , 
Afraque ifta magna cura Rome fervata 
fuerine ; atque nine elt , cur Romz, 
quis fuerit Natalis Jefu Chrifti dies i 
melius refciri potuerit, atque cur pri- 
nt) urn ibi Feftum iftud fuerit celebratum. 
Probat deindeex Evangelio , cum Jefu* 
Chriftusfex menfibus poft 3. Joannem 
Bapciftam conceptus fuerit, & Ange- 
lusjejunio mentis Seprembris Zachari* 
apparuerit , B. Virginem menfe Mar- 
tio concepiffe, atque Decembri pepe- 
riffe : Et quidem nonimm dxtimmt mnnut 
tfi , tx f ho if ft ditt m*niftfft ntbii innt- 
iuit .... Aucior Conftitutioaum A- 
poftolicarum I. 8. c. ts. Feftum Na- 
talis ab Epiphania diftinguic ; quod 
additamentum effe ex mulrorum fen- 
tentia videtur , cum in Oritnte n« 
trumque fimul celebratum fuerit. I/i- 
dorus Peluliota de Natalis Fefto fub 
Thcophanix tantum nomine agit, id- 
que duplex Feftum appellat , cum in 
diem Dominicans incidit j r<lmt Ft- 
fium in Jtflt. S. Gregorius Nitianze- 
nus I. 2. ep. no. ea pariter non di* 
ftinguit in duabus orationibus de Theo- 
phania , & de Baptifmate Jefu Chri* 
fti . Hinc Ecclefia Antiochena refe* 
rente S. Joanne Chryfoftomo prima 
fuit , qux duo Fcfta ifta difrinxerit ; 
vernm id ubique receptum non fuit > 
advertitque Baronius in notis ad Mar- 
ty rol. poft Nicephorum can. 17 fub 
Juftini Xmperio tantum Natalis Fe- 
ftum ay. Decembris ubique in Orient 
it celebratum fuiflc . In Aclis conci- 
liabuli Ephefini Monachi Eutychiani 
conquefti funt , Flavianum Conftan- 
tinopolitanum paflum non fuiffe , eoi 
ad Communionem accedere Natalis , 
Epiphanix , & Palchatis diebus • In 
Confcitutionibas Emmanuelis Comne- 
ni t atque in Legibus Valentiniani , 
& Theodofii videre efr limul juncla 
Natalis, & Epiphanix Fefta . 
Fefli hujus Ohicium omni cwo celeber- 
rimumfuit. Romz duo Matutina reci- 
tabantur ; prius initio noftii fine Vomine 
Ubi*, &fine Invitatorio in Pontificio 
Saccllo, qui cidem cum Clericis fuii 

inter- 



Digitized by Google 



COMMENTARiUS HISTORICUS 



114 

jrtcrerat , initiumque fiebat a primi 
Pfalmi Antiphana ; tres iUtM exact 
Noflorc; $ neve m Pfalmi , Reretn Le- 
ctiores » & Te Dtmm , atque inde pri- 
ma Jdafa cclebtabatur . ibi ttUmrtmmt 
Mijfmw . 

\'oi\ r.o&.i medium iter am major i com 
eclcbritate Matutisutm diccbatur , cum 
In? itatorio , .& Pfalmo k'tmin . Hcco* 
lius Auguftoduacnfii L jamrmat , Ro« 
manum morem iftum duo Omcia in ma- 
j-jrum Fcftorum vigiliis recitaodi , - 1 i- 
tiquoqoe a diutitfcme rem pore ferea- 
torn fu.tte i atque priori ex Qmcitt iftil 
Ep.icopum io!uf» cum Ciero , & Sard* 
laatftfotcadteific , popuJoru »ero ad fe- 
cundum media nofle remiuflc a .c 
retrquom r. c it is tranfegiffe j In»itato- 
riuaa ad pofleriut t-ntum Matutinum 
ice it at urn faiflc ; atque ideo cam duo 
Omcia ifla rccitari defieroot , vigiliat 
proprium Officiam habxiifle . Prios ct 
hit Officii* in vigil iam tramlatum fuir , 
quemadm^dum t id emus , Paxifiis Nara- 
lit 1 Ep phaniat , Afeerrfonis , & Af- 
iWpc-onii B. Virginia vigilias Omcia 
prep ia habere , cumeccatra io vigi- 
liis cetcrorum Feftotnm , quibus du« 
rlexOfSciam non erat , aut fi duplex 
qu dem Omcium extaret , idem veto 
tanttmrepetebator , Omcium deFeria 
dumtaxat recitatur. 

Vetum quia Natalia vigitia prcprism 
Omcium jam habebat , ab hit rucftii Fe- 
flura prxcedencu Officii d.ilsnclum , ex 
"a Jit* Jccundum pre Natabs Feio fef 
vatumeft; prim tan vero ,/cilicet Pfal- 
mi , Ar.tiphcrx , & Refponfcria prio« 
ris ec?a*a die , five Circumciiienis Fe* 
flo , Pio V. j«bente , reciraatur . 

In alt 1 Eccicfiis , ubi unicem OfS« 
ciom recitabatur 3 nihilominos tcra fe- 
re noun Eeclcfa ttanfigebator . Cho- 
rum enim fubibant ante nonam tefperti- 
nara , quotaodo in Rcgula S. Cafarii 
legitor: ~\tts.c Dvmini , & EpifkamU 
l»ra ttrtim ntBit mfymk td imcem vitt» 
Ixnism tfl . 

ChrUrianorum piecaj , qua fuadenre 
Narai i , cV Pafcbarii r.cdlet oratfdo 
t<ado€ti>ant , opmione ilia r.ltebarar , 
JcTum CbriftuTn nicln actum fuiife , St 
id'ur;ex;n* ; ut Myftcxiii ifiis ccJcm 



tempore, quo perfc&afur : booosfca- 
beretar , 3(»r7ri , iaqaii Lactaatiut 1-7- 
Infiit.c. 19. vigitit* ttttht»m»4 f t< . - 
Ja-.fBism -Vy) , m £>ti ntfiti , cm/mt 
»tfh dmfUx tjl mim 1 qmtd $B €0.,J& 
i::*a- s»r ; i tit fit y & imme f'f" tjl.. 

In doobot LiJ'ce OfSctit Art t x 
Rom* duplscabantgr ( apod Thomas, 
p. 40. ) ideft ad cu/ulquc 1 la! mi ioa« 
uum, atte ClnU "P*iri , fit poft fimt 
iraf cancbaacat . Poll Lea ones fex 
Cantcret cappis iadoti in mcdioai Cho- 
rum veniebanr ad Aatiphoaam Em M*- 
rU decaruaaadam , eaque re tcrprrftH 
ta ProccflwJ ficbat , & Tt Dtmm cane- 
batur, arc c inde Miffa , & poll eaaa 
Laodes ibJolvebaatur . 

Priori ifio OrBcioeipleio ad S.Petri 
Ecclcfiam ibar : , wbi al odOmewm ilfig 
quod in Brcviarao fapereft , fimilUmum 
iocipiebant . In ffca N coin Papac 
primi de duobaa iOi< OfSciit a*cfit«o lit 
tamquam de prifca coMuetudine : C««- 
fmttmit tliitPt* , ideft , matifmm . OcCBP- 
r it enim in rct(.flia*imi» Romania O.di- 
niboa, apud Pfcodo-A r.u m, 5»: p- ?- 
. cipueapud Amalir.um de Ordin. An- 
t'tpfa. c t. qui teflacar in rtteri Roma- 
no Antiphonario a fe reperra foifle ; 
Vmde imterr§£tn>i ^mmdsm Citric mm du- 
cst*m *k imtmntkmlit in 5.aj. Excltf* , 1 * 
ejftmt b#e 4m » O^tim n» mm* ntHt f»ft* . 
Qui refpondit , Trimmm ftk$ Jfvflmii* 
emi emmtte in %igitS* , & im Ectlrf* a*. 
tint* *d Vrmftf* fmt Iwvhmtmth . 
mm f»itn$ Clttiti tmntrt im itcltf* S. 
I f.) 1 (mm .v, • .tttriinifium ., ttmfirt , 
r**r a» fifmtmt f*intd Offtimm fmtgtrt . 

Durardu* I. ^.c. j. de ratione agir , 
qua state fua A2;aria parabantur, atc- 
quc, trii paracrerta pro tr Aut NoAar- 
n:ideproa>ta fnife, ad primom nigra 
ad tcmpoa qo d Moyfit Legem p'T- 
ceflir ftgnificandum i ad fecundum alb^.. 
xd revctarionx, St Prophcria? 
lemonflrandum ; ad tertium vero r»- 
|>ra ad rt p arfenrandotr gratiar , cV veti- 
talk a Jefu Cbrifla nobis allata? ardor e<f>T 
Naiboni* ad pr.mum N_;t mum ru- 
bra »eOes adhibenrur , ad feeurdum 
alba, ad teititfa* violicear . Parifir» qao- 
que calcHC* ad Noaartfot , atqoe ad 
M dasmucaoiar . 

AJ 



Digitized by Google 



IN BREVIARKJM ROMANUM. 



Ad Matutinum , Invitatorium ubi- 
qUc eft Chriflut nttut eft , Sccanitur a. 
quatuor Cancoribm cappu indum.Nar- 
bone ufque ad duodecnn numcro can- 
tanc y<nlu , fex alcernacim querotibcc 
vcrfi-uLm. In quibufdan Ecckuii gc- 
nufUanur cum prima dicicur ChriUmt 
r.A-.in .... finite adfrtmuj , Sc pro- 
ftcroitur ad adorandum Jefum Chrilturo, 
inmomcnco Nauvicatii fux . Ljgdum 
proccdunt Canonici ad oicutandum Ai- 
tare , in lignum adoracio.wi t ad invita* 
torium Cltrifiut tiAtmt .... quod tit 
eciam in Epiphaoia . 

Ttium Noclurnorum Pfalmi funt pro- 
pr i i > antiquut mot eft a D. Bcnedjcti 
Regula prxfctiptui , in Feftii lolcmni- 
but proprios cligcndi Pl'alroai pro OiH- 
cionoclu ; fcihcct , ia Pfalawitextum 
ali'qucm reperiri poflc arbitraci fuat , 
qui t'cflo congrueic videretur > quo 
text. i Aacipliunx loco utebantur » Oc 
port earn diccbatur Pfalmui , quod in- 
dicat « Antiphonam fempcr ab aliquo' 
Pfalmi vcr/iculu dcfumi cotifuevifTc , Be 
in feftii folemnibui rcciurt Pfulroum ( 
unde Anripbona defumta effct : quod 
qjidem percurrencibm omnct Anci- 
phonai Plalroarutn hujui Nottis facile 
patcrkt . 

Ad primum Nucxurnum le«itur Ifa- 
jii i & nulla mlcnbuur lituio : Tret 
Lttlimet lfni.c legmntmr fat titml* • Mai 
crat antiquus Librum titulo non inferi- 
bendi , nifi cum legi inctpicbacur > qui 
moi reliquui eft in .Nativitace . In plu- 
ribus EcclcfiU diccbatur in fine Lectio* 
oil i Hxt digit Dtmimut . . . H* Lc- 
tjionet Ifa;x funt promifttonci a Deo 
f \Ctx roittendi Media as , qaeraquidem 
fingulari raciooe defignant ad homioum 
confolatioocm . Refponforia fuat pi a 
Ecclcfix Nativitatem lefti Chiifticon- 
fideramii affeilui , juibui ajodoDcum 
Pat rem Uudar , qui aabii dedit filium 
fuum j modocxalut, & laudac Filium • 
in Nativitate fua ; quaadoquc fc coa- 
vcrtit adSantfanaVugine©, qux ilium 
mundo peperit » atqueutinam Rcfpon- 
ioria ilia, &c oatnn Anxiphonxad Lau- 
dei a Sacrii Scripturii del umi x client , 
que mad rood am Antipbou* idMuuii* 
nam , & id Vcfpcm dclunux funt . 



215 

Patec aucem , eoi , qui i hujufmodi Of- 
rlcium compofuere j piii> quibui in hu> 
jut myftcrii cootcmplatione afflabantur, 
affea>bu> induifilTe . 

aHondicitur Glori* Pttri , nifi in fine 
primi Refponforiii Rome amebic dicc- 
batur,diciturqietiam hodie in multii Ec- 
clefiiirin feftii annuii in fine cujufqi Rel- 
ponfarii; poQea vero Romxcaeptum elt 
omitti , neque dicicur nifi ad primum 
Relponforium ter in anno , nempe pri- 
ma Uaininica Adventui , die Nacivita- 
tii , & Pafcbatii . Morem hunc memo- 
rat Honorini Ayguftodunenfii , puta- 
tucqi tribui bifce diebut dici folcrc , uc 
SS. Trinitai pro taniii myfteriitgloriti< 
cctur.MuJcis in Ecdefiii profternebatur 
humi ad primum Refponforiumiquando 
diccbatur Hiiit ntHt .... nafci digmum 
tfi , Sc Refponforium ipfum a quatuor 
cappa indutii cancabatur . PoOee ad in- 
cudem revocari fecundum Refponfo- 
rium : AUH'fimi fttfi fmnt Cali ad cxpri- 
iscnda bona , qua: Deut dedic homini- 
but daodo Filium fuum llaigenirum J. 
C. ac verficului Ditt redemption!, nov* , 
rtpATAtionit etntifum , cxplxandui eft ,■ 
quod culpa antiqua reparari petcbac , 
Gc repaxaxio ifta pex redemcionem fa- 
eta eft . • 

Adfccundum Nocrurnum Sermo S. 
Leonii eft inter omoei a S. Poncitice ha- 
b>tui prxftantilUmaii , & cloquentilfi- 
mui. Nobiliffimo exprimir ftylo cunx 
bona, qux aobii a Nativitatcjelu Chri- 
fti proveniunt ; turn Dei omnipotentis 
invcftigabilex tia* , sternumque decre* 
cum de Incarrutione filii fui , turn c- 
tiam motalix documenta adxd^ticatio- 
nem noftram , uc tancum Myfterium 
cumfruau meditari valeamui . Ibi cer- 
niaju$,Jc; im ChriQum venifle > uc fal- 
varet omoei hominet ; Skm$ »*Jl»*$ * 
rettm Ubtrmm rt petit , it* prt 'titers*- 
dis emnibu < venn : ibi cernimui Jefum 
Cbriftum fine teat u , & fine macula o< 
tiginaJi ia turn. 

Inquatto Refponforio auctor fortalTc 
refpicit.Bove ' , Sc Afinum , qui vul- 
go inJefu Cbrifti nativitate dipingifo- 
lent, U»M*hutlU viderimt Dominum n«- 
tmm jdtentem i» friefepU . Locus tamen 
Ifaiat x. Cegntvit hot pojfejj'ertm fmum >. 



Digitized by Google 



2i6 COMMENTARIES HiSTORICUS 



& ajinut frtftft Domini fui ; nullarn 
habet relarionern ad Jcfu Cfuifli Nad* 
vitarem; quique nihil aliud eft , quam 
Dei in ingratos homines invehentis qur. 
rela, in coi , mquam, qui Dei oblivi- 
Icuntur j Dcumqueoffendunt , quando 
lioi cognofcit poflefforem fuum , & a- 
linus prxfepedomini lui . InEvangelio, 
quo Jcfui Chriftut dicitur natus in prat- 
fepio, nulla fit mentio nifi Paftorum , 
qui venerunc ad adorandum Puenii?. . 
Hoc Refponforium apud Monachos S.' 
Dionyfii in Gallia a quatuor cappa in- 
dutis cantari folebat : Sex turn autcm 
Refponforium SanEia , & immacuiata 
canebatur ab Abbare orfa cum quatuor 
Cantoribus cappa paricer indutis . Po« 
tuit ctiaiij hujut Refponforii Auctor 
rcfpiccrc verba ilia Habacuch 3. vetf. 
2. ubi juxta Septuaginta textu? habet > 
in medio duoruvo animalium , Cu/us loco 
Vulgata habet , in medio annomm . Ne- 
que Evangelium , neque pnfci quid- 
qua-.it dixere de duobus hifcc animalibus 
in pratfepio Jefu Chrifti j circa quintum 
tanrummodo fxculum inventa eft ap- 
plicatio ifta ad locum, ubi Jcfui Chri- 
flus natus e(t . 

Ad tertium Nocturnum legunttirHo* 
mil.r fupertrium hujui dici MilTarum 
Evangelia , qua: pauca hie adnotanda 
exhibent. In Homilia S. Gregorii ap* 
paret artate fua receprus moi dicendi 
Rome trei Miflai Solemnei in hoc Fe- 
fto 1 qua de caufa abbreviabatur prx- 
dicatio . In Homilia S. Ambrofii Nati- 
vitas Jefu Chrifli ineunabulum vocatur 
Ecclefix, quae cum NFativitate Salvato- 
rii fumfit exordium Naciviratis fux . 
Homilia S. Auguftini firmat contra A- 
rianos Vcrbi Incarnati divinitatem & 
seternitatem . In cujus locum Parifiit 
xltera ejufdem S. Auguftini fuffecla eft , 
quaVerbi divinitas uberiui exphcaruf- . 

Quod attinct ad Te Denm , Honorius 
Auguftodunenfii I. 4. c 117. obfervat , 
quod xvo fuo difceptabatur , utrum- 
deberec die t ante prioum Miffam, an 
poft ; verum invaluic ufut, utdicatur 
poft Matutinum , cujus unam femper 
conftituit partem , poflquam inferi Ma- 
tutino coeprum eft i immo Rom* lo- 
cum tenet uUini Refponforii , quod 



adjungitur , quando non dicitur Te 
Deum • 

In Ordinibut Romanis Papa legit ul- 
timam Le&ionem , dicem primo lube 
Domine btntdittrt , SC folum refponde- 
Cur Amen , 

In plerifquc Ordinariis apparct , Re- 
fponforia cantari a cappa indutis cum 
Gloria Tatri , ad quodlibet Noclurnum 
adhiberi incenfum , incenfari AltarcfcV: 
Chorum ; tria Evangclia cumfuis Hu- 
miliii dici accenfii luminibus, cum in- 
cenfo , & ornamentis Sicerdotatibirt , 
ut fit inMiftj, adftantibuj piaconis > 
Subdiaconis , ceterifque A Irar is Mini- 
it r i s . Micrologus c-}4- afletit Rotna t 
poft nonum Refponforium , olim dici 
lolicam Generationem fecundum Mat- 
thxum : In THjttali Domini finito nono r\e~ 
ffonforio Evangelium Liber Generation! t 
legit ur , deinde Te Denm cum fulfatione 
tignorum. Hoc ampliui in nullo cetni- 
tur Ordinario Romano > fed tanrum in 
pleiifque Ecclefiii Gallia? , ubi noni hu- 
;us Refponforii fcrvatus eft ufus , & 
iftius Generationis ante Te Deum , quod 
dicebatur ad fonum Campanx ; crar- 
que hujufmodi Tonus vel lignum pro 
Mirli , vel fignum I arc i ciar . In qtiibuf- 
dam Ecclcfiu dicebatur ifta Generatio 
in fine Miflx medix noeeis, quemadmo- 
dum nosdicimus Evangelium Magorum 
in fine tertix Mifl*x. 

De quibufdam Imperatoribui , velu- 
ci deCaroloIV. & Friderico III. legi- 
tur > quod cum Roma elTent, fepti- 
num Lectionem legere arFectabant, pro- 
pter ilia verba , Exiit Ediflum * Carfare- 
Angujh . Fridericus III. hoc prxftitic 
ante Papam Paulum II. anno ia.S%. Si- 
gifmundus Imperator in Concilio Con- 
ftantix , Diaconati vefte indutus ; Sc 
hoc in Rituale Romawum tranfiit , quod 
ft Imperator Romx adeftet ea die , ad 
cum fpcltaret iftam Leclionem Tegerc , 
fuperpclliceo , & cappa indutum , & 
cum enfe denudato > hoc autem habe- 
tur in quibufdam Ordinariis Gallix , 
refpectu Regis , fi forte Matutinoadef- 
fet , prxfertim vero in Rituali domini 
Eftutevillx , Archiepifcopi Rothoma- 
genfii. Verum Romx hoc non apparec 
ante Ordintm RomaQHm Cajetani,qoe<n 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



217 



Bonifaciut VIII. Cardinalem creavic. 

In plerifqueOrdinariii Gallic , in fi- 
ne tercii Refponforii cujufquc Noccurni 
dicebancar Profs, auc Hytnni , & pre 
cecerii 4 Solis truos , qui in tre< parcel 
dividebacur * & fingulz fingulit No* 
fturnii inferviebanc . Secunda incipie- 
bac tbltJju tft t*erftr*. Teftacur D. 
AugiiftinuiSerm. 37a. in Africa , tern* 

Brefuo, cancan confuevifTe hac nodte 
ymnos S. Ambrofii , in honorem Na« 
civicacii Jefu Chrifli : Hint nofiri gi. 
gantit txcurfum brtvijfimt tie fultbtrrime 
cecinit B. Ambroput in Hymno % qutm fault 
ante c*ntaflii. Hi Hymni , incenfacio- 
net , & aliae czremonis , que in iftit 
Ecclefiii in hoc fefto fervabanrur , facts 
declarant, NocCurnum quodque confi- 
derariconfucvifle tamquam Oflficium fe- 
paracum & diftindtum ab aliii Nocturnii 
vet Horii nodturnit . Io Turonenfi Ec- 
clefia cer quzque Anciphona repeteba- 
tur , quod qtiidem appeilabanc in crium* 
phum can ere , trimupbmri , & Cuique 
verficulo tria AlUlu]* adjungebancur . 
In Lingonenfi in line Le&ionum Ifajz . 
ad primum Nofturnum , dicebacur , 
Hmc dieit Vominus qui bodie dignatus tjl 
mufti pro falutt gtntris bumani ; convtr- 
tlmini ad me , & falvi iritis . 

In qoibufdam Ecclefi is legebancnr 
qtiatuor Evangelia , & quacuor Homi- 
1 x i nempe cria ordinana , &quarcum 
erat Generacio fecundum Macchsrum 
cum Homilia S. Hieronymi ; atqtie ita 
legebanctir in Homiliit quacuor Doclo- 
ret Ecclefiz Latinz , S. Gregorius in 
prima , S. Ambrofiut in (ecunda S. 
Auguftinut in ccccia, & S. Hierony* 
mm in quarta . Ufui aMtcm 8r ricut le* 
gendi Evangelia hzc ad Matucinum cum 
lumine 8c ioceafo habetur apud Joannem 
Abrincenfem tmdecimo f arculo . Tria fi* 
vangtlim i» tapfis , inttnfo , «> candtU- 
brit prtctdtntibus fronuntitntur : quod 
Rome etiam nunc obfervatur, ubi in- 
cenfatur Aleare , antequam legantur 
Evangelia . 

Inerac etiam aliqua differentia in Re- 
fponforiii ; Du rand tit 1.6. c.13. refert , 
inqtiibufdam locithaberi tret verficu- 
los in primo Refponforio , ficut in pr 
ou Dominica Advcncui . 



Canebancur etiam Pariflii, fic in aliii 
Ecclefiit , vecfut quiSibyllit cribuun- 
cur , erancque , quot refecc Eufebiut in 
vita Conflancini . Narbone Diaconut in 
puipico cancac Generacionem micracut , 
una cum Subdiacono pacicer micraco . 
In Lingonenfi Ecclefia Diaconut cam 
Dalmacica vitidi Mufico more cancac 
Generacionem alcernatim comMuficii. 
IoTrecenfi ante Generacionem Diaco- 
nut diciC , Ecee annuntio vol's t gnudiun 
magnum . In Bajocenfi , poflquam Dia- 
conut cecinic Generacionem , afTertur 
Liber Evangel ii ofculandut Epifcopo.irt- 
cenfacur, & paftea daturofculandut toci 
Cho: 0 , qui pacicer incenfacur , ut fie in 
Miffa.In Ebroicenfi tkRemenfi Jegebarur 
ancehacGeneracio ifta in fine MilTac me- 
dia? noftit ,c«m candelabrii, incenfo, or- 
namentit prcciofit , & in fine cantaba- 
cur Tt Vtnm , & deinde Laudei dice* 
bancuc. 

Romz rerentut eft hac die anciquus 
ufui feparandi Macucinum a Laudibut . 
Poft Tt Dtnm dicicur CoIIecla diet , cum 
Bentdic*mut . Colie&a eft iHa ccrciz 
Mil] x c .ctde i fed in quibufdam Ordi- 
nariii dicebatur ilia prime Miflz, Dtut 
qui banc Sacratifiimam nofltm . Monachi 
S. Dionyfii in Gallia poft Macucinum 
procedebant ad imum Ecclefiac locum ad 
faciendam Scaciooem ad Virginit SaceU 
lum , canCanCCI * Sanfin & immaculatM. 
Firginitas , cum Collc£U Dtut qui [m- 
lutis «... 

Inaliquibui Ecclcfiii , ncmpe Roto* 
nugenfi > Remenfi , 8c iTuronenfi » poft, 
Macucinum fiebac Orftcium, quod appei- 
labacur OjfciumVaflomm ; ibanc ad prz- 
fepium, quod atergo Altarii paraba- 
cur , ibiqueponebanc repr;fencacioneoa 
Virginit, & Infancit Jefut i junior Cle- 
ricut reprzfencant Angeloi dicebac CIe*> 
ro Gloria in txctlfn ; Canonici reprz- 
fencancet Paftorei falusabant Virginem , 
& adorabanc Infancem 4 hifque redeun- 
tibui Celebrant, qui rcmanferac ad Al- 
care ; ( id enim fiebac poll primzMifTz 
communionem ) converfut ad Clerum 
ajebac , Qttm vidifli/'Pnfltrej} die lit , 
annuntiatt nobis , in terrii quit apfnruif, 
qui vero Paftoret reprzfentabant , re* 
fpondebant, *\atum vidimus . In orii- 
£ c bui- 



Digitized by Google 



2i8- G0MMENTAR1US HL5TORICU5 



bufdairi Ecclefui , riempe Lemovicenfi , 
& aiiii , hoc ficbae port tertiam Leclio- 
n cm i 8e propterea verba- ilia pro tor* 
cio Refpomorio reli&a far* , 8c pro-pfi- 
ma Ant -phoru ad Lauder. Ir> aHi» £<- 
clcfiis dleebatur ab utio Chore , 
v idi flit Tkfhrtr ? D'tdt4 ab 
alio Choto refpemdebatuf > lnf*n$em vi- 
dimus . AmalaritM Ord.n. Amiph. c.if j 
ioquem <le Ant iphonif ad Laudes, vide* 
t*r nbri ootilfe pfrrrtitW^* vidiph } 
Ineipic mini tGtnltitfttftr*, cut Ce« 
cunda eft • £a interim cernitur in Om- 
nibus Romanii i fortaffe quia Rom* 
quoque riebaru hu/nfmodi reprarfenta- 
cionei quai dijciofus , qtfarum Dialogut 
rere'ntui eft , quando fucre fupprefl* . 
In H ymno A Sttit ottus , expdtiri pof- 
fet . n*ttr ftttlUbijnU* frertt* . 

FtrHRi , 8e in phiribtii alfis Eeclerm, 
dicunturLandet abfqueCrarm «4/ni*- 
riM« j fine Capitulo , fine Hymrto , fi- 
ne Verfieulo ; qtrr pretiotaY 1 reliquiae 
fane antiqui rirui recitandrHorai Offl • 
cii .'Dicuntnr , non ficar Romac port 
MitTaar, fed in Miff a ipla , cu/us par- 
tcm coftftituLint Laudei , & cui funr in- 
ferior ; hoc aliai iiebat tempore Qua- 
dragefinrx; Vefper* infert*cranf Mif- 
"fz , & hoc etiam Rom* retentum ett in 
Sabbato SarrcTo , 6c alibi tribut diebus 
antcTafcha . Poffcommunio Miff* -eft 
Collr ttt loco pro Vefperii . 

Trium Mtflarnm ufus in hie dieab 
Utbe Roma oitum dux it , telle D. Gre- 
gorio , qui air , fe abbretiare Sermo- 
ncm fuuro in hoe Feflo -propter hafce 
rresMifTis, que multtim tem ports in- 
fumebane : Quia htdit ttr Ml jf arum ft- 
lemnia ttltbratnri fumnt . Ad pr imam 
Mi flam., qu* noctii erat, fermo habi- 
tus videtur . Fortafle etiam in fingulii 
Mirtis habebarur concio i plurei habe- 
mtu Sermonet S. Leonis fuper 'hoc Fe- 
flo .qnibtn oftenditur, plufquam femel 
in hac die pr*dicari potuiffe. Papa unam 
tactual trium MiflVom celebrabat , 
camque celebrant concionabattir . Tor- 
fitan duar MiiT* plerumque celebraban- 
wir incunctis foIcmnioribnsTert is > pri- 
ma noelurno tempore poft Matutinum , 
lectmda diurno poft Tertiam ; terria 
vcro M'lljr hactlicRomjr extra ordinera 



ob id untummodo celcbraba f ur , quod 
haberet ur in Ur be Ecclefia S. A nail alii, 
cujut Feftum in eomdem diem Natalia 
irtcidebat , & ne intermitterentur Sta- 
1 1 ones ordinari* itv Sotcmnieatibus in 
Ecclofia D. Petri , & pociflimum in prx- 
cipuit folemnitatibui ainni , ibant ad 
urram cttlebrandam Mrflam in Ecclefia il- 
l.u« Sand*, inter nodurnam & diur- 
nam MilTam , circa tempui Auror* . Ec- 
ce trium iftarum M ilia rum originem . 
Nondum invalnerac 4ifu» transfcrendi 
Ftfta , n*q»aOflieiam in Ecclefia pro- 
pria Sandi ilicujus ^velSandt* mutab*- 
tur i Mffla , qua; dicebatur in Ecclefia 
S. Anaftafi* * erae Mifla Nathritatii , 
nec de Sandla fiebat in Ecclefia propria, 
in die ipfo Fefl i viraris fu* , nifi /implex 
Commemoratro in Officio -Domini ■ 
qoemadmodum fiunt Commemoratione* 
S ar.dlorum , eos n om :ru nd o in i u u pro- 
priis Ecclcfiis, quando dicitur Oratio 
A tunRit . 

Ufut fteratidi Sacrrficiuin in Sole- 
mnioriboi Peftrt habeuir apodS.Leo- 
nem, qui Dio fcoro Alexandrino'fcribit* 
ideo morem infaluiffe in fua Ecclefia 
iterandi Sacrificia in folemnibot Peftitj. 
nr quit Sacrificio privittrtorhta dtebot« 
quibus magnns aderat concur foi Popoli,i 
de villil venientic ad Utbei Officiis in- 
terfuturi ; omnes enim Prtibyteri 
Populi intereffe CathedraHt Ecclefi* : 
Officio tenebantur . Et propterex Sacn- 
ficium iterandnm erat , alioquin , Ut 
ait S. Leo , maxima ;par» Populi Sacri- 
ficii f r u tl ii pr i vi t a fuiflet . H inc in ma- 
joribus Parochiis plurei d idtar funt fole- 
mnet Miflz in d lcbu» Dominicis & foie- 
mnibus Peflii ^r»cipue io die Pa- 
fchatis | cum iif diebOt in Monachorum 
Ecclefiii publice celebrari nondebeTCt. 
S.Ildephonfus Epifcopus Toletamtt ann. 
8}j. tres Miflai notai in diebos Natilrs, 
Pafchatii , Penreeoftei , 8r TTamfiju- 
rationi* . Re quid cm vera ill MiflbliMo- 
zarabico , & in antkjuit Sacramrntariis 
Galliar & Mediolani , una tantum appa- 
rct Miffa in Natali , ficue in aiiii Fell is ; 
quod tan*en non pfobat , iteratam non 
fuifle : fieutl in Ectlefiii noflrisParo- 
chialibui , ubi plure* dicuntnr Miflar in 
Dominicii 8c magnii Peflii , eadem M f- 

la :c- 



Digitized by Google 



IN BRfiVlARil 

ft repetitur . Quod fi Roue tret Miffar 
differences pro Fefto Narivitatit concin- 
narxfunt , hoc lane difpo/itione ac de- 
votione Liturgift* factum eft , qui tale 
Myflerium facii fcecundum rcperit ad 
plura Officii fuppeditanda ; & ficuti 
tempore Adventns roira cernitur Officii- 
differentia in qualibet Hebdomada , non 
fecut pro die Fefto factum eft > cujos 
vigilia j prime & fecund* Vefpere , Sc 
Laudea etiam Amiphonat habenc pro* 
priai j ad co fupcx Myfterium Incarna- 
tionis ). C. eloquent eft Scriptura . 

Due in Gallia Miff* inNatali, equc 
ac in omnibus alii*- Solemnitatibus 
apud Gregoriura Turonenfem de Glor. 
Mart. c. confpiciuntur ; altera no- 
fturna , dim na altera . De noflurna lo- 
quitur refcrens u U ioncm a Deo fumptatn 
JO Presbyter urn quemdam Rionenfcm in 
Arvernia , qui CgtrsTus Ecdefia , dum 
Officii Vigili* Nicalit canetentur , ut 
bi beret poft galli cantor* vel median 
noctcm j Miflara deinceps celebrare au- 
fua fuerac » & alibi idem Auftor lo- 
euem de Nicefio Epifcopo Lugdunenfi , 
horam Tcrti* defignat , qua MiiTam in 
die Natalis celebrabat 1 T*R*a»e «•*« 
Tertia, (KM ftfulut ad Miffarumftlemni* 
ttnvtnirtt . De Vir. Patr. c. 8. 

Confoetudo tres MitTai Rom* cele* 
brandi in Fefto Natalia in Galliam & 
ceterai regiones invetta eft , quo tem- 
pore- Carolui Magnus OrdinemRoma- 
mim rccipi juujt ; ac tandem migravit 
ad Presbyterotetiaro , qui Miflas priva- 
t*s celebrant ; ftatuteque Ru brie* , ut 
qui una m tanttim cclcb/ant , Miffam no- 
ftii celebrare debeartt « fi eelebrene an- 
te feitaro horam j fecundate , fi ante 
cftavam horam ; & tertian , A poft 
oftavam . Tn'om Miflarum privatarutn 
mot hac die habecur apud Per rum Ve- 
nerabilem Abbateet Glunjacenfeof , qui 
ear celcbrari prarcrpit in Sacellolnfir* 
anorun pro Inhrmn j De infirmU «»#»• 
fmut moT tonftimit , ut ft cut Mo dit tm 
Miff* in Ctnvmtu lanuntur , it* titttte 
Miff* in Caff ell* * <j** lit defuiaiur , 
uitt-ientur - Statut. 7 IV 

Quandoque Presbyter idem , aut C«- 
lebrana waeafdem Miflas celebrabat | 
quodionucrcwdwurdcfciplo S.Gre- 



M ROMANUM. 219 

goriut j Ter hedit ceUbraiuri fumm % 
In Ordinibus Romanis adnoratutn eft 
Ctiatn 1 quod Papa eas ceiebraret ad 
tret diverfat ftationet ; primam ad S. 
Mariam Majorem; fecundam ad S A- 
ntfrafiam>5ctertiam ad S.Pctrum.In Or- 
dine Romano Canonici Benedifti , Papa 
tribus Midis oneritur : Tttt Miff* per 

Papam dituntur , five dehent dici . Alibi 

plerumque a diver/is Sacerdotibut di- 
cebantur , & fpifcopui unam tantum , 
atque ultimam celebrabat , nempe diur- 
nam , qu* ceteris folemnibr eft . Viget 
adhucrariiiis mos , ut prime due Mif- 
fs non fint nifl de Ritu fecund* chilis, 
tertia vero de Ritu prime . Joannes 
Abrincenfis precipic , ut prima MiHa 
abEccIe/ie Thefaurario^fecunda a Can- 
tore * tertia ab Epifropo dicatur ■ In 
plerifque Ordinariis Monafcicit , Piior 
primam dicit, Hebdomadarius fecun- 
dam 1 & Abbas tcrtiaim . Apud Car- 
thufianot Vicarius primam dicit , Heb- 
domadarius fecundam , Sc Prior po- 
ft re mam . 

In pinribus Ecclefiis fecunda MifTa ne 
ad A (tare quidern majus dicebatur; hoc 
obfervatur in Rcmcnfi Ecclefia . Tu- 
ronenfi , Vicnqeofi * Lingonenfi , Sc 
aliis . 

Hora prime Miff* ad galli cantum 6- 
gnat a eft , Ug*llic*ntu t qui juxtaan- 
tiquosOrdines Romanos eft primus can* 
tut, In ftjmc ttlltruM anm , hoc eft , 
ad mediam noctem , cum fecundus galli 
cantus ad duai nor .is fir. In Sactamen* 
tario S. Gregorii per Pamelium edito 
przeife fignatur media nor* Mtdi* »»- 
[ie Stdth *d S. Miriam Maiorem . Ira 
etiam ligData eft apud Rupertum , Du- 
rand um , aliofque Audorct , madie no- 
tlli tempore , unde nomen retintiit, 
cnedieque nojQit Miffi appellata eft. 
Rom* non inchoatur , nilr comple- 
to medie no ft is fono ; alibi veto in- 
choatur ftatirn poll Matutinum , licet 
non equum medie noclis temput advc* 
nerir. 

In M i fi a medie noclis cantabatur G/e- 
ri* in extelf* folemniter : in quibuf- 
dam Eccle/)i* dicebatur Grece , & 
interim omncs Campane puUabantur > 
gcnuflcclcbacur ad ilJa verba : tt in 
E av ir»- 



Digitized by Google 



220 COMMENTARIUS HISTORICUS 



ttrrx fax hominibiti. In A ugu ft :> dune ri- 
li non diccbatur Cretin hac M:lTa , nc- 
quc in fecunda . In Libro inferipto, S/>e- 
tulum ZctUft* , cu/js Auftor eft Turo* 
nenfis, proccrto affirmatur, proMtf- 
fa diei Natalis eoeptum fuiffc cani Gloria 
in txcelfit , 8c Rome dictum Grxce ad 
primam Miffam , &ad fecundam latinej 
&adie Nacalit invaluiffe morem dicen- 
di Gloria in Miffis folemnibui . Hie hy» 
ran is ab origine crat folummodo pro 
die Natalii , dicebaturque pro Ant;- 
phona ad BmediFtm t ubi inerat. ante* 
quam Miffx inferererur . Hon reperi- 
tur in Miffali Galticano , nec alibi . 
Etheriui & Bcatui, Auftorcs Hifpani 
noni farcufi', vetuftiores funt qui de 
hoc H/mno in Miffa (ofemnl leqaantur. 

Micrologui obfervac , in fine hti;jt 
Miff* non dici confueviffe Ut Mijfx tft , 
fed Btntdittmtti , quia dicebantur Lau- 
det poft-Miffam juxra Riturn Romanumj 
verum in omnibus Gallix Eccleftii Lau- 
det dicuocur in Miffa pod Comrouaio- 
nem . 

In Ordine Romano Canonici Benedi- 
cSi Papa dicit Miffam medic no&ii ad 
gxlli cxntum ; port Pfalmum Jmdica , & 
Confitetr ante Inrroirum , incenfat AI- 
care , poftea felT.tr us vadit ad locum ft- 
bi prxparatum ; dicirur Glorix fa rarer/* 
ft Be Crtde , Prxfatio, i^nix ftr incxr- 
nxti , 8c Communicanttt . . . . & no- 
flemSatrxtiffimxm ; Sc Mui Papa com- 
municat in hac Miffa » haurit Caliccrm 
abfque catamo non fumit abltrtio- 
ncm poftCommunionem, quia biieriam 
cefc&raturui eft , fed Iavae cVpurifrcat 
digiror, ut fir in privatii Miflsi . Sra- 
tio hn/m txo&h eft ad Prsfepium , ad 
Tr*[tft , qux 5. Marix Majorrs Eccle- 
tfa nominator, & facra eft, ut cerni- 
tur, Myfterio Nativitatir J. C. cujui 
ritulo infttibrtur ; ibique proprerea 
prima Miffa ditebatur . Poft Miffam 
canrantur Laudei , poftea difecditur . 
Nun dicebirnr Itf , Miffa tft , fed Bint- 
diexmrn* , ne Popului abire juffus Laudr* 
bus intercire defineret , ut inquicMi. 
crobgtit , ?it ftfmU quxft lictntixm xb. 
mndi inrra-ma$uiinafrt Lxmdti drdiffevi' 
dtxmur ; tjaxt ftatim f oft Miffam iitrmm 

fncrtfantibmipinit inciftre ftltmnr. 

> • 



• lade Tub lucisortum ibatur ad S. Ana- 
ftafum , ibique celebrabatur fecunda 
MM* cum GhrU Sc Crtdt } in his M.ilii 
legitur Epiftula 5c Evangelium Grsrcc He 
Latine j & duo adhibencur Subdiaconi , 
fie duo Dtaconi . In hac fecunda Miff* 
fit tantum Cjmmemorario S. Anaftafis 
inOratione. Dux iftx Miffx folemnio- 
rei erantRomr, quam alibi , quia di- 
cebantur inEcclefiis in die prxcipuat il- 
lirum folemnitatis . In fine Miffx , Pa- 
pa poft Ut , Mijfx eft dabat benediftio- 
ncai dicem Adiuttrlum .... Sit »••> 
mis Dimini .... Btntiicxt Mi .... 
poftea Plscext S.Trinitxt. lea antiqui- 
tus dabatur benedictio ante be, Miff* 
tft i poft datam Populo abeundi li- 
centiam nihil ampliut dicebacur . 

Secunda h«c Miffa infcribitur } fe- 
tunix M'jfx in xmrtr* ; nec dici de- 
bebacnifi fub lucii oreum , propter In- 
troitum lux fulgebit. In StatactsCar- 
chufianorum (egitur , quod Aurora: or* 
tut expecrandui effec ; idcoque dicen- 
da erat ante Primam , non vero poff- 
quam dictum effct Urn foci* trtt ftdert . 
Cluniarci id adeo exacte fervabaeur , ut 
maxima folemnirarc laudei dicerentur> 
ad hoc ut compferentor fummo mane > 
fie tunc fecunda Miffa irrchoabatur . 

Commemoratio S. Anaftafix , qux 
Urbis tanrum Romx propria erat , ad 
ceterai omnei Ecclenat tranfiit , poft- 
qoam Miffate Romanum irrvectum eft ; 
quod etiaro nunc obfervat ur , licet San* 
eta iila in tali Mem n irate aullam ha- 
beat relit i onem ad alias Ecclcfiai , prx - 
ttrquam ad illam.cujui eft Patrona.Mot 
ante* non erat iramferendi Fcfta { fie- 
bat tantum commemoratio in die recur- 
rentifFefti* nec alibi niii in Eccleiix 
propria- , immo quandoque sine Com- 
rncmoratidne , tit S. Auguftitiur refer* 
dr S - Leor.no in Ecclesia propria , cum 
c)ai Feftum in diem Afeens iooit-incidif- 
fet . Amalariui parirerl. t. »jebat de 
rvo fun , quod Romx tantum , A* m 
EccletiariHiui Sancrx, ubi affervanan- 
turRcliquix, dicebanior duxOratio* 
nei in fecunda Mifia ; fed extra Eccle- 
liam propriam null* fiebat illiui Sancrat 
Commemoratio . Concedit Micrologut. 
quod li Romx iliqua incft ratio hanc 

ucjendi 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM HOMANUM. 



22 I 



faciendi Commemorationem , nulla cer- if. apud Auguft. commendac in hac die 

tc inert cam alibi faciendi : I» n*irt>»»«« Communionem % S. Ambrofius I. j. Ac 

it D. ad JU'ffsm in mine fym*ni Orsttinem Virg.cap. I. Gregoriu* Turonenhs dc 

de S An.i;!.tfi* adihiunt , qni* flttiontm Vit. Pair. C. 8-Rabanus 1- I.e. ji.afle- 

in Bttltfi* timfdtm Mtrtyiit m4 ttmdem runt, tunc eflc noftcm, qua cominunic*- 

Mifftrntgnnt i j«j»f in UU ad- cur in honorcm temporis , quo J-C. :u- 

itfiiont incittmmr , Hett ntn eamdtm ad- tuserat. 

ieBhnit »cc*fiontm bdbert vidt*m»r.CtC Oratio terti* Miflz , Cencede , refcr- 

ditur hzcSancta Anaftasia fuifse Vidua, tur ab Alcuino I* j. contra Felieem , be 

neque confundi debere cum altera co- Elipandum : Ut »•> unigtniti novx ftp 

f nomine , quae Virgo dicitur . Innoc ttrntm n*tivit*i > uc ottendat , J. C. 

II. cap. Ex f ine . Vt ctUbruUnt Mifig- filitim effe naturalem Dei , & non per 

turn, decrevit , ne ablutio fumeretur , adopcionem , ficuti Hxretici i 1 ii affir- 

ncque ficret purifjeatio Calicis in pri- mabant . Harum Miflarum cuiquecrac 



Extant MilTalia MSS. in quibui fe« ad tcrtiam fpeclac , in Sacramencario 

cundahzcMiffa tota eft de S. Anaftafia, Gclafii. 

cumCommemoratione Nativitatii,quod In Miflalt Gothico Evangeliuoa f» 

fc, licet curfu tcmporii (latutum fie in f rind fit eft pro Natalis Vigilia > & /*. 

hujui Sancle Ecclefia MitTam propriam Bnm tft ut dtfcribtrttmr pro die Pefti . 

in ejus honorem celebrari } Przfatio eft Epiftola Vcterii Teftamenti eft Ifaiz ->. 

de Communi Virginum , quamvis San- Epiftola Novi eft MmittfmtUm . 

tlx non fie Virgo , fuericque Vidua , In q libufdam Ecclefiit pro Evange- 

quando Martynum fubiit . Code* fy* lio terriz Miflz dicebatur Mijfns en , 

trad, in q:iib:ifdam Tafltrei *d in vie cm . 

Tertia , que eft Mifla diet * fuie In Officio brevium Horarum , inqui- 

feroper folemnior ceteris . Roma; Car- bufdim Ecclefiit non dicebatur neque 

dinales Diaconi, & omnei Miniftri Pa- Hynnui, neque Capitulum , fieat in 

pz in ea communicant; Communioque Pafchate , in quibu fda m dicebatur ^< 

fiebat ficut in Pafcbatecum ablutione. Sotit or tut , & in 4. partes dividebatur. 

Trei parabantur Cilices , alter pro Cgilibec horz hujus diei , & omnibui 

Communione Papz , alter proablutione feftis folemdibui adjungi polTenc oratio- 

Papa; , & rettio pro ablucione eorum net propria; , ut faciunt Carthufiani . 

omnium, qui communicarenr. Ad Vefperai Antiphomr T«t*m frin* 

Non reperiturin anciquit Profa L*t*l </^/«w ubique repertuntur , curh quin- 

bundur, q d i 2 c red: t u r ell : S . Bcr n s rd i ; que Walinii quol dicimus \ D« qui bus 

eaque pofteridribtu rant urn frculis hu- Amalariut loquitur, deque ufu eas di- 

jus diei Miff* arl/efla eft . Lcgimus in cendi ad Vefpcras Feftorum , quae ioei* 

Ordinibui Romanit receneioribus, earn dunt in o-ctavam ; hoc etiam olim fie- 

canrari confuevrfte non ad MifTam , fed bat ad horurii feftorum laudes, quaruoi 

ad Menfam Papae ; poft prandium Can- Antiphonat , & Pfalmi crane de Na- 

tores veniebant ue canerenc L*t»i*ndtf*. tWifitc. • '.»-J »• •' 

In hac ProCfS. Bernardnsappellae Vers Quoad ufurn comedertdi carncs. quarr- 

bum Em tttlfjtmi , ut ill id zq ualem A U do Natalia incidiC in ftr urn I t u n , an- 

tiHimo oftendat , citatque eeiam ver- tlquiflimus omnino ieft . S. Epiphanfua 

fus falfo Sybillis adfcriptoi : Qrtdtt Sh in Eipof. fid. obfervat , quod non je;u« 

byllinh vtrfibmt . Par ifi is hzc Profa di- nabarttr in die Natalii-', quando vcl'fc- 

citur ad tcrtiam MifTam . Communio ria qnarta , vel fcxra occurrerei , quae-- 

in hoc fefto generacim commendata cer- ferie? erant in Oricntc toto anni tempore 

Hilar J quapropter Concilium Autifio* deftinatai ad jejuni um . Concilium A- 

dorenfecan. 4. bibere veeae in hoc fe- qnifgranenfe an. 2t6. Vetae Monachia 

Ho poft raediam noclem , ut jejunus jejunare in Fcft it Natalii, ejufqueofta- 

quifqu; communicct . S.Czfarim fcrm. t«, in Epiphania, in Afccnfione , ia 




Digitized by Google 



22 2 



COMMENTARRlS HISTORICUS 



Pafchate, in Pcntccofle , alijfqne ab 
e© nomioatu folcninicatibui . Papa^i- 
colaus I Bulgaro* exhoruns ad ablti- 
nentiam fcxra quaque feria totiut anrtfi 
cxcipit Naulem > Epiphaniam> Fell urn 
Virginis, SS, Petri , & Pauli , 5. Jo; 
Bapiiftat , S. Jo: Evangeliftc t S. An* 
tlrcac , S. Sccphani , fifcria fexta eve- 
aianc . Petrut Cluniaceofit in Epiftola 
ad D. Bcrnardiiro c. j. Don.potcrat ap- 
probare jejuninm in oclava Natalis , a- 
jiifque Fefti* D. N. noo fecui ac in Do- 
mintcii. Matthcui Paris in fua Hitluria 
Anglica an. *aj j. loquitur camq jj an de 
ritu in Angliacommuni comedendi car* 
nei in die. Natalii >, q u ando incidebat in 
feriam fextam:£r«i *'//• anno ditt^iatalii 
Domini feris fexta , & comtdvrnnt car* 
net ob rtvertntiam Dtmini . Papa Ho- 
notius III. confuhu* fupar hoc ab Epi- 
i*copo Pcagcnft rcfpoodit , quod potc 
rant corned 1 carnc* fc:ia fexta > quando 
Natalii Feftumco die occurrerer. > nifi 
contratium pixki ibc-cr totum , aot 
i'rofedio Religiofa : veto,nee 
reguUri etfcrvanua fun* adfiriBi » in 
fexta feri* , ft Ftfinm 7i<i>vit*iis Do* 
tminica d\e ipft tveuirt tontigerit , c*r- 
uibtu propttr Ftfti txtelltntiamvefv pof- 
plHt i*XiA tonfuetudintra fctltfta gent- 
i alii > ntc tamtn hi re prehcadendt furtt , 
ami *b dtVotUntm vttuirint abBintrt . 
Papa hie noo vitupcrat <o$. , qui devo. 
tiooii caoia abltinentjaro hac die fcr- 
vjre vulucr ipt • &• Leo cpifh tf\ fcri« 
p/it contra Manichaoi » 8( Prifcillia- 
niftai , qui jejuni banc in Natal i >. & ip 
Pafchate > jefotn Ch r ift urn v tun fum* 
fiilecarncrn mini rce c redentei . 

Si tand Fcfh Orficium «knuo ad in- 
cudem revocari caotingaVCt > poflet in 
Vigilia omitti tarn frequent- repctiuo 
H»d't ftintb , fnuBtftanunl i quan- 
do pro Inviiatoriodiftum «fl > dici pof- 
fec pro ver ficulo DUit< pjdia Horn . g,. 
lt« Salvaer tun, -oinn , id fecundum 
RclponfoMum , Lat Saimtor i mat vt + 
nit , & %p9$ ei»s. coram ill* , fttf tra- 
it Mi ant , planum fmtU* *«•»* • t- 
ntmnipumini dtmmm n* t*tt*$i$ ,, (t at 
itth jUendnm ti : ft0p*r*U , pro t c r- 
•ioRefponforio , SaJv*. *•$ De; SsU 
*«" ■•/?»»• » & <etjrif« «« <Vp"» 



-#«4nur nymini fanfli tut , ^. ^mfn ?• 
feni Domire Jtfm . I/* ecrip . GUrif- 
Pro Annphonii ad Laudet » ^Jfr«c n- 
nmm modicum, & venitt dtfidtrattn cun- 
Bit gtmibnt . Vtuitni venitt , & nen 
tardabit . J^unc m«gnifiiabitHt ufque ad 
mouse* terra , & ctii ipfe fax . T» 
ex [urgent mifertbetit Sien y quia xenit 
temput miftrtndi ejmt . Vra\fara%t vot 
in octmrfnm Dti mi Ifratl . Ad Rtritdi- 
Bnt Am. I 'cut ant rnihi Vcmir.c miftra,- 
liones sum & viv*m . 

In pnoiit Vefperii Fefti Antiphonaj 
Ltitata capita vtftr* » ecce appropinquat 
redtmptio tttflrn . Scitote .... Complex 
ti fnat • Candete > i serum diio gaudttt . 
Viminut prop e eft . Adhuc modicum . Qui 
vtnturms efi venitt , & non tnrdahit . 
Pro Capltulo , loco Appnrnit , quod 
fupponic Jefutn ChriAutn veniflTe » L*m~ 
d* i & Uure , filia Sion , .;»<* ette «- 

go venia , & hibisabo in medio tui , sit 

Dominus . Zich . x. Ad pr imum RcTpon- 
iui mm Matutini , Eete no, venimut ad 
if, r* enimet Dominus Deu$ nofier . Fe- 
te in Domint De* nojlro [Mint ifraet . f. 
Vuqut Domint ego credidi > quia tu et 
Chriftut Yiliut Dti vivi , qui in hunc 
mur.dinn vtnifli . Ad BenediBut , Anti- 
tiphona , Ye* vifterax miferitordi* Dei 
ntjiri wftmvit not orient tx alto, al- 
leluia , & lie de pluribus aliis Antipho- 
nit auc Refponforiii > qusde Scriptura 
& non funt defumta . Anophonc ad 
Liudei y prima , Uugelnt ai TdBoret: 
i'ecunda » F*B* efi: (extia | Yarvulut: 
c,i>ini,t\tvtrft funt Vafl ores gicrificjniei , 
& Umdsnett Dtnm, imtmmiuut aw« audie* 
rant, & vide rant: q u inu , Mari* tonfer- 
xabtt omnia, verba has tonfereut- in tor- 
dc fuu . Ad Magnificat , Antiphona » 
Magnum fjttatit myfitrium , Dent mani- 
fe flatus in tarn* #>/• faivnm (etdtt ff*> 
i»m fuum a peceatiietrum . 



C A- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. : 

Xaudef eranr dc Fcfto , cmncoWmemo- 
ratione Naeititav* , 84 S< 'f irainii p 
Prima & fex*a deN«ti»itate>, Tenia fir 
nona de fcftd , Vcfpcra: de Naci vitate , 
cum cdm&lemdratton* fefti . In trajui 
o-Uvx diebUi-, qarbai noflum occurrc- 
bat fcllum , Official dc oft»vi . S. 
Duflftatoulhi cbncofd. nolebat cinrari 
7VMd ad Matotmum : qu«tWi« id 
L'audct , & ad V c fper«« nmrrfbjntjr 
Antrphon*. E vetcri admifcendi Off-' 
ciumfeftl cum Officio o»a*« merr id 



CAPUT XV. 

Dc Hsbdomada Natalis. 



SAnfla omhirio !*ticia , qtia % Fidelet 
dcJ. C. runtime perfruebancur , 
coegit eoi Fetlum hoc plurium dieruiu 
f patio celebrate , quod ufque ad Fcftutn 
Epiphaniar producebatur , ut. videro 7 eft- 



a medio ufque fatculo fexto to fecundd* rfcTiquutri modo eft , at in Dominica in- 
Concilio Turoneofi an. ff*. quod can f ra ©ctavam Nathitatii , Officiufh flat 
18. prarcepic Monachis » ne hujiiice partim de Dominica , & partial de Ni~ 
temporii intcrvallo jejunareflt , pro- civitate; &1i0c'firetian» -iri Dominica 
pterea quod diet omnct Fcfti effent : !«• infra oCtavam Epiphani*/8e Afcenfioniij 
$tr 7{Mi*lem Domini , & EpifbanUm prirnul , 8t teCuEfJu* Nodlurnui, & pfal- 
cmni dit fefliviinttt fmnt , ittmqmt print- mi tcrc i; Nofturni Tunc de fefto , Eyan- 
dtbunt. Incervallum hoc a G rare it ap- gcliumcutn Horn ilia eft de die occur- 
pellaturj Dodteimtren , quia duodecirn 
eft dierura, quibui apud Crxc'os neque 
jejonium , ncque abftinentla fieri fblcA 
S. Aureliani , S. Donati , Sc Magiftri 
Rejula c. 4f • pr«fcribir , lit hit diebut 
Omcium folemniter cafitetur > curri At- 
Itlmi* i numquam genua flcftantur , Si 



rente , & tret reliqu* Lett ionet de Do- 
minica", c6jut legitur Evangel ltim< j fc 
riomlfia ; afiar hor z p ar tim de Domim- 
ca , & partim'de oftav a . 

Antequam Breiriario Romano infere* 
rctur CMBtrum S.Thomr,& S.Syifeftri, 
fepefebatbr tribut hilee poftremit die- 
but Ofliclum diet Natalit , trc 



numquam jejunetur .In 7{*i*n Dtminl but Ofliclum diet Natalit , rrefque hi 

ufaut *d Efiphaniam Alttifhtn* , &J{ef- d ies d iccba U I UT , Viti -vncantu , quod 

ptnforis tnm Mltlui* ffaiuntnt , nomeft Domhtraftertiartfit , qox appel- 

bit ditbmt fltfl*nt»r , nejmt \tjnnt- htur , Vtthifit* <r*c<rf/,preprerea quod 



In Regula S. 
Illdoric. ir.hoc fcrvabatur folurrimodo 
ufque ad Circumcifionem ; A dit 7(4r<- 
lit Dintini ufque ad diem Cirtkmtifi'tmis 
ftltmne umfut tffittrt fl*t*it "P*ttibni . 
En igitur Hebdomada Natalit a f ex to 
ufqi fatculo cognita>ue quxdam tongo ab' 
indc tempore continuatio Feff orum. Pe ; 
trut Damranutopufc.iy. folatnttxcipit 
Hebdomadim Natalit , Utbdomida 1^4- 
ulit Dtmini .... ficut etiam Petrul 
Venerabilit , & Guigo in flatutit pro 
Carthu^ianit : Exttptit ttlo diebut 
xtli 1 Dtmini. Theodemarut pullot me- 
tnorat , quot ofto hifce diebut Monachi" 
comedebanc . C#nc I um Aquifgranenfe 
ad quatuor ranttsm illot coerclt , tam in 
Natali , quam in Fafchate . 

InFeflitkac Hebdomada occurrenti- 
but Orlicium partim erat de Nativitate, 
primut, & fecundui Nodlurrtut xrant 
dcFcflo, tcrtiut totui dc Nativitate ; 



non excabat O/Rcium proprium de iliik 
diebut . Iicut nondum extat dc Dom in 1 - 
ca , in quo totum OfBcium noftit ufqtie 
ad Lefliorterrtrtii Noclufnieli de Na- 
tivitate i Lkuritt Bf Velper* ufque ad 
Cap:'toIum , quod eft Officiom milium 
de Officio' Dominiear , de officio Na- 
tivitatit , duplex orflciurrt in unuM di • 
geftum , tneritoque appeli^Uto fdmi- 
duplex . 

ca p. Jcvi: 

t>e ahjtinentin a carnilms rtmijf* 
in Sabbat is a Katati ufque 
nd Turijicaiiomm . 



Os erat antiquut Romar Sabbato 
jejunandi ; led morem hunc la- 
i« poflca fidelibut . Gre^oriut 

Papa 




xa 



Digitized by Google 



224 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



Papa VII. an. 107S. generali lege fin- 
civic , uc abilinentia Sabbato fervarc- 
[11 x $ except; 1 infirmil , & n. s Fe- 
flivitatibus } Ut qulcnmque ft Chrijiian* 
\tligionit ftrtitiftm tjft dtfidtrat **b tf» 
(umium tUt Sabbatbi } nip majort ftfli- 
uitatt inttrvtnitnn t vl infirmittit ip- 
fciUenu abflinesi . NeqUC tamcn DcCre- 

turn hoc communiter ab omnibus obfer- 
vac um eft. Jnnoccntitu Papa III. con- 
fultus circa Jiccntiaro, qua abutebar.tut 
quidam inefucarnium dje f Sabbati, ref- 
pondec (olummodo, Epjfcopum fervate 
debcrc confuetudineoi Ecclefi* fux . 
Petru* Cluniaccnlii 1. 6. cp. 15- cc'nquc- 
ritur , quod Religiofi fui abftincntiam 
fcria Icxta folunimodo, & non Sabbato 
fervarent ', qua decaufa fiatutum edi- 
tum cttao. 139?- &an- i«8. InfUtu- 
tii Ordinis Prarmonftrareufis , prsreipi- 
tur par iter abftincntia a carnibu* in Sab- 
baciianni, immo & Sabbatii a Natali. 
ufque ad Purificationetn : £1 in Sabb** 
tit poft 2i*tivitattm Domini v font Ad, P»- 
rifitJtiontm . Sabbata igitut habebantur 
ramquam privilegio diftinfta , & cam- 
quam rcliqoi* prifcx Iibertatii , qua 
utebantur Fidcles inieiunaodo , vel non 
ieiunando die Sabbati i & hxc tclcrarv- 
tia, feu remiffio in plcrifque Diccccfi- 
bus Galiiar reliqua fait ; pc*fertim in 
Senooenfi Provincia . Stephaput .Pon- 
cheriui , Epifcopui Pariuenfis in fuit 
Conftitutionibus Synodalibus an. 1500. 
id toleranciam ippclhuTelersmni ditbmt 
Sabbatinit esrntt tomedtrt « Ftflo 7{«<i- 
vitntit V. ad TnrifieMtiomtm B. Matim . 
Euflachitis Bcllcut de ea parirer loqui- 
tur anno iff 7- & Concilium Carnoten- 
fe an .ijatf. Dttlammut ad ttlltndum 
tjmorumdam ferHprnlum bonarnm nttntinm, 
cjHibm tfl timtre cnlpam , mbi culpa non 
tft , tx unr/ijiM confntludint ebftriari in 
hae Diattji , & Provincia Stnontnfi ton- 
factum tfft pti carn ibu t , quoiitfctimqut 
ditt Vnrifitationit incidix , ty> tvtnit die 
Sabbati . . . . S. Antoninus fcribens 
an. t4J9. ait , tempore fno Gallos SaJ>- 
batocarnc» comedere confueviffc : In 
Sabbath cemtdtre carntt in lotit , %%bi 
tfl confuttudo nnixtrfalittr ren comtdi , 
mtrtaie tfl: fttnt fi confnttttd* pttri*hgm 
, ■yr.a :<.<mc dxniur t at in Franci* . 



CAPUT XVII. 

* ■ 

Die 26. Dcccmbris. 

Fcflum S. Ste/bam Trotomar- 
Wis . 

ORdo pofluiare videbatur , ut J- 
C. Natali* tamquam primo , ac 
potiiTimo Christians Religionis feftp 
celebrato , inter SanCtorum folemni* 
primum fcftorum omnium collocaretur , 
nempe fefcum primi Martyri* , q^ui 
propter Jefum Chriftum piffus eft jhinc 
in oriente ponitur feftum S. Stephani 
fear , in poft diem Natalem D. in fermo- 
nibiii S. Grcgorii NylTeni , & Afterii 
Amafex , Auilorum quarti fxculi , 
c^m vcro Auftorcs ifti uno prope vixe- 
rint farculo ante invent icr.cm Reliquia* 
rum S. Stephani , aperte patet , non 
Reliqiiias quidem occafionem prsbui^jp 
fefto t fed primi Martyris ordinem > ac 
dignitatem. S. Gregorius Nyflcnus al- 
luditad btri , hodie , Qt ol'trndac , Di- 
fcipuli feftum ftatim fuccedere fefto 
Magiftri : ^ium jncunda Idttiti* f»ctef- 
fie: ttttditmjt/ikmtx die ftjlo , & jr«- 
tiam prs gr*ti* acripimui J htri net Vo- 
tninut uniztrftrum pavit , badie Domini 
imitdter ; Hit pro titbit bomintm indutm t 
hieproillo bomir.tm txutnt } Hit pro no- 
Li 1 faftiit invclutns , bk fro illo Upidt- 
tm . S. Aftcriui , Epifcopus Amafiac 
Uibis Ponci , dehoc loqoebatur eodem 
paclo in Scrmone in honorcm D. Ste- 

I'hani ,'cujus mcminit Photius : diu 
aruit hie lermo fub nomine Prodi Con- 
ftantinopolitani : verum poft Photii 
tcftimoniumAfterio potius adfcribcndut 
eft : obCervat igitur » feftum S. Ste- 
phani fuccedere fefto Nativ1tati$ Jcfu 
Chr'ifri ; Frfimt ditt ftftmm ditm txthit : 
Soltmnii ttltbriiat fcitmn>m otcnpxt ftfti- 
vitattm ; Domini ?i*tsltm ditm ftrvi ho- 
nor continunt premit , hetl Salvstortm 
mnndi natum tfjt didicimmt ; bodit flrt- 
nunm pugittm itrnitnns pro illo lapidibnt 
ebtutnm ; quo quidem abundc fiun"fica- 

"tur, 



Digitized by Google 



IN BREVlAfUVM ROMANUM. 



cor , hujus S a n&i feftum a primitiifque 
temporibus in Ecclcfu fujtfc cclcbrc . 
In Conftitotionibui Apoftolicis diftin- 
guicur a generali Fefco , quod fiebat de 
Cooamuni Maityrum : I* die Sttphani 
Trttomartyrit VACtnt : in numero Mar- 
ryrum invcntui eft folui , cui feftum 
proprium , ac pecuJiare tribuacur : & 
de Sancto , qui foli Jcrofolymx • in qua 
martyrium fubiit , convenire vtdcba- 
cur, brevi ceoiporis tyatio fadlura cfc 
Feftum cun&is Ecclefiis commune, pro- 
pter fiogularem veneracioxiem illi , 
quam matrii lococolebant , habitam . 

Sed quoniam feftum Naciviiatis J. C. 
celebrabatur in eriente lexta die Janua- 
rii, feptima igitur die occurrebac fc- 
ftom S. Stephani , quod poftea ad diem 
if. Decembris tranilatum eft , quan- 
do Nativitati J. C diet ay. Decembrii 
aQignata elr inoriente , ad Ecclefix oc- 
cidcntalii exemplum i & hxc diei x6. 
Decembris illi remanfic , quia diet erat, 
qua Reliqtiix invent* die 19. Decem- 
bris a Caphargamal , ubi invents fuc- 
rant , Jerofolymam trantlatx fuere fo- 
lemniter in Ecclefiam Sion, qux anti- 
quiorin llrbeelc. Caphargatnal locus 
erat, ubi Doctor Gamaliel corpus S. 
Stephani fcpeliri jufterac , ibique ja- 
cuerat ad annum ufque 41 y. Utrutn vc- 
ro S. Stephani cultus in occidence ante 
Reliquiarum traqslationem invalucric , 
ignoratur , neque ulla in Script** Pa- 
ctum reperiturmentio t nifi forte apud 
6. Auguftinum fcrm. J*t. qui ami- 
quiffimam in Anconxllrbc Ecclefiam 
memorac , S. Stephani titulo dedica- 
cam , qux ipfo Apofcolorum tempore 
xdificata credobatur > occafione'uniMi 
cujufdamex illis petris , «,uibus S. Ste- 
phanui lapidatut fuerat, quam F.dcJis 
quidam , qui adejus martyrium aderat, 
Anconcm dctuferac , juxta publicam 
rcgionis tradicionem . Sed D. Augu- 
ilinut in fcrmone primo de S. Stepbaoo 
didm ejus Feftum deiignat ftatim poll 
Natalem : Ctlebrdvi'mut hefltr»ddit 3^4* 
t*Um , 4fk» HtM Mdttyrnm ndtus tfl im 
mundo ; hcdie ttltbrdmut T^dtdtem , qn» 
frimictrimt Mdttyrmm migTdvU d mundt. 

Piter hie in fcrmone fecundo eadem fer- 
ae repetit ; T$fi htfltrmM dim , j»« 



Sdlvdfri 1 ncbii SMffafjtf* Mm I 1$ , ttidm 
hoditrnus dirt g. Martyr u Sttfhdni f er»- 
tt* Ulufirmtttr . 

Mcrito igitur crcdenduai eft , S. Ste- 
phanum fuitfeprimum e Sanctis , cui fe« 
(fum in Ecclcuaconfecratum fueric,quo- 
niam hie cultut inccpie a Martyribui , 
quorum ipfe fuit primus j fed quoniam 
fciri non potcrat diet mortis ejus, Je- 
rofoiymx , ubi Martyrium perpefttis 
fuerat , ftatim c<eptum eft poft diem Na* 
talemj. C. celebrari ieftum S. Stepha- 
ni Proromartyris , ftecicque in Oriettte 
diu poft Thcophaniam die 7. Januarii » 
ufque ad Translationem Reliquiarum , 
qux die z6. Decembris facta eft > habe- 
riautem in Occidence ccepit poft diem 
Natalem , unde in Orientem tranilit , 
quando Natalis ab Epiphania fejunclut 
fuit, (tatutumque feftum Nacivitacis J» 
C ad diem ay. Decembris. Reliquia- 
rum S. Stephani narraeio a Presbyccro 
Luciano fcripta fignat expretTe diem atf. 
Decembris » qua Jerofolymam fuere 
trantlatx , non vero j. Augufti> qua 
die Romx feftum earum Invencionisce* 
lebracur ; fed forfan cramlacio aliqua 
Reliquiarum S. Stephani ea die facia 
Romx In vent ion is nomine inTignita eft . 
. Peflum hoc magna cum folemnicatc 
celebrabacur , in plerifqi:e Ecclefiis 
poft Vefperas Nativicatis dicebantur 
Vefperx S. Stephani > quarum exor- 
dium erat Refponforium , cum Hym- 
nut , deinde Magnifies: , Anciphona , 
& oratio . In quibufdam cantor depo^ 
nebac baculum, qui fumebatur a Dia- 
cono ad ordinandum Chorum ; hoc 
enim die officii faciendi munui Dia- 
conn incumbebac . Apud Joannent A- 
brincenfem legimus , quod Diaconi 
cappat ferebanc , cancabant Antipho- 
nas 1 Refponforia , & Lectioncs , quod 
Evangelium Macucini canebatur a Dia- 
cono , Dalmatica induto , cum cande- 
labrojfie incenfo/icut in MitTaj quod duo 
Diaconi in Dalmatica Chorum agerent , 
Tt Dt mm prxcinerent , ac incenfarenc 
Altare ; quod canerent eciam Epifto- 
lam .cum Daimacica , quia hujus S 
Martyrium in Epiftola defcriptum eft ■ 
In Ordinibus Romanis varii legunrur 
It, S. Stephani Oftici n m celebran- 
F f di , 



Digitized by Google 



*i6 COMMENTARY 

8i i in plerHquelavieatoriom eft *{'X*m 
Mtnyrmm Dao tioQurni cum Anti- 
phonil t & Refponloriii partim pro- 
pr its , partim dcCommuni tltHH Mar- 
tyrij ; terriui Nofturmueft de Nitivi- 
tate j Laudesde fefto cum Aotiphonis 
LMfUtvtrmtt » cV fequcntibut , qu* ho- 
die drcnotur . Olim /dicebanuir duar 
Laudet, mvrpedeSanAo , & de Na- 
rlvitate } & doaretiam M I far : prima 
poft Laudci a qu* erat de Nat i vratc , 
"Putt ndtmt tB ad Introitum ; Evan* 
gelium Exlh Hi Rim , qnemadmadum 
in prima MiiTj Natalia . 
• Repenurrtur m Capitular ibuj , fcV in 
Concilio Moguntino an. Si j. otutuor 
FeftainNatali : In T^m$*II D. ftflivmttt 
^ugttnr i nempe Natalia , S.i>tcplum, 
S. Joannn , *. Sanctorum Innocent ium. 
LanFranchui prarcipir, tria hare fefta cc« 
lebrari eaderh folemnitate ,,qua fcftum 
Natalia* &r Altare iifdcm .ornament it 
decorari. S. Dunftanui & Lanfran- 
chui notant ad Vefperaa Antipbonai 
propria! , non veto ilfars Natalia , Tttmm 
frlmiflum . Carthufiani dicunt Anti- 
phonasde Communi uniui Martyrli : 
X>*i mt ttnftffHt fmtrh •' Ron* feftum 
b. Stephani folcmne erat j Papa inter- 
erat officio , & ficut in Natal 1 , concio- 
oabacur . 

Ad Marutinum Pfalmi , Antiphone, 
& Veifieoli funr de Commnni uniui 
Marry rii ; Orticia fieri de Communi 
coeptafunr, antequatn propria deSan- 
ftiafierenc . 
• Leczioncs primi Noccurni , ab Acci- 
but A potto lo rum defumrx , prxftantio- 
ra ejai v it z gefta referunt . Jodari Gre« 

. c\ , murmurantei , quod eorum Vidua* 
negligerentur , nrque ii« diftrrbuendi 

. eleemafynai »el cura aliqua , vel minor 

. quam ceterit deferretor , Fidele* erant 
alienigenat Grrce loouentei , qui de 
Jodxii Hcbrzit , aawPalxftina; indi- 
genit conquefci io.nt . 

Apofroli Ope em ftatuerant Diaco* 
not ; ad quod alfudere videtur S. Joan* 
net in Apacalypff , loqueni de fcptem 
Spiritibui , qui {tint ante Thronum 
Dei . Diaconi mmtfterto Epifcopi , qui 
Jefu Cbrifri petfonam gerit , addicji e- 

.• rant . S. srephjnirt Diaconorum primus 



IS HISTORICUS 

ordine, & men to habetur ; eVafanelo) 
Irenaro 1. 1> r. is. appcllacur Urtblii*- 
MtMt , feu Oiacenof urn Caput » aut 
Princept . 

tit intelligatur , qu id cfTet Liberia- 
rum synagoga , dititur lihtrti*^ 
turn , fctre oportct , pluret cxtiriiTe 
Jrrofoly mx synagoga* , juzta divetfi- 
ratem Regionum , a quibut compone- 
ban tar ; qui Liberti (unt appdiati , 6- 
lii crane eorum , qui a Romanii inca- 
ptivitatem duel i , libettate poftea do- 
nan fn crane . 

. Ad fecoadum NoAurnum , s. Ful» 
gentii teftimoniii ccrnimvi , omni rem-' 
pore allufionem fuiffe faclam ad hujua 
Pcfti cura Fefto Natalia occurfum . S. 
Fulgent io»Rufpenfi» in Africa Epifco- 
put dealgnatui eft circa, an. 504. 

Ad tcrtium Nochirnum , Evar.^c- 
lium optimc fefto congruh loquitur 
rnim dcMnorte,'& martyr io Abel Ju- 
ftorum primi , & de Prophet ii , quo! 
Judati (apidaveranr , ob eamdem nam- 
quecaufam fudafi lapidibut $. stephr- 
nu-n obruerunt , ob quarncV Prophetai 
lapidaf erant , quia nempe eifdem pana 
ex prob rave rant . 

' In Homilia s. Hieronymut mentie- 
nent uc'.t Evangelii. quo uruncur Na- 
zararni ; harcerat stela peculiariiChri- 
ftianorum , qui judtizabant , recepta 
Circumcifione , & antiquii Legit co> 
remontit : Evangeltum habebant pecu- 
liare Hebraice conferiptum , quod S. 
Hieronymm fxpe citit , Ecckln »erO 
neque recepit , neque novit. Juita il» 
lod Evangeliuni'Zachariat ilk nomina- 
barur ft Inn Jojadar ,■ non Barachi* > quo 
factum eft , ot crederetur Joat duo d'f 
rerfa nomina habere potuifte > & Eara- 
chir nomen non fuifle propriom , fed 
cognomen , quo Pontificii tlliui virtua 
fignificarctur j nam Barichia ' 9t*tdi- 
0»$ D$mini dicitur . Inde etiam elucet ( 
tempore D. Hieronymi H iftoria-m 
qaamdam extitiffe apocrypbam de Za- 
chariapatre S. joannit Baptift* , nar- 
ranrem , quod proprerea occif«i k 6t a 
Judxii , quia Salvatorii pratdicaverh 
ad rerttum . 

Refponforia primi , tV fecund i No- 
clarni de Scriptura font , ficut Arti. 

pbofiai 



Digitized by Google 



IN BREV1AR1UM ROM A NUM. 



227 



fhonx ad Laudet . Refponforia tcr» /miiwwW, Sttpb*nui , Vttrut , /*- 

tertii Nocturni Tunc human* compofi- «•♦»*, U**ntt % Vtulmt, dtimdt 

tionis , fie alteriua Auccorts : procul Ita ut dies craftinui s. stephtni s. Petro 

dabio inferu func , auc compo/ita , . confecrarcrur , pofterior s. Jacobo, & 

quum aotiqunicxolevit ufus mentioned jubfequens Joanni ejui f rat r i . Ad 

faciendi dc s. st ephano-in primotaotum imitationem igitur orienralium Lac in i 

& fecundo Noctorno , fie tertium di- quoque fefto Natalis tot alia Sanctorum 

cendi de Nativitate ; quando igitur refta addidere ; & cutn Rom* feftum 

Refponforia Fcfti induccrc voluerunt , 5".. Petri & Pauli diei eorum mortii , 

ea que nunc extant, conspofuere , eo» quam die 2 y. Junii contigifle notant , 

tortafTe tempore , quo jam obfotetum affixom effcr , jta poll Pedum s. ste- 

erat Di vino officio nihil inferere, quod phanj feftum s. Jacobi , & s. Joaonis 

non eftet a scriptura defumtum-: in bis fratris ejus coljorari ptacuit , ut cer- 

Refponforiii pratdhcabiles quatdam in- nimna in aliquibtit- ordinibus- Roma* 

funt fententi* , qua? videntur a sermo- n>* • & in Sicramentario quodam Gal- 

nibus quibufdam fume* ; poflentque li.ano *vi Regum prima; ft irpis , ubi 

fumi etiam alixa Cluntacenfibus , aliif- habonrur I edhonei , & Mifla pro fe- 



fto ho urn duorum Apoflolorum : Atff* 
fa in Tittmit Afofttlormm -Jit obi , &Jt~ 
**»/.; Epiftola fcro ell de obitu s. - 
jacobi , , in AcYibut Apoftolo'rum re* 
Uro , & Evangelium, petitio uxoris 
Zebedxi pro fiiiis fuia apud S. Mat- 
thatum . In cuoAis hu/us MifTz- pre* 
catLnbji duo illi ApoRofi ita norai-» 
naatur, ut » ficuti s. srephanui , quia 
prim 111 erat Martyr , Katalia fcftum 
ftatim fubfeqocbatur , ita etiam pod 
s. stephanum coleretur s- jacobin , . 
quod primus p&ft s. stephanum Mit*>- 
tyr ciTcr i Sc cum eo t. Joannes ejus 
frarer conjungebatur . Poll quam vero • 
translatio Rcliquiarum t. Jacobi ad ' 
at. diem Julii feftum hujos A portal i 
immobile , ac perpetuum reddidit . 
rcmanfit in Natali feftum s. Joannia 
fratris ejus , cui etiam- Officinal* .pro* 
prium ftaturum eft". Ephefi, ubi mor- 
tuus clhj fe&utn habebatur fingnlare. 
In Concilio F.phcfino dur extant hu- 
hcclefiis jam vidimus . S. Gregonua- , U i saacl'r Panegyricr oratione* , a s. 
N ft ,, . ,l " fu . nebnoritl0neioh<>nore, » qyrillo Alexandrino , & Theodo'o 
s Bafilu aflerie . quod falrem in Eccle- Ancyrano habit* . ut ex titulo colH- 
fiatua poaFeftum Nital.s Pefta s ste- gitur , die s. Joannis tTvangelina % fed 
pham , $. Petri , $. Jacobi , s. Joanni* , cum Concilium poftremis juoii diebus 
a. Pauh , & s. Bifilu eclcbrasenrur - En celcbratum fit , nonmtlli credunt , 
igifur fox dies FcftiNatalem fubfequen hoc Sandli Joannii Evangclift* fenum- 
te», &.quomodo hate Hebddmada fe- una cum fcfto san«r Joannii Baprifl* 
nata crat. -PfttUrmm Dth, hift* *./},„ die a*.. Junii fuiffe celcbratum. Gr*- 
^t**tvtrftr», ftrtit , <Mi etrt* <j**d*m c i hodie prxcipuum sandli loannis E* 
Jt,iieftriflQidh,j*m*tthkr*vim», t tc vangelifta fcftum celebrant die a*.. 
rmrfmm ttklt *mm, j imp*{*U trditm . . sepcembrii , qiia n diem effe Juruma^' 
t&itur mi H h* h*n ( Hnfammntwr n»mt,*„ notut c>ui . In Recula Chrodogangi 

P f a an. 



movii Breviariis 
Collecla eft antiquifltma ,& antiquo- 
ram Feftoram ftylo compo/ita , hiftoti* 
co quodam more , non peccacionii mo* 
do ; uy videre eft in tribui Feftii Nata- 
4is, infefto It. Petri , & Pauli, Na- 
tivirat'rs $. Joannii, $. Laurencii,quat 
Rome Fefta funt amiquiora . 

CAP V T XVIII. 
Die 2j. Vtcembris . 
Ftftum S. Joamis Evangel*]} x . 

P Ecu liar la Apoflolorum , ac Warty- 
rum Fefta 40 Orience habiiiOe prin* 
c plum nemo poteft inficiara . A quar- 
to oCque faculo feftum s. stephani in Jc- 
rofolymitana , Cappadociat- , aliifque 



Digitized by Google 



>a8 COMMENTARIUS HfSTORICUS 



an. 783. Metenfit Epifcopi fcflum s. 
Joannit port teftum s. stcphani dcfi- 
gnatum eft . 

In Officio hodierno iHud antiqui mo- 
rit retentum eft dicendi in fefto uniut 
Apoftoli, de Communi Apoftolorum ; 
omnium en'un Fcfta primitut in Commu- 
nicclebrata funt , & poftquam fingula 
per annum diftributa fuerunr , in Fefto 
uniut Officium fieri volunt univerforum. 
Antiphonx ^ Pfalmr , eWerficuli fune 
de Communi , pleraquc ex Rcfponfo* 
riit fententix funt prfdicabiles ePatrum 
Sermonibut decerptx . In primo & 
quinto rcpetitur > S.Joannem fuifTe Vir- 
ginein, eique propeerea a JeluChrifto 
Marrem Virginem commendatam ; quod 
a S. Hieronymo defumtum eft ■ Alii 
quoqae a Cluniacenfibut , aliifque no- 
vis Breviariit depromi poflenr . 

Ad primum Ncclurntim legirur ini- 
tium primx Epiflolx hujut Apoftoli, & 
arquum eft, uc die cidem facro ejm E- 
piflola legatur. Quo loco , aut tempo- 
re fcripra fit , ignorarur > a S. Augu- 
ftino 1 aliifque vereribui ciratur titulo 
Epiflolx 36 Parthos : nempe ad Judxoa 
inPerfia difperfoi inter Tigrim & 
dom ; & in ea probar foannet , Jefum 
Chriftam veram habutffe carncm , non 
apparentem idque probat fenfuum te- 
ftimonib + ad exemplum Jefu Chrifti , 
qui eorumdem teftimonio ufui fuerat , 
ut veritatem refurredtioni* Apoftolii 
pcrfuaderet . 

In Lcclionibua fecundl Nbdlurni do- 
cec S. Hicronymui S. Joanncm Evan- 
getium fcrpfiffe , rogatum ab A fix Epi» 
fcopii , ue Cerinthom & Ebionirat con- 
futaret , qui Jcfum Chriftum purutn ho- 
minem affirmabanc , neque habuiffe 
princip/um.antequam a Virgine nafcere- 
tur. S- Joanne* divinitarem jcluChri- 
fti confit mat , declarant ab initio Evan- 
gelii fui , quod Jefnt Chtifrut erat Ver- 
bura Dei ; in illit S. Hieronymut de F- 
bionitit fequent fignat eot tamqtiamSe- 
dram hoc nomine vocatara , non vero 
ouod illint Author nominaretur Ebion , 
Vereribut omnino incognitut : 2{unc 
Hioniiarnm dogma tonfmtgtns : A poca- 
Ivpfim prsterea , qnamvit e Veteribut 
aliqui dubitaveriat an cflct S. Joanni* 



Apoftoli , ab hoc conferiptam fuiff* 
non dubitat S. Hieronymut . Liber hie 
czaratut eft in modum Epiflolx mill* ad 
feptem Ecclcfiat A fix , qua* S. Joannet 
regebat . Docct infuperS. Hieronymut/ 
xtate fua Commentaria excitiffe S. Ju~ 
ftini, & S. Irenxi in Apocalypfim : qua 
xtatenoftra defideraneur . Apparet ct- 
iara in hit Lcdtionibut , S. Joannem pc- 
ftremoi vitx fux annot in Afia Minori 
tranfegifle , atque Ephefi commoratum, 
ufque ad Trajani imperium vix-ifle , Tub- 
quo mortuu»eft,annoDom.ut creditur, 
107. nonagefimum annum agent. Quint 
igitur S. Joannet Ephefi mottuut fucrit, 
dubitare meritoncmo poteft Hocetiam 
a P»lycratc Ephefino Epifcopo ad Vi- 
cioreui Papam fcribente obfervatura. 
Fu4t t atqae etiam a TereuHtano , qui 
addit fruftra fpefatum fuifTe , Joannes* 
non moriturum , cumHenocho caecum- 
8c Eli» privilegiuoi hoc Scriptura refer- 
vaftet, ut mofte trantferrentur itnmu* 
net, quamvit tranttatio ifta nonnifi mort 
videatur diutiut prorogata : Obiit dr 
-joannt, qmtm in Jtdvtntum Domini rt- 
manfnrttm frmfirs (ftp oat . S. quoque 
Joannet Chryfoftomut hoti. 26. in ep. ad 
Hebr. loquitur de tamulo cVReliquiiv 
S. Joannis.1 &r inConciho Ephefino pi Li- 
ra extant teftimonia de Sjoannit morte», 
qux Ephefi contigit , deque Ecclefia fu* 
porejut tumuhim xdificara : & quam- 
vit S. Auguftinut Tracl. 1 24. in Joan S. 
Joannem non fecui ac reliquot Apofta- 
lot obiiflie credideric , eot timen non 
improbac , qui vivutn adhuc exiftimant, 
propter ebullitionem terrx, qua cor pot 
ejui tegitur , quafi adhuc tumulo refpi- 
rarct : quod on idem tunc fieri fine ul- 
la dubitatione teflabantur : KB qui af- 
ftrdt Jeanntm adhuc vivtrt , dtcjne in Mo 
fifuUhto t}a$ f quid tft mpnd Kfbtfnm , 
dormirc turn fttims , qnsm morsuum JdCttt- 
tonttniat . Jffnmttin argumtnium , quoi 
illit ttrra ft n Jim featttt , & q**p tbnUitt 
t^HMr j atqut hoe ejus halltn fitti . . . 
Obfervai Gregariut Turonenfit de glor^ 
Mart. J. i.e. 16. miraculum , dequo lo- 
quitur S. Augufiinut , ad fua ufque 
tempora perdurafTe^ affirmatque pulvr- 
rem ilium fpeciem quamdam mannx fa- 
jinx fimilem fuifJe . 



Digitized by Google 



IN BREVIARiUM ROMANUM. 



A*! tcrtiurn Nodturnun legitur Evan- 
geliurn , in quo Jefus Chriftus przdicic 
tore, uc eum S.Pecrus fequatur per mar- 
tyr i u m , & S. Petri marryrio S. Joannes 
(uperftes lie In Homilia S. Auguftini 
in hoc Evangelium Pctrus 8c Joannes 
tamquam exemplar accivz fit contempla- 
tes vitae reprzfentantur . InMiffadi- 
citur PrjrfacrodeNativitate, non vero 
de Apoftolis , ue oftendatur , quod Pj- 
ftum & M»ffa Naeatis continuabacur , 
antequam Fcfta ilia omnia Natali infe- 
cerencur > fir quod pod eorum inftitucio- 
nem , in iis de Officio Matalis quam plu- 
rimum poterat mifcebacur . 

Mediolani dictincur prima; Vefperar S. 
Joannic pod fecundat S. Stephani ; in 
quibufdam Ecclefiis du* reperiuncur hac 
die Miff* , ficut in magnis folemmcati- 
bus ; prima in nodle, vocaturquc Mijfa 
yigili* , qux Rom* dicitur in Vigilia 
Apoftolorum « Ego ficut oliva ; fit fecun* 
da port Tcrtiarn , In meii» . Joannes 
Abrincenfii obkrvat , in hac fecunda 
Miffa Pre>byteros omnes planetis indui 
folitos, quodS. Joannem Pacrontim di- 
ceienc fuum » quern idmodum Diaconi 
S. Stephanura , & juniores Cleric! SS. 
Innocences dicebanc ; obfervat ctiam » 
prim 111 M (1 im , qua; dicebatur, futile 
MilTam ejus Vigilix , qua neque jejunaxi 
pocuerac, neque Miffa diet ob S. Sce- 
phani feftifiutem . 

Apparet etiam , hac die in pluribus 
Ecclefiis pod Vefpera.* Scationes fieri 
feliCil ad Ponces , ut Ac in Pafcbate , 
quod Ro mar quoque fi cbit y ubi r res ha- 
bentur Stationes ; prima ad S. Joannem 
Lateranenfem , qu« diurna eft ; fe- 
cunda ad Fonces Baptifmi illius Ect I s fie , 
fnmnds SttuU ibidem aiFenuudC tertiaad 
S. And ream . 

C A P. XIX. . 
Feflum FatHontm. 

i 

» • I - • 

IN Turoncnfi Ecclclia S. Martini wi 
Vcfperis S. Joannis ad Magnificat , 
turn ad Verliculum neffuit ventum erar, 
Cantor deooocbac baculiim » dab a: : ic 



juniors clerico , qui tunc incipiebae 
Chorum regere ufque ad Hnem Osficu 
pofterioris diei > fed qaioniaoi tali rai- 
nifterio abutencet Pueri , atque Epifco- 
pum imicances dabant benedictioncm > 
geftabant mitram , unde commeffaeio- 
nes & convivia , querela; & jttrgia , fpe- 
ttacula cciam & Populi rifus confeque- 
bancur , Concilium Copriniacenfe can. 
12. anno tajo. choreas & tripudia in die 
SS. Innacentiam abolevit , moremque 
pariter tali die perfonas eltgendi^quibut- 
Epifcopi nomen ienponeretur - Conci- 
lium Conftancienfe , fie prarcipue Baft- 
lecnfc fefL at. nova hujufmodi monftra, 
profcripfit , qua; die Innocencium fie - 
banc in Ecclefia , choreas fcilicet , &c 
profanos kirvales )ocot : Tmrptm ill»m 
abufttm in tjmibmfdtm frtt]i*tnt*t*m EeJe- 
fur , quo etrtis gmmk ctltbritaiibut nmnul- 
U turn miin , kdcnta , M Vtfiibmi Vontifi- 
CMlibmt t niri Bpifcoporum btntdicnnt , 
alii ut l{tgtt mut Ducei indmti , qued Ft* 
ft um Fjtuorum vtl Innoctmimm ft* Vutra). 
rum in OMib»fd*tn rtgitnibnt nmntufstut ; 
mIH Urvttet KTthtttttltt j»c<w , mJii ch+- 
rtn &trip*dix mtrinm &■ mulitrmm {* + 
citnttt , bomintt al (ftftncuU & tlttbi** 
nxtiojtti movent *lii ctmmejfttionet 
conuiv'n ibidem prmf**Ait» . H«c 5. Sy 

uodm dtteftnnt JixtH't &*]*bet 

Contra hujufmodi mrnicas (currilitates 
«x:lant Gerfonis Scrmon;s-, q/tibus ve- 
hemencer irvvehitur in talia lcandala , 
damnacque nsorem casremonias noftras 
jmicandi per Pueros , qui Epifcopi per* 
fonam induerciu , Dignitatum ufurpa- 
renttitulos> loca occuparene M-iniflr * 
deftinata . Feltum hoc , Ftffwn Fat no- 
rum appellabanc Hu;ut mem in it Du- 
randus I. >• c. 4a. qui ait,tale Fcflum clu^ 
rare lolicum a Nicali uique ad Epipha- 
n-iam i alii hoc Eeflum celebrabant die 
S. Scephani, nempc Diaconi >. alii die 
S.JoannM, nempe Prcsbyteri . Qoidam 
hujulce Fcfli Kicum apptobare volue- 
runc per Sermonem S. Bernard). » q^i 
loquens de Proceflione Purificationis al- 
feric primos futuioi noviflimo* , &riv>- 
viflimos evafuro* primos i verumS. Pi- 
ter aHirmac id tantum , quod etiam h».« 
die in tifu efl , nrmpe uc juniores is 
Proceftonibus proccdanc primi i qnoi 

qui* 



Digitized by Google 



2$0 



COMMENTARIES HISTQRICUS 



quidcm nullam hafe.et ad ilia* faiKili- eat non effc Origenit , fed non potlc enV 

•ate* retationem. Apud. S. Bernardum. nifi A uclorii Latini : /c a tent enim bac* 

repentur Pertum lnnocentium , tam- rologiii, antichetii , vctborum lull but, 

quam conflireeni quartam folemnitatem . Synonymity allufionibut, qua: qu idem 

Natalia : Dt i**imn ftitmnttMtiln nm* apcrtc indicant Latinam lin»mm, qua 

ilnuli , [tilitt$ 7i*tivit*tii D. & SS. Stf fucre compear* . Tantum.eciam abeft , 



fhgni , Immm<* Inntttntinm . 

CAP. XX. 

Die 28. Dcccmbris. 
Ytftum SS. Jrmocmium . . 

INnoceotium Martyrium itareferrur 
in EvanzeUo , Herodem nempeNa* 
tmtatc J.C. percerritum, cum vidiifec 



quod vrtcr is alicujui A ufto: it Latin, 
finf , urcxeo, quod ibi- die irurdePe- 
flo lnnocentium , conftet po-U T<fUvum - 
tantummodo farculum edita* fuiflc, cum> 
antea Feftum illud Ecclefiat fuetit inco* 
gnitum. Minus et»am probati pot eft ». 
InfintcviHosnon folum bibuifie Feftum, 
fed criam Oftavatn tempore S -Augufti- 
ni j propterea quod in Catalogo Scr mo- 
num iUiiii Patris , per Poflidium allaro, 
non define qui Oftavar Infantium titulo 
inferibantur : Vt OBivh Inf*ntl»m Tim- 
8*t*i d*t . Htc procul dubio erat Qcta- 
vi Pafchattt-, & Infante* ii erant noti 



it Ulufum a Magrt , qui ad eum adoran Baptixati, qui veflcm candidam per otto 



dirm p rofcdi nequaquam- rcrertebant ur, 
llatuiffe occrdcre infantes omnei a bi* 
ma tu U >nfw , fc qui ante Stella- appa- 
rrttonem nati erant , ne ille , quern ti- 
tnebat , a card* eflet immunit . 

Vrtcr um plerkfue Pat rum de Pefto 
t il'.f , & Epiphanis. loquentes , ho- 
rum Infantum Martyrium extuterunt 



diet defer ebant > nectlllut procuidubio 
extat S. Auguftini de Fefto lnnocentium 
Sermo : quique eju* nomine inferibun- 
tur , Sermone* font fuppofititii >* ne- 
que de' Infant ibuiPater illeloquutut eft, 
nifi in Inftru&ione ad Cathecumeno* I 
3. quodquede ii* dixit, lullam habet ad 
eorum Feftum relationem $ fed occa« 



Eo» S. Irenarui appellar C. Martyre* , fione expofitioni* in Evangelium S.Mat- 



abeoprvmilfoain Regruim fuum, ram- 
quam fpolia , tenebrarum Ptincipi ere- 
pta : Btnt ftr$hi illm. ttmfort nafti , mt 
<oi pruKTmiiuttt in **g*um fmum. ; if ft 
inj**i mm +fft , infante 1 hominmm Mmt- 

ty+tt frfpHt <briH*m . S. Gregoritjt 
Nyfienuj practatum parirer eorumelo- 
£»um KetK in Sermone Nataiit > 8e S. 
Ckrylfoftomii* in expofitione 5. Mac- 
non dubitn- , quia- Innocente* > 
■cum pro Chriilo tnortut fuetint ma- 
|>natm a Chrifto remunerationem acce- 
periM. Prudentiu* magn>ficum Sc ele- 
f anrin*mu*n>Hymnofn in eorum laudem. 
compofuk una cum Hymiw Hpiphania . 
OHgeni trihtiunrur Homilia quadam it), 
varioi Kv n»tl 1 rextn & , It in tcrtia. 
loquitur de Martyrio lnnocentium , co- 
namque Feflo, eimquasn antiquiflimo , . 
tunc cum Homilii iifa dicebatur : Bent 

Part/ ttrmm ntmorijm ttlelrtri 
»l femfiittn.1 m . V c x n m h J C; 
iegenobu* non foium paict j 



thati eorum martyrium relatum eft . 

Edirum eft-ctate nofira Kalendarium 
Carthaginenfe , quod inter rcliqua 0- 
mnia , quir-in liicem prodicrc , credi- 
tur antiquirTimum , & quinto aut fexto 
fatculo exaratum : ibi de lnnocentium 
Fcfto- fermo eft , quod S Sfephani Fe- - 
ftum fequctatur , S*n9*r»m*l*f*ntium - 
ww; Hrrcdt, ottidh : quod fuadere pof- 
let , Feftum hoc non fecut ac Pedum S. 
Srephani f orrum in Africa dux iff c , onric 
Romam , deinde in Galliam rranfierir j 
habenturenim quatuor Fefla Nataiit in 
Regula Cfodogan^i Metenfit-Epifcopi c. 
74. In ftlm*h£tlb*t pr*cif»iri idtfi 2y>- 
t*li . ... In S ami, rum FtBivititibut , 
idtfi S. Sttphani , S. Uannis Evtngdifl * , 
& in Frftivitatc Infantum . Ad creden- 

dumautenr, Feflum. hoc in-Afticaince- 
pifle , f»cut Feftum S. Srcphani , firdvo 
h*c*Fefta cetebrari confuevifte poft 2^*a- 
r a lem , indoci poflfem ex eo , quod spud 
S. Fulgentiom , qui ciwa jjo. annum. 

QtOLr 



Digitized by Google 



IN BREVIA1UUM ROMANUM. 



-tnortuus eft reperirar poft Sermonen 
-Nativitatis J. C: Scrmo S. Stephani pri- 
mi Marty ril , Be dcinde Sertno de Ep - 
phania , live dc<norte Innocent ium , 8c 
adoratione Migortiio ; ficut etiam Pru- 
dcntiui panait Hymnum de Innocenti- 
but pod Hymnum de Epiphania ; pe- 
rinde ac fi corpta efler Commemorario 
de his Infjntihut fieri in Officio Epipha- 
niar , a qua poltea feparari , 8c NjraM 
conj ;vtl\ fu-rint , vtluti at adChrifti 
cunat cogerentur i) , qui pnmi poft 
< Ch rift am natam pa(G etTent . 

AncequamOflScium Innocentium per- 

■ curramuf , obfervandum eft , diu que- 
litum elle , cur hoc Oifk ium lugubre fiti 
neque in eo dicarur Tt Dtum ad Matnti- 
num , Deque Gltrin in txetlft ad Miifam, 
neqae Mltluj*. Amalariut 1.^4 Otfic. 
affirmat, ztate-fuainquibufdam tantatn 
Ecclcfiii Officium hoc lugubri ritucele- 
bratumetfe, fed in Monafteriit dittum 

■ Gloria in txttlfit, ad Miflam , 8t Tt Dtum 
ad Macutinum I neque afij de caufa fu- 
blitum futlTe GUrU in txtttft.Sc'jtllttu']* 
in Sacrament a r io S.Gregorii.ni fi quia in 
Evangelio p la net u» Rachel memoritor p 
Titratmi <y uiuUtmi ; 'norr vero fublarum 
Glori* Tairi id Refponforia , neque Tt 
Vtum ad Ma tut mum ; * mu*rumdxm E< ■■ 
iltpsrum Clttitit MM dVc/r»r G/»r/« in 

)\tfftn[ttlh , »« ffymnut Tt Dtum , 
Monnthit vtr« cuftuum viittnrn$n ft** 
ttrmitttri . . . .' In MHthtniltd Grtgtrfo 
n« <..-..• & Gltri* t* txttlft tdntmm 
it Hi 1 »r , frtfttt i*R0m tuxttum in !m«« 

, J'** *■ .' Ira Rom* rone non 
c(l omitTum 7« , qttamrrt non d:ce- 
rctur G/tr/4 in txctlpt ad'MtiTam i fed 
poft duodecimum Szculum fadra Rubri- 
ca de non dicendo Ghti* in rjrrir//f/,quan- 
do non dicirur Tt Vtum, (ubfatjm eft 
Tt Dtum etiam ad Matutrnnm . Probat 
Amalariut , dici debere Tt Vtum in hoc 
Pcfto 1 quia ad Laudes dicitur Pfalmui 
Iarcic iae : Vominmt rtgnxvit , JubiUtt : 
quo docemur > a Scpruagefima nfquead 
Pafcha ideo non dici duoi hofee Pfal- 
mot ad Laudet , quia dictum Don eft Tt 
Dtum ad Marutinum . Amalarii locus 
oftendic, Officium Innocentium abori 
gine fua nihil habnirTc lugubre . Hoc 
aove£um poftca in aliqurbus taotum Sx- 



• cularium ccclefiit ; Monachi enim fern* 

• per veterem ritum reriouere : & Rom* 
etiam nihil videbacur lugubre mft in 
Mifla propter Evangedum , quod la* 
quitur de ploracu . Quin etiam ,fi hoc 
feftum incideric io Dominicam, nullurn 
demit ur licit ir fignum i & in Odava 
pariter dicitur Tt Dtnm , St 0/ar/# . II - 
dalricus in confuetudinibus Ciuniacenfi* 
bus docet, fervatum fuiffc ibi antiquum 
afum Monachorum, de quo loquitur A* 
malarias , diAumque OUrU im ixtttfii & 
jtlltUj* ad Miflam : Inti^ttll tnn»ctn- 
tiumtjntd 4i/> Eccleji* mtn ctntsnt Qtttim 
in t xi elf 1 , ntc AlUlu)* , h»c minimt cm- 
tdtmr * ntklt . 

Pr*ter Amalarium qucfiereScripto- 
ret alii , cur hoc Officiutn lugubre fit . 
Micrologut c. j6. itTerit , Innocence 1 , 
quamvit martyr ium paffi fine , gloriam 
tamen poft cor um more em non efteade* 
ptot , fed expeftafle 'poft mortem Chri- 
fti; idcoqueeorum oftavam , quaeeorum 
gloriam reprsfentat , Istiti* rTgnit in 
Officio celcbrari : 'Mtritt p*jp 9 SS. Jn- 
ntttntinm minnt ftfiivt ttlth*4tmr , qnix 
littt mtrtyrh ttttnmtl , ntndnm tamen x4 
gloriam , fti *d inftrnatem f<M*m difttf- 
ftrnnt . . . . OBavtm 'r«r«M celtbra- 
mn$ . . . . Ita hoc feftum habebat odta- 
vam undecim«(*culo. Joannet quoque 
Abrincenfit querent , qua de cautTa hoc 
Officiom lugubre effet , Cmlle effe ait 
Officio in obitu J. C in quo multo plura 
mceroris, Sttriftttla? fi|;na oftendic Ec- 
clefia , quam lartitix , & cum pro Chri- 
i!o, quern reprsfentabant , Inf-ntium 
quifqueinortutis lit i idem eiTe afHrma: 
Oificium facere mortit Chrifti , ac of- 
ficium facere Innocent ium : '^»/4 illit 
•tcifii fit mtrt Chrijli ftcundum tftimM- 
lionem f/crodh , Idem Epifcoput antt- 
quum ait die morem , 'tx more xntitjn* , 
hoc Officitim qnibufdam t rift it i* fignit 
cefebrandi. 

In quibofdam Ecclefi : s , nempe in 
'Cabilonenfi , ftcbathoc offlrium lugu- 
bre, ficut in Paflione > omiffbenim Tt 
Dtum , Si Cltrimin txtilfit , 'omttreba- 
tur etiam Ghtin Vatri ad Invitatortam, 
ad Refponforia Matutini , 8c ad Ref- 
ponfona minorum horarlim . 

In plerifque'Ordtoariis , nempe tr- 

tnovr. 



Digitized by Google 



C0MMENTAR1US HISTORICUS 



mo v ice n /i , Tu ror.e nil , Ebroicenfi , A - 
xelatcnfi, Lugdunehfi , Noviomenfi; & 
aliit hoc officium nihil habebat lugubreJ 

Neque alia fortaflcde caufla Rome, 
fattum tft Iugubre,nifi quiaantchac tct- 
tius Noclurijui de Nativitate erat,non de 
Innocentibui ; Tt Cmn vtro non dice- 
batur,nifi in Dominicit ; ac pcfterea ne- 
que cancbatur hie Hymnus in fcfto In- 
nocencium , nificadcrct in Dominican). 
Hocinfuper in Concordia S. Dunftani 
rcperitur , quod in Hebdoraada Natalia 
non dicebatur neque Te Denm ad Matu- 
iinum > neque Chrid in excelfii ad Mlf- 
fam > ut fcilicet die* infra oclavam fe- 
iliadie ipfo fefti diftinguerentur . Hoc 
idem fieri poterat in doobus fcftis prx- 
cedentibus , videlicet S Stcphani , & 
S. Joannit; fed quando tertiut Nodtur- 
nus dc Officio houim feftorum propriui 
affignatuscft , fhtuerunc Te Deum non 
dicere in Fcfto Innocentium , rationeab 
Amalano allata lacrymarum Rachel , 
dc quibus loquitur Evangelium , quod 
ea dicJcgitur ad tcrtium Nodturnum , 
&ad Mjflam . En igitur , qua decau- 
fa decrctum eft , ne diceretur Te Veum 
ad Matutinum , neque Gloria, in txtt'Jtt 
adMiffatn. 

Hoc die olim Romx nigrii quoque 
veftimeittis utcbantur , & a catnibut 
abflinebant, nifi occurrcret in Domini- 
ca , ut notat Ordo Romani Canonici 
Benedicli : !/?• die Romani non comedunt 
carnts , net ftgimen , nifi vtnerit in Do- 
ninif die. Sideprehendi poflet , quo 
landamento ea abflinentia inniteretur , 
Vera etiam caufa,ob quam hoc Officium 
Rom* lugubre lie ret, intell igeretur . 

In Officio non negligenda eft colledla, 
quae omnium fere puJchenima eft , cle- 
gantiffima, atquc optioic cxprcfTa . Hy- 
mni funt Prudentii , inter Breviarii Hy- 
mnot maxime elaborati , poetico lepore 
admodum illiti , ac prxcipue propter 
vetuftarem Aultorii furomopcre com- 
mendandi . Breviario Romano infer ci 
font port annum dumtaxat IJ50. 

Nodiurnorum Antlphonar funt de 
Commnm Martyrum ; ut autem oflen- 
datur , Officium hoc ab initio de corn- 
muni fuiffe, mutata eft tanrum fecunda 
Antiphona tcttii Noclurni , in qua de 



Martyribui dicitur , quod tradidcrunt 
corpora fua in mortem, ne fervircnt ido- 
lis j quod quidctn aptari Innocent '.but 
non poterat , qui fine cognitione , & 
delect u tnortui Tunc . 

Lectionet priroi Noclurni funt Jerc- 
mix, & rclationcm habent ad Evange- 
lium, in quoploratui, & laciymc Ra- 
chel memorantur ■ Obfcrvandum, quod 
in Vulgata Prophetx habeatur folum- 
modo: fo.x in txtelfo mndim efi ; apud 
Mattheum rcro ci. exprimaturnotnc*. 
proprium loci , nenpe Rama , qux utbs 
erat 4 Tribui Ben/anin . Rachel mater 
Benjamin inter Rama , & Bethlecm fe- 
pulta erat \ Sc quia in Rama Nabuzar- 
danusjudfos 0 rones transferendoi cstenii 
vincirijuflcrat , idcirco Prophcta figu- 
ratedocet, per plorantem Rachel ex- 
prim i matrei omaes dcfolatas earum 
Tnboum, que captivx educebantur , 
dolentes eripi fibi infantes fuos compe- 
dibus vinclos , & in Chaldeam perdu- 
cendos, abfquc ulta redeundi (pe . S. 
Mattheus verba refpexit Jeremix, tara- 
quam occifionis Innocentium prxdiclio- 
nem; quapropter nil melius convenire 
potcli , quam Prophetiamlegeread pri- 
nt um Noclurnucn, &;Propheti? even- 
turn ad tcrtiutn . 

Refponfotiafunt e diverfia JScriptu- 
rx locis decerpta, ac prxcipue ex Apo- 
calypli . 

Leclionet fecundi Noclurni non funt 
D. Auguftini,nece(Tepoflunt nifi Audio 
ris vii i.vel ix.fxcjuli ; ego equidem efle 
credo Bed? , auc Flori Ecclefi? Lugdu- 
nenfis ix. feculo Diaconi . Parifiis legi- 
tur S. Auguftinus dc Symbol* ad C*the- 
cumenoi , fadlumque clt pro Innocenti- 
but Orficium proprium > quia cum mor- 
tui fine abfque cognitione illius, pro quo 
pafli funt , applican iis officium non 
poflc credidcrunc , quod folis Marty ri- 
bus convenic , qui voluntarie mortui 
funt pro Chrifto , quern cordc t & ore 
profitebantur . 

Ad tertium Noclurntira Ic«it ur Evan* 
gelium de fugaChriPiin Agyptum , 
& de cxde Innocentium . In Homilia 
obfervat S. Hieronymus , Prophetiam 
illam , Ex ,r S yfto voctvi fili»m metim , 
infeptnaginta Interpicturo vcrfioner.on 

leg'j 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



!<gj,fe4 in Hcbraicis exemptaribus repe- 
riri , fcriptamquc effe in Ofce Prophe- 
ts , licet a S. Matthfo nulla hujui men- 
cio facia (it , illam infoper in perfona 
Populi Judaici , quern Deu« falvavit , 
& eduxtt de Aj>ypco, juxta litteratn 
completatn , prophetico fenfu ad Jcfum 
Chriftum referripofle, quia in hoc po- 
polus ille Mxurabjc Chriftum . Obfer- 
rat ecu n Hicronymus , Cepulchouoi 
Rachel juxta Bethleem fuiiTs , & in £- 
vangelio appellari Elios Rachel , qui 
proChrifto iniinibus Bcthlcem occift 
fuerant . 

Innocentiom Qfficium femiduplex 
cantam erat Durandi tempore, 8c in 
aliis Ordinariis:a nobis relatis ; Piui V. 
duplex effe voluit. Habent ctjam ofli- 
cium proprium in Cluniacenli Ecclefia , 
8c in novit Breviariii ; in quibufdam ad 
fecundum No&urnum legitur S. Augu- 
Minus de Symbth md Cxtbtcmmtntt , in 
aliis fcrmo S. fiernardi de Fcfto , aut S. 
Chryfoftomi Hom'U. 9. in M*tth. In qui- 
bufdam Ordinariis non diccbatur Crtdt, 
neque dicitur , nth* quia Fcflumhocot- 
currit In oclava Natalit. In quibufdam 
Ecclcfiit dicebantur dux MiiT* in hike 
Feftis , prima erat de Nativitate i fie 
fola o&ave, Natalis commemoratio fie- 
bat , nonaliorum trium Feftorum . Hai 
dual Miffas memorant Joannes Abrin- 
cenfis , DuTandus , 8c alia pleraque 
Ordinaria . 

CAP. XX!. 
Die 29. Dcccmbris. 
S. Tbomas Cantmricnfn . 



F 



'Eftum hoc trium priorutn cedit an- 
tiqukati i Sanclus enim , cujut 
diem feftum colimus , obiit an. 1170- & 
an. r 17 }• Sanctorum numero adferipcus 
fuic ab Alexandro III. qui poll feftum 
lonocentium Feftum hoc publico juttit 
celebrari . 

Oportet : utcin, ut feftum hoc fero 
Romx eclebracum fucric , cum in nul* 



tia Ord'rnibus Romanis recentioribus 
reperiatur » & fottafre nonnili poft 
SctvUma, BcdUsenfioncm inAngliaor- 
taui tempore Henrici VIII. factum 
eft , ut Pius V. Thomam Breviario 
Romano adferibi juberet . Videretur 
immo, quod cum hoc feftum /it Ritus 
Umiduphcis non debcret habere nili 
Commemoracionem in officio de oftava 
Nacalis ; hoc cnioi,utpote novem le- 
ctioaibus conftans,dcbcc cenferi femidu- 
plcxjcumqj fit Domini Noftri in coucur- 
1'ucumfcUo unius Sancli ejufdem ri- 
tus, feftum poft odavamjemittere de- 
bcret . InQuniaccnfibus", aliifque Or- 
dinariis rat hue die de Nativitate, cum 
couninemotatione tantum S. Thorn a: 
Primi No&urni Lecliones funt decoml 
muni unius Martyris . 

Leftiones fecundi Nofturni funt ejus 
vitz- compendium. Ifte Sandcus oo»no- 
mine diccbatur BcKtt ; natus eft Lond;- 
ni an. 1117. 8c Thosnas vocatos , q u ia 
in die fcfto S. Thorn* Apoftoliin luccm 
editos eft i Cancellari* munus in An- 
glia obiit an. 1157. In Senonum Dicecr- 
limvenitad Alcxandrum III. Pontifi- 
cem, quicumcommendavit Guichario 
Abbati Pontiniacenu* Ciflcrcicnfis Ordi- 
nis , qui poftea Archiepifcopus Lugdu- 
nenfis fuit . Pontiniacum eft in Dicccdi 
Autifiodorcnfi , quatuor ieucis com 
dimidio ab Urke diftans , eftque vicus 
dcelectioncTernodorcnfi. Anno 1167. 
Ludovico VII. annuenre feceflic m 
Gall am j rebus deinde compofitis , an- 
tequam rediret in Anglum , Lutetiam 
Parifiorum veniens ad petendam a Lu» 
dovico Rege difcedendi facultacem , m 
Abbatia S. Vicloris hofpitio receptu* 
eft , ubi concionem habuit4o oclava S. 
Auguftini , ibique ejus cilicium afterta- 
tur adhuc velutt reliquia . S. Diony fius* 
cui S. Thomas moriens fecommendavit, 
primus fuerat Epifcopus PanTienfis , 
cujus devotio , 8c folemnitas ad extre- 
mal ufque Angli* partes pervaferat , 
8c pluriuiarum Ecclcliarum illiut Regni 
patronus erat ac tutelar it . S. Thomas 
morcuus eft an. 1170 annum agent ultra 
jj. quern Alexander III. in Sanctorum 
numerumTolemniter retulit feria qoarta 
GineruB an. 1173- pr?ccpitqi idem Pon- 
G g tifex 



Digitized by Google 



1^4 COMMENT AKIUS HISTOR1CUS 



irfcx, ejus feflum ubiquc poft Innoccn- 
cium fcftuai celebrart > quodin Anglia 
inter prim* clai&i fefta in Concilio Exo- 
nienfi an.ia87* recenfitum eft. Scrip fere 
nonnulli , cum snort uum efle in die Na- 
talit « ejufque officium poll Natalit fc- 
fia trantlatum i quod quidem adnoratum 
eft in quodam Kalcndario Ciftercicnfia 
Qrdipia > Divione impreflb an. 1^17. 
Ciacconiui in viu Aiexandri III mor- 
tem ligoat S. Thorn* ad diem 28. Dc- 
cembriti fireviarium vero ad diem ao« 
quod magli receptum eft. 

Ad tertium Na&urnum EvangeKum 
legjtur dc booo Paftore^cum Hem ilia S. 
Jo-innia Chryfoftomi de officio* & ae- 
Jo Paftorum Eccku* : qu* Homilia a 
PioV. hoc loco difpoiica Parifiu quo- 
que retentaeft. 

CApy.T xxil 

Dc Dominica infra OSfavam 
. : Nativitatis. 

HJEc Dominica appellatur , Vtmiai- 
t* v*<*t i. foH Ji*t*lr Domini : 
in f ierifque Otdinibus Romania dieitur 
prima Dominica poft Nativitatem, cu- 
jui Col left a eft Omnifottns .... dJri- 

gt a-flur . 

Antiphona V*M medium firm turn , 
adeoreperita a c. 18. Sapientia defum- 
ta eft , per quam not docet Ecclefia , 
quod ficut Deui media; noctit tempore 
popuium fuum ab /fcgypti captivitate li- 
beraverat * ira etiam madia noftc per 
Incarnationem Verbi popuium fuum a 
ferviiute peccaei libera vir. 

Le&ionei primi Nocturni funt ini- 
tium Epiftolat ad Romanos : legitur 
Novum Tegmentum pot* adventumj. 
C Epiftola bac aburbeCorintho fcripra 
anno Domini 77. *"t f 8. prima inter E- 
piftolat S. Paulijrecenfetur , nonjuxta 
cemporii ordinem > fed dign irate urbii 
& Ecclefia* Roman* & .pro vcritare 
dogmatum, qu* in ea traftanttir . Mot 
eft antiqoui Roma iegendi Epifrolas S. 
Pauti a Natali ufquead Sepruagefimam. 

Ad fecundum Noclutnum Scrmo S. 



Leonit elegant iftimui eft $ & inter reli- 

Juoi praltaotiuamui i legicur cciioi 
arifiii . 

Ad tertium Nodlurnum incipit Offi- 
cium hu/ui Dominica? per EvaogeJium 
proprium ; in Homilia S. Aoabrotiuf 
indicat , Virginera aon mortuam efle 
marcyrem> nec mortem obiifle fiolen- 
tam> & per gladiucn, qui ejus animam 
pertranfivic , intelligi debere dolorem 
extremum , quo ejut cor cranfverbera- 
turn fuit in morte Pilii ■ In eadem Le- 
dtionc 5. Amhrofius LeAorem remittic 
ad Librum fuum de Viduit, ibiquatde 
Anna Prophet ilia fcripferat , conful- 
turum . 

Dominica hac a Micrologo cap. 17* 
vocatur , Ofptium dum mtiiumfltntimmi 
an que .ejus officium quotidie repcci ui* 

Juead Epiphaniam » fi nulla occur rani 
fta . Ex Collccra qutfpiam fortafle 
credat , Ecclefiam ad Pcftum Nominia 
jefu refpcxuTe : Vs in tumiut MtBi 

rmitmi. 

CAP. XXIII.* 
Die 31. Dccembris . 

* 

S. Sjlvcfler ?aj>a. 

IN quibufdam Ordinibai Roman i 1 fc- 
ftom hoc Circumcifionii Fefto fucce- 
u.t , apud Grscot celebratur die 2. Ja- 
nuarii . Apparet f tempore S. Gregorii 
fuilte Roma Ecclefiam S. Sylveftri , & 
in ejui Fcflo in eadem Ecclefia S. Gre* 
gorium pronunrialTe Homiham , que 
hodierno Officio inferipotuiflet.Grego- 
riui Papa IX. decimo tertio ftcttlo S. 
Sylveftrum f ecu Jit in fcftorum nume- 
rum , qua fanctintanda eftcntj & pro* 
prerea Hcbduirade Natalit infertus eft* 
ut fcilicct ejutFi'ftum eo ipfo die cele- 
bretur , quo ipfc Sanctut motruoi efle 
credirur; undepatet, atate ilia nonni- 
fitria Fcfta in hebdomada Natalii ce- 
Jebrata ■ Hodie S.Sylvefrri fefrum in 
Uibc Roma feriaruat eft poft Bullam 
Urbani V ill an. i<f 4 a. editam . 

Quoad 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. z U 

Quoad Leftiones fecundi Noclurni ufuma Daloiatia* ande no men fumfic, 

c» continent facta , & Deer eta S. Syl- inveftum cife > & hujufmodi ornamen- 

vcftro tributa , in quo tamcn nonomnei turn jamdiu deftinatuoa Diaconii Ec- 

con veniwnt . Obfervandum cfc , quod a clcfix Romans. 

tempore ulque Gclafii Papx extabant Dec re tuna prxcipieni , ut in lineo 

Adta S. Sylvefcri » quae in quibufdam velo Sacrificium Corporis Chrifci con- 

Ecclefiii Icgebantur, licet incertui ef- rlcerecur, ad reprxfentanda^udaria , in 

fet AuctDr , ut inquit Gelafiui incele- quibuipoft mortem involucus efc , ob- 

bri Decrcto contra apocryphal Sen- lervatum legimui apod S.Optatuin, qui 

pturai. >it lib. f. in ut u fuilfe lintco opcrire AI- 

Ab Hadriano Papa in Epifrola ad tare tempore Sacrificii ;& apud S. lfi- 

Irenem Imperatriccm pro tuendii Ima- dorum Peiufiotam, quiaicl. t. ep. taj. 

ginibui .. cVaplaribuifeptimi, &otfa- Aitare , vel Sanciam Tabulam lintco 

vifxcoJi Audoribui citantur , & a tic- cooperiri confueviflc , ad reprxfentan- 

ruaturaSurio > fed deinde adulteraca dum Hlud, in quo J. C. fepukui eft ; ve- 

effe, vdl jatntumfuiflevidentur . Non rum apud Gregorian Turonenfcm 1. 7. 

•it Gek/iut fe ea Jegiffe , fed fibi nun- c. ja. & alio* altaria reperiuotur holo- 

tiaruip eiTe a quibufdam legi.Quxex hi* fenco cooperta i & Artaftafiai Biblio- 

deprornpra in i is lectio tubus refer untur thecariui, qui primus ooMium Deere- 

•defiaptifmo Conftascinija non null is re- turn illuds.Sy4veftroadfcribit,tcftatur, 

©entioribui Criticit vocaotur in dubiuro. fuii quoque temporibui fu Ale EccleGai , 

Lsgati a S.Sylvcftro ad Concilium quarum Altaria hclofcrico operirentur . 

Nicenom tnifli proprio nomine in Le- Regula prxfeubeni obfervari inter- 

fiione non funt vocati i eranc autem fticia in Sanctii Ordmibui fufcipiendis 

Viacentiui, & Vitui ant Vito $ ambo habetur ctiam in Pontificibu* Stficio , 

Prcibytcri. Vincentiui fait deinde E- Innocentio I. Zoziaio, Cxleftino I. 2c 

pifcopui Capux. Ofiui qaoque Epifco- GcUfio. 

put Cordubenfii perfonam Pontificii ge- Quoad feriarum nomen , quo hebdo- 

fere juflut f cam priatiu appareat in fob- madx diet dictincti funt , de eo fxpiui 

fct iptionibui , piefcdiffecrediturj tarn- loquitur ctiam Terruilianui . Omiifuav 

quam Legatus S.Sylveftri. eft Romx Concilium Arclatenfe , qaod 

Quod vero attinet ad Concilium , hoc Pontifice habitum eft , nun autem 

quod in quinra Lcctione dicitur a S.Sy 1- omiiTunrin Breviario Parifienfi , in quo 

vcftro congregatutn Romr, in quo pro fuoima habetur Epiftolx hujut Concitii 

confirmationeConcilii Nicxni interfue- ad S. Sylvcftrum miflx-i optant Con- 

rint ducenti oclo°inta quauior Epifcopi, cilii Patrei prxfentiam Pontificii , ut 

illod aliquibus fufpectuor eft , utpote cum illii judicet , Tt ftrlttr ntblfcun 

toti antiquitati incognitom , & cujm jmdic*Hit : fit digna , 8c honoiifica S. 

nemo vet erum ufpiam memincr it . Scdil oicntio 2 Vol Apaftoii quuiii* ft* 

Scxta Lcftio Deere ta refer t S.Sy lve- dent , & trutr ipftrmm fne int<rmijji$nc 

ftro tributa. Haberur in primo Conci- Dti glorUm ufiatur . 

Jlo Toletanoan. 400. can. 1. ab omnibus OfHcium S. SylveOri erat tantum fe* 

reccptu m efle, ut a Mo Epjfcopo Chrif- mtduplex ante Pium V. qui duplex fe- 

ma conficiatur,nccab alio umqoamcon* ctt> & ex antiqaoritu hoc ill! reliquum 

ficiendom fit . Leghur apud Innocen* fuit« ut nulla dc eo fiat commemoratio 

ciuml. Ep. x. c. 3. pofle quidem Prea- in primii Vtfperii Circumcifiontii nam 

byteroi baptizare , & baptixatoi ungc- jaxta noftrai Rubricat nulla fircomme- 

re oleo ab Epifcopo confecrato , fed Ba- mora t io Pefti feoiiduplicis io primii vef- 

ptizatorum linire fronrem folli Epifco- peril Petti fecundarclaflii , fed tantum 

pit peroff(Tum efle . Quoad Dal ma t ica m , tefti duplicu . Ex quo pater , quod non 

•u« ab hoc Pontifice D'raconii conceffa fiebatPeAum S. Sylveftri in hebdomada 

dicitur in Sacrificio MifTr , S. quoque Natal 11. A Cartliufiaoii officiiim fir de 

Hidgim dc Daiont ica loqaem ait » ejwi gfta va cum commemeratione cantum S 

iC g av Syl- 



Digitized by Google 



COMMENTARIUS HISTORlCllS 



Sylreftri . In Ecclcfia S. D'.onyfii in 
Gallia tramfertur ad diem fecundam 
Januarii. In Breviario Cluniacenfi tram- 
latum eft ad tertiam diem . Parifiis fit 
eommomcmoratio S. Columbar Virgi- 
nii , martyriam paflir in Senonum Urbe 
fub Aureliano, anno, ut creditur, >73- 
vcf , ue .aHi arbirrantar , an. 259. fub 
Valeriano , fiquidem Aurelianus , Pro- 
line?* Senoncnfis juxra illoi Prarfeclus , 
poHca fait Imperator. 5. Audoenus in 
*ita S. Eligii c 30. Ecdefiam memorat 
S. Columbar , qusr Parifiis erat , nec am- 
pliui exftat ; inquaSancta ilra coleba- 
lur Parifiit circa feptinaum farcolum . 
£jui tumulum ornavit S. Eligius in pro- 
pria Senonenfi Ecclcfia , que Celebris 
Abbatja facia eft. ' 

Ad tenium Ncc"rurnum legitor Evan- 
geliam aVn»/*wW deCommuni Confel* 
iorisnonPontificis , quod fit etiam Pa- 
t ifiis in die S. Marcclli Parifienfis Epi- 
fcopi . In Fefto vero S Svlveftri Parifiii 
legitur Evangelium de Fcflo S. Petri , 
y'tait Jtfui in parttt Carfare* , cum Ho- 
p\\h S.Hibrii , quat Petrum fummope- 
re comtnendat> eumque appellat fundi- 
tnentum Pcclefix, 8e quod ille decer- 
tiit in ter ris,ait deer er um efle & in ce>li«: 
Tttttna tjmt jnditU t^ltflia [mm . 

C A P.. XXIV. 



Kalcridis Januarii . 

Fcflrtm CircumcifwniS ) fiveQEia* 
vx Nattvitatis. 

• 

I ifie , 15 jux?a veterem > pri- 

I J mumque rhum cosfideretur , in 
fccclefia Occidental* jejunio , & peeni* 
tent ist facer crat , adprofanai , quz a- 
pud Ethnicoi ea die invalueranr , con- 
fuetodincs , quae Kalendar Januarii vo- 
eabanrur , expiandas . Vigebat enim ef« 
frarni Iibidiiuim, commeiTationum > alio- 
rumqueexceffuum licentia perquam cor- 
ruptus Arenas dandi, 8c accipiendi mo»;ad 
quern evertendum S. Auguftmus Serm. 
7. in append, eleemofyrurn ,Sc jejuoiuiu 



cotamendabat : jtHmrus tt ukhctU* 

Htm f:itnarum ficmt pjtgtnui, Imfmrmi *- 

Ita , imebriaimtms u . Dant ilii fitenat, 
ia$t vh tlttmtfjnam \ advttantmt hi tarn- 
titnibmt Imxmriarttm , advttatt vt ftf 
tntnibtii Striptutarum \ tmrrmmt ilii si 
Thtatrum , t>oi ad Ecdefiam t intbrian- 
tmr ilii f vt jtjunatt . Si btdit ntnft- 
ttfiit jtjuaart , {alum emm ftbritutf 
frandttt . 

Diu autetn vigaifle apparec Kane cor- 
ruptelam, contra quatn mvehunt S.Pe^ 
trui Chryfologui , S. Maxinus Tauri* 
nenfii , S. Fulgentiui , & S.EIigiut ; 
fecund urn Concilium Turonenfe an.j6r* 
prarcipit ea die jejunari , tc \. [Sim no- 
tumCircumcifionit prarfcribit »' qus an- 
te herlm tertian ceiebranda erat * ficue 
in diebut minorit jejuni: : P«m« —firi 
fiat»tmn$ friz tint in Xaltmdii Jaaud* 
rii fitri liianiat , & b»ra tfiava i»ip* 
fisKaltndii Circmmtifonh Mi fa Derff* 
t ..- . ttltbrttur . Quarturn Concilium 
Toletanum an. 6 aj.abftinenciaoa ea cHc 
prskribent cantat i vetat AUtlui* in of' 
ficiif Ecckfiar : KaUndi*fanuarii , qmar 
ftefttr trtirtm gtntilitatit agmntur , 0- 
mni'n* alltlnia no* dtcamtabitur I quOd 
Concilium ncquaquam loquitur de oft* 
eio Circumcifionii , quemadmodum nec 
S. lfidorui> qui l.a.ofhc. c. 40.2 1 c , Ecclc- 
fiamKalendif Januarii inftituifte jtju- 
nium propter errorem Ethnicorum « qoi 
Deum itbi feceraot antiquum Principem> 
Ethnicum,nomine Janum.undeJanuariua- 
mentis nomen fu m fit, ciq.kur.c diem con- 
fecraranr* fpeAaculit deltina<um,corru- 
ptele 3c perfonarum libidiru , Ecclcfiam- 
vero idcircb prarcepifTe jejunium , uc ' 
homines ex eo cognofecrent fceleris gra- 
vitatem, quod pro eortim culpa cunitis 
Ecctcfiis jejunii pern a ftatuta fuitTet. 
Bonifacitts Mogunainus conqueritur e»- 
ciam ipfe, quod hace corruptela tolli 
non pocuit , nifi Kalendis Januariit- 
Bajcchanalium ; em pus , quod Quadra- 
gefimam pratcedit , fuerit fubftitutum . 

Kalendis Januariia quando jejunium 
deficrifj & fefinm cccperit , ignora- 
tut i Joannes Beletbui , qui fub finem 
duodecim't face u J 1 vivebat , nullam ea 
de re tnenri«nem facit . Odo suiiacen- 
its » Epifcopui ParifieDfis an. 



Digitized by Google 



IN BREVIARH 

Lfgaci Pontificii au&oritate ufut eft 
ad compefcenda facinora , quae diebus 
Circumcifionit , & s. Srephani admit- 
tebantur , majoribui diftributionibui 
iftorum dierum Officia cumulavit , ut 
folemniori cultu celebrarentur , & <*- 
Ihrnm ftflornm pmflitittr duflicium 
ntre ; undc patet , non fujffe antea 
duplicia . Exeat etiam Epiftola Facul- 
tacis Thcologorum Parifienfium anno 
1444- Epifcopit Galliar fcripta ad ex- 
tirpandos hujufmodi abufus > eaque 
Jegitur in fine Operum Petri Bic- 
fenfii . 

In Miffali' Gothico habentur hac 
die dux Miffs, altera Circumcifionii* 
altera contra idololatria* , que ea die 
patrabantur : aJl ftobibendnm ab id$- 
lit habentur etiam in Geiafiano ♦ 
Poftea vero ex duabua MirTu ana 
tantum fadta eft Tub titulo CircumCt- 
iionii : Ordo Miff* in Circmntlfitnt Do- 
«"'*< j in qua duplex habetur bene* 
diftio i altera ante comtnunionem , 
altera poft . Hare fpedabat ad Mif- 
fam, qua? ad extirpandas Ethnicorum 
fuperfritionci dicebatur , eratque Mi(- 
ia jejuni/ , in qua dicebaotur benedi- 
ftionet poft Communionem . Prima 
hujui Miliar Epiftola eft Ifajat 44. 
Hsc Heit Dtminns s\tdemttr turns. Sc- 
cunda eft s. Pauli 1. cor. 10. 14 §&• 
gite ab idthrnm enttmrn . Evangelium 
eft circumcifionit : ita in hac Mifta 
duo Ecclefiar vota continebantur • Se- 
cunda Epiftola errorem Ethnicorum 
refpicit , ficut etiam coilccla : Omni- 
ftelts .... #* not convertent vivifi- 
en , & quts errer Gent Width invt-tvit , 
dgnitienis tu.r mhr«> abftlvnt . 

Difficile dicta eft , quale officiurft 
Romat olim fieret hac die, utrum d'e 
0£tava Nacivitatit , an dc circumci- 
ficme , an de Virgine . In Sacramen- 
tario Gregorii habetur In O&mw £>•• 
mini , ficut etiam in antiquii ordini- 
bui Romania ; Vetcrei dicebant plu- 
rali numero , Oftavat : apud Amala- 
rium habetur De Otlnvis in •'-•;< Unit 
Dtmini i mot erat Rome hunc diem 
appellandi 02a?am Nativitatii : qua- 
propter Duranduf ait , hac die fieri de 
oclava Naciyitatu , qoq autcm dc 



JM ROMANUM. 237 

circumcifionc , verum in Gallia fc- 
ftum hoc antiquo circumcifionit no- 
mine vocatur , fecundum , quod fu- 
perius rcculi 2> Concilium Turoneofe 
de circumcifionc taotum mentioncm 
facie . in Capitularibut caroli Magni 
I. 6. c 181$ appcllatur circurocifio : 
In Circnmtifone Domini Knttndit Jmmn- 
rii . In antiquii Marty rologiit Gall e. 
appcllatur circumcifio J. C. fecundum 
carnem > Odo suliaccnfii de circum- 
cifionc tantum loquitur » & revcra 
Octava Natalii celebrari non poteft 
abfque eclebritate Fcfti circumcifio- 
nii , quoniam oltava die J. chriftut 
circumcifut , fuit i ita nullum atiud 
Erangelium huic dici debebatur . Sa- 
cramer.tarium ,s. Gregorii OJlavac Nj- 
tivitatii , & fjcfto circumcifionit ad- 
die folemnitatcm Divini s. Virgini* 
partut, qui dioitur Yuttptrimm t ejui 
Coilecla, Vtm qui fitlmtii ttttrnm . Ve- 
/per» funt pfalmi de s. Virgine ; & 
anciqua extant Kalendaria , ubi Ka- 
lendi* Januarii infenbebatur , 7i<xtalt 
S. Mar >d . Afierit Micrologui , offi- 
cium totum fuifle dim de Virgine 
tantum > & hoc appellabatur fc- 
ftum de Partu Virginii , feu Tnttft- 
tinm . Ecclefia 2;. Dccembris officio 
fijii penitus occupata , incclavam diem 
trantferebat officium matrit . S. Ber- 
nardut in fuii fcrmonibut in hanc 
diem mentioncm facie de circumci- 
fionc, quam oclavat Natalii myfterium 
vecat i Jtntt fnnttt dtei ttltbrdvimn* 
dJtm ntttlii i bidit itltbramkt S*cr*- 
tnenium o(1*vm diti . , 

In antiquii CudinlGu* Romanic 
officium erat de oclava Natalii tan- 
tum, & Calletta , Dent qni nobis nati 
Sdlvittris diem leltbrnrt cancedis ofl*.- 
vmm . In aliii rrperitur hodiemus 11- 
fui, nempe officium Natalii cum of- 
ficio Vuginii permixtum j prim* , & 
fecundr Vefpcrx fun; de Virgine , 
cum Antiphonit , 0 tdmirabilt com- 
mertium .... Verficului Vofi psrtnm, 
.Antiphona ad Magnificat , He*: hi vtn.- 
str . Iftat Antiplionar funt etiam ad 
Laudei ufque ad VigiWam Epiphaniar. 
Matutintim , five ofheium noAurnum 
eft de Natitfitatc. Quinquc Antipho- 

0* 



Digitized by Google 



238 



COMMENTARIES HISTORICUS- 



nx 0 admit abUt ttmmircimm i Qnanda 
i>4(N/, H*bmm , Cerminavit , Bcce Ma- 
rin, & Mirabile Myjkrinm titanturab 
Amalirio J. 4. c. 31. Vidcntur An- 
tiphonx iftx ad confutandutn ac debel- 
Jandum Eutychianifmum ab Auctore 
compofitx ; legirur propterea in Anti- 
phooa ad Magnificat , 2\[«n ttmmixtianem 
fajj'u t,neifue divifionem . Patret Oratorii 
in Gallia fitiem mutant Antiphonx O 
ndmirabile, &.' loco diceodi ftocedentlf 
ut» fine ftmine , dicunC , naftrm, f*8ui 
mtrtalitdtit farthept. 

' Romx , ut fuperius diximui , nofte 
Natalii dicebatur aliat Matutinara bit 
cum duobui divcrfi* officii* ; quando 
autem duo ilia officia dicendtmos ob- 
lolcvit, alterum pro node Natalis re- 
tcncumeft, alterum- pro die oftatx-} 
eflque officium quod hodie dicitur,quo» 
ad Pfalmos , & Antiphonaf . 

Ledtionei primi Notturni funt Epi- 
ftolx ad Romanos , qux die 29, aut 30. 
Decembrii legi cccpta eft . 

In Lectionibui fecund) No&urni Ser- 
010 S. Leonit Eurychianoi oppugnat , 
qui utramque naturam in J.Chnftocom- 
roixtam & confofam effc audebant af> 
ferere. 

In Homilia tertii Nodhirni S. Am- 
brofiui doccr, folum J. C. ex nati* de 
ffmina terrene corruptelx non fenfiffe 
contagia j quod quidem validum eft ar- 
gumentum origins lis peccati omnibui 
hominibui communit , quo folui Chri- 
ftui expert fuit 8c immunis , quia de 
Spiritu S, conccptui , & de Virgine na- 
tus ; Se hoc multo ante Peiagianorum 
hxrefrm . 

Oratiodiei, Dent qui fain tit, ex flat 
In omnibus Sacrii Ritualibut , & ad par- 
turn referrur Vlrginis : "Par nmam m$- 
ruimui ttu&urtm vitm fnftipere . 

Ad quintum Refponforium Matotini 
habetur Canfirmatnm efl ear Virginia , in 
qno divina myfttria. concepts , quod non 

eft intelligendum juxta fententiam cu- 
jufdam vifionarii , qui J. Chriftum af- 
firmabat a Virgine non in vifceribus , . 
fed in corde conceptum , licet Angelas 
dixerit , Cantipiet in mtera. Hoc igitur 
Refponforium fignificat, Virginem con- 
ccpidc My ftcriura in cordc luo per fidcrn 



verbis Angeli prxftitam . 

Ad nonum Reiponforium , UBalat 
Virga ubete de Cmh plena ; non fibi vult, 
uc quidam A uc"h>r perperam interpreta* 
tut eft : e ccclo fciJicet pluidc lac in 
ubera Virginia ; fed per hoc voluiffe 
EcclcGam mirum iilum modum fignifi* 
care, quo Virgo Jaclabat Filium » quern 
mirabili quoque naodo conceperat . 

In una Antiphona Laudum , ubi ha- 
betur , Innovantmr nmm » tranfmuta- 
tio intclligenda eft in natura tantum hu*- 
mana , non veroin divina , qux tranf- 
mutari nonpoteft ; & fortaffe nil aliud 
fignificatur quam communicatio idiema* 
turn utriufque nature , cujui propricta- - 
tei-atcribuuotur dirinx pptfonx , idque 
abAu&orei qui adverfu* Eutychiaoo* - 
fctipfetat , defumtumcft . 

in minorum Horarum capitulii facile 
eft animadvertere $ ad Sextain 8c Nonam - 
ea efle de die Nativicacis » propterea 
quod ca die duo Officia, nempe de Vir- 
gine 8e de Nativitate con/undcrentur. . 

Joannes Belethus ait , ideo xtate fua 
doasMiffai hac die celcbrari folitas , 
alteram de Virgine , alteram deO&af* 
Natalii, nefcilicet duoifta object a con- 
funderentnr. Hodie in Mifsa Coiledta 
tancum de Virgine eft , reliqua dc Octa- 
»a Natalii. Micrologi «vo , uc ipfece- 
ftatur c. 39. Mi!L erat de Virgine tan- 
tum , ad Introitum fulium tuum , non 
vero Tutr natut rp , in primU Vefperis 
dicebancur Antiphonx Tecum frintifinm^ 
cum reltquis , Refponforium Cangr*t*~ 
Umlni , Hymnuj A Soiit artmt , ad Ma- 
gnificat Antiphona Maguttm Myfierium ; . 
ad Laudes Antiphonx 0 admit atile ; 8c 
exdem Antiphonx dicebantur in lecun* 
dii Vefperii cum Pfalmis de Nativitate . 

ApudCarthufianos, & alios, adVe- 
fperas non dicuntur Antiphonx 8t Pfal- 
mi de die Natalii, Tccnm pTMttifimm | 
8c fi Circumcifio occur rat in Dominica » 
fit commemoratio de Dominica in Lau- 
dibus & Vefperis , cum Oratione Omni- 
fttnt .... dirigtmBma. ApudUdat- 
ricum videre eft , quod hodiernum £- 
vangelium erat illud Natalis : Tafiaret 
Itqnibantur , cui ad]ungebatur ; Sj fft- 
<jnawt cenfttmmati funt die t itlo . 

In £cdc«a S. Dionyfii in Gallia Mi.'- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM . 



faerat tota de Nativicare , ficat indie 
Natalit , cum Introitu Vuer ; Epiftoia 
Muti>f*Ti*m\ Profa irttbundu , ; Colle- 
ct.! Dtmt qui noi.it naii Stivtlorii diem 
*&*v*m ... - Evangcliuoi de Circum- 
cifione : td Vcfpcrai Antrphona? Tetwm 
frincifium . 

In Cluniacenfiboi Scnovit Breviariia 
Officiutn totum eft de Nativitate , cum 

C j 1 1: (ft J n*u Stlvstori i ditm ronce- 

dit ttltbrtrt tH*v*m . In totO Olficio 
nulla fit meocio de-Virgine . Parifiit 
Officium Romanum re centum eft, im- 
tnutaratantummodoadtertiuna Nuflur- 
nam Horailia , que eft S. Cyrilli Ale- 
xandrini de nomine Jefu ,cum nono Re- 
fponforio 0 Smm InftntU . . . Oftlittt 
tflmmi >quibut fcccxtoTum J,tdci txttr\n 
/i»»r . 

* Neque pretermit tendun eft , inopi- 
nato accidifie , uc prime tret le&ionei 
de Circumcifione abfque uilo deleftu 
difpafii« illius diei Myfterio convc- 
nirenc • 



239 



CAP. XXV. 



Dc dicbus infra Circumciftomm & 
Epiphaniam occurrentibus. 

ANtequam Feftu Natalcm fubfe- 
quencibui interfcrerentur Ocla- 
v* , quatuor illii diebut infra Circum- 
cifionem & Epiphaniam nullum aliud 
Officium habebarur , qtiam quod Domi- 
nica infra O&avam Nativitatii . In qui- 
bufdam Ecclefiis dicebantur Pfalmi de 
Feria , & Anriphonz, & Hymni de Ni- 
civitaie futnebantur . 

Micrologui c. 37. air quod, fi diet 
lili, etiam poftquam Feftii Natalii ad- 
ject* Tunc Ociava? , occurrerent in Do* 
minica , fierce Officium de Dominica , 

Vum medium filtntlttm , & quod nullum 

exflabat apud S. Gregoriiim Officium 
pro Dominica, qua? occurrere pofset in- 
fra Circumcifionem & Epiphaniam ; & 
fi occurrifiet , repetebatur Officium dc 
Dominica infra OAavam Nativitatii , 
queaudenodum repetebatur Officium de 



u him it Dominicii pod Pentecoften . 
quanda proprium non exflabat ;& quando 
Vigilia ipfa Epiphanis incidic in Dorai- 
nicam , hoc idem Officium repeticur . 

Sed quamvit in Ordinibui Romania 
nulla frgnetur Dominica infra Circum- 
cifionem fcV Epiphaniam, repericur ta- 
men in pluribai Ordinanii : Dtminia 
ftim* pfi ccliVAs Utttlis . In MifuU 
Gothico nulla extat Do-ninica poft Na- 
talem, fed poft Circumcifionem , D»mi. 
nlem f ofi Circumtifitnem . Prima Epiftola 
Mifiz eft Ezechieiii 4J. Fill htminit , 
hi fmnt ritut mlttrh j fecunda Eplftol* 
ad Ephefioi t. v.). Bmedifims Demt& 
Vdter Domini ntfiri i Evangelium JUitth. 
9. Obimltmnt tutbm hominem dttmtnimm 
h*bt»ttm . 

Dominic* infra Nativitatem & Epi- 
phaniam vocantur Dominic* vacantei , 
led improprie, quia numqaam fuerunt 
Officio vacua; , ut fit in Dominicii poft 
Ordinationem quatuor Temporum : di- 
cendum eft igitur , duat hake Domini- 
cal infra Nativitatem & Epiphaniam ef- 
fe vacantei, quia non habent O.ficium 
proprium feu de Dominica , vel quia, 
occupant 11 r ab Officio Fefti alicujui San- 
c"ri, vel ab Officio Odar* Natalii . 

Parifiii reftituta eft Dominica in- 
fra Circumcifionem & Epiphaniam ; 
Evangelium eft de fuga }, o. in JEgy- 
ptum, cum Homilia S. Petri Chryfo- 
logi e'loquentiflima . 

C A P. XXVL 

Die a. Januarii. 
De OSlava S. Stepbani . 

* 

DEOftava S. Stephani, & duobus 
(ubfequentibut diebui primui o- 
mnium egit Amalariui I. 4. c. J7. J»c/f 
ORavMi?iitivitKtit Dtminl , 08*1*1 cc- 
Itbrtrt S. Sttfbtni , & S. legnmii 
gtl'iflm , ctnue Innocentiurn foltmmt { Ht 
t*rmm tElavarnm cam* ptrvtnitmm $ td 
y'tgilUt ThttfhtnU i ne diet hi abfque 
celcbriute claberencur , tribal hifce 

Fe- 



Digitized by Google 



COMMENTARIES HISTORICUS 



Feftis Oclava affignara eft . En quomo- 
do hifee diebui Officium Natalis , quod 
ante* duodecim iftorum dierum fpatio 
continuatutn unam camdetnque quafi 
confeccrat folcmnitatem , cxtindtum 
eft, ut Sanctorum Officia fubftitueren- 
tur , & Sandoruai Oclavar ; idque ad 
Ecclefias ouinci , Sc ad Parifienfctn quo- 
que tranfiit , ubi licet Officium S. Jo- 
annis fit tantum duplex majus , non ve- 
to folesnne , 6c Officium Innocenciura 
fit inferiorif Ri'tus , nempe duplex mi- 
nus i tamen celebrantur cum Ottava ; 
ita ut officium de o&ava Innocent/um 
uno tantum gradu diffcrat ab officioFc- 
fti . Tres ift* Oclavx non exftant in no- 
vo Breviario Cluniacenfi > ubi fit com- 
memoracio de Feria , hoc eft de conti- 
nuatione Natalis tribui illiidiebus, fi 
Feftum occurrat. 

Hi Oclava: dies Roma* erant femidu- 
plices tantum ante Pium V. qui duplices 
efle voluit. Ntillus Ordo Romanus de 
iftis Oftavti mentioncm facit ; Amah- 
riusquideiis primus egit, voluit for- 
tafle tifum hgnificarc Ecclefiar fux Me- 
renfis | cujus Patronus eft S. Stephanus, 
& in qua forfitan hujus Sancli Oclava 
c<rpta eft , & duorum poftea Fcftorum 
fubfequentium , atque deinde de qui* 
bufdam Ecclefiis Gallia* Romam invecla 
eft. Priiium, quod hujus oclavar men* 
tioncm faciat , Martyrofogium eft Not* 
kerij qui decimi Crcali Audio r eft ; 8c 
fortafle quia S Stephanus ejus Abbaria* 
Sangallenfif Patronus eflet . De ea lo- 
quitur undecimi Sxculi Scriptor Mi- 
crologus c. 37. 

In primo Noclurno. Icgitur Mirty- 
rium S Stephani ; quodclevatis oculis 
in ccclum vidit gloriam Dei , hoc eft 
lucem fplcndidam , & in medio Jefum 
ftantem , quern Filium hominis vocat 
potius quam Filium Dei , ne Judxi du- 
bit a rem , de JefuChrifto eum loqtit , 
qucm faceret ajqualem Patri j quapro* 
pter credidere Judari Seephanum blaf- 
phemantcm, & lapidarunt ; quo fup- 
plicii genere punicbantur aLegeblaf- 
phemantes : lapidaverunt autem extra 
llrbem , quia in Urbc Jerufalem nemi- 
ni permiflum erat occidere . Et quia re- 
ftei Lege cogebantur primi iajiccrc ma* 



nut in reum, uc facilius Iapides jace- 
rent , veftimentortim partem depofitam 
tradidere cuflodiendam Saulo, quiju* 
daifmi tenebatur «lo , vocaturquc a- 
dolefcens , licet plufquam triginca an* 
nos natus eflet . S. Auguftinus Serm.14. 
dc Sanctis ait, Sanclum Stephanum a 
Saulo quodatnmodo lapidatum fuiiTe per 
manus lapidaneisim judcorum , quorum 
fcrvabat veftimenta . Creditur autem 
S. Stephanus obiifle Tub fipem anni |j. 
statis Chrifti , novem circitcr menfibus 
poft ejus mortem . 

Ad fecundum Noel u mum Sermo S. 
Auguftini animadverfione digniflimus 
eft ; ineoapparet inter Feftum Natalis 
& Feftum San&oruoa diftinctio ; Fe- 
ftum Natalis appcllatur Ftfliviffma* 
diet , nempe maximum & folemnifli- 
mum Feftum » quod in Africa S. Augu- 
ftini atvo S. Stephani Feftum fubfeque- 
batur feftum Natalis ; quod S. Stepha- 
nus erat adolefccns , quando lapidatus 
fuit, In iffo jnvtnlutii fitrt , quod ejus 
tnartyrium e libro Acluum Apoftolorum 
leclura fuerat aoteSermonem i ficqood 
ill jus Mirtyrii picture quzdaminEc- 
clefia Hipponenfi cxtabant > H*nc it 
Librt Acluum jippttwnn , qu»m trjtre- 
tmr , non ftlum tndivimut , ftd ttUm («•« 
Us fftfftvimtn . 

Homilia tertii Nodlurni eft Com- 
mentarii S. Hieronymi , ipfius fcfti die 
perledti continuatio. Pfalmus nz-abeo 
citatus eft : Ctnftttuini Dtmimt ^mtnUm 
btnmt , qui ad Primam dicitur diebus 
Dominicis . 

Colledta Omnifttnt .... 4711* fti- 
mhUt , eft in antiquo EcclcfirRomanx 
Colle&ario . 

Parifiis quoqoe fit deOftava S. Ste- 
phani ofificium femiduplex ; Leclionec 
fecundi & tertii NoQurni difTerunt ab 
Officio Romano . 

In quibufdam Ecclefiis inOdlava S. 
Stephani hiftoriaReliquiarum ejus Jc- 
gebatur • 



CA- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 

CAP. XXVII. 
Die 3. Januarii. 
VBava S. Jomnrs Evitigelift* . 



a 4 i 



Eftiones primi Nofturni funt de A' 



connventibus fuftinet . 

Homilia s. chryfottotni ad tcrtium 
N octurnum Don arnica continet obferva- 
11 one digna . 

In pnmis edicionibat Breviarii Car- 
dinalii Quignonii , a Paulo III. Ponti- 
fice approbiti , nonfiebac hacdieOrfi- 
ciura deOiHava s. Joannis Evangeliftr » 
fedde $. AotcroPapa , quod tamcn a 
Pio V. mutatumeft^, & nullum de hoc 
Papa reliflum Otfickim , nequo memo* 



, pocalypfi S. Juannii , qu» legitur ria nifi in Marcyrologio . 
in Oftava Pefti s Caput 4. bujui Libri , Parifris hac die fit Officiutn&P eft urn 
ubi Sandtorum gloria defcribitur , Deut S. Genovef x Virginit , que illiut llrbit 



inThrono, 8c viglnciquatuor Scniorcs, 
qui funt velut Aflcflbrei Judicts , defi- 

Snat univerfitatcm Sanctorum Veterit 8c 
lovi Tcftamenti , per duodceim Pa- 
triarchal , & duodceim Apoftolos re- 
prsfentataai . Mare iHud pellucidum 
fimite chryftallo affi niluur mari xnco 
aquz pieno, quod Salomon inTemplo 
collocari juQerat ad purificationem V t ef . 



habetur Patrona ; fepulta eft in Eccle- 
£a , qoa; a clodoveo anno * 0 7. xdificari 
catperat in honorem SS. Petri & Pauli , 
quorum relievo cicala , s. Gsnovefx no- 
men fumflt , propter nimiam Poputo- 
rum frequentiaai ad ejus tumuium coa- 
currencium ■ 

Orficium eft de coaimiini Virginum , 
exceptit Arxiphonis ad Laudes 8c ad 



byrererum; quatuor inibi defcribuntue Mtgnifiat , qua defumtz funt e Vitas. 



animiiia ad inftar quatuor Cherubim , 
qui erant circa Arcam Sancluarii , duo 
a Moyfe > & duo I Salomone pofici , 
quiboi quatuor Archangeli Dei juflfis 
exequendis addi&i fignificabantur j hi 
leonei lunt prar fortitudine, bovei pre 
obedientia , homines prx prudeRtia , 



Germani Autiftiodorenfis , aPretbytero 
conftantio defcripta, ubi deflla Sandra 
mentio fit. Hymni funt P. Petavii So-* 
ctetatis Jcfu . 

San&x iftius feftum feriari co-pit pod 
Guillclmum cartherium , habetque O- 
dtavam cum fola Commemoratione in 



aquilx prat celeritate. Patrei quatuor Officio de O&ava Epjphaniar, ne exce- 



4>to quidem die ipfoOdtavar, qui cut 
fit femiduplex tantum , cedere debec 
diei infra Oftavam Epiphanhr , qfli pa- 
titer femiduplex eft. 



hitanimalibus quatuor Evangeliftai in* 
oui opinantur^ 

Ad fecundum Nodturnum S. Aagu- 
ftinuf quatuor animalia Ezechielit 8c 
Apocalypfis quatuor comparat Evange- 
liftit 1 aitque, per aquilam s.Joannt-m li- 
gnificari > qui muito altiui ac fublimiirs, 
quant ceteri tres , fecrexit, caplicant 
J.C. Divinitatem , 8c pra-cipue in pri- 
mo capite Evangelii fui : ibi enim , ut 
Auguftinui inquic, s. Joannes videcur 
Xc crexifle fuper ccelos, & omnes An- 
geles 1 & ad ipfum Deum pcrveniiTe , ut 
diviniVerbi perciperet originem j af- 
firmacque > s. Joannem ram fublimem 
do&rinam ajefuChrifto haufirTe, cum 
i v) pra pcd>u« ejus in Ctcna recubuit ; ibi 
Deus gloriam fuam quodammodo tern- 
peravit , ut a S. Joanne videretnr , 8c 
contemplaretur , ficuti aquila solem 

contctnplatur, cjufquc jubar oculis in- Auguftioi , fcdftylus videtor alicujua 

H h • A»- 



c a p. xxvm. 

4. Januarii. 
'Oflava Innoccntium. 

AD primum Noclurnum refomiin- 
tur Ieciiones EpiHola* ad Roma» 
nos , quarum bco duobus prxcedenti- 
bus dicbus fucccflerant Leftioncs pro- 
prix de Fcftis . 

Scrmo fecundi Noflurni non eft S. 



Digitized by Google 



242 



COMMENTARIES HISTORICUS 



Audorii noni f*culi ; exclamationibus 
& verborum lufibut rcfertui eft . 

CardinaiUQoignonius in fuo Brevia- 
rioa Paulo 111. Pcocificc approbatoO* 
davam Innoccotium fuppreflerat , illi- 
que (ubftituerat -Odavam S.Aldegun* 
dit Virginii in Hannonia , de qua fit 
mcntio in Matty rologio 30 Januarii . 

Parifiii fit memoru S. Rigoberti Epi- 
fcopi Remenfii , qui obi ir anno circiter 
743. cujui o(Ta quardam Pari/ioi a (lata 
anno 1 J,£a.aflervantur in Ecclefia S. Ma- 
ris, fceiponuntur hodierna dicfuper 
Aram maximam tempore Mid* , quae 

{irope Sandorom Cinerci celebratur , 
crvaturque antiquu* ufui ceiebtandi 
Miftaovfupcr Offa Sandorum . 

■ • 

C A P. XXIX. 

■ 

5. Januarii ^ 
Vigtoa Epifbanix. 

Nihil in toto hodierno Officio re- 
ferri poteft ad -titulnm , in 
L>* EflfhAiiia , ideft ad Epiphaniam j 
totnm eft, ficut in Dominica infra Oda- 
vam Natjvitatii , eflque ut ajebac 
Micrologut 1 1 It, id Officium quod repe- 
tebatur quotidiea Natali ufque ad Epi- 
phaniam . Evangehum tantum proprium 
eft , ncmpe de foga f. C. in Agypmm . 

Ad fecundum NtdurnumAudor Ser- 
monii non vidctur clTe s. Auguftinui ; 
Mum Jcfum Cht iftun aflerit fine pecra- 
tonatum, utpoteabfque virili comple- 
xugenitum : folus f»* fucnto t , t n , 
quod excludit etiam Nativitatem s.'Jo- 
annu Dj pt iflae tamquam a peccato im- 
munem i qwrquidem erat s. Aujuflini 
fentcntia , quod , ficut juxta Evan«»f- 
lium nemo renafcitur spititualitcr , n 1 ft 
priut nafcatur , $. joannei non fuerit 
iandificarut antequam nafceretur , & 
quod fandificatio , iJli pcr'Evanjjeliiim 
tributa , quardam fuetit deputatio feu 
defi^natio wiinifierii fui. 

Ad tertium Nodurnum s. Hierony- 
mm *ocat S. Jofcph Patrcm nutrititi'm 



JefuChrifti, 7{mttitlmt , n»v ntttttut ; 
aitque, Herodcm, quioccidi juffit ln- 
nocentei , patrem futlTe illius , a quo 
in Paflionc fua J. C. irrifui ell j itemquc 
nullum reperiri in 5criptutii locum , 
ubi exprefle dicatur per Ptophetat de J. 
Chrtfto , quomam Nazarxu* vocabitur • 
j'deeque Evangeliftam de Prophetit in 
generc loquutum effe , non in fpecic , 8c 
Prophetas plutalitet vocantem voluifle 
oflenderc, fe non verba de Scriptoria 
fumfifle, fed fen I am . Appcilatur au- 
tem J. G Nazarfus , quia concept m & 
nutritui eft in civitate Nazareth , & 
nonnifi per derifioncm inCrucit titulo 
inferiptus fuit N±zarenu* . Cum ramen 
Nacarenus , sandut interptetetur , Uc 
fegregatui a mundo > & cum Prophets 
Chrtftum appellaverinr sandum sando- 
rtim , vel fimplicirer fandum , non im- 
merito ab EvangeliPa didum eft , 8c 
Prophetarum telfimonio comptobatum , 
quoniam'Nazartrui vocabitur . 

Hodie fit cotnmemoratio s.TcIefpho- 
ri Papa? cVMartyiii fine Ledione. S. 
Jrenarus I. j. c. j. in catalogo primorum 
Pontificum s.Telefphorum decorat Mar- 
tytii palma, qua poll s. Pctrum netni* 
ncm prafter Telefphorura ornat . Quoad 
hunc Pontificem antiquui Romans Ec- 
clcfia? fervatus eft mot, aGclafioPon- 
tifice memoratui , Ada Martyrtim non 
legendi , ne quid fortafte falfum irrepe- 
ret & apocryphum. Ifte-sardut in nul- 
lo Ordine Romano rcperitur , cV ejui 
Commetr.oratio , quar hodie fit, appa- 
ret tantum ab anno i£oa- a Cleinente 
VIII. Pontifice inferta poft Bteviarw 
Romani emendationem . 

Huic autem diei Vigiliar Epiphaniat 
nomen tribui nequit nifi ratione MitTar , 
qux antehac dicebatur node poft No- 
el tirnoi, & qua? prxcedenti diei afligna- 
ta eft»i>oftquam nodurnarum vigilia- 
rum ufut Populo fuit inter d dut . 

Si hare Vigilia occurrat in Dominica, 
Officium, ut ait Mictologui c. 40. fit 
Vum medium; hoc eft rcpetitio Domini- 
ca? infra Odlavam Nativitatit i fi inc : - 
dat in aliam diem, dicitur idem Offi- 
cium cum Evangelio de fuga m iEgjr- 
ptum , propterea quod antrq-iam h*c 
Vi-ilia deccrneretHf , firbat Olfic:u« 

dw f'u^a 



V 

Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMAN UM. 



dt fuga ilia j tamquam de Feflo Domt- 
ni : 6»c Officinm ante nfnm hnjnt 

rigilicr eanitbatnr . Oratio M<lfx de Vi- 
gilia i qui in antiquit Romanis Colle- 
clariiseft, Cerdx nofha .... venture 
Peflivitatis fplendor ill* Arte .... Pa- 
ri/iii reftituta eft . 

Vigilia Epiphini* nihil tom habebat 
ab aliii Vigiliii diftinftum , noxque pre- 
cibus & lecrionibus infumebatur . De ea 
agunt in Epiftola Trecenfii & Augufto- 
dunenfitEpifcopi Lupus & Euphroniui y 
afTerentei durare rotaro no&tm , ac pro- 
pemodum ufque mane, non fecu* ac Vj« 
giliamNatalis;Vigj|iam wero Pafchari* 
ciriut terminari , quia in Natali & in E- 
piphania rardius, & port ccrnamfiequie- 
cem congregabantur , in Vigilia vero 
Pafchatif ftatun poft vefperam , & je- 
juni . Affirmant Epifcopi in eadem Epi- 
ftola, Vigiliam Epiphanis aliquid ha- 
bere prarcipuum : Epiphani* [elemnitat 
htbtt fnum fpeualem tnltnm : & nihil 
aliud fuifle credo , quam quod in ea non 
jejunaretur; legimus enim , concilium 
II. Turonenfe anni sfj. can. 12. a Nara- 
li_ ufque ad- Epiphaniam vetuifle jeju- 
nium . S.Cxfarius Arelatcnfis , qui an- 
nit f o-. vixerac ante hoc concilium , je- 
junium indixerat feptem dierum ante 
Epiphaniam, Vigiliam veroPefti pre- 
ciboi celebrari a nona hora vefperarum 
ufque ad Incif ortum . 

Petrui Oamianua I. r. ep. jf. affir- 
mat, in Vigilia Epiphanix jejunandum 
efle , v mi & olei ufu concefTo ; cujm 
ftovitatem jejunii quibufdam impugnan* 
tibm refpondet , s Gregorium in fuo 
Sacramentario MifTam de ifta Vigilia 
propriam conftituiffe , idque argumcn- 
tum e(Te fervati in ea Vigilia jejunii , 
cum nulla habeatur MifTa fine jejunio > 
conqueritur autem , quod Mi (ft hujtu 
Vigilia? ad horam Tertiam celebretur , 
non vero ad horam Nonam , ut fit in 
alill Vigiliii : Cmm nnfanam rtftnrint 
vigiliat diti i in qnibne M jf* debeantabf- 
cut jtimmit celebrari , A pud Canonicot 
Rcgulares s.Rufi jejunabatur in hac Vi- 
gilia , &ideo MifTa pofrsextam prxci- 
pitur celebrari : {£nia ieimninm t/l , pofi 
Sextam tantabitnr M'fa . Hujui jejnn-i 
Kcminit Concilium Moguntinum an. 



loao. & Concilium selgenftadenfe an. 
loaa. Dtirandui Petro Damiano aflenti- 
lilfj probatque hodfe jejunandum et 
Mtffi Vigilix , que esftat apuds. Gre- 
goritim.eftque M-iftit jejunii ac poeniren- 
eizfimilis.Sed per hujui Vigilix Mifljni 
videtur potius probari Feftut diet, quam 
diet jejuni i,cum MifTa ad Tertiam dice* 
recur . Hinc Lanfranchu* in fuii statutit 
huncdiema jejunio eximit;I* t'igitia E- 
fiphani* non itinnatur . Hoc idem ait 
Udalricut in Confuctudinibui Clunia- 
cenfibui , Hedit non jejnnamns . In Re- 
gula S.Donati , & S.Aureliani non jc;u- 
natur a Natali ufque ad Epiphaniam. 
S. Ounftantu in fua Concord:a c i- aper- 
teaflerit , in Viglli* Epiphani* nonjtm- 
naimr , & Petrui Damianus oyuCc. j$. 
c. i* Monachitfuii prxcipien* jejunitim, 
declarac , hoc efte reccnter induftum 
contra communem ufum , Epiphnnhrmm 
vigiliat dignnm tfl jtjnnttt . Hit fiimm- 
th*bittrr mr peregrin* noviter intr*dneere 
jtinnia , (]** nnlU wle*m Tttrnm *nt7o- 
limte fir mate . Joannes Abrincenfrs t>-> 
prime ait , hanc Vigil»«m diverfimode 
obfervari in Ecclefia ; alii enim jfjuna- 
bant , & Orricium faciebant Ugubre 1 
a 1 1 i dieni feftum eclcbrabant j. prafert 
autem idem Audor jrjunantet- minime 
jejunantibus : VigUinm Epifhtni* q**m 
flebei diverfe teitntt-: mlii enim itiuntnt t 
aiil prandent ; nobis i»inmndum magit- 
tongrnum videtnr . In MifTa 1 1 Moziribi- 
co habetur MifTa dc jejunio, In jei»ni» 
Kfiphsni* : in antiquo Kalendario , in 
VlJEllil Epiphanix habetur leinninm , &• 
M'ijf*t hora nona-. In quibufdam Ordi* 
nariis non dicitur Te Denm ad Mjtuti* 
num 1 neque Gloria in excelfit , aut MU* 
tnia ad MifTam . Narbone* dicitur Tr 
Dtum , ficut in fcflo . Mediolani haben- 
turquatuor Pfophetix , &una Epiftoliv 
in MifTi hujus Vigilix , quod fi°num e- 
rat magni jejunii , He poftquamlibet Le- 
dtionem Reiponforium , cV Collecla » 
ficut in Sabbatis quatuor Temporum r 
Evangelium eftde Baptifmo J. Ghrifli , 
cujos loco in antiquo Lcc^ionario Gallic 
Evangelium erar de adoratione Mago- 
rum . Mediolani prarter Prophetia«,1»>» 
leguncur in Mifla , dicuntnr etiam Vef- 
per* in medio M 'IT*, quod magnum de- 
h 1 ftgnae 



Digitized by Google 



244 COMMfcNTAKU 

fignat jejunium , nonnifi ad vcfpcram 
folvendum , idque fervatur inVigiliii 
Pafchatis , Pentecofle* , 8c Natalii » 
jejunium etiam hodie ibi in ufu eft $ fed 
in Bulla legityr dthorut* , ut quifque 
intclligat non efle atnplius de pratcepto . 

Fan fib fit hodie commemoratio S.Si« 
mconis Scyf itae » qui folitariam in O- 
riente vitam egit . Cur autem Parifiii 
San6ro ifti habearur cultut , haud equi- 
dem fcio ; nifi forte quia legitur in v*i- 
caS. Gcnovcfx , quod , cum in Syria 
Farificnlei quofdam Mcrcaforci inve- 
niflet , hoi rogafledicitur , tit eum San- 
clx iftiuj prccibui commendarcnt. Quod 
tanien nefcio , an ulla auttoritate fiitni- 
riqueac. 

Hodie Grarci in Vigilia Epipbantx 
jejunane, ut fcilicet fc ipfoi pratparent 
ad cxremoniam aqux , die ipfo felt i be- 
nedicendx, quzque alias nodle benedi- 
rcbatur. Hac vero aqua olim lavaban- 
Mir. de ea hodie tantummodo bibunt ; 
lavabantur autem in honorem Baptifmi 
J. Chrifti, & aqua inferviebat Baptif- 
mo Cathccummorum , qui node ifta 
baptizabantur • Quilibct vicui fiuviutn, 
a quo irrigatur , muhivcum precibui , 
&* cxremoniit benedieie . Oe hoc agit 
S Jo: Chryloftomus hoot, de Bapt. Chr. 
Theodora* Lector , & Cedrenui ajunt , 
a Petro Fullonio Patriarcha Antiocbcno 
iotrodutt jm ufum hujufmodi carcmo- 
nix facicndxfub vefperam , ante noclU 
initium , qux S. Jo: Chryfoftorai xvo 
fiebat nocte ; fab m*di*m uoFJe* . Nodee 
ifta baptizabatur etiam in (Xcidente , 
fa It em in Africa . Victor Vitenfti t. x. 
c. 4. refcrt , a S. Eogenio Carthaginenli 
fenatum caecum nocle Epiphanixad bc- 
ncdi&ionom aqux bapnfmalts coram 
populofuo, qui folemni noctu officio 
aderac . S. vero Leo baptizare prohibet 
in tali feffo^aptifmum refervam in diem 
Pafchatit , & Penrecofles . 

Huic Vigi|i»popului fcurrilei Ucen- 
>ia$ fubffiriHr,qi'9 procul dubio videncur 
effe Gentilitatis reliquix . Gxremonia 
Regi» Fab* , ut vocant , ncque Chri- 
irianorum. gravitati , ncque hodiernx 
feftivitati vidctur convenire. Eft ilia 
q<i»dam Et hnicornm imitatio , qui, ut 
ajurcara xtatcra fignificarcint , Cubditof, 



5 HISTORICITS 

xquabant Regibut , & Regium ftatuna 
commcntitium forticbantur ; fed hxc 
infoleni fuperflitiocft , telle Dei.m, & 
S. Virginem hujufmodi ludii immifecre, 

6 pauperes etiam in eorum locum fuffi- 
cere. Dicitur autem Thttt Dtmtne , lo* 
codicendi*'*** Utmint . 

CAPUT XXX. 
De Fefto Epipbanix. 

FEflum Hoc crat primitu* in Cviente 
Feftum Nativitatii J. Chrifli . S. 
Coryloltomu* Antiochix prxdicani fa- 
tetur, iapfoi decern tantom annot , es 
quo in onente feftum Natalii f uerit co- 
cbgnitutn , 8c ex Ecclcfia occidental"! 
devectum . S. Hieronymui Epiphaniatn 
vocat diem ilium , quoJ.C. baptizatut 
fuerat , ob acceptutn tcftimonium ma- 
nifefiats glorix fax . Hinc Epiphani* 
plerumque manifeftatio interpretatur s 
alii vocaru Theophaniam > qux vox Dei 
prxfcntiam fignificat , propterca quo* 
Pater prxfentia* luam in Bapttfmo Fi« 
lii manifcllaverat , juxta antiquum E- 
thnicorum ufuan , qui multo ante Chri- 
Itianam ReLigioneua exoitam hu/ufmodi 
vocabulo utebantur ad Oeorum fuortinv 
prxfentiam fignificandam , cum prxfer* 
timabiifdem Diit niraculum aliquod 
patratum crederent y ut videre eft apucV 
Plutaxcbum in lib. de Muftc. In Gallia- 
feftum hoc vulgo vocant Hffts : quod il- 
ia nomen populi ufus impofuit, credentit- 
Magoi fuiffe Rcgei r propter verficuluav 
fyget Tbtrfii . Lnoricntc , ubi Feftum. 
hoc eclebrabatur in honorem Baptifmi 
J. C. appellabatur Stntt* laming t ei quo- 
fadtum ut Patrct fcrmonei fuo$ inferibe- 
rent In StnftA ' »min* , eo qtiod Baptif* 
mm vocaretur illuminario , Q»i fntrint- 
illuminttl , ut inquit S- Paului | non ve- 
ro quod illud c tie t Feftum Purificatio* 
nitB.M. V. ux Pameliui , Galefinot ,. 
Gretferui , & alii credidere . 

Infkiari nemo poteft ,.inter Feftivita^ 
tet Ecclefix maximam fuifte Epipha^ 
niam , prxfertim vero poHquam ei feft*- 
vitaiNatalii adjuniti eft ; hinc Am- 

mia.- 



Digitized by Google 



IN BREV1ARIUM ROMANUM 

Julia- 



mlanut Marcellinut 1. si. rcfcrt , 
num , qui deindc mi: Apoltata , cum 
Chriftun i die Epiphauiz in Ecdsfiam 
ingretfum , quo die Viennam Allobro- 
gam Parian revcrlus ellcc : Feii*ri,m 
die qnxm celtbruntet menfe Unutrit Epi- 
fhtnijm difUmnt , progreffut in Eccie- 
fiam , ftlemnittr numine iUoraio , diftef- 
fit. S. Gregorius Nazianacnm par iter 
orat. *o. teftatur , Valcnccm Imperato- 
rem hodierno officio inter fuifle , ibiquc 
mirum in modum commendatle tectum 
populi innumerabilcm , rcltumque or* 
dine«m , quoS. Baftlius Pomificali mu« 



trati Tunc * Romanam Ecclcfiani, uc p»- 
pulum a profana ilia cclcbritatc revo.- 
caret, inpliccai trumphumaut mani- 
fefl ationem J . C. in unum conflaife , at 
rcfcrt Orofiu. I. 6. c. 1 8- 

Inquit Ordo Romanus , quod tribal 
miraculii hodicrna die eclebracis addita 
erat memoria mukipl.cationis panum , 
tarnquam alccra putentix illius. rnanifc- 
llatio i & hoc habctur ctiao* in Icrmonc 
27.de Tempore , qui S- Auguftino ante* 
hjc adfcribebatur ; id (amen cum Evan- 
gelionon convenic , a qua miraculuus 
hoc Fcftorutn Palchalium tempore de- 



Iiere fungebatur : Era nuttm Epipkan'n fcribitur , Usn.^.Erat proximum Pafth* 



diet , tat 1* [que amplifunut . . . . lite 
Paicr non rctert hue F efluns ad adora- 
tionem Magorum, verum ad solum Ba* 
ptifmum JChrifti , & ad ejui Nativita- 
tern. Addit S. Epiphanius hxref s* mi* 
raculum in Nuprin fadtum , quo aqua 
in vinum converfa eft. S. Auguftinui 
ferm- 29 de Tempore, in Ecclefia La- 
lira alios aliter (ensilfe , quoad ipfiui 
folemnicacet object : mj alii enim Mago- 
rum adorationem eclcbrabaru , alii lu- 
ptifmum JCaliis in loci* primum Chri* 
fti miraculum colebatur . Idipftim tefta- 
tor etiam S. Paulinut in iu is Cai mini- 
bus. Tria deinde hxcobjecla in unum 
ranttimmodo Fcltum coaluerc, undc e« 
tiamccl.bris ortacft Anciphona Triim 
mirtculit •-jmium diem ctlimut. S.MiXi- 
snus Taurinenfis hom. 6. de Epiph. de 
tribus hifce Feftis agic in unum confta- 
lis, neque tamcodici poteft , quodnam 
eorum in lextam Januanidiem inciderir. 
Scduliu* in Hymno Hoft'n Hertdtt , & 
S. Ifidorui Hilpalenfii offic 1. 10. c 6. 
Hipfum adfertu uxTribnt esujftt h*c diet 
Epiphgni* dititur , quid Chritlui in Ba- 
flifmo .... & quod eo dit fidtrit or- 
Ml ntagit tfl prodttut , five quod prima 



diet Feftmm ludaotum. Magorum tauien 
adoratio prxcipuus icmanfit bujut Fclli 
fcopus , & tinis. In Occidcntc vocatio 
Gcntilium Sermotiibus Latinorum Pa- 
trum poti(&cnum prxbuit argutnentum . 
Fcflum hoc cfl unum ex quinque illii » 
qua; ab Ecclefia Latina vocantur Sa- 
cra tiffina 1 Sdtro S*nfis , in Canonc 
Midx, aut Fcftacaidinalia , propicica 
quodcircaea totus Divini Oflkii ordo 
verfatur : hincS. Hicronymu* in Ezech. 
C. I. ait, Fcfium hoc maxima Lemper 
veoeracione habirum , r.on q.uidcm ad 
honoraodam >. Chrilii Xacivicarem , ue 
nonnulli acbicrabantur , fed ad memo* 
riamcclebrandam Baptilm) fui : Epiph*' 
»iVrH» d : et htnufqat vtnerxbili t eft , n«ti, 
mt ep ,idttm f until , nttttlit in cttrne ; tunc 
enim *L[ianditmt eft , r> noo Mppdrtn't y 
fed Bsptifms , in quo apetti /iwii Cbrifi* 
tali . Nun potent Eprphaniat nomine 
appellari Fcilum Natahs > quoniam J. 
Chrilitit in Xacu itate ccfaverat glo- 
riam fuam , qux manifelle apparuic in- 
Baptifmo . Attirmat S. Auguflintit ferm.. 
-■a. A: Tempore , Donarilla. F«.flun> 
hoc celebrare oolnilfe , qood fci licet u- 
nirari infenfi , Orienrali Ecclelix , ubi 



figno per *q»*m vinum f*Fi*» Stella apparuic , non commtinicarxnt - 

Qjidam puxavere , ab Ecclclia tripli- Hinc colligitur , quod Epiphar.ia in A- 

ccm hanc gloriam manifeftationi* f. C* fricana Ecclefia pro adoratione Mago- 

fuiiTc conjunctans, uc obHvione delerec rum celrbranda ir.itituta fir . Scdad hu- 

triplicem Imperacorit Augutlt crium- ju* officium accedamu* . Pluribus in lo- 

phum, quern Romx fexta die Januarii cis ad prima* Vefpcras dicebantur pfaU 

Ethnici celebrabant , pofteaquam per mi fcrialei fub urua Antiphona , £telU 

bunc Imperatorem pax toto o:be terra* iftt : quod oblcrvare licet in Lanfran* 

rum conciliata eft, daufutnque Jani cho . In aliis dicebantur Antiphocx Na- 

TcmplHroi qtiaproptcr nonntilJi arbi- tivitatis , Tecum frintipum , quai ad 



4 



Digitized by Google 



1+6 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



primai , & fecundas Vcfpcras adhuc 
dicunt Catthufiani . 

Nudti* ofticium omni xvo celcberri- 
mum fuir . b. Cxfariu* Arclatenfit ci J. 
prarapit vigilare a nona hora vcfpertina 
ulque ad maiutinam j ut 6c in Natali . 
Mcdiolani ad audiendum Macutinum 
tantut accun it populorum cotrui, quan- 
tut in Natali i ideoque ;uxta tituni Am- 
btofianum hac tantum node , & Nata- 
lit trci habentur Nodturni , cum tola 
lint magna Fcfta in nodtet longioret in- 
cidcntu i & finguli Noduroi fcptcm 
continent p fa I mot . 

Hoc habct pcculiatc Nodlit officium, 
quod fciliccc inchoatur ab Antiphona 
primi pfalmi , omiffii Invitatorio , & 
J-Jymno i ex quo apparet antiquitat hu- 
jui officii , cujui ordo remanct adhuc ,. 
/icut erai difpofitui , antcquam invthc* 
retur Pfalmui Ftnltt , illiquc pra-ce- 
dentia Dtmint Uki*. .... tktnt im. m&» 
jtfrimm .... cumvcro hsrc introdu- 
ccrcntur, Pfalmui vt*in , qui ad ter- 
tiutn No&urnum Tocatui occurrebat, ne 
in eodcm officio bit dicetctur , Aid loco 
reiicluteft, ufufquc retentui Matuti* 
num inchoandi a ptimo Pfarmo • Dc In* 
vitatorio, quod omitti (olcbat , loqui- 
tur Amalariut 1. 4. c }]. 

In pluribui ra men Ordinariis Mooa* 
fticis prarcipitur Invitatorium , & Ff- 
nitt , ut vidcre eft in novo Brcviario 
Cluniaceofi aptid Carthufianoi ; dicitut 
ctiam in Ecclcfia Nannercnfi , Rotoma- 
genii , atque ctiam Ltigdunen/i » ubi ad 
iingulos ye nitt verficulos repctitur , 
thriflmi Mjpmruit , venitt *dj>rtmmi ; & 
quatuor Canonici quatuor altaris angu- 
loi ofculantur t vctum hie ritui reccn- 
tioreft 1 & Romans confuetudo anti- 
quum morcm lapit . 

Roma antehac ficut in pluribui Ec- 
clefiis Galli* ante 7> Demm legebatur 
Liber Generationii J C. fecundum Lu- 
cam, quemadtnodutn Itgitur fecundum 
Matthzum in Natali . Inquibufdam Ec- 
clefiis , & hoc fcrvatur adhuc in Paro- 
chia s. Pauli Parifiis , fervatui ell mot 
ad tcrtium Nodturnum legendi cum lu- 
minibus , incenfo , & omamentit tria 
Evangelia , & trei Homtliat eadem fo- 
lemnitate , qua in Natali leguntur i £- 



vangdiaautem funt de adoratione Ma»- 
gortim , de li.u.lmo J. C. fie tcitiuo*. 
deprimuc;ut ni.uculo. 

Quoad ca.quz hodiernum componnnt 
Orficium, in antiquioribui Ordinibus 
Romann rcpenuntur Antiphona: Uttt- 
tutifttmm in prirtus V e fper:» cum Plal- 
mude Dom nica , quorum quinttn eft 
in exit* ifrmtl , etiam in pnmii Vefpe- 
rit . Ids Antiphona: funt etiam apud 
Amalarium de Ord. Antiph.c. 25. 

Hymnut H*fih Htrtdti SeduI»o ad- 
(cr.bitur ; in quo tria hujm Pelli obje&a 
comprehenduntur, Adoratio nempe Ma- 
gorum, lbantMagi; J. C. Raptifmui , 
L*v*tr* fitti gmtgith ; cVprimum Mira— 

Culum , ?{e\um J enui f cum:*- In Cul- 

lecla Adoratio Magorum tantum com* 
memoratur . Htimnut fJtfilt Utttdtt 
cil continual io Hyrntlt A Stlit ortmi ,. 
qui dicitur in Natali . In nonnullii Or- 
dinariii trei fumuntur strophe , qu» 
prsrcedurtt Enix* efi fmetftra , iifque 
additur Haflii Jfcradts . 

A-d Matutinum Pfalmi funt propria , 
ut fieri folebat in* magnit folemnitati* 
bus, cum Antiphonit a pfalmii defum- 
tis . Primus pfalmui eft verum Invitato« 
num , fqueac ejut antiphooa Jftrtt \ 
hinc alio Invitatorio non er at opus 
neque Pfalmo finite. Secunda Anti- 
phona FUmmi, relationem habtt ad Ba- 
ptifmumJ.C. & huic tantum Antipho- 
nsinprimo, & fecurdo Noclurno ad- 
ditur Mlttujd . Amalariut 1. 4. c. ||. in 
capire ad id conftituto palam exponit , 
cur Pfalmui Dtmt nifltr rtfmgimm in Or- 
dine non clTct , & cum tit numero qua- 
drageiSmus quiotus , cur pofitus eiTet ad 
tcrtium Nocturnum pofl Pfalmum Ft- 
nitty qui eft 94. verum hodie eft in pri- 
mo Nodurno , & juxta ordinem ab A - 
malario expetitum , retentis folummo- 
doduobus MUluU ad Antiphonam, qui 
ritui proprie ad tcrtium NoduiBum 
fervabatur . 

Led : ones primi Noclu rni ab Ifaja de- 
fumtz defignant Gentilium vocationem 
ad fid cm , progreflum , gloriam , & e- 
xaltationem Ecclefir , Evangeliumque 

Ser univetfumMundum fore diftiunden- 
um . 

Primum Rcfponforium tria hu;u» fe- 
te 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM 

'fli objetta comprehendit . In fecundo 
In t»l»mbg fpecit advert it Dorandus port 
•Brunonem Signienfem , quod vctbi$ 
illil Hie eft Tilint .... addrttrm fuc- 
rat ipfmm indite , qux quidem verba 
cum non in Biptifmo , (ed in Transfigu- 
ratione didfa fuer in c , anoftris Brevia- 
r lis expuudta funt . 

Alterum Refponforium Triafnnt mu- 
ter* , pr ard'cabilem magis fentcntiam 
conrinct , quam Refponforio congruen- 
tcm j eft enim fignificano myftica mu- 
ncru.ii, que Magi Domino obtulertint , 
cui cxponenda? antiqui Patret opcram 
impenderunt . Docec S. Irensos 1 b. 
j. cap. it. Magot per qualitatcm mu- 
nertim, qui J. Chrifto obtulerunt , fi- 
gnificafle , quit efTet is, quern adora- 
bant } myrrha fTgnificabar cum moride* 
bere, 6c fepelin propter homines; au- 
rum , Regem effe , 8c regni ejus non 
fore finem ; & that effe Deura : idip- 
rumafTerit & S. Ambrofius i nec alter 
.(entire Juvencum Poetam arfirmat s.Hte- 
ronymus: Refponforium tamens.Gre- 
gorii fentcntiam fcquitur , qui in auro 
J .Chuffum Regem confident ; inthu- 
re Sacerdotium , aut Divinitatem ejus, 
quia nonnifi Deo thus oftertur ; & in 
myrrha , qnar ungendis infervit corpo- 
ribut , Myflcrium Dominic* fepul- 
turar . 

In LeAionibui fecundi Noclurni S. 
LeoFcftum Nativitatis a Felto diftin- 
guit Epiphanisr, aitqur, brrvi interval* 
Jo unum lb alrero d fbre ; aperteque 
declarat, prarcipuum Epiphani* obje- 
&um vocationem effe Magorum , & in 
iis , 8c per eos omnes Populos , & Im- 
perium Romanum > & omnia Regna ad 
cognitionem Jefu Chrifti vocata fuifle 
fignificat . 

Ad tertium Noclurnum Antiphona 
Pfalmi Venite poft quemlibet verficu- 
lum Pfalmi repctitur , quod ad Invira- 
torium quotidie fetvatum eft , eratque 
antiquus ufus cantardi Arit'phonat , & 
eas ad fingulot Pfalmi verficulos repe- 
tendi , quod dscebatur Antiphtnnre ; 
quare in Ordinibus Romanit in (ole* 
mnioribus Feftit reperitur , Htdie An- 
4ifb9Hgm*s: 8c hoc fiebat potiffimum ad 
Pfimiim, Scoltrmum Pfalmum in ma- 



ROMANUM. 247 

joribus officii , nempead Pfalmum rt- 
*ite pro Matutino , ad tcnediUmt pro 
Laudibus , & ad Mjgnifi (Mt pro Vcf- 
pet it . 

^ In Leftionibus tertii Noclurni innuie 
S. Gregoriut , quod legebatur Evange- 
liam , antequam homilia vel fermorre 
explicaretur , aitque/c tunc , quod moi 
ieCiumerat, interprecatum . In iis lin- 
gular is quidam occurrit exprimendi mo- 
dus /quod fcilicec Angclui fit rationa- 
le animal , An'gelninnimtl ratitunte . 

Ad Laudes Hymnut 0 f»U mtgmntum 
*rbi*m , Prudentii eft . 

In veteri Miflali Gallicanohujui diei 
Evangelia funt in hunc modum difpofi- 
tai in Milla nodurna legebatur Evan- 
gclium , quo Magorutn Adoratio de« 
Tcribuur, & in Mifla diurna tria alia 
fimul atgomenta jungebantur; nempc 
Evangeliumde Baptifmo , Vtnit in 7»r- 

dnnem md -ji-nntm u, b*pti-T*rel»r ,\\ ,tth. 

j.&Gcneratio fecundum Lucam cap.a. 
kU if- ft it [hi tr*t incipient , cum Evan- 
gel io Nuptiarum /•««. a. E$ die teeth 
7i*pii* f*fl* fm»t . Epiftola Veterii Te- 
(tamenti ell llajar, Surge Ulnmintre , E- 
piftoia Nori elt jipptruit gr*tU Tit. 1. 

Antiquus mot eft annuntiandi hodie 
Feftum Pafchatii . CaffianusCollat. 10. 
c.a.aitquod tflapfa Epiphania,Ef ifcoput 
Alexandrinut Icribebat Epiftolam c ir- 
clis Ecelefiii , & Monafleriis JEgypii , 
qua its fignificabat diem,quo Quadrage- 
sima eflet incipienda, & quo Feftucn 
Pafchattscelebrandum . Quartum Con- 
cilium Aurelianenfe an. j^i. prarcipic : 
Epifinnitrmm die in Eteteji* ftfntst it- 
n*n$ietwr?*f(h* ; id ipfum mandat Con- 
cilium Autifiodorenfe an. 578. Conci- 
lium tertium Bracarenfe an. ? ?t.adver- 
tit , quod id fiebat in Natali poft Evarr-> 
gelium Miflar , Advenienie T^ttali Do- 
mini ptfi Ev*ngeli*m . Mediolani ab> 
Archidiacono denuntiatur Pafcha poft 
Evangel :um ; Se hoc habetur et am in 
Pontificali Clementis VIU. & Urbani 
VIII. Hifce autem verbis hujufmodi dc- 
nuntiatio incipit : T^overlt tbnritni tft* 
firm .... Dies vcro Natal:s aut Epi- 
phaniz confulto eligebatur ad denun- 
tiandum , quia major hit diebut fre- 
quent i a Populi officii* intcrcrat . 



Digitized by Google 



2 4* COMMENT ARK 

In Sjcramentario Gclafiano habetur , 
quod hodic & fcria fecunda Pafchatii 
confecrabantur Virginci. 

Continuator Nangii ad an. IJ78. re- 
ferc, quod olim Magorum excmplo Re- 
gesGallixad oblationcm ve-nientei Al- 
rari auruin, thus, & myrrham offcrc- 
bant . 

Quoniamvero hodierna die* ad ho- 
norandum J. Chrifti Baptifmum cotvfe- 
c rata era:, in pletifque Ecclefii* bapti- 
zabatur, &fiebat Aqua benedtfta, e« 
jufdemquc afperfto , ficut in Dominica. 

C A P V T xxxr. 

De diebus infra O&avam 
Epifbanix. 

CUm Roma Ethnicor um Metropolii 
dice j quam maxima fieri poterac 
lolcmnicate celebrandurn cenfuit hoc 
M yfterium , unde Juroen, &cognitio- 
nem habuerat Evangelii. Quidquid ma- 
ximai folemnitatei comitatur , occurric 
in ifla ; & prarter dici ipfiui Fefti ce- 
lebritatem , poftquam raagnii Feflis af- 
ftgnats funt o&ivx , tali priviJegio E- 
piphaniae Gitava cumulata eft, ut cti- 
am hodic dc nullo Sanfto infra cclavam 
occurrenteOfficium fiat >nifi forte fue- 
ric Patronui . 

Aliquandoetiam tre* dici primipoft 
Epiphaniam feriati eranc ■ Aique ac U 
pofl Pafcha , & hoc adnotatur in anti- 
quis Ritualibus Thomafii * ubi Aatio 
prioris dici ficbat ad S. Petrum ad Vin- 
ciila, flatio fecund* ad S. Anafta/iam , 
& tenia; ad SS. Joannem , & Paulum . 
Primitui tamen officium diei fat 11 effc 
pntatum eft continuare ufquc ad Domi- 
nicam fubfequentem , quar pecuiiare ha- 
bebat Officium , ut hodie : ita ut ifla 
contintiatio modo feptima, modooftava, 
& nona die menfii termmaretur . 

Antehac, ut refcrt Canonicut Bene- 
dicts, fingulit o&avx diebustrei tan- 
turn dicebantur Pfalmi , &: trci Leclio- 
nci cum fun Antiphonis> & Refpon- 
forin , nec diccbantur novem Lertio- 
-Her* ni/i in Dominic* infra ofiawm . 



S H1STORICUS 

Hodie vero quotidie dicitur idemOt*- 
ficium ficut in die cum novem leclioni- 
bui, quae diem Feftum defignant . Ad 
primum No&urnum continuatur Le- 
ft to EpifloJx ad Romanos , nempe de 
scriptura occurrenre. 

Ad fecundum No&urnum Ieguntur 
sermonet divcrforum Patrum , & ad 
tertium continuatur Homilia s. Grego- 
r ii , qus die ipfo Fefti legicaepta c(t . 

H&bentur fingulis diebus Antiphona: 
propria: ad Bentdiftm , & ad Mtgnificut, 
Ucuc in hebdomada Fafchatii . 

Secunda die in Le&ionibut fecundi 
Nocturni oflendit s. Auguftinui Princi- 
palis sarcuJi, quam terribilc futurum fie 
j. Chrifti tribunal judicantit , quando 
vd obfeora infantit cunabula fuperbos 
Reget in perfona He radii terruere ; 
Magos appcllat primitias Gentium, aif- 
que, stcllam tamqoam coelorum linguam 
nativitatcm J. Chrifii nuntiafTe ; Epi- 
phaniam Grstcuoa effe vocabulum, quod 
latine manifeflatio dici poteft i /.Chri- 
ftum in cunabulo t r a here boooi , terrc- 
re maloi . 

In Homilia s. Gregoriui confutat Pri- 
fcillianiflat affirmantei , hominum cor- 
pora , & animat fleUarum fato fubditai 
eife , & hunc errorem probantct , ar- 
guraento fteilac, qua? In J. Chrifti nati- 
vitate apparuit veiuti aftrum , quod ip- 
£uf vitam regere deberet j S. autem 
Pontifex art , non puerum a flella , 
fed fleUam a puero pependiffe * qui 
cam veoientem ftare juffit » ubi erat 
puer ; ideoque tantum abeR , ut flella 
fuerk faxum pueri , ut potiut, fj dici 
liceatj puer fuerit fatum ftellar , que 
nonapparuit, nifi Dei confilioobtcmpe- 
ratura. ExempJum etiam aHett s. Gre- 
goriui Jacobi & Efau , qui gemini fit" 
<rei u no eodemque momeoto ab una ea* 
demque matre progeniti , adeo tamen 
fuere inter fc ingcnio& ?it« rationedif- 
fi miles . 

Tertia die ad fecundum Nofturnum 
s. Auguflinut afferit , Magos noviffe 
Chriftum Dcum, In mtmbrit farvisVeum 
ttdtravtrunt .... *r*t cum Mttrt Vir~ 
gintDtHi inf*nt. S. Gregoriui itidem 

SerMagorum o\unera Divinitarem Chri« 
i confirmat 4 aur urn quippe Rcgnum, 

& thu« 



Digitized by Google 



IN BRSVIARIVM ROMANUM. 



249 



& thiii Divinitatem defignat . 

Quarta dies. Leo numerum Migorum 
ftatuit , crefque fuiffc commemorat , 
Tribitt ighur m git , quod tamen scri- 
prura non docuit » oifi force hie nime- 
rut a tribu* munerum fpeciebtu deduca- 
tur . Obfervac s Leo , quod gratia 
comitabacur sydus , cScMigorum cordi 
loquebatur* dum Stella eorum itermo- 
derabatur , Stjmmnimr tret viri fmjtrni 

1 1* mini 1 drnffum t 

Quinca die in sermone s. Kf aximi ap- 
paret triplex hodiorns feftivitatii obje- 
Gam t quod Ecctefia Latina intendit 
celcbrare. Vocatio nempe Magorum , 
J. Chrifli Bapcifmai , fir. primum ejus 
Miraculum ; qua? tria hodie contigifle 
antiqua traditio declirat : Sicut rtUtm 
ftttrn* trtdithnit inftrmimttr ■ . * Ft- 
rttnt. n hodie . ... St qu*m rt8t trU 
h*t ttno M0M in die my fl tria frmdhnntur . 

In Hqmilia s. Hicronyrai demonftra- 
tur , steltam , qua? apparuit Magii , 
Bjlaam vaticinio fuiffe prsdictam ; in 
Evangelio legendurn efle } Methlttm Jm» 
ate, non!m<««, ut legebarur inquibuf- 
dam exemplaribut , ananuenfium la- 
pfu ; Berhleem hanc appellari de Tribu 
Juda ad diftinltionem alteriui Bethleem 
de Tribu Zabulon ; Prophetam de Be- 
thleem loquencem Michxam cflc , licet 
ab Evangclifta non nominetur . Refcrt 
etiam s.Hieronymui JnffBCi Poetar ver- 
fum , myfticam fignificarionem mune- 
rum compleclentem , J. Chriflo a Magu 
oblarprum , quibus ilium Deuro , ho* 
minem , & regem agnofcunt . fuvencui 
Hifpanui Preibytet & Vatei, illuftris 
familiar , qu mo farculo Hiftoriam Evan- 
gelicam heroico carmine fcripiit qua- 
t»or difrinclam Librii, qui exftanr in 
Eibliotheca Parrum . 

Sermo s. Futgentii > qui fexta die le- 
gltur , tnira fententiarum xarietate Fc- 
ftum ipfum exornar . In Homilia s.Am* 
brofius munerum facramenta declarant 
air > Migos donafTe aurum Regi > thus 
Deo , fir myrrham homini morituro , 
fit port mortem fcpel-endo . Nec aliccr 
explicaf* rat $. Irensut . 

Oftava Epiphanix non Temper eadem, 
qua hodie , folemnitate celebrata e,ft 



Leftiones habebantur fingulit dicbu* in- 
fra OJavan. Docec Micrologui c.4. 
quod xtate fua dicebantur Pfalmi de Fe- 
nxcum Invicatorio , & una Antiphona 
A : F : i\ > , fir Laudei dam reliquo Officio 
de F - fl j erant , cum Rom* mot eftet 
numquam prxterroitcendi Pfalmoi de 
Feria » quando fiebac Officium trium 
Leftionum , excepca hebdoauda Pa- 
fchatii & Pcntecoftei > qui moa in Fc- 
ftit dmplicibui retentut eft • 

Idem reperituretiam in plerifqtieO.- 
dtoarrit Gatliae ; Seance annum t68o. 
V infiii fiebant Fefta quxdam femidapli- 
eta infra hanc O&avam , videlicet S. 
G iillel nui Bittiricentl* , fir diet Odtava 
S Genovefs; que duoerant Otticia tan- 
turn femiduplicia ; exinde dietOwriva 
s Genovefat habet tantummodocomme- 
morationem , fit s.Guillelmui poft OS a- 
vam Epiphaniat tranafertur . 

Tolofar , Narbone , &c in aliia qui- 
bufdam Eccleflii habencur Epiflolar fie 
Evangelia propria qualibet die infra O- 
ftjvim Epiphaniat , ficut in hebdomads 
Pafchatii 8c Pentecoftci. 

Hodiecnot Hymmu ad Laudei erat 
alias Hymnus Natafit , jt$»lh •rtmt , 
incipiendo ab t B pwtrptr* . A Pio 
V. in Hymnuro Prudenrti mutacui eft. 

Quoad Oominicam infra OtUavam E- 
piphantar , Micrologut c.4f. defignac 
ea die Olficium ordinarium de Domini* 
cii $ cum canto Epiphar.ic , £0 dh Dt- 
minitatf OJfxium , Dominic tin f«tf«r 
Vftlmi , tmm ctnsn d* F.pifh.:m\t ; quo 

fignificatur, Officinal hu/ui Dominic* 
diverfimode celebratom fuilTe ; com ab 
Initio fuerit officium tantum de Domi- 
nica confuetum j deincepi vero qnan- 
do Epiphanix afTignata eft ocxava, ca- 
nebatur officiiim totum de Dominica , 
cam cantu de officio Fefli , ut fit in Do- 
minicii infra oitavam fcftoruro omnium, 
qux Domini Noft(i Fefia non In nr. Fa- 
cia denique eft quxdam officii de Fcfto, 
fir officii de Dominic cemmixrio . 

Evangelium eft contimnrio eorum , 
qua? I Chriftut geffir poft infanrian , 
qnod nempe fadlut annorum duodrcim 
afcendit Jerof- lymao.: ; prn-id' at fi in- 



Evangeliit di 



■end' 



•m 



ali- 



iti Ordioibut fvpra relitii (ret tantum qacm Icrvare volutrint , t< a , quxad 

I i • Chri- 



Digitized by Google 



?JO LUiMMtNlAftlU: 

Chriftiadolcfcentiam fpeftant , referre 
prim quam de e>ui Bapcifmo mentionem 
in; iccrc . 

Oe IntroUu hodiernar Miffa?, t» far-; 
ttlfc ihxtno , verba facie Amalarius 1> 4. 

c- 33 

In Romanit Sacramemariit tiabecur 
Collecla > qua; hodierno Evangelio con- 

gruit I Deut qui (cmporaUm filii tui pur- 
ritiam ftsifii mi tab Htm , qui qui ilium p*~ 
rtntibttj ttmporaiiitr fubdi vlttifli j Spi- 
rit* prudent i* ctrdn noflr* qn*fi*m»x il- 
lt$flr* t at que hmmilitttii e> fittmt'u mw 
nttibmi miftrtsux bo* inform*. Ttr turn- 
dtm . . . . 

Quod attinet ad diem oclavam Epi- 
pfcaniar , buic adnexa eft fpecialii me- 
moria Bapcifmacii J. Chrifti>quod pn- 
ci punm Officii objectum eft . In antiquii 
Capicularibus caroli Magni 1. I* c. 164. 
nulla ex fiat odtava nifi in Pafchatc , cu- 
7 ut foletnniras octo dies durabat , Tifch* 
dies offo . In Narali trium priorum dic- 
ruru fpatia occupabar Fcftum s. stepha- 
ni> s. Joannit , & Innocentium , nec 
ficbac de NativitateChrifti , nifioclavx 
die : . («i Domini , S. Sttfhtni , S. 
foannii Ev*ngtliflm , lnntctntimm , OR** 
n* Domini ; veruot Epiphania nullum 
habebae diem feriatum nift odravom : 

Mpiphani* , •BmV* Epifbtni* : qui d i u 

viguit. Concilium Oxonienfean. raaa. 
prarcipit, nt hac die audiatur MifTa , & 
s. Hilarii Fcftum trantferatur in diem 
craftinum . re ifli prarfcratur . De ocla- 
va die poft Eptphaniam agit A malar in t 
). 4. C. £4. VtOH*viM Hfifhnni* . Rapt if- 
mi officium inftitutum fuit m Ecclefia 
Parifienfi a Guillelmo cartherio , iJJiua 
Urbit Fpifccpo , cum ProcefTione ad 
Pontci 2d s. Joannem Rocundum. Ro- 
ma- quondam hodiernunt ofEcium rorum 
erac deBaptUtno Chrift* , nunc autem 
de eo habetur Evawgelium tantum . Ifle 
diet anno ifai.erat tantum femiduplex, 
poftea vero factui eft duplex • 

Ad feenndum Nofturnum sermo s, 
Gregorii Naaian2eni eft in fcftum Lu- 
minum . ideft in Epiphaniam , in qua 
Baptifmi J. Chrifti folemnirai celebra- 
katur > Baptifmum appellant Crarci Sa- 
eramentum luminit , quod in eo Fidei 
lumen rexipiatur . Ex hoc lermonc in- 



1 HISTOR1CUS 

teiiigimut, J. Chrift urn baptixari vofuif- 
fe, ut aquat fanftificarct , quibut h- 
cienda erar chrift ia nor urn rcgeneratio • 
InHomilia in Evangdium s. Augu- 
(tinu* contra Donatiftat probat , sacra- 
menta virtutem Seefficaciam nonrcci- 
pere a dignitate vel meriro Minrftrr 
conferencit, fed a J. Chrifto* qui pri* 
mui eft illorum Minifter > & bapeifmum 
conference five juflo . five peccatore , 
Temper camen Chriftum cfTe , qui ba- 
ptixac . 

Docce Amatjriut 1. 4. c. }+• state fua 
hu;ui diei Miflam fuifle totam de Chri- 
fti Baptifmo . In cluniacenfi & navic 
Breviariit non folumMiffa« fed totum 
officium de Bapcifmo eft . 

cap. xxxi r. 

VeDomimcis foft Epiphaniam. 

NUmeroi Domifticarmn poft Epi- 
phaniam , quoad mitium , pen* 
dec a fexta die Januarii >cV quoad ft ncm> 
a die septuagefim*. 

Leguntur Epiftolar s. Pauli poft Narx- 
lem , qtjcmadmodum leguncur Ac^ut A » 
poftolorum , & Epiftolscacholicz poft 
Pafcha . Ab Aclibut inch«atur le&'io 
Novi Teftamenci, &cerminatur per E- 
piftolai s. Pauli , quae antehac difpoficc 
erant in Bibliit ultimo loco , & poft A- 
pocaly pfirn ; ica ut , cum Scriptura in- 
cipiatur in septuagerima, rerminari cen- 
featur c© tempore, quodSeptuagefimam 
prarcedie ; hmc s. Pauli Hpiftolx velu- 
ti poftremum Bibliorum oput cenfeban- 
tuty 8c tatnquam unut 8* idem Liber > 
licet quacuordceim Epiflolc diftin- 
guantur . 

R efponfo ria hoc tempore occttrrentia 
funtpic quardam precet ac fenrentiar » 
Pfalmit dcfumtii dequibut Amalariua 
deord. Anciph. In Le&ionibns fecundai 
Dominic* videre eft ad feenndum No- 
Oumum , quod fxpe s. Pauli Epiftolat 
Iegerentur in Bcclefia ; quod per Hn- 
gutat hebdomadal cer aut quatcr fidc- 
let convenirent , prcter occttrrentia 
Martyrura fcfta i & quod fere Temper 

s.Pau- 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMAN UM . 251 



9. Paulut legeretur : tnatutin» ncmpc 
tempore ad Miffim i quod reliquum 
nobu fate in noftris Epiftolis , que 
fun: fere omnes a s. Paulo defumtc . 
Conqueritur s. Joanne* chryfortoraui de 
in , qui hujui Apoftoli ieCtiooem negli* 
gercnt , ac ne Epiltolarum quidem ejus 
numerum plane fcirent j eostamenex- 
cufat , qui vel faaiiliae vet aliarum rerum 
rur* intenti cotoi fe dare huic lectioni 
non poterant . 
InHorailia in Evangelium s.Auguftinui 
cftcndir,Nupt ias unit or i c ate- Quilt i fir- 
natat fuiiTe , tunc cum eat decora re vo- 
luit prsfentia fua , illoi prxverteni, qui 
deindematrimonium erant damnatun , 
Manichsos lei licet , aliofque H*rcti- 
coi : probat , Matrimoniutn divin* infti- 
ftitut ion a cfTe , & a Deo formatum con- 

JUgalc Vinculum , Vent ctnjunxit i idco- 

que indiffoJubile e(Ts , 8c quod Oeui 
conjtinxit , feparari non poffe ab homi- 
ne. Exponit etiam excellent iam Virgi- 
nun in Ecclcfia , qu* Ghrifto Sponfo 
fe ie voverunt , qusque fin^utaren ho- 
norii & fan&itatii in Ecclefia obtinent 
gradum ; & juxta fententiam hujufce 
Pattii , Chriftus afliftcn* Nuptiis, de 
Matrimonio conftituit Sacratnentum . 
Quapropter dixere Theologi , Marri- 
monium a Chrifto ad Sacramenti di- 
gnitatem fuiflc tvictum : Dtminu$ in- 
vitntnt vtnit ad nuptiaj , m$ cfitndtrc 
imr Satramtmrnm n»pti*rum ; 8c Mira- 
culutn a Chrifto peractum in Nuptiis de. 
fjgnat gratiam nubentibut in Domino 
promiffam . Inquit etiam s. Auguftinui, 
quod bonum vinum fervatum adrtnem 
convivii reprsfenrat Evangelium , quod 
Chriftus nobis nevilfinis temporibui 
nuntiatum venie . 

Durandus 1.6. cap. 19. ait, Oratio- 
nem diei , Pactm tnam ntjlrh ctnttdt ttm. 
ftrib**, a s. Gregorio fuilTe compoli- 
tam , ut diceretur hodie , propterea 
quod state fua tali die pax Imperatori 
reddita fuerac . Alia exftat Oratio in 
colleclario Romano : Vr*fi* aumfummtt 
tmnipftent Dtut , ** <]*i fnn mirmbili po • 
ttfiatt *<jm*m vtrtit in vinnm , ne/ « ve- 
suftjtt fnbtrafftt , in beat* vit* trantfc 
r ti ntviiatem . j^ni tttnm .... 

In quibufdait ordinariis h*c Domi*. 



nica appellttur Ttjin m AriUltr'nlini , il- 
lius ncmpe , qui Sponfo parabat Nu- 
ptial > 8c inftrui convivium jubebat . 

In cercia Dominica ad fecundum No- 
dturnum s. Auguftinui exponit mentem 
s. Pauli in cjtit Epiftola ad Galatat , Jtt- 
dxot fci licet humiliandi , qui Evangelii 
gratiam fe meruifte dictitabant , fallen 
etiam Docrores arguic, qui nihil eis pro- 
deffe Evangelium prcdicabant , nifi cir- 
cumciderentur , 8c ritum Judaicum ob- 
fervarenc ; oflendicque eii s. Pater • 
Chriftianoi non efTe ampliut Judaic* le- 
gi (libjeccoi . Hkc Epi if col a fcripta eft ad 
Galatat , hoc eft ad Ecclefiat Galatic , 
qua; Minorit Afi« Provincia cfc . 

In Homilia in Evangelium docet s. 
Hieronymui, Leprofuai, dequo in eo 
fermo tit , primum • Chrifto fpecitliter 
fuiffc cut acum ; aitque » Latinai quaf- 
dim editionei jungere 8c iegere , wl» 
m»mi*rt , fed perferam < inquit enim 
feparacim legendum , ita ut Chriftus 
dicat non quidem vol» mmndnrt , fed 
priat dicat , r»h , deiade imperet , 
Mnndtrt . 

In Lectionibui quart* Dominies ni- 
hil videtur notatu dignum . 

In Le&ionibot quint* Dominic* ad 
fecundum Nocturnum S. Auguftinux 
exponit > Chrifcum humanam fumfitfe 
carnem , ut homines falvaret ; quod 
■01 abfque illo periitTemut 1 quod ho* 
mo, cum libero arbttrio fuo improbe 
u tens ad interitum fe redeg : ffcr ,pe r Jefu 
Ch rift i gratiam fervatui eft ; ait, Jefu 
Chrifti animam cjufdem fuilTe nature • 
cu/u> eft noftra, n»n «lttrlm» n*t»r* *ni- 

mx naflrx , & animx Chrifti . Ad t crt ium 

Nocturnum S. Auguftinus ait , Hsreti- 
co> eiTe extra Ecclefiam , 8c nomine tan- 
turn vocari chriftianoi • 

Ad fextara Dominicam quod attinet , 
nullum de ea antehac habebatur om- 
cium , quia raro accidit , ut fex occur- 
rant Dominic* , ab Epiphania ufque ad 
Septuagelimam i Sc It quando accidit- 
fee , in fexta Dominica otficitim quint* 
repetebatur . Piui autem V. interferi 
ju(fit Ouicium pro fexta Dominica, cum 
Evangel io proprio . 

Ad fecundum Nodlurnum legitur ser- 
mo s. Albanafii contra Arianot , in quo 
1 i a pro- 



Digitized by Google 



252 



COMMEN TARIUS HISTORICUS 



probat J.ChriftiDivinitatem per Epi- 
Itolam ad Hcbrcos, qusin prime No- 
fturno kcla eft. Liquet autem fuiffe 
profpedfum , ut ad fecundum Ntdur- 
num Jegercntut Scrmonci Patrum , qui 
ad Lecliones primi Nodtumi relatio- 
rtem haberent ; ficuti in rertio Noclur- 
no Homilia , que Jeftum Evangclium 
explicaret . 

A nit hac officia Dominicarum pofr E- 
piphaniam terminabantur in Dominica 
tenia. , deinde in quinta , & repettba- 
tUrpfliciutn de Dominica prtcedcr.ti , 
ut v idcr c eft in Introitu Miflarum . 

• 

cap. xxxur. 

De Pminiea Stfiuagefirr.*, 

SEptuagcfima nomen eft, quo voca- 
tur Dominica tenia, q*« pnrce- 
oic Qtiadragd.mam , hoc eft primatn 
Domihicam Quadrtgelim* , quoniam 
veto ab Ecclc/ia ifla Dominica Temper 
appeJIata fujt SZ»*irtgtfi».4i , ideft qua- 
dtaginta dictum fpatium , ira juxta 
camdem dicendi formukm , tetrogrado 
tutfii appellata eft Sluin^u«gtfinm pri- 
ma iftarum rrium Dcmin;carui»,fccun- 
da Stxigtftma , & tcttia Stfuugtfm* . 
Hit tret hebdomads ad rceniteniiam 
Ant deftiharr* , & juxta diverfum Ec- 
clefiarum rirum ordinantur ad Quadra, 
gt/imale jejunium . Qui Sabbaio non 
/cjutrabant , ur fit in Orient e, ant/cipa- 
•bani Quadragefimam una hebdomada , 
cju> Stxag'fin* nominabatur ; qui he- 
quc fcria quinta , neque Sabbato jeju- 
trabant , anricipabant earn duabu» heb- 
demttdit , quai appellabant Stptuogrfi- 
«*mi qui denique ncque fcria quinta 
majorit hebdomadx , neque Sabbato 
Sanflo jejunabant, duoi hofecd/cs aim 
qu3tucr arfjurgebant dicb'ut , ut qua* 
dra^crtarium complcrent numerum , ta- 
lemqiic htbd^madam appellabant 
qvrgff.mam. ComverO peculiar i pr i*a- 
tau;m perfonatum zclo h'eret , utdiu- 
t Jus quam reliqui Pidclei jejunare cu- 
pientet , hoc modo tcrrpm prarcorte- 
rent Quadragefimx , primutn Cooci- 
I.um Autclianenfc an 5 1 t.can.aj.Quio- 



quagcilmam vctuit , hoc eft jejunare u * 
na hebdomada ante Quadrageumam : 
Us dntt V*[ib* ftUmnitmtm , ntn Qui*' 
q»*gtfim* , ftd Quadrsgtfm* ttntttur * 
utlcilicet unifoimii ruua fetvatetur * 
Quattum Concilium Auielianenfecao. 
a. tamquam novum quiddam , & :n luc- 
rum confideraos, Quadragefimam anti- 
cipate duabui hebdomadu , ut fupple- 
renrur fcx Dominic* , in quibm jejunal e 
non licet, & fcx Sabbata , quibut je- 
junare nolcbant , ad cxemplum Orien- 
talium , jejunati juflit Sabbatii Qua- 
dragefim*, & Q11 ir.quagcfimam, & Se« 
xagefiroam veiuit : Ut Q*adr*gcfma *b 
cmnilnt tt^uttUitr tentstnr , ntyut Qui** 
qmtgtfimam , nut StXMgtfimtm 4i»ie P*f- 
ih* yuililtt SucTdai d»dt*t indite} t , 
ftd utqut ftr S*bbi(%* quifaut [Uv*t 
^jjigdrogefin* itiunium . Hujulmodi 
Conftitutionet Populi> cat.cum iniervie- 
banti ram Monachi fape Quadtagcfi- 
mam anticipabant , cum maximam anni 

Saitcm jejurare tenenntur . Magiflti 
Legula jejunare ptscipit qualibet fetia 
quana, & fcxia , & Sabbato poft Se- 
xagtftmam, utifti Jcx die* fupplerenc 
fcx Domininicai Quadtagefimx : A 
StxegffmM ad QtaiT*gtfm*m ^uttt* M 
& ftAt*,€t Sallnio, ftft tucttmrium ftn- 
ftr Ttfiei«t,t , C tjMtd Ihminit* J^uadr*- 
gtfi»* dt t^u adr.-git.it ditkut fubttihunt , 
ttflitumttt . Non comedebatur nifi in fe- 
10 pall Vcfperat, ficuc in Quadragefi- 
ma; ex quodignofcitur , Quinquagcfi- 
m*, ant Scxagefim* nomen non flgni- 
iicare quinquaginta , aut fexaginta diet 
ar.te Pafchaj led folummodo unam.ve* 
duat, veltrei hebdomadal ante Qua- 
dtagefimam . 

llfeufui inccpit in oriente . CaiTu- 
nuiCollat. ii.c 24. Regulate! memo* 
rat, qui fex hebdomad it jejunabant , 
quia jejunabant Sabbatii j & alios* qui 
feptem jejunabant hebdomadit , ut fup- 
plerent Sabbata , in quibus non jeju- 
napattr : Diutrfo mttt ftx,vtl ftfttm bit- 

domtdibu-* Quadrjgtfmam etlttrttit . . . 
hi fex . . . qui puttnt dit <?«^«r Stb- 
bait jtjuund, >m, v: im» iOa hebdoaada 
erat , quam nos Quinquagefimam ap- 
pellamus . Gtarci igitur primi a Septua? 
gclima quadragefia** exordium duie«r, 

qu:a 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM KOMANUM. 



quia non jejunabant feria quinta , neque 
Sabbato , neque Dominica * ideoque ut 
crei hofcediei reftituerenc , anticipa- 
banc Qoadragefimam cribut hebdoma- 
dis , ut tefere Ratramnusin Libro 4. 
contra Grarcotc. 4, Tribute™* sbUtit 
de ftfttm, DominU* videlicet , S*bb*t; 
& quint* Sibbtti , fuferfmnt quttutr 
Heifer ftngtUat bebdomadat ieiunatl . 



2 5* 



Petri Antiochia? , quando Pafcha re- 
trocedit , & tardus occuuit videlicet 
sf. Aprilii . 

Cum vero poft ftatuta jejunia quo- 
rumdam dierum infra duai , vel tret 
hebdomadal , quae prccedunt Quadra- 
gefimam , jejunia ifta ad quadragcna- 
rium numerum referrentur , fub ritu 
Quadragefim«celebraca funt , atque Fa 



Ad imitationem facile Grarcorum in- Septuagefima MlelnU , GUrU in excel' 



ve£ta eft Rome Sepcuagefima , (ahem 
in officio , 8c tribut hebdomadis antici- 
pata eft Quadragefima , fublacii qui- 
bufque larciciae (ignis in officio publico , 
eo tempore quod in oriente jejunio 
Quadragefimali confecratutn erat , ne 
fc 1 licet Romani Grxcii laxiore* vide- 
renrur ; qui ritus cum Roma in Gilliam 
tranfilfet Caroli Magni a?vo , non atren- 
tumeft , quod Concilia Aurelianenfia 
decrevere, fed tantum qutfirum eft.qua 
poffet aucloritate ufui ifte firman . Ex 



pi t 8c alia lzticiat Cantica fuere dimif- 
fa , quod Rom* fieri cceptum eft : fie 
Breviarium Romanum in Leclionibfit 
S. Gregorii Pap* ex ejus inftituto fd 
factum fuifle tradic ; cujus eamen con- 
(uetudinii ante it. fcculum nullum ex* 
ut argumentum , nifi in Concili© A- 
quifgranenfi an. 8itf. can. to. Ut A Helm - 
ix in Seftmagefm* dimitutmr . Vide A- 
maUrium, 8c Microfogum , nulla ha* 
rum trium Dominicarum eft in M (lali 
Gothico. In MilTali Mozarab/co Do- 



cat Epiftola Alcuini ad Carolum Ma- minicaaoce Quadragefimam appellatur 



gnum fcripta , quaPrincepi i He confu 
litur de Quinquagefima? , Sc Sexagefim* 
origine; & quia falfar Decretalei per- 
vagari cocperant , Telefphoro Papar 
attribuebacur decretum de Quinquage* 
'fima , ut Sabbati jejunia fupplerentur , 
6c Papa? Melchiadi decrerum de Sab- 
barii non jejunandii , dicebacurque al- 
ter inftituiflc Quinquagefimam , alter 
Sexagefimam ; ira porro Carolut Ma- 
gnus Aicuino refpondit . Telefphorus 
Papa numquam tale edidit decretum ; 
fed cum hujufmodi ufus feptimo , vel 
octavo fxculoinvaluiflet , qui falfarum 
Decreralium compilacionem fecerat , 
voluit earn anciquitatis audoritare ro« 
borare ; qu* fuppofiritia decreta cum 
in Galliaia fub Carolo Magno invecta 
fuiffent , nil roirum , fi Princeps ilfe 
deceptus fuerir. Ratramnui vero riorum 
decrctorum falficatem, cum ea filenrio 
prjrterierit , videtur non i»norafle . Ex 
afltictpatipne igitur jejuniorum Qua- 
dragefimalium cres ifta? hebdomads func 
introduce* . 

Duo Sepcuagefima? rermini funt ; 
diet 1 8. ianuarli feftu* Cathedra; S. Pe 



Dominic* *d Cdtntt puitndai , in RegU< 

la S. Benedicli oulla fit mentio i ibi 
dtcitur UUtlmU ufquc ad Quadragefi- 
mam . 

Aliquando Rome dimittebarur AlU- 
Isle in ultima Anciphona Vefperarusa 
Sabbati, quia Officium Dominica? noh 
incipic nifi a Capitulb . [n Ordlne Ro- 
mano Canonici Benedict! non dicirur 
ampliui Mleluj* in Vefperis Sabbati poft 

Dtmt in adiMiorinm , CUJUS loCO dicitUr 

Lmui tibi Dtminc, quinque Pfalmi Vef- 
perarum funt fub una tantum Antipho- 
na , f»c* tftrmritt . Nunc non dimitti- 
tur AlUlm'f nifi ad atmeikammt Vcfpe- 
rarum , ubi bis repetitur . In aliis Kc- 
clefiis non dimittebarur, nifi ad Com pic- 
corium ; InEcclefia Aucifiodorenfi di- 
citur Mlelmi* in Dominica Septuagefi- 
mar, nec omittitur nifi iq Feriis . Ale- 
xander II- ftatoit , ut ubique omitte- 
rerur MUUU in Sepruagefima, 8c e- 
jut loco diceretur Laut tibi Demine i^<w 
iMcru* gUri* , hoc eft ut diceretur Uri- 
ne , quod ol 1 in dicebatur Hebraice : vi- 
sit ifte Pontifex fub firtem undecimi 
fxculi ad an. 1 07 j. neque ejus rei ratio- 



t'i Romx , quando Pifcha incidit in nem pra?terit; quia nempe Ecclefia turk 
rt'em aa. aut ij. Martii , 8c diet at* incipit poenitenria? , 8c luC^tus myfleria 
Februarii , quo colitut Cathedra S. eclebrarc. S. Carolui in tertio Conci- 
lia. 



Digitized by Google 



254 COMMcN I'AKl 

Jio Mediolanenfi prscipit Epifcopii , uc 
admoncant Fidelet in Septuagefima , 
quod Ecclefia hoc tempore ©fficia » 
fit ornament* facra immutant eos ad 
pcenitentiam , & ad medirandoi Chri- 
lti dolorei , & fpcdtacula publicofque 
Judo* fugiendoi invitat . 

Dominica Sept uagefim* , non fecut 
ac Dominic* prima?;, & fecund* claflii, 
habet Antiphonai , & Refponforia pro- 
pria quod fervatur ufque ad Pafcha , 
& in Advcntu . Capitulum Vefperarum 
Sabbati fumiiur ab Epiftola Miff* Do- 
minic* ; Antiphona ad Magnificat a 
Libro Genefif jcujut Je&io noclc fcqueo* 
ti inchoatur . 

Parifiit, & in pluribut aliii Ecclefiii* 
prima Lettioefl Pr*fati© S. Hieronymi 
U Pentatheucum, 

Ecclefia incipit in Septuagefima lc- 
gere Geneinn , ut nobis ob oculos po- 
nat hominii Japfutn in perfona Ad* , 
ejus exiliumeParadifo, ubi ilium Deui 
collocarat, poenitentiam illi impofitam 
adexpiandam culpam, & promiflionem 
Mediae oris , & Reparatoris ejus pecca- 
ti . In flatutii Lanfranchi c. i. art. f* 
jubctur , ut quinque Libri Moyfii, Jo- 
fue, Liber Judicum , cVRuth legantur 
a Septuagefima ufque ad Pafcha , qui 
oclo Libti Odtoteuchui appellantur , 
Q*ir,<jut Libri Mtyfi s , It fat t Judicum , 

r\n$b t m Stptu*$tJimM 3 fern OBitta- 
€km$ . 

Micrologui Refponforia a Genefi 
fumra Alexandro Pap* II. attribuit . 
Canon Hi duo de C«*Jt<r*t. Vift. i. ad- 
fcribic Leoni IX. fupprerTum AlUlnU t 
quando If git ur lapfui hominii . 

Ad fecund urn Notfturnum S. Augu- 
ilinusfupplicium explicat peccati Ad*, 
& peccati prsfertim originalii , quod 
omnet hominei contraxere > & quomo- 
do maluerit Deuipeccatum Ad* per- 
mittere> at homini gratiam, & gloriam 
per IncarnationemPilii fui procurarcr, 
quam lapfum hominii impedire , redtiui 
judicani de malo bonum efficere , quam 
mali caufam removere : MtUmt judiea- 
\th de MMlit keneftcere , f nam mmJm null* 
tfft fttmitittt . 

InHoroilia tertii Noclurni oflendlt 
S Greooriui, quod Jcfu Chrifli Ecde- 



:s HISTORICUS 

£a omnei Jufloi Veterii Teftamenti 
comprehend! t > qui a Mundi initio fuc- 
re i quorum primui fuit Abel , quoniam 
jufti eflie non potuere • nifi per gratiam , 
qoamerat illii Chriflui promeriturui , 
ideoqae ad Chtifli (pedant Ecclefia m , 
qui Patriarchal , & Prophetai cotnple- 
ctitur, poft quoi aChriflo Gentilei ad 
ultimata diei horam focari funt. 

In Ordioe Romano Canonici Benedi- 
ct i fex prims Leftionei hujui dieifunc 
de Libre Generii>feptima > & oft a va funt 
expoiltioEpifloI*> 8c nona eft Homilia 
in Evangclium • 

Nondicitur amplioi Tt De»m , quia 
tempuitrifliti*eft , quo folemnitatii , 
& Istitis Cantica fupprimuntur . Juxta 
Ordinem Romanum Canonici Benedi- 
ct! neque Refponforium Duo Strtfhim 
dicitur * neque GUri* in exuljit ad 
MifJam . In Ecclefia Turoncnfi S. Mar- 
tini fcrvatm eft ufui dicendi Tt Dtum 
ufque ad Dominicam Paftaonii , ad e- 
xemplum Monachorum S. Benedict! , a 
quibui dicitur per totum annum , ficu- 
ti a Cluniacenlibut . 

Ad Laudei non dicuntur amplius 
Pfalmi Rcfurrectlonii , & gloric V$mt~ 
nui rtgnavit .... & lubilttt : fed ec- 
rum loco dicuntur Miftrtrt , & C$ufitt- 
mini : qucd ab *vo Amalarit tepe- 
litor . 

Antiphonx Laudum a Pfalmit de- 
fumt* lunt r ; Antiphon* minorum ho- 
rarum ab Evaogdlio , & omnia Capitu- 
laab Epillola i namque ut diutiui occu- 
parcmur in ledtionibui , que in Mifla 
hunt ad Epiflolatn , ;& Evangelium , 
e* in officio diurno fpargebanturj fum> 
tit ab Epiflola Capitulii , & Antipho- 
nii Horarum brevium ab Evangel. o , 
qucmadmodum fit per totum annum ad 

Btntdiilm , & ad Magnifies . 

In quibufdam vetuftiiOrdinibui Ro- 
manii Antiphon* Laudum fuajuntur ab 
Evangel io , & Antiphon* Vefperarum 
abipfit Pfalmii. In nonnullii Ordina- 
riti quinque Antiphon* ab Evangelio 
dcfumt( , qu* canrantur ad quinque ho - 
rai diurnal , cantabantur ctiam ad quio- 
que Pfalmoi Vefperarum . 

Per Hebdomadam fingulii diebui ha- 
bebantur Antiphon* propri* ad Btnedi- 

8»t t 



Digitized by Google 



IN BREVIARU 

tlui , eVad Mjgn'.ficAt defumts ab Evan- 
gclio Dominica; ; hodie habentur can* 
turn ad Mi$nific*t , tribus primis Heb- 
domads diebus. Hinc Ecclefia fubcan- 
tuponitin Refponfot iis , 8c Antipbo- 
nil Icclionem Evangelii , ut memoris 
noftrs melius imprimatur per repetition 
ncm, quslegendo, Sccantando He. 

Apud Amilarium I. S. c- t- reperitur 
Miffa, ue apudnoseft , cum lotroitu 
Ciremmdtderunt ; quod non dicitur am- 
piiui GlorU in txcttfit , neque MteUis; 
quod ejus loco dicitur Tradtus » Tr*B»t 
pro AlltlmU * trthtnio iithmr J ifte 
Tradtus eft inter Eptftolam, ficEvange- 
lium , loco AiltUU i eftque Pfafoiu* > 
quicanitur totusfmeulla interruptions, 
tic repetitione . Traftut , Tr*R*m ii- 
ttrt a in hoc differt a cantu cum AiU- 
lmi« ; ideoqueCantores can tint foli Tra- 
cium, neque Chorus interrumptt » aut 
concinic . Inquie etiam Amalariut >quod 
omictebatur hodie Gloria tm txceifit j 
itaque fallitur Micrologus c. 2. cumaic , 
Gregorium VII. p .-©hi bu iffe ,ne a Septus- 
geitma ufque ad Pafcha dicerecur ; id e- 
mm erat in ufu ante ilium Poneificetn • 
ficuci etiam L**> tibt Domi*e K<* 
»« gltri* t pro jtlttlui* , cum de hoc 
verba faciac Amalariui , qui refer c e- 
»Um hujui diei Colledtam : Prxfi*. • . *t 

f»i imflt pro pecctlit *[/ii$immr , & Epi- 
ft 0.1am Omnir tffti in *gont conttndit . 

5. Benediftustjubet omit ci jtittlmU in 
Quadragefimacantum 1 de Septuagefi- 
ma ejus state nulla tnentio . 

CAP. XXXIV. 

Dominica Sexage/imx, 

SEquitur idem ordo pro'Antiphonis, 
Capitulii , & Rcfponforiii , qui in 
Dominica Scptuagefims » idque ufque 
ad Pafcha producitur. 

Ad primum Nofturnum legitur Hi- 
floria fecunds Jitatis Mundi,qu* fpe- 
clac ad Noe , 8c tetnpui Diluvii , eftque 
Hiftoria Reparations humani generii 
poft Diluvium; reparation!! nature no- 
fit* per peccatum lap fx figu ra . Radul- 



M ROMANUM. 25s 

phm Tungrenfii Prop of. i6- ait, quod 
Grcgoriui VII. juflit, uc Refponloru 
dicerentur , qus camdem exprimerenc 
Hiltoriam , cumantea Refponforia Sc- 
ptuagefim* repeterentur ; & quod pa* 
riter juilit , ut in Quadragcfima Ref- 
ponforia de Abrahami Hiftoria dice- 
rentur • 

Colled! a eft S. Pauli commemoratio , 
quia fcitlcet Roms hujus diei ftatio c- 
rar in Ecclelia S. Pauli > ubi Mifla di- 
cebacur , & Collecla > qus ibi diceba- 
tur, repetitaeft, ficuti alis colledl* , 
adomnet Horas Officii > poftquam col- 
lects infertc func . Propter atitemhunc 
Apoftolum,cui honor in EccUfia propria- 
prsftabatur , pro Epiilola leguntur ejut> 
laborei > curs* follicitudine*, 8c qus- 
cumque perpeftut eft , ca.mquam iu man 
vitsfus} & hoc OrBcium etiam ab Ur- 
be Roma ad omnei aliat tramlacum eft 
Ecclefias , qus Romanum Officium ex- 
ceperunt > excepta Cluniacenfi f incu> 
ju« novo fireviario , cum ifte dies nul- 
hia cum S. Paulo relationem extra Ro- 
mam habere videretur , reformats eft 
collecla * Sf loco DutUris Gentium di- 
ctum eft Gr*tis t»* frottBhnt.i corre- 
Qx eft etiam Communto hujus diei » 
ubi habetur adhuc Introibo ad Ait*r* 
Dti , qus verba principio potius Miffs- 
videntur effe dicata.quam rermino . 

Ad fecundutn Nofturnum docer S. 
Ambrofius » Deum nulla paffione mo- 
veri ; poenitere enim^irafci, & motu» 
alii , quos Deo Script ura cribuic, nor» 
poffunt intelligi mfi per effeftus , quos 
prodic > licet nulla paffione moveatur . 
Homincm autem defin4t,^»ii»«Z vivut*,. 
mortMle , rititntle . 

Quoad Evatigehum hujus did , ad- 
vertic S. Hieronynjus , banc primam> 
cfteparabolam, quam Chriftus ipfe : fum- 
fejir interpretandim , ncque iMi inter- 
pretationum aliam tribuendam efte . 
Homilis vero S. Gregorii pcrvenufta 
eft inter ceteris . 

Poftremum Rcfponforiomab Evange* 
liopetitum Dominica tantum dicitur : 
hiftoricum pro teria quartafubfiituitur. 
En vcro quo paclo in Dominica Evangc- 
liumper Rcfponloria , 3c Antiphonas 
diiTeminacur > ut ad fingulai Officii ho- 
rn 



Digitized by Google 



2 5* COMMENTAR1US HIST0R1CUS 



rai in F delium mentes revocetur . 

Amilariut lib. i. c. a. Miflam referc 
eo modo , quo not illam diatom > nem- 
pe Introitum Bxfmrgt , Epiftolam Li- 
btnttr fttfftrth , Tracdrn Comtttvifti , 
EvangeLium Seroinatorii . Difputatur 
a Rubricariit , utrum ad Miffim in ic» 
cunda oracione A tnn&'u S Paulutno- 
tninandui lit, cum nominetur in Colle- 
ct* Tub nomine Dodtoru Gentium, pro* 
pterea quod bit de eod*m fieri non de- 
beat in eodem Officio . Vcrum difpu- 
catio hac locum non babet in Ecclefiis, 
yeluti in Ptnfienfi , ubi anciquus ufut 
retcntus eft Hnam tantum dicendi o- 
rationem in Mifla Dominica* . At nulla 
extat Rubrica , qua S. Pauhis exclu- 
dendui fit ab ilia orationccam per heb- 
domadam dicitar. 

CAP. XXXV. 

Pe Dominica Quinquaggjitnx , vd 
Sept t mi bebdomada an* 
If Tafcba. 

PEt-otBlefcnn*. fern. tj. Quinqua- 
gefioiam adferibit Tclcfphoro Pa- 
pa- , ficutetiam Qiiadragefimam iquar 
qu idem falfa opinio a failis Decrerali- 
bus pctita eft . QuinQ ( uagen'm* nomen 

J>lufq(iamquadringentis anms poft Tc- 
cfphorum inveitum eft , 8r plufquam 
cerium pod S. A mbrofium; quod fuffi- 
cit > uc convincatur fa I fi tat Sermonii 19. 
lub ejus nomine, qui de Quinquagefi- 
ma inlcribitur . Legitur hoc nomen in 
primo Gmcilio Aurcliancnii an. fit. 
a quo Quinquagefima inrerdicitur , & 

t'ejunium Quadragefimale fcx taotum 
lebdomadarum fpatioantc Pafchacon- 
cludicur . 

Legitur hac die Abraham! Hiftoria, 
qua eft Populi Judaici vocatio ad co- 
gnitionem , & cultum veri Dei ( qui 
gentem univerfaro voluit ab Abrahamo, 
tamquam a Capitc dcfccndcrc . Hie eft 
prlmut Media Parent j huic Deut pro- 
mifit.a fuiidefcendcntibut MeiUam na« 
fcitjirun . Lcftiones fecundi NoGur- 



ni » & Refponforia omnia circa bujut 
Patriarchar verfantur Hilforiam . No- 
num Kelponforium eft de Evangelic , 
ficut in Dominica pracedenti . 

Hod iernar Miflar apud Amalarium I. 

I. c. 3. Incroitui eft : Bft» mihi , Eptfto- 
Ja : Silingmit, reliqua ut in die. 

*Vetultilfima eft apud Clerum abfti- 
nentiar inchoatio in Quinquagehma ■ 
Apparec in vita S. Udalrici Auguftani 
Epifcopi circa decimum faculum , quod 
Clerici carnei oianducare definereot a 
Dominica ante Quad ragefi mam : Mot 

tft Cltricorum Dominic* *ntt S^tdrtgt' 
ftmtm carnei mtmiucttr* , & dtimttf$ 
»fa*t Md i'tfch* devittrt . Petrut Ble- 
fenlis ferm. 1 j. de Quadragef. ait, quod 
state fua Monachi inchoabant jej mum 
a Septuagefima , Graci a Sexagefima , 
& Clerici a Quioquagefima . Concilium 
Claromoncanutn a*. 1095. lub Urbano 

II. ita ftatuit : J^tm Cltrhormm « Qj*in- 
MHgtfmm tmrnet comedtt . Synodui An- 
degavenfitan. 1x70. minatur Sufpcnfio- 
nem Preibjrteris , qu^ jejunium Qua* 
dragefimale aon inciperent feria fecun- 
da Quinquagefims . Concilium talis- 
burgenfe an- la 81. ad id Rcligiolot 0- 
mnei adftringic . 

In plcrifque Ecdefi it fiunt hifce die- 
bus extraordinary* precet ad re vocan- 
doi eorom animos , quoi malut ufut 
& malorum exempla poflenc impeUere 
ad abominationet ilia* , qu* fiebant 
Kalendii iaouarii , aliofque Gentilit»- 
tit errorei * qui ab intervallo Natalia 
ad Epiphaniaro tranrlere ad cempora 
Bacchanal i u m . Primui omnium S. Ca- 
rolut inftiruit Mediolani quadraginta 
korarum precei per holce tret diet : 
qui precandi modus ab Italia in Galliam 
a Jefuitis invedut per totum scrme 
Regnuia receptus eft . Revera de his 
profaoationibus , & diflolueionibus dici 
pot eft , quod S. Ifidorut Hifpaleofit I. , 
a. de orhc. c. 40. de fuis temponbus 
pradicabat , quando Kalendis >anuarii 
commiteebancur . SS. Patres , cum pie* 
rofque bominum impuris » facrilegilque 
folatiis occupatos viderenr , publicat de- 
creverc fupplicatioacs , & univerfale - 
jejunium , ut fcilicet illi inteNigerenc. 
quatn gravia effeothac fcelcrijproqui- 



Digitized by Google 



IN BREVJ ARIUM ROMANUM . . * S7 



ha* cxpiandis Ecclefiai omnes orarc ac 

jejjnarc neceffc fucrit . * 

Secundum Rcfponforiuai Matucini » 
7r« vidit, & unum tdtravit > z{\ S. 
Auguftini f Scripcuraaic folummodo , 
quod cum Abraham fublcvaflet oculoi, 
apparuerunt ei crei homines . ftatimque 
cucurric ante eos * fie proftravic fe in 
terrain. AitS. Paulas Hebr. ij, illot 
futile Angclos; S. Auguflinus atTcrit , 
quod Abraham prima afpeclu hominet 
co* effe credidic , mux trcro Deum ip« 
[urn in ii« refpicien* , Trinitatcm ado- 
ravic in uoicace divine client i at , Trti 
vidit , & mt urn *dor*vit . Eft igituc 
explicacio a S. Auguftiuo textui tra- 
dita , non tcxtus ipfe . 

Rcliqua Rcfponforia funt de-Hiftoria 
Genefis , excepto ultimo , quod eft de 
Evangelioj in quo poftremum narratur 
mira.uium a J. Chrilto vivente factum , 
ante prardiftioncm Paftionis tuar , que 
paucii poll dicbus evencura erac . A tri- 
bus Evangeliftis hoc miraculum refcr- 
tur , a S, Matthzo tap. ao. 17. a S.Mar- 
co cap. 10. ja. & a S. Luca cap. 18. 
Elegit fortafle Ecclefia Evangeliwn hoc, 
quo Chrifli Pafllo prsdicitur , ut fcili- 
cct filiorum fuorum animos ad trifti- 
tiam commoveret > terrorem incuterec 
regnantium eo tempore deliciorum , a 
fpeclaculis , ftultitiii ,exceflibus & im> 
pietaribua his diebos fatis vigentibus 
avcrteret&ad pecnitentiam dilponcret 
Quadragc/imat . 

Hs quadraginta horarum precei in- 
duces Tunc ad celebrandum quadraginta 
dierum jejuniuin J.Chrifti , vel quadra- 

§inta horas inter ejus mortem feu con- 
emnationem mortis, & ejus Rcfurre- 
clioncm . 

Panfns inftitutat funt hac die Procef- 
fiones generates ad impetrandamveniam 
vefcendi Ia&icinii» in Quadrajjefima : 
eafque Stephanus Ponchcriu* farculodc- 
cimo fexto praefcripfic . 

In qutbufdam Ecclefiis Parifienfipus 
fcria tertia Quadragefimar fit OrHcium 
dc S. Veronica , hoc eft de saocla facie 
J.Chrifti j><r»n/c« cnim per tranfpofi- 
tionem Ptra Icon , feu Vtta If nit* , eft 
vera Imago feu Reprarfcntatio J.Chrifti. 
Hujufmodi Imagines crane expecflar in 



tela lineajat ills poriflimiim sic appella- 
te fuot> quae Salvatoris ficitm reprae- 
fentabant (anguine confperlam , fudore 
ac pu I vere cooper cam , qualis etat , cum 
ad Montem Caltrariar afcendit , ut cru- 
ciAger^ctir , fupcr ftrophiolum depi- 
dtam, vclfudarium, oaodSnnffmm S»- 
durimm nuncupabatur . Cetnebatur Ro- 
mi una ex his Imaginibu* in Ecclefia S. 
Petri a duodecimo ufqae farculo , ut 
ceftatur Mabillonius in fuis Ordintbus 
Romanis. A Pi&oribus ift* Imagines 
exprimebantur detents aliquando ab 
Angelo, plerumque a femina , & dem> 
cept Veronica nomen impofitum eft fe- 
minx Imaginem geftaati : undeHifto- 
riam comments funt , qua memoriae pra- 
ditum eft , religiofam quamdam Jerofn- 
lymx feminam, cum J. Chriftum prxtc- 
rcuatcm videret , capitis velum decra- 
dtum ei porrexiiTe » ut faciem fudore Sc 
(anguine manantem detergeret , quoi 
quidemcuma oullo Evangeliftarum re- 
feratur , ad rejiciendam Hiftoriamfuf- 
ficit, & commentum de iftafemjqa im- 
probandum. Sola igitur Chrifti facias 
in ifta Imagine proponitur adoranda ; 
quem quidem cultum qui huic diei affi- 
xetc , eo proculdubio refpexerunt , uc 
vencrationctn crga fanctam Jcfu Chrifli 
faciem obiicerent eorum excedibui , qui 
perfonas induunt hac die, ut liberiui 
& mverecundiut ad turpes volupratua 
illecebrat accedant • Habetuc inMiffa- 
JiPariilenfi, non Ofticium , fed Miffa 
Votiva , cui titulus it S.rtrtnit* D. 2(. 
feu dt S. Facie f.Cbtifti pttitHtis , pro 

feria tertia Quinquageiima' . Satiut tor- 
talTe confultum fuiffct novum hunc 8e 
arbitrarium cultum filentio prsterire , 
& hujufmodi devotot ad O&cium de 
Dominica Paftionis remittere , neque 
eorum animo* ab Evangelio de Domini* 
ca dolorum Chrifti revocare . Ju(fit pro- 
pterea S.Carolus, c Miffali Ecclefix fuc 
Miffam de S. Veronica , qu« diceba- 
tur , dclrri , tamquim a Preibyteris pri- 
vatis infertam , qui nihil haberent au- 
cloritatis i neque ferroitti deberet Pa- 
tifiis, ut Lintearii habeant adhuc pro 
Patrona iftam comment it iatn feminam , 
eiqneOfficiom eclebrent , cojns flaium 
non bene oomnt > modoenimVirgine«m 

K k fa- 



Digitized by Google 



*5* C0MMENTAR1US HISTORICUS 



factum , modo noo Virginem , modo 
Marty rem : tk .quatnvii ilh .poirea Fe- 
ftum dc-Chrifti facie fubftituerint , hoc 
tamen nonnifi ad coniumandam valec 
populorum ignorant iarn , qui hujufmo* 
di hiftori* commento funr inftrufli ; 
) d c 1 1 co fauui effer. f cfl um hoc fuppr j- 
merc . 

•Officium folemac, flcexpofitio IS. Sa- 
crament i , q uat fit tribut hilcc dicbui , 
luccdTcre crium die rum jejuniii, quae 
fiebant olim cribui primis dicbuiJanua- 
rii , advcrfui ilJim Bacchanal:tim -cor- 
ruptcJam , qux ad dici Quadra ^cfimam 
prarccdeotes rraniiata eft > 8c loco Of- 
ticii de jc j unio , 8c Jugub r it , hr Offi- 
cium folemne , rationc SS. Sacramxnu 
quod cat ponaur . 

• * 

C A P V T XXXVL 

De Feria quart* Cinerum , & de 
quatuor dub us ante Quadra- 
gefimam ; Quando incat- 
ferint jejunarL. 

JAmdiu vi^uir ufurnon inchoandi 
Quad ra°e fi mam , ntfi fer i a fecunda 
,poft primam Domimcam , fed cum 
pleriique iseflet Jcrupului non jejunan- 
di n if] t r igint a fcx dies , non rero qua- 
dragioca , prxbuere anfam quatuor alios 
diet adjungendi . Qui • tamen non erant 
f rarfcripci in Hifpaoia tempore S.lfido- 
ci HifpalenfiSjOeq; tempore quarti con* 
ci I : i ToJctani , neqoe Romt tempore S. 
Cregorii,a quo hom.6.in Lvarg.exprcf- 
/e dicitur > quod non jejunabatur nili 
tngjnta (ex die turn fpatio , pr opt erea 
quod equadraginta doorum nuroero feat 
Dominica fubtrahends erant : A put* 
j'tnti. n. dit-vfaue »d Vtfth* ftx Md$mm» 
4* SjsWaM , f SMMBl -vidiiiitt ditstm*- 
drJgint* du»(*»t ft* cjMibm, dm, n ftx ditt 
Donml abftintnti* fmbtr*Lmm$mr , no* flu i 
in abflinenti* , qutm irigini* frx r emi- 
nent • . . .Etfityusfi mm mi dttimmt Vt* 
d*mn . LInde credible eft , Sa crimen- 
tarium , quod hn rui Papa- nomine in fcri - 
bitur , non habuifle ejus x vo Miflam d c 



'Feria qua rta cinerum , cui tituJui, ft* 
*U quart * in cafitt jtjtmii . 3ra trei alis 
feriar titulo carcne Quadrage/imx , ft- 

tU r Ftri* 6. Stbblto infra 

m*m . Hinc MicroJogui hallucinatui eft 
cum c. 4ff. dint , ante S. Gregorium a d- 
ditot fuiflc quatuor diei 1 qui Quadra- 

Kfimatn prccedunt . Aneai , Epifcopt;* 
rifieofia, in fuo Libro contra Grarco* 
qucft. j. afrirmit , S. Grc«orium trigio- 
ca fcx cant um dici, live fex hebdomadas 
computaflc ; & ex Regula Magiftri c 
a 8. liquet, quatuor hofce diet feptimo 
(xcuio nondum fuifle ad/ectos . Nicolaus 
I. inEpifloU ad Bulgaro* bii non prc- 
fcribit , ni/i anni decimal pro jejunio 
Quadragefima? : Dd c«m/i mtBtm did- 
m*t dtmms . Id ipl um teftatur Theodul- 
phus Aurclianenfijc. ij. quicirca an. 
8oo. fcribebat : $u«[, iff dit$ dtclmm 
fmnt anni at/hi . Mediolani ufque ad 
tempora S. Caroli non iocipicbatur ab- 
ftinentia He ;e;unium niii fcria fecunda 

poftDominicamprimamQuadragefimft 

^qucdieserat lactiti* * 8eJiquido appa* 
wt in ejui irita , ejufque CoocUiii , 

• quantopere fudaverit in fupprimend i 4 
Bacchanal :um folatm , qu« state fua 
no nd u m ddic rant in Dominica , iifque 
abflmontiam -curafit fubflituere , non 
immutatii t amen quatuor dicbm JDomi- 
nicam pracedentibus . 

In Gallia t'orfi ran corptum eft hit qua- 
t uor djebu i jejuna ri j occurrunt in Re- 
gula chrodogandi , Epifcopi Mctenfii 

•circa oftavi farculi dimtdiura ; in- con- 
cilio Mcldenfi anni $41. ubi legienr : 
qmmrt*mftti*m t <ju+ ttfut itiuniin*- 

■mlmmtmr : in Suefifionenrl armi 8j». Ji 
4Ut*t*Mf<rim *tH4 initimm^trtdr* gt fimm . 
Repcriontur in cunflii Ordinibui Ro- 
manii &: Sacramenrorum Librij ad no- 
«om fxculum -vewentibus : inlgbetti 
Fcrnitentia/i ejufdem temporii : non 
eiflant < amen in capitularrbui : Caroli 
Magni ; ideoque oonnffi circa nonum 
fa-culum ad;edi font a Latinii : qui 
djfputantei cum Grxcii , a quifcui non 
complettim qoadragihri dierum jeiu- 
mom Latinii eiprobrabatur , quatuor 
dictum numero QuadragelGmam intici- 
parunt . Ratramnut in difputatioiie (on* 
•ra Grxcoi 1. 4. c- 4. omncm fafitilit-du. 

biu- 



Digitized by Google 



IN BREVIAIUUM ROMAN UM 



2 5T 



bitarionem , declarant, quod Gr»ci ni- I to , fie a fcr iptii Apofrolorum prtsfcri- 

hil ampliut haberenr,quod cxprobrarene ptum faerie-. In Epift. ad Januar. aiTeric 

Lit : nit circa Quadra ge /imam , proptc S Auguftinut quod jejunium quadra- 

rea quod adjungcndo quatuor diet ad fex. ginta dleruminftitutuin. in Eccleua, Ve» 

hebdomadal) not jejunamut , inqoic terit Tcframenti au&orirate firm a turn 

in fcx hcbdomadii quantum Grxci in efc in perfona Moy Gt Sc Eli* , & juxta 

olio : Ha it t*uff* Grtti nen kibent Evangclium in perfona Chcifti qui o- 

0»»d Bfimtnit, tbjUUmt. fmfer ftptimtnx- m net quad raginca, diet jejunarunt ; fed 

rum HffMtitMtt a. n*m nntiilli in •#•...« ncque Chriftut , neque-Apofcoli illud 

htc $*m fyrnd** <!•*>» Oct;deni*U$ Rttltfi* praiceperunt . S. Hieronymo tefte ep. 

fe t ntbd»midibns perfittre ntftnntnr , fm- f 4 ad MarceU S. Leone Scrm. 4 Tcr- 

fcriiditii yuituor ditbui btbitmid* ft- culliano Sc aliii , quadragefimale jeju- 

pimm. InScotia, vero nonmli undecimo nium apoftolica crcdebatar trad, 1 10 1 

fxculo recepti funt-, ur » idcrecft in vi- fed quanwi* Patrct illi affi rnnrint ,qui • 

taS; Margarita* Scotorum R.eginat- apud draginta* dierum- jejunium exerapla 

Surium 10. Junii.ubi dicicur , quod f re- Moy fit & Eliat fuiiTe fir ma rum , ac prat- 

ta Regit mariti fui au&oritate inchoari cipue J. Chrifci exemplo , quiChriftis> 

Quadragefimam julfit feria. quarta ci- norum fanctificarit jejunium; : Dtminnn 

neram , cum feria .fecund* poft primam anUrtgintn ditbm ieinninm Chriftidnt- 

Dominican*, inchoaretur . Ita Ecclefia- r*m f*»/lifit*vi$ , ut ait S< Hieronymui 

rum Occidentalism ufui , qui Mediola- I- 1. contra. Jo v in.- non tames- facile efr, 

01 fervacui fuerae , ante nonum fatculum Tcrtulllani teft i monio , Quadragefimat 

poftulabat , ut non inchoarctur Qua- ufum inter catholicot demonftrare « 



dragefima nifi Feria fecunda pro je- 
junio »- 

capvt xxx vir« 

1. 

Ve. Origine Quadrageftm* , de- 
que v*riis> jejunandi ra- 
ttombus 



Q 



Uadragefimale jejunium comift it 
' in ftato quad ragi nt a dierum ante 



Revera Monta nui tret- quad rage fx ma %■ 
obfervari volebat j. fed Tcrtullianutde 
Cathollcit loqucni in lib-, de jejun. ait » 
optime illlt perfuafum efle , non prat- 
ccpiife ChriftumPKcipuUt fuit jejuna- 
re I, ni6 diebu» , quibm Sponfm iliit- 
ablatut rorec- , (. funt autem duo dies 
ante Pafcba ) fimulque Ap^>ftoIoi liber* 
tatenvcuique reliquiffe jejunandi /urn 
p ctatem fingulorum- : Cert* in R+nngt- 
//V UU$ diet Itiunii* dettr»in*$oi futant, 

in a nibmi nblttut tfi Spnfntr, fjthoi tjfe 
i *.m ft to 1 Legitime 1 itiuniorum ChriP.ia.no- 
rmm , *btli$i$ it^tlibut , &■ Trophiticit 



Pafcha jejunandorum numero ^. vttnfidtibns- . Inane de- tettro differtnttr- 



quod laracrt non eft inft i tutionii d i vinr, 
quamv it J: Chriftui 8s je;unar it , & jc- 
jumum commendarit . Objiciebaot Pha* 
rifati , & S. Jbannia- Dik/puii >, quod* 
Apoftoll non jejunarent , quibuijefut- 
refpondit eot jejunaturotj quando Spon* 
fut illitefiet ablatu»». quodMntelllgitur 
de intexvailo inter Chrifti mortem & 

refurrectionero .. Hinofemper magit fo- Quadragefimam', &t non tre» , ut 
iemne ,. fie magit generate jejunium fuir bat Montanu^ , tefte s. Hieronymo ep. 
Feria fexta> St Sabbat o ;. fie S. Augu- 5 4. Tin, nn*m 0n*irditfm*m. ftcmndnm 
ftinot in Ep- ad caful. ait, (e non I eg if- jrndhimem jtffttUmm. tt$n anno , tern- 
f e > quod Chriftut- tut Apoftoli quid- fere nobir argruo idunAmui . Concilium 
qu am praeceperint de diebut in Ecclciiay Nicxnum de Quadragefima verba tacit 
j^junaodit-, licet jejunium ab Evangc- can. f» S. Cyrillut }erofolymitanut,con- 

Kk. ». cilium, 



itinnnninm tn> ar nitric ., nm ex imftrie 
ntv* difti flint , fm ttmpe+ibnt & ennfjit 
nulnftninfane i gi & j4p*jhl**UfeTV»jfe % 
nullum allnd imponente t ingnm certernuh 
in c immune- omnibus •kfnnitrnm »'*- 
innievnt$ .. 

A quarto ufque fecu Io habeb a n r tarn- 
quam traditio Apoftollca unam jejuoare 



Digitized by Google 



COMMENTARIES HISTORICUS 



260 

cilium Laodicenum can. 49. eos condc- 
mnarqui jejunium Quad rage Cms fran- 
pebant Feria c. majoris hebdomad*. S. 
Epiphanius Ectlefi* morctn afferit efTe , 
jejunandi quadrapinra dies ante Pafcha : 
Antt [tfttm Pafthatit diet ^madragtf- 
rnMM tbfervare , a$qut in itimniit fttfevt' 
rare , eadem ttnfmtvii Eteltfa . lnquit S. 
Bafilius Orar. a. de jejun. quod fingulis 
annis per univerfam rerram dcnnnria- 
batur confritutio je/unii : Vtr nnivtr- 
fum tetratmm atbtm dennntiatwr itimnii 
frtfnimm . S. Gregorius NylTenus & s. 
Jo: Chryfoftomus perfuadere ubique 
conamur Quadragefimale jejunium . 

Hoc igitur jejunium fuir ab initio li- 
berutn & voluntarium , & privatorum 
devotioni & arbitrio relictum , nrque 
prsfcrptum , nifi ab amplexantibus an- 
fteriorcm vitam ; quapropter Monta- 
siftx a fecundo ufquc farculo pterarrm 
quorumdam Fidclium *mulantes duas 
ac tres Quadragefimas per annum jeju- 
nabant i & Terrtrllianus ipfe adv. Pfych. 
c. i|f, plane novit, lianc liberratem x- 
catc fua in Ecclefia fubftitiflc . In le- 
gem deinde tranfiit , ufumque commu- 
nem in conftimtionibus Apoftolicis I.f . 
c. ia. inconcilio Nicxno, in Laodice- 
no . Hinc in Oriente ufus hie tranfiit in 
legem, totique Ecclefi* lenfim commu- 
nicatu* eft, tempufque prxfixum qua- 
draginta dtebui ante Pafcha , ut ad tarn 
folemncm feftivitatem pr*parationi in* 
fervirent . Hujui jejunii rarionei fug- 
gerit S. Auguftinus in fua Fpifrola ad 
Tanuarium . Socrates proculdubio hal- 
iucinatus eft I. $, hifr. c aa. cum dixit , 
Rom* jejunari tres tantum hebdomadas 
continuas ante Pafcha ; liquet enim ex 
Caftiano collat.at. & 17. S. Leone Serm. 
3. fire, aliifque quinti farculi auftoribns, 
&Socrati co«»i» , quod hujtii Ecclefi* 
lex t rc^ula , &r ufus erat jejunandi 
quadraginta dies , oVquod ibtlfoi jeju- 
nandi minus quadraginta diebui non 
poterat effie nifl peculiarium quarum- 
dam petlonarum. Hinc licet non ubi- 
que eodem modo jejunaretur , etTetque 
alibi differentia circa numerum dierum, 
tempufque jejuni) , Romanus ramen 
ufus numquam variavit , qui vigebat 
etiam Bed* state affirmants de Pafcru 



five xquinod. loca fuifre in Italia , in 

Suibus Quadragesima viginti tantum 
iebus , vel tribus circiter hebdomadit 
eoncluderetur . Quadraginta dierura 
numerus continuo Rom* jejunabatur > 
cum apod G rare os & Mediolani , S.Am- 
brofio tcfte, Sabbato non jejunaretur : 
& quamvit Rom* diet aliqoot carerenc 
Officio, utFeri* quint*, jejunio ra- 
men non carebant . S. Auguftinus reve- 
rt in ep. $6. ad caful. ait , quod state 
foa non crcdebatur Rom* Ferias qurn- 
ras jejunandas erTe j fed hoc non refpi- 
cit Quadragefimam triginta fex dicbus 
continuis conflanrem. Hoc igitur con- 
tigifTe feptimo circiter f*curo dicen- 
dum eft ex falfo pervulgato Decreto 
Melchiadis Pap*, quo Pen* quint* a 
jejunio excipiebantur : vrrum oftaio 
fxculo Gregorius II. hoc jejunium re- 
fciruit , ut rcfetc Anaftafius Bibliothe- 
carius . 

Haud fcio , verius ne Socrates I. f. c. 
si. loq^uaturde aliarum regionum je- 
junantium more,ac locutus eft ne Rom; 
jejunio, quod triuoj tantum hebdoma- 
darum fpatio in Quadragesima conclu* 
debat : ait autem , quod in Illyrio , 
inGrscia, &r Alexandria, /ejunaban- 
tur feptem hebdomad*, & hoc jejunii 
fpatium S>**dr«ge[ima vocabatur ; quod 
alii jejunabant quidem feptem hebdoma- 
das ante Pafcha , fed non continuo , vo- 
cabantque nihilominus tempus illud 

£Juadragtf,mam . ScZOmcr.nl etl'am 1. J. 

c. 19. diverfum refert Ecclefiarom rituna 
in jejunando, tVquod non convenicbant 
in ratione jejunandi quadragefimam , 
nec in hebdomadarum numero , quem 
compledti deberet . Obfervat etiam S. 
Chtyfoflomus horn. \6. ad Antioch. 
quod *tate fua difceptabatur * qti«e 
hebdomad* jejunand* eflent, ut Qtia- 
dragefima compleretur i alii enim duat 
hebdomadas, alii tres, alii feptem uf- 
quc fc jejunafTe dicebant : Ctmfmttndt* 
nem omnti babtnt ftr D94tit*gtjhum in- 
ttrrogatt quiftnt ftftimanai ^ut- 

dragrfim* jtjunmvit & dittntti audirt /•- 
ttt y hat quidem cmd duat , h$t vtr a 
quod ttts , tIIom vtra qued amntt jtjunavt* 
f*n* [tftim.tnat . 

Ceroitur spud Caffianum collar, tx.ei. 

»4- 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. 2^1 

C A P V T XXXVIIL 



*4.qu4» diverfa force ea de re confue- 
cudo i quibufdam in loci* Quadragefi - 
ma fex hcbdomaditconrludcoacur, qui- 
bufdam fepcem , Ted fublatii Djmini- 
cii& Sabbatit , nnllo uiodo quadragin- 
ta diet jejunii numerart poterant > fir 
relpondetur , quod triginta fex Qia- 
dragefimz diet lex hebdomadit compre- 
hend decimamanni partem conftituunt, 
que Deo confecracur ; quod illi qui 
Quadragefimam fepcem hebdomadal urn 
fpatio concludunt , criginta fex diet je- 
jiioant, fabtra&it Sabbatit fie Dommi- 
cii ; quod ilti qui fex tantum jejunant 
hebdomadal, Sabbato jejunant , cere- 
rum quod temput illud Qudrtgefim* ap- 
pellatur , licet criginta Tex tantum diet 
jejunentur, propterea quod Moyfet r 
Eliat, & J.Chriftut quadragtnra diet 
jejnnarune ; quod itjmnimm pro perfeBit 
mon efi , (cd pro Ht f«i in voiuptatibui & 
irlitiii wtam orddutmnt , mt hot fmltem 
ttmfut Deo tributnt j .& fubdic , quod in 
primitivo Etclefix nmlls effet Qu.xdr*gtji- 
om , p e «d fidetinm eorrmpteUm rcf «- 
randam inflituts off . 

Licet etiam animadvertere ,quod poll 
inftitutionem Quadragcfimx , trtati* li-. 
mite* ad: jejuaandum pr-rfcr ipti , Hem- 
pen, annorum ad inchoandum, & co. 
td terminandum jejuniam , neque anti- 
quitatit prtrfidio . neque ieguai Ecdc- 
fix audtoritate firmancur. jejanandum 
videtur. quando quit in atate&flatu 
poteft cflc peccandi , Se mnico magit 
quando in peccauim hpfua eii i Nioivi- 
tz infancaMiipfoi ab uberibut avulfot )c-< 
junare jubebant . Quidam jejunii . cem-. 
put przfcribune -xcaei nuptui idoneae , 
nempe 14. annorum ; alii annorum 16. 
quz eft great votorum Monafticorura , 
qua concupifcentiat igniculi* antequarn 
cum peticulo exciteotur . extinguendi 
fuot . 



Quod jejtmium ejj'et abflinentta a 
carmbus & vino , atque unica 
tantum contejtio ad 
vcfjperam . 

ABftinentia a carnibtit Sr vino ab o- 
maijus fere comnuniter ubique 
(ervaoatur in diebat jejuni! . S. Hiero- 
nymui ep.ad Nepotian. rig'uiiflimum aic 
effe jejunium, panem Se aquam . Tortifli- 

mum jtiunium tft aijua & p*n't$ ; legumi- 

na , raro etiam pifciculot , fir parutn 
vini concedit infirmii in ep. ad Lztam . 
S. Auguftinui 1. jo. contra Find im je- 
junium conlticu.it in abftmendo acarni- 
but fie vino : Si Qu*dr*ge(im* fine vino 
& tarnibut > non fuperfiitiofe fed divina 
lege ftrv*t*r . S. Bafilm Orat. ds jejun. 
carneific vinum vetat diebut jejunii.hor- 
taturque hominet ad legumina Se aquani) 
juxta primum ufum ante Diluvium . S. 
Gregoriut Serm de jeion. leg .mina tan- 
tum permittit &: aquam , atque etiam 
condimetua probibet . 

Ufoi igitur communii erat a carnibut 
abftinendi : quibufdam in Ecclcfiit ab- 
ftinebatur etiam a pifcibui : cuiaddita 
eft abflinentia ab ovit , cafeo Rr facie . 
Romz m quocumqiic ieiunio ab ovii Sr 
lathe abtttnent . Rotomagenfii Turrit , 
in qua exftat Campana , cui nomen 
Georgiut Amburicnfn , apptllatur Bu* 
tyri Turrit, co q-m c:nftrucla fueric a 
Fi ielibui , quibut venia data fait come- 
dendi butyrom in Quffdragtfima , quod 
erat prohil itum . Parifiit fingulz Urbit 
fieSubttrbiorum Parochix adhuc Procef- 
£onem agunt ad Cathedralen* , in Do- 
minica Qiiinquagefimz , sd imp-tran* 
dam ven'um vefcendi I ic^iciniij in Qiia- 
drageflma : Pro indnigtnti* vefendi U- 
Be &b*tyro tempore Qmdrugtfimali . In 
qua iodulgcntia non compreber.ditur 
cafeut j fit tantum mentio de lacte & 
butyro • Liquido conftat in nonnullit 
Ecclcfiit , vcluti in Tnronenfi , quod 
Canonici veniam a Papa iropecraveranc 

vc- 



Digitized by Google 



26) 



COMMENTARltIS HISTORiCUS 



Vefcendi laclicinii* in Quadragefima > mutatusnon-faiiTet .. 
non credtntes Id fieri poife fine vcnia ; Diftioguendum, eft autem je -anion* 

Stephanut Poncheriut Epifcoput Pari- per fe ab abftinentia tain > tc tain car- 

ilenfit in (uitStatutit annitfo;. iuxta nit i. fit li contingat ut ex. neceflitate- 

facrorum Canonum Dccrctacommendat aliqua public* efaa-eaxnii kit tonceden- 

abftinentiam a carnibus , lacle K cafeo , dm , non- idea lequitur jejunii legem 

buryro i &ovii in Quadragefima : H»r~ violatameflc. 

tor Omenta voi Qmrndragejimum ttngrt* In quibufdaoi locit- abftincbant a la- 
ic /una rr , & vtlmti tenfrntrunt fieri Cm- Qe , buty ro , cafeo , & ovii , perfects 
noma > acsmibus , UHt. t c*{tt , bu >r o , tan turn vitcutit viri i-Bcda. J. j. c. »j. 
O ovii Mtfiinett . dc Cedda in* Anglra< Epifcopo. refert >. 

NonnullnEcclefi*ficcit-tantumcibii quod in Quadrageiima unuoi rant urn 

vefcebamur . qvuhv cum. modica lade ad vefperam 

Abftmentixtifui etiam nunc diverfus- ccmcdebat : Jd. *tfftr*m juxtm. m$ttm 

eft in Ecclefiii, circa quam nihil pe- frtttUtu*- itimmimm , nif fmmis ftirn** 

CUliariiec decrevit Concil ;um Tridcn- ditmm, & unum n»« gaUinsttmm ,«» 
cinum , prxcipiena foiummodo jejuniuov f«r«a la fie ««•« fmifitbtt . JE» 
juxta cooXueiudinem Ecclcfiaruoa. Li- nea»Pa\fUicn*i«inTraAatuconuaGrc- 
quet ex S. Epiphanio > & Socrate , cx- cc* n. fxcala exerata c. 184* refer r 
litjfie Ecclefiaa , in quibut volattlia quod in Ger mania abftinentia ab ovu , 
tomedcrentur in djebut jejuni i •,. nulla & lacle in Quadragesima,, erat volun- 
umquatn lata eft lex* cunclit Eccletiii tana»> cV aiehgiotioribot viriitantum* 
communis, qux, unifarmem prxciperet- modo ftxvara : Girmsmi * * U&h, & *»- 
abftinentiaov. tyri , &t*fti, , o tvornm tf» fit. re» 

Ecclefia Grarca anu It 0 feverior eft.* t*m s^jttit »gt fm^m »•» abflintt , txer- 



Antiquitua- Dominic it Quadrageti- Theodulpbus AurcUancnaii idipfom in- 

ntnon abftinebant a carnibut > neque. nuit Diotcefanls fuia- : > O 

hodie lex- uJla pr arc i pi t abft inert ; no* caft* , fifriims x cfr vin» tbfilmtn feic/i 

viffimit lantummodo fatciaiia abftinen- ^hum^t magna vhiutii tft . 

di hac die a carnibut ufm confirmatui Jejuniuc* llabat pouflimum in non- 

eft • In vita. S. Godcfridi Ambiascn- comedend»» niu feeael in die » U ad 

is duodecimo fnculo Epifcopi habetu r, vciperam t ant um juxta vet ere 1 omnei> 

quod plerique aerate, ilia abftinentiam nempe S. Ambroiium , S. Hicronymum, 

UM jejunio non agnofcentei- , carnea S. Aoguftinunr> Caffianum ,tValioi,--< 

corned tbant Dominic it Qti adraget imarj %tfftr«m btxt* m»rtm fr$ttla:m. Uinmimm, 

quod S. Prarful icritcr conatut eft u- ut ait BedaV locacitata : Pr*m4*r* , O 

fum. ilium fupprimcre,. ju (Tit que, ab- idunare , font do» termini omntnocon- 

ftinentiam a catnibui fervari in Domini- uarii * nan* jejonare- nihil eft aliud , 



leriiafextia^. & Sabbat it totiua anni potiua> refeclionem adtefperam difter- 

& quod hujufmodi ufua non vefcendt re: Stitiutt* in. ixft*r*m ptimtimmt , 

carnibus fine jejunio in Doroinicit Qua* u t ait Tcrtu I lianu t de jejon. Thedul- 

dragetimai a in plunmit jam Italix ^ phut Aurelianemit ix. faculo c 37- af* 

Germania* & Galliae locit fervabatur . firmat etiam . jejuoare- non putandot 

Plane conftat , quantopere laboraverit- e(Te , qui mandiicant, antequam Velper- 

S. CaroJut a ut Medioiani abftineotia> tinum OflScium terminetur : 7i*U*ttnmi 

in prima Dominica C3udrage»im» fcr- itinnart anftndi f»nt, , f «»re> nxnd»- 

varetur ;. in id nervot omnea aonten* ctvttint. Ftfftrtimmm ttltbntnr 

die : fed meliut- fortafle confultum foif- Oftimm. 

fee Eccleiiat fuf», ti antiquut ufut- cir- De hoc S. Benedicluaftatutum'edi- 

ea Ouadrageiimam- inchoandam tana, dit in Regula . Confuetudo ifta durabat 

pro abftinentia,. quam pro jejunio^im- adhuc S, Bcjnardi xvo , q^ui fui» ajebat 






Mo- 



Digitized by Google 



IN BREV1ARIUM ROMANUM . 163 



Monjchii , quod 'ante Quadragetimam 
ttfque ad Nonam tantum jejooaverant, 
fed in Quad ra geiima F ideJei omne* uf« 
que ad Vclperam jejunabant : f/attf- 
mm mfque ad 7{»fi4w ft«««Jvfa»#, nmnt 
+fqme ad ^efperatm ietmmaimmt nthifemm 
muivtrfi fcrm. in Quadr. >S.Thoma« 
». o . 1 47 . art. 6. prrfcribic etiamne- 
ceffitatem fcmel tancum comedendi die- 
but jejuni: ex comtnuni cohfuetudioe 
Eccletiat : tommtrih c*nf*t$*dt pfli 
•CbriBiaui , & propterea quod utlica re- 
fcftio -cum tucnd* valetudini fuffictc , 
turn caftigando oorpori infer fit : EttU- 

4t0 modtrationt jlatutum tfl , ut ft mil -« 
iti$4ri«nub», xtmtdatwr . 



& feitodccimo "fxculo non defuere 
Theologi •afSrmantei coined i pofle nort 
folum ad meridiem , Ted etiam ad undc- 
cimatn horam . 

Quod quidem occafionem prarbuit fe- 
ctindam addendi comeftionem , qua* fit 
fero Tub nomine collariooia ; corptum 
eft a bibendo in fero , propter alte- 
rationcm que ;e/uniom pferumque fub- 
fequicur , Scab ere mplo pratfertim Re* 
tigioforum , qui maouilibut laboribua 
f c ill fero bi be bant » ante quam ;e;unti 
horcperverterentur > inde vent urn eft 
ad modicum cibi , mt pitmt vct*$ > ut 
videre eft in Conftitutionibus quorum* 
■dam ordinom: fed ne quid lemporia 



A Gnacia fervatur <adhuc retigiofe inutiliter infumeretur , ;fiebat hit dic- 



ifte ufar ;ej«nandi ufque id vc 1 'per m 
ab iit (emel tantun. comcditur diebus 
jejunii -port Sol it occafum . Judai quo- 
que je/u nabant eodem nodo , Ut patet 

exempli* idScrjpwra^llatri . 

.... 

C A P V t XXXIX. 

De XolUtiont In diebus jejunii - 9 
< deque ufu dicendi >Vef fe- 
ral mane in 'Quadra- 



but left io ad vefperam in Refe&ono 
cam aim diebus ^eret in Claaffrro , vcl 
in Capituloj & hoc appcllatam eft In 
»d etitttitnem : ica collationit nomen dc 
leftionead modicam iff am comeftionem 
traafiit ; ceephquc hoc fenfa per or* 
bempropagari . 

Secunda hate comeft.a , quam nos col- 
lationem vocamut ,flr reperitor inConci* 
ho Aquifgranenfi an. 8ir- can. n quod 
permitcit Monachii femel bibere ante 
completonum diebot jejunii , at q ; e tiam 
in Quadragefima , vcl propter *perr* 
laborem extraordinariutn , vel cum no- 
vum Officiom necrtari debcret reluri 




Olficium Defuridrocum : Vt # neceffi' 
D duodecimum ufquc farculam in- tat popafetrit ob o per is lahtrtm poff *r«' 
audita crtt in occidente comeftro ^ftftiantm etlam in 



ante tinem diei , non tlicebltur Miffa 
nifi poft Nonam,hoc eft circa ref tiam 
horam vefpertinam, ne fciMcct come* 
dcretur nifi poft horam Vefperxrum ■ 
hoc eft fero, 8c Vcfperot'dicebantur in 
Mifrapoft iCommanionem, ut fit Peria 
qu nt a mi jorii hebdomad* , & Sabbat o 
Sanclo ; fed ad tertiumdecimum facu > 



in ''XZuadragrfm* fari 
•mod* , & auanda Offidttm Martmrum it" 
Ubratmr ) frimfauam UElia ttmftttttii 
ttfatmr hibant. Magiftri Regula c. ij^J- 
dalricut in Confuetudinibm Cluniacen- 
fium,Ivo Carnutenfit,Duchardui t $.Don» 
Iranut 1. a. Be alii dehtbendo mehtionem 
faciunt , de comedendo nullam . Q ;iod 
not collationem dicHnut > erar vim ca- 
Jum nonparum laxatut eft ofut: &ad Hxvelaquar^ quod ante , vel poft ilia m, 
Nonam corpracft anticipari come ft jo n quam yocant conferentiam , quat Corn- 
Alexander de A les ex iis fust , quihuic pic tor mm prccedebat,hauriebatUr; col- 
confuetudini locum dedere . Qyartode- latio enhn Latine idem fonat ac confe* 
cimofxcub, tittempui lucrifierctjhora rentia apud not . Hinc Ufot fero biben* 
nona afitieipita eft* Paludano 'potifTi* di poll Velperas ante Completorium 
tnumauftore: quintodecimofxculo ma« coilation'u nomine appellatui eft fa 
^ i ethm hxatum eft tomedendi tern- fl a cut it C! j j i iceniibui an 1 3 o9 Statni- 
aput , dummodo recitata; effent Vefpe* wna qmod 'btra fttatitait ftrtln* , cut 
xm circa meridiem ante comeftfonem ; *f*dtn ttllath ***t+f*t*r , ad n-*m 

*•* 



v • Digitized by Google 



264 COMMENTARIES HISTORICUS 



horam emnet tomvenire prtetifimmt tunc 
Jludiorutn coll. t jo facicnda erat . In 
flatutis Oidinii Pramonftraceniij pul- 
fato collar onis iigno , ad Refcfto- 
jium pxocedebant , tamquam ad refe* 
dlioncm j ibi d^lo licedicite , Kcbdc- 
nudariui benedicebat , & iclpondcba* 
tur Amen } Rcl.gicfl ftdcbantad mcn- 
fam, & b.bebant : toMaiiontm fignmm 
fuiftt fatrifia , intrtnt in t\tftclorium , 
jff<n» ad rtfeR'tentm .... ^tfponfo A- 
vttn , Fratret ingitdiantur menfat e> Li- 
bant , qucd & ditbut ieiumii tantmmmo" 
do faciendum . S. Bona v. inDifcipl* ad 
Nov it. contedit Novitiii bj* vclier in- 
here ad coUationcmi jejunii dicbui : Ad 
collatitntm tempore it. unit fatitndam dua- 
but , xitlttibut 3 fi indigtt, bibtrt vitibut. 

llfui apponer.di bcJlaria in collatio- 
nibus profccluicft a Schclaftici* , qui 
ea conceiTcrunt alTumi poft, comcftio- 
ncm , peiroodum medicine , & ad di- 
gcflionem ciborum t x pedicndam , ui:m 
lolummodo quantitatem vetantes , qua 
rutrimento magi* quam medicamini fo- 
ret, auitoritate fuiti S. Thome , qui 
hujufmodi ufui r on reftiterat , quam* 
visprobaverit,, de eflentia efle jejunii, u- 
nam ranrnm indie refe&sonem aflumc- 
je : Bttflmaria niarnfi aliquando nut riant, 
men tamtm principaiittr ajjumuntur ad nm- 
srinuntum , ftd ad Aigefiiontm tiborum ; 
undt non folvunt jeiunium , ft tut nte «- 
liftmm ntdicinaram ajfumtio , nift forte 
alitjt.it in fraudtm tltiluaria in magna 
tjnaniitatc ajfumttt per madam tibi a. a. 
qu*ft. M7- 

Collatio cccafioncm prabuir refe&io- 
s\h horam anricipandi , qucd gradatim 
factum tft : cccperunt ab initio ftatim 
comedcre , quando fonabat hora , & 
Oflicitjfj'! Nona- ; lignum pro comrccan- 
d is Pcpulii ad Orficium a nonnuJIi* ac- 
ceptum eft pro figno comedendi . Qua 
de re Theodulphui Aurelianeniu c ja. 
conqurtcbatur t* ixculo : SoUnt pltri* 
que qui itmnare ftttant , no* mt fgnttm 
audiunt ad Tijnam , mandutate ; qui 
nuittitnut iriunart ttnftndi fnnt , ft an- 
te mattdncavrtint , quant J 'eft eriinma c r ♦ 
Itbtetur Officium . 

Rarheriut , Epifcopuf VeroncnfJi , 
pcrmicu: ad Nonam mand^care j tx 



Concilium Rotomagenfe an. 1072. c»- 
mcdere vciac antcquam , hora Nona 
completa, inciptat hora Velperafum , 
StatMtmm tfl nullmt ut im Ojfdragtfm* 
frandtat , antequam hora 2i*na ftra- 
tl* , itfftrtin* imifiat i mom tnim ie- 
iunat qui antt mamdutat , Jta Vcfpera- 
rum lignum fumtum eft pto£°no p ( aa< 
dcodi . 

Alexander Alenjit aflen'equod «tace 
fua Mifla Quadragc£m« anticipata e- 
rat ad horam Nonam -. Mijfa, im qmadrm* 
g'Jima , t> ditbmt itiuuorum 3 hora mo- 
ra , & quod erat magi* congrua hora 
comedendi dicbut jejunii , quam hora 
Vcfpcrarum , Mora rtftGionit magi, <««. 
grua tempore itiuaii tft hora noma, qmam 
uftjut ad Vtfptram. lea anticipatum eft 
Orhcium , qucmadmodum anticipaba- 
tur refc&io> ac demum ventum eft ad 
conccdcndam refecuonem circ« meri* 
diem . Hoc Strphanus Foncheriui , 
Epifcoput Parihcrf s circa an. 1510. ex 
ducTtnnadefumu S. Thome , Ac Scho- 
lafticorum : Sit fetmel in die rtfeBionem 
torforit capiajis , & fi ttmpu, congiuum 
Mmerit , ut S. Ihemai , t> alii DoRa- 
ret inflruunt not , tirta meridiem $&* 
piatij . Statut. fotld p. 

S. CaroJui permittit etiam fuit do- 
mcdicis narvdticarc poft meridiem die- 
but jejunii : Voft meridiem obum eapiamt. 
En quomodo anticipata eftcomeflio de 
I cio ad tct turn horam, tefperrirmn t Sc 
poftca ufouc ad meridiem . Poft iftTc- 
diam confuctudincm folvendi jejunii: m 
circa meridiem , feivatui eft uAji di- 
cendi Vefperas ante prandium, ut (em* 
per dici poftct , quod jejunium noa 
lolverctur nifi poft Vefperai. 

In plerifque Ecclefiu incipitmt dioe- 
re Vciperai mape a Fcria quatta Cine- 
rum , qua die camquam principium 
Quadragelime refpiciunr , ut morii . 
eft Parihis : Rome vero non incipiuoc 
rtifi Sabbato fublequenti inprimit Vcf. 
peris Deminicx , propterea quod an. 
tiquitus quatuor ilii diet ad Quadra* 
gefimatn non fpeclabanr • Apud Car- 
thu/ianoi , aliifque in Jocii non j .-1 c i - 
piunt nifi feria iepunda hebdomade pr /. 
me Qiiadragetimx , quia olim prima 
diet cue Quadragcfimalii jejunii . 

C A- 



Digitized by Google 



IN BREV1AR1UM ROM AND M. 



26 S 



CAPUT XL. 

De Operibm fietatis , qux jeju- 
nium Quadragcfimalc profc- 
quebaniur , dc Confejfwne 5 dc 
Contincntia . ^fn Jingulis die- 
bus dicereutr Mi fa , deque Mif> 
fa Trtfanblificatorum . 



QUam maximecommendabatorFi- 
delibui, ut jejunium per plura 
pictatit opera fandtificarent ; 
quorum prsreipuum habebatur confe/cn- 
tir puritai , ut jeiunium Deo magit 
gratum fierce , magifque meritorium ; 
quaproptcr prarcipiebatur , ut hebdo- 
mad a ante initium Quadragcfimc pec- 
cara fua Sacerdoci aperirent , quo inter 
pcenitcr.tct conftituti ante Pafcha re- 
conciliarentur : Htbdtmadn una antt 
initium Qnadragtfimdt CtnfeJJicnti Snttf 
dtlibmt danda> funt , ftrnittmtid ntcifitn- 
dx ; difcotdanttt rtctneiiiandi , & omnia 
inrgi* fedandn, ut inquit Theodulphut 
Aurclianenfit in fuii Capitularibui c* 
36. ante ix. farculum . Stephanus Pon- 
cheriut Epifcoput Parificnfis in Syn. 
Parif. 27.8c 175. confuetudinem iftam 
renovavie circa an. ijoo. prarcipiens 
Confefliones ab initio Quadragefima? , 
& prohibens audire per quindecim Pa- 
fchatii diet eorum Confefllones , qui 
tifque ad Dominican Palmarum exo- 
mologefin diftul.flcnr : Ut btmmM 

gaits Vtvcbitnoi vtflrot , mi tirt* ini» 
t'mm Qnadrageftm* ad Confeffiontm Mt<e- 
d*m . Hebdomada major , & htbdo- 
mada Pafchatii deftinat* erant ad eo- 
rum rantum Confefltonet audiendai , 
qui ab initio Quadragefimar confetti c- 
>ant . Hoc li ficrec hodie , quammul- 
t iiconfulerctur mailt ! lis , qui Pafcha- 
te non communicarunt , ne catnem 
manducent:, cafeum , 8c. ova , prohi- 
i»ct hie Epifcoput . 

Common Jabatur etiam continenria 
per Q»adragefimatn , ideoque non ce- 
IcLxabantur co tce»po:c Nupti*, quod 



an. ??o. vetitum eft a Concilio Laodt* 
cenocan. 7a- *frttt in S^ntdragt^ 
fimx mmfti** ctUbrare . Fere omnei Ci- 
nonei inhibent pcenitcntibut uti copula 
coniugali tempore pecnitentiar . 

Singolii diebus Quadragefim* habe- 
batur in Ofientc Synaxit > vd Congrc* 
gatio inEcclcfia, Oflkium, & Prardi- 
catio , ut not at S. Epiphaniut in Expof. 
Fid. SjriHtxet mi Quadragrfima f>*fl 

nm Ti:r..tm ad Fefferam *[<)ut Ctttbran- 

tur . S. Dafiliut inOrat. 2. de jejun. hor* 
tatur bis in die venire adEcclcfiam « 
Per btfet ftqutnttt d'»tt emmunia : txci- 
fitt vt Sfiritns Sanfint matntinit fimul 
&vtfftrti»ii tfnlii : que crane matu- 
tinar & vefpertinar prardicatioMt . Id i p- 
fum frequenter atTerit S. Joannes Ch r y- 
foftomut horn. 22. Ok b$e jtim*imm & 

Qndrsgtfimdm , <T ft die rum Syn Axes , 
tttdititnei , frtttt > & dot! ring . 

Singulit quoque diebut Qaadragen*- 
mi eclebrahatur in Occidente Sacrirt- 
cium , ut liquet ex Tertullianoj & S. 
Ambrofio, qui in Pfal. 118. ait, quod 
diebus ftationis ftatim pod meridiem 
fiebat congregatio in Ecclefiis , ubi Sa- 
crificium in commune celebrabatur, quo 
peraclo dabatur comedendi libertat ) 
diebut vero QuadrageJimx Sacrificium 
celebrabatur ad vefperam : Advtnitt 
Stcrlficinm vtfftrtinmm . Theodulphus 
de Mi(fit agit> qui ling 11 1 it Quadragefi- 
ma* diebut dicebantur . Pro singulis qui- 
bufque diebut Quadragefim* habentur 
Midz propria; in Sacrameotario S. Gre- 
gorii ; in Miffali Gothico feptem tan- 
torn habentur , quarum prima eft pro 
initio : Miff* in initium QuadtMgtpm* » 
fee u n da eft Miff* hiuniii iftar M ill x fuif- 
fe videntur pro fex Uominicit Qtiadra- 
gefimt , idcirco repetebatur Mtfla Do* 
minicar, vel potiut Miffa fub initium 
Quadragefimar. 

In Oricntc congregabintur fingulis 
diebus ; itemque communicabant , fed 
Sacrificium non celebrabatur nifi Domi- 
nica & Sabbato , ut adnotatum ccrni- 
mut a tempore ufque Concilii Laodice- 

ni : Quod r.cn cportet in On * irn^tfx ma. 

fan em tfferrt , nifi SsLbna & futtt Demi' 
nUit . Concilium Trullanum can. jt. fa* 
crificiutn permittit die Aanirntiacionii, 
L 1 MU» 



Digitized by Google 



%U COMMENTAK1US HISTORICUS 



MiOamque mcmoric Pr*fjn/tificico- 
ty<n , videlicet paacm confecratum Do* 
minica prxcedcnti , cum quo camniu- 
nicabant fingulit hebdomadz dicbut : 
In omnibtti f*n&* Qmtdrigtfim* Uiumii 
diebni , frmttr^mam SMmtt cr DtminnM, 
«*• ftnBo jinmnntuuhnit.dit , fin factum 
I'Ttfanflifitaitrum minifitrium l eftquc 

Miffa fimilit slli , quamLatim celebraat 
Tan iexca in Paralceve. I He Grjrco- 
turn uiu» Medio laau m invectu* lervatur 
•tiam hodie nuilam cciebrandi Mi flam, 
fingulii Periit fextit Quadragcfimz. 

Mjfla ifta a G/Cci* appellator PraUn- 
£i ihcatorum , hue eft Mafia , in qua norj 
coafecratur corpui | Chrifti t fed tan- 
turn abftimitur hoflia print coofecrata . 
£ Graxit quidara Audarew iftiut MiiLar 
dkufic S. -Gtcgorium Papam , quem 
Diaiogiftam vocant , CO quia Dialogoi 
fcriptcrit } quod autem ven fpecicm. 

non pt a It feet , fiquidem Mifla ifta non 
dicitur nili feme I in 2nno in Ecclefia La- 
tina f fecut vero apodGracot fiogutit 
jrju nil diebui dicitur in Quad ragcfima . 
Earn indicatam ecrnimui in Coocilio 
Tru llano can. 5 1. &c ad jl/amforreaJlu- 
ditConcfJiumLaodicenum cumcan. 49. 
vetat qoadrage/ima offerre panem fingu- 
lis diebut , except it Dominic 11 & Sab- 
bat it . Teftatur Socratei l.f. c.a*. quod 
Alexandria quarta & fexra Feria fie bat 
quidquid ad Synaxim pertinet , exce- 
pt a myfteraorumconfrcratione . 

En quomodo Grxci MilTam celebrant 
P : ar fa nclifica tor urn . Preibytcr panem 
accipit , & dividie in tot parriculaa * 
quot foot fubfeqtientet diet , quibus hec 
Mifla debet celebrare , eafq ue con fecr at 
una cum ill i i, quat ca die debet abfome- 
re { deinde infundit de vino confecrato 
fu per pareicolat , eafque in ciborio af- 
fervat . Ad fratutam horam diceadi 
YifTam Prarfaoclificatorum , nempe ad 
horam Nonam , Diaconut cum folemni- 
tare defcrt fuper caput fuuai a parvo 
Altari ad ma jut pyxidem , in qua efc 
particula hofrifceenfecrat*, & Preiby- 
ter tenet in marfibutCalicem plenum vi- 
no, cui mixta eft aqua non confecra- 
tj , fed rantum bencdada ; Presbyter 
ad A It 1 re aceedent > poft fimpJiccm era- 
tioncnr, per quara petit , utdignuifiat 



fan&orum Myftet iorum participatione, 

■ confecratum panem immittit in vinuna 
ad illud fandtiftcandum , vel ut alii di- 

• cuot 1 ad conrecrandum , ftatimque-fe- 
metipfum communkat & a d ft a nc e» . 

Prcdicabacur etiam fiogulit diebut 
Quadragefim* , uc vidcre eft apud S. 
Joanoem Chry foftomum.quod prxftitif- 
fc S. Carfaxium Arelatenfcm in e;ut vita 
narratur : Stiibut f»fi fa.r*tlt in iti»*h 

*b hit* did frpiim* »{qut «d dtcimam epu- 
lis fltbtm ffiritutlibmi {mgin*k*t . Slit. 
5. Maii . Incer Sermonet s. Leonit ha- 
bentur qoamplurimi pro Fen i Quadra- 
gefimc 1 de jejonio , fit de Tempore 
Pa(fionii< In nonnullitSermonibut vi- 
detur af£rmate , quod Dominka tatr- 
tum t & Peria quarta pradicaretar . » 

Multipltcabanrur etiam Oficta in 
Quadxagefima . In vita S. Udalrici j 
Auguftani decimo facule Epifcopi iegi- 
tor , quod prater Officium Divinum, 
quod ipfe quot id ic camCanonicit fuia 
in fuarEcclcfiz choro canebat > rec Hi- 
re t etiam privatim Officia B. Virginit * 
S.Craicit , & omnium -sanclorum , 8c 
Pfaiterium * & quod unam vcl duat alias 
Vliflat.pro ternporit opport unit ace cele- 
brare confueverae j fed Quadtagefima 
poft recitatum Mataatinum nocluroum , 
fuat precetcontinuabaruique ad horam, 
qua pulfabatur- lignum Vigiliarum Mor- 
tuorum, quat cum choro decantabat ^ 
& exinde Primam ; quod morabacur in 
Ecclefia orant , ufquc dum Canonici cum 
Cruce redirent ad eclebrandam M'ffam , 
cui afliflebat ipfe , &Pre»byteri cele- 
brantit dexteram ofculabatur i quod 
pofi'Millam cantabat Ter tiam cum Ca* 
nonicit , & in Eccleiia pcrnunebat uf* 
que ad Sextam > poft sextam vifitabat 
Aharia , & ante ea genuflt&ent , Miff 
ttrt &■ Vtpicfundis canebat , inde iever- 
tebarur in ctibicuJum abluturut faciem ; 
& praparationcm fa&urtit adaMiflam , 

■ & Vefperax poftea dicendat ; in Xeno- 

• dochio vifitabat Pauperet , e qinbu* c ! i — 
gebat duodecim , & ipf * lavabat pedet, 
& unicuique denarium erogabat j inde 
accedebat ad menfam , poftea dicla 
Completorio detrum fe recipiebar. Ira 
pTtfMlM Qoadragefima diebuiufque ad 
Domiorcaro Pafoarum fecitfe lexbai i 

PiC- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



26j 



Frecei longiorei in Qaadragefima 
Gommendabantur , & Oificio dici vcl 
Otflcium Dcfuadoruai » vel fcptcm 
Pfalmi Paenitencialca, vcl Pfalaii Gra- 
duales adjungebancur i~uc Romxadhuc 
fu , & in pluribut Ordinarii » pratci* 

picur- 

C A P V T XL!.. 



m Feflis , & Officio SanBorum in 
Quadragefn 



T)' Er vcruftu i ell ufut nulla celebrandi 
Fell* Jo Qjudragtfima , & a conci- 
lia Laodtceno circa annum 360. can. j|. 
comraendacui : -Qm*<< *•» •pruts im 

^jiadragrfma Mtriyrum T^Attltl ftrtgt- 

rc, fed StnH or mm —mmemarttionet in 
Stbbttit & Daminiti* . Nan Cunt celc- 
brandaTcfli in Quadragefima,fedSab. 
baci»cancum& Dominicis<ommemora* 
tio San&orutn-faciendi . Jejunii enccfti* 
tia non videbatur conjungi. pofle cum fo- 
lemnicate Fcftorum ; turn- eciaovut cul« 
tus Domino debicut diebos Domino fa- 
crii , nempe Sabbacii & DOraraici* , . 
fervaretur , nullum iis Feftum Marty* 
rum fubftituebatur ,.fed fiebae cantum 
commemoracio . Iile Canon coacilii 
Laodiceni viguir omni tempore apud 
Crarcos , qui Feftum folummodo An- 
nuntiationir in Quadragrfimaroi ifjvexe- 
runt Balfamon duodecimi fxculi au- 
thor referc , quod in Monafteriii bene 
conftitutts hoc etiam atatefaa fcrvaba- 
tur ,,aquibu» antic.'pabantur foleranita* 
tei in Qaadragefima occurrences, Sc an* 
te Qiiadrageumam celebrabantur . Idi- 
pfum&apud Latino* diutiui fervatum 
eft , uc liquet pixfertim ex concilio- 
Toletano an. 6% 4. a quo Feftum Annan* 
tiationis ftatucum eft octo dies ante Na- 
tale ne fcilicet tale Feftum vel pec 
Q^adragefiraaoi , vcl per Pafchale rem- 
pui impedirccur , quo tempore, uc ait 
concilium cao. n anciqui canooea nulla 
alia F cfta . celebrari perm it tunc t 
rj/jw die fMM! imvtnitur Angelms yirgimi 
mrki tw(»ft»m.n»ntitgi % uit»,ftfliyi f 



tii nan ptteft ttndigme ctlebrtri , cum ,*- 
ftrd»m QuAdrtgtfun* diet , vel Ttftbtle 
fift mm tjidttur- intmmbere , in qmibnt ni- 
hil dt-Stntlormm falemnitttibmt t femt t* 
avaiitmiitte'ttgmltri ctmtmm tR , crave* 
mh ceUbrmri . Ctnfebu etiam iftud con- 
cilium ,,A«nunciacionis Feftum, fi in* 
cideret inQtiadragefimam , propter ma- 
gnx Ixc inam folemnitatil vcl line jeju- 
nio celebrandum effe , vel poll Pafcha- 
cramferendum i ut Romx , 8c Gallic 
moris eft • Radulfus Tuagrenfil Pro- 
pof. to- de ritu Romano loqaem tefta* 
cur , quod nullum ficbat olim Feftum in 
qjj jdragefima , quod Annunciatio cele* 
hcabacor aoce Nacale, Feftum s.Gre- 
gorri Papaj 3. Scptembr'u , quo die 00 
curric ejui Oruinatio i Felium r. Bc- 
nediiii die Traoilacionis c; n menfe Ju- 
lio i fed poUquam Romx tramlataeft 
Aoountiacio in mcnle n Martium , re- 
iiqua Fcfta e idem menfi reftitota Tune , . 
prxter 5. Ambrofium , qui Mcdiolani 
& Roma remanftc menfe Decembri , li- 
cex^obierii 4- Aprilii . - Apudjoannem 
Abrincenfem undecimo IxculO degen- 
cem legicur , quod nate fua nullum tie* 
bat Feftum per tocamc^aadragefimam , 
UdcaacurA Dominica tiebat commemo- 
rat 10 eorum , qux incideranc in hebdo- 
mad am. En quomodo intelligebatur ca- 
non coacilii Laodiceni . • 

Monavhi in Odcidence mucarune hunc 
u fum , tot que Fcfta invexerunt etiam in • 
<^uadra ^cli mam .ttim-jeionii, turn labor ia 
laiandt cauffa diebua Fcfti* . De Feftii* 
in Q.uadr agefi ma tnencio He apud S. 
Duoltanum : Lanfranchua in fuis sea* 
tut. sc. r. feci. aj. after it , quod la 
die cine rum occur rat Feftum ta. Le- 
c^ionum , in diem craftrnum tramfe* 
ratur : si im rafftf* jt'ntmii ftflivint 

duodeiim itfiionum ttnmtri$ , m*)H t*k» 

br*»»r iff* dit- , fed dijftnmr In tTtfii- 
num 1 prxcipiturque , uc in Fcftit I a*. 
Lediionum in Qgadraaefima dicamur 
duarMiffx, una de Fefto , altera do 
Feria : Utrmmme- Miff* *d; mtjmt Mitre- 
telthrmtmr . In confuetudinibus cifter- 
cienfiuo>fignataeftp- ma Mifla dc Fe* 
riav fecund*' de Fetlo : Trim* M,jf*m 
d* itimni* , foffe* JMftt dt Ftfli> . Ra* 
dulfua-TuDgrenfiii Propof. aj. *it, quod 
Li a. 



Digitized by Google 



26S 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



»vo fuoMtfla deFefto diccbatur poft in menfe Martio ao» April?, excepto 

Tertiam, & Miffa de jcjunio poft No- Felto Anntintiationii ; S. Benedictui 

nam , & hie era t ufui Romx , & Colo- erantfertur in menfem Jutium , S. Gre- 

nix : Ut iitbnt itinnitmm Miff* it Ftfit goriut in Septembrem j Feftum Dedi- 

aiTtrtium dicttnr , €r it jejmmh *i tit* cationit fi occurrat in Qjudragcfima » 

nam, iia & h'^vtx , & Colt ni* . P e r ; Ih \ tranitcrtur pofc Pjfcha . 

duat Miffa* in dieFefto, cum comme* Micrologui c.48.referc Canonem con> 

morationc Fcrix in Officio , fervari ere* cilii Laodiceni , a quo prohibetur coos- 

dirum eft & quidqoid Fcfto , & quid- memoratioMartyrum in qttadragefima* 

quid jejunto deberetur . & Concilium Toletanum , a quo An- 

Diebut Feftii Monachi anticipabant nuntiatio ponitur ante Nacalc , nc cele- 

prandium in Qoadragefima j manduca- bretur in Quadragcfima , ait que, Ro- 



bant poft Miflam , & ante Vefperai , 
utvidereeft in vita S. Gertrudii , Ab- 
batiffz Niveltcnfii sxcul. a. Benedict. 
Htbitmai* <juint* in ^ntirMgtfimn Ftfii* 
■viiai eo"tigtr*$ : emnr s ...» fofl tX- 
fltt*m foltmnitattm Mi/ptrnm , fnmftrnnt 
dbum . Petru* Oamianui in Regula pt ar- 
fcriben* Monachia fui< magnum jeju- 
nium in Adventu & Quadragcfima , 
co* abfo I vie in tribut folemnibut Feftii 
s. Andres, s. Benedict i , cV Annun- 
tiationii 



mx aSeptuagefima ufquead Pafcha non 
eelebrari mfi Feftom Purifications , 
CarhcdrxS. Petri > & Annuntiationis } 
& fi quando occurreret Feftum , de quo 
faciendum effet Officium , totum Oifi- 
ciom fieri confuevifle de Fefto , fcVMif- 
fam diet polt Tertiam , cum comme* 
moratione Ferix in Laudibui , 8e Ve* 
fperii | & Miflam de Feria pofr Nonana. 
Auclor ifte eft undecimi fxculi . loan- 
net Belethtit , qui duodecimo vet ter* 
tiodecimo vivebat fxculo c.84 affirmaf, 



Capitulum generate A bbarum Gallic qnod xtatc fua Lugduni , ficut Medio 
anno 8 1 7. c 46. abfolverat jam a jciu- lani , nullum celebrabatur Feftum tern 
nio 1 qoocumque die occurrerent Fefta pore Paffionii , & fi quando occurrcb.it , 



PatronOrum , Vienmm Offitinm *g*tnr , 
& kit rtftUtnr . Extra Monafter ia ieiu- 
nabatur diebot Feftii in Quadragefi- 
mi ) etiam die Annantiarioni* , utob- 
fervat Cardinalis Humberroi adv. Ni- 
cer. 7v>« jtinnia rtftlvimm in ttlthratit- 

nt Miff* , MUt in all quo nttititio Marty- 
rum , fti ntt in Annnntitttiont B Maria, 
Glaber I. }. C. t. ait , quod circa annum 
looo. Epifcopi Gallix , eV Italix con- 
gregarunt plura conciha, quibut ftatu- 
rum foit traniferre Feftum Anountia- 
tionis a die a< . Martii , qux fxpiui in- 
cidit in ^uadragefimam , ad diem 18. 
Decembrii , x\t licbat in Hifpania , eo 
fine , ne impedirentur ieiuniorum di#i , 
vel ne Fefta celebrarentur inQiiadra- 
gefima , Tertb*tmr Jnnuntiat'untm D 
re Hifpantrurm 14- K.ilrndarum J an u aria- 
die rrrtpTthtnfibilittr ftffi ttltbrari , 
Apud Ctuniacenfet in novo Breviario 



fiebat tantum commemoratio : quoct 
quidem intelligendum eft de toto tem- 
pore quadragefimx , ut teftatur Radut- 
rut ctf- qui ufum memorat Mediolani » 
qui (ervatur adhuc , 1* Officio Jmbrefit- 
no , nullum Feff km in Qjtaira^tfim* . 

CAPUT XLII. 

De ufu cooftritndi Imagines 
in Quadragcftaia. 



NT 



Ullo alio conlilio , aut myflerij 
velabancur Imagine* , nifiutau- 
rTful"or , nitorque gemmarum pocni- 
tentix diebus tegerctur 5 ut patel in vi- 
ta S. EIis«i a S. Audoeno defcripra I. a» 
C. J4. Mot trat , us in iitbnt QiMirg- 



reftiturm eft anriquu* i.fuide nullo fe- g'fim* frtfttr fulgottn «»ri , t*i »»'»•- 

fto-comwtemorationem faciendi inQiia- rtm gtmmtrnm tftritttnr tmmb* vtUmi' 

rfra ;cfirna , prXVeniendi cV anticipandl 9t Unttt mrbtnt trnmtn htltftritt : 

Fefta occufrentia in menfe Febm»rio , $»r ingrriitntt f^MMirtgtfimM frmtinxe* 

U trani£erejidi f oft Pafclu osciirrentu r*»i trtf *m hmnfmtii Sinitnr , nt m+- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIVM ROMANUM. 



26} 



Ut TtiUmli mettlli vtUt* tegeretar die- 
hut fanhtwtU . 

Vidcre licet deinde in Concihit ve- 
lum Quadragefima > quod poncbatar 
ante Atcarc, 8c vocabatur Velum Qu*- 
dr*gefim*le i in Concilio Caneuarienft* 
an. laao. 6c in Oxionenu an. r 187. can. 
12. jid Alt*re qutdlibet velum S>uadr*~ 

gtfimtlt \ idipfum jiTcrunc Concilium 
Vvintonj'cnfc ( an. 1240 8c Ebroicen* 
fe cod cm an. 1240. Lanfranchus in 
fuit ftatutis c. r. felt. |. pracipit col« 
locari velum iltud prima Dominica Qua- 
d rage (i ma pod Completoriutn , o»mi» 
nit* prim* Qu4dr*gefim*> ptft Complete- 
rimm fufpendatur torts'** inter Chorum , 
& jilttre , 8e poftridie tegebantur Cru- 
ces > 8c Imagines ; Feri* fecund* tmtt 
Ttrtiam debtnt ejfe c»opert* Crux , C»rt- 
n* t C*pf* , tc tint qui Imsginet deforit 
h*bent . Gutllelmus Pellrcerius Abbai 
Grandimontenfis in fuit ftatutis praci- 
pic operiri Imagine! prima Dumimca 
Quadragefimx pod Cooipletorium uf- 
quc ad reriam fextam in Parafceve } 
& rationed) acfertc. 14. uc fciliccc me- 
minerimuj , Chrifti faciem vehtam 
fuiflTe in Paflione ejus : Qui* vein* fait 
f*tiet Chrifti in Crmte , turn fuit tsptut 
m fudmit . Magnum velum apponebatur 
ante Altare in Q udragelima , nec ape* 
riebatur nifi ad conlecrationeai. 8c dfc- 
but Dorainicis , aut Feftis , 8c aufere- 
batur Feria quarta majoris hebdoma* 
da ad ilia verba Paffionis , felnmTern- 
pli fcijfum eft i 8c hoc Parifiis adhuc in 
ufu eft . Nan defunc ufus prafcriben- 
tei jfolurn Imagines operiri > noa Cm* 
cei • 

C A P V T XLHI. I 

Ve BenediBione Cinerum , de Of- 
ficio initii Quadragefimx > 
& de Feriis. 



INTitiam Quadragefttna vocabarar Ca- 
put ieiunii ; atque ita vocata eft 
Feria quarca Cinerum , poftquam ab 
cacoeptiifliefticmnium Qtiadragefima- 



le; vcrum Officinm permanfit de Fe- 
ria a quale erac , nec incipit efle de 
Quadragefima , nifi Dominica fubfe* 
qucnti , qua Initium Quadragffim* iij 
MilTali Gothico appellabatur : quart? 
dies ifte initium pociut ieiunii , Caput 
ieiunii , quam initium Qjadragcsima; 
vocatur. Piimus ille ieiunii dies adcu 
folemnis eft , ut proprium O.ficiuu 
nulli cedit folemmtati , qua eo die 
podit ocenrrere , ne Patrono quidc*» 
Ecclesla . Videfis S.Basilium , Be anti- 
ques Patres de primo die ieiunii defe- 
rences, uc intelligas , quanta Populo- 
rum frequentia convolaret ad Eccle- 
siati , uc ibi per preces , 5c pradicacio- 
neincam Catucare tempos inchoarecur • 
Aban.i jja. apparet Decrccum Chmen- 
tisVI. quo prxcipic-, F*fta omnia eo 
die occurrentia transferri 1 ut Fidel:* 
omnes ad pcanitentia opera itic.nnb.int. 
A [ 1 francho c.i. fed). }• dies iltc apptl- 
latt/r Diet Cinerum , vel Feri* yuan* 
Cinerum : fi im tupitt ieiunii fffltitM* 
ft Letfitnum evenerit , nin telebraiur ip. 
f* die , fed d'fertur in trtflinum . 

QiioaJ Cinrrum (^remoniam hac erac 
ratio peccacorcs pccnicenciz addicendr. 
Tert ullianus in lib. de Poenic. Pccnicen- 
cem defcribit co.Tfperfum cinere : Hqt- 
fre tinerii ttntintraium prtfttrnii in me- 
dium . S. Ambrosias ad Virg hp. c. 9. 
poenicenciam alicui Virgiui indicent , 
lugubre przfcribic vettiutewum , cili- 

Cium SC Cincrcm , Totum corpus tinert 

afptrfum . S.Optacus exprobrat Doaa- 
ciitit 1 quod cineribus Virgines confe- 
cracai pornitentia caufl*a confperferinr, 

jtfpetfjlii immundit tiueribut. S. Ifido- 
rus Hilpalentis de orfic. I. a. c. to*, carrc- 
monn Tcnfum eiponic , odenJicque, il- 
Jam acace (tia fieri conluevill'c , ut pec- 
Catores recordarentur fe elle pulvereus , 
anisoumque Sc cog'tationem converte* 
rent ad mortem , quam pro peccatit fui» 
fneruiirent 2 Cineret ufperguntur , mt fine 
mtmoret , uui* tinit , & pmlvit funs , 
per f*J>itt*iu tintrit ptrpend*mu i men tie 
fententitm , *d au*m pectando per vent- 
nut . 

Quidquid ufu»en»t in crrrmonia C - 
nerum , in anrlqi.it repent ir Conciliis, 
& pcKcipue apod Reginoncco , ix. faco- 

li 



Digitized by Google 



*7o 



COMMENTARIES. HISTORICUS- 



l[ Auftorem,qui accurate hanc caremo- 
»"»aat defer i p lie , qucmadmodum state 
(ua peragebatur ■ Epifcoput , inquic » 
cum Parochii , 8c Decani* ruralibut a- 
dibuot Ecclefiam , offcrent Pcenitentea 
ante forei Ecclefia indutoi facco , fic 
nudis pedibus, turn vero Patochi^qui 
vitim i 6c mores paenitcntium bene 
norunt , jllii imponent pcenitcntiam.. 
prop« lit criminiam- congruam ; juflis 
deisde ia Ecclefiam ingredi , Clerui 
univerfus in terra n fe prod. mens, eifu lit 
lacrymis 'fuper eos decantabu feptent. 
I'll! a) 05 Paeoiccntialec , dein manuifu. 
per illot imp j net , afperget eot Aqua 
benedifta , eorum capita cinere , 3c ci* 
licioobtcgec , illoademum exhortacie- 
oe facta extra Ecclefiam ejicict, dicent, 
fc eoi ab Ecclefia. ob eorum peccata 
ejicere, nonfecut ac Adam e Paradifo 
cjeclut eft.. Tunc illot Cterus extra Ec- 
clefiam ducet , verba ilia Scripture de- 
cantans, quibui Deut primit parent i- 
but pcenitentic cau(Ta pratcepit >n fudo- 
re volt u i Vtfci pane I In <*fitt Qutdrf 

$t[im* emnti fetnittntti .... unit fo • 
f*i Ecclefia ft repr*fentcni Epifmpo ftc- 
ca indmti , nmdit ftdibut . . . ubitdtffe 
dtbtmt. Dtani tmm, "Ptttbyttrit . .... 
tn txtt* i*n*At Ectlffi* ttftlUnt , CU- 
rms frofecjitAtur tot cum t\tfpo*fori« » In. 
fudote vmttmi tmi vtfcirh .... Feria 
quarta Cinerumappellatur inicium qua- 
dragefima , C*}»t Qutdrtgtfim* . Ri- 
uit Parnireotiu m caput afpergendi cine- 
re a Jtidais proficifcitur . Lugduni una 
cumcineribus bencdicunrur virgz-, tamo 
quam mftrumenta propria , St idonea. 
ad caftigandos Pcenirentes, & pu men- 
da peccata. In quibufdam Ecclefiispo- 
ncbantur cineret in patina terrea * ut 
melius oftenderetur , quod homo , qui 
recipiebat cineret , de terra eft , 8c in 
terrain revertetur . Nonoullit in locii 
feruotur ad ProcefGonem cilicia ; ia 
aliii cuiiibet paenitcnti cilicium datur ; 
vd cciam famine, ad pornitentiam ad- 
dict* tegebant capita fua altera parte 
tunica* quam in iacci forma eltvabaot. 
Plunbut in Pontificalibut prohibetur 
Benedi&io, 8c diftributio cinerum. in 
qualibet llrbis. Ecclefia ante Sermo- 
oem » 5: Bcncdi&iontra- factam in Ca- 



thedrali . la. d.rt.-ibutione cinerum 

loCO. dicendi Mcminn horn* . . . . in 

quibufdam Kitualibuslegituc , Vmmhtn- 
tUm mge cum. tilith , & autre : in ill it, 
Cimtrii bmfui sfftrfi* ft.teibi , </u*f* 
Dtmint , rtmtdimm f*l»ur* . 

Accipicbantur cineret audit pedibui; 
&hoc(ervabacur Romar, abi Papa ipfe 
cum Cacdintlibut , &c Clero audit pe* 
dibut procedebatab Ecclefia S. Solan- 
ox ad Ecclefiam S. Sabinz , at videre 
eft in.Ocdinibut Romanic . Poft xn. 
Ceculum , Romat noo ejiciuatur ampliut 
Poenitencet extra Excletlaca. , quod t*» 
men diu mulcumque fervatum eft in • 
Rotomagenfi , Cenomancafi , Laudu- 
nenfi ,.aliilque quamplurirau Ecclefiia 
Galliat. . Ad Orlcrtonum jubebaotar 
Ecclefia egredi , juxta veterem Eccle- 
fi* dilciplinam aace Miatam lideliuca. 
/tncat Sylvius hift.de Europe c.3 t.qua- 
rumdam Ecclefiarum memorat ufarn , 
in quibut homo quidam veeerum paeai-- 
centiiam pecfonam induebat ac per to- 
tarn Quadragefimam lugabri Tefte in- 
dutut , cocullo caput obteclui , ej c c - 
batur extra Ecclefiam, jejuna bat quadra- 
ginca diet , nudit pedibut incedebat *. 
Dec aifiadjanuai veniebat Ecclefia? , fie 
cum Adamo c Paradifo ejeclum reprat- 
fentarec , appellabatur Ad*m % 

Cinerum circmonia ad. publico! olina 1 
peccatorei taotum pertinebat \ aeque 
hodie.defuat Ecclefia- , in qaibat dan- 
cur cioerea- ia limine ma/on* jinug,quo 
loco dabaocar aliat. Poeoiteotibut , be 
poftca. extra . Ecclefiam remanebanc . 
Rome magnus Poenitentiariui cinerem 
imponic Papat : in aliit Ecclefiit ma- 
gnus Pceoitenciariut catremoniam cine- 
rum perasit > quo fignificatur , quod 
poft rt 1 >?*eulum cineram diftributio , 
que folia dabatur pub licit peccatori- 
bu« , facia eft cxremonia candl it Fide? 
Kbu» communis . Coeperunt pii viri ca- 
put cinere afpergendum prabere ia li- 
gnum hamiliationis , non fecus ac .in 
affliaionibus , &. in qualibec ludui ». 
& doloris fignification& operiri pulve- 
re confueveraru i nihilo magis prat fe 
fcrre rati bamtlitatem fuam , q 1 3H - 
geffantet in capite , quod pedibut con« 
culcaienc , Cmm f**ri*$ tlnh (mb 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM . * 7 i 

fa ftdmm , uc ait Matachiai c 4 . v. j« curia nobis dicitur } CoIIciU Cnrrr* 

peccatorci prftterentor-pldibui , ficuc d# . . . . Sanftit inthttre M—Ht'i Epi- 

cinit pedum planta protexitur . Tune ftola Joelia in itimnh , & pUnBu , E- 

qtiifque poeniteni factui voluntaries fe vangelium C»» itinnatis . 

offerebat ad cinerci accipicndos , atque Ad Miffara dicitur pro Tradto tJf 

hujofmodi carremonia Ufa eft general u mi*t n$» ftcnndnm .... qualibet fc- 

pro Clero quoque ipfo, 6c EpifcopU . ria fecunda , quarta , & fexta Quadra- 



Concilium Beneventanum an. 1091. 
cunftit Fidclibus utriufque fexus prar- 
cipic ea die cinereffuper Capita acci- 
pere : Omntr m* Cttritt , q**» laid t 
$4M viti t (juam muli (re 1 die ilia tint* 
tern fnftr tnfnt nttifiant - Can. 4. 

Pr occOio fiebac ea die ad producer) • 
dot pcenitenteiHid fbrei«Eccleiiv ; fie- 
batque nudispedibus , ctiatn in Mona- 
flerita > utprarcipit Lanfranchus in fta- 

tUtil i De fmtceent ft ad Vroce Jfion em . In 

Cluniacenfr Ecclelia fiebat lfta'Procef- 



gefimat. Dc hoc verba facit Microlo- 
gut c. fo. qui Don hoc prifcriptum 
fuilTa amrmat «tate fua in Ordine Ro- 
mano 1 fed ez nova devotione indu- 
3um : ?i°r> ex Or dint ^tmsne , fed tM 
dtviiont nefirn. Trei ifti d;e> Temper 
fpcciali culca ad pceniteritiam cOnfe- 
crati fucrc ; hinc fit, quod etian ho- 
die dicitur fcria fecunda Officium De- 
funcloram , Feria quarta Palmi Gra- 
dualet , 8c fcria fexta feptem Pfaimi 
Pcenitentiales. His diebui Temper ha- 



fio nudii pedibus qualibet' Feria quar- bitua fuit populorum coetus , Uc obla- 



ta , At Fcna fexta per annum ; Be S. 
Odilo permittit calceos a Kalendis 
Novembris ufque ad Periam quartan* 
•Cinerum , propter frigoris acerbita- 
rem . In Laudunenfl mos eft peragendi 
ccremoniam cinerum in privata qua- 
dam Ecclelia , ficuti mos eft Parifiis 
faciendi cinerum benediclioncm in Ec- 
clelia S.^Ghriftophori . Mcdiolani bene- 
dicuntur cineres , non initio Quadra- 
gefimz , fed in Rogationibus , qua? 
hunt hebdomad a prima, poll Afccnfio- 
nem • 

Romar in dillribuendi* cinerlbui dici- 
tur Memento homo qui* .... cum *C- 
ro diftribuuntur Pap* , nihil dicitur , 
ut advertit Ordo Romanui Atnelii , 
tempore tlrbani VI. an. 1378 



tio Sacrificii , ideoque iiiit addirui eft 
Traftui i ( cum tribui aliit diebui rteque 
tam univerfim , neque tarn ordinatim 
celebraretur Sacrificium , przfcrtimfc* 
ria*quinta , be Sabbato , qua propter 
nulla hn diebui defignata eft MiiTa in 
Sacramenrario S.Gregorii , & Valafri- 
dui Straboc. ao. Gregorium II potac 
jufliffe MirTai inferi pro Feria quintt 
Quadragefimx , Sf prccepiffe hujufeno* 
di diet jejunari in i ii loci* , ubi tale 
jejuoium non erat in ufu ; 8c propte- 
rea Evangelia Feriar quints ab aliit 
Feriii defutnuntur , & prcfertim a Do- 
minicii per annum , quar Fcria quiota 
repetuncur . 

Honor in 1 A uguft odunenfif 1. 4. c. 
117. agitde Prxfattonc Quadragefim*, 



Oratio hufui d : ei , Concede nutfumut, QmittTpr*tittl»*ie . . . afti r mat que , 

extat*apudMicro!ogum c j. pro die Ci- a Papa GelaMo fuifle prarfcriptam . 

renim : qui die* in ^uamdam fefii fpe« >licrologui c. f . verba facit de po- 

ciem evectua eft abejui inftitutione.ix. 'Rrema K)ratione MiiTt fuper Pceniten- 

nempe fatculo , ur videreeft in Con- 'tea: aitque, earn effe pro ii* , qui non 

cilio StreflGonenfi an. 8yj. adhocutpo* communicabant , ac prdpeerea omitti- 

pulus matutinii Officii* interefle tene* tor in Dominica , quia tali dieTopuloi 

retur. Ab an. 1 jya. appiret Decretum communicabat i videlicet cum Po*pu* 

dementia VI. prarcipienti* Tefta omnia lui olim fingulu Q^iadragefima' diebua 

eodie occurrenria traniferri , ut quK- communicaret , frigefcente pietate » 

que inciptat ferro pcenitenri* fe addiee- non communicavit nifr in Dominich , 

re, pr*bearqoepaenitentiat public? fi- aliii autem diebui communionem fup- 

gna accrpiendo cinerc* j Rom a? enim ifte plebat Ecclefia per peculiarem 'oratio* 

•dies vocattir, ferU murtm antrum . nem > ab ipft faclam fuper Pupulum 

A«a4«riut l.i c.7-Miflam rcfert , fi- non communrcantem . Ante orationem 

iftatn 



Digitized by Google 



27* 



COMMENTARIUS H1STORICUS 



iftam D!*conui inquit : HmnilUu c»fi~ 
td vtftr* Dee : eftque loco Benediflionii, 
gut aliai dabatur ante communionem , 

Suarque dicitur adhuc in Parifjenfi,Mcl- 
enli , Rotomagenli , & quampluri- 
mil aliif Ecclefiii , ante jignut Dti . 
Diaconui clamat Hmmiliatt vts lenedi- 
flionl . In qjadragefima I jcnm habet 
ifta Bcnedidrio, diciturque poft com- 
munionem fuper Adflantei , qui Potni- 
tentium loco habentur , quibus non- 
dura datur communicandi facultat . 

Quoniam vero ifta precatio eft Tem- 
per Collctfa Vcfperarum, Vefpere in 
Qtiadragefima ab originedicebantur poll 
communionem , antequam MilTa termi- 
naretur ; Collegia ifta era t locoPoft- 
communionii , ut fit hodie Parifiii tri- 
but diebui ante Pafcha > poftquara ve- 
ro Orficium Vcfperarum a Mifla fepara- 
cum fait, rctenta eft Col Icdi , ut Be- 
pediflioni fuper Populum inferviret j 
& per illamFerix 4. Cinerum conjici 
poteft 1 quod eft gratiarum adtio poft 
communionem : Ut ami divirtt mmntrt 
fmnt teftfii , teelefiibnt mmnimntur **- 
xiUh . 

Nunc genufleflitur ad Horarum pre- 
cei 1 quod alias Jjngulii feriit fiebat; vc- 
rum hodie tarn genuflexio, quam pre- 
cei, refervatx funt ad diei jejunii.un- 
de iflx prccei OrmtUnet fttUltt funt ap- 
pellate . 

tit autem ad diverfos iftiut diei ufui 
revertamur, ctrnitur in divcrfit Ordi- 
r.ariit , quod Benediflio cinerum fiebat 
ad Altare , vel fuper menfam ad hoc 
przparatam ; it pluribui Monafteriii 
quidquid bcnediclorum cinerum fupe- 
reritj atTervabatur pro morientibui , 
qui fuper cinerem extendebantur . 

In Parochiaiibuf Eccleliit non inci- 
piebatur Benedict io cinerum , ante- 
quam faQa effet in Cathedrali , ftr an- 
tequam Epifcopui vel alter loco Epifco* 
pi prxdicaflet . 

Qiiibufdam in Ecclefiii diftribueban- 
tur Pccr.iccntibiit al ifquc T;delibut ci- 
reret ante Miftam ; &r rum cineribui 
dabatur ctiam aqaa benedicla i inaliit 
fte!>ar r-ntum bsnediclio cinerum , Be 
nudit pedibui aceeptU cineribui , nudis 
pcdlbus ibant ad rroccOioflcm . 



Ad Miftam ante Colleftatn dicebatur 
fleftmmut gtnnm , & Celebrant dicebac 
He8«genmm mem md Tmtrtm Domini ntflri 
ex ant c ia mi Pi 1 1 1 n 1 1 x i in Cflt 
& in Terrs ntmimmtmr . Poft Prxfatio- 
nem Chorui flexit genibut, 8c proftratui 
ftabat ufque ad finem canonii . 

Stationu diebui annuntiabatur ftatio 
proxima , dicendo Crmfitm* Ut vtmiemtet 
Stmiit ttU in Ecelefm S. 7i. & chorus re- 
fpondebat Dt* grttUt . Rome, etiam 
ad Miftam Papar , unui tanttim aderac 
Precentor cappa indutui dirigemcho- 
r«m 1 Diaconui & Subdiaconut eranc 
tantum induti alba line dalmatictaoc 
tunica . 

Cum autem ftngulii Quadragefima? 
diebui habeantur Evangelia propria^ ica 
etiam (ingulit diebui ad Benediflm , & 
ad Mtgnificdt habentur Antiphonar pro ■ 
priar,ab iii Evangeliit defumtar . Oratio 
Vefprrarum diftert ab Oratione Miff* i 
plerucuque ea eft, quz dicitur fuper Po- 
pulum in fine Miffar , quia Vefperat di- 
ccbantur poft communionem , & Gra- 
tiarum aclioni & Poftcommunioni infer- 
viebant ; & propterea non mutatur O- 
ratio ad Vefperat in Dominicii , quia 
feparantura MilTa , neque precatio lie* 
bat fuper Populum . In Vefperii Sabba- 
ti dicitur collegia Dominica- fequentii, 
quia iftx Vefperat ad Dominicam fpc- 
clant . Non legebatur olim Evangelium, 
neque Homilia in qiiadragelima ad Ma- 
tutinum in Officio deFeria , continua- 
batur Pentateuchus , qui aSeptuageft* 
ma Icgi cocptui erat i & hoc fcrfatur 
adhuc a Carthu/ianii . Ex Decreto Pii 
V. Lclumeft, ut in Vigiliii, qu* pro- 
pria habent Evangelia ad Miftam , hxc 
legi debeanc cum aliqua Homilia Pa- 
trum pro Lcclionibui ad Matutinutn. 

In Ordine Romano Cajetani cinerei 
Hunt e palmii & ramii anni preceden- 
ts , & benedicuntur a Preibytero Car- 
dinalicum Minidrii alba tantum indu- 
tit ; Epifcopui dat Paps cinerei , 6c 
fapa Epifcopii & Preibyterit . In Or- 
dine Romano Amelii notatur , quod 
diftribuent Papx cinerei nihil dicit : 
Hihil iictnit imftnit tinertt f*ftr ttfut 
Taf* §4 mtdnm truth , Papa autem di- 
flnbueni ciaeret ait Mmtntt . . . • de- 

xtc- 



Digitized by Google 



IN BKEVIARll 

xteruoigcauofculandum porrigir . ei- 
que Laici , & Principcs ip(i ofculantuc 
pedes . Nocatur cciam , quod cineres 
flexis gcnibus accipi debenc , & Komae 
utunfur ea die paramentis nigris , auc 
violaceis ■ In Ocdine Cajecani , Papa 
poft accept 01 vel diftribmos cineres ex- 
calceat fe,iturus ad ftationem cum pro* 
cewonc | Sc quando ad S.Sabinam per* 
vcnil i lavantur ci pedes in Sacriftia , 
deinde ic caJccat ad Mi flam ceiebran- 
dam . Singulis Feriis Quadragefimx di- 
citur fecunda Oratio A cunRi* .... 
& rcrtii Omniftitmi . . . . -qui vivtrmmi 
& Prsfatia CfcuadrageHma* Q»ierf»r*ti 
$<i*ni$ . . . ufque ad Dominicam Pal- 
tnarum. Non dicitur FU8*m»*t t*m* in 
Collect;. M fir , nifi quando plures ex- 
(lane Prophet iar. & hoc fttnuinm 
w**n*m ttnfuemdintm , vel quando in 
Mifla due extant Ledliones a Prophetic 
ck :':.m t * ; non dicitur FltRdmmt nifi ad 
peiinam, qui ad modum Prophetic legi- 
Cur , & propterea dicitur Dtminui vs-> 
h>fcum ante fecundam , genuilectitar ad 
H]a verba Trattus , jidimv* n»t , etiar* 
a Papa , & refcrtur Decretum Donifacii 
Paps IX. anno 139?. quod quando Pa* 
pa non celebrab.t , Celebrans diftribuec 
llli cineres , notatur etiam , quando 
P c-ftum S. Matthiar incident in diem ci- 
flerum, fict OrUcium de Feria, & non 
de Fcfto . cujus Officiuin transfcretur 
In ccaftioum. Quando Papa non cele- 
brat , non omittunt in ejus Saccllo di- 
firibuere adftantibus cineres . 

In Adventn Sc in quadragefima Pap* 
non dicic in Mifla V*x vUis , fed />•- 
minmt vbifemm t ut-patet in cunftis Or- 
Minibus Romanis . 

C A P V T XLIV. 

• 

De Stationibus feu Trocejftonibus 
in Feriis Quadragefem* . 

A Pud antiquos Auclores , nempe 
Tertuliianum (De toronm mititis 
lib. de Anima , dtjej*niit ,' J. 2. ad UXO- 

tcm), S.Cyprianutn, Bp- 41, S. Am* 



vl ROMANUM. 

brofium , Strm. 25. Scationes appella 
bantur dies illi , quibus Chriftiani ora 
banc 1 8c jejunabanc ufque ad horam No - 
nam ; deinceps vero Stationes appella- 
t r func ill* Ecclefia* , quo CIcrus , 8c 
Populus agmine fupplici inftru&o pro- 
ficifcuotur , ibique confiftunc ad alt* 
uam Divini OiUcii partem cclebran- 
am . Chronicorum Orientaltum Au- 
thor ufura hunc S.Cyrillo refere acce- 
ptura 1 nullo tamcn nixus fundamenco , 
cumStatiooum ufus nonnifiinOcciden- 
ce cognitus fueric . Poftea Stacionun 
nomine vocata- func Ecclefia* a Pontifi- 
cibus 6e Epifcopis deft ma tar, ad qua« 
tenentur convenire Eideles pro Indul- 
gent ia Jubilci . Ol i m apud Romanot in 
excraordinariis Jaeticiae vel luctus feftis, 
in Templis omnibus Scaciones Populo 
prccipiebancur . 

Singulis Quadragefim* , & quatuor 
Temporum Feriis , Romx habebarur 
Statio feuProceflio ; in unam convc- 
niebanc Ecclefum , in alteram icuri ad 
MiiTam ceiebrandam . Ab initio Sca> 
cion«s iflae intlitutc func in honorem 
Marty run , ad quorum tumulum Mifla 
celebrabacur . Joannes Diaconus in vi- 
ta S. Grcgorii 1. 3 c- 18. ait, quod ifle 
Pontifex Stationes Rome ordinavic ■> 
hoc eft EccleHas , in quibus faciendum 
eflet Officium fingulis diebus Quadra^ 
gefima*, quatuor Temporum , 8f Fefto- 
rum folemnium ; nam Fella Sancloruoi 
celebrabantur in Bcclefiis , ubi eranc 
eur um Reiiquia* , vclqaarum erant Ti- 
tulares . Scaciones iftas in fuo Sacra- 
tnentario defcripfit > quomodo funt ad> 
hue in Miflali Romano , eafque prxci- 
puc indixit Ecclefiis Patriarchalibus pro 
aaagnis Feftis , Be Ecclefiis Ticularibus 
aut Parochialibus pro aliis diebus ) 8c 
quarovit Scaciones ftacucx eflenc , non 
omittebat Archidiaconus , pofteaquam 
Papa communkaverat , annunciare Po- 
pulo Stationem fequentem . Populi , 
qui Feftorum Stationes norant , ad eat 
veniebant neminc indicante ; Statio 
autem dierum Quadragefimx indica- 
batur . 

Locus, quo con veniebant , appella- 
batu r CoUtB* j exinde ibanc agmine In* 
firufto ad Ecclefsam , qux in MiiTali 
M m dell* 



3 



Digitized by Google 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



*74 

defignata eft , adMittam celcbrandam . 
In >lti» Proceffion bus ibant nudii pcdi- 
bu» per viaui , &c Papa ip(e fe excalcca- 
bat , noviffimis tantum feculis confue- 
vertPontihces Se Miniftrl in proccflio- 
rem ifc , in/idcntcs equo , for tide vel 



S£»inqut fU^is ChriRi : eftqtie proprie 
Officium Feria fexta in Paralceve,quod 
ancicipatur > nempe Feflum J.Chrifti 
crucifix . Hujufmodi devotio novifli* 
mil tantum temponbus a Feru fexta in 
Parafceve fcparaca eft pro its , -qui mul- 



propter Pontiticum staters plerumquc tiplio Fcltorum fVequentia& repetition 

ingtavefcentem , vcl propter vaftita* ne gaudenc : cernitur aurem devotio 

tern Uibis vehi equo recede fuit ; A- ifta firmata in concilio Vaurenfi anno 

colyti tamen aliiquc Clerici pedeftri 1368. can. xi8. a quo conceduntur in- 

itinere Jubfequuntur • In hac proccflio- dulgentia lis j qui in ho nor cm quinque 

ne deferuntur a PaUtio Papa Xibri & Plagarum D. N. quinquies Orationetn 

Vafa /acra ad saenficium necetTaria . Dominicam recitaverinr , &fepties Sa- 

Appropinquanti Papat accurrit Preiby- lutationem Angelicam in honorem fe» 

ter statioois cum Acolytii , defcenden. ptem Gaudiorum B. Virginis : Ob rtvt- 

ttm CqilO fufcipiunt DiaCOni , pergit rtmiarn & htntrcm cjuintjue vutntrum ftr 

deinde ad sacriftiam,fe praparaturus ad S*tv*ttrtm noftrum in «r« truth fro re* 
Mi(fatn . Eligit Diaconum •& Subdia- dtmtiont noftrtt rtttfurmm , c> *d bono* 

Conum qui Evangelium & Epiflolam le* rtm fefiem gtndioi urn , (jut de filio fml lid. 

gant . In Proceffione camatur.Refpon- huh n f'ngo , ftptits Angtlit* f*l*tM$io~ 
foriuro , -deinde Lirania Kyrit : ad Mif- nt , fern Avt M*ris . Concilium iftud tri- 
fam non dicitur -Kyrit , quia in Litania ginra dies concedit Indulgenria . 
Proccffionis cantatum eft : Qm*ndotffi- Fuit hoc Officium Par ill is diutius li- 
titnr ttlttR* , Ad Miffmm non cssMfs-f berum , & piorum devotioni relictum ; 

deinde BreviarJo infertum eft , force 
quia coepit inftitui »in Cathedrali * fa- 
lint tamen prrtermiiTum fuiflet, quem- 
admodum Pius V. r x plod i ju(Tit e Mif* 
fall Romano M (Tim de quinque Plagis* 
ne fcilicet per Feftorum multitudinern 
impcdiretur Officium commune dc Fe- 
riii . 

Quoniam vero Officium iftud de guin- 
que Plagis retfe admodum compontum 
eft i transferri potTet ad Dominicam 



Kyrit , quia t{egionarint dixit in I unit, 
inquitOrdo Komanus .\Procefliones in 
Quad ragc/i nu ptic:pitin tu r m HI . • • 

cilio Bracarenfi can. 9. In S^madrtgrfwut 
frintifio tenvtnitnttt in unnm vicitt* Ec- 
dtf* ftr tridunm tmmTfdlmir ftr SanRf 
rum B.<fiicai embuLint, ttltbrtnt lit*- 
nUt . Ib i per triduum tantum defignan* 
tut i verum alibi per fingulot dies pr«- 
cipiebaotur . Parifiis ter tantum He- 
bant in hebdomada , feria fecunda , 



quarta , & fexta , poft Calvinifmuoi Palmarum > uc eo magii diverfum red* 
vero omifTc funt Proceffiones , & intro* datur Officium de tempore Paffionit ^ 
ductus. ofus prvdicandi fingul s diebus quo Jefus agens animam potius repra:- 



Quadragcfimx in Cathedra li .InOrdi- 
nariit Viennenfi , Cabilonenfi -, Sueffio- 
ner.fi , Turonenfi , Cenomanenfi , 8c 
alii* noratur , quod ad iftas Prorrffio. 
res ibatur r udi* pedibus 1 huIIj defe- 
rehatur Crux * ( fed Li^er Evangeliorum 
ante Clerum defercbatur a Diacoro , 



(entator, quam patieni i reprarfenta- 
tur enim plerumq>petens liberari a ma - 
lis, quat fibi ab inimicis parabantur. , 

£mr a frames . . . . Erift mt. ». . . . 

V( err item, .... &c. Hymoi prafer- 
tim Vcfperarum , Trtmt vtttm , & alii 
cantabjimir in Majore Hebdomada , in- 



ot Chiifti ipfius perfona reprafenta- cipiendo a Dominica ufque ad Tcriam 

quintasn ; pofTrnt etiam dici ^Refpon- 
foria huiui Officii , non immutatis Do- 
minica P.Jmarum Ltft onibus , reque 



retur . 

Feria qoinra , fexta »' oV Sabhato poft 
Cineret Officium eft de Feria curren- 
te, tamquam fi nondum ad Quadrage- 
fimam pertineret . 

Feria fexta ccJebratur Parifiis Pcftum 
de quinque Plagis Domini Noftri, De 



Evangtlio , quia leg it m Paffio ad Mif- 
fam , Sfpro Tract u Pfalmui Dtmt, t>tui 
■m/i ad Capitula tetineri verba Za- 
charia> qui dircftc de Jcfu Chriflo lo- 

*3«ituc 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMAN II M . 



qoitur in fenfu adeo littcrali, ut ne- 
queat aliis applicari ; 8c poflenc ctiam 
dici Antiphonx Laudum . 

In Officio dc Feria Cluniacenfci , 8c 
nova Brcviaria continuant Le&ionet de 
Scriptura- currents dicbut Ferix , 8c 
pro tercia Le&ione Evangeliunv Icgunc 
cum Homilia • Romx a Scptuagefima 
ufque ad Pafcha ultirnum Refpontorium 
Dominica? refer tur ad Evangelium ; 
quod fieri poffet eciani ioFeriii. Hu- 
jui'modi Refponfotia in novit Brcviariit 
•ccurrunc. 

C A P V T XLV. 

Obfervat tones fuper Evangel 'ia 
Quadragcjimx . 

FEria qtiarta Cincrum }. Chriftut eo- 
rumcondemnat hypocriiim , qui 
oltentationia caufa jejonant , 8c qui ret* 
fena appetunt t uc S. Auguftinut expli- 
cat in Homilia . 

Feria quinra oflendie Centurio , & 
fidem in ). Chrirtum > & perfedtam hie 
mil i tat em fuam, fe indignum judicant , 
uc intret Dominui Tub teltunr fuum . 
In Homilia obfervac S. Au°uftinu« > 
parum etle , Chriftum corpora lit or rect- 
pere, nifi etiamfpiricualiter recipiatur. 

Feria (exta di lectio prxcipitur ininri- 
corum . Docet St Hieronymut in Ho* 
milia . S. Stephanum , 8c Jefum Chrw 
ftum ipfum pro inimicia deprecatos- 
fuiffe . 

Sabbato Navii Petri in- medio mart 
ventii jactata reprxfentat , uc inquir 
Beda . fxculi adverfantit undai > San- 
flam Ecclefiam agicantci > quam Chri- 
ftut rucri non dciinir , 8c confirmare . 

Dominica prima loquitur de foliru- 
dine Chrifti in defer tun* ducli , deque 
ejui jejanioquadraginta dierom . Duo 
ifta media proponic S. Gregoriut , ne 
Yincamur a tentationibot , quar in fi- 
ts curfu tvitari non poffune . 

Feria fecunda. eft expotitio generality 
Judicii. S. Auguftinut arternum ignem 
explicae , 8c damnatorum xrernat penat. 
Feria tercia cultum defigoac domui Do- 



27 3? 

minirdebitum , fcVquantopere punicptur, 
qui lacram Domini domum pjofanant • 
Homilia verfatar etiam circa Miniflroa 
Ecclcfix , qui in Templo Dei re* facrai 
vendunt , & pretium dc impofitione 
nanus accipiune . 

Feria quarca Jefui Chriihis proponic 
exemplum Jona* , & Reginx Auflri , 

3ux ad fapicntiam- Salotnonii audten- 
anvvenerac ..Homilia Jonam explicae 
camquam Chrifti refurgenrii figuram. 

Feria quinta Evangelium eft de Cha- 
nanxa » quam cermmui Paganam fuille , 
& de Phoenicia >. unde S y roph;nifta a S. 
Marco appellacur . &» Hieronymut do- 
cet , hanc mulicrcm ptimam inter Gen* 
tet ad Dominum fe convertiffe , ei Do- 
minum non diftuliffc concedere quod pe* 
tebac j quamvis non effec de nat one Ju- 
dxorum y ad quo» p.-imum fanandot ve* 
nerat , proponicque hanc faeminam fide- 
libtn tamquam fldei , humilitatii , Sc. 
patient iar exemplar . 

Feria fcxta Pifcina Jerufalem demon- 
ftratur , in qua mira quotannit ficbae 
curatio linguentium, aquit ab Angtlo 
fui deque verfi* > applicaturque a S. 
Ambrotio Baptifmari , in quopetcato- 
rum accipitur rcmiflio . 

Sabbato.& Dorr.inica fecunda habetur 
MyRerium>Tran«figurationit j. Chrifti J 
cVexpofitio S. Leonit oftendit , Jefitn 
Chriftum fe tramfigurafle , uc Apofto- 
lorum firmaret fidemr . Putavere non* 
nulla ,-Tramfigurationenv hanc fub fi- 
nem Hiemi* contigifle i fed plerique 
Interprecum ccntigiffc affirmant poll 
Pafcha tantum , & circa iEftatcm . 

Feria fecunda Jefut' Chrifiut minarur 
Judxia impcemtentibut mortem in pec- 
catoiuo; 8c S. Auguftintit in Homilia 
occationem arripit Cathccumcnot hor- 
tandi ad fufceptionem Bapcifmi, 8c pec- 
catorct ad converfioncrr* . 

Feria certia prxcipit Dominn* , Pha - 
rifxo* fuper cathtdtam Moyw federuet 
audiendot effe ; atqtie rttam S. Hi-ro- 
nyraui ait y audicnd u quidem effe Mi- 
niftro* Ecclefix , qui n nomine Dam in i 
loquantur, licet eorum vita didi» eo- 
rum min ; me refpondsar .. 

Feria quarta Je(u» Ch- f?n* pet tio* 
nem tejicit ambit iofatn a mulicre 7rbe*» 



M 



d*L 



Digitized by Google 



i 7 6 COMMENTARIUS HISTORICUS 



dari fafhm pro filiis fu«s , qui crane A- 
poftoli ; quam S. Hicronymui applicac 
iilii , qui nullis mentis , nulla labs- 
rum perpeffione vellcnt ad glorias pal- 
B»am pervenire . 

Feria quinta malut Dives defcribitar; 
banc quidam arbitrantur efTe parabolam, 
Lazarumque in ea defcriptu n nomen 
effe generate cujufdam pauperis , lepra , 
aliilque infirmitatibus laborantis ,arque 
omni prorfui auxilio deftituti , quod 
quidem signiricat Hebraice nomen La- 
zari , feu Eleazari . Credunt alii non fi- 
Ctam Hiftoriam efTe > fed veram , quia 
ibi Jefus Chriftus perfonam pauperis 
proprio deiignac nomine , quod in para- 
bolii fieri non foler . Divirem hunc 
condemn j mm proponit S. Gregorios di- 
vitibus fzculi , quibonit male utuntur 
fuis j & pauperum exprimit fclicitatem, 
qui paupertaiem, patienter ferunt . 

Peria fezra videtur Chriftui femetip- 
fum oftendere, Judxorum perfecutjoni 
obnozium » uc explicat S. Hilarius,affir- 
ffiinii Jefnm Chnftum Judxit oftenfu- 
sum , re ilium effe lapidem quern repro- 
baverunc per mortis damnaeionem , & 
ftiper fundamentum Apoftolorum ardifi- 
cafle Chriflum EccUiiam fuam . 

Sabbato occurric Hifloria F.lii prodi- 
gi , quam S. Ambrosius Chnftiano ap« 
pi icat abutenti divinii donfs , & a ma- 
il* deinde moribus ad Deum revertenti* 

Dominica iertia Evangelism legirur 
De.monii muti. Expl:cat fleda conarus 
Darmonis nos teneantis , & convcrfio 
nem noftram impedire cupienris . 

Feria fecunda fe Jelus Chriftus excu- 
far, quodpauca in pairia foa miracula 
©peraretur , qui* yirtute a I /qua prar- 
Uanres homines ma/ori in pretio apud 
eaccros haberv-r , quam inPatria, ut 
•xponit S- Ambrosim , qui refere e- 
tiam ad Sacramentum Raprifmi cura- 
tionem Naaman Syri , qui per jetdanis 
fluenra mundartis eft . 

Feria rertia Evangelrum indicac f*ra- 
ternae correctionis modum . S. A»gu- 
ftinus memor.it gradus omnes , qui a 
*haritate proficifcuntur , utfrarer uti- 
liter corrigatur .' 

Peria quarta arguit Evangelium fu- 
fernitiofat traditioncs J u data rum;, pro* 



pter quas Divinam trafgredienrei le- 
gem, Mandate Dei rraditionemSenioruttt 
pratfercbant , ut obfervat S. Hicrony- 
oiuti aflerens , non corpora, led mi- 
nis lavandas effe , magilque itudendua 
moribus emendamiis , quam vel exter- 
nis Legis carrcmor>iis , tcl ftultac coi« 
poi is elegant i*. 

Feria quinta Socrus Simpnis mirabiri- 
terfanata dclcribitur , quod S. Joannes 
Chryloftosnus ad peccatores referc , qui 
a Domino fanantur interius , quando di- 
vine gratiat non resiftunt . 

Feria fcxra convenio exponitur Sa- 
maritan* mulieris ; quam nonnulli fub 
nomine S. Photina fecere Sanctam,eam- 
que Gratci Tub eo nomine colunc tarn- 
quam Martyrem die 20. Martii . Mo- 
nachi Caflinenfes in Ecdcsia S. Pauls 
Romat caput oftendunt S. Photina , 
quam credunt effe Samaritanam , vc-. 
rum in Martyrologio Romano dicitur 
tantum de ifta Photina , quod mutier 
eflet dc Samaria , non vcioquod ilium 
Dominus converriftet . S. Auguflinus 
colloquium Chrilli cum Samaritan* at- 
fimilat gratix per aqua? figuram adutu- 
bratar. 

Sabbato Evangelium dicitur de fe- 
mina adultera i oflendit S. Augultinut 
manfuetudinem Cbnlli in iftius con- 
versione mulieris , proponitque cxenN 
plum Miniftris Ecclcsiar , ut patientec 
invigilent peccatorusn ialuti . 

Dominica quarta pruponitur qain- 
que tniJIium hominum faturatio de 
quinquepanibus , quae a S. Auguftino- 
minonmiraculo digna oflenditur> quam> 
gubernatio totius mundi i hanc tameti 
miraturnemo; illam mirantur omnes , 
non quia miraculum majus fit, fed quia 
rarutn . 

Feria fecunda legitur punitio , quanv 
Jelus Chriftus ab cis exegit , quos in- 
vent in Tcmplo jerofolymat ver.den- 
sesj. quod fignificat , ;uxta S. Augufti- 
num , flagella quibin punientur ii, qui 
proprium corpus , & animam polluunt , 
quar sunt Tcmpla Spiritus Sandti . 

Feri.-. tenia Jelus Chriftus doflrinam 
fuam pet miracula probat j quapropter 
S. Auguftinus Fideles hortatur, ut crc- 
danc m ChriQuro > cujus dodruia du 

caL<a 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. 

& ut vivant operando quod 



27/ 



cab eft , 
credunt . 

Feria quarta fcgitur Evangclium dc 
Car co a nativitate , quern Chrifius de 
ialiva luto facto fanarit , oculoi ejus 
rnungem, mifitque ad pifcinam Siloe, 
at J*it>i lavarct oculos, quod S.Auga- 
ftinus aptat Cathecumenis , qui ut cu- 
re run r a coecitate fplrituali , Baptifmi 
lavacro Tunc abluendi . 

Feria quinta legitur Rcfurreclio fi- 
lii Vidua? j inquir S. Ambrosius, si- 
cue mater unici filii refurredionem la- 
crymis fuis meruit impetrare , JtaEc- 
clesix matrii precious plurei pecca to- 
res ad vitam revocari , & refurgcrc ad 
Graciatn . 

Feria fexra exponitur Refiirredxio 
La2ari . S. Auguitmus ait , Laxarum 
mortuum , & in tumulo claufum ima« 
ginem efTepeccatorum in peccato mar- 
cefcentium , & qmdquid operatus eft 
Chriftus ioLazaro fufcirando , diverfa 
gratiar opera fignifkare in peccatoribui 
convcrtcndii . In quibufdam Ecclefiii 
celebraturea die lacrymarum cultus , 
quai Chriftui effudit in refurreftione 
Lazari; & ut hxc pictas fenfibilis rcd- 
deretur , harum lacrymarum etiam ima- 
gines facia? funt, & Populorum ocui Is 
expofitx, quibns aflueti hor.orem prx- 
bcrc , non fecus , ac veras Chnfli la- 
crymas , lacrymarum imagines vencrati 
funt ; ut ccrnitur in Ecclefia Trinita- 
tis Viudocinenfi, aliifque nonnullis Ec 



donatx fuerant . 

Sabbato Jcfus Chriftui fc nvundi lu- 
ce w effe demonftrat ; quod S. Augu- 
flinus probat in Homiha, affirmant Cbri- 
Hum lucem Soli dedille , & hominibus- 
Sapienciar donum , quo ad falutem per- 
ducantur . 

Dominica FatTionis Jefus Chriftu* 
innocentiam fuam coram Judxis mani- 
fcflat , Be fuxdivinx generations cen- 
firmat xtcrnitatem , mquiens , quod 
ipl'c erat antequao Abraham fierce . 
Oltcndit S. Gregorim , debujfle Chri- 
Hum fine peccato ctTc , qui peccatorct 
venerat jultiricare, atque homines far> 
dot faccre. 

Feria fecunda agitur de confilio Ju« 
dxorum , Chriflum perdcre mediran- 
tium l & S. Augullinus oltendit cum 
paratum ad mortem , & ad gtoriatn re«; 
lurre&ionis fux • 

Feria tertia dicitur , quod Jcfut 
Chriltus it abfcondibat Judxis , quia 
nundum venerat hora ejus , unde ai- 
gutnentum fumit S. Auguftinus atfu- 
mandi , quod Chriltus libere raortuus 
ell 1 & quando voluit . 

Feria quarta agitur de Judxorum de- 
liberatione Chriitum perdendi , quan- 
do venit in Tcmpl.im, quo die Dedi- 
catio Templi celebrabatur . Oftcndit S. 
Augultious, qua ratione Judxoiumin- 
fidiai devitavcrit . 

Feria quinta Hiltoria exponitur con- 
verfionis peccatricts nmlieris; quam S. 



elefiil Gallia*. Videtur mihi cultus ifte Grcgorius tamquam exemplar proponir. 



lacrymarum Chrifti perquam fuperfti 
tjofus , neqne fatls intelligo , cur ab 
Epifcopo Dicecefis Vindocinenfis non 
prohibeatilr . Sola cxpofitio hiftorica 
illius lacrymx puram fabulam fapit ; 
ajune enim , Jacrymas a Chrifto fuper 
Lazarum protufas ab Angelo In vafe 
collects , & dono datas Magdalenx , 
qoas in Galliam delatas S. Maximino 
tradidit Aqtienfi Epifcopo , a quo in 
f ua Eccl:Jia fervatc funt ufque ad 
ternpora Conftantini , quo imperantc 
Conftanrinopolim adduftx , inde redu- 
ilx funt Vindocinum an. 1042. a Go- 
defrido Martello , Comitc Andega- 
»enfi , & Vindocinenfi , cui a Michac- 



peccatoribus fe convertentibui ; adeo ut 
fiant peccatorum fupplicia quxcumquc 
fuerant inftrumenta peccandi . 

Feria fexta dei'enbitur metutjudxo- 
rum , Romanotum Imperium , & )u* 
gum formidantium , ni Chritlitm de me- 
dio tollerent . S. Auguftinus declarac 
Judxorum ftuleitiam, qui quamvit Chri- 
itum fiiftuliflent 1 Komanorum ;ugun» 
non potucrunr cflogere , ncquc liberta- 
temfoltimmodo, fed steruam amiicrunc 
hxreditatem . 

Sabbato Judxorum exponitur confi- 
lium intcificiendi etiam Lazarnm ,po(l- 
quam aChrifto fufciratus fuerac ; Si S. 
AuguftiniM ftiil:am eorum improbat co- 



le Paphlagonc Grxcorum Imptratofs gitat'roncm , corcamquc lxvitiam , qui 

dun 



Digitized by Google 



278 



COMMEMTARIUS HISTORICUS 



dum infcrre Lazaro tenrabant necem , 
non aufcrcbant Domino potcftatcm , . 
nam quae virtus fufcitare potuit mor- 
tuum , eadem quoquc potuilTec occifum. 

C A P V T XLVI. 

De Dominica prima. Quadra-- 
geftmx.. 

HAc Dominica, Qu*dr*gt(iMd ap- 
pellata , toe i Quadragenario nu- 
mcro nomen dedic , videturque nonnifi 
ad poftremot- quadraginca jejunii diet 
pertiaere : neque proprie incipit Qua* 
dragefirsu. nifi hod/e > ut aic Micro- 

logu* C 24. Hqc auiem iniiium Qnadrd- 
gtftm* , nana cm fiit itimnii , fed « f*b- 
ftqutnti Dominica. <ft cumputandum , nam 
cjHami.ii a cgpite itimnii pro qucdam com- 
fltmtnto S£*adr*grfimalit abflintnti* in- 
cipismmi » * fmb ftqutnti tamtn Dominic* 
juxi* ajftrtientm S. Ambrejii , S. Grtgo- 
rii , & alivTum Vatrum t Quadragtfi- 
jnam frcprie txordimur . In qtiibllfdam 

Ordinariis legicur Dominictinitium Q**- 
dr*gt(tm* , & pfeudo- A leuinut ait , 



Q»*drMgrfima incipit * fequtnti Dtmini- efle Colligitur . 



Ex mute dnili my ftico t qui Cldem Patf* 
tnbuitur . llu quidem Hymni fublirne* 
uiinuv tunc , fed. minus ctum licriics >- 
turn afrcCtu- at. fentcntias exhibent va* 
lidiwic* , quaro pltraq >c S. Ambrofii 
Carolina, hyjunu* Laudum , Jam Chri- 
ftHi Stl iuftiii«, J>. Gregurio adferibi- 
cur 1 nee vidctur a fi .» ; J ic i pioquc hu- 
ju( Peutihcis liylo diflcntire. 

Xnquic Amalarius de Ordin. Anciph. 
0.55. quod lnvitatorium 2{on (it vtbis 
xnnam ron diccbatur niik ad dimidiuai 
Quadragesima? ; & quod ab eo antici- 
patom eft , /ufluroquc, uc 2 prima Do- 
minica diceretur . 

Ad Lcclioncs primi No&urni , ho- 
die Genesis curfus interciditur * &di- 
cuntur Leftiones , qux cohorcandit 
hominiboi ad poenitcntiam aptioreivi* 
deantur . 

Refponforia eodem fpiritu plena 
Tunc t multumque idonea. ad excicaa- 
dos homines ad jejunium , ad conver- 
fionem , ad orarioncm , ad. eleemofy* 
nam , totumque Qjadragefims fpatibin 
fandte transigendum . Cum de iis au- 
tem Amaljrius mentionem faciac loco 
citato, pervetuflum admodum Officium 



c« port Quadragtfimam . Joannes Bcle* 
thus tap. 93. Durandus lib. 6. cap. 2. 
idipfum affirmant , quod nempe Qua- 
dragefima incipit a prima Dominica poft 
Quinquagen'mam : volunt alii , quod 
hsc Dominica ideo appeiiata fit qua- 
dragefima , quia abeaufque ad feriam 
quintam in coena. Domini quadxaginra 
numerentur dies* Port decimunv (xcu- 
lum. Dominica ifta farpiui appellatur 
Dominica Certorum- > quia hodie qui- 
cumque nimia licentia Bacchanalia tran- 
(cgerat , ad Ecclefiam venicbat , cerca 
efferent dona , ut ad publicans pecni- 
nitentiam admitteretur . 

In Dominicit QuadrageHma; , ficor 
in Dominicit Adventus , & poll Se- 
ptuagefimam , EpiRola Miflar divifa ti\ 
in Capitula , qua? legi incipiunt a Vef- 
pctit Sabbati . Hymnui Audi btnigne- 
tonditorS. Ambxosio attribtiitur ; quod 
tamea nullo modo exploratum eft, cum 
Hymnorum ejus flylum non redoleat : 
ideaxjoc affirmo dc Hymno Matutini 



Obfervat ctiam Amalar. I.4. C.io.quod 
hodie crebro repetitur Pfalmus S£mi bt~ 
bint , turn inMilTa, tamin Relponfo- 
riis, ut certamina , & tentationes roe* 
morentur , quibut vita noflra obno< 
xia eft ; & cum hoc Efalmaufus ftc 
Demon, ot Chriftumtentarer , nos il- 
ium dicimus ad impetrandas vires con- 
tra aftus, &artes D^Tionit, inillore* 
petcntei cum fide , quod ipfe abutent 
Scripturr verbis aufus eft dicere , ~4n- 
gttis fni* nandavit dt te . Jcfus Chri- 
(tus tentatus excroplaT noftrarum 
tentationum, at Jcfus Chriftus, Sata* 
n x victor , nos paritec ad eum vincen- 
duro inftruif. ^ 

Habentur etiam apud Amalarium 1. 
4. cap. 16. Antiphonx Laudum , C#r 
mmndmm t Sc fcquentes .. 

Habebatur alias Hymnut proprius in 
fecundis Vefperis Dominicarum Qua* 
drajjefimx , quem Clemens VIII. (up* 
preflic , & repcti juffic Audi btnigne 
ccndiior . 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. 



279 



Eloquentifllmus eft Scrmo SiLeonii quod fuit Ipatiuin inter mortem ejus , 
inlccundoNocturno, indicarque,(|ua- fie reairrectioncia . Q«/apropter ab ini- 
dra^climam Romx corporali quacua- 
ginta dierum jejunio fuilfe dillinctacn, 
ut jejunantium anirai ad Fella Pafcha- 
Jia difponcrcnrur . Nccetlitatem corri- 



gendi mores his jejunn diebut oftendit 

Mifla quoque apud Amalanum l.i.c. 
4. elt, qualita nobis dicitur , Introitui 
Invtabit me; Epiflola Tern fort acctptoi 
Tractut t X£mi habit*t . Evangclium de 
tentationc J.-Chntti. 

Animadvertendam eft etiam , quod 
in Dominicii Quadragefimx numquarn 
jejunatumefti exeat fermo S. Valerii , 
f<u Valcriani , AuCtorit quinti fxculi, 
qui intcrfuit Concilio Rejcnfi an. 4*9. 
contra abulia eorum ,'qutm Domini- 
cis Quadragelimx indnlgebant ventri , 
id nbi licerc rati , quod iti diebut fer- 
vare jejunium nun jubercntur . Quoi 



tio Fidelcs Fcriara fcxt-un, Oc baboatum 
generali conlecraverc jejunio, fie quadra - 
ginta alias jejuni horas , tranbgebanc 
quibui in Sepulchro Chriltus raoratus 
Clt . S. Augullinus ( Ef. ad Cafml. ) 
dcclarat , nil Jcfum Chrittum , 6c A- 
poltolos decreviflc circa did , quibus in 
Ecclefia jejunanduna eilet , hect jeju- 
nium gencratim per hvan&clium , fie 
Apoftoloiprxlcriptum fie . Jejuna tern* 
put, de quo loquitur 5. Lucas ( jt(l. 
%j. ) duni S. Paulus a P4lxit.1t* Ko- 
mim navigaret , non erat Quadragcli- 
ma i fed mjgnum jejunium Jjdxoium, 
quod circa iiuctn Septcmbrn occurre- 
bac . Primi Fideles imitari conati /une 
quadraginta dierum jejunium a Ch: ilto 
peractu n,eorumque pietai brevi tempo- 
re per tocam Ecclefia diffula eft adeo , 



tamen s. Varcrianus hortatur, utct.am ut cum quad rage fi male jejunium com- 
jn Dominicis nonnihii retineaot Qua- 
dragelnoalii dilciplinx Cervantes <no« 
dum.&gulg inremperantiam cohibentei. 

Obfervat Ourandu$ 1. **• caS. quod 
in quibufdam Eccled is non dicebatur 
Prxfatio Quadrjgelim* in Dominic is , 

3uia in its non jejunatur , neque in 
iebus Fcftis occurrencibus in Quadra- 
gefima , Sc quod in Dominicis , Be Pe- 
ttis dicebatur Prafjtio communis . Mc- 
diolani in Dominicis Quadragefimx ne- 

?|ue Hymni dicuntur t^uad rageli mar , 
ed Hymni de Dominica confueti : id- 



muni omnium ufu tirmacutn cernerenr T 
Tertullianus / S. Hieronycous , S. Au- 
gullinus , s. Leo ex traditione Apofto- 
lica derivatum fuifle d xcrunt . Ter- 
tultiani xvo Montaniftx , ut a Catho- 
i.cis diftingtiercntur , tres jejunare 
Quadragc/imas gefticbant . Iguoratuf 
autcm, utrumillorum occafione'Eccle* 
fia Quadragcfimam cuncttt Fidcdbus 
pratfciipfcrit } cermtur autem circa di- 
midium tertii Ixculi in Cooftkutioni- 
bus Apoflolicis ( lib. %.c. iz. ) in Con* 
cilio Nicfno Can. %. in Laod.ccno Can. 



que eciam prxfcnbitur in Confuetudi- 6 , apiJ d Socratem , $c Sozomenu.n i 
nibusCiumacenfium apud Udalucum. . cce ptum ell autem jejunium p.acipi Fe- 
in nonnullis Ecclcfia detegebantur tu ( eXli , & Sabbato Sanclj , qoem- 

V.n!. l ^ SC JT i ^ nC * in Dornin,ci » » & admodum rcf.-rt Tertnllianui ( Dt je- 

itin.c.z.Se 7a. ) t^uod it la jcjunia de 
precepts client , Se *L> Apvflwiti j r - 



Feftis novem Leccionum . 

CAPVT XLVIl. 



Obfervationts iwrw in Qu t 
dragefimam . 

QUamvisJefui Qiriftus quadragin- 
ta dies jejuna.it , non tamco 
qu4 U><i ginta dierum prxfcr pftc jeju- 
nium 1 ncquc Apoflolit jejunjic p^xce- 
J>it 4 oifi cum Sponfus ublaius fucrit , 



jenpta : In Evan^tlit \d tt illot dtttr- 
minatot putani . . . . & A »f. i<.t ob- 

fervajfe nullum atmd ifttfonrn- 

tti )»gnm tbtundormm itiunittnm . 51ie- 
nxus videtur duobus h Ice d>ebus allu- 
derc,cum de jejunio loquitur quad:a- 
ginta horarum. Dv'inceps tota hcbJo- 
mada Sanifta jejunatum eft . Sacra ret 
Iu4uitur de jejunio trium hebdomada- 
rum . Poltca ad fex hebdomadal , feu 
triginta fex dies , ac demum ad quadra- 
gintadeventum eft . Temporis dccorfsi 

rres 



Digitized by Google 



2 8o COMMENTARIES HISTORICUS 



tres occurrunt Quadragcfimx i prima 
ante Pafcha, altera ante Pentecoftcn , 
& tenia ante Natale : a Grxcis addi- 
ta eft quarta in menfe Auguflo , ante 
B. V'irginis AfTumpticnem . 

Tempore Quadragcfimx ante Altare 
ftifpendctutur cortina inter Sandtuariua. 
&Clcrum, qux Altare , &c Miniflros 
.? elabat » neque retrahebatur , nifi Do- 
tninicisaut dicbui Fcftit . PJerique in 
Monafleriis Jcgebantur ad Matutinum 
Sermones Patrum tantum , non tcro 
de Scriptura , nifi in Dominicis . Ha- 
bebantur Hytnni proprii per Horas , 
/icut habebantur ad Matutinum , ad 
Landet , ad Vcfpcras , & Compleco- 
rium • jMaltiplicabantur Officia, fcV pro 
flrationetj crebrx fiebant Prcccfljonei, 
& nudit peditut ; lavabamur quotdie 
pedes flato pauperum numcro * eifque 
erogabatur elecmofyna j fcrvabacur in 
Communitatibut fi lent itim Feria fecun- 
da, quarta, & fexta i & fcxta fxpius 
nihil comedebatur ; jubebantur populi 
frequenter hoc tempore communica- 
re , & quotidic M»flx , & Concioni 
interefle , t . 

In pluribui Ecclcfiis trei quotidie 
Miflx dicebantur in Quadragefima j pri- 
ma pro Defunclii pofl Tcrtiam j fecun- 
da fro f*mili*rib*t , Conventualii , pofr 
Sextam j & tenia de feria poft Nonam. 
In Feftis etiam dicebantur tret ; prima 
de Fefto , ad majDi Altare j fecunda de 
jejunio , ad al.ud Altare ; & tenia 
parixer ad Altare majut , qux erat Con* 
ventualii . Mifla de jejunio in paramen- 
tis nigris celebrabatur . Quibufdam in 
Eeclefiis cantabatur quotidie unui e 
Ver ficulil Dttnir e non fttundum . A Du« 
rando memoratur ufus Pr^fationem Qua- 
dragefimx non dicendi in Dominicis , 
quia in Dominicii non jejunabatur > 
idem tamen Audtor won ncg.t , Trxfa- 
tior.em dici pefle, prcptciea qt.od je- 
jwnatur faltem in qual rate ciborum,hoc 
eft quoquo modo fervatur abftinentia . 
Refert etiam dici Hmmilitu ffita xt 
Jit* in fineMiflx pro iis , qui non com- 
municabanc , lib. 6. c 28. & Microle- 
gut (Mp.n- eatfidcm raroncm affert : 
Quod fciliccc quando ceffatum eft lin- 
golii c^iadragefimx dicbui communica- 



re> adjetfacfl Precatio ifta ,tamqti4m 
fupplementum communionit . In non- 
nulli. Ordinariit Celebrant poft Miffam 
incipiebat Vefpcrai ad A Itatc , poft Bt- 
ntdltamHi dicebat Dent in sdiuierium t 
p iftea dabat fieoedjdtionem > Btntdiw 
Met , ftabatque cum Miniflns ad Alta- 
re , ibique Vcfpcras decantabat . Ct- 
nonici manducabanr fimul inRefcdtorio 
per totam Quadragefimam , etiam poft. 
quam fadti lunr Sxculares . In quibuf- 
dam Ecclefiit dabarur abfolutio genera* 
Jit ter in hebdomada ; inMiflaliMo- 
xarabico /ignata eft Feria quarta , & 
Sa'obato poft Offertorium . Lauduni tin- 
gulis Quadragefimf diebus fit-bar ad Ve- 
fpcrak prccatio pro pornitentibus , An- 
tiphona^/vo t§o , X.Convtrttrt , &0- 
Utio *h ut 1»° 

CAPVT XLVIU. 

De Hebdomada prima Qua- 
drageftnu . 

FEria fecunda OiSciutn inclpit efte 
de Quadragefima pro Feriis , Be in 
co habentur Antiphonx, Capitula , 8c 
Refponforia brevia propria de tempore; 
S. Auguflini Homilia argumcnto probac 
validittimo xternitatem ignis , quoRc- 
piobi comburendi funt . 

Feria quinta in Homilia S. Hicrony- 
mutdocct, quod Chriflus &ad Genti- 
les & ad Judxos mill (it fuerar , fed quod 
primum miffus fit ad Judxos , uc illis 
non recipientibui Evangelium t jufla 
fir r ct ad Gentes tranfmigratio . 

Feria fexta, S. Auguftinui in Homi- 
lia afirmat , quadrtginta dicrum ;e- 
junium in Vcteri Teflamento per Moy- 
fcmcVEIiam confecratum fuiffe. & in 
Evangclio per Chriftu«t » quod dupli- 
es Teftamenti confenfummdnftrat;ad- 
dit etiam obligationcm abftinendi a pec- 
catis in jejunio , & jejunium Quadra- 
gefimalc ita celebrandum , ut fir prepay 
ratio ad Pafcha . 

Hac hebdomada occurrunt Quaruor 
Tcmport Vern* , feu primi menfis ; ab 

initio 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. a8x 



initio aflignata fuere prim* hebdomad* 
menfis Martii , uc inquic Concilium 
Moguncinum anno 3 1 ^ . & hoc juxta ri« 
turn Roman* Ecclefiz *> icaque occur* 
rebanc modo ante , modo port initium 
Quadragcfimx; fed in Concilio Selgun- 
itadenfi , prope Moguntiam , anno toai. 
affixa fuerunc ipft Fcri* quart* , fi in 
Feriam qaartam incidcrent Marti* Ka- 
lends , & C inciderent in Feriam quin* 
tamautaliam fubfequentcm , ftatutum 
eft.ut in fequentem hebdomadam trans- 
ferrentur ; demum Gregorius VIU te- 
fie Micrologo , ea addixit hebdomad* 
pod pr imam Oominicam Quadragefim?; 
& Quatuor Tempora ALftiva , qua* fe- 
cund* hebxlomad* menfis Junii erant 
annexa , apponi juflit hebdomad* poft 
Oftavam Penrecoltcs . Concilium Quin- 
tilineburgenfe inSaxonia anno 1085. de 
hoc Canonem edidit , & anno 109f.Hr- 
banus II. Decretum hoc renovavit in 
Concilio Claromontano in Arvernia , 
cui ipfe prarfuic , quod tamcn in Anglia 
non tarn cito receptum eft , quoniam 
Concilium Oxonienfe anno tzta. afli- 
gnat etiam quatuor Tempora Verna pri- 
me hebdomads Martii, & j£ftiva fe- 
cund* Junii . 

Peril quarta habenrur du* Epiftolx 
ad Miilam ; prima a Veteri Teftamen- 
todefumta, fecunda a Novo 1 hoc eft 
veftigium veteritmorii dicendi in qua- 
libet MiiTa duplicem Leclionem,a dupli- 
ci Tcllamento defumram . Non dicitoc 
DtminHi voblfum ante primam Lectio* 
nem , fed fltB*mut juxta Ro- 

tnanum ritum aadiendi flexis genibui 
Prophetias , & capita humiliandi ad 
confiderationcm peccarorum , que Dei 
in not iram concitaverant , eo fine $ ut 
preces genua fleflentium placatut exau • 
diat > audiendi vero ftando lecliones 
Nov'i Teftamenri , a quo annuntiatur 
nobis gratia per J. Chriftum collata . 

Fcriis fextis Quad rage fi mar nulla dici- 
tur Mifla Mediolani ; S. Carolut in Sy- 
nod. Mediol. vetuit etiam Miflas de Re- 
quiem 1 nifi prsfente corpore , ad re- 
prafentandum Ecclefi* luclum die mor- 
tii J. Chrifti , & prxcepit iit diebus fie- 
ri adorationcm folemncmCrucis , & fu* 
pcr Padioni* Myfterium prxdicari . Ibi 



neque dicitur Msgnific*t ad Vefperai Fe- 
riii fextis Quadragclimx , fed ejus lo- 
co legjntur Ledtiones , & dicuntur 
preces • 

Quod attinet ad Feriam quintam,nul- 
la quondam Rom* habebatur MiiTa pro- 
pria > Anaftafius in vita Gregorii II. 
ait, quod ifte Pontifex jejunium prxce- 
pit Peri* quinta , eique MilTam afligna* 
vit quapropter Evangelia in Feriii 
quintis Quadragefimx variant fxpiui 
apud Auftores divini Officii , neque 
Romx funt femper eadem . 

Sabbato celebrabatur jejunium maxi- 
mum Quatuor Temporum } fxpe etiam 
jejunium Quatuor Temporum appella- 
tum eft jejunium Sabbati , eratquema* 
ximi momenti propter Ordines , quo- 
rum caulTa prorogabatur hoc jejunrum 
ultra ftatutam horam , qua folvi poterac 
aliisdiebus. Quandoque Leltiones duo* 
deeim le&x funt ad MilTam , ut fit Sab* 
batoSancto, deinde ad fex redact* funr, 

3u* legcbantur Grxce, & Latine , quod 
uodenarium complebat numerum , ac 
propterea ifte dies appellatur ubique 
Sabbatum duodecim Leftionum • 

Evangelium hujus diei eft de Trans- 
figuratione , & Homilia S. Leonis ad 
Matutinum hujufmodi Myfterium ex- 
ponit . Incertumeft, qua occafione ifte 
Pontifex in hoc Myfterium prxdicave- 
rit > fierce ne Rom* xcace fua Feftum 
ea die , an vero occafione Evangelic* 
Icctionis Sermonem fecerit ? Mihi ma- 
gis videtur verifimilc, quod tunc Ro- 
mx Feftum de Trantfiguratione fieret 
quadam Dominica antePafcha * &quod 
Pontifex a He , cum prxdicaiTet in Fe- 
ll 1$ Natalis , Epiphan x , de jejunio , 
& tentatione Chrifti , de PafHone , Re- 
furreclione , &Afccnfionc, idem fece- 
rit etiam in Fefto Tranifigurationis ; 
Feftumque aflignatum fuerit Dominic* 
fecund* in Quadragefima , inter jeju- 
nium & Paflionem Domini ; cum enim 
reliqui omnes iftius Patris Sermonec 
nonnifi occafione alicujus Fefti , quod 
*vo fuo celcbraretur , habiti ftierint > 
idipfum videtur dicendum de Sermone 
feu Homilia de Transfiguratione . In- 
dicat flatim Scrmonis initio, Evange- 
lium de hoc Mylferio mox Icclum fuif- 
N n f e : 



Digitized* by Google 



28 1 COMMENT ARiUS HISTORICUS 



fc : EvMngtlUg, ItBi* quit ftUftvlt tuii- 
smm , ad mtgni S*(r*mcnti initlligtntitm 
ntx vtcat . 

Ad hodiernatn Miffam non dicitur 
FUBamms gin** in poftrema Miff* Col- 
Jccla t propcerea quod non raro accide- 
bac | ut cum ad iftam Orationem vencum 
cffec , inciperec nodurnum Dominic* 
rem pus , quo genufleftere non licebac ; 
quade cauffa neque Oracio dicitur fuper 
Populum , uc aic Joannes Abrincenfit, 

C A P V T XLIX. 

• , • 

Dominica fecunda Qwtdragcfirn* . 

DOminica iftadiu appellata eft va- 
cant , Dominic a va c j n 1 , h OO eft li- 
ne Officio, vel faltem fine Miffa, fi- 
qu idem M Uli Sabbat i totam noilem oc- 
cupaverat ufque ad orrum Solii ; ita- 
que quiefcendi gratia poft diuturnam 
vigiliam non ampliu* fiebac nunc con- 
ventui ; numquam enim in more habi- 
tum fuit Miffam dicendi vefperc in Do- 
minicii , neque hoc fiebac nifi diebui 
jejunii i quare Miffa nocte Sibbati , 
Dominicam prscedente celcbrata.habi- 
ta eft tamquam M if a propria de Domi- 
nica , quia in ea ficbat Ordinatio , Do- 
minicar potiui quam Sabbato afltgnata . 
S. Leonis ad Diofcorum Fp AoIj Ordi- 
nationem huic nocti addicit , ita tamen, 
i.t nocrornr Ordinationii finis initium 
dici Dominies fcqucntii attingens,tem- 
pui Dominica; Refurreclioni* defigna- 
ret, ut ait ifte Pontifcx . In honorem 
igitur Jefti Chrifti Refurredt onis , que 
fummo Dominies mane contigit , fa- 
ctum eft , ut Ordinatio & Mrfla a nocle 
Sabbati ufque ad Dominicam perduce- 
rettir . Commendat autem S. Leo, ut 
falrem Ordinances , & Ordinandi effene 
jejuni , nec nifi csremonia completa je- 
junium folverenc. 

Poflea vero in diem Sabbati anticipa- 
ta eft & Miffa & Ordinatio , ita ut eo 
die foluto jejunio , & data facultate 
quiefcendi nodce fequenti , M ffa quo- 
que Tubftitutafuerit pro Dominica ; in 
qua rcteotum eft Evangelium de Tram* 



figuratione , nempe Evangelium Sabba- 
ti quod repetieor , repecebatur eciam 
totum Orfieium Sabbati prscedentis , 
exceptis Leclionibus Vcterit Tcftamcn- 
ti, uc obfervat Micrologui c. 14. alii 
repetebant Miffam Feris quarts , atque 
eciam bodie Introitus. Graduate, Of- 
fercorium , 8c Communio funt Feriae 
quarts prscedentis, una tantum adje- 
ttx Epiftola. 

In quibufdam Ecclefiii legebatur ho- 
die Evangelium de Chanansa , defum- 
turn aFeria quinta prscedenti ; illud 
habet etiam C»mtt Hitttnymi . In non- 
nullii Ordinariis fignatur in prima Mif- 
fa Evangelium de Chanansa, & in fe- 
cunda Evangelium de Transfiguratione; 
in alii* legebatur Trantfigurationis E- 
vangelium fecundum Marcum , ut di» 
ftingueretur ab Evangelio Sabbati, quod 
legitur fecundum Matthsum , ne fcili- 
cet idem Evangelium repeteretur . Hoc 
in ufj eft apud clumacenfes . 

Hodie ad primum Noclurnum refu- 
mitur Liber Genefis , & Refponforia" 
funt de Hiftoria Ifaac& Jacob , qus le- 
cla eft. Excufat S. Auguftinus menda- 
cium Jacob , verbifquc hujus Patriarch; 
myflicam tribuic fignificacionem . An- 
riphons Laudum funt apud Amalariutn 
de Ord. Antiph. c. 38. 

C A P V T L. 

Dominica trrtia Quadragcftm*. 

DOminica ifta in Sacramentario Gev 
lafit, aliifque non paucit appci- 
UtUI Dtminic* Scrmtinhrmm , eo quia 
hac die fieri folebat examcn Catechu- 
menorum , qui ad recipiendum in fine 
Quadrageftms baptifmum difponeban- 
r 11 r . In quibufdam Ecclcfiit hoc primum 
fcrutinium ficbat folnmmodo Feria 
quarta fubfeq ent ; fed in antiquuLi- 
brii fignatum eft hodie Roms , & pre- 
cet etiam leguntur qus fiebanr , Pr» 
Sctmtiniit EUftotuw , & quoniam fiebanc 
etiam Eiorcifmi fuper hit, qui ad Ba- 
ptifmum difponcbantur , tamquam ad- 
huc fub potcftate Daemon it ante Sacra- 

men- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



tnentam exiftcntibus , ideo legitur E- 
vangelium , in quo mutus Daetnoniaeui 
a Chrifto libera: » eft . 

Feria quinra in diraidio Quadragefi- 
mx collecta ss. Cofmx & Damiani re- 
centa eft in Officio , quod hodie fieri 
folcbac in eorum Ecclefia > ubi erac 
Statio. Evangclium habct etiam rcla- 
tioncm quarodam ad Sanftot ;cum enim 
Medici client , in eo agitur de curatio- 
ne morborum varia a Salvatore pera&a, 
Fiebat plerumque Commemoratio San- 
c'rorum Ticulanum illius Ecclefix, ubi 
Officium celebrabatur , ut fit in Oratio- 
ne jttnn&ls : itaque retenta eft Col- 
ledia, & fortaflc tota Mifla , quia Ro- 



Ixtitix fignli , qux a Feria quinca in 
media Quadragcfima ad hanc diem 
translata lunc , uc Populi in jejunio- 
rum curfu folatium invenirenr j Om> 
cium verbii 1*ttrt plenum eft : fie- 
bac hodie Imperatorutn corona no , & 
folemnicai Rofx aurex , quam Ponti- 
fex magna cum cxremonia benedice* 
bac . Hujufmodi ritum cernimui io 
Vita Leonii Papx IX. circa annum. 
105:0 qui tributum feu pen/ionem an* 
nuam impofuerat cuidam Abbatix , 
uc fatii c lie c expends iftius Rofx au- 
rex r cujus.cxremonia undecimi proinde 
foret farctili , cVdeinceps Pontiices una 
cUm Cardinahbut rofeo colore indutis 



mx ea die, hoc eft Feria quinra nul- folebant agmine inftruclo progrcdi ad 
J j Muli habebatur; hinc cum primum Ecclefiatn S. Crucis , ubi dicebarur 



in ilia Ecclefia Statio inftituta eft , 
difta fuit Mifla eorum fefto affignaca; 
hxc proinde collect a in Sacramencario 
Gregorii non reperitur . 

Sabbato Sratio eft ad S. Sufannam 
Vireinem & Marcyrem i & perinde ac 
fi de ifta Sandia fierce Officium , in 
Epiftola legitur Hiftoria Sufannx Ba- 



Mifla , & fiebat Rofx aurex bencdi- 
clio ; poft Evangeiium prxdicabacur * 
& Rofx iftiut fignificatio allegorica 
explicabatur ; exftac unui ex his Ser- 
monibut inter habitoi ab Innocentio 
III. decimocercio fxculo . Pontiftcex 
Rofam iftam vel alicui perfoox ccle- 
bri & excellent! offerebanc , vel ali- 



bylonicx, & in Evangelio mulierii in cui Principi deferri imperabanc . 
adulterio deprchenfx hiftoria, ut fci- De ifta Rofa fermo habetur inHi- 



Jicet quadam vcluti allufione ad no 
minum fimilitudinem fafta . cultusali- 
quis memor'.x hujut SanOx tnbuere- 
tur. En autem » quomodocx fimilitu- 
dine nominum alicui perfonx tributum 
£t > quod ad plures cognomines pcr- 
tinct . 

C A P V T LI. 
Dominica qnarta Quadragefim* . 

HIc diet appellatur Dtnlnit* t*t*rt> 
quia ab hifce verbii incipit In- 
troitui Miffx > vel V$minic* i* fyf* i 
eratcjue Romx admodum Celebris : 
quinimmo ab ei tancum incipicbat fie- 
ri Officium de Quadragefima > quod 
deinceps anticipacum eft ad Domini- 
can* primam Quad rage fimx , uc adver- 
cic AmaTarius , ac propterea ejufdem 

tunc erac ricus , ac hodie dies prima to violaceo , rofeum colorem irtdnunt. 
tA . Pcftu» bo« celebrabatur cxtcrnii Hxc Dominica appellatur etiam de 

N n a <■;':«. n- 



iloria Fulconis Comicis Andegavenfis 
in Spicileg. i. io. ubi dicicur , quod 
Urbanus Papa II. Turonum venit »■ 
ibique Dominica quarta in media qua- 
dragefima coronatus > fiorem aurcum, 
quern geftabat in manu > prxdi&i Co- 
miti done dedit . Eugenius III. in E- 
piftolaad Alphonfum Hifpaniarum Re- 
gem ait , fe ei mittere Rofam auream, 
quam Romanus Pontifex fingulii an- 
nis benedicere (olec in Dominica r*- 
r«re , in Dominicx Paffionis & Re- 
furreAionis honorem . Alexander HI. 
idipfum fcribit ad Ludovicum VII. 
Gallorum Regcm , eique tnyfticas Ro- 
fx fignificationes exponit . Idem Pon- 
tifex Rofam donavit Venetorum Rei- 
publics anno 1177. Itaque fallicur A u- 
Ctat Vicx Innocencii IV. qui de eo> 
Papa cradic, quod primu* Rofam au- 
ream benedixeric , eamque Canon':ci§ 
S. |ufti Lugdunenfibus miferic . 
Romx Cardinales hac oie . depofi* 



Digitized by Google 



284 



COMMENTARIUS HISTORICliS 



q»inqut Vttiihui , propter Ic&ionemE- per eot fignum Cruris cum pollice ia 
vangelicam hodie occurrentem depani- fronte fa&um , & cxorcifmui , cxpan- 
bus multiplicatis : olim conjungebatur fit fupcr eoi manibus ; verum precet 



hoc miraculutn cum miraculo Nuptia 
xum in Cana die Epiphanix . Vide S. 
Auguftinum Serm. j.dt Epipb. 

Feria quarta hebdomadx quartx Qua- 
dragciimx fiebat magnum Scrutinium 
eorum , qui Pafchatc erane baptiaan- 
di . In ea legitur Evangelium deCce- 
co a nativitate , qui excitatem animx 
ante Baptifmum reprxfentat . Epiftula 
eft promiffio aqux purx Populum pii- 
rificantis , a Deo facia Populo fuo , 
hoc eft promiffio Baptifmi J. Chri 



iftx & Exorcifmi a prioribut diflerc- 
bant ; deinde legebantur dux Lcctlo- 
nei Ezechielii 2c Ifajx cum fuii Gra* 
dualibut > & ante Evangelium fiebat 
cxremonia unftionis aunum cum fali- 
va , qux appellatur De *peniont «m- 
rimm , tamquam ii aperirentur Cathe- 
cumenif aurei ad audiendum Evange- 
lium & Symbolum quod ipfii legeba- 
tur & explicabatur } auret autem a 
Preibyrerii ungebantur . Legebatur 
initium quatuor Evangeliflarum , & 



Hi 1 cujus fanguii aqux communicavic poll cujufque leclionem brevii fiebac 

virtutem detergendi & purificandi ere- explanatio , deinde recitari Symbo- 

dentei in cum . Dux Jegebantur Epi- lun jubebatur , & breviter ctiam ex- 

flolx, qux totidem erant inftrncl.onei plicart . Extant aptid S. Auguftinum 

pro Catechumenii 5 nomina illit im- quatuor ejufmodi Sermonei De Sym- 



ponebantur poft oblationem pro ipfii 
a patrir.ii fjCtam; dc in mcmoria ha- 
bebatur in Memento , 6V pro iit preca- 
batur Sacerdos in Oratione f/4*c i&i- 
tmr obUtientm , ut mos eft pro Bapt i- 
zatis in hebdomada Pafchatii . HiCa- 
techumeni non aftiftebant M.fia- , fed 
exibant ab Ecclefia poft Evangelium. 



boh ad Cttetbttminti ; S. Ambrofiui 
recitari jubebat Symbolum in Domi- 
nica Palmarum > idipfum in ufu erat 
in Gallia, & in Hifpania ; in Afr ca 
recitabatur quatnduo ante Pale' , Sc 
Romx Feria quarra hebdomadx quar- 
tx . Poft recitation m cV explicatio- 
nem Symboli ad Orationem Domini- 



Scrutinia hxc incipiebant Dominica cam tranfibatur , cujui /inguli irticuK 
rertia , Feria fecunda, & Sabbato fc- a Presbytero exponebantur ; pollca 
quentibui , fed magnum Scrutinium , jubebantur Catechumeni egredi Ecclc- 



nempe tertium , ubique flebat hodie. 
Acolytut circa boram Nonam ordina- 
tim componebat eoi qui ad Baptif- 
mum offercbantur , mafculotad dcxte- 
ram , & feminat ad Ixvam locani ; 
corum nomina in variii feribebat fche- 
dulii j deinde Preilyrer cum pollice 
lignabat firgulos figr.oCrucii in fron- 
re , poflei manui fingulorum capiti 
impor.ebar , precationem quamdam lu- 
bjungcni j deincepi fiebat cxorcifmui 
talis , hoc eft benedicebatur coram 
illii , tlcut benedicirur Sal pro Aqua 
benedicla in Dominica, tV de illo Sa- 



fia , concinuabatur MiiTa ; Patriai ad 
Altare oblationem deferebant ; ad O. 
blationem recitabaarur nomina Patri- 
norum , & ad finem Canonii, & ante 
Confecrationem , recirabantor nomina 
Catechumenorum , qui in Scrutinio 
fueranc admifll ; Patrini communica- 
banc ; deinde omnet remirtebantur 
ufque ad Feria m quartam majorii heb- 
domadx * turn vero admonebantur > 
uc Sabbaco SanAo de mane adeftenc 
Ecclefix, rationem reddituri de Sym- 
bolo , aliifque inftruCtionibui > ipfis 
fignificabatur hora , qua baptiaandi ef» 



le benedido in fingulorum o» immit- fent, vel no&urna , vcl ctiam vefper- 



rebatur ; & data ip/is benrdiclione , 
jubebantur ecredi e veftibulo Eccle- 
lix } incboato Miftx Introiru , Aco- 
lytus nominarim rrvocabat omnes , 
ordinatimque difponcbat ur antea ; 
deinde Diaconns dicebat Flr&jmmr ge- 
nua ante ColIcCiam j repctcbatur fu- 



tina , ficut deincepi factum eft, quan- 
do anticipatum eft noclurnum Sabbat i 
omcium . 

Hodierna MitTa Agnattir ab Amali- 
rio 1- 1. c. s. prima Ledio Ezecbie- 
lit , S*ntlific*bo fecunda Ifajx , 2«« 
vtmini j Gradualc , Beat* Gent ; quo 

fini- 



Digitized by Google 



IN BREVIAIUUM HOMANUM. 



,8j 



finiro auriutn & narium ficbat unclio, 
Exorcifmi , Signa Crucis , ficalixPre- 
ces | appellaturque Maximum inttr ft- 
ftem Strmtini* . Evangelium Cxci a na- 
tivitate, qui in Fifcina fe abluent vi- 
fum rccepit , eft jmago Catcchumeni i, 
qui F idei lumine clarificari debet * in 
aquis Baptifmatis fefe abluens. 

Quacumque die coogregarentur Ca- 
techumeni , repetebantur Lxorcifmi& 
un&io cum faliva , & fingulis diebus 
mucabaotur precet pro Exorofmis > 
quapropter in noftris Ritualibui rc- 
manferunt : in novo Rituali Senonenfi 
luppreftx Tunc omnes repeticiones t- 
xorcifmorum , qua? diver/it fie bant die- 
bus , tamquam inutilei , poftquam ad 
unam eamdemque a<£iionum fcriem rc- 
daclura eft , id quod dividebatur in 
plurcs . In Ordine Romano reperiun- 
tur quxcumque cxrcmonix fcVpreces a 
nobis obfcrvantut i ficbat ftatim li- 
gnum Crucis fuper frontem , Signum 
S. Crucis in froniem tunm . . . ft flu/ 
tuutn feno in nomine . . . imponcban- 
tiir eii manus dicendo Omnipotent . . . 
rtfrictre dignare .... fola hxc habe- 
tur Oratio ante Esorcifmum Salis j 
exorcizabatur eadem precatione , qua 
nos utimur, poft Exorcifmum falis di- 

Cltur Dent Vat rum nefltorum 

Dtut Abraham Erg» malt At fit 

Ditbole j£ttrn*m *c jufliffimMm 

fittxttm . Ad/ungebantur aliac Prcces 
cVExorcifmi, qui non funt ampliui in 
noftris Ritualibui. 

Sabbaro iftius hebdomadae fit Ordi- 
nate ; iignata eft in Ordine Romano 
in ftpiima Medians. , tamquam in heb- 
domada mediae Quadragcfimx , quo- 
niam Quadragefima non incipicbat nifi 
poft primam Dominican) Quinquage* 
fimx , hoc eft , cum fcx tantum con- 
ftaret hebdoinadis , proprie Dominica 
quartx hebdomad* dimidium tempo- 
rii conftitucbat , ideoque media Qua- 
dragefima appcllabatur . Gelafui* Papa 
vocac Sabbatum Medians inter dies , 
quibus fiebat Ordinatio , Mtdiaaa a?««- 
dragefim* diet. Stigerius Abbas s.Dio- 
nyfii in Vita Ludovici Crafli ait , fe 
PfMbjrterum fuifle initiatum Sabbato 
Medium. MultipHcabantur in Quadra- 



gefima Ordinationei , ne fcilicet Pa- 
lchate Presbytcrorurn & Miniftrorum 
cepia deeflet . 

C A P V T LI. 

Dominica Tajftonis. 

Liquet ex S. Auguftino in Ep. ad Jj- 
nuar. quod Fcriafexta in Parafce- 
ve appeliabatur Vomiuit* Tajpo , jdeft 
Paffio Domini , quod Apoftoli Feftum 
hoc inftituciint ad honorandos crucia- 
tus, & mortem Jefu Chrifti . Deinde 
duarun hebdomadarumtempus inftitu- 
tumcft, ut ad illam prxparemur , & 
quemadmodum tempori Adventus tri- 
butum eft nomen , quod proprie con- 
venit Natalis Fefto , jtdvtntut Domini t 
ita etiam tempori, quod Jefu Chrifti 
mortem przeedit , nosnen Paflionis ejus 
tributum eft , Dominita dt Vafftont . 

Hoc tempore multum Ecclefia rcti- 
ouit veteris fimplicitatis in foil Officiis* 
non dicicur amplius tarn fxpe Doxologia 
Gloria Vatri , omittitur in Pfalmis Mif- 
far, in Invitaiorio , 8c in Refponforiis , 
ut patet in quarto Concilio Toletano , 
Gloria, in Itttii leguntnr in fine J{effn- 
fyjriornm , in trifthrthmi rtfttitur fr/n- 
tifinm : in folemnicatibus Jugubribiu 
non dicitur Glttia Vttti in fine Refpon- 
foriorum , fed eorum principium repe- 
titur . Omittuntur etiam Suffragia San- 
ftorutn , velantur Imagines in Ecciefiis, 
ut repratfentetur antiqua fimplicitas , & 
decoratio Aitarium , & Ecclefiarum , 
quz nec Imagines habebant a nec orna- 
menta , reddaturque veluti fenfibilis 
populorum oculis triftitia , & luclus in 
confideratione dolorum Jefu Chrifti : 
ideoque nonnullx etiam Eccleftx utun- 
tur ornamentis nigris , ut fit in Officio 
Defunttorum . 

Cernimiis apud Amalarium I.4.C.2. 
quod Paftionis tempus duas continebat 
hebdomadal : Diet V*[fionit Domini torn- 
futtntur dn*but hebdom.tdibm nntt Ta~ 
fih a Domini ; &quod ab eo die incipic- 
bat omitti GUti* Tatri in fine Pfalmo- 
rum : Ab Hit die mmndo mittimus G/»- 



Digitized by Google 



2%6 COMMENTARIUS HISTOR1CUS 



rid Tdtri t in* htbdemadd funs , bet tfl 
qmMtuardtcim iitt ufyue in Tdfthd Do- 
mini . 

Dominica ifta appellatur a nonnullit 
Dominica de Neomenia , hoc eft de 
Novilunio Pafchali , quod fciiicct oc- 
currat poft Novilunium primi mentis 
anni, ficut Pafcha.pcft Plenilunium . 
Indicatumcerniraus Paflionit remput in 
Sermonibus S . Leonis : quorum duodc- 
ciro tunc de Quadragcfirna , & novem- 
decim de Paflionc, qui alternacim func 
pro Dominica j 8r Feria quarta : fre- 
quentius prardicabatur quindecim po- 
firemis Quadragefim* diebus , uc Ca- 
th ecu mem ad fiapcifmum , & Pcenitcn- 
tes ad Com muni one m difponerentur . 

In piuribui Ordinariii , uci Senoncn- 
£ > Rcmenfi , & Cabilonenfi , adhiben- 
tur ornamenca rubea toto tempore 
Paflionis ; Parifiis adhibentur nigra j 
Komicolar violaceui continuatur . 

Cum vero totum hoc Officium lugu- 
bre fit t ab Erafmo improbatum fuerac 
affirmance , noluifle Chriftum mortem 
fuam»lugubrem cite , fed gloriofam , 
neque earn lugeri , fed adorari ; quod ft 
Prophet* in Pfalmo <8. Chriftum : ndu« 
cit loquentem : Snftinni qui fimml (»• 
trifiarttur , & non fait, hoc ait nihil 
aliud fignificare , quam quod ad mor- 
tem Chrifti pii homines debebanc Be* 
tc $ quia patiebatur , & in cormentis 
erat> nunc vero cum tic in gloria , de- 
bent omnet gaudere cum ipfo , cum 6c 
ipia Eccletia tempore ipfo Pjfuonii 
non poffic continere lattitiam fuam di- 
ceni : Crux fidelit , inter emnts nrbcr 
und ntbilis ; quod hoc tempore farpe 
canit Eccletia , not debere gloriari in 
cruce , Gioridri openet in truce Domini- 
••fl*»h quod gaudium Rcforrectionit e- 
jecit c cordc Virginii , 8c Difcipulo- 
rum fenfus omnet triftitis , quoa ha* 
bueraot in morte Chrifti ; 8c quod 
Chriftut mulierca Jerulalem mortem, 
ejus plorantes exprobravit j Itylite fit- 
re fnftr me . Pariiiensium tamen Theo- 
logorum facultaa articulum hunc Eraf- 
mi condemavit: diciturque in Cenfura, 
quod licet mora Chrifti gloriofa fit , 
quia mortem deftruxic , non tamen de- 
Jinitcftc lugubrii i neque ii pro qui-. 



bus mortuuteft , cetTare debenra fleets 
ad quod probandum citatur allegatua 
Cestui Pfalcni 6 8. 8c aiiui Zachariz Pro- 
phets : Li fldngent turn fUu8u tjnaji 
fnfer unigjnitum , & doiebuns fnfer turn, 
us deter i foleo in merit frimtgtnisi : di» 
citur, quod ji.xta Simronem Prophetam 
in morce Jefu Chrifti dolorit gladiutper- 
tranfivit animam Matrit : quod opor- 
tet etiam flerepeecaca hominum , qua? 
funt caula mortitjefu chrifti . Decla- 
racur Erafmi propofitio contraria Catho- 
licorum Dociorum fententi* , 8c con- 
fuetudini onivcrfaiis EccJeliz, quae ab- 
ftinencia utitur qualibet Feria fcxta in 
honorem mortis Jefu Chrifti , ieemque- 
contraria reclo fenfui Scripturarum • 

roller fortaffequifpiamt>bjicere,quod> 
totum Paflionis Ofttcium reprcfentar 
plerumque Jefum Chriftum quad for- 
midantem fupplicia ftbi parata $ a qui* 
but iiberari poftulat , ut in Horto O- 
livarum, Trdnftn$ d me tdlix . Repe- 
titur enim. Temper , Erne a frnmed , Lri* 
f t me , quod minima videtur paflionis- 
ejus circumftantia . Huic tamen ob;e« 
£rioni mca quidem fententia refponde- 
ri poteft y quod Jcfut Chriftut noftra 
ferent crimina reprxfentat peccatorem 
in cogitatione pcenarum timidum , 8c 
parata llbi fupplicia formidantem^a qui- 
but Iiberari per pornitentiam pet j c . 

Sabbato ad Vefpcrat Capitulum ab 
Epiftola Miflx de Dominica defumpturrt 
eft. Hymnut FexilU eft a Fortunato 
Pictavienfi eompofitum pro Monafterio 
S. Croc/a Pidtavienfii , a S. Radegundc 
extrudto , ubi ipla partem terat Crucia 
ab Orientit Imperatore fibi miffam col- 
locaverat . Fortunatut S. Radegundis* 
Capellanut erat > antequam eflet Epi- 
fcoput Piftavienln . In poftrema hujut 
Hymni Stropha 0 Crux d»e ffet uni^* 
poflet quidem dulciat fentencta expri- 
mi» dicendo , 0 Chrifie ntjlrm viSinut 
fdlntit , C> ffet units , ftrvd fits ftr 
banc Crucem , rtifquedele crimina. Car- 

thufiani hunc Hymnum di vidunt ab At* 
bor decora, pro Laudibut . Plur/but in 
Ecclefiit genuflefiitur , cum dicicur 
0 Crux uve. In quibufdam hujut Hy- 
mni Editionibat deeft : 0 Crux dze ; fed 
ejut I0C9 habecur S*ivt vWim* , dt P-f- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIVM ROMANUM. 



1S7 



fonts glorU , X>M* Vttt mortem ptrtH- 
lit , & morttm vittm reddidit . 

Hymni P*ng« lingu* ad Matutinum 
Anctu: eft Claudius Mamertus , Ecclc- 
fix Vicnnenfis Preibytcr , quamvu a- 
Jii Venantium Fortunatum Auftorem 
dixcrint , vcrum Gennadiui , & anti- 
quus Scholiaftes Claudio Mamcrco ad' 



quod confundit mulierem peccatricem 
Evangclii cum Maria Magdalena , & 
Maria fororc Lazari, fed alii putant cam 
mulierem pcccatricetn non effe Mariam 
Sororcm JLazan . x. Pcccatrix erac c 
Gahlxa, quam Chriftus convertic in 
Civitate Nairn , & Maria Soror Lazari 
erar de fiethania in Galilxa . a. Quan- 



fcribunt , Mamerti Epifcopi VicnncR- do S.Lucaic. i«. loquitur de Maria , 



fit fracri : ifte creditur efle Hymnui , 
quiaSidonio, cum de Mamerto loqui- 
tur, tantopere commendatur . 

Ad primum No&urnum inchoatur 
Jeremix lectio: quod quidem ftatutum 
fuita Gregorio VII. in Decreto, quod 
Gelafio Papxfalfotributumcft . Inpiu-* 
ribut Oidinariit dicitur in fine cujus li- 
bec Ledtionis : H*t dieit Dominmt , 
tonvtr$imini , loco dicendl T» mmtem . 

Primum Refponforium hujus dtei 
propriam eft ; quartadecima cnim die 
ante Pafcha Judxi agnum parare debc- 
banc i acque ica rurfumadmonentur Fi • 
deles, ut femetipfos ad Fcftum Palcha- 



quam Jefui adiic , Intrmvit in qutddtm 
C*fftll»m , de Maria loquitur , tarn* 
quamde perfona , de qua nondum lo- 
quutusfuerat , quamvii interea capice 
7. hiftoriam Pcccatricit dcfcripfcric . 
5. jel'ui Chriltus Maris domum adiic 
( Lme. 10. ) eamque prartulic Martha? 
Sorori ejus , licet ifta proba f irgo effet, 
qux noivfollicitaerat , nec turbabatur, 
nifi ut Chrifto ferviret:;am vero quomo- 
do Chriftus Mariam pcenitentem Mar- 
thx innocenti prxtuliffec, fi Maria fuif- 
fetPcccatrrx ? 4. Non pocuiffet Chri- 
ltus lionefte adue publicam peccatri- 
cem, idque ill i fuiffee cxprobratum , 



tit difponanc . Reliqua Rcfponforia quemadmodum aecufabatur , quodeflec 



funt a Pfalmit excerpta > & a loci* de 
fumta, qux po(fint Jefu Chrifti, tempore 
Paflionis fur, triflitiam exprimere ■ 

Ad Miffam omittitur Pfalmus Indie*; 
olimnondicebatur, fed fola Antiphona 
lmrtibo, cui deincepi ad \cCt ji eft Pfalm. 
jMt/it«,unde Antiphona fumtaerjt. Ho* 
die vero ideo omittitur ifte Plalmoi , 
quia cum legatur in Introitu , bit non 



P«mm r vlni , quod manducarec cum 
Publicanis ; nam quxcumque fuiflce 
Mar/x poenitentia , rcmanfiffet tamen 
fempcr aliqua infamix de peccato fuo 
nota . f. Venerunt Judxi , ut Mariam 
confolarentur in morte fratrrs ■> quod 
ecrte non feciffent., fi fuiffet ipfa Pec- 
carrix pubiica j & eo minus feciffent , 
quia viderant earn a Chrifto diligi^uem 



eft rcpetendus . In quodam Ordine Ro- perdcrc cupicbant , immo infamaffene 



mano ad ilfa verba Evangclii 7'/-/ 
fcandit ft , Imagines Altaris velaban- 
tur. Obfervat Micrologui , quod xvo 
fuo non incipiebat dici Prxfatio de Paf- 
fione, nifi in Dominica Palmarum . In 
uibufdam Ordinariis Presbyter in Mil 



ambos , eolque pari obftridoi crimine 
diftitaffent . 

Unica eas confundendi ratio eft , quia 
S. Joannes c. 11. de Maria loquens aic , 
M*rU <ju« nnxh , quamvis unltionem 
ab ca fachtn non referat , nifi fequentt 



a fupercalicem Holtiam tenens into- capites concludunt ergo : Sanftus Joan* 



nat AntiphonamCommunionis Hoc cor- 
fut , & quilque interim genufleclit j 
Chorus repent Hoc corput , eV poft 
Communionem corporis Jefu Chrifli e- 
levat calicem, &cantat Mlc exlfx K°- 
•vnm Ttft-tntninm tfl in mto ftnguint 
& accepto Sanguine Jelu Chrifti , di- 
cic pro Communione Hoc f«che quo- 

Feriaquinta infra hebdomadam Paf- 
6«ni< ccrnicur in Hwnilia S. Gregyii , 



nes prima vice loquens de Maria , eam- 
que per unclionetn ab ea fa&am defi- 
gnans, vidctur peccatricem fignificare, 
quia omnes Evangelirlx deduabustan* 
turn un&ionibus Chrifto LQit loquun* 
tur; quarum prima fuit in domo Si* 
mollis Pharifxi per mulierem peccatri- 
cem fafta , quam San&us Lucas me* 
morat capite 7. altera paucis diebus fa- 
cia ante mortem Chrilti , quam refe* 
runt S. Macthxui , S. Marcus , & S. 

Joan- 



Digitized by Google 



a8* COMMENTARIUS HISTORICUS 



Joannes , qui Mariam Lazari Sororem 
unxifle dicit: ergo Maria eft eadem 
cum Peccatnce . Verum refpondetur , 
quod S. Joanne* Joquitur de unclione , 
quam fecit poflea , nonverode unctio- 
ne jam facia , cum tranfpofitio hujufmo- 
di valde ufitata fit in Scripcurii j ica uc 
de aliquo incipiencei loqui , aclioncs illi 
•ttribuant proceffu cemporit facias . Ica 
S. M it thrin , & S. Lucai de vocation* 
Judat loquuntur , a quibui appellatur 
Vr»di$tr,vcl qui tradidit turn , licet non- 
nifi longo polt tempore cum tradiderit. 
Ratio autem, cur ita inteiligendui lie 
S. Joannes* eft > quia S. Joanne* loquens 
de una perfona , non earn delignat per 
aflioncm , de qua non loquitur , led 
per aclionem.quam ipfe declarat , ac re- 
lert ; quarecum S. Joanne* non loqua- 
tur de unclione per Pcccatricem facia , 
fed facia lolummodo per Mariam fex 
diebu* ante Pafcha , Maris foli hanc 
unam actionem tribute . 

Quod Maria Magdalcna diftincla fuc- 
tit a mulierepeccatrice « & a Maria So- 
rore Lazari , patet ex Evangel io , in 
quo Soror Lazari Maria fimplicitcr ap- 
pellatur i & nihil dicitur de nomine 
tnulierispeccatricis : de vita autem Ma- 
ria; Magdalcna* pluret circumftantiz re- 
feruntur : quod fcilicet per Chriftum a 
fcptem Dvrnoniis liberara fuerit ; quod 
Chriftum fequeretur ,eiquc miniftraret : 
quod juxta Crucem fteterit : quod ad 
Sepulchrum iaric , ut ungeret corpu* 
Jef u : quod illi ante alios apparuerit 
Chriftui poft Refurreclionem : quod 
ipfa fuerit Nuncia Chrifti refurgenti* , 
cum ab ea Apoftolit ipfis refurreclio 
nuntiara fuerit . 

Antiphons ad BtntdiRm , &ad aMk- 
gnlficathujut diei nulhm habent cum 
Evangclio relationem , eo quia olim hoc 
die non haberetur MiiTa propria, nec pro- 
inde Evangelium , quo huic diei a Hi- 
gnat o mutate tamen non funt Anti- 
phona? . 

In nonnullit Ecclefiit Feria fex ta ce« 
lebrabatur Feftum de Compa i B. 
Virgini* , fignattirque in Concilio Co* 
]onienfi an. 14a;. inftitutum eft autem 
contra Huflitai , qui Imagines conde* 
mnabant Virgiais , Filium morttiutn in* 



ter brachia gcfUm is : M ghriam S*n- 
&* , & inttmtrtt* Virgini t . ... nee 
nan *d bonortm Mint tngutli* t & .do- 
lor ii , dum Bjdtmptor nofJtr in Mr* Crn- 
(14 immtUtnt Matter* Diftipnlt c e rumen - 
dnvit , pmftnim ut advtrfui Hnfftim... 
hi Feflnm Ctmmeatratitnh pt*f*e* «n« 
g*fii* , &■ dtltrii B. M. dtinttpt Jingn- 
lii tnnis Feria fextn ffi Dominium 7m* 
biUte , nip Mlii/ntd Feftum todtm dit in- 
ttrvtntrit: Carthufiani hoc die magna 
cum folemnrtate hoc Feftum celebrant; 
Concilium tamen Colonienfe fignaverac 
Feftum iftud Feria fexta poft tertiam 
Dominican) poft Pafcha , quz appellatur 
UbiUtt , non vero in Quadragcfima . 

Feftam hoc in nullo Ordinario ne Mo- 
oaft ico quidem reper itur, exceptis Car* 
thufienfibus . Appellatur modo Btats 
Mtr'iA dt Vitttit , modo Feftum de tjut 

dtloribnt , vel de tjmi CtmftJJicne ; 8C 
Parifiis magit quam alibi eclebratum 
eft i tret extant Erclesiz t ubi B. Ma- 
ria de Pietatceft Titularisj nempe Ec« 
clesix Piecatis , Mifcricordiz , & S. 
Elifabech ; fed in Cathedrali ipfa eft 
objectum principale majoris Altari* , 
poftquam Ltidovicut XIII. illud Altare 
exftrui juflit fub repratfentatione B. Ma- 
ria? de Pietate : reprsfentari cccperac 
fupra januam chori nuper dirutam , at- 
que ita hzc devotio ab Aula Regia ad 
hanc Ecciefiam tranfiit , ubi pro hoc Fe- 
fto annui redditus allignati . Hoc autem 
Feflum Pari/iis tarn celebre evafit ex 
profanatione Calviniftarum contra Ima- 
ginem B. Mariar de Pietate in coemete- 
rio S Nicolai a Campis , cujui repara- 
tio tarn foiemni pompa facia eft , uc 
Cleiiim, & populum ad iftam devotio* 
ncm impuierit . 

Annuntiat* B. Joannar Feftum cele- 
brant de Sfsfm$ S. Virgini* fub ritu fc- 
ctmdz c la flit 1 in memoriam dolorum 
Virginis , Feria fecunda Paffionis cum 
cclava j quam terminant Sabbato le- 
quenti ad Nonam : Feftum hoc titulo 
inlcribebatur , In Ftfto Sptfmi : ab an* 
ifi6 muratus eft titulus. In Ftfl* M*r- 
tpii B. MAri'm . Monialcs illar dividune 
Profam St*b*t , ut Hymnot conficiant. 

Nullum olim habebatur Ofticium Ro- 
n* Pro Sabbato iftiui hebdomadx , qu 5 
% appel- 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



18, 



appellatur v*c*nt ab A malario I. 1. e. 4. 
& aliii i icaque Introituf , Graduale > 
Offcrtoriam , & Com amnio Mill* Tunc 
repeticio przccdentis diei . Pontifex 
hodie cum omnibus fuii Miniftris oceu- 
pabarur in eleemofynii diftribuendis , 
quo tempore Fidclium ftationem habe- 
re non pocerac : S*bbao v*c*t yu*nit 
tlttmtfyn* d*tmr ', five qu4ud« dttur ftr» 
men turn in C an fl fieri* L*tt7*n*nfi . Di" 

ftribuebacnr fermentatus panis in PaJa- 
tio Laccraneoli , ubi erac Pontifex , 
panii fcilicet , qui omnibus UrbisPa- 
rochiis fufficcrct ad Sacrificium , & 
Communionem quindecim diebus Pa- 
Ichatis, ut in vita S. Gregoriia Joan- 
ne Diacono I 2. c 4. defcripta in ma- 
gnis anni folemnitatibui fieri confucvifle 
apparet . Hod e ibat etiam Pontifex 
ad lavandos paupcrum pedes , quorum 
magnus aderat numerus , iifque dabae 
eleemofynam , hoc modo przveniens 
czremoniam , quz alibi fit Feria quin- 
ta in Corna Domini , ut Feriz quintz 
Officii* liberlua vacare poffir . Putac 
Amalarius hoc inftitutum foifle in me- 
oioriam mulieris , quz Jefu Chrifti pe- 
des fcxta die ante Paftha inuaxit . 

C A P V T LIU. 

Dc Officio DomimcxTalmarum. 

H&c Dominica, qua peragi diver fa 
foIebanr,diveriis proinde nomini- 
bus eft appellata . In Gallia antehac tnos 
erat hodiernadie cxplicandi Symbolum 
Cathecumenis , ut przeipit Concilium 
Agathenfe can. 13. Vt Symbelum *ntt 
tfte diet Vtfch* enmptttntibut p>T*ditf 
tur : & in Miflali Gorhico Mifla ap- 
pellata eft M'»ff* in Symbeli trtditient . 
Mediolani hoc fiebat Sabbato przse- 
denti . Alii earn appellant V*fch* com- 
ftttntinm , quia Cathecumenis explica- 
bacur Symbolum. In Gallia appellaba- 
tur CtpitiUvium ; to quia baptiaandis 
caput , przfertim pueris lavabatur ad 
porri«inem dctergendam , quz plcrum- 
que *Q:»adragefima contrahitur , quo 
tempore a balneis pecnitentiz cauia ab- 



ftinebatur > ut fc. licet caput haberent 
nitidum pro undlione Sanfti chrifmatis 
rccipienda. Haccadcm dccaufa,feria ta- 
men quinta majoris hebdomadz , in A- 
frica baptizandi balnea adibant , uc tra- 
dic Sanitus Auguitinus cp. 14. &quia 
hojulmodi caput lavandi ratio cum 
Bapttfmo confundebatur , circa undc- 
cimum fcculjo antiquatus eft ufus . 
Ab Amalario 1. 1. c. 1$. appellatur Do- 
minica Palmarum , quia hodie palmc 
benedicuntur , Diet Pmimeumm . 

Palmarum feu Ramorum Feftum coe- 
pit in Palrftina ; fiquidem reperitur in 
vita S. Euth/mii a Cyrilto ejus difcipu- 
lo fcripta , quod Solitarii , qui in de- 
fer rum fecedebant poft Epiphaniam , ut 
ad Feftum Pafchatis fepararcne, ad Mo« 
nafterium fuum revcrtebantur ad Feftum 
Palmarum celebrandum , quod erat in 
capite hebdomadz , qua Dominicz Paf- 
iionis Myftcria eclebrantur . A clero 
procul dubio Monachi ifti didicerane 
hoc feftum celebrare quinto fzculo in 
Oriente ; nihil enim certi colligi po- 
teft ex Scrmonibus , qui S. Epiphanio » 
& S. Jo: Chryfoftomo tribuuntur , in 
quibus foiemnitas ifla de Palaftina in 
Cyprum , & Syriam tranfifie dicitur » 
nam Sermones lfli illorum Patrum ccr- 
te nonfunt , fed Auftorum multo re- 
centiorum . 

Quando autem in Occidence inccpe- 
rit ifta foiemnitas , affirmare non poflu- 
mus . Apud S. Adhelmum de Laudik 
Virg. c ry. an. 709. inftitutam in An- 
glia cernimus, quo certe Rowa fuerac 
inveitaj licet ibi nullum appareac ve* 
ftigium , nifi in Oratione ad Benedi- 
dtionem, quz Communionem priced ir, 
in Sacramentario S. Gregorii , in quo 
an illudadjeclum fuerit , ignoratur ■ In 
hac oratione Deo dicitur , quod, quem- 
admodum Fideles fe illi offerebant ea 
die cum fror.dibus palmarum , & ramo- 
rum, relict eos poft mortem recipere 
palmis victor iz przcinclos , & bono- 
rum operum fructibus exornatos . Men-* 
tio palmarum fit etiam in Sermontbus 
1. & 2. Sanclo Ambrofio alias adfen- 
ptis : Hint dtfctndit ctnfmemdo , ut 
ffmMmti* rttnti f*lm*rum t fivflivMtnm 
soTttmnt im m* ni but . 

O 0 Pro. 



Digitized by Google 



100 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



Proceflio Ramorum , qux ficbac Pa- 
fochiarum omnium & Monaftcriorutn 
uniui Regionit , ut fimul ad.Carhedra- 
lcm convenient , rette defotibitur in 
Pocmatc leu Hymno GiVu % .L*»t * 
Carmen hue eft 78. continent verfus , 

Jiuorum canitur initium tantum , ad- 
cribique debet Thcodulpho,, fxculo 
nono Aurcliancnfi Epifcopoj cum Lu- 
pus Fcrrarienfis Abbat , qui tempore 
vivebat Caroli Calvi , ep. ao. ilium cen- 
feat Auclorem J & Tub iiliirs nomine Poe- 
matis hujus locum citet . Hoc autem 
Poema , in quo quid agebatur in Eccle- 
fia defcriptum eft , officio recentius eft . 
Andegavn a Thcodulpho compofitum 
frrunt, & Ludovico Pio, a quodeti- 
riebatur in carcere , tranfeuntieum Pro- 
ceffione decantatum , cujus modulatio 
Hyroni ita placuit Iinpcracori, ut Thco- 
dulphum libertate donarit . Quod ta- 
men factum non cohxret cum vita illiui 
Principii., in qua apparet , non po- 
tuiffe ilium Andegavis clTc Dominic* 
ante Pafcha anno 818. quo Theodul- 
phus in carcerem conjeftus eft. Pro 
coa»perto.tarnen habetur , Hymnum 
hunc in Andegavenfi Urbc fuiffe com- 
pofitum i in co defcribitur magnifica 
Ramorum. Proceflio , qux fiebat Paro- • 
thiarum omnium & Monafleriorum Ur- 
bis & Subu-rbiornm , una procedentium 
ad Cathedralem . De hoc Poemate tan- 
tum canebatur , quantum perdurabat 
i ft a ProcetTioi nunc autem quatuor tan- 
tum aut quinque difticha decanrantur , 
primum inter alia/ingula repeteodo per 
intercalationem .. J%<»f*nn* quod repeti- 
tur , erat.acclamatio quxdam vocis & 
geftut , movendo moderate ramum , uc 
tali cccremonii Deo honor daretur.Hoc 
erat in ufu apud Judxos in Feflo Tabcr- 
naculorum, ubi quxque d;esfuumha- 
bebat /A/4nn«. Oliv* ramus aut pjlmat 
appcllibacur Utf*™* , ficut etiam lau- 
dum formula erat quxdam votorum ac 
defidetiorum ratio , ramquamfi quit di- 
cer c: SalMJ&glori* . 

Videtur ifle- Hymnus poflerior efle 
Proceflionii Ramomm inft irucione , fi- 
quidem occafione Officii fc Proceflionii 
Ramorum compofirus eft a Theodulpho 
in carcere Aodegavcnfi, ubi dctineba- 



tur , tamquam confeiu s & cam aliis qui- 
bufdam Epifcopis.pareiceps defectionis 
Bernard! Regit Italic , contra, pat roun 
ejus Ludovicum Pium Imperatorcm . 

Cernimus ad undecimum fxculum , 
quod Epifcopus quidam Lingoneofis 
Rainaldus five Rceinaldus appellatut 
cantari juffit hunc Hymnum in Ecdefia 
f 11 a poft reditum de carcere Noviomenfi, 
ut refert AucUorde Libri translation 
Reliquiarum S.Mammx iri Galliam.qui 
vivebat tempore PhiPppi Augufti » iU 
lumque item. apud pfcudo- Alcuipum , 
undecimi Audorem fxculi , tamquam 
ufu receptum in Ecdefia Romana vi- 
demui . 

Verum cxremonia Palmarum non in» 
venitur in Sacramentario Gelafii., nc- 
que S. Gregotii, neque apud S. Ifido- 
rum , neque apud Bedatn , vcl in Eg- 
berti Pcenitentiali ; reperitur autem 
apud Amalarium I i.e. to In mtmoriam 
ttlimt diti not fit Ecclffias noflrni filcmut 
ftttdre ram»t , & tUmmtt Haftnn* . 

Pleudo- Alcuinus fatis ample ceremo- 
nial defer 1 b I c iflius Proceffionis , qux 
hodiernx valde fimilis eft : benedtce- 
banrur Rami cum frondibus excerpti ex 
palmis , olivis, falicibus* buxit , ali- 
ifque arboribus , additis etiam floribui 
qui tali tempore poterant invenin's de- 
fercbatur in triumphum Evangeiiorutn 
Liber in Proceffione i redeunres autem 
confiHebant ad fores Ecclefix , que 
claufx tenebantur , ubi cantabatwr Glo- 
ria , t*n$ i ex quo Hymno fuppreiTura 
eft quidquid ad Urbem tantum Ande- 
gavenfem rcfertur . InOrdine Romano 
1 duodceim habtntur diflicha . S Jutaba- 
tur Evangelium , cui Crux fubfticuta 
eft ; falutabatur autem inclinando ra- 
mos 1 & folia quxdam excerpendo , q tie 
in terram projiciebantur cantando jy*. 
f*nn* , hoc eft , SjIus & gloria . Hoc 
autem fiebar, ut reprxfenraretur trium- 
phalit /. Chrifti ingretTus in fertifalem , 
ficuti refertur in hodierno Evang^lio , 
utque nos admoneamur-, Coclitporrat 
hominibur fuiffe interclufas , eifque no- 
bis Chrift urn per mortem fuam aperuif- 
fe, ut exponit S. Bernardus . In Pro- 
celTione Rimonm deferebitur Crux de- 
tccb, & tamquam in triumphum . In 

pro. 



Digitized by Google 



IN BREVIARiUl 

proccfTionibtu quadragefima; noncruz , 
fed Liber tancum Evangcliorum ante 
Clerum geftabatur ; in quibufdam Ec- 
clcfiis crux decegebatur dicendt> Ave- 
t\tx nofltr , & ter genufleftendo ; iii 
ali is Acbat adoratio cruris ad Sca- 
tionem . 

Benedi&io & diflributio Ramoram 
pluribus in locis fit extra Urbea^qucai- 
admodtim Parifiis ad S. Genovefam , Ad 
titinV.trif.jTum : quaproprer cernuntur 
• Crucei prope Vicos & Villas -, & fxpc 
etiam lapide* menfx , ut apponancur 
Rami , & benedicantur . At que uc re- 
prxfentetur quod fecit Chriftui , fit 
egrefluiab Utbe , & ingreflus folemnii, 
ac veluti triumphal!* cum ramis arbo- 
ram. Porta Urbis feu Ecclefix debet cf- 
feclaufain reditu Proce(fioni»> quern* 
admodum obfervatur in folemniPrinci- 
punr & Return ingredu in Llrbei , ac 
propterea dicitur Attollite portat , & 
exfiftentes in Ecclefla refpondent : j^mit 
tfliflt Hex gUrUi attollite portai ve- 
ftras | tranlitutn facite , alludendo ad 
portai Sion , qua? in altom fufpenfae 
erant , & in modum lignex vel ferrex 
cratis confe£ta?, ficuti porta? fun: Ur- 
bium prar/idio munitaruar, qux extol- 
Juntur,vcl dejiciuntur pro temporii op- 
portunitate . 

Gloria, Lant cantatur a junioribus 
dericis , quia in Hjrmno habetur Cmi 
fmtrUt itetu . Pluribus in lociicanitur 
in Sacello aliquo elevato , alludendo ad 
verba ilia Cmtmt in txctlfit tt U*d*t . Pa- 
rifiis canitur in cubiculu fuper unam Op- 
piduli portam , ubi funt carcerei > car- 
cerer enim olim eranr prope Urbium 
portas , ibique Judicei jus dicebant : 
Jmditet tonftitntt in amnion i port it tnii , 
mi judittnt . Hoc nomen Portar Turca- 
rum Imperaroris Aula? remanfic . In 
quibufdam- Ecclefii* deferebatur in 
triumphum Eucbariflia in hac Proccf- 
fionc»,ut obfervat Lanfrancui , Archie* 
pifcopus Cantuarienfis anno 1059. in 
fuiiStatutj'i pro Abbatia Beccenfi , Oc- 
tmrrnnt tmrt* i extnnl dueSdcerdeies */• 
tit indut- , ami portent ftrttrum , in quo 
tor f mi Cbrifti dtttt tjft retonditnm . H»C 
eft una ex antiquioribui Proccffionibus 
-Latinx Ecclcfi* , io quibut occurrat S. 



A ROMAN UM. 29 r 

Sacramenti delatio , quod non palam, 
aut in aperto vafe . fedinFeretro leu 
Sepulchro ferebatur . Proceflfio ifta ho- 
diernodie ficbat etiam Rotomagi , ubi 
appellatur Troerfpo SanBi Corporit . Cir- 
ca horam tertiam matutinam Prc.byter 
e San&O Ciborio defumit Hoftiam , & 
inalterum immiflam famma cum reve- 
rentia defcrt ad portam Chori . & fj- 
per menfam parataro in gellatorio Ta- 
bernaculo qiadrato, & vim's claufo col- 
Iocat , ut Hjftia videatur & adoretar . 
Ad horam fcxtam poft Latidei duo St- 
cerdotet earn fub umbella defemnr ad 
Ecclcfiim S: Godardi , alias extra Llr- 
bem, fine Cruce , & Clero , magnoce- 
reorum numero , Sc Populi cortu fubfe- 
quente. Ubi dicittir Miila S. Sacramen- 
ti , &ad horam decimam Canonici cum 
palmi* veniunt ; fit prxdicacio , dcin- 
de exponitur S. Sacramenrum ad por- 
tam Ectlefi* , quo Glerui & Populus ac- 
cedunt cancantes M«f*nnn , & iterum 
defer tu - ad Cathedra!; n . - 

IJjpfum fiebat in Monaflerio S. Al- 
bmi in Anglia , ut refert Matthxuj Pa- 
ris in vitis Abba turn ilfius Monafterii , ■ 
ubi vas defcribit affabre etaboritum , 
quod fieri juflic Abbas Simon ad defe- 
rendumCorpus D.N. in Proceffione Do- 
minies Ramorum : V*{a*lmm feu fcri- 
ninm tltganter tiMtoratmm ad porundum 
Corpnt Domini in H*mit PMlmjtrmm *d 
Troctflionem . 

Ut autem ad Officii ordinenr reverta- 
mur , nihil occurrit nocatu dignum ad 
Matucinum j in Refponforiii admoni> 
tio exponitur Judatis f:dta, uc f* para- 
rent ad Pa fc ha decima die Lunx primi 
men (is , hoc eft quinque dies antePa- 
fcha. Ad fecundum No^turnum S.Leo 
dc Fefto loquitur mortis Chrifti : Ftfti- 
vitdt Dominic* TaJJionix , tamquatn de 
folemniori Fefto » in quo ipreprardica- 
bac , & quod Paftore* debebant celcbra- 
re , nempe Ferixm fextam in parafceve . 
Ad tertiam Noctutnum fegitut Evange- 
Jiuoi Palmarum , cumHomitia; de quo 
vide Amalarium c»?a.- 

Quoad Benediclionem Ramorom > 
quafRbmaradeo prolixa eft , pluribus io 
Ecclefiii ita fimplex erat , ucuna tan- 
tum vel dute Oratmnes diccrcntur . A> 
O 0 ax Bi- 



Digitized by Google 



29I 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



Baronio anno 877. attribuitur Joanni 
Pap* VIII. Ex Precibut , quae Roma? 
hodie funt in ufu , videtur quod Mi fla 
propria pro hac Bcnediftione dici fole- 
ret. Quod rcmanet » vera Mifla eft ul- 
que ad canonem ; Antiphona Moffat 
eft camquam Inrroirus , una dicitur col- 
lect a , unaEpifloIa, Gradual* , Evan- 
gelium , habetur ctiam Prxfatio , & 
Sin flu 1 , quod fuppreiTum eft* quando 
& deOrficio diei & de corremonia Pal- 
n :rum unatanum &eadcm Miffa con- 
flitui voluit. 

Non ubique inveniuntar quinqne Ora- 
tlone<iqucdicuntur in bencdictione Ra- 
raorumjduai tantum memorae Alcuinut, 

3uc. 5 tatc fua dicebantur,potr quai fiebac 
lftributio palmarum , 8c interim can- 
tabatur: Tutrl Htbr**rum . In vita S. U- 
dalrici , decimo ixculo Auguftani Epi- 
fcopi , dicitur > quod Dominica Ra- 
morum ibat fummo mane ad Ecclcfiam 
S. Afrx,ubi canebat M flVn de Trinita- 
te * & faciebat Benedictionem Ramo- 
rum f quoi comitantibus elerieu & Po- 
pulo defercbat cum Eyangelio, Cruce> 
Vexillis, & Imagine O. Noftrun fuper 
afinam reprarfenrante , ufque ad cer cum 
locum 1 quo illi occurrebar Canonicorum 
Chorus 1 & tnagnui Populi coetui , qui 
ramos aut vaftimenta profternebant in 
via : quod* facta jlli* ab Fpifcopo ex- 
horeatione Toper Partione Domini , fi- 
nici ( ad cantandam in Ecclefia cathedra- 
li Miffam revertebantur . 

In Oidine Romano Benedict canooi- 
ei S. Petri, Antiphona Tueri Htbrmt- 
turn fi«nna eft pro Proceflionc cum aliii 
Antiphonitj Glori* , Urns ad portam S. 
Joannit Lareraneflfii , & ad ingreflum 
Ecclefiar dicitur Ingttditntt Dtmint , be 
atim celebratur MifTa , in qua ad Paf- 
fionem Diaconus dicit Dominut vobifcum, 
& chorus refponrlct Et turn fpiritu tu$ , 
poftea T*ffi» D. 7i- J. Chrifli ftcundum 
M*tth*»m , & refpondctur GUri* tibi 
Dtm 'mt ; quod non it n 1 fi hodierna die; 
nam Feria rrrtia , quaita, &r feata di- 
citur Patfio fine Populi lafutatione, & 
fine Refponforio . In Ordine Romano 
Cajerani fit conventm in Ecclefia S. Sil - 
veftri , qu* eft ad Pjlatium Late^anen- 
Te i incipit bencdiftio falii 6c aqua, ^ 



fieri folet in Dominicii > ibicernitur » 

3uod Papa son confueverat hodierna 
ie officiu m ceiebrare , fed tantum ra- 
mot diftribuere . In Ordine Romano A- 
melii habetur , quod poftea voluere 
Pontificet hodie ceiebrare » quod dici* 
tur Paflio line Munda tor , fine Dtminmt 
vobifcum , & ad ilia verba Emift fpiri- 
turn, omnes genuflcctcbant brevi tem- 
porii fpatio, ac demum quod ante M* 
ttttL dit Diaconut dicit tub miffa voce 
Jmbe Dtmint btnedictre ; benedicitur , 
afferuntur candelabra & incenfum , uc 
fieri folet ad Evangelium , & canitur in 
tano Evangelii ; Incenfatur celebrant » 
qui flatim dicit Credt > quia hodie nut- 
lus eft Sermo . Ad Padionem igitur 
nonnibii veterii fimplicitatii retencurn 
eft in Jcgcndo Evangelium fine "}*bt , 
fine Limine be incenfo , & fine Domi**$ 
vubifcum • Roma? nunc non amplioi o* 
fculantur t cream ad ilia verb a Emift fpt- 
titum 1 fed paufam tantum faciunc , 
nempe Diaconut tacet atiquantulum , 
ut atientioncm conciliet momento » 
quo Chriftui exfpirani myfteria omnia 
confummavic Redemptions noftrar. In 
confuetudintbus ciUcrcienlium figoatur 
ritut ofculandi terram . In Ordinarid 
Chartufianorum traditur , quod ad hunc 
locum dicitur : jtdoramut it thrift* , <> 
btntditimut tibi, qui* per etmcem turn 
rtdtmifii mundum - t & in faciem profter- 
nitur> In nofirji Tutntct fjtits . Gode- 
fridut Bellovacenfii , in vita S. Ludovi- 
ci 1 rcfert, Sanctum Regem , ad imi- 
tationem quorumdam Monafteriorum , 
ubt i ft a carremonia obfervabatur , earn 

Juoque inSacellunr fuum , &in Eccle* 
am Prsdicatorum invexifte*. In qui- 
bufdam Ecclefiii Diaconut inclinabat 5c 
proftetnebat fe , quia folui pronuntia- 
bat verba, & ad e;ui exemphim clerui 
& Popului fimiliter fe profternebam » 
quemadmodum fit in privatii Miflii act 
exemplum Sacerdotii . 

In MifTali Gothico non dicitur hodie 
Paftio , neque Feria tertia ,neque quar- 
ta fubfequenti , fed tantum feria quin- 
ca i in Mi(Ttt privatis Paftlonem legi 
prohibet Lanfrancut : Sattrdott* *dftt~ 
vtttt Mi/ftt diasni Evangtlimm Cum «p» 
f roping utjftt , "Ptfptncm nullmt Itgst . 

UdaU 



Digitized by Googl 



IN BREVIAR1UM 

Udalricili aic , cluniaccnfibui morem 
efle diccndi Evangelium Kamorum ad 
primam MiflTam , & Paflionem uon le- 
gendi , ut fit ad privatat Miliat , eo li- 
ne , ut Monachi duabus hodiernii Pro* 
ccllionibai inrerefte poflent : Ad m*m- 

tinaiem Miff it* Ta/Jio Ron leghur , <jUod 
ttixm frtcifitur tmnfUs S*(trdotibui , qui 
frivgtMs Mijf*t c*nt*vtrin$ . 

Lcgitur Paflio quatuor Evangehna- 
rum , juxta ordinem temporii , quo cam 
fcripferunt » incipiturque per S. Mae- 
thzurv, & rcrminatur per S. Joannem > 
canratur Paflfio cum notii i atque ita 
canrabatur antchac Evangelium , quem- 
admodum canratur Prxfatio . Inquie 
Alcuinui , quod atvo fuo non omitteba- 
tur in Paffiene D»minut vbifcum , nin" 
Feriaquarta, propcerea quod , ait.Ju- 
dari ea die contra Chriftum conlpira- 
veranc . 

C A P V T LIV. 

De Hcbdomada SanSIa . 
• 

PRimii Ecclcfix fxculisFeria fexta 
tantum & Sabbatum eligebantur 
ad rcprxfentandum Ecclcfix luCtum in 
roortr Chrifti ; qui luctus confiflcbae 
in vigilia duarum noclium , quibut pre- 
cet aut Officia publica fit banc , & in 
contmuo quadraginta horarum jeju- 
nio . Hoc oblervatum cernimui duobus 
primii fxculii ; deindeaddica eft Fcria 
quarta , & poftea tota hcbdomada de- 
ftinata eft ; & S. Jo: Chryfoftosnui in 
Sermone de hcbdomada far.cla proprio 
ma;orcm appellat hcbdomadam \ quia 
magna Myfteria hoc tempore operatui 
eft Chriftut j homines enim a jugo Dc- 
monu liberavit , vicit mortem , fortem 
devicit armatnm , peccatum delevic . 
Cum autem hare fit major hcbdomada , 
quia inter hebdomadal prxcipua , ideo 
etiam Sabbatum magnui diei appella- 
tor : quo etiam lie, ut plerique Fide- 
litim pia exercitia talibus augeantdie- 
bos,afii rigidiora jejunia, alii continual 
vigilias, magna* alii eieemoi ynas difli i- 
buant . Impcratorcs :pft hebdomad n 



ROMAN UM. 2$ 3 

iftam celebrant , & Magiflratibui omni- 
bus judicium indicunt, ut curii fxcu- 
Iaribui Jiberi , dicbui iftii divWio cultui 
vacare poflint . Hofce diet honorarune 
etiam litterii hue illucmiflis, quibjs 
aperiri carceres prxecperunt . Ec nos 
igitur honoremus hoi dies > inquit S. 
Joannei Chryfoftomui, & pro ram it 5c 
palmii cor noftrum J.Chnfto offeramui . 
S. Dionyfim Alexandrinui Ep. Can. t. 
fu:flc quofdam air , qui per rotam hcb- 
domadam abftinereni a cibu, alii au- 
tem per quatuor continuos dies • Xcro- 
phagif hcbdomadam appellat S.Epipha- 
niui , quia res tantum ficcar fine condi- 
mento comedebantur , vel panii tantum 
& aqua cum fate fumebatur : Hebdom*- 

da Xtrtfhagi* ,qu* vacatur fanff* . 

Pafchatu jejun'mm p- arccilic C>uadra* 
gefimam , vel Quadragefimx occau'onern 
prxbuit. Fidclet Temper ad Feftum Pa* 
fchatis fe pararunt , M y fteriumque paf» 
fionii , & fepulturar Domini eXtrao;- 
dinariii celebravere jcjuniii . Prxcede- 
bat , tefte Epiphanio hxref. 70. Q-ia- 
dragefima feptem jejuni 1 diet , qui an- 
te diem Pafchatis o'ofervabantur : jtmt§ 
ft f tern Vafchatit d'us Qnjdr*.gtfim*m ob- 
[trv*7t , .::-.>( in \t)uniit fttftvtrtrt c»»- 
futvit Eciltfi* . De Quadragcfima num- 
quam loquutui eft S. Irenxut , fed de 
jejunio, quod feftum Pa/chatii prxec- 
debat , aitque , alios uno'die je;unar« 
confuevifle, alios duobus , alios pluri* 
bus > alios vero quadraginta horis; <D«i- 
dsm txifiimtmt ttnie die fibi tfft it in* 
nandum , alii dtttbut , alii flunbui , 
nonnulii cu.idr*gint.i btri $ a urnii ac 

ntffurnii fmfittMtit diem f»*n% mttinn- 
nr. In Conftitutionibut Apoftolicjs K' 
5. eta. Quadragefimale jeji'ninm a je- 
junio hebdomadx Sanclar aperte diftio- 
dum eft , ilhd quidem in honorem 
quadraginta dierum * qu-bui jejunavic 
Chriftus , inftirutum erat ; hoc autem 
ad prxparationeift pro Pafcluti» Feflo 
faciendam : Strvandum r/t jejunium ■loa- 
drtgrfm* , au»d vitd Chrifli , e> Itgit 
Ut* rtfrdttiaittm ctintt ; telfbrttHt 
•vtro itimnium htc unit itiuniumVtfth*, 
intifitnt qmidtm fecund* ftri* , dtftutm 
nltrt in ftxtsm ; dtindt dimijpt hot if- 
iunie, intifitt S*nB*m JJ<bdbmad*>r% v<t- 



Digitized ^Google 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



294 

fih* > itiuuAHItt iffam tmnti cum tiat- 
re . Hcbdomadam Sanctam vocac ilte 
AuCtor hcbdomadam Palchz , Grzco-- 
rum more , qui hebdomadal vocanc 
per Dominican* fubfequentem , non ve» 
ro per przccdentcaa , £cuc Latini . Li- 
quctetiam , quod hcbdomadii Quadra- 
gefimznon jejunabatur, nifi a Feria fc- 
cunda ufquc ad Fcriam fcxtam, verum 
Hcbdomada-Sancta , ne Sabbatoquidem 
excepto, jejunabatur tora . Apud La* 
t>no» nullum apparet difcrimen inter 
jejunium Quadiagefimz. , & jejuniutn. 
Patchatifj quamvii intra Quadragesi- 
ma: temput Padjoni* tempui admifcrinc 
tic . Tradit. idem Auftor l.f. c.i 7. quod 
lex Hebdomads Sanctx dicbui pane can- 
turn , aqua, fale , & frugrbui vcfci fo- 
lerent : Stx ditbut Vafth* f m ( 1 jntum, 
fale j eleribut , & aqu* xivtntu . Dual 
Xerophagiarum hebdomadal tnemorac 
Tertullianut s Vhaj in anno hebdomadat 
Xtrtfbtgiarmm . Tota ifta hebdomada 
ftftiva ,crat , ficut hebdomada Pafcha- 
tii , propter Chrifli mortem,& refurre- 
ttionem, quxduabus hifce hebdoma- 
dis celcbrabantur 4 , quarum prima in 
honorem Paffionii eft , altera in hono- 
rem RelurreCtionii , ut A poftolicz do- 
cent Conflitutionei 1. 8- c. jj, Ttta ma- 
gna hebdomada , & prima fequenti va- 
ttnt ftrvi , quia ilia Pa/ponis eft > ha>c 
Htfurrtflicnh + InSumma Legum Impe- 
rialium, & Canonum refcrt Photiui > 

Sfundecim hofce Pafchatii dies feftivos 
uifle : Diet fifti funt ftfttm tits MM 
Taftha , ftfttm ffl Taftha. Grcgo- 
riui Papa IX. in Decretal 1 Feftorum 
computat ipfe quoqoe qaindecim diet, 
lep:*m ante Pale ha , & feptem poft Pa- 

fcha: StptiSI ditbmt Duminicx Taflionii, 
FjtfmrretTtonit cum ftfttm ftejmtntibmt . 

Quxl.bet hujm hebdom-d* diet Offi- 
ciumhabet proprium cum fuii Le&ioni* 
but , Refponforiii , Antiphonii non 
folum ad BtntdiBnt , & ad Magnificat 1 
fed etiamad Laudes* & per Horat , 
& cum Oationibui ad Officium diei , 
& ad Vefperai . 

Antebac leijcbatur tintum P*(fio fe- 
cundum Matthzum ; quod patec ex 
S. Auguftino > qui in Ecclefiim (uam 
jnducere morcm Jegcndi fingulit heb- 



domads diebui Paflionem fee und u m r e - 
liquos EvtngeliUai optabat . hoc infli- 
tutum fttifle Rums- ab Alcxandro Papa. 
II. nonnulli diclitant; vcrum videtur 
antiquius. ScaJeptimo, vclodtavo fe- 
culo conlpuicur . Mcdioiani legitur 
radio feua fcxta tarn urn fecundum 
Joannem ■ Romz legitur feria tenia fe- 
cundum Marcum , & feria quarta fe- 
cundum Lucam. 

Feria quarta dux habentur Leclio- 
net adMiffatn; erat ilia Scrutinii dici, 
& habebantur InltrucVionci pro Cathe- 
cumenis , vel pro Ordinandii * qui 
Sabbaro S. crane initiandi . 

Dicebantur antehac feria quarta O- 
rationei folemnei , quz feriz fcxtz af- 
fignatz funt. Viennz Allobrogum, 8c 
Mcdioiani dicontur etiamnunc in Do- 
minicii Quadragefimz i & Rom* quo- 
que dicebantur tempore Microiogi » a, 
quo indicantur • Mifla , quaiis a nobis 
dicifur , cum folemmbui Orationibus 
habetur in Arr.ala.no. Introitui In no- 
mint Irf». , dux Epiflolac , Gtadualia , 
aut Ref panforia dtftcuunt ; quin- 
que habentur veriiculi , in honorem , 
utiplcait, quinque vulnerum Doa,i;u 
Noflrij deindead Paffionem ad ilia ver- 
ba Velum Ttmfli fajj'um tfi , velum ca- 
dere £nebant , quod initio Quadragefi- 
mz pofitum fuerat t quod etiamnunc 
Parifiii in ufu eft; incipit etiam omitti 

Vtui in adjuicrium , & Gitri* Tttri in 

fine Pfalraorum , itemque Hymni, 8e 
Capitula omictuntur . In nonnullii Ec- 
clefiii , veluti S. Martini Turoitenfis , 
hzc omnia dicuntur , 8c Vcfpers lunc 
folemnei . 

CAPUT L V. 

Pe Officio FerU quint* in Ccma 
Domini .. 

SIngulare licet videarur hifce diebut 
Oriicium , antiquo tamen ritui 
magil convenic • Incipiebatur olim a 
Ffalmii , non dicebatur Domiut Ubis > 
neque Draw in tdiutttium , nequelnvi- 
tatorium , ncquc Hymoi j Leclionci. 

pri- 



Digitized by Google 



I 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. 



29J 



■primi No&urni reranc 'de OTeftamento 
Vctcri, Leftionetfecundia SS. Patri- 
bu» excerpts., & ad tertium Noctur- 
num legebatur Novum Teftamcntum . 
Nullo igitur myfteno hare -omnia facia 
funt, fed tantum antiquus fervatui 4i- 
fu$; quxcumque auctn tnyfticar «c va- 
rixdeincepi expofitioie* invents func , 
perquam ingeniofa? videntur fententiz 
ad Fidelium piccatem hocdicrum fpa- 
tio excitandam . Idem in hoc fervacur 
ordo , qui ctiam in Officio Defunclo- 
rum numquam excidic; & vera ratio, 
ob quam hoc Officium quoque ica fub- 
flitit , ea eft , quia tamquam Officium 
exequiarum Chrifti refpicicur . Mirum 
autem videtur , cur Monachi , hoc 
trium dierum Olficinm mutaverinc 



hujua tridui Romanui fcrvarctur ufu* » 
quamvii aliqui repugnarent . Amala- 
nui in Supplcmentode Divinii Orfuiii 
videtur difpofitionem iftorum olficiorum 
S. Gregono tribuere , traditquc in qui- 
bufdam*Monatierii« ncque Invitatorium, 
nequc Hymnum dici confuevifie : In ami* 
bnfdnm Uiil nom ignoro in Ttjfiont !)•* 
mini tribm noHibmt dutdtcim vfalmot , 
dnodceim L-Biontt tun t\tfponforiit 
<S' » «*' fr*ttrmittomt»r Hymni , 
Csntiti , quippe ami pertinent «d Uti. 
$Um , Officii inchodtioni, , ittm<jut Invi- 
tdttrium non rtcitmnt . Totui fere Ordo 
S. Benedict , & Ciftercienfiom etiam 
poft S. Bcrnardum , Romano fe confor- 
mavic ruui , qui toti Ecclcfi* commu- 
nis ett i -novum folummodo Brcviarium 



prim i , & pofthabita -Romans Ecclefie -Ctunwiccnfium Invitatorium inferuit 



imitatione , nihil hoc triduo de antiqua 
fimplicitace immutantis , antiquum Of- 
ficium reliquis recentioribui conforma- 
vcrint. Hoc patec ex Abelardo , qui 
apud S. Bcrnardum dc Religion's Offer- 
cienfibui conquerebatur , quod-Matuti- 
num cum Inintitorio canerent , Hy« 
mnunn , St? tria Refpoifaria cum Glori* 
Tttri pjftremii hiice Hebdomad* San- 
dc* diebui , -quod Abclardui epift. y. 
ait , totiui Ecclefix praxi adverfari , 

2 us precei rufce Irtai onittendo tri- 
itiam (uam teftjtur in confideratione 
dolorum Chrifti -, cut veluti exequiai 
celebrar , atque his Vigjlia* Tcnebra- 
rum appellavit nomine, cum exrindtii 
luminibui tenebrx offundantur : Ubi & 
lnvi**torium , & -Hymnnt enmtribut 
ttn turn 'LtQionibmt , & t\tfponforiit cum 
■CltriM , contra omntm Ecclrfi* motem t 
& ut dicitur , r*iiontm , vos dittrt im- 
Biiniftis , cum tnim hoc trtdtrmm t*m- 
qnsm extqui* Domini in Imfln peragttnr, 
*tt}*t hinc vntgo horum ditrmm Y>gW* 
tittncmptntur Tcncbr/t y qnod extinfiit ibi 
luminaribut merror txptimitur . S. Ber- 
nards, ut Ordinem excufaret fuum , 
refpondir, fequi cum quidquid in S. 
Bcnedidfi Regula prxfenptum fuerat ; 
prsfcriprum autem f .erat , ut Oihcium 
eodem quo: d e inodo d tcretur . 

Refert tamen Hildemarut, in Syno- 
do Aquifgraneafi , fub Ludovico Pio 
tiabita, decreium fuiffe , ut in Officio 



& Hymnutn, & Officium recitant , uc 
aliii anni temponbui , quamvii hxc 
omnia tempore S. Benedidti non effenc 
in Orficio . Lanfranchi flatota , con- 
fuecudmei -Cluniacenfium , Breviaria 
omnia Benediclma , Cillercienua, Cir- 
thufiana dicunt , hoc Orficium fieri de- 
bere ficut Officium Defundtorum $ in 
quo non dicitur Tt Dtnm , ncque Evan- 
geliumad Mjtutinum, neque Invita- 
torium, ncque^G/er/« in fine Plalmo- 
rum , neque Capitula Horarum brevia, 
nequc Vcrficuli , neque lube ante Le- 
ci one* > neque T* autem m fine ; q nr- 
libet Hora incipit ab Antiphona , 8c 
l'lalmo i terminatur a KytU titjfo* cum 
VMttr nofitr , & prccibui } Orjtio Rjf- 
fht dicitur line Vominm vobiftnm , &£, 
fine *t**dh*m»t in fine . En veterej 
Carthufienfium Rubric* : Hi$ ditbnt 
ntc Tt Demm , ntc Vtut in tdintorimm , 
ntc Hymnm , ntc Evtngtlium ad Mstw 
tint i dicimm , ntc C*[ .* ntc Ptrfnt, 
ntc Glori* V*tri tdVfUmot , & I{efpon~ 
fori* , ttttia Htfpoitforin itmto dicnw 
tnr i ntc l»be Vomne *d ItfJiotti , ntc 
dtprtmtio , ntc Brntdifiio , nee Tm Mlf« 
dicuntnr j ftd mort ltflionum Mortuo- 
mm finiuntur M imin* , & Lgudtt , 
& Ftfptrtt d fm'u intifinnt Antiphonit , 
reiiaux Horn a fmit inchoMntur Tfulmir. 

Totut nofiri Offi.ii Oi do dcfci ibitur 
ab Amalario !. 4. c. fa. non dicebatur 
VomiHe UbU , nec Invitatorium , nec 

Jfcfc 



Digitized by Google 



2 9 6 C0MMENTAR1US HISTOR1CUS 

Uht ante Leftione* i non pulfabar.tur Tencbrac nuncupate font , vcl M*tuun* 
campanat meat » fed una tanrum lignea. ttnebr* , c> <jutd fine limine termintn- 
OiTendamutauiem , fine myfterio ante- tut, quia quando lininntur.oullLin am- 
hac fuitfe quarcumque nunc obfervantur pjiut apparet lumen . Ab Abclardo jam 
in hoc Officio. Officium nofturnum Tc- vidimus appcilari Tenebrat ep. y. Up- 
turn Vulgt dierum vigili* nuntupanlur 

Tenelr* .... eodem quoque nomine 
apptllantur ab Hugone Flaviniacenfi , 
qui duodecimo vivebat feculo . Hodie 
vcro ita Matutini , & Laudum tempui 



ncbrat nur.cupatur , quia noflu diceba- 
tur ; &: nomcn hoc , quod huic triduo 
rcmanfit , proprium erarOfficii , quod 
f^Ui/tidie nolhi dicitur . Ex omnibui 
antiquit Ordinibui Romania patet , 

quod media no&e diccbatur , jid Vigi- anticipatum eft , ut nocte termincntur, 
lUt in medin nolle : & in aliii fignatur 
In g*lii e*at» , duabus poft mediam 



rocremhorit . He Tenebra? igitureranc 
Officium ordinarium , quod ubiquc me- 
dia nocle canebitur . 

Durante Tcnebrartim Officio poni- 
tur ante Altare candelabrum ttiangula- 
re cum plutibui cereit • qui fucceffivo 
otdine in fine cujufque Pfalmi extin- 
guuntur, quod antiqui ritut veftigium 
eft : fuper A itaria non ponebantur can- 
delabra > quod fervatur adhuc in non- 
nullis Eccle/iit: cere i iili feu lampadet 
erant luminaria fufpenfa, velfuper e- 
Jevatai trabet , tiitfhu appcIJatas , 
quatpertotum Chorum extendebantur , 
vcl luper magna candelabra prope Al- 
rare defixa , qui* pluret habebant ra- 
mot | qu« cerei feu lampadet Officii 
nodturni tempore accendebantur . In 
magnii folemnitatibui ufque ad lucil 
ortum perdurabar Officium,qui cunclan- 
ter admodum & fcnfim cantabatur , & 
juxta ordinem appropinquantit diei ex- 
tinguebantur fucceffive cerei ufque ad 
Officii finera * quo finito luminaria o- 
mnia extinguebantur , prarrerunom ce- 
rcum, qui intra Altare abfeondebatur 
ad accendendam lampadem , quat anre 
Alrare majut ardcre debet ; & fi hare 
lampai um cito accenditur id fi t , ne SS. 
Sac. amentum , quod in ara majori fer- 
vatur , limine careat . Enhodiernui u- 
fui in fine T^ncbrarum . 

Tenebra; igitur media no£re dicebantur 
& terminabantur fub lucit ortum; qua- 
proprer extingutmtur Jumina proutad- 
Ventat diei ; omnia vero in fine Laudum 
extincla remanent , cum diet illuccfcit. 
Proceflu tcmporii tcrminatio ilia Offi- 
cii i cumomnia extindta fujjt Jumina , 
Ronfine rr.yflcrio fieri d;Oa eft ; hinc 



ficlumina excinguantuc , quo tempore 
magis ncceflaria forcnt , fi in Ecclcfia 
permanendumcflct . A pud Amalariuta 
1 4 . c- 44. ccrnimui , quod Theodomit 
Romanus Archidiaconut, de cercii con- 
fultui > qui Amalarii arvo paulatira 
extinguebantur , rcfpondit, fc in Ec- 
clefia S. Joannii Lateranenfit coram Pa* 

fia non vidifle in Officio aotkis cxtingur 
umina : Sole» ejfe emm Affieliee in Lm- 
teranis , quando eetebratur Ojfuiun de 
Can* Domini , nihil in e*dem ntffe tbftr- 
VMtUt de exdnfiiene luminal . 

Quindecim ponuntur fuper candela- 
brum cerei > juxta quindecim Pfalmoi 
Officii* & in fine cujufque Pfalmi unus 
extinguitur . TU eerei *d Ti»ffnrn$t , 
& eKtingHun$nr fer finguUs Le&iinet , 
tcfle Udalrico in confuctudinibua Clu- 
niacen/ium. InOrdine Romano cereo* 
rum non fignatur numerui 1 in Codice 
Ratoldi Corbejenfii, in quo Romanui, 
quern fequi debenr t (ignatur ufui, tradi- 
tur, quod tota Ecclefla clariflcanda fit,Sc 
triginta oclo cercii illuftranda : Etcltfi* 
tmni luntine fit deeortt* , idtfi , trig n- 
im. tFloluminaribm . In ftatutis Lan.'ran- 
chi vigintiquinque prvcipiuntur cerei , 
utad fingtiUl Antiphonat , & ad fin- 
gula Refponforia extinguatur unui ; 
aliil in locis extinguebantur omnia la- 
mini ad Matutinum , & remanebanr ad 
Laudes folummodo lampadet ante Al- 
tare. Dicipoteft, quod poftq nam i flat 
vigil i ae pro populit fuppretTx funt , hi- 
fee diebui anticipatum eft vigiliae Ma>- 
tutinum , ut eidem incereftie poflcfit: 
atquectiam, quia poftquam anticipata 
funt Officia diurna » nimit occupati 
foiflcnt t fi etiam Matutinum no&ur* 
num dice e debuiflcnt j fed Monachi 
xeligiofiui ritibui idhsrcntcs « vcluti 

Car- 



■ 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



*97 



Cirthufiani , & aliqui Collegialei eft- 
am Pariiiis non mutant horam dicendi 
Tcnebrai hoc triduo, nempe vcl noclc , 
ut in EcclefiaS. Viclorii , &Virginum, 
vcl fummo mane , uc in Ecclefia S. Gcr- 
mani Autifiiodorenfis , & in quibufdam 
Hofpitiis Ordinis Cluniacenfis s in Ca- 
thedrali uno abhinc fxcuto media nofle 
diccbantur • Ccrnimui in Ordine Ro- 
mano Cajecani a ad quarcumdecimum 
fzculum exaraco , quod tunc incipic- 
bant Romzdici Tenebrs vefpere prx- 
cedenti : In die Mtrcurii de ftre h»r* 
nmpetenti D. "P*f* vtnirtt md Ofcium 
M*i*tinori$m . A duodecimo cantum Ix- 
culo caeperunt przcipi lex iuminaria 
fupcr Alcare, & quindecira fuper can- 
delabrum . 

AdOfficium quod attinct , diet po* 
tell , plufquam mille ducentis ab hinc 
annis dici confueviffe ficut hodie : in- 
cipit abAntiphona Zelm , Pfalmi Tunc 
deFeria, quzquinta eft > variant pa* 
rumper Fcria fexta , & Sabbato , juxca 
antiquum in Regula S. Bcnedicti figna- 
turn ufum mutandi Pfalmos in magnis 
folemnitatibus , &: ex lis eligendi , fi 
fieri potcft , qui folemnirati nodiurni 
Officii conveniant . In noftrit fireviariif 
nihil eft antiquiui hujui tridui Officio , 
quod minus ceteris variatum eft . 

Non dicitur GhrU Vatri in fine Pfal- 
morum , quod diccbatur tantum in Of- 
fices Ixticiz , neque etiam dicitur in 
Officio Uefundtorum : qufnimmo cer- 
n/miu in Officio de Dominicis & Feriis , 
quod non diccbatur nifi port tres auc 
quatuor Pfalmos . In quibufdam Mona- 
fteriis Orientis dicebatur loco GlorU 
T»«ir^hifce diebus : Miferere ntftri Denti- 
ne , Miferere ne-flri . 

Lecliones primi noclurni aLamenta- 
tionibus Jcrcmiz defumtx funt : non 
dicitur Abfolutio, neque "f*be , neque 
preccs : hare a Monachis proficifcuntur, 
nec apud clerum in ufucrant. Leclio- 
nes iftz multo abhinc tempore leguntur 
cumcantu, & Alphabeto Hcbrzorum , 
cum Lanfrancus Monachis fuis veteteas 
canere,& fine Alphabeto pratcipiat le- 
clitare : StiU c*nt» & ftliiii *4lphabetis. 
Udalricus /imiliter ait, a Cluniacenfi- 
bui iion cancan, quod contrarium v»- 



deretur Monafticc fimplicicati . ictri- 
ftitiar , quz hifce diebus demonftranda 
eft. Exftane Statuta recenciora , que 
idipfum vetanc , ne Laid fcandal'zen- 
t u rjaiidien-.es vcl Paflionem , vel Leclio- 
nes cum melodia cani , Tie fcundAli^tn- 
tut Lmiei bm')Hfm«di novitatibut . Lamen- 
tationes Jeremie, Hcbraicis verfibus fcri- 
ptz erant , & quilibec Ver/iculus per 
unam Hebraici Alphabeti titteram di- 
ftinctus eft, tamquam ad memoriam fub- 
levandam : hoc reperitur in pluribus 
aliis Scripturz locis , velut in Pfalmis 
118.& aj.&.incapite ji Proverbiorum. 

In fine Le&ionum non dicitur 7» tm- 
tem , fed Ierttftlem conversere , eftque 
fruftus a leclionc percipiendui , nempe 
Adftantium converfio, & ad porniten- 
riam exhorratio . Ifta exhortatio eft in 
Ordine Romano > repetitur Urnftlem 
ad exempium J. Chrifti Macth. 23.lt- 
rnf*lem , Iermf*lem , quetiet volmi . . . 
Lectiones Jeremix reprcfentanc nobis 
animam pro peccato captivam , non fe- 
cus acmiferum 8e aifliclum Populum , 
Dabylonica captivitate detentum . 

Novem tahtum dicuntur Pfalrtii ad 
Matutinum^oftquam Lecliones infertat 
funt;ft.ppreiTi funt tres ultimi Pfalmi,& 
trei Leclioaes fubllitut* port tres PfaN 
mos, qui fucceffive dicuntur , Ter mo- 
dum mniui ?{o[lurni , tamquam unicum 
Noclurnum cor.wcientcs . 

Ad fecundum Noclurnum in SermonC 
S. Auguftini virtus apparec PafTionrt 
Chrifti , qui inimicorum injuriis expo- 
ileus per crucem fuam ttaumphavit , cu- 
jus figno totusOrbis deviclus eft . 

Lecliones tcrtii Noclurni ad Euchari- 
ftiar Inftitut/onem refcruntur ; fed Re- 
fponforia prarcipuas Paffionis Chrifti cir- 
cumftancias mcmoranc , ejus agoniam 
in horto , & Judz traditionem . 

In Ordinibus Romanic Thomafii p. 
lo.j.Cantores hoc triduo non deambu- 
lant per Chorum neque ad Pfalmos , ne- 
que ad Refponforia , nifi forte ad po- 
ilremum Refponforium , quod erat de 
Euchariftia , neque amplius exftat in 
noftris fi eviariis , i>. Hoc corput quod 
iradeiur , hie Calix tiavi Teffamenti eft 
in meo fxnguine , dicit Domiomt . Htt 
f*ehe quvtiefcumque fumitit in mexm cew 

P P 



f 



Digitized by Google 



298 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



memor*ti»ntm. V.CmwjMt mtLndutAVtri- 
tit p**tm hunt , & etlictm hibtritit , 
moritn Domini annmntidbitit d*ntc venimt. 
Hoc f*titt .... repetirur Hot torput 
adLaudes, noftrar Antiphonar lufiificf 
its Sc fcquentei, ad BtntdifimtTrtdittr , 
poflea Chriflut faflmt «fl . In pluribui 
habetur Kyrie cum Precibui , teflc Mi- 
crologo c. fa. Oratio He [pice prarccpta 
non erac , ideoque cani non folet , 
atque cjtn conclufio tecum fecreto 
dicirur. Nulla antehac habebatur Col- 
legia in fine Officii . 

Nullibi reperitar t quod ftrepirui fie- 
rce in fine Tencbrarum , Minifter tan- 
turn dabat lignum manibui,puIfandoLi- 
brum aut fedem , ut abeundi facultas 
fierce,- in folemnioribiit diebiu , & ma- 
gna Populi freqtientia iteratii iclibut fi- 
gnum dare lenebatur , ut univerfui Po« 
pului admoncretur . In Brcviario Ro- 
mano modicum tar 1 11 m n rep turn facien- 
dum legimui : Ut /r«j«r & fttefitmt 
aiiquantulum . 

C A P V T LVI. 



Ve feculiaribm TcrU quint* Cx- 
rcmoniis . 

PLurr«dchoc die S. Eligius Sermo- 
neiexaravit 5 in quarto obftrvat , 
fieri hodie confueviffe reconciliationem 
publicam Pcrnittruium , qui criminum 
canlTa feparari per Epifcopum ab Altari 
rrerucranc . Hoi alloquitur Pccnitenrw, 
hortaturque , ut a feipfis eiquirant , 
utnitn Deo firt rcconc iliati , necne , 
ptoprerca quod fieri pclTe air , titquam- 
vis per E| ifcopi miniflenum tfnt recon- 
cil ; ati , Deotamen revera reconciliati 
nonfint, aquo uno vera darur reconci- 
le o , atque ill datur, qui culparnm 
magnitudini congruam egerunt porni- 
tentiam : NoJite , inquit , exiflimare 
Fpifcopot tamqiiam veflra* lucloret re- 
conci liationi* , fed tamquam M <niflro<; 
eft enim J. Chrifloi qui abfoKitcVre- 
conciliat invifibilirer , no« vero mini- 
flcrjo fungimur noftro, cum vi/ibilitw 



carremoniai agimui reconciliation;! I 
In oclavo Sermone PzniccfKci hortatur 
ad induendum cilicium , & elevandat in 
cerium manut, ut per impofitioncm »a« 
nuum Epifcopi reconciliationem acci* 
piant , eofqueadmonet , ne poft recon- 
ciliationem itcrum redeant ad peccan- 
dum . Ait etiam Serni. 10. & 11. quod 
hodie carceribui detenti liberabantur > 
Pccnitentei,quo* alloquebatur ,defignat: 
ad perfonaiquod attinet , inquit: qui* 
cumq; pe, nitentium veftem prefeferunt , 
fordidam faciem , paflos crinei , atque 
opere oftendunt fe peccata planxifle , 8c 
vitia carnis mortificaiTe , fciredebent , 
juxta S. Gregorium , fe peccatorum ab- 
folutionem non recipere , nifi a divina 
bonitate per contritionis gratiam remit* 
tantur 1 quia abfolutio Epifcopi fequi- 
tur illiui judicium , qui fecreta judicat 
cordium , quod lign'.ficatur per rcfurrc- 
dlionem Latari , cui Chriftus vitam rc- 
ftituir, anrequam Difcipulii prarciperct 
ut ilium folverenc ; atque ita Paftoret 
omnei cavere debent , ne folvanc nifi 
eoi , quibu* Chriftui vitam am mac pec 
gratiam reft tuit . Ex his Homiliii pa* 
tet , quod peccata tantum publics pec- 
nitentiac publica? fubmitterentur ; qui 
vero fecrcto peccaiTent , feparati tan- 
tum ab Ecdefia fecreta panitentia pu- 
nirentur > nam in Homilia if. ofcendic 
magnot peccatoret efle, quorum peccata 
funt adeo occulta, ut pcrnitentiar public; 
admitti non poffmt , hofque peccatoret 
aliquo tempore feparandos eiTc ab Ec- 
defia , quia licet ab Ecclefia per impo- 
fitioncm manuum feparati non fint , ne- 
qtie abfolutionem recipient , corpui ta- 
mer fttum mortificare debent poenitcn- 
tit fruclibus ,& ammam fuam bonorum 
operun medela fanare . 

In Setmone cdlavo agit de reliquii 
cccremoniif Feriat quints > prxter re- 
ccnciliat iorem Pornirentium , nempe 
de Bened^Aione Sanclorum Oleorum , 
dc Cor.fecrat it-re C hrifmatis , de lotio- 
re pedum, Altarium, Vafojum facro- 
rum , pavimcnti & parietum JEciJcfi* . 



C A- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIVM ROMANUM. 



199 



CAPUT LV1L 

De reconciliation Tanitcntium , & 
de liberation* Caftivorum* 

AS. Jo: Chryfofcomo in pfal. i4f- 
jam audivimus , quod hac heb- 
domad* Imperatores in parcel omnei 
licceras micccrenc , quibus apcriricar- 
cerei jubebantur , & Reis- dabatur li- 
beral . Inquic S. Eligius Serm. to. Fe- 
ria quinca inCoena Djmini per cocum 
mundum referari carceres , ad exem- 
plum Ecclefis , que hodie indulgentiam 
& abfolutionem Peccacoribus concede- 
bat. Ccrn.mu* in capicularibus Caroli 
Magni 1. 1. c. 106. quod Epifcopi tcne- 
bantur Judicei admonerc, uc obamo- 
rem J. Chrifti Capcivo* liberarenc die- 
but ante Pafcha , Pentecoften , & N . 
cale . Legimu* apud S. Auguftinum , 
a pud S. Jo: Chryfofcomuw pluribus 
in Jocit i apud S. Leoncm , aliofque 
Pacres quamplure*, quod Iraperacores 
rcmiffionii littcras ad llrbei mitcerent, 
ut a carcere captivi liberarentur , fcV a 
roorte Rei , diebus Fefcum Pafchatis 
prarccdentibus . 

Scd Feria quinta ante Pafcha recoi- 
citiabat Ecclefia Poenitentei , quoi ipfa 
expulerat Feria quarta Cincrum j atque 
ifre ritu» adeo antiquus eft tn Romana 
Ecclefia, uc Hieronymus de S. Fa- 
biola loquens ep. jo. repra*fentec nobi* 
UrbisRom* Paenicente* ad portam Ba- 
£Iicc Laceranenfis ante diem Pafchatit 
expectance* Epifcopum , qui eot ingre- 
di jubeat : Tu ante ditmTafth* in Btfili- 
€« Later tnenfi flab a in triint faniten- 
tinm , Epifcepii & Vretbyterit fordid* 
e*lU fubmitttm ; & Innocent ius I..af- 
firmac in Ep. ad Decen. htmc eiTe mo- 
rem remictendi Pccnitencium reconci- 
liacionem ad Feriam quincam ancc Pa- 
fcha : Qtint* feritantt Tafch* : ea die 
Prcibytcri & Epifcopi imponebanc Per- 
nicencibns manus * ut eot reconciltarenr, 
quemadmodum obfervac S. Hicrony- 
mus. S. Eligius banc rcconciliacionem 



memorat in Sermone 4* in Cocna Domi- 
ni : ?(•»» inttngmt hue iff* die , pent 
E : r it net confitetud-j, fa niteniium ft 

reconciiUiio . Hanc diem fignac eciam 
Carolus Magnus in fui» Capitularibui ; 
Ifaac Lingonenfis hen pra-fcribic quod 
in Sacramencario fignatum efc : Shut 
in S*tr*ment*rio continetmr , reconcilien* 
tur . Mediolani rcconciliabancur Feria 
fcxta : Era$ autem diet quo fefeDominut 
fro ntbit treididit , quo in Eccltfi* fetni' 
tenti* rtUxntur , inquic S. Ambrofiuf 
ep 3 j. Feria fexta paticer in Hifpania , 
uc liquet cx quarco Concilio Tolecano 
Can. 6. Sabbaco vero in Or iente , pufc 
collacum Baptifmum Caccchucnenis , uc 
ait S. Gre<4oriui Ny flenut . 

Ab Epifcopo dabacur Abfolutio gene- 
ratii Feria quinca in Cccna Domini > 
cernicurque apud Joannem Abrincen- 
fem« aliofque , quod Parochi ceneban- 
cur ea die fuz* Parochic fubjedot Popo- 
lot ad Cathcdralem ducere , uc ibi Epi- 
fcjpi manu abfolncionem rcciperenc ; 
hujHfmodi juri circa cerciumdecimum 
vel quarcumdecimum fzculum renun- 
tiannbut Epifcopi* , hoc fibi adfeive- 
runt Parochi in fui$ Parochiis . Pariliis 
ifta Abfolncio dacur ab Epifcopo Fetia 
quarta nujorit hebdomadr Cw€to Po* 
pulo > a Decano Capicului djcur eo- 
dem die Canonicis 6c corum Donefti- 
ci» , & ab Epifcopo mitruncur qui Feria 
qufnta pergant in varia* Urbii partes 
ad dandam abfolutionem, veluriad S. 
Eligium , & ad S. Madovium ; ad Ab- 
folutionem vero faciendam inCatrcce- 
rio SS. Innocent m m pcrgit Fpifcrpui 
ipfe , ve! aliquem fpecialicer mictit. 

Lauduni , Feria quinta de mane , ad 
Capicutum pergie Epifcopus BencJidio- 
nemdaturus, deindc earn datum* venic 
ad umbonem iifdem precibus utens . In 
Aurelianenfi Ecclefia Feria qu trta , 
potlquam Poenicenciariu* prz^ioavic in 
Cathedrali , bonedicit cinete* , R* ca- 
piti imponic fe fe oftVencium , s; .'^d 
tacic etiam Fern qu ota n un a it, M- 
cello fuo, uM adfunt Pa:. i..i t?! ' luti 
& cooperti alii qu<' . r i_ . '.n . «, fa- 
fcii* 8c tesumerr* alii , «-n : :ri-m 
homine* pillii* f.ii? , . ;V nbu* f ;ic.r ve- 
larc folent : lecWati* fi«p^ co* preci- 
bus 



P P * 



Digitized by Google 



300 



C0MMENTAR1US H1STOR1CIIS 



but a Pcenitentiario , omnes Proceflio- 
ncm peragunt circa Chorum, flcxis fcm- 
per genibus incedentei ; przcedic Sub* 
pcenitentiarius , fubfequicur Pcrniten* 
curios j ambo ftolit induti ; in Sacel- 
iuoi reverfi , ad Poenitcntiarii pedes fe 
profternunc > & terrain alternatiro o- 
fculantur > a Pacnicenciario afpergunrur 
Aqua benedidta , & abeunc : nonnum- 
quam quadraginta aot quinquaginra 
tunc numero . Ante Abfolutionem re- 
citabancur feptem Pfalmi , acqtie inte- 
rim Pcenitentes in terram proftcrneban- 
tur ; deinde Epifcopui & Clerus uni- 
verfus manut fuper eoi imponebat , pre- 
eefque recitabat , que in MifTalibus ho- 
die reperiuntur . Pod Abfolutionem 
afpergebantur Aqua benedicla , & in- 
cenfabantur : ibant ad Oblationcm , & 
communicabant in Miffa . In quibufdam 
Eccle/iii durante Miffa fiebat reconci- 
liatio Pcrnirentium . S. Optatus 1. a. 
illam fignat port confccrationcm ante 
Tattr , & hoc in Africa ; alibi vero , 
qucmadmodum Lauduni , pod Evange- 
lium ante Offer tor ium Miffz jubebantur 
in Ecclcfiam regredi : quod huic Offer- 
tor io congruit i Dtnttr* Vtmini ftti$ 
t/irtutem , dtxttr* Domini txulfvit mt , 
n*n moriar ftd vivtm , & narrabo tptra 
pomini . Reconciliatio ifta *4bfolmiip vo- 
cabatur ; fiebat autem in Miffa Pceni- 
tentium , nam antehac dicebantor bo- 
dierna die tret Miffa? , prima pro rec€n- 
cil/atione Pcenitentium > fecunda pro 
BcncdiclioBc Oleorum Sarclorum , & 
rertia in memoriam Inftirutionis Eucha- 
liftiz > poftquam tret iftz Miffz in unam 
tantum redadtz funt , tret etiam iftz 
aclionet in diverfa Miffz tempora funt 
diftribut* ; Pocnitentes reconciliati func 
ante Miriam ; propterea ad fores Eccle- 
fiz convcniebant.facco ac cilicio induti , 
& caput cincre confperfij in Ecclefiam 
cum czremonia perduCti fe profterne- 
bant , 8c Epifcoput cum Miniftris non- 
nullat fuper eos recitabat prcce* , qua- 
rum tret exftant in Ordine Romano r 
iis etiam Epifcoput brevem facicbat ex- 
hortationcm , abfolutionii formulamSc 
reconciliations adjungent ; reconcilia- 
ti locum habebant inter Fidelet , afTtfte- 
bant MUt , & communicab-r.c > ia 



quibufdam locit commtinio illii diffcre- 
baturindiem Pafchatis . Poftea veto , 
quemadmodum fe fubmittunr omnct C?- 
remoniz cinerum,quz nihil eft ampliuf 
quam pecnitentiz publicz czremonia, id- 
ipfum deAbfoIutione publics fadum eft, 
omnefque peccata fua confitentur ex ore 
Pretbyteri, formuiam confeflionit gene- 
ralem pronuntiantis , deinde recitantuc 
publice feptem Pfalmi poenitentialct ad 
pceoitentium culpat expiandat , & abfo- 
lutio recipitur generalis > quz difrin&a 
eft ab abfolutione Sacramental) , quam 
Pcenitentes recipiunc a Sacerdotibus , 
quibut peccata fua fecreto confitentur . 
Ifta Abfolutio generalis fymbolum eft: 
reconciliationit peccatorit , per quam 
Ecclefia ejus pornitentiam approbat , ci- 
que per mitt it accedcre ad Enchariftiam; 
non ilia quidem peccatorum remitcit 
culpas, fed abfoiutat fupponit per Sa-! 
cramentalcm Abfolutionem . 

Abfolutio ifta generalit fiebat ante- 
hac in medio Miffz , poft Confecracio- 
nem , 8c ante Tuttr , ut traditus . Op: a • 
tut lib. a. & fiebat in locit , ubi Mifla 
feorfim dicebarur pro Pccnirentibut; ubi 
vero unica tantum ea die diccbatur Mif- 
fa , fiebat ifta reconciliatio poft Evan- 
gelium , 8i ante Obiacionem , 8c in 
quibufdam locit antequam Miffa ia- 
choaretur . 

Hodie Abfolutiones hujufmodi > Cz- 
remoniz loco habentur . Fideles otnnea 
fe fe offcrunt , & Sacerdos pro toto Po- 
pulo confeffionem gencralcm facit om- 
nium fere peccatorum, quz committt 
pofTunt , & Fideles abfque ullo metu 
particulars confufionii fefe accufane 
hoc modo per otSacerdotit degravi (li- 
mit criminibus , pro quorum expiations 
Poenitentialct Pfalmot recitantts abfo- 
lutionem recipiunc . Nonne vero turpif- 
/imorum narratio criminum^quz in Ri- 
tual i Pari Henri przfciibitur, confultiua 
oraUtcnda foretz 



C A- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMAN UM . 



joi 



C A P V T LVIH. 

9s Benediclione Santlomm 
Okorum . 



ALterahujufce diei cccremonia eft 
BcncdidtioOleorum Sc chrifma* 
cis pro adminiftratione Baptifmi , Con* 
firmationiij Ordinii , & Excrcm* Un- 
dtioms . 

Omni a*vo bencdi&um fuic oleum , 
qood noftris Sacramcntit debebat infer* 
vire. Arfirmat S.Cyprianut cp.70- oleum 
Biptizatorum undlioni deftinatum fan- 
fiificari fuper ideas Altare t ubi confecra- 
bacur Euchariftia . De olei benediclione 
pro undlionibus , & aqux pro baprifmo 
loquitur D. Bafilius in lib. de Spir. S. c. 
nf. tamquam de ritu ab Apoftolis tra- 
dito . Docec S. Opcatut I. 7 oleum 
iftud , quodconfecratur , per confccra- 
tionem iftam appcllari chrifma . 

Inter funttiones Epifcopi propriat Be- 
nedictio oleorum numerabatur , qtiam 
fieri a Preibyceris vetuic pnmum con- 
cilium Toletanum anno 400. eamque ad 
folurn Epifcopum pertincrc dcchranc 
primum ac tertium carthagincnfc Con- 
cilium , & Papa Gchfius . Presbyrcri 
tamen jubentut infcrvire Epifcopo in 
hac cxremonia > Tunc autem Parifiil 
duo Archidiaconi & duo Arch presby- 
teri . In concilio Rocomagenfi an. j 07a. 
can. r. prarcipitur , ut duodecim adfinc 
Sacerdotei Sacerdotalibus veftimencis 
induti : Hot providere debet Epifcopi* 1 , 
nt in iff* Chrifmatis confecrttione duode 
tint Sacerdstes vefiibui Sacerdot.tibnt in' 
dntoi, vel plnrei fecum hsbett . Cerni- 
mui in vita S. Udalrici, qui an. 97$. 
mortuus eft , duod-cim Sacerdotei huic 
cccremonia* interfuifl; ; in vita S. Hen* 
rici lcgimus, Benedidtum Papam VIII. 
in coniecratione chriftnatis duodecim 
habuifle Epifeopos . 

BenedicVio ifta oleorum fiebatolim « 
quoticfcumque neceflitat poftul ,ret , ut 
liquet ex primo concilio Toletano i 
quo telle fiebat nonnullis diebus ante 



Pafcha pro Baptifmo , qui Pal'cluit: 
adminiftrabatur ; & propterea Bcnc- 
didlio ifta Peri* quint* in cccna Domi- 
ni adjundta eft ; & in Sacramentario 
Gelafii exftat Mifta propria pro hac car* 
remonia , Miff* chrifmati* appeilata > 
Sc hoc eft anciqutus objedlum > quod in 
hodicrna Mifla profpedtutn eft Roma? , 
non (ecu* ac in Hifpania : nam a S. Ifr- 
doro Hilpalenfi I. j. de div. oftk. c. a?, 
pomtur In CfnM Domini biduo ante Pa- 
lcha > in Galliam deindc Mill ufm in- 
ventus eft . Concilium Meldeofe anno 
841- can.-jtf. prohibuit Epifcopis.ne fars- 
dtum chrifma corUicerent , nifi Feria 
quinta majorii Hebdomads , feu in die 
cccna: Domini . Ait S. Cypnanus cp.77. 
quod ad Alrare, videlicet durante Mif- 
fa benedicebanrur Sandra Olea eodctn 
loco ac tempore , quo Hjchariftia con- 
fccrabatur : Euchariftia ty oleum unde 
bapti^ati unguntur , in AUari fanflifr* 
tatur . In pcrvctufto Pontificali Bell>- 
vacenfi dicitur , quod Sacerdotes , qui 
Epifcopum comitantur , cum ipfo funt 
confecrarore* chnfmatis . quemadmo- 
dum J. Chrifti Corpus inMifla confe- 
crant , quando cum Epifcopo concele- 
brant i appellantur autem Teflet & Coo* 
peratoret facri Chrifmatit . Ut in confeffio-. 
nt Corporis Chrifti fimut eumVontifite ver- 
bit & manibm confitinnt , fic cumVonti- 
fice olenm confidant . 

Sicut autem tria oleor 11 m genera be- 
nedicuntur, ita tria tempora ad eorum 
bcnedicl oncm arfignantur . Oleum In- 
firmorum benedicitur ante V*ter , ac? 
ilia verba Ver quern h*c omnia . Chrifma 
Sc Oleum Catechumenorum ad jtgnut 
Dei i batfamum mifcetur oleo , quod 
Chrifmati conrtciendo infervire debet, 
telle Bod a in cant, c- 1 . It*lf*mt*m quod 
in Chrifmitit tonfeffione liqnori oliv* ad' 
mifceri , etc in Pontificali beneditliont con- 
feerari folet . In Ordine Romano Amelii 
cernimus , S. Cht ifma olto olivat purif- 
fiino compolitum elfc ; in eo tres pr«- 
tiofifTimi balfami gmtas infundi i af- 
ferri phialas , Ampullat, ad Altarc ini- 
tio Miffx, cumcruce, incenfo, & fe- 
ptem candehbris , ut in magnis fole- 
mnitatibus fieri folet . In Sacramenta- 
rio S. Gregotii habetur> quod in fine 

cano- 



Digitized by Google 



302 



COMMENTARiUS HISTORICUS 



canonii offertur oleum pro Infirmis » 
cxorcizitur, & benedicifur cum unica 
Oratione, poft quatn dicitur Per nuem 
hac omnia fern per bona crtai . Poft Cotn- 
munionem offertur chrifma Pontifici , 
quibencdicit per Pr*fationem, Dtmi- 
rmi vebifcMm . , . Smrfmm turd* ; Gra- 
tiat aganu s . . . Vert dignum e> jufium 
tft . . . . Dcfuper halat , & Oratio* 
nem dicir , qua finita falutat chrifma , 
Omntt eum ftr ordinem ftlntant , deinde 
Fontifex loti* manibui commonicat Po- 
pulum . In antique Pontificali Rotoma- 
genfi prefer ibitur , prarparari tria vafa 
aut phialas , Tret ampullar aut bulla! , 
plenaiolco, unam pro Infirmii , alte- 
ram pro catechumenii j &tertiam pro 
Chrifmate . Phialx iflar holofcrico re- 
guntur ; Miniftri accedunc ad Alrare 
ornamentis induti , He u t in Feftii fole- 
mnioribut ; poft coll eft am M :':r i • > 
a cjuo&ludat .... dicitur altera pto 
Chrifmate : Deut qui la rrgtnerandii fit' 
bibut mil Mini fJ eric turrit Sacerdttum , 
tribut nobis perfevtrantem in ma volun- 
tate famulatuM .... in fine Canonis 
largitor admittt pet Chrifium .... of- 
fertur Epifcopo Oleum pro Infirmii , 
quod benedicic cum Sacerdotibui afti- 
Hentibui i ibietiam adnotatur , quod 
ifta oieorum confeftio fit in Mifla ipfa 
confecrationis Corporis Chri fti , idco- 
que non habet Officium proprium , ne- 
que Dmtirmt vobifcum , neque conclu- 
Jiorteno Vtr Dominmm noftrum f. Chrifium, 
ut inOrBciis particularibui , Conftcramr 
in ipfa Officio confecrationii Corporii & 
Sanguinlt Domini ; non tnim hubet pro- 
frimmOffieium , I dtfl , non in capite ver- 
ba falutationithottft , Dominui vobifcum 
ntc.Oremn.il ntc in fine contlmdimr ut in 
cettrit , Vtr Ihminum noftrum I. Chri* 
Jium t fed lanmm in nomine Domini Irfn : 
poftea Epilcoput cum Pretbyteris exor- 
cizat oleum Catechumenorum : Bxorci- 
te Spirimt immunde .... Oremui , 
Emittt Domint . . . Poft Epifcopi Com- 
munioncm duodecim Prcibyteri & plu- 
res Acolyti pretiofl ornamentis induti, 
duabui prancdentibm crucibut , ccrcii, 
& duobui thuriferariit , deferunt hoc 
modo in proceltione olcun Carrchmne- 
oorum , & Infirmorum una cum Evan- 



feliorum Libro i accedunr deinde ad 
pifcopum fuo loco fedentem, & circa 
ilium ft a tit i mifcet ipfe ballamum Jeo, 
halat ter dcfuper, dicit exorcifraum » 
Bxorci^o te , deinde P. arfationcm , Ter 
omnia .... Ktre dignum .... falu- 
tat Chrifma dicenj jLve San Hum ckrif- 
mx , & o nonet fat.itanc , deinde Epifco- 
put manui abluit , & Clerum acPopu- 
lum cemm inicac . Hoc fermc idem in 
Pontifical) Romano reperitur. 

Concilinm Rotoma»enfe an. T07Z. 
pracipic , ne Archidiaconi conccnti line 
recipere aliquas Chrifmatis , Sc olei 
confecrati guttas alii oleo immifcendas* 
ficuti in quibufdam locis inraluerac a- 
bufui j fed ut totutn corum Chrifma , 
& oleum orTerant Epifcopo confecran- 
dum : lit Decani Ruralcs Chrifma 1 & 
Sanfta Olca cum reverentia diftribuanrj 
albii induti , 8c in vafis bene claufis : 
ad ablcntei mittebantur per Diacono* » 
& numquam per La'tcos, neque per Cle- 
ricoij ut videre eft in primo Concilio 
Toletanoc4».zo. 8c in IV. Carthaginenfi 
can. x6. Concilium Va^ooenfe per Sub- 
diaconum faltemrritti j.ibetjVormaticn- 
fean. 8^8.dcferri flatuit , qucmadmo- 
dum Saodlorum Reliquik deferuntur j 
Autifliodorenfe obte;>i pr»cipit chrif- 
mariO) & lintco , Cum chrifmario , &- 
Unteo , pent i^iiquia San&orum deporta- 
ri folent . Vetant etiam Concilia cxpref- 
fc , nequidexigatur , vd petatur pro 
S. Oieorum diftributione > Concilium 
Emeritenfe tan. 9. Hihit ptttre pra>f»- 
mat i Cabilonenfe an. 8 1 j. Parochis pro- 
hibet, ne quid donent : TiihilVretbjte' 
ri Chrifma accepmri , dent j ita quoque 
Mcldenfe cm. 4«. Barcinonenfe an. 
f9 9 . can. z. & fecundum Bracarcnfe 
can. 4. 

CAPYT LIX. 

Dc Mi fa Solemni Fat a quint* 
in Cccna Domini. 

TErtia hujttfce diei catremonia,q«* 
tcctix Miffx occ fionem dederat, 
in honorcm ficbat illius Myfler'' » 

qucd 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



qnod gcftum erat in Cccna , & in captu- 
ra Qicifti ante ejui mortem . En igitur 
objectum Officii nodturni , diurni , at- 
que unic* M i flat , qua: in prarfeni dici- 
cur, in quam duarum reliquarum obje- 
cta inducuntur > rcconciliantur Porni- 
tentet vol initio , vel anteOblationemj 
& fit Olcorum confecratio ante com* 
munionem . Hincpatet > curtam fole* 
mnis fatta fit ilia diei , & cur diver fit 
nom n bui appellata . Appclljtur Diet 
in CannDomini , quia in cccna hujut fc- 
riat quints Chriftm i nftituic Euchari- 
ftiam i quapropter in quibufdatn locis 
non difpenlabatur communio jejuni! , 
fed poft cotnam , adexempium Apofto- 
lorum ,8c primorum Fideiium , dequi- 
but loquitur S. Paulus t. cor. t r. Hoc 
non improbatur a tcrtio concilio Car- 
thaginenfi > 8c a S. Auguftino ep. ad Ja« 
nuarium traditur , quod in Africa du* 
Miff* dicebantur hodierna die, alte- 
ra mane pro iii qui non jejunabant , Sc 
Yolebanc communicare jejuni i altera 
fero pro lift qui jejunabant: Mane pro- 
pter pr underlie i , *d VtfftWB jropttr />• 

jun*ntet : & quod in nonnullit locis 
permittcbatur hodic communicare poft 
cibum : T^onnulloi probnbilit qumdam 
ratio delc8*vit , ut mno certo die ptr an- 
num , nn ipfam Cfnam Dominut dtdit , 
ijm^uam ad injigniorem <ommemoratio» 
nem , pofl ciboi fftrri , «!> acciptrt li- 
cet Cor put , O* S*ngninem Domini . Con- 
cilium II. Bracarcnfc an. <6$. can. \6. 
celebrare hodierna die vetuic, aut com* 
raunicare , nifi jejunoi : Si quit feri* 
quint* in Can* Domini hor* legitim* pcfl 
non am jeiunmt in Ettleji* Mifjat non tc 
net i fed ftcnndmm fefl*m Prifcilliani $€* 
flivitatem ipflut diei *d hor* terti* per 
Mi/fat Vefunflorum t foluto jtimnio c«//f, 

mnathem* fit . Error erat Prifcilliani- 
ftarutn alTerere > pofTe quemquam pod 
potum Miflam Defundlorum celebrare. 
Cernitur in hoc Canone , quod fen* 
quint* in Coin* Domini prohibetur folu- 
tio jejuni! QuadrageflmalU, & Mi(Tar ce- 
lebratio ante Nonam . Referente Mi- 
croiogo c. ra. ejtti arvo admonebantur 
accurate populi, ne jejunium hodierna 
die fulverent , fub poena anathe«uti» , 
juxtaConciliorumDccrcca, ac prxcipue 



Laodiceni can. 50. 

Hodierna Mifia femper fuit perquam 
foltmnisctiam antequam llrbanus IV. 
infiitucrct SS. Sacramenti Feflum , 
quale apud not hodie celebratur. Cli- 
que ad iftius Pontificis tcmpora Fcria 
h*c quinta deftinata erat ad prxcipuuin 
hujui M vflcrii cultum , & appcllaba- 
tur In Corn* Domini , leu T^atalit Vomi- 
ni , ut in quadam Homilia tradic S. 
Eligiui . Durandui , quidcFefto Cor- 
porn chrifti non egir, propterea quod 
nondum state fua inftitutum fuerac 
ubique , arfirmat , hujut diei Feflum 
reliqua omnia antecellere , & magni 
Sacramenti inftirutionem efle illiitt ob- 
jectum : "Propter Inflitutionem Sacra- 
menti S*tr*mtntornm tjl gaudium , & hoc 
Feflum omni* *li* extellit . 

In Sacramenrario S. Gregorii unica 
tantum extat Mifla , cujut Introitus 
•\ / antem; dicitur Ctori* in exttlfi , 
ficelebret Epifcopui ad conficienda O- 
lea Sandta ; nee aliter dici permitci- 
tur. Ita prxferibit Nicolaui I. in Epi- 
fiola ad Rodulphum Epifcopum Bitu* 
ricenlcm: Glori* in Exteifit *b Epifco- 
pit in Corn* Domini inter M'ffarttm fole. 
mni* more nofiro dicend* ejl . Reliquil 
omnibui vetat Lanfranchm : Miff* ft' 
flivc celebratur , Gloria in exteifit mini- 
me die*t»r , nifi Epifcoput Miff am tele- 
bret , Chrifm* fatiat . Idipium affirmac 
Udalricul , Miff* feflive *bf*:*e Glori* 
in excelfif Colle^ta eft Dent * quo Ju- 
das i reliqua ut hodie j execpta Prarfa- 
none propria . Ad Communicnntet addi- 
tur ; Et diem f*cr*iifflmum celebr*nttt % 
quo Dominut nofler pro nobit traditut eft: 
ad H*nc oblationtm intcrferitur : ^aM 
tibi offtrimut ob diem in quo Dominut no- 
fler 1. C. tradidit Difcipulit fuit Corpo- 
rii , & Sanguinis MyReri*telebr*nda..- 
Qui pridit .... Hoc efl hodie . . . • 
Epiftolj Cmn*ntibut , Evingclium Ante 
diem Feflum Vafthat , poftea Credo , Of- 
fertorium Dexter* Domini . Hare Anti- 
phona cum reconciliatione Pcenitentium 
rclationem habet in iiilocii, in quibui 
ante ObLtionem rCconciliabantur . 

Communio Fe:ia quinta inCana Do- 
mini generaliierat . 5axta ritum Ro- 
raxnum Preibytcri ad MilTam cum 

Sto- 



Digitized by Google 



304 COMMENTARI 

Stola communicabanr ; aocehac cclc- 
brabant Mi flam cum Epiicopo , vcJ Pa- 
roc I d , vcl Celcbrante > non fine Sa- 
ccrdotallbus ornamcntit , & Pariiiite- 
tiam nunc duo Archidiaconi una cum 
Epiicopo celebrant . Carnuci fex ad- 
font Archidiaconi, qui Prxfationem , 
& Tattr cum Epiicopo decantant , fe 
vettunt Cimnl dicentes Demin*t v$bif- 
cum, & propriit manibut fc communi- 
cant fub bina fpecic . Hodie Pretbyte- 
lii quemadmodum CIcrici , communi- 
cane folummodo , non lunt ampliut 
Concelebrantci i, ncque proprii Ordi- 
iks ornament ii induti ; neque Clcro pcr- 
mittitur calix , fed tommunicat fub u- 
na tantum fpecic . lib communio non 
eft Pafcha clcii , fed cxremonia tan- 
tum , ac meia rcprxfentatio Inflitu- 
tionii Sacrament: , quod Chriftui ca 
die cam Apoftolit celebravit : In vi- 
v*m itfrmftntuitntm illins SanBiffim* 
Cent , qutm V. I. C. una cum fnis 
Jpofltih lelebrnvii, ut inquit Carthu- 
ficnfiumOxdinarium prater plura Pon- 
tificalia . 

In quibufdam Eccle/iii pax non da- 
batur, quia Judat hac die ofculo tra- 
diderat C.hx\Rua\:Tr»fttr^ndam fttiif' 
tern , & tins fsltx •ftulnts f*x ntn dttnr , 
ut plura Ritualia teftantur . llbi non 
dabatur pax, neque Jgnus Dti diceba- 
tur . Nort omitrebantur hac die private 
Miliar, ut videre eft in quibufdam Or • 
dinariit etiam Monafticis i cum vero 
novut ignis ea die bencdiceretur , Mif- 
lam ante ignit benediclionem ctlcbra- 
re volentei , line lumine celebrabant : 
Sattrdeies ibsmt difinm MiJJ'ns fnns t & 
isbtnt ttltbrtte Hist, & ttJtlralunt fi- 
ne ignt , vei titalia tradunt Ritualia , 
fine ignt ttltbrabunt , fi ante nevi ignis 
btMdiflitntm tnntnretnr . Ea die, quo* 
niam communio gencralis erat , Pret- 
byterit, qui ad Miflam folemnem com- 
municare non poterant, MilTam priva- 
tam celebrare permittebatur . 

Ad Cltrim in txctlfu Romx non pul- 
fantur campanar , quia cum Vefperat 
MilTam immediate fubfequantur, utnuf- 
que lignum edi cenfetur circa Evange- 
lism In alii* Eccleliii nolr pulfabantur 
ufquc ad Stnklus , vel ufquc ad Jgn*s 



JS HISTORICUS 

Vti, ut figniflcaretur id ad Vefperat 
referri , quarum lignum feparatim a 
MuTa edebatur . 

Vefpetse incipiebantur ftatim poft 
communionem Celcbrantii , qui acccpto 
calice primam dicebat Antiphonam 
Vcfperarum Cnlittm , & Vclperat dutn 
canerentur , communicabat Adltantes I 
Dnm fmmnnicnnt , uninntnr Vefftr* . 

Si prxcipuum hujufce diei Mylte- 
rium , ncmpe Eucharifti* inftitutio a 
Chrifto facia conlideretur , dicendum 
eft inccpifle Fcft um hoc cum Ecclcfia , 
atque etiam inllitutione ejus pofte- 
riora clTe Pafllonis , & Rcfurreclic- 
nii felia i quoniam Chriftui Euchari- 
ftiam inftitueni prxcepit Apoftolit, uc 
earn renovarent-, & face rent in memo- 
riam ejui . Hoc itaque Feftum inter 
prxcipua habebatur Ecclcfiat, , & non- 
nuJIit inerat jejunandi fcrupulut , qui 
proptcrea poft Eucharifticam caenam 
magnum apparabant convivium , quod 
a Cone i Ijo Laodiceno <*n. 50. vetitum 
eft. Confuhut S. Augultinui , utrum 
hodierna die Mifla dicenda eflet mane , 
& fero etiam poft cccnam , ad imitatio- 
remJcfu Chiifti, qui poft ccenam ce- 
lebraverat > an vero jeiunand*m eflet , 
ncque cornandum nili poft MilTam , ref- 
pondit ( Bf. *d Unnnr. ) nihil eade re 
Scnpturam decernere , & unumquem- 
que debere fequi moretn Eccleli* (uat , 
cum nihil eflet, quod ftdem , aut mo- 
res oifenderet ; Sanclum quidem Pau- 
lum affirmant revera coatguifle Corin- 
thiot , quod Euchariftiam in prandio 
vel poft prandium celebrarent i fed ne- 
que injuftam inclle caufam credendi, fe- 
mel in anno, ipfo Eucharifticac Inflitu- 
tionit die often 1 , & accipi poflecor* 
put, & Sanguinem Jefu Chrifti poft ci- 
bum . Addit S. Doctor , propter bal- 
neum, quo fere omnes ea die uteban- 
tur , hit offern Sancla Myfteria con- 
fuevifte, mane quidem pro prandenti- 
but , qui jejunium limul , & balneum 
tolerare non poterant , (ero autem pro 
jejunantibut . Eratab initio pro Cathe- 
cumenit tantum hujut diei balneum , 
cum dedeceret , cot, qui vigilia Pafcha- 
til offer end i erant ad fontet , litulfca- 
tcre ac fordibui , qoas ex jejuoio contra- 

ic- 



IN BREVIARJUM ROMANUM. 



3°r 



xerant Quadragefim* , quo tempore 
xbflinebant a balneis , Fcriam autem 
elegerant , tamquam Fcftum , quo an- 
nua Domini coena cclcbraretur , & ad 
imitationem Carhecumcnorum plurei 
iavabantur > & jejunium hodiernum 
folvebant : indulgentia ifla conccdcndi 
balneum iit . qui hodicrna die non jeju- 
nabanc > coiligicur ex tertio Concilio 
Carthaginenfi > f<».tj. per quod exci- 
pitar Fcria hare quinta ab inhibitione di- 
cendi Miflam , & communicondi poft 
cibtrm , in honorem , & exemplum Do- 
minies Cccnr , cuju« anniverfarium ce- 
Jebratur . Prifcillianiftac hodiernum foN 
ventrj jejunium a Concilio Bracarenfi 
condemnati funt , can. itf. quo Pret- 
byteri Miflam dicere ju(fi funt , & 
alii ad horam Nonam hodie communica- 
te* » itaque nonnihil de tnagni jejuni! 
lege relaxatum eftjcum anticipari pran- 
dium , vcluti in parvit jejuni i» , per- 
mitteretur . Robertut Puilut duodeci- 
mo fxculo corira eoi fctipfit , qui ho- 
dierna die poft loticmem pedum fecunda 
vice comedebant . Concilium Aquifgra- 
nenfe an.Jh 7,<«wi.-a j. Abbari tantum per- 
mittit, ut vini calicem propriii manibut 
prcbe.it Religiofis.quibut pcdti lav nice 
Hsc igitur relaxatio a Monachii profe- 
ft a eft; nam proceffu temporit ad mo- 
dicum vini acceflere aaymi , offs , bel- 
laria $ liquorcfque in honorem Domini- 
es caens cum Difcipulit per act* . 
Quern tamen abufum Petrut Venerabi- 
lis , & alii qtiaraplurimi improbarunt . 

CAPVT LX. 

Quomodo Eucbariflia ajfervaretur 
in craftinum. 

ROmanut Amelii Ordo tradir, quod 
Vefperarum tempore Hoflia in 
ti aftinum affcrvanda in armariolo fole- 
mniter defertur . hoc eft cum crtice , 
cerei* > & incenfo : *An\tttdmti\m» In- 
minaribmt , truce , t*tt*'f» prceeflienali* 
ttr ftrtMt sd artnariduir, : quarc ifla 

ProceiTio antiqnior eft Pii V. *vo , ne« 
quc ante cum mentio de ilia fafia eft in 



antiquis ■Miflalibtii Romanic , qtiibut 
Pii ju(Tu inferta eft . Cum autem hoc 
freret olim perquam fimpliciter, man* 
tiqaii Udalrici Confuetudinibui 1. t.C; 
ia. habetur quod Fern quinta majorit 
Hebdomads, dum Vcfpers dicerentur 
inchoro , Celebrant retro A hare rc- 
ponebat Euchariftiam, qus communis- 
ni craftins debebat infervire , ^efnii- 

titr Dominican ctrput * Stctrdsit rttf 
jtlttre. Idquc ficbat fine proccUione, auC 
pompa . 

In antiquit ufiboi Ciftercienfium I.' 
par- e. }!• Feria quinta poft communio- 
nem Reiigioforum refervatur in crafti- 
num communionii particula inCiborio, 
quod fuperforiAltarii parte lufpenditur, 
8c die craftina celebrant ex eodem cibo* 
rio particula accepta fe ipfun commu- 
nicat , & Miniftroi . De privatis Ora- 
torii* nulla fit mentio* In ftatutit Lan- 
franchi pararijubecur locut Euchariflis 
deftinatut: Ad hemm nnflitmtnm dtetn- 
ttfftmt fr*f*rAtnm : memoratur eriam 
Proceflio ad locum repofit ionit paratum, 
& or nit um j lnttTt*ft*ttdtntt Pfctjfll* 
ne . . . . incenftf iffo Ittt , & *nte rf- 
foftiantm , C> feft rtfeftitntm , dnte qntm 
locum tumtn continue MtdtMt > OUS qui- 

dem Proceffio non«rac nifi e Cefebrarrte, 
Miniftrit, & Acolytit , qui luminaria, 
& incenlum deferebant ; Clerui enim 
eo tempore remanebat in choro » Inte- 
rim Ctnvtntmi ftdtt in choro . In Or- 
dinario Carthufienfium c. 49. habetur , 
Euchariftiam ineodem loco a(fervandam 
effe, ubiinmajori Altari cuftodiri fo- 
Ict, &prohibentur parari Sepulchra , 
& Altaria > ut Sscularet faciunt » Mo- 
nachorumfolttudini non conyeoientia : 
Emtlurifl;* ttf>$n*t*r in Uc$ ctnfutf 
jmrh Mtdtit , ftthiktntn fitri frt t* ff 
ftrvtnd* mere f*cnl*rium mtnnmtnt* , 
Vtl Mtics *fp*rdtm noflr* folitudini rton 
envenltntts . Joannes A Lnnccniu , qui 
an. 1079. mortuutcft % in Libro de Of- 
ficii! ait , Feria quinta inccena Domi- 
ni pluret Hofliat confecrandat eflc pro 
cleri , ic Populi communione , ear'um- 
^ue dimidium fine vino refervandum in 
craftinum^ hafque Hoftiat acclebrante, 
&Miniftrit cum Proceflione , hoc eft 
cum cereii , & incenfo honorifice defe- 
Q q re»- 



Digitized by Google 



306 



COMMENTARiUS HISTORlCliS 



rendas fj per quoddatn Aicare , ubi pre- 
tiofiffimis linteis obtegends Tunc , & 
ante Altare Jampas accendenda : Ipfat 

Hofti* a Sattrdttt , & Hint fit it Alt at it 
indutit cum Troctffiont , fciiictt cum «- 
rtit , & inctnfo fuptr auoddam Altart 
honorifict dtporttntnr,nbi emm nitidifftmit 
linttaminibnt opine rtendtntur . Ccr- 
nimusautem , proceffionem appellari in- 
celTum illumcelebrantii , cui incenfutn, 
& lutninaria prscedan: . In Miffali 
Carnutenfi de Proccffionc Feriz quinta?, 
ant Texts majorit hebdomads nulla fit 
tnentio . Feria fcxta Diaconut pod ado- 
lationem crucit affert cal cem cum cor- 
pore Domini pridic confecrato , Sc po- 
nitfuper Altare : Afftrt Diaconut Cali* 
ttm cum htfltrno corpore Domini , &■ po- 
nat Hind fuptr Alt at t . Feria quinta 
Diaconut dat bencdidionem Choro , & 
Populo cum SS. Sacramento , antequam 
illud reponat incorno Evangelii pararo, 
ubi Euchariflia refervatur in craflinum . 

Roma? denuntiatur Celebris contra 
Hircticoi Bulla , in Can* Domini ap- 
peilaca) quod quidem a Bonifacio Pa» 
pa VIII. fieri capture creditor, vel fal« 
tem ante Ordinem Romanutn Cajetani 
nihil cernitur > alii aurem Clementi V. 
tribuunt . Anno 1420. credit Sponda- 
nut a Martina V. contra Bjhemos pri- 
ma viceevulgaramfui/Je . 

C A P V T LXf. 

De Cxrcmom'a detegendi , & la- 

vandi altaria. 

• • 

POft MilTam Feria quinta in cccna 
Domini denudantur Altjru, quod 
ol:m fiebat quotidie pod Sacrifi. ii' cc- 
lebrationcm . Lugduni Temper , pcra&a 
Miffa, removetur mappa . Roma? de- 
nudatio i(ta fit cum cstcmonia a tai- 
niflris Akarii , qui ut expeditiorei 
tint 1 cjfulam deponunt ac tunicam , 
Pretbyrero, & Diacono albam haben- 
tibui ac ftolam , & Snbdiaconoalbam ; 
vcf utn antehac SacriAa ipfe hora oppor- 
tuna Vefperanim Vel ccens denudabac 
■ Altaria • In ufibus Gflercienfium c at. 



SLxpUto panptium mandato , Sactifia Al- 
taria difctopcriat : jpud Lanfranchuni 
Sacrifla appellatur Secretariut , pene« 
quern ret lacrs, aut fecret* deponun- 
tur : Dttm fratrct in r\tftBorio , Stcrt- 
tarii difiatpe riant omnia Altaria . De- 
inccp* vcro huic c«rcmon»s ad/eds 
funt precei , Super vtfltm meam miff 
runt furtem, . . . Diviftrmnt vtflimtnta 
mta .... additufque Pfalmut Dtut 
Dtnt mtnt rtfpict .... Ordo Roma- 
nut de Altanom denudatione tantum , 
non de lotionc mcntionem facit : In I'tf- 
ptra hujut did nnda Jint Altaria, ufaut 
in want Sabbati j de lolione etiam Al- 
taiium nulla mentio in Gelafii , & S; 
Gregorii Sacramcntariii . S. Ifidorus 
Hiipalenfit pt imui omnium de lavandis 
Akanbut loquitur , In Cana Domini Al- 
taria Ttmptiyut paritttt , & pavimtnta 
Uvantur : jdipfum alTerit Rabanut . Da 
Akarium denudatione loquitur etiam 
decimum feptimum Concilium Toleta- 
num tan, 2. In Cfna Vo:.ni yuan do mt 
tt folito Altaria d(ben t devrfiiti . S. E- 
ligiut Nuviomenfit iipilcoput horn. 5. ait 
lavaci hodieroa die Akaria ad reprc- 
fentandam lotionem pedum , quot chri- 
flutlavit Apofljhl , Eodtm die quo Do 
minut ftdct Difcipulormm lavit , Alia, 
ria Ttmpliqne paritttt lavantmr , c> vi* 
fa purificantur . Adventante Pafchare 
tota verrcbatur ac mundabatur Ecclefia, 
lavabatur pavimcntum , parietet , Al- 
taria Vafa Sacra . In nonnullit Ec- 
clefiisaqua, & vinum, que Altarium 
Iotioni infer vire debebant , benedice* 
banturj & Miniflri arat lavabant Albh 
induti , & nudit pedibut : in nonnulkt 
Celebrant erat indutut cafula , Diaco- 
nut j & Subdiaconut tunicit violaceit , 
atquectiam aqua , 8c vinum thymiamate 
aliquo perfundebantur . Parifiit aqua, 
bV vinum in modum crucit vcrfari dc- 
bent . De aqua , & vino pro lavandis 
Akaribut agit Rupertus I.5.C 31. In 
Ilatutis Lanfranchi lavantur Akaria fe- 
ria fexra a Sacrifla cum Pretbytent 
quibuldam , qui nudit pedibus , & al- 
bis induti cantant Refponforium C«>- 
tumdedeittnt . Nonnulla tradunt Otdi- 
natia , aqua primum , deinde vino A I- 
taria lavar.da clTc , ft: buxco , vcl 'ofco 



1 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UI 

frutice fricanda . In Concordia S. Dun- 
flani aqua bcneditta lavabantut Alta* 
tia ; Benedict* «fN« Alttrin itvmntibnt. 
In aliit Ordinariis aqua, & vino lava- 
bantur , & interca per Anriphonam , 
& Orationem fiebae commemoratio de 
Sanfto , in cujut honorcm eredcum fue- 
rac Altaic , quod lavabatur: Lav*ntur 
Altari* 4qm* , & vine , t> interim di- 
(Mimr Antifhtn* , & Orat'f de SmkBo , 
$uju$ tfl Altare , quod Uv*t*r : uc Pa- 
riiiis morit eft . 

Tribut- hifce diebui brevet Horsin 
choro non dicebantur , forcafle ut mun- 
dandz Ecclefiz Viiniftri vacare poffenr, 
qui MatuCinum,Laudei,&Vefperat reci- 
tabanc,quo tempore ceffatur ab opere,& 
proindc cancabantur in choro hora con* 
lucta.,& I.bcrajquod deincept incxremo- 
niam tranfiitjvel potiut Horc brevet non 
cantantur tribut hifce diebut , quia iit 
nondum infenz funt Antiphonz > un- 
dc Pfalmi incunari folent . In pleril- 
que Ordinariit Monaflicit habetnr , 
quod brevet Horz in Oratorio Infir- 
morum dicerentur , quia tunc Ecclefia 
mundaba'ur : Et qatd interim munJ.%- 
rttur Etdtfi* . 

• 

CAPVT LXII. 

De pedum lotione , & de 
Man da to. 

ALtcra erat hujufce diei ezremo- 
nia , btio pedum » que ap- 
pclurur Mtndttum , qaod a Chrifto 
commendata lit, Manduum dedi vtbis . 
Cum enim.J. C. z*o nudit pedibut cum 
fandaliit tantum fi ve foleit inccdcrcnr, 
ac pedet facillime dcturparent , ante 
alia officia hofpitibut przftita lavabane 
pedet , quod eorum etiam laffitudinem 
rccreabat . Viduarum munia eflc ait S. 
Patilut hofpital tattm exercere, & Fi- 
delibut pedet abluere . Hanc autem cz- 
remoniam lavandi pedet aflumatS.Au- 
guftinut epift. ad Januar. prztermitti 
tempore fuo a plunbut confuevitfe, ve« 
ricit , ne genut quoddam Baptifmi vi- 
dcrccur i i\« vidtrttmr ftrtintrt ad, 



I ROMANUM. 3C7 

ijptifmum . Decimum fcptimum Tole- 
tanum Concilium can.}, earn Feria quin- 
ta przeipit eclebran : S. Bonifaciui 
Moguncinua confuluic antchac Zacha- 
riam Pontiricem , utrum Sanclimonia- 
Jibut Jicerec fibi invicem lavare pe- 
det » ficut hominet faciunc in ccena Do- 
mini | aliifque diebut : Si licttt San- 

liimoniaiej feminat , quemadmtdum Viri 
faciunt , fibi ftitt mbluere , tmmin Cent 
D ami in , qn*m in ceteris ditbmi : tSi ref- 
pondit Poncifex Jicere, przeeptumque 
Chnfti , qui communis eft. Dominut , 
non earn admafculot, quaraad feminat 
pertmere- In vita S. Berths Abbatiffz 
Ordinit Vallumbrofani aptid Bolland. 
24. Marc, legimus , earn Feria quinra 
SanUimonialibui full pedet lavare con- 
fueviffc . 

Invecluteft mot ,duodeciro pauper i- 
but lavandi pedet, ad exemptum Jelu 
Cbrilti , qui duodecim Apoftolit pe- 
des la vie ■ Narbone quilibcc canoni- 
ctis duodecim pauperibus pedet la vac 4 
quorum numerut ultra- ducentefimum 
fertur . Lauduni non pedet , fed ma- 
nut- omnium canonicorum Javantur in 
Cipitulo. Pluribut in Monafteriit im- 
mutatut cftufut lavandi pauperum pe» 
des , lavancurque eorum (tatuto. mime- 
ro manua itnguiit- Quadragefimz die- 
but ante prandium. Czremonia itla ^n- 
d.itnm appellacur j quia prima Antipho- 
na , que in ea cancatur , incipic per 
M*ndMtum i vigecque in Principum Au- 
lis, inCapitulti , & in Monafteriit ; . 
& Pontificet ipfi lavanc adhuc duode- 
cim paupcribut pedet , quibut eleemo- 
fynat * 8c prandium etiatn liberaliter 
elargiuntur . Aquifgranenfc Concilium 
an. 817- can. 23. 8c 24. ut hujufmodi 
prandia abrosarec , parum potut tan- 
tum permifit Kegularibui , quibut Ab- 
bat 1 v.ffet pedet . Cardinal ; Rober- 
tut Puliut Sentenc. par. 8. & Perms 
Venerabilit , Abbat Cluniacenfi* , eo- 
rum liccntiam improbarunt , qui taben- 
te die puft Mandatum fecunda comedc- 
banc vice, corumque etiam , qui Do- 
minicam Caenam honorare dicctcantei 
jejunium fotvebanc . In quibuldam Re- 
gutarium Coenobiit hoc Mc folummodo 
micro, tempore collationis, uc Pari- 
Q. q x Hit 



Digitized by Google 



3o8 COMMENTARY 

f. s in Ecclcfia S. Vi&orii , ubi Matu- 
tini hora nequaquam anticipate eft : 
fit locio pedum ad vcfpcram , &panu, 
& vinum q-iod poflea dari folec , dacur 
ad horara,quj fieri folec collacio. In qui- 
bm Ecclefiis anticipata eft hora Tene- 
brarum , anticipata eft etiam hora lotio- 
nis pedum,&collationis,quas flatim Te- 
nebrx fubfequuntur : & quibufdam in 
Jocis Cocna fit in Ecclefia , vet in Sa* 
criftia , ibique offx butyro illitx diftr i- 
bunntur , manducatur , & bibitur , 
folviturque jejuni urn . 

In Africa lavabancur hodierna die 
Cathecumeni ; injRegione autem ca* 
Jida baineo per totam Quadragefimam 
pornitctwi* caufla privati cogebancur ad 
fontem lavari , uc fordibus roundata 
corpora ad Baptifmum after rent : U$ 
b«fti^fnitrnm carper* , tefte S. Augu- 
Hino ep. Il8. ftr •bfervMtiouem ^»»«- 
drMgtpmm ftrdidxt* cum ofenfioae [ff*t, 
ad fonttm tr*8»rtmtt$r t nifi ml'nju* dit 
Uvmrtntur , iftum muttm ditm tUftttm *d 
bee , tjuo Cam* Domini an ni Vt r far i e Ct- 

ttbratur j £c ah eodem cxremonia la- 
vandi pedes hodierna die fuppreffa 
traditur ».' arque ilia retenta , qua 
"kaptiaandorum capita lavantux . 

CAP. LXUU 

Dt Officio Feria fexu in Ta- 
rafceve - 

Diet ifta appellatur Vdr M f c eve , hoc 
eft prxpiratio , relatione habita 
ad Dominicam Pafchatii . 

Communis Ecclcfix fententia eft , A- 
poftolof Myflcriorum, quornm teftc» 
fuerant , fcfla infliruentes unum prar- 
cepifle in honorcm Dominicx Paffionis , 
nt obfervat S. Auguftinus ep.i4.n0v.edir. 
quodquidem Feftum licet augufti fit ro um 
cfTet , precibus tainen , jcruniis , & 
mortificatione pociui , quam Ixtitix fi- 
gnis celebrabatnr . "P*fcbat'n nomine 
hanc diem appeMat Tertullianus > quod 
inea Jefui Chriftus Pafchi nostrum , 
& Agnus immolatui fuerit , mortem- 
que Chrifti in Judxoram Pafchate fi- 
guratatn refpiciens affirmat ^diena Pa* 



HISTORICUS 

fchatii apud nosdieroeffe lucluijtrf- 
ftitix, publicique jejunii , ac propre- 
rea in Fidelium coetibui paccm ofculan- 
dam non prxberi . 

In phinbui Ecclefiis noc*em precibut 
traducebanc , ficut in Natali & Epipha- 
nia, & ad chrifti fepulchrum vigilan- 
te* N dturnum Officium ab hora no&ic 
tertia iocipiebant , teftc Gregorio Tu« 
ronenfi 1. *. de gror. Mart. c. f. o/ii hoc 
Officium ait in tenebrit fine himine re- 
citari confucvifTe : Sext* ftrU *ntt f*n- 
BmmVsftbA cum lm vlgttiu fine lumine 
ftrnofJarent circ* h$r*m ttrtitm nofth , 
mffmtuh *ntt jiltart parvum Immtm . . . 
H.nc Ttntbrarmm nomine Orficium irttid 
appellatumeft i &adea« tenebras re- 
prxl*entandat , poftquam cerei accenft 
funt, paulatim extinguuntiK , ut anti- 
quui lI'ui hu;*n Officii in tenebrit reci- 
tandi memoretur > quod propterea id- 
tcnebris terminatur . 

Ofi&cium nodlurnum 8c diurnum fit fi- 
cut- prxcedenti die ; non pulfanrur cam- 
panx a Feria quinta uf'que ad Sabbat u<?% 
Santtum , vefligium hoc antiquitans 
fervame Ecclcfia^ , que duobut hifes 
diebus Fidclei convocat eodem mo- 
do , quo convocabjt , antequam cam- 
panarum- ufu$ inventus eflet i quibu» 
filentibirt acetbidimus Eccfeftx hjclu«- 
actriflitia reprxfentatur in tnorte Do- 
mini. In Ordmc Romano Offic«un»« no- 
Cturnum media nodii hora defignatur r 
per inftrumentum ligneom dato figno . 

Noclurnorum Pfalmi funt proprii , 8c 
feledi , & ad paffionem & mortem Do- 
mini relationem habent ; ad La«dst 
tero dicuntur Pfalmi de Feria In phi. 
ribui Ecclefiis legebatur PafTto ad Le- 
Aiones tettii Nodnroi - r inaliit, ut in 
antiqno Gallix Sacramentario , ad fin - 
gulasOfficii horat ram nofturnas quam 
diurnas legebarur ; quod Be inOriente 
in ufu erar , refle Sozomeno 1. 7. c. to. 

Romx fub lucis ortum rorum Pfalte- 
rium rccirabat Pontifex com fi»i< Saccr- 
dotibus ; quod videre eft in UfibmCi- 
ftercienfium , & in anriquis cUniacen- 
fium confuerudinibut . 

Qiioad Officium matutinum , in antN 
quis Pontificalibus legimus , nuilo ali» 
•rnasncnto Epifcopot hodierna die > 

quaaa 



Digitized by Google 



IN BREV1AR1UM ROMANUM. 



quam fimplici holoferica mitra fuilTc in* 
fignitos i cum cafula rubea celcbrare 
fol/tos; in pluribui Ecclcfiii Diaconum 
& Subdiaconucn alba inducot elle , nul« 
I I'M haberi paramentum ante Altare , 
quod fuperius cantum mappa Candida 
•egeretur j Altaris Mimfiros nudit pe- 
dibus toti Officio interefie » ad Altare 
accedentet fe proftcroere , ibique fe- 
ptem Pfalmoi Pcenitentialcs rccitare j 
Lcctiones , Tra&us , Orationes , Paf- 
fionem» aliafque precet dici fine (limi- 
ne , ad exprimendas tencbrai , on in 
Chrifli morte Terram obtexerant , vel 
Solis fie Aftrorum eclipfim , uc aic Ra- 
banui I. j. c. If, & Altare paramcnto 
carere , ad nuditatcm Chriffi in cruce 
pendentis eiprimendam . Quibufdam 
jnEcctefiis, vcluti in Narbonenfi , an- 
teOfficium non prardicabatur , (ed pod 
Paflionem , quemadmodum prardicatur 
in M i (la pott Evangelium . 

Pontifex antehac de fuo Palatio cum 
Cicro nudii pedibus procedebar ad Ec- 
cletlam S.Crucis,rccitando Pfalterium * 
Eucharifliam prarccdentis diet in cor- 
porali cum burfa inclufam defcrebjt 
unni e Cardinalibui , quemadmodum 
in noftrii Proceflionibus defert Evange- 
lium Diaconut alba indutut fie flola ; 
ditto Titer ncfitr , Pontifex fumebac 
Eucharifliam , fie vinum pro ablutione: 
Confirm*! de vin$ in Ctiictm miffo , tit tra- 
dit Ordo Rom anus Canonici Bcncdidri . 

Hodiemum OrEcium partim mane , 
partim vefpere celebrabatur : mane 
flebanc Lcctiones, precei , Sermo, a* 
dorario Crucii , 8c Commumo ficbat 
vefpere . Ira etiam state fua fadiratum 
refert pfeodo Alcuintis : finhli tr«> 
thnikui tmnet exeunt f»r*s : quod a 
Sacramentario S. Gregorii idipfum af- 
firmant!* defumfiffe videtur ; ad horam 
Tcrtiam, referente Alcuino , pro ma- 
tutino Officio congregabantur , ficquin. 
ta port meridiem hora pro Officio ve« 
fpertino . 

Feria quinta refer vatur in craftinum 
Euchariftia > quia numquam hodierna 
die offertur Sacrificium : J&tM—Sm* 

<r*menta non celebrantttr , ut ajebat Inno- 

eentiui I. ep. ad Decent. Itaque Ro- 
ns biduo ante Paftha noa cclcbrab*. 



2-9 



tur i cftque veftigiuro Vcterii difci* 
plinar in diebui jciumi , quod etiam- 
num Medioiani fervatur fingulis text is 
P-eriis , 8e in Oriente finguIN Qua- 
dragelimx diebut : hodierna Jiitem 
die non facrificatur ad exprimendum 
Ecclelix luclum in morte Domini. 

In Sacramentario b. Gregorii Offi. 
cium valdc firmlr eft illi , quod prjp- 
fenbitur in Miifali Romano \ prima 
Leclio , Cancicum Vtmim audivi , fc- 
cunda Ledtio , Tractus Vent Uudtm 
at am , Paflio fectindum Joan-iem , O - 
rationes folemncs , Ortmut, Diieffiffiml j 
in Orationc pro Judatis non gcimfle- 
clitur j qua? quidem Oratiu a tempo- 
re ufque Gregorii Turonenfis diceba- 
tur in Gallia : Suttrdott »r*mtt fro /*- 
dteit , ut (tnvtrft *a Dominum xtUmtn 
ab tii litter* rumptrttur , tjmidttm r* 
bit ad S. Ptfth* mt bacn^tetsr expt- 
tit i ait :11c I. f. Hifr. c. it. Hare 
ut nunc fiant t t«u Ttrt'm congrc- 
gar.tur . 

In Otdine Romano fit Benediclio 
ignis ante Oificium , quemadmodum Fe- 
rta quinta j 8c Sabbato Sandto non fie- 
bat propter breves Horas , que dicc- 
bantur adhuc fine lumine , quia diet 
erat, fed propter Ofiicium vefpertinum. 
Ritus hodierna die facrificium non of- 
fcrendi communis eft , inqne omnibus 
Orientis fie Occident i* Ecclefiis rccc- 
ptus ; fed non ita recepta eft com- 
munio Pratfanctificatorum , adeo vein 
in Ecclcfia Latina ; vel faltem de ea 
mentionem non facit Innocentius I. De 
Innocentii I. Decrerali mentionem fa- 
c'mnt Capitularia Caroli Magni I. 7. 
c. in. fie in Galliam tranfiifc docenc 
Romans Ecclefia ufum , biduo ifto an- 
te Pafcha Sacrificium non ofTerendi : 
7{tc M.fftt in Ttrsfttvt nut in S*bb,ttt 
Santlo , vtl divin* Mjrfleri* hit dutbmt 
diebut ctltbrtntur \ Canonibus yniffe 
jultntibnt , biduo iflo Sacramtnta ptnl~ 
tut non dtbtnt ctltbrtri . Qoartum Con- 
cilium Toieranum anno 6 jj. ait , quod 
in Hifpania Fcria fext* Ecclefiat fores 
clauderenrur ; quod neque officium 
fierce , neq it concio haberctur , prat- 
cipitque congregari Populos , legique 
fie cxplanari Palfionem : idttqnt •ft- 

ut 



DigitizedjDy Google 



3io 



C0MMENTAR1US. HISTORICUS 



ttt eodem die MyfJerinm Crucit , qnod 
ipfe Dominut tun Bit xnnnntixndnm vo- 
lu'n j frxdicari , nttjnc indulgcntiam cri- 
minum clarx v«ct tmntm fopulmm fofltt- 
Ixre i tit fanittnti* comfunflionc mun~ 
dati venerabilem diem Dominic* Hefmr* 
reelionit . . . Can. 6. Precet iftx In- 
dulgentix fortaiTo crane , quas no* ge- 
ncralcm Abfolutionem vocamus . Quo- 
niatn vero Sacrificium non offercbatur, 
congregari Populus non fatagebat j 
idcoque.in Hilpania non communica- 
bacur in Parafceve. Sextum decimum 
Concilium Tolctanum de/ignat etiam , 
rtulli licuifle cu dieM (l'im cebbrare : 
Exttptt Dominic* Vsfponit die , t}u*ndo 
jtltgria nndxtx ^erf/imnt , nec cuicjitam 
in eodem die Mijfxrnm licet folcmni* ce- 
lebrate Can. 8. In MifTali Gothico , 
quod in Gallia erac in ufu,. nullum 
aliud ofBcium habetur in Parafceve , 
quasi diftribucio Dominic* Paflionis 
per omnei Horas diurnas , caqoe le- 
git ux fecundum quacuor Evangeliftas : 
rubentur ctiam plures Orationet pro 
ifta & fcqnenti die, in Bidnxnx : dif- 
fcrunt autem ab ii| , qux Romx re- 
citantur «. 

Undecimo farculo Humbertu* Car- 
dinalis difptitani adverfus Grxcos , ac 
prx ceteris improbans PrxfancliMcaro- 
rum M (Tarn , quam celebrant in Qua- 
dragefima, arhrmat , in Ecclcfia Lati- 
na , quacumque hora dicatur Midi , 
Temper perfecte dici > non refcrvari 
partem aliquant oblats hofli* in fe- 
quentea diet , ut Miff* inferviat im- 
perfect* i nec ApoKolos hujufmodi 
Miffas celebrafTe : Hec refervatur tx 
oblation t ejus fart aliqurn , ut fer diet, 
feruentet egatur inie Miff* imferfcB* ; 
nec *4f>*fltli Itguntur ex ///• Myflerio 
ijuid refervajfe . Ex quo MltclPfflOIUfl , 
iftius Cardinalis svo Miflam Parafce- 
vci nondum fuifle in ufu in EccIerTa 
Latina ; qu* undecimo quid em fxculo 
introducra eft , fed fortalle nonniu" tem- 
pore Cnjcefi2"atorum ; vel ctiam di- 
ci poteft , Milfam Paratceves numquam 
fuilTe tamquam Miflam confideratam , 



Ante Innocentium I. nullum ex flat 
teftimonium , quo nullum in Occident- 
te facrificium offerri in Parafceve per — 
hibeatur . Tertullianus , & S. Ambro- 
iius , de Sacrifice diebus jejunii, vel 
flationis agentes , Feriam fextam non 
exceperunt , nonnili ad quartum fx- 
culum abflineri biduo iflo cernimui z 
celebrando , ut fcilicet Dominic* mor- 
tis ac fepultur*. tempus , luctufque £c- 
clefi*,filcntio cclcbrctur j delncept ve- 
ro, quemadmodum Gr*ci faciunt fin- 
gulit Qiiadragefim* diebut , Mi(Ta feu 
Communio fine Sacrificio inflituta e(7> 
OfUm in Gelafli 8c S. Gregorii Sacrav- 
mencariij reperitur, licet addifamenci 
Ijco interfertam omnes affirment ; ad 
feptimum tamen f*culum in Magiftri 
Rcgula c. J|. defigrtatur : Ut laCfrnm 
Domini Sacrxmenta Altaxit in pxten*. 
mjjore vitrex finixntnr , hoc eft fub • 
patina Hoflix in Ccena Domini con- 
fecratc recondantur , ut fequentit diet 
inferviant communioni . Refertur et- 
iam ab Ordine Romano , qui Ciroli 
Magni tempore, ad octavum fzculum 
creditur inflitutui , quo tefte poft a- 
dorationem Crucit duo Sacerdoret ex 
iit, qui ad Aitare adiflebant Epifco- 
po , ibant ad Sacrifliam vel ilium lo- 
cum , ubi Chrifti corpus in heftcrnx 
Mifla confecratum. rcferviverant , ac- 
ceptumqne reponebant fuper Aitare 
denudatttm ; turn Celebrant particu- 
lam Hoftix Confecratx immittebat in 
Calicem, in quo vinum erac noa con- 
fecratum , & nihil dicendo communi- 
cabac; & poflca Clcrus pariter Sc Po- 
pulus communicabant . Sxpius de iftiui 
qualitate vini difputatum eft , utrura 
confecratum eflee , an non » per immi- 
xtionem particul* confecrat* qua- 
propter dicendum eft , fanctificatum 
folummodo fuide, faclumque id id re- 
prxfentandam pcrfcclam Communio- 
nem , in qua » ficut in convivio , abf- 
que potu non comeditur . Hinc hu- 
jus Miflx ufus a feptimo ufque fxcu^ 
lo fervatus eft . 

Amalariut L i. c. is. de Ordir.e 



fed tamquam generalem Cleri & Po- Romano, agens , fe legilTe ait > quod 
puli communionem , qu* co die in ho- .poft falutationem vel adorarionem Crn- 
noremDominiciSacrificiipcragcrctur . ci t duo Sacccdotcs affcrcbanc corpua 

Domi- 



Digitized by Google 



IN BREV1ARIVM ROMANUM. 



3>* 



^Domini , quod prxcedenti die refer- 
vaverant , ftmulqueCalicem cum vino 
non confecrato , quod tunc confccraba- 
Cur | uc Pop ulus com mum caret , pei- 
que immiflioncm confecratx Hoftix 
vini quoque debit confecratio » quod 
fibi mirum vifum eft , utpote contra- 
rium Innocentii I. difpotitioni , qua 
hoc biduo Sacramcntmn celcbrari vc- 
tabatur I unde liquet , Amalarii xvo 
id Romx morii fuiflc j & ab Ordinc 
Romano prxferiptum . £rat igitur in- 
ter Humbertum Cardinalcm & Grar- 
cot difpotatio tantum dc nomine* nam 
a G(SC«I appellabatur Mifla Pralan- 
ctificarorum , qux a Cardinal! & La- 
cinit Communio tantum nomtnabitur. 
Inquit etiam Amalarius , quod Rome 
conlultut ab eo Archidiaconui circa 
Ordmii Romani cortrmunionem , in 
qua vinum lanttificari dicebatur per 
i nmitXionem pani» confecrati , refpon- 
dit , quod in Ecclcfia , ubi Pootifcx 
adurabat Crucem , nemo communica- 
bat : Ubi jtfoflolitnt faltttnt etnetm > 
tie mo ttmmunitMt . Itaque hodierna die 
in nullit Eccleffu Romx communio 
ficbat ad nonum fxculum . Mediolani 
non fit hodic Communio , nequc Mif- 
fa Prxfanctificatoram ; in Gallia ve- 
to ad nonum fxculum fiebat genera- 
lis Communio. Theodulpho Aurclia- 
nenfi refcrente c %6. -omnet xtatcfua 
triduo ante Pafcha communicabant : 
In Cftt* Domini t in T*r*fttve , & in 
vigitix Ttfthm , & in dit H*[nrrt£lionii 
ab omnibm ctmmunicundnm . InRcjiu- 



do Oratio Dominica Vdttr no/itr , & 
Libtr* not ad Communionem , eleva- 
tio qux fit > dum dicitur Stent in Ctt- 
lo & in ttrr* , in plunbus Ecclefiis in 
ufu eft > obfervaturquc Lugduni quo- 
tidie, Romx vero non item. Dec™, 
fiteor loquitur Lanfranchus in fuis Sta- 
tue is : Cellecato fnftr Alt at e Chrifti tor- 
fort f*tl* in Quint vini & m<jh* com- 
mixtiont , diB* a Stttrdott emm Ditto, 
no Conftjjiont . 

Hoilicrnum Offici im in antiquit Sa- 
cramcntariii unum , & idem repeririy* 
jam dixirr.ut; nec di&mile cxtat apuB 
Amalarium, a quo 1. i. c. t j. dies ifta 
V*r*fttvt t hoc eft prxparatio nuncupa- 
tur . Prima Lectio eft immolatio Agni, 
qui J:fum Chtiftum reprxfentatjAgnutn 
noftrum Pafchalem hodie immolatum . 
Sccundi Lectio eft Olee , Vtnitt rtvtr le- 
mur , Tract us Qui habitat , deinde Paf- 
fio , Orationsi lolemnes , adoratio Crn- 
cit , Lccc ipfa non fit vera Crux , in 
qua Chriftui pependir, & Prafanctifica- 
torum ComtnuTiio . 

In Ordinc Romano Cajetani habetur 
Proceftio (olemnis , qua ad fufcipicr.- 
dum SS. Sacramcntum itur cum cruce, 
cerci^SV incenfo, illudque Pontifex ipfe 
de arourio fufcipit , ubi fuerat recon- 
ditum , affertque ad Altare Hoftiam 
pretiolo holofcrico coopcrtam . Rcde- 
unte Proccflionc rcponitur Crux fuper 
Altare inter cereoi , 8c lamina , Ccle- 
brant Iavat man/is , & Hoflia co-.ccTa- 
ta fuper corporate poflta , aquam , & 
vinum immittit in calicem , tit Sangui 



ta Magiftri Scptimo fxculo exarata , nem , & aquam e Chrifti latere hodie 

licot etiam in antique Cluniaccnfium exeuntem rcprxfentet i incenfata Ho- 

Confuetudinibua communio hodierna ftia , Celebrant dicit In ffiritu humili- 

die & fequenti prxcipitur i prafcri- tttio , poflea Orttt fratttt , deinde Ttr 

bitur paritcr a Robe, to A rbriflcrllenfi omnia ftcnU .... Vr*ttpti$ fslutxri- 

in fua Regula pro Ordine Pontebral- but .... Vattr nofltr . . . . Liber* 



denti > atque etiam fcrvatur in Eccle 
fia Maflilicnh S. Victors* , aliifquc 
Ecdefiii . 

Advertendum quidem eft, adjectum 
elTe Confittor > quod ad pedei Altari* 
dicitut , antequam vet poftquam itum 
eft ad accipiendum Sacramesitum , fi- 
mulque adjectam efte Oracionem In 
ffiritu humUrfft* i trecentii abhinc vet 
^uadringcnm annii > exftar folutnmo- 



not i Frangit Hoftiam > & parricu- 
Jam pro confecratione immittit in Cali- 
cem , & folus Celebrant communicat . 
De elevatioue Hoftixad ilia verba "Shut 
incctlo, & in ttrr*, loquitur Ordo Ro- 
manut Amelii • Hodie Papa communi- 
cat , non in throno fedeni , fed ad Al- 
tare , & ftant , ad honorandam Jefu 
Chrifti humiliationem i continuo di- 
cuntur Vcfp:rx, tanquam MiiTxinfcr- 



Digitized by Google 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



19, & quam vis non cantentur , Papa * 
aut alius quifpiatn Celebrant dicic Ora- 
cionem K'ft"* • 1° thurificationibus 
fervatur anciquui ufus incenUndi fo- 
lummodo SS. Sacramentum , non vera 
Altare, Cclebrantcm , Clcrum , aut 
Populum . 

Cannes Divinorum Officiorum Scri- 
ptores cofdem defignant ritus,qui hodie 
(unc in ulu • Nudum crat Altare , quia 
pridie mappx fublat* fueranc , atquc 
una tantum fuper illud reponcbatur 
tempore Sacrificii . Ad Altare acce- 
deni fe proftcrnebat Celebrani , ut pie- 
rumque moris crat , ante Altare, tarn- 
quam ante thronum divinx Majeftatis « 
ofculabatur Altare , annuntiabac Dia- 
conui jltfitmiu genu* fingulis diebus $ 
Dominicii execptisj oracionesfolemnea 
feu Sacerdotalesquotidieantehac dice- 
bantur: quarum mcuiinit S. Auguftinus 
in Epiflola ad Vitalem , Cxleftinus Pa* 
pa in Epiftola ad Epilcopos Galliarum , 
S. Profper, S.Leo , alnque affirmar.- 
res » hujufmodi oraciones xvo fuo ubi- 
que terrarum dici confucviflc, tamquam 
Apoftolica inftitutione prxferipras « a 
feptimo tantum fxculo Liturgix abbre- 
viandx caufa , Ferix quartx majoris 
hcbdooiadx , & Ferix lextx Parafce- 
yes addi&x funt , & poftca Ferix (extx 
tantum aflignatx » qua* in Miflai. Am- 
brofiano vidcrc eft . In pluribus G.llix 
Ordinariis habcrur una Oratio pro Re- 
ge ; Mcdiolani Oraciones iftxdiceban* 
tur poft Vefpcraij in quibufdam Ordi- 
nariii dicitur a Sacerdote Oremut - a 
Diacono fleflamut genu* , neque dici- 
tur Ltvtit , nifiante Per Deminum 

Brum "Jefnm ChriBum j dcin fcquitUT 

pradicatio. Le&iones , Tradtus , Paf- 
fio . In Ordine Romano Cajetani ad 
verba ilia Paflionis lntlin*to c*pite Pon- 
tifcx genufledtit cum aliqua paufa , & 
quifque alius fimiJiterj ad Paftionem ne- 
que lumina deferuntur , neque incen- 
fum , non dicitur Deminut wii/turn , 
incipitur flatim P*jf'» D»mini i\»/?ri J. 
thrift* fetundnmT^M nihil refpondetur; 
quando autem ventum eft ad ilia verba 
Vtft h*c juttm rtgnvit PiUtum , Aco- 
lyri arTerunt cereos , & incenfum , uc 
fieri Tola id Evingeliua , dcindc Liber 



ofculandut traditur celebrant j j quod 
totutn deinceps fuppreflum eft , tam- 
quam hodiernx triitnix non conveniens. 
AfHrmat idem Auclor , tempore adora- 
tionis Crucis deferri earn Iinteo obte- 
clam, & tribus d/verfis vicibus detegi 
acclebrante figillatim dicente Ecu Li~ 
gnum Crucit . Non extat in Sacramen- 
tario S. Gregorii , quod ad verba ilia 
Eat lignum elevanda fit crux , vel mon- 
firanda folemniter populo , fed adje- 
clum eft poftea ; extat autem , quod 
przparatur Crux ante Altare , qux a 
duobus defertur Acolytis , camquc Pa- 
pa adorac , & ofculatur , Ad«r*t*m de - 
tftuUtur Crucem , deinde tocui clerus » 
& populus . Poft crucis adorationetn 
duoSacerdotes ad Sacriftiam ibanc> con- 
fecraram Hoftiam accepturi ; itaque of- 
ficium hoc roagis fimpiex olim erac , 
quam hodie. In MitTaRatoIdi , qui eft 
alter Ordo Romanus in Corbcjenfi Ec- 
cJcfia ufitacus . tres illz in deferenda 
cruce proceiliones defignantur ; prima 
exeundo e Sacriftia , fecunda acceden- 
do ad Altare, & tertia ad Altare ip- 
fum , ubicrux detegitur. Interim can- 
tatur jlgits • Thai , 8c refpondetur 
Stnfiut . Dumcrucem ofculantur, di- 
citur Pfalmui Dt»i miftrettur , deinde 
Btati immacMUti , Vtwjt lingua ; tcr- 
que ad adorandam crucem ie profter- 
nunc . 

Juxta S. Gregorii Sacramentanutn 
crucis adoratio , cujus ufusin Parafce- 
ve pervetuftus eft , & Corotnunio fie- 
bant vefpere. S. Paulinus ep. it. quo- 
tannis in urbc Jerufalem adorari crucem 
affirmat : Efiftofut Vrhit hujut qutmnnit 
cum V*f(b* Domini dgitur , sdtrandum 
fofult prtfenit , utque frttttr hanc diem, 
qui Crueir ifftui myfltrium telebraiur , 
iff* Crux frtfennr j erac certe Fcria 
fcxta Parafceves , Diet ( } u* Crucit fie- 
ri »m ctlebrMtur . Idem aflerit S Cyril- 
lus Jerofolymitanus catech. 4. Rufticui 
Diaconus , contra Hzreticos , Acepba- 
los nuncupatos, fcribena affirmat , ufum 
profternendi fe ante crucem Jefu Chri- 
l\ i in tota Ecclefia fuiiTe receptum : 

& cUvtt nmbmi mnfixui «fl , & lignum 

venertlilit trmth , »mnit ftr tttum mum. 
dum Jr*/f/« uhfaut uiUcntrndiBUne «. 

dtrtt . 



IN BREVIARiUM ROMANUNf. 



313 



tierit . Concilium Parifleafe I naginum 
caola habicutn per cotaai Ecciefum in- 
dinar i declarat ante Crucem F eria feita 
in Parafccv; : Et idee San8* Muter Ec 
clefi* tete erbe trrrdtmm inter ttterm /»• 
TtHmerd trmttt Sacrament* itttevil lititum 

efft univerfit Cuibetitis §b mmerem "Pef- 
fienit Clerifli , mbicnmeue ram viderint , 
inclinmude ft veintrint vtntreri , f> he* 
fuper die San ft* , que PaJJio Domini in m- 
nivrr/V mmmde fpecialittr cettbrntmr , 
turn •mmi dtvetieue ttmiverfmrn erdinem 
$*terdei*iem , fern emmclmm fefmlmm *de- 
r*re . Jonat Aurelianenlis 1. de cult. 
Imag. Crucit culcuai probac per care- 
ajoniam Parafcevei : Ob recerdttientm 
S. Vefienie mnnmntim im Senile die Pm- 
mfcevti , ftcnndnm trtditiemtm Eeciefi*- 
fiictm trmeemCbrifii edemt , idtfi fuffli- 
**nde felutMt , ditent ; Ettt Hgnum\Cru- 
tit . . . . route mderemmt . Vide.quatn 
accurate de ifia adoratiooe Concilium 
Parifienfe , 8c Jonat loquantur . Inc 11- 
nationem vocat Concilium Parifienfe , 
intlineade vtme rari | Jon it falutati onem 
Dommit , Sufflieende felutMl ; in Si- 
Cramentano S. Gregorii idipfutn legi* 
Cur : TtrfeUtet fepmlut erutem .... 
S*luta,ue Vemifice vti fepuU Crmeem . ... 

5m* fain et« .... idipfum plane apud 
labanum. S. Ambroliu* dc S. Helena 
Joquent air , iplam in hoc facro ligno 
lion lignum adorafle,<|<iod idololatrie cri. 
men fuiffet , led corlorotn Regem , qui 
in lignopependerjt : Tien lignum ntiaut, 
*juia hit Gen tUt t tffit errer , fed ilittm , 
qui fependitin iigne . Exprobrabat Chri- 
JttlllU |u)ianu» , quod lignum Crucis a- 
dorarent ; &r S. Paulinut oftendendam 
populo ait , ut adoretur , jtdertudtm 
fefule f remit . Quando quit (e pruftcr- 
nit ante crucem , adorat Chriflum in 
Jigno , 8f , ubiChriftut fc humiliavit , 
veneratur inflrumcntum humiliation:! 

ejut .* Qu*ndo erncem adotamni .... 
%tnersm»r cructm , per MM rtdtmti fu- 
tntts , & ilium dtprttumur >jui rtdemit, 

ait Pfeudo AJ.uinut . Itaque verba , 
qua* di'iguntur ad crucem , tamquam ad 
chriftum dinguntur : Demime fefm *dt- 
re if it ermte fendtnttm . Antiphona , 
Tftm erute m udertmni , repetitur in vi« 

uAlcuintj qui an. Itf ••bin; -e*i mo» 



rienti atfifteni S. Benediclut Anianendi 
crucem porrigebat ofcuiandam diceni : 
Tmtm Crnttm *d*eamm Demint , team 
gleriefem ttteiimut feffienem t miferert 
nefiri t qui fefui et fre nebii . Igitur 
adoratiocrucu Jerofol/mit fieri carp it , 
cu)ut EccleHc ritum rcliquK imitate 
hmt, ut atbitratur Amalariut i.e. c. 
14. qui excufac adorantes crucem , quae 
ad imaginem iigni vera* crucit fadra eft, 
propterea quod de Jigno vera crucu nun 
ubique invenit i potelt . 

Petrus Cluniacenfi* pari non poterar, 
airgenteam crucem adhiberi , dum dice* 
retur Ee<elignmm t quare ligneam affer> 
n prarcipiebat. NemauienCe Concilium 
an. 1248. nonmti a peccato libei«imja> 
bet accedere ad crucem adorandam ia 
die Parafcevei : Ad cruets efeulum im 
die V*r*fttvet neme tcctdert debet , nifi 
immunii a fttette . 

Improperia l*ef*4e mtut , & utgin • 
Then extant in Concordia b. Durtftjtii > 
& in ftatutit Lasfranchi : in Otdine 
Romano Cayetani Vopule mens cantatuc 
aduobui Pretbyccrik alba indutit pro* 
pe crucem , duo Dtaconi alba par iter 
i iduti antegradum Altarit dicunt a- 

fie 1 , Be Chorui refpondet SenBmt : 
'retbytcri Qui* tduxi .... Diaconi 
jtgiee .... quod quidem Trifagion. 
jtgie* feu San fin, antiquitfimum eft in 
Ectlelia Grcca , 6c repetitur in acclama* 
tionibut Concilii Chalccdoncnfis Act.r. 
& in omnibut Grscorum Liturgiii; cum 
vero Gnaphatut Patriareha Antiochenut 
ad Trifagion pravo confilio td;unxi(Tct 
jQni erutiftuus et fre webie , miferert 
nebit > Concilium in TruUe can. 8 1 . hanc 
precationem vetuit : cujos additio a Pe* 
Jice quoque 111 an 466. improbat* mol- 
lis difputationibu* anfam prarboit. Hy- 
mna« ifte, in quo San 8m ter repetitur, 
precatioeft (arpiui in'Oificio da-corum 
iterata } ejufque Auctoret anirmant, in* 
ftirutam fuiiTc fub Theodofio Juniore , 
& Proclo Patriarcha, occafione terrx* 
motui , qui Conftantinopoli quatuor 
menfium (patio invalefcent , hac pre- 
catione recitata , ceilavit< Videtur ifte 
Hy rnnui ab illo originem ducere , quod 
apud Ifa;am legitur c 6 & in Apoca* 
lypfic 4 S*nR»s , Sunfhtt , Sunftus , 

R r 



Wgitized by Google 



3 14 COMMENTARIES HISTORICtiS 



p 

. 'mill mi Veus extrcuHurn J hibeturque 
} a Liturgiii S. Baiili. , & S.Jo:Chry- 
omi . Liquet cx S. Jo: Damalccno 
tempore Procii , Patriarch z Conli mti. 
nopolitani , hujulmodi Doxologix for* 
inu lain , S**But Dtm$ , S*n8m* f&tth » 
S. immortmiit , nuftrttt ntbit , in Con* 
itantinapolitanam EccJeliam introdu- 
ctam ilTc , & inCcmcilio Chalccdoncnfi 
cantatam* Petiui Gnapharut Patriarch* 
Amiochcnu* addi juffit . crutifxui 
ei pre nobis i quafortafle additione fa- 
drum eft , uc in die ParaXcevci canc- 
rctur, 

Totum bod rem um Officinm nudia 
pedibusdicebatur , ut ait Lanfranchoa, 
Ofjit'n inttTtThin n»dit fedibms 4 quail - 
doque incererat etiam popului } nunc 
DiacoDui fine calceis canrae Pa (Bo- 
ne m • 8t clerua quoque fine caJceis a- 
dorat crucem . 

Rigidiora hodierna die jejenia , & 
afpcriora exercitia peragebantur > qua- 
reGodefridum Abba tea ufquead tan- 
go inem coram Capitiilo te verberantem 
affirmat Perrui Blefenfii , Sc in pluri* 
but Monadic is conftitutiombut Rcgu- 
lareta Superiore ipfo pledtebanrur . 

Pane, ft aqua jejunabatur.ut , Ludovi- 

co Pio imperante , Concitiurn prarcipic 
Aquifgranenfc can. 8 In P*r*f<tve nihil 
Blind ,>nlf funis , & mqn* fnmmtur . 
Jejunari ufque ad Vefperarn jubetCon* 
c I urn quartumToIetanum , indignum- 
que decJarat communione Pafchali, qui 
ad horam nonam<n»anducat . 

Hodjcrn* Vcfperar Cunt velutiinCC;- 
na Domini , & Vcfpet* in casna Do- 
mini videntur prima* Vefperx Paflfioniaj 
quibut , quemadmodam Marutino,Pfal« 
mi proprii inferti funt. Hac die Vef- 
perxnon canebantur , ut antiqua £«- 
clefix fimplicicai in pfaimodia ferta- 
retur , S»bfltntUrtfftrm , inquit Don- 
(tanuiin foa Concordia ., & Udalricas 
inconfuttudinibita . 

Inpluribui Ordinarifi f & «pud Jo: 
Abrincenfem leg'.tur , quod hodierna 
die port Vefprrai lavarctur crocifixui 
aqua , & vino , Ac quo biberent qui- 
Cumque com muni cave rant . Poft crucii 
adoracionem in quodam Sepulchro re- 
condebatur , & interim tent.lMttortfr- 



fnlf Tie mi no . 

Pa(hc«i. Chrifli M) (lerium pluribui 
Fcftia pcculiaribut eccaalonem dedit , 
quxin noftro Officio non funt admiffa. 
Chrifti Crux per hodiernum publicum 
culcum fatii honoratur . Parifiit initio 
Quad ragclimar Feftum peculiare PatTio* 
■II Chrifii fub titulo Qninqut TU^tum 
vidimua eclebrari ; quod quidem nibil 
aliud ci\, quamdiet Para fee vet anticipa- 
te . In nonnuliif iocif cxponuntur am* 
pull* , in quibu* exiftere dicitur Chri- 
fii Sanguis . Honorari *S. Sepukhrura 
poteft , quod publicum eft monumco> 
turn, adorari vera Crux , qualii a S. 
Helena inventa eft , quoniam adeo au- 
thentic* eft ioventio , femperqoe Ec- 
- clefix aocloritaa amplexanda public* 
venerationii objcttum proponent ii • 

C A P V T LXIV. 

De Officio 'Sabbati StnEii . 

MYfticamJefu Chridi requiem in 
Sepulchro , defcenfwmque ad 
lHtcius, tcmpui videlicet ,< quo c;uia- 
nima a corpore feparata fuit , feu mf> 
fierium Sepulture e)ut hodierna die ce- 
lebrat Eccielia . In Ordine Romano 
Officiom nocturnom a media notfe m- 
cipicbat , to cum que , ficut p race den - 
ti biduo , pcragebatur . Ad Mat ut mum 
Pfalmi funt proprii) ad Laudet P fa I mi, 
& canticum Feric tertic , proptere* 
quod ad eiprimendam DominicamSe- 
pultutam aptioret vifi i*u9ti* Panfiis 
dicitur canticum jonar . Soloihk diet 
Miflam non habct , ne Pt*fanc>iAeato- 
rum quidem. Romx (ervatut eft ufui j 
de quo loquitur Innocent iui .1. ex que) 
enim Oihcuim noflurnum Pafchatia in 
diem pr*cedeme<n antic'ipatum eft>tunc 
fotummododici'MifTa cecpra fuic , quae 
tota cftdeVigilia feu n^cte Pafchatii s 
clique inter vigiliaa Eccleilx mairme 
folemnii , incipiebat autem pod No- 
na m circa occafum Solii -, 8t durabac 
ufque ad aurorair Pafchatii , necum- 
quame« ed. |icebat «b Ecclefu j qi/ili- 
bet^e/unui erai « diepraccdenti , to>* 

turn- 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM . 



3*5 



tumque illud fpatium dabatur lec~lio» 
nibiu , prccibus , Initructionibus , Ba- 
ptifmo Caihecumenurum , fie Sacrihcio* 
Millar , quod pec communioncm Pa- 
fchalem adftjncium terroinabatur. Hoc 
a Grxcii ec i annum obfervatur , a qui- 
bus hoc folum Sabbarum per annum je- 
lunio celebracur , prxfuibiturque a 
Concilio in Trullo can. 8$. Diet ftlnti- 
ftr* Tajftonit in jejuni* . . * • »fa*t *i 
tnediam nefltn magni Sabbati je)nn*re 
•porttt . Conftitutionct Apoftolica lib. 
B. cap. 1 8. noclem prccibu* tradu- 
ci , & poftmediam tantum noclem co- 
medi pracipiunt : Sabbaio nfqne *d gat- 
ti ctnium i jejnninm frtdntite fervigi- 
lantet . 

Hodietni Officii talii eft ordo : ad 
horam tertian vocabarttur omncs ba« 
ptizandi vefpere > vei mcridie , fi no- 
clu- tantum baprizandi erant > pro ul- 
tima vice carcchizabantur r fiebatque 
ultimum Scrutinium ; deindo eorum 
quifque peculiariter fignabatur ifigno 
crucis in fronte , coram capici manus 
imponebanruri fatto ulcimo exorcifmo, 
taagebantur illis aures > & narei cum 
ialiva , dicendo Ephpbet* , poftea un- 
gcbancur exorcizato oleo , quod Cate- 
chu me no rum o leu n appeliatur , fuper 
pectus , & humeros > abreountiare Sa- 
thanc> fie pompis ejus ;ubebancur> 6c 
cuilibct interrogation! refpondebanc . 
Primo Ecclefia xvo totunvcorpus un* 
gebatur : fed quia hujufmodi un&io 
non fine periculo, f$ minis prafertim , 
fieri vifa eft , peclori untum , & hu- 
meris fieri co-pit ; inder profeflionem 
hdei facere, 8* Symbolum recicare ju- 
bebantur ; poft bac dimittebantur » ut 
ad Baprifmi horata-regrcderentur. Jux- 
ta Ordinem Romanum non erac incho* 
anduro Officio m , nifi prima Stella ap- 
parti iflet in Ccelo : Ttfiea ingredinutmr 
ad fefftram ; ut fnerit prim* Stellar in 

tmUvifa , ftnant fgam- Tota nocie du- 
rable Officium r nec nifi poll median 
noclem populus d mittebatur ! In vig i- 
I'm i\efnrre(fitnit D. amt mediam ntHem 
K9t> eft dmhtendnt ftpnlnt de Ectltfid. , 
j*Mt* Canonum SanBitntt » Ante hoc 

tempusegredi Ecclefia vetabane cano- 
mi • uc. meoiioit S. Hieronyoui cp. 



ad La tarn: In die vigiUarnm Vafih* , 
mntt noBit dimidinm popuios dimititte 
»•» Uttt ; vcrum paulatim Officium aa- 
(icipatumefl . O^uod argre fctcna Con- 
cilium R.otomagcn(c an. 107a. decrevic 
can. a a. ae ante Nooam iocipiatur Of- 
ficium, quia ad no<ltem per tinao Do- 
minica Rcjurrcccioni* 1 Ut im S*bb*i» 
"Pjfch* 0 pcium ante T{on ;m men- inci- 
f'uttur j ad nollem t*im D$minica; Rcfur- 
rttlitnis refpieii . ... tie Fefta omnia 
a Vcfperu incipiebant: hocautemOf- 
cium.qnia maximam noclis partem oc- 
cupabac , Leclionibus , Precacionibus, 
Tr^dtibus , & canticis plenum eft . 
Simplex erat magis in Sacramentano 
S«Cregoriij inquo nulla fit mentio de 
cerei Benediclione^ , fed tantum d.ci- 
tur , quod harm tonveniunt «d 

Eccleliam , accenduntur duo luminaria 
in utraque parte Alcaris , Pulpitum 
confeendit Lector , Ledtionem In prin- 
tipio recitat , deinde oclo Leftioncs to* 
tidemque Orationes , dicuntur Lira- 
n x » rtur ad Pontes , duo luminaria 
accenta prxcedunt Poncificem , qui ad 
Fo;kci acccdens aquam beaedicit per 

Orationent Omnipotent .... jfdtflo , 

deinde Przfationem Ftr* diguum . . . 
ami invifbiii fotenti* : dlVldlC propria 
manu aquam in modum cruciaad ilia 
verba j h*ne so mam regtntrandis ho- 
tninibmt ftmparatamv ; ter (ignat figno 
crucis ad ilia verba , Vndt benefit* tr 
(ttntmrn manor per Venm vivnm : duo* 
immergitin aquamallatos cereos > ter* 
que halat fuper aquam dictm Defcen- 
dat in- hant flenhndinem ftntit virtnt 
Spiritmt Sanili ; de chnfmate iifundif, 
& baptizac infantes , a mafcoli» inci- 
piendo , eolque confirmat : inchoan- 
tur Litania, & quando ad ^ignm* Dei 
ventum eft , accenduntur cerei in Ec- 
clefia 1 fie duobus cereis pracedentibus 
PontifeK-redit ad Altarc > finitis Li- 
taniis , incipic Qlttin in ttrteift , Tax 
vbifeum , QolIeCU Dent ani hane S*> 
cratijpmmm neffem , Epilfoia > deinde M- 
Ittnjx , quod a Papa inconatur , fie fta- 
tim Evangelium i non dicitur OJFerto- 
rium , neque jtgnut Dei , nequeAnti- 
phona communiunis; Prafatio eft , in 
bat fttiffimum tittle gleriofint fried/tare; 

R r a ad 



Digitized by Google 



jitT COMMENTARIUS HISTORTCUS 



ad tummmhmMM inrerferitur , & 

Btm S*cT*tiffim*m ttltbtMntti ... .ad 
precationem H*nt $bl*$i»ntm interferi- 
tur Trt hit q»oi *t>ua , & Spirit* S**» 
fit rtgtntrtrt dignaimt tt . De Sibbati 
Sandti Vigilia agic etiam Tertullianut 

1,^(1 Uxor. Qmi (•Itmnibm Vtfch* 
$hn»tf«nttm ft turns fuffinibit . Interea 

omnes hujus Officii ca*rcmonias percur- 



CAPUT LXV. 
3c novo Ignc. 

PEr novum Ignem incipttiir hodier- 
num Officium.Cum enim poft Lau- 
act plcrumquc omnia in Ecclcfia lumi- 
nal ia extinguercntur , UtpotC per diem 
lupcr vacant a , novus ignis in iero ac- 
eccdenduserat pro lampadibus , & ce- 
rcis » qoi ardete debebant ad Officium 
Vefperarum j quod cum fingulia diebut 
fieret , propterea Officium Vefpertinum 
appellatumeft Lmctr**rimm , arque ica 
etiam a S. Hieronymo ep. ad La-cam 
appellator , quod circa vefperam lam- 
pades accenderentur : Jffutfcmt l»ttm* 

muff* Sicrificium Vt [peranum . De Of- 

ficio Vefpercino , &deor»tione dicen- 
da in accendendii pro Officio lucernis, 
agic S. Bafilius de Spirit. S. c. x 9 . Vifum 
tfl furibm r.oflrir Vtfftrtinl Imminit 
grttUm bnudqHdqutm flimtit accipcrc . 

Refer e etiam laudem , quar tunc S. Tri- 
nirati reddebatur : L*»d*m»s r*trtm , 
& Filium , & Sfiritmm 5«»0«» Dei . 
Ad hujui confuetudinis imitationem in 
Latinam Ecclefiam inveftos eft not 
dicendi ad ignem novum L*mt» chri- 
Mtl ft- Vf gr*%i*t i atque in honorem 
SS. Trinitatis accenditur ftatim cc- 
rcyj, qui in r res dividitur ramoi-In Brr- 
viario Moxarabico quocidie ante Vef- 
pcvaabenediciiur lumen > quod pro Vcf- 
perii dicendis accenditur. A pud S. Ifi- 
dorum , & allot , atque etiam apud 
Prudentium habeiur Hymmiv , qui pre- 
cMionis inftar dicitur in accendeodia 
eerers , cujus litufus eft Ad inetmfmm 
mtti Vsfshtlit ; fed per per am ; rcfl»tu- 



tus eft verut titului , M inctnfmm US 
term* : hoc autcm Prudetitii confilio 
fatis consruic , qui fingulis diurnis ho* 
risproprmm hymnum voluit aflignare* 
in Poemate CMtbametintn \ primus Hp- 
mr.ui clt Ad gtiii ctntum \ fecund ui Ad{ 
Mstutinat i tertiui Ante eibmn ; quar* 
tut Poft tibmm i quintui ad vefperam* 
feu ad occafum So h i , jtd imemfum 
luctm*; fextut Anit fomnum . Rev era 
in Hymno ifto vefpertino defcribit Pru- 
dentiui ignem , qui eliciebatur e filice 
ad accendendai lampadei , fed nondum 
in ufu erat , ut lampadet perpctoo if 
derent in Ecctelia ; quare ne profanut 
afiferretur ignii * e filice excutiebatur > 
& myfticx quardam rationet adduce- 
bantur , ab eo defumt* , qui in Scriptu- 
rii lux appellatur , & lapis angularis , 
cV petra folida . Nonigiturpro Sabbt- 
to Sanclo Hebat aDiiquitui bxc csre- 
monia . 

Hstc Rom at fiebat hoc rriduo , & fit 
adhuc in Ecclefia. Remcnfi , Rotora- 
genfi , &Cluniacenfi , eoquialampa- 
des omnes poft Laudes extinguuntur . 
Quibufdam in Ecclefiis novus ignis non 
eliciebatur , fed aliunde fumebatur ac- 
cenfus . Docet Joannes Abrincenfis , 
quod poft extintia luminaria ad Laudes 
lumen non acccnderctur ufque ad ignia 
novi Benedi&ioncm : £ar cut ultima 

tandel* ad Btntdifrus relinquiiur , lumtn 
in Bcclef* »fa** f'fi btntdiRi$nem 
ntn ««cradrfi»r.Carthunani novum ignem 
non excociune Sabbato SanAo , quia Si* 
crifta luce mam accenfam in fine Officii 
recondic, qua in accendenda lampado 
uticur ; neque benedicunt cereum Pa- 
fchalem . InSacrtmentario S. Gregorir 
novi ignis nulla fit mentto $ Be Pontifex 
Zacharias in Refponfione adS.Bonifa- 
cium Moguntinum ait ; Quoad ignem 
Pafchatem noftra traditio eft, quod in 
Coena Domini • dum fanc^um Chrifma 
confecratur , lampadutn omnism con- 
gregetor oleum in rres magnas fampa- 
des , qux in feereto qnodam Ecclefiat 
ioco ad imitationem interioris Taber- 
naeuli recondantur , ardeantque con- 
linuo* ita ut oleum fofficere poffit uf- 
que ad tertium diem; fed traditionem 
dob habcmui de cryftaJlu , de quibus 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



V7 



Ioqucti j . Eraot autem ardentia fpecu- 
Ja, feu lapides, undc novus ignis ex- 
cutiebatur . Ex quo colligimus, prx- 
fentem Roman* Ecdefix ufum excu- 
tiendi ignem , ad cereum Pafchaletn 
accertdendum , nonadmodum vctuftuw 
efle, hcque PontificiZacharix fatii pro- 
bari . Habetur autem in Ordine Roma- 
no Cajccani : tgnlt txcMiitur decry ft alia 
five lapidt & accenditnr j & refcruntuc 
trei Orationes , qux in benediclione 
ignis diccbaotur : afpergitur aqua be- 
ncdicla, tre» accenduntur candelx cat- 
oat auc calamo fupcrimpofitx, dicitur- 

3ue lumen Chri/ii . Dee gratiat . Epi- 
ola Bonifacii ad Pontificcm Zachariam 
docemur > in quibufdam Ecc lefiis no- 
vum ignem accendi Merc cum (i lice vel 
vitro ardenti . De novo igne , qui be- 
aedicebatur , loquitur Leo Papa IV. 
hom. dc cur. Paflor. In SabbtfVafth*, 
ex tin tit vettt! , novae ignis btnedicatur . 
Idipfum cradie Rathcrius Verdnen- 
lis, Mp. Synod, pro qua Benediclione in 
pluribut Pontificalibui unica tantum 
exit .bat Oratio . 

C A P V T LXVI. ' 

De BenediBione Cerei Tafibalis . 

• * 

QUibui Ecclcfia pnblice utitur , 
cereos quoque bencdiccrc con* 
fuevic : qux BenedicYio Sabbato 
Sanfto majore cum celcbritate fit , quia 
ignem &c cereum hodie refpicit tam- 
quani imaginem j. Chrifli , qui lumen 
eft mundi cxtinftum & fufcitatum . 

De Ccrco Pafchali nulla fit mcntio in 
Sacramentario S. Gregorii , neque apud 
Carthufianos , quemadmodum fit in 
Ordine Romano. Quarto Concilio To- 
Jetano docemur , licet quotidie pro Of- 
ficio Vefperarum bencdiccrentur ccrei , 
peculiarem tamen Sabbato SanQo bene- 
dicVionem fieri ilhus cerei confuevjfle , 

Sui tota nodte debebat ardere 3 atque 
ujus cxremonix obfervationem inHi- 
fpania tantum obtinuifle j inquit enim 
can. 9. Si quit petat >cut iffa benediclio 
Sabbato Santto fiac , refpondendum cf- 



fe, in honorem Dominic* rcfurrcclio* 
nil : Lmterna & ccreui in pervigiliis Pa % 
fth* apmd nnafdsm Ecclejiat non benedi* 
enntur j & cur a nobis benedlcantur , in* 
quirtsnt : propter glorioj*m nofiis ipfini 
Sacramentmm folemniter h*c beneditimns t 
ut faer* refurrttlionis Chtifli mjfltrium , 
quod tempore hnju' votivte netli s advent t , 
in bcncdiclioae fantli Uminit frnfeifiamttt . 
Et tjnia bs< obftrvatio per mult aritm lot* 
terrarum , regioneftjne Hlfpanim in Eccie- 
pit commendxmr , dignum efl m propter 
mnitatem pads in Galtican'u Ectlepii con» 
[erve:ur . Ds benediclione Cerei Pa- 
fchjlii agit S. Ifidorui Hifpalenfis , ci« 
taturqtic ab Elipando in Epiftola ad AI- 
cuinum : l^tm&ipp canimnt in vig li* 
Taftk* beato Ifidoto detente , indnit car- 
nem , fed ntn exuit majeftatem j noflram 
fmbfiantiam exfetent , fed propriam non 
relinqttent : qux verba leguntur in Mif- 
fali Mozarabico 1 ad Bcncdiclionem Ce- 
lei Pafchali* . 

Adveitendum eft etiam , quod una 
com cereo benediccbatur lampas , qua, 
cereus acceoJebatur , ut in citato qua: - 
to Concilio Toletano traditur : lucer- 
n* &terem in pervigiliit Vafthtt j & ltf« 
gttur etiam in Miflaii Moiarabico, ubi 
primo habetur , Sic benediftio lucemx , 
in qua benediftionc verba exflant S. Ifi- 
dori i deinde, Sequitur tetei btntdi tilt 
cum oratiooibui propriii . 

In antiquo Pontificali Remenfi Saxer- 
dos pergit retro Altare ad acciplendum 
lumen $ quod reconditum fuerat in fine 
Laudum,& figno crucii fignatum cereum 
accendit . InMilTali Ratoldi Corbejcn- 
fis novum ignem accendi legimus , vcl 
per cryltallum ardentem , Cum ttmpulU 
0 Sole tUmmimttnm , vel per (ilicem,unde 
dicirur , S'tve a fiiite excuffum j deinde 
difpoiitU in modum crucis fuper cereum 
granit incenfi , inferibitur annus Incar- 
nationii, Indiclio, &r Epacla , & binx 
litterx A & B , ccreufquc ante Epifco- 
pum defertur j inde Diaconus benedi- 
clionem petit a Celebrante , Sc benedi- 
citur cereus&accenditur . 

In Ordine Romano Pontifex egrcfLi 
e SacriRia cereum in deAinato loco ac- 
cenfum figno crucis benedicic ; deinde 
dicuniur feptcm Pfalmi , & lopga pre- 

catio 



Digitized by Google 



3 i8 COMMENTARI 

catio eumdem fere fenfum habent ac£- 
xttltet. Dhi quidcm Roma: ptxtermtfla 
eft cxiemonia benedicendi ccrei Pafcha- 
llii cujui loco cera cancum bcncdice- 
batur > ex qua par var quxdam Agnorum 
figure compaitx popuio diftribuebantur 
in Pafthate poll Communionem Cerel 
Pafchalii benediftto a Theodoro Papa 
rcfiirutaeft , quern nonnulli etiam Au- 
ttorem putanc iftiui cxremonix ; fed 
confule Ennodiurn , qui longe ante 
Theodorum vixcrat >Theodorut autctn 
anno^a. Pontifcx crcatiu eft. 

Amalariui lib. i. c. 18. Microlo^ui 
; xaliii inftitutionem cerei Pafcria- 
lis Zozimo Papx tribuunc anno 41 7. fed 
nihil exftac ante Ennodiurn fexto fxcu- 
io 1 & antequartum Concilium Tolcca- 
num : vixerat Ennodiui trccentii feraie 
annii ante S. Gregorium , nec potcft 
certo fciri , hujnfmodi inftitutionem 
ante Theodorum Papam Romx fiiifle in 
n(u v cernitur ilia quidem in Ordine 
A mbrofiano , in Litnrgiii Gallicanii , 
& in Concilio quarto Toletano an- 
ni 6n- 

Pro hac benedidtione quxlibet Eccle- 
fn propriam habebat orationem } Eml- 
set Romx dicitur , eflque in Miflali 
Ambrofiano, fed orationii AuCtor ne- 
fcitur, ex qua am plum folummodo apum 
ceram formantium elogium deleftum 
eft, a Virgilio, Plinio, aliifque profa- 
nii A udtoribui petitum ,earumquc cum 
Sancla Virgine comparatio , ad ejm foe* 
cundttatem puriratemque defignandam, 
fublata. A S. Hugonc Abbate Clunia- 
cenfi refert Udalricui expunclum fuiffe 
locum ilium, ubi peccatum Adx dici- 
tur ncceiTirium &felix, quod Domi- 
num meruerit habere Rcdcmrorem : 0 
ftllx culpa , & quid Adm ftccatum netef- 
fariumt/? , mntt htt annoi I Abbmt fecit 
mbrmdi , & nt Mmptint legerttur , inter* 
dixit. Satii obfeura hxc prccatio vi« 
detur . 

Quxcumque cxremonix ad cerei be- 
nedictionem adhiberi folcnt , ad preca- 
tionem iftam incerpretandam adhiben- 
tur . Incenfi grana cereo affiguntur , di- 
cendo , Inttnfi hmjms facrificinm , quam- 
vii ;»r#ii/J»#fignificet accenfum cercum, 
noo veto thui. Antcbac cereui iocenfa- 



IS HISTORICUS, 

batur,. ut videre eft in Statutis Lan- 
franchi r. 62. Ad ilia verba 
ntitmmt ignit *tcendit , akCendit j; ce- 
reui Cun dicirur ,. Trttiefm hujux 
Umpxdii , quod ad cereum r efVrtur , ac- 
cend;intur lampadet , & Acolytoru-n 
cerei; quibut accendendi* adhibetur ce- 
reui in tret ramos divifoi, ad expri- 
menda verba ilia , Divifmi in partei mu- 
tumti luminii detriment* nin nwit : to- 
ta nodte cereui ardet propter ilia verba, 
Ftsmmgt.ejut Lucifer matutinus invtnitti 
ardet etiam quibufdara in Ecclcfii* in 
Feftii Pafchatii , quia dicitur lndtfi- 
cient perfeveret . Romx extinguitur tan- 
tum ad Afccnfionem , Sc Parifiti poll 
orficium diei Pentecoftei , quitemporif. 
Pale t, all terminuteft , & quioquagefi- 
mus dies poft Pafcha . 

Cereui ifte ab origine fua columna 
erat cerea , in qua inferibebatur , hoc 
eft ftylo quodam imprimebacur Officii 
ordo per totum annum ufqueadfutu- 
rum Pafcha , unde annul incipiebat , & 
Breve mnni appellabatur . Quod Breve 
aptiui deincepi viftim eft fuper chartam 
inferibi , affigique cereo , ut Be etiam 
hodie in Rotooiagenli & Cluniacenli B 
V. Ecclefia . Poft impreftionem inven- 
tam aptiui quoque judicatum eft libel- 
lum fieri diftincium , eumquc nuncupa- 
tiBrevt. Romx, ut liquet ex pervcru- 
flo Ordine Romano T non defetebatAir 
in Pafchate cereui, fed in Natali, ut 
tegitur apud Bedam l.de rat. temp c.4?. 
& ratio erac , quia a Natali inchoabanc 
annum , queaaadmodum ex veterum 
Martyrologjorum difpofitione quifque 
poteft'eonjicere . Cereui ifte fuper co- 
lumnam in antiquioribui Romx Eccle- 
(iit collocatuc > immo cereui ipfe co- 
lumoa erac, ut ex benediclione ipfa » 
qox etiamnum in ufueft , colligitur . 
In'quibuldam Ecclefiii eft trigintattiunv 
librarutn pondo in honorem triginta 
trium annorum Domini noftri . Refert 
Beda t Monachoi Romam a fe mifloi 
cognovifte Natalii diem in novo cereo 
S. M. Majorii anno 701. Vide Papebro- 
chiuminmenfe Majo, ubi ait ; 

Ftjhrum fro anno ftqmentc inferibebttmr 
(tret toto ifto anno legendnt . 

Apod Ennodiurn Epifcoputn Ticinen- 

fc-a » 



Digitized by Google 



» 



IN BREVIARiUM ROM ANUM . 



fem > qui anno $ai. obiit , duat rcpe- 
riantur benediftiones cerei Pafchalu , 
d ; ve r 1 z a precatione Exmlttt , quam not 
dicimui : apod S.Grcgoriura nun Icgi- 
tut Ext. lit, , fed in Or dine Romano: & 
ioMiflali Gallicanoinfcnpta eft hoc ti- 
tulo : Bentdiflio ttrti I. jtMguftini, quxm 
cum 4 dh* c Vuconut tffit , tdidi$ & tttinif. 
quae inferiptio nullo niticuf fundameo- 
10 i nequc pore ft prccatio ifta S. Augu- 
ft i no, auc S. Leoni iribui , ut aonoulli 
diclitant. 

Ad S.Auguftinum quod atcinet , Au- 
tfor fortaflc judicatus eft ex quodam te- 
xtu , ubi ait de Civic. I. if. c« zt. fc car- 



V9 



C A P V T LXVH. 

De LeBionibus qut Fontium Be- 
nedi&wncm frxcedunt . 

POft cerei bened iclionem dicuntur 
a ChoroLeclionei pietermitTe C i i- 
ticorucn & Traciuum > vci dicuntur O* 
rationeia Sacerdote ad Alrare. Lcflio- 
nei iltx funt Romar duodecim numero , 
quae , polteaquam noctu non baptizatur 



tnina quzdam in cerei iaudem compo- ampliui, 8c Biptifmo Ordinatio fubfti- 

fuirte ; in Inmdt mu+dtm ttrti- brtvntr UU eft » cum O d in at ion \ dicbus duo- 

utrfkus dixl\ decim habebantur Leclionei , Sabbato 

J/.tc im fmnt, Ions fum , ? »/« i» Saoclo aflignarz funt ; hz duodecitn 



linn i ifta ere a/1 i : 
ntfltum tfl in tit , nip quci pee 
■ c*mmt nmnnttt . 
. Verum cum ifti verfus in precatione , 
quz S. Auguflioo tribuitur , non repe- 
riantur>, nullo mo-Jo precattonii Au- 
cl or S. Angoftinus crVifcod*i eft. Quoad 
verbi ilia 0 ftlix culpa , ea non leguntur 
in vulgato 0> dine Romano , neque in 
Liturgia Calhcana , ubi 'Exnlttt defi- 
gnacur ; led fortafte tempore S. Hugo- 
nit Cluniacenlli verba ilia inrerferi cce* 
pta Cunt , ~8c ab eodem fuppreffa . 

Benedict io Cerei Pafchali* , quzRo- 
mar fit aDiacono , ficbar Ravennz ab 
Epifcopo , tcfteS. Gregorio I. 9. cp. %(. 



Led otic j juxtam primam inftitutionem 
ad Haptifatum rcferuntur, Romar quaa- 
doqueGrzceSc Latine dlclac funt , quae 
numero crane viginti quatuor s in pie- 
r if que Eccle/iii Gallic , qux Romanuni 
ruum receperunt , quatuor tantum func 
Ledionei > ut'Iiquet ex Amjlario , Ru- 
perto , Pfeudo Alcuino , & Hugone a 
S. Viclore . Sex memorat Belethu$,qua; 
ivo fjo dicebantur : Sacramentarinm 
S. Gregorii o& defignat : Gelj/iinuiil 
decen : Ctmti JFJittonymi duodecim > fi- 
cut Ordo Romjnus . In nonnul I > Ec- 
clefiit dici quatuordecim refett Duran- 
dut l.ar. c. 8t. 

Leci ionci 1 ft ar diverlimode diftr'ibutc 



3 ill argroto permittit Epifcopo Sacer- propriam habebant fingulx Psxfatio- 
otei iuoi fubftituere : Trtttt j«* fmptr nem , ut ea>rum fe fu» populo exponcre- 



ctrtum !n J{ivcnmti civitaie dici ftltmt m 
Stttrd+nkm , ftr stium ditantmr . 

Magna erac in cereum benedi£tum & 
ceram pietaa , cuius ope a fulgurcfic 
tempeftate , multifque vitar periculis 
erui le pofle Fidelcs arbitrabantur ; uc 
legimut apud Ennodium in p ima Cerei 



tur . Duodecim iftx Ledlionet Grxce 8c 
Latine leguntur in Of dine Romano Ca- 
nonici Bened dri . Anaftafiui Bibliothe* 
cariut ait , Bened iclum III. N colai I. 
prxcelTurem , reformafte Libros > t.e- 
ttionefque in vigil ia Pafc hatis 8c Pente- 
coftci Icgendai prxparatTe : Vtgnut 



Pafchalii Bcncdiaione : M, ft q»i, hint velmmtn fi*f*rgtt p*d*it , in ? «o Gr*t*j 



fmmftrit ndtttrfni fl*tu> -jriuvtum , ffiri- 
(Mr frottliarmw ,' ft itti frigtlart frofm- 
gimm , 6V in lecunda Benedict ione , Sum- 
non tx hot ttntt* ftnullai & NMifj i»~ 
curfni ! j c ai mil a > t fmriitnlsm . E 1 c I quo 
ce eo ceicx q^xdam figuix cflfingeban* 
tur, in quibii% ioiprimebatur agni for- 
ma , q»r vulgo appelUtux Jg**t e cera 
•bcnedicla . 



&■ Ittinn Itflionti .ymi dir S*bldi« fan- 
&* Ttfih* ,'fi t.ml & fd»R* Ttnttiofltt 
Subdinoni Itgttt ftfili {nnt . In qtiibuf* 
dam vcteribus "Roman i» O-dinibui qua- 
tuor tantum hibentur Ledl onci cum 
tribuj Canticis i in Conco* dia S. Dun- 
flani trci tantum Licliones cxHint ; 
prima In frintipio 1 feciinda Fjff»>» eft 



Digitized by Google 



320 



COMMENTAR1US H1ST0R1CUS 



in vigilim ; tertia //<. bntiitm* . Qua- 
tool dcligna atur ab Udaliico . 

C A P V T LXVIH. 

De Font turn Bcneditliom . 



InitU LecVionibut itur ad Benedi- 
AioDcm F . ntium , idcfl aquar,qua? 
ptifmo Catechumenorum infervj'c 
dcbeb^t i eundo caritut Refponforiura 
Sicmt trrvmt , quod a tempore ufqwc S. 
A i - ftini , in jpfc tcftatur in pfal. 41. 
peruiltatum crar . Jbatur autem in Pro* 
ceflioni* mudum , fc cancbantur L'ta- 
nia? a tribut > aur quinque , aut leptem 
chorii, joxta tortus fiequennam , *cl 
repctebanrur tec , quirqu:et , aut fc- 
ptict a duobu* thorn , unde Liraniar 
i&m tf in*, quinat Be feptenar appellat* 
funt apud Thomas . Ut**i* ftftmn tn- 

jut nc&tna Stcf'crum C> fgMtitntt ft f tin 

rtfttnmnt. A ppellar.Ciii fygmt'mtt pre- 
cei II*, qua* Invocac oncm Sandtorum 
in Lit aniis fubfcquuntur , idque nooten 
remanlit tnbut dicbus ance Afcenfio- 
Dem , quia hoc triduo diccbantur : Li- 
tnnin nnimn , nnm qminnuitt tepttiimr ; 
Trims fm* itr , Apud Hngonem a S. Vi- 
Gore orriet repcntur quarlibet invora* 
tio ad Fortes ptocedendo , quinquics 
cum acccditur, & ter cum reditur . 

Antiquut efl ritus beredicendi Font ii 
baptifmalit , ut colhgitur cx S Cy- 
priano rp. 70. & S. Cyrillo lerofolymi- 
lano catech. 3 crediturque inttitutionis 
cfTe Apoftolica? , ut docet S.Bafilius lib. 
de Spir- S. c 27- Benedict io ifla ab ini- 
tio /implex tantum precatio fuic cutn fi- 
gno Oucit, & reJiqu* ca-rcmoniar ho« 
die ufitata* poft precationis formulam in- 
flitutar (uht ad ejus fenfom explanan- 
dutu i aquacrucii inflar divifa in qua- 
tuor mundl partes difpergitur , in a* 

J|uam immergirur cereus Pafcbalis , in- 
u/flatio feu halirui Celebrantis ter ite- 
ratur; oleum cathecumenorum ,6V fan- 
dlum Chrifma in modum crucif infun. 
dirur ; eflque hujufmodi precatio ab A 



cerdoi tangic aquam dicens > ft*mt a* 
fM« regrntrtndit , ut aquam oHendati 
dividit in modum crucis, utfignoctu- 
cif earn benedicat ; fuper aquam halat, 
ot Drmones ejiciat verbis illit: Pr«W 
bine Sfiriiut immnnint *bfttint ; 10 
quatuor fpargtt mundi parte* dicem , 
In qui-.usr finminibnt ftnm terrmm nf- 
gmrt frmttftt , alpirat d (cm , Bt»i» 
gnmi nfpirm , 8c dulcirer hatat , quia 
Mtnignmt Jrgirur { immergtt in aquam cc- 
1 cum ad iU4 verba , Dtfttnitt in h.r.c 
fttmiimdinem ftntit ; ft I lit in aquam ce- 
rei guttat in modum crucit propter il- 
ia »ciba, Fmtnndttmr f*nt iftt in «•■!- 
«r Vnttit .... atpirat, Ar haiat (u- 
per aquam ad ilia ve-ba , Sfi*itmt Sen* 
Hi , quia Sfiritnt a ffirnnin didui fi« 
gnificat fliiiiB), venum , halnumidi* 
cent V$ fit mnda fmtiftant , punfitat a- 
quam dcluper halant , 6c adjutant De- 
monei per exoicifmum. 

Ant:quu»cft etiam ritus baptiaindi 
inPafchate , nequc alio quam P«lcha> 
tit , cV PentecoiV tempore confere- 
batur Baptilmut » fltfi ncccflitjt poOu- 
Jaret . In pluribui EicleliaruQi Oidt- 
liariia commendatur , ut ferventur in- 
fantes aliqui baptizandi in vigdia ho- 
rum Fcftorum , dum btptifmaltt Fon- 
tit bcntdi£tio pcragitur , ut fcilicct 8t 
pratfcotii Ecclefic exptimarur finit , & 
ifliui carrrmonic defignetur antiqot- 
tat. Id Rom* accural iflime fieri cerni- 
mut , & al quit pleromque in taliun 
FcOorum vigilia baptizatur. 

Solut Epifcoput Baptifmutn admini- 
ftrabat , ut notat Paulinut in vira S. 
Ambrofii, legiturque etiaut in vita S 
Athanafiii , ftc S. Jo: Chryfotlotxti . 
Baptiftcria autem nonnili in Cathedra- 
libui extabant , quemadmodum Parifiii 
S. Joannes Rotundut BaptiRerium erac 
tlr bit , nec alibi baptiaabatur 1 in Dif- 
ccfi quoquc Meldenfi nonmfi in Cathe- 
drali per hebdomadam Pafchatif ha- 
ptiaatur . En igitur ordo conferendi 
Baptifmi . Fontium benediclione pe- 
riAti cathecumeni accede rc jubeban- 
tur i repetebatur quod in Scrutiniii 
faclum fuerat ; Patrini offerebanc rri- 
alariodeCgnata , tV in Gelifiano, & fculos, Matrinr fcminai ; interrogabae 
.C:cg«tianoS«crimcnt»i9 inlciu. S§ : Epifcopm , quo nomine YfCirentur 



Digitized by Googl 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



^ c 1 in die nativitatis impjfito , vel o- 
Ctavo pjft nativitatem die , /uxta vete- 
ten ritum , de omnibus tidci articulr* 
intcrrogabantur , Sc relpondebant : Crt> 
d* i pctebat Epifcopus , ail vcllent ba- 
ptizari, dcindc mium , duos vel tics J 
ii tuagnus foret uumerus, bapcizabac , 
& reliquos a Presbyter. > vel Diacenis 
baptiziri jubebat , ipfc interim fepra> 
parabat adMiflaai, baptizabantur au* 
teat Trim* immttftme . Si duo incrant 
■alvci i feu fontei in Baptiftcrio , ferni- 
uza Mauinis fufcept* , & a pin fenii- 
nis exutx baptizabantur feparatim a 
mafculiti fin unustantum foot incrat , 
poft mafculos fcrn'm* baptizabantur > 
aquicducli liagul: baptizandi ab codcm 
Prcsbytcro ungcbanturS. Chrifmateaa 
vercice capitis, crucis tig no cum polli- 
ce faclo; a Patrinii e Prcsbytcri ma- 
iiibus laifccpti lintro quodam coopeiie- 
bantur , dein vcltc Candida indueban- 
IttCt quam la-pius ab Epifcopi maniboi 
•fumcbant Patrini, qui poftea <hrifm*lt 
i:s imponcbant , calanticam nempe feu 
tegmep lineum , quod modo vcftis , 
potlquam baptizatis adempea eft, lo- 
cum tenet i dcindc ante Epifcopum dif- 
poncbantur , qui cU confcrcbat Confir- 
tnationem , precatione luper cos facia, 
Vtnt •mnifitns , qui $e ttgtntravit .. . . 
quam clevata manu tecxabat , invo- 
canfque gratiam , & feptem S. Spiri- 
tut dooa eot ungebat lacro chrifmate 
in ftonte , & figno crucis Cum pollice 
fignabat ■> deniquead Altare cum Liu- 
niarum canto pecducebantur , ut ad 
Mtflam communicarent . Qiiando ba* 
ptizibat Epifcopus , omittcbat facri 
chriftnatis unclioncm in vertice jama 
Preibycero faclam j quando nonaderat 
Epifcopus , novi Dipriziti vefte can> 
didalnduti , & chrilmali caput obte- 
cli , ceteum maau geflanccs tbant a 
Pontibus ad Altare cowmunionem ac- 
tepturi i in reditu caniabantur Lira- 
ni* , & ad jtgnmt Dti accendebantur 
cerei pertotam Ecclefiam j ad Miflam 
communicabantur novi Biptizati, etiam 
infantes, qui jejuni afferebantur , an- 
tequam ea die ubera fuxiflcnt . 
• In Ecclefiis,in quibus non conferebatur 
Dafiifmm, fiebat Aqua-bencdicla , & 



facia afperfionc in Ecclcfia , bcncdicc- 
bantur (WMll : Ubi Miptifmmt «•* fit , 
dqn* btntditatur , & fftrgttur in 
dtmt . ( Qui. Rom* ) 

Ufus diftrrbuendi Populo Aquam be - 
nedi&am in Fontibus , at earn domum 
quifqtie fuam deierrct , ante Chrifmatit 
infufionem , apjd Gregorium Turoncn- 
femrepcrkur , & incapituiaribusCaro- 
•li Ma«m , quat quidem aqua ante Chrif- 
matit immixtioaem fumenda eft , ot at- 
perlio incraftinum fiat* 

■ 

C A P V T LXIX. 

De Bap if mi adminiflratiom . 

* 

Pttyfica prorfus origo ell lavandi in- 
fantes in momento nativitatrs fuar, 
ut carnis forde> cmundentur ( S. Paul, 
a. Car. 7.) At*ndtmu$ n*t *b //<• 
qmln*mtnt$ ami 1 , &• Sfititmt . ( 1. 
Cor. 6. ) AUuii tRit , f*nlJifii*$i tflif t 
quapropter S. Petrus altiurem fincm in 
Baptifmo refp iciendum docet , S. Petr. 
a. 21. fie Vug. Arte'id. lib 9- * d 
/«mn« frimum dtftrimm , S Hierony- 
mus in Ezechielem 16. ait : Crurni* in- 
ftnlittm erpot* , flttim ui tmittuniur 
car »ttf , Uv*ri /Wear . 

INSUFFLAT j S. A*g*JI. Ttm. J. O/rr 
cintr. 7 x --a infufflitur fuper intan* 
tes baptizandos , nt Princeps hujut 
mundi ejiciatur fortt . Czleflinus Papa 
in Epidula ad £pi(copos Gallic c. 12. 
ait : Ad fontem vitz non pronxifcun- 
tur » alQ. poAquam Miniflri Eccrefis 
per exorcifmos, & infufflationes ab ii* 
imparum fpiritum ejecerint . Per exor- 
cifmos autcm dicitur : fx/, rrcfa't , & 
(piritui immundas foras ejicitur . 

Manuum impositiones . Impofitio 
manuumeil ali^uem tangendooftende- 
re, unde inquit S. Matthsus , quod 
Domino obtulerunt infantes, VtmMnmi 
tit im pent re; , Matth. t S. Marcus in- 
quit 10. i|. Vt tMngtrtt itltt, i itidea- 
que Lucas 18. Vt roi tjtmjtm j ideoque 
imponuntur manus fuper eos, qui be- 
nedicuntur, exorcizantur , confiraian- 
tur » ordinantur , & abfoltuntar , ut 
S t exoi- 



Digitized by Google 



Sit COMMEN TARIUS H1STORICUS 



exotcizandi , confirmandi , ordinandi 
perfonam illam fixa, firina , & fenfibilii 
jigmficetur intent io . 

SiiSCEPTIO feminarum pofl partumj 
earum capiti flolat fimbria, ronmanut 
imponitur , modeflia? caofa , quod fit 
etiam in aiiit cafibui , in qu*bu» Evan- 
gclium Icgi folcc . 

Ephpheta . A utfor Libri Sacramen- 
torum, apud S. Ambrcfium I.i c.i.ait, 
Jcfuin Chiiftum voluiflc , Ml homo ef»ct 
ille, cujui linguam falivafua tetigit , 
quia fi mulier fuflct , indecorum ali- 
quid ea aftio pratfetuLffct . legitur c- 
tiam» Dorainum noftnm puft refurtc- 
clioncm fyam Magdalen* vctuiflc, nc 
ilium tangerct . Dicebatur adaptrht ; 
lirftrudtionei omnet Quadragefim* hoc 
unum Ipcclabant , ut cor, & fpuitura 
Cathecumcnorum aperircnt , ne quit 
ignoraret quid inrerroganti refponden- 
dum cffei i &S. Jo: Chryfoflomui H*m. 
a. imz.Ctr. o;a« pro catherumeoii , ui 
illit cordis aures sper<aotur,qu* dan fx 
funt , quia nondum de inctfabilibu* My- 
fleriii audierunt loquij atquc etiam in 
Orationepro iii in Parafcevc dicitur : 
l/j Vtui fiafttiat *urt: prattrditrum 
xiFlttTum ; iraque hn/ufmodi verba Efh- 
fkng , &c adaperitt eo tendebant fo- 
Jummodo, ut fpirirualii furditai fana- 
ictur, & intern* cathecumenotumau- 
ret aperirentur. 

S. Arobroliui , lib. it Myfletiis , re» 
ferens quod diccbatur Efbpbeta , au- 
rium tantum memorat taclum , de tt« 
clu narium non tam aperte loquem : 
Aperite i&it*r aurei , & btnum tdtrem 
*/»<e attraai iahalatum v*bit mantrt Sf 
tramtafrnm , tapltt quud xebit fig»ifi' 
tavimn$ tUm a per lien it ttlebtaatet r*y- 
fieriam dicebatmr Ephfheta , tjmtd tft ad' 
aperitt . Attentate ergo , &' burnt m 
jftum v.tr stern* odorem refpirate , 
quern vobii Sacramentorum v i i c us hi> 
fundit , quemque not defignavimut per 
verbum Kphpheia , quod adapetire fi- 
gnificat . Bonus ifle odor narium it* 
Sum attraxiffe poteft ; reperiturque 
in Libro Sacramentorum, quiS. Am* 
brofio tribuitur : Aattt ttttgh Sattr- 
dvi , e> natet . 

Prater unclionen fativ* fumebatur 



etiam dc Into , ad exemplum Chrifl i • 
ut tradit Sacramentorum Libii Auftor, 
qui S. Ambrofio tribuitur , lib. j. c. *. 
Standi dedifii ntmtn mast tulit latum , 
w limit fmyer tea let tues » idem doccc 
Hay mo Albeiftadenfii in Sermone de 
tertiadecima Dominiia poft Penteco- 
llcni , 5c leidradm £pifcopu» Lugdu- 
ncr.iii in Traclatu de Baptifmo c. z. 
hoc autem a Feria quarta hebdomadae 
quart* Quadragefimar defumtum eft , 
quo die ccremonia apener.di aureipe* 
ragebatur , & kgebatur Evangclium 
Co?ci nati, quando jefui Chriltut lu- 
tum dc fputo fecit , & linivit oculot 
cocci. 

Patrini, & Matrina Titer , & Citd» 
recitare juluntur : hoc autem tit, quia 
tenebantur ipfi docere hare novot ba- 
ptizatoi , flatimque Catechumenum in 
iit rccirandu inftruere ; Hquet enim 
precationei ifias recirari antiquitut non 
confiuevifte in adtn'n;ftratione Baptifmi, 
fed profeflionem Fidei tantum a Catc- 
chumcnit fieri jufl'am, ut fit etiam in 
praHenc . 

In Baptifmo duo fiont fufflaeut: ex« 
fufflatio , qua fit in exorcifmo , exit 
ab ore coropreflis labiit , veluti cuna 
Jumen exfufflando extirgtiitur ; infuf- 
fiatio autem fit halitum emittendo a- 
perto ore , veluti cum manut infuf- 
fiando calefacimut . Exfufflatin fit ad 
cjiciendum , & propuifandum malum, 
infufflatio ad infundendum bonum : 
Tertullianus lib. a. ad mxtr. e. f. de 
fiatu loquitur, quo Chrifliani impuruna 
aliquid , & immundum ejiciunt : Dum 
aliouid immundum flatm t*fmit , & n 
Tiaclatu de Idololatria c. 1 1. Chriflia- 
rtorum morem innuit , quo fumantta 
Paganorum A It aria exfufflanc ac def- 
puunt : Qut ere Chrifli***i tmtariut , ft 
ftr Tempi* tranfibit , fmmmntts atat r def- 
futt , & exfufflabit , q»ib*$ ipfe f»f- 
fdtit } Qua tonfiaatia eaatii^abit aim- 
mutt faor } 

Initio Ecclefis Exorcifmi erane in 
ufui i'jfeph / 8. jfntiqu. 1 1 1 . frequentea 
fu "fie ait , a pud Judcoi, qui exorcifanot 
a Salomone coenpofitot fe callere ;a- 
A<tabaat:hocIiquet etiam ex Evangelio 
Mattb. ta- r. ty. sbi Chriflui Jurlaoa 

intcf 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM, 323 

interrogate in quo no-nine filii veftri nitm dukh tfl D§ml**t ; quod videcur 
Darmonia ejiciant i Formulas quafdain 
precum , S* invocation!* habebant ad 
ejicicndos Damones . 19. 1 J. qui- 
dam ex Judaris Exarcifti* nomen Do- 
mini invocarunt fuper Energumenos . 

In Ecciefis quoque exordioezorcixa- 
re Paganos neceffe erac , & adjuratio- 
nes Taper eoi facere , qaaia Dxmoni fe 
dcderanc , ab eoque pleromquc po(fide-i 
bantur > quare qui Catechumenorum 
inftruclioni prareranr, Exorciftarum ma- 
ncre fangcbantur . Deintept vcro foiit 
Saccrdocibus cxorciaure perouftum eft , 
quia raro accidie in prcfens , ut rcpc- 
riancur Energumeni , & perfarpe acci- 
die , uc Dccnoniacar polTcftiont* nom4- 
■ue non paoci dccpiantur . 

Uaptizare , Lavare . EfTenii r 
qui Judxi erane reformat! , reliquot 
advenienres Judxo* baptxabant , Pha- 
r ifari vero Idololatras rantum > SJoan- 
nci bjptizibjt omnei , qui pctnitentiam 
agcrc volcbaut . Tertullianui Lib. it 
**pt refert , quod per lavacrum My- 
Iteriit Paganorurn inttiabantur : 
ntt facJt tjuiliirfiiam , ftr Ltvturttm , 
miiinmiHw Iftdii ahcujns an* myikrm ; 
idipfum atferunt S. J ilt.nw* Aftli t. S. 
Clement Alcx.»ndrinus lib. Strum. &c 
S. AugiTHnu* Hb it 

Lac , Sc mcl liaprixatit offcrebatur , 
ra nquam infant ibui modo-natit , 
ntodt gtniti infanitty*\t S. Petrtift , ratio- 
nabilt l*t cotwtpiftitt ; quod in Occidcn- 
te ufitatum erat . Tertttllianut it Com- 
ma militit t. }< & in Sib. antra Mar- 
tian, e. 1 4. \\fc annam rtffbmvittrtmf 
rii qua fmtt mblnit , Mte •hum quo futt 
ua^it , ntt mtllit , & lifiit fttittattm , 
tjua f m9i imftntai . Melle , & latte nu- 
tricbantur infantes , tntyrnm , cr met 
temtdtt , inquit Ifai. 1 7. v. 1 y. de Media 
loquens i quod fcilicet nutrictar iif- 
dem cibit , qui bin infante* ; fuoqooque 
wo in ufu fuifte, inquit S. Hieronymut* 
idqucad xx faculum fac>itatum cerni- 
mut 1 ApsidAchiopcs ofFert ill it Dia- 
conui Temper lac , 8e aid poft Coomu* 
rrionemdiceni mi immtcuU- 

turn in rtfentratime . 

EuCHARISTI A POST BAPTISM UM . 
l.iquit S. Pctrui ; Siumn gttfiafiit quo- 



refcrri ad Euchariftiam , quemadmo< 
dum id quod ait 3. Paulus .: Gu/r*vt- 
rttnt itimm tglefie , eraeque pritnorum 
tcmporuoa rita* ad Communionem d - 
cendi , Gmfimtr , mwmUm f**vit tft 
Dcus . 

Porrigebatur etiam vinum infantibus 
ad eos roborandoi i uc meminit S. Hie- 
ronynaui inc. 55. Kajc , at S. Clemens 
Alexandrinut , lib.i. P#«/<x- f * 6 - 

Unctio verticalis ; nebac un&io 
per totum corpus Ncophyti : quim du- 
xifte originem, ait Tertullianut t a c«- 
remonia unc>ionit Magni Sacerdotit , 
in qua oleum in capice Aaron defcen* 
dit uTquc in oram teftirocnti ejus : f^utd 
drfctniit in trem vtflimnti : ?C 
flcinlib. de Refur. c. 8. Tertullianua 
inquit , quod caroungitur, uc amma 
confecrara fic , hoc e(l , cadem caro un* 
gitur qu» lota eft; totum igiturcor- 
ptit 1 a capite ufquead pedes: & ali- 
bi intuit * In n«bit carnalittr turrit *»- 
Hit , qu< per totam carnem diffunde- 
batur . Ait etiam S.Ambrofius, DeAfy/t. 
t. 6. Unclionem, quat incapite Neophy- 
ti Beret , a Propheta cognofcendam- 
effe t Sicm ungufntum in tmfitt » quod 
dffttndh in bttrbxm jttron- ; quare un- 
&:o de capite in reliquat corporis par- 
re* difpergebatur . In Libro Sacramen- 
torum Neophycus tarnqoaoi Athleta 
conllderabaeur i. qui qu ideas per totum 
corpus liniebatur oleo , ne qaando ab 
i'r. it m certamine capi poflet . Grsrci , 
atS. Cyrillus Jerofolymitanus tradit , 
ungere confueverunt nares , frontem , 
auresi os , pettus, manu* , 6c pedes . 

Ap.idiudxot 1 & Oriental;* , pod 
lavacrum , ne cutis p-r aquam rugai 
contraheret , olei unclio adhibebatur » 
quat in Scripcuris lavacro adjungitur : 

E^rch. 16. ?. Ltvi tt 1 O unxi •- 

Uo . Ruth. 3. L*v*re , & »"S ert '• *• 
Reg. I a. David iotut untihfaut tfi . jii- 
dith-C IO. Lavit ttrfmt fmm» , & nn • 
*/c myro SuTanna , Dan. 13. lavari 
volent a oleum , & odoramenta jw(Tie 
afferri , Oltum , & [mi^mita , S. Jaco- 
bus Minor neque lavari , neque oleo It ♦ 
niri Tolitus dicitar. Effcnios refert 
Philo poft lavacrum ungi oleo feveri-' 
S t z tatU 



Digitized by Google 



324 COMMENT ARIUS 

tat is caufa non confuevifle . Adeo erat 
wn^tio cum Baptifmo conjunfta,itt Gen- 
tiles de Chriftiano dicerent , Trtsui 
ahfii latut & unftmt . Magnar tamen hu- 
jufmoJi unclioncs multis de caufis pro- 
pter feminas com radar funt , modeftia 
fcilicet fuadente, vel forfiran patrimo- 
nii i tc olei aromatumque penuria : 
tandem totiut corporis immerfioni in- 
fullo aqua: fuper caput fubftituta eft , 
cV fola wnt\ 10 in vertice adhibita , Jfe«» 

ungiitnium in tafitt , quod dtfctndit . 

Oleum , quo ungebantur port Baptlf 
mum > odore erat imbutum ; ballamo 
utehantur Judari poll citcumcifijnem ; 
Roman! balneo exeuntes fuftito oleo 
linicbantur . 

Vestis Candida . Non datur am- 
pliut infaniibut , nili (implex reticu- 
lum feu capitium Itneum , aut laneum 
ad confervandam unclioncm chritma- 
tit in v-crticc capitis fa&um , capitium 
iQud appcllatur chrifma!. , clique ve- 
ftigium alba* , feu fnbucitlx linear . Nu- 
dus exibat a fonte Ncophytus , ejufque 
ctupus a Patrinis , vel Matrinis linteo 
obtcgeborur . Jeifes Ambiahenfis hn- 
teum a chrifmali dirtingnit , quod ve- 
lum myflicum vocat : in hodierno Ri- 
Knali Romano dicitur de Baptifmo a- 
idulti 4 quod e Fonte exeurxem Patri- 
ntis , & Matrina (ulcipiunt de manibus 
Sacerdotit , & linteo coopcriunt : a- 
pud Viclorem Vitenfem , Diaconut El- 
pidophoro, quern de Fonte fufccperat, 
lintcamina oftcndens , quibus cinclut , 
& involutus fuerar , ajebae : H*t [*nt 
linttaminn , tp* tt immmtmUtrnm <i**t- 
tum it font furgtnttm t h*c aurem 
vocabantur S k*n*m , quod erat lin- 
teum manibus port lavacrum abftcrgen- 
dit idoneunt . Pippinus Paulo Pontifici 
S*b*num mifit , quo fills poft Baptif- 
aoum involuta fuerat. 

Dum chrifmalc iaponirur , dicitur r 
jtttift vtfltm taniiiam , perinde ac ft 
daretur iorcgra veftit , qua* nihil aliud 
ert quam capitium cooperiendo capiti 
infervicns . Lanfpergius, Dialog, de Af»- 
mfttr. & Munich, ». 3. morem etiam 
fui temporis memorat vefliendi in- 
fant em e Fonte exeuntcm parva qua- 
darn fubucula aut tunica ( InttrnU ) 



H1STORICUS 

cui cruce ilgnatui cucullus ad/ecloi e- 
rat : & Rituale Romanum dcchrifma- 
le loquens , dari folitum ait lot* s>c- 
flit *lb* : quam vertem , Tea tunicam 
Ncophyti t«ta hcbdom.da Pafchatis 
deferebant . 

Vertes ab Ecclefia parabantur , fal- 
tern paupcribus i & S. Gregorius Epi-. 
fcopo cuidam mifit , quanti hujufmodi 
linteamina emenda client . 

Linea autem erat vcftis » nenlanea , 
ut liquet ex S. Hieronymo ep. 128- rd" 
Fabialam, Tr*ctf tit Dti Uvtedi fnmur, 
Cf cNm fMtMti td indumentum Chrijli i»- 
niett ftttittMt dtftfutrimm , tunc indne~ 
mur vtflt Hut* tetM car.did* , m$ it *x- 
fnfi.o ctnfmrgenttt . 

S. Gregorius lib. j . ep. 3. femins cui- 
dam baptizandar vertem candidam fe 
mifiiTc atfirmat : & Conftantinum referc 
Eufebiui , purpura deporita port Bx- 
ptifmum a indutum veftibui albis , 
quarum magniHcentia fua> dignitat't 
convenirct . 

Patrini, et Matrina. Vdtrinms, 
& M>itin* Latine dicitur a corrupto 

VOCabulo Tair'nuui , & MitTicuui : e- 

rant que illi , qui pattern ad hue , & ma - 
trem habentet ad nuptiarum ccremo- 
n'um ducebant Sponfam , quam bin* 
manu tenebant , tertius autem accen- 
fo prcibat cereo ; in Baptifmo veto 
hike nominibus appellabantur j quiba- 
ptizandum otferebanr Fonti % vel de- 
icendentctB , & exeuntem fu fc 1 pie- 
banc j ( hinc fufcipere /ubentur hodie 
baptizatum etiam cum aqua infund/tur;} 

J|ood vero e manibus fufcipiebant Epi- 
copi , vocati font Snfttfttrts ; quod 
promittebant pro ilHs , & refponde- 
bant tamquam radet , S^ew/trn, fidt- 
infortt funt appeMati : in certaminibus 
autem Patrini dicebantur , qui a cer- 
tantibus comites rligerenru-r ac tefles . 

Sal IN OS Catechomeni ; mos erat 
antiquit vix natoi infantes purgandi Ta- 
le . I «?<k 16. v. 4. ait » j>m*ndt nat* 
tt 1 in dit •nut tmi , ntn tfi frttifmt 
umkiiitmi tnm , m^n* n»» tt Itt * in 
fnlnttm , nte ftle ftHtn , net invtlut* 
ftnnis . Galeno , 8c Avicenna tertibus* 
fal reddit infantii cittern rirmiorem , 
ac duriorem , lib. it Unlt*tt tntndx . 

S. H.c- 



Digitized by Google 



IN BRBV1ARK 

S. Hicronytrim in Ezechiclem, pruden- 
com feminarum mcmorat ufum corpus 
infantum fricand'i fale , uc conilrtCti cu- 
tis confoldaretur . 

Hanc Da pt if mi cxrcmoniam a Jud^o- 
rum ritu dedncere viditur Origenci , 
Horn. 6. in Eytib. Opor tcr c ait , ut qui 
rcnafcitur in ChriftoJefu, purum Sa- 
pientix lac concupifcat , led pnus fa* 
Jepurgandus eft » ne , quemadnodum 
Jcrofolym*, exprob.etur ci , quod fi- 
le non fit falitus , nec pannis involu- 
te . S. quoque Auguftinut Lib. f« Con~ 
f*ff ad hujuimodi ritum lale purgandi 
infantes in nativttate vidctur alludere : 
^thditram adbut fmtr dt vita, *ttrti* , 
& fgnabgr fi^np truiit , & ttndicbar 
tjui fait , jam indt *b mttromttrh met . 

Alii fal dan affirmant in teUimonium 
fidelitatis in Principem jurat*, utdo- 
cet Leidradus A rchiepifcopus Lugdu- 
nenfis in Tra&atu de Baptifmo ad Ca« 
rolum Magnum e. t. juxta id quod Re- 
gi Artaxcrxi dicunt cives Samariat , £/• 
dr. Lib. t. e. 4. fe meminitTe falii , quod 
in palatio Regis comederunc , Mcmtrtt 

[nMHt fmtit ijHtd in Valtt'tP omcdlmus , fl- 

gnificantes fciliccc , fe non oblitos clTe 
juramenti de prxftanda Regi fide! it ate , 
ut verba innuunc Leidradi : {**em ri- 
tum a Gentilibut gcuptum tbftrvant C* • 
ttthumeni , turn Chrifio ntmtm d**$tt , ft* 
dtlti ttiam titulmm ambimmt atdpert. Hoc 
refertur ad pactum illud falii , de quo 
fit mentio i{»m. i 8. v. 29. VaBmm f*ii$ 
ftmfitirnum , paftum perpctuo invio- 
labile . 

Qua-darn Ritualia alium fenfoai tri- 
buunt huic cccremoniar, quod fcilicec 
in os infantis fal immitticur , ut infe- 
dione careac &ma!o odore : Us tx t$ 

con dim 1 tattttt f*t»tt . 

Perfarpe dabatur fal poft Bapclfmum; 
aptid Mofcovitas dari fo let etiamexa* 
qua furgentibus , habeturque camquaaa 
difpofitio ad Baptifmum . 

A pud Mahumetanos fal etiara in os 
infantis immitticur , poflquam Deo 
oblacus eft . 

Unction es Baptifroi. E^etb.tg. r. 
f. Et Uvi tt atjma ( inquit ) & unxi te 
•Uo i hoc eft , 11C ajunc Intecpretes , ad 
emolliendatn carnem. Horatius Sttyr. 



M ROMANUM. 3:5 

6. lib 1. ait, Vngtr tlit/t , aft ubi me 
ftfjutm f*l Mtritr itt Uvatum admpmrn't . 

Luciantts in quodaiu Dialogo , aliique 
profani Scriptores de ufu loquusttir lie 
ungendi oleo ante tk poll lavacrum; bal- 
neum poros cutis aperiens per calorc n , 
carnem dil'ponebat ad undtioncm rec!- 
piendam , & oleum carnem peoctrapt 
prohibebat, nequid nimii obclfet im- 
miditas . 

Unci o ifla per totum ficbat corpus , 
a vcrtice capitis ufquc ad pluntan pe- 
dis i deinde ad pectus ta0CUOI& hume- 
ros reftridia eft > feminarum fortade ha- 
bita ratione. Mufchus(4^. j. Sacerdo- 
tem refeit baptizandi munus deponeie 
voluilfc , quod non fine prriculo tenca- 
retur , cum feminam ungeret , jOn»i/f* 
mullet tm inungtrtt , ft*ndali\*b4t»r 9 
ac propterea redacla eit unclio ad fulana 
frontem in confirmatione . Grsci vero 
totum corpus ungendi ritum adhuc 
fervar.t . 

Immeifio aurem fupprefTa efl propter 
argios, Infirmos, Clinicot , & forties 
propter feuuinas , aut homines ipfos , 
qui nuditatem fuam nolebant oftendere; 
quapropter raro Fontes in Ecclefia , fed 
in locis retnocis collocabancur . Graci 
CaleScri jubent aquam antequam merga- 
cur infans : idque a Latini» quandoque 
fer^atum fuifle nonnulli putaur, crcden- 
tes j caminum qui inEcclcfu Crcollenii 
cernitur , in Dicecefi Bcllovacesifl, pro- 
pe Fonees baptifmales> & in Civicatc 
Montis- PclTulani , in Fontibus , ca de 
cauffa exftrudtum fuifTc. 

Baptizati Chriftiani poterant cum ve- 
ftimentis, uc moris erac apod Judaros 
ratione Profelytorum ; aqua enim fatis 
fuperque penetrabac vefles , qua forcaf- 
fe racione baptizabat S. Joannes . In 
Exodo c.14. diciiur , quod Populus vo- 
lent fanclirlcari.fua veftimenta lavabac : 
forfitan , ut in Levitico iegitur c. 15. 
dum veftei lavarec , feipfum quoque la* 
Vabat , Utit vtflibttt & iif crftt^v.l J. 

E lavacro exeuntes recipiebant vcNi- 
menta fua , ut alludere videtur S. Pau- 

1US : LxpolUnui .... indueniti , cX- 

poliantet fcilicet vefiimenta balneum 
ingreffuri , induentes aut nova fumen- 
tes c balnco egrcfli . Qucoa ritum ad 

mora- 



Digitized by Google 



226 COMMENT A Ri US HISTOR1CUS 



noralitatem rcdigit S Petrus : J>tpt- 

* ra ii i vtfit i fu J/ , dfpontntei OMR em mM- 

UiUm . David, uc fertur, filii mo;tc 
perccpra , ad balneum prof eft ut > un- 
dtui cit 8c veil em mutavit , ut Domi- 
num adoraret : Lotmt nmSmfqut efl , tmm- 
*i»t mnffftt vefltm . Jacob purgari pr«- 
cipiens propter idola, quar de dorno La* 
ban abllulerac Rachel , juffit veftimenu 
mutariGenef. jj i. Mundtmiai *<mw 
txtt vtftiments vtftrd . Ritual: Roma* 
numdeaduho baptizito aic : A fler- 
gitur novui baptizitut hnceo , deinde 
libit 8c novii ve ft, meruit induitur, 
r i i & vtfiibmt . Manuile R otoroa- 
penfe anni 1*40. inquit: Novut Bapri- 
aatus Vetera veftimenta deponent nova 
induit albi colorii , vtl faltem fohta ve- 
ftimenta obtegit vefte Candida , e mani- 
but Sacerdotit reccptz. 

CtREUS accfnsus . Cereut ifte ru- 
men prsrflabat Ncophylii , ut a Fonti- 
bus irent ad Altate , quia nox erat , 
cum Miffa celebraretur . Ait enim A- 
Kialafitit , Vropitr noRemi* qut ctltbr*- 
mvs M<ff*m . . . ml iUm/Jrtimr lumint cr- 
rtormm ntftrvmm > ait etiam , qucm-- 
admodum Alcuinui , quod in Liraniif 
t latum ad jtgnms Dti accenderetur . De 
iflii cereit inquit S. Cyrillut Jcrofoly- 
miran is Carech. 1. Qui cereot accent! i- 
Kit , qui Syrnbolttw ridei Tunc , curate, 
ne lumen iftud deliciat : & S.Grego- 
riut Nizianz nut in Orat. de Baptif. 
lMmfadtt n**i Atttniit. , itemque Au< 
Hot iiyirgint Uff* , qui S. Arobroflu* 
cXiflimatur , <*p. 9. 

Cum novi Baptiziti Temper accenfum 
renerent cereum per totam Miffam , in 
qua prima vice cotnmunicabant , quia 
nox erat, quando ilia Miffa cekbraba- 
tur , hinc in plurei Ecclcfi 11 invec*tu* 
eft ufut deferendi ccrcot ad primam 
Communionem . 

Toto corpore cxpoliato nudi accede- 
banc ad Baptifmum : Facundus, l b. t. 
Imvatf Ttgtntrathnh *bt»e*di mthit ibi 
•bttRmm t BikH *if(and'<tum fmh , t*p— 

liuo d< r.i(]i,( ror pore , DKjimm illhd fidti 

ftrttflmmi & ftrvmrt fptpindimmi S*tr*- 
mtntmm , & non f 9 U vte , vtr»m ttiam 
ftimt htbiiH fTftrii pr»jfttm*r **»'Jft 
«t$ hominem uttrtm (ON *fiib»i fmtl . 



CAP U T LXX. 

De Confirmation . 

APpellatur Conlirmatio refpeAn 
Baptifmi , quemadmodum Sc Eu-* 
chauiha , quia Biptifmum ftatim fub- 
fequebatur : Deinde t*tftrt & famgmimr 

Dominico , vmnr ftMCtdtM $ *tr*mtnt»m- 

imT{ttfhyf unfirmnur , ut inquit Ra- 
baitut Lib. 1. Infih. c. 29. Commun o 
fcilicet Baptifinum , & minuum impo- 
(irione<n fubfequfnt , utrumque Sacra- 
mcntum conrumaba^ j. telle Alcuino , 
infant ultimo loco corpore & languid* 
Daminico confirmatur. Ita Amatariut, 
Bp. ad Carvlitm ALtgn. Jeflfet A mbiancn - 
tit, Ivo Carnutenfi* , & alii. Primia 
temporibui, ut ait Valafridut Strabo 
dt t\eb. But. €.26-. contumibatur Baptif- 
mut per manuum impo6:ionem . Join- 
net Papa Vlll.de S.Chrifmate feu on- 
lirmatione agent ait : Tuini Chrifti**!- 
tnii Ulutem & pt*fe£iitnem versm ; ap- 
pellacque Biptifmum Chriftianitatit , 
unde communi* invalutt ufut, ut idem 
fit Chriftianttos altquem facere , ac et 
Baptifruum conferre. 

Chrifmatit Undcio eft repetitioChrif- 
mationii in Baptifi>o faelz in vertice 
capicu Baptiiati : typftjfj Cbrifm*iit . - t 
ut ait Concilium primum Araulicanum, 
x. Tercullianui inquit ; Aqua c— 
xeuntet undtionem recipimut , ftatim- 
que nobis imponitor nianut cum benedi- 
drione 8e iovocatione Spiritua S. Et ali- 
bi i Lavacur caro , ungitur caro , fi- 
gno crucit fignatur caro, 8c cooperi* 
tur caro per minuum impofitionem . 

Itaque Confirmatio conferebatur (la- 
tfm port Baptifmum , tefte S. Cyprtanov 
Up. *dy*b*MB. S. Ambroliut di Myft. c* 
6 & 7. ait , quod e Funte exeuntei un- 
gebantur in capite Baptizati, qui po- 
Oea vefribu* albis induti donum & vir- 
tutem S. Spiritui accipiebant. S. Au- 
guftinua Strm. Baptizitoi eft, fan- 
dtificatui eft , undus eft , per manuum 
impofitionem. Oratio Omnipttemt Sea— 
pittrttDtmi , qu« ad manuum impoli- 
te- 



IN BREVIAKIUM 

eionem dicitur , e*ftat etiam in pluri- 
bus Ritualibus in continuationc carre- 
oiontarum Baptifmi ; itaque repetitio 
ett illius Orationii , que dicicur ccuo 
in unctionc Baptifmi * 

£ divifione Baptifmi a Confirmatione 
oritur rcpetitio cjuldem unciionis, feu 
duplex chrifmatio, ut obfervat Inno- 
centim I Ep. *d Dacm, ArHrmat Bcda, 
Trail, a in Vf. a<f. un&ionem Confirma- 
t ionis camdem die cum unclione Ba- 
ptifmi , nec immerito ab Ecclcfia (lit* 
junltam , & folii Epifcopis refervatam, 
qua; fit per manuum impolitionem : U 

I* nnftit cju* per mtnuum impofitienem *b 
£pi[cpis d*twr \ qmafi nlU « dmnbmt p t *- 
difJis ( nempe quae prarcedit , &c qux 
fubfequitur Baptifmum )*«/j»fi«' 
firmsti* diiimr ; ttdem tfl t*m fttund* . 
Ivo Carnutenftt Strut, de tnpt. id i plum 
vidctur aflerere . Atque etiam Conci- 
lium Arauficanum unicam pratftubit 
Chrilmationem . 

Grarci, qai numquim Onrirmatio- 
nem a Bapufmo fcgregarunt , unica u- 
ttintur chrifmatione , eftque itla in prat- 
fens , quar Temper pod Baptifmum f 1 
eft. In Occidente p arvaluit ufui Ru- 
manr Ecciefisr , ab Ionocentio 1. infti- 
tutus . Hoc unutn reftat uaica* chf if- 
tnationit velligium , quod Epi(copi 
quando uno eodonque tempore Baptif- 
mum& confirmacionem confer unt adul- 
cii , verticalem unctionem , G placet , 
omittunt , Ae un&ionem in fronte fa- 
•ciunt , que magis habetur propria poft- 
qtiam impofitioni manuum fcuconfir- 
roationi junc*ta eft ; & Sacerdotcs , qui- 
bui facultji imponendi manus data f<ic- 
rat i impolitionem manuum $c unci o- 
ncm in fronte, tamqnam unam & cam- 
dem actionem conjunjjebant 

Unclio in fronte ab Epifcopornm mo- 
re deducta eft , qui -fiapt'zatorum f(on» 
tern figno crucis fignabant , 8c in eodem 
loco ungebaut : Cttrt fignntmr , inquit 
Tertullianut , Lib. it r\tfnr. & lib. dt 
"Prefer, c. 40. Signet itUe in frtntibmt mi' 
AUtt [»*>■ Pontiut in vita S. Cypriani 
<le Confefforibui loquitur duplici nora 
fignatU ; Cinftftrti frtntinm MMfanM 
fetmndM inftriptfantfgnnfs . Itaque im- 
fjoaebaatur manui/ignum cmch facierr- 



ROMANUM. 317 

do in fronte baptiaitorum ; fcpropte- 
tea Confirmatio dicitur S>gnt**t»m vit* 
*t<m* : pgnttnlnm dttni Spiritmt Sunfii, 
ut ajunt Grarci , vel Slgnnm ChriJIi , ux 
inquit Sacramencarium Gelafianum, auc 
SignmmvH fignttulnm ermcit Chrifii , UC 
ajunt Ritualia recentiora ; itaque f • 
gntrt , ttnfignntt fumitur pro unclione 
Chrifmacit facienda , feu pro confcr- 
mando } hinc dicitor Sign* ttfign* erm- 
cit i Tertullianut diierat c*r« mgi* 
t*r . . . C*r»fgnmtmr f Innocentiui I. 
md Dtttut. Ole ftgn*rt : Prudeotiut , 
Ttft infetif$« »lf frtnti figmttuU , ftr 
(j»< *ng*tfitmm rtgtlt dtfm tfl, cr Chrif • 
mx ftrennt. Primatvo crucis figoo ad- 
juncta c [1 ch i ifmac ii un€t\o, 

Manuum impolitioper lignum crucia 
fiebat i S. Augullinui Strm. 19. dt Sun. 
Hit t & t»S dtTtmp.iitt quod gratia 
datur novrt Baptrtatit , quandt* per 
manuum impofirionem figno cr«ici« li- 
gnantur . Tertullianut diftinguit chrif- 
mationen t lignum crucis, & manuum 
impofitionem : Ungitur caro, carofi- 
gnatur , caro cooperitur per manuum 
lotpotitionem . 

Patrini Be Matrin* in Confirmation* 
locum habent, quia dabatur poft Ba- 
pcifmum; erant autem eardem perfonar, 
quar novos Bapt>tatot e Fonte fufcepe- 
rant , offcrebantque Epifcopo , ut Spi- 
ritum S. reciperent per manuum impo- 
fitionem . 

Confirmatio a Baptifmo in Ecclel?« 
Latina fcparara eft, quia Confirmatio 
refervata eft Epifcopo, unde juxta S. 
Hicrany mum moi erat Epifcopo in vi- 
co« fe conferre , ut manut illis i-n pone- 
ret % qui a Presbvteris vel Oiaconis Ba> 
ptifmum accepiflent . S.Gregorius lib. 
1 j. Ep. 18. commendat Epifcopis , ne 
Parochis nimio lint oneri , cum data 
opera per Parochial proficifcuntut ad 
conferendamconfirmatiohrm . 

Ek hac Coofirmationis dilatione in- 
veclus eft ufut noo confirmandi nil! fe- 
ptimomvel oclavumagentes annum, que. 
dTlatio etiam Scrrpturatum aucloritate 
firmata eft , ubi rlicitor , Samaritanot 
Spiritum S. non recepifte rrili poftquan 
ad eos mini funt ab Apoftolis S. Petrol 
& S. Joannei . 



Digitized by Google 



3 2* COMMENTARIUS H1STOR1CUS 



Supprimi debcrent Catechifmi & Ri- 
tualia quzdam , in quibui Epifcoput 
dat alapam in confirmatione , cV alapa 
ifla fignificac , Confirmattim dcberc ef- 
fe promptum ad omnia toleranda pro 
Chriflo. Scimtit rnim hoc nihil aliud 
effc quam pacit ofculum , quod dabatur 
in cujufque Sacramenti adminiftrarione, 
dicendo , Vtx volit , & ofcttlo or it of* 
culumtnanuf fubftitutum cfT; mode ft ia? 
caufla in Sacramento , quod ram mafcu* 
Jit quam feminit confertur , in quo Epi - 
fcopus manum porrigic ofculandam , ut 
inaliit carremoniit , nempc inCommu- 
nione porrigic anulum ; verum quia 
manui pcrcutTio fuper genat , quamvit 
leviflima, alapz iclui vidctor , idcirco 
• ppellata eft AUf* : ifl antiquo Pon- 
tifical! cenomanenfi Icgitur, quod Epi- 
fcoput Poenitcntium genu plerumque 
ofcularetur dicent cuique , Tax tt<um j 
fed cum feminx aderanr , illit manum 
folummodo vel anulum ofculandum por* 
rigebat , dicent fimificer P** itcmm . 

Poft Confirmationem Sacerdotet E- 
pifcoporum prarcipiunt Confirmatit , ut 
7>#f rr dicant , 6Y Credo , fed vetut Ru- 
brica prarfcribebat , Patrinot fc Matri- 
rat admonere , ut ipfi Confirmatot pre- 
cet iftat docerent : D«tt*nt ttiCttdtin 
Pt*m G- T*ttr n*JI«r , ;*uim« «d hu 
f*nt tlH gat! . 

DE IMPOS1T10KE XIANUUM ; rno» 
crat Judarij impofitione vel cxtenfione 
manuum fuper a'liquem prccari. Magnot 
Sacerdot Oniat manui fuat exrulit fu- 
per congregationcm filiorum Ifrael ad 
benedicendum , Ectltf. v. to Af«»*/ fm*t 
txtulii iff tmntm ttrigrtgxtitntmfilhrmm 
\Jr*tli*tt glttitm Vtt . Qui fillOtcrfc- 

rebant Chrifto , ut eot Deo commenda- 
ret , precabantur Ut eot tan°eret per 
rcanuiim impoftrionem , M*ttk. 9. v.i j. 
iraque Chriftut ritum fervant cV ufum , 
f^per eot qoot benedicebat , & pro qui- 
but precabatur , imponebat manut ; 
quod fecit etiam in cerium afcendent ; 
quapropter reclo tramire impofitio ma- 
ruum a Judarii tranfiit in Kcclcfiam i 
cuam fervavereA rofloli inDiaconorum, 
6V S. Panli cV S Barnab* ordinarionc . 
S. Petrui &.* S. Joannet per impofitionem 
anuum^ 6V precaticrcm fuper Saw*,- 



ritanot Spiritum S. attraxtrant. Ter« 
tullianut lib. de Bapr. c. 7. ait , itnpofi- 
tionem manuirm , qua? Baptiftnum fob- 
fcquicur , benedictioni , 8c S. Spiritui 
invocationi juncl*m , a Vcteri Tefta. 
memo originem ducere : Std e> tfi Ik 

■yxiqut dt vtiti t S*cr*mtH$* nun «r t ,, ■» 
fust tx Jtftfh , Ifhrmim & M*n«fft , li- 
nk tafittbmt imfftii & inttrmmtui 
v.irlLui btmtdixtrit . 

De Chrismate . Au8or feptlmi 
Libri , qui fexto S. Optati additut eft , 
inquit , Ottnm tonfeftmm <]**d Cbrifmt 
xcamt ; erat oleum fuftitum , & roui- 
t ipl'Ci aromatum odore perfufuro , ho- 
die vero balfamo tantum perfundicur , 
quod cum maxime oleat 1 omni aroma- 
turn generi anteponitur » verum Paulit 
Papa III. cVPiutlV. MiOionariit ei- 
rum regionum , in quibut balfaanum 
non habetur/ine ullo difcrimioe permi- 
fere , ut alio aromatit geoere uterer.tur. 
Hi! mum practer odorem , reddit etian 
minus 1 quidum clcum , nec veftet in- 
ficit . Grarci quibefdam etiam liquoii* 
but eorum chrifma permifcent . 

Commixtio ifta planum aromatun 
cum oleo fimplici a Judxit proficifcitur, 
qui ut folidum magit liquorem face* 
rent, puriorem exprimebant fuccutn , 
t:t liquet ex t hymian.ate facrat Sacerdo- 
turn unfrioni deftinato , quod ex my:- 
rha, cinnamomo , aliifque aromaticit 
pUntit contlciebatur } Ex»4. 30. 

C A P V T LXXI. 

Dt Mijfa & refperis S*bba- 
ti Santli . 

MIffa, quardicebatur pofl Baptif- 
mum, non cenfebatur adOrfi- 
1 am. Sabbati pcrtinere ; erat enim Sa- 
crificium ptoNcophytit , quod adven- 
tante tnagno Pakhatit Ftfto circa quar- 
tarn nodtii vigiliam peragebamr . Mif- 
fa autemperquam folemnit crat praror- 
namentit, pr» cantu latitir, decora- 
tionibut , illumination': but , thuririca- 
tionibui, campanarum fenitU) aliifque 

Fc- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



3*9 



F«ftivi»atis 8c exulcationis publics fi* 
gnis ; cantabatur MMmjt j Evange* 
Hum de RcTurreftione fccundum Mac* 
thxum , qui primus Evangel t ft arum eft; 
die Pafchatis legicur S. Marcus, qui 
eft fecundus ; die fcqucnti S.Lucas , 
qui terrius eft . 

Exeo, quod omirti vuletur in hac 
Mifla , confpicitnr id , quod el relt- 
quum fuic , poftquam nod is Officium 
lid Sabbacom ancicipatum fuit . In Mif- 
fa ifta omitcitur Incroicui f qui Temper 
omittebatur, quando Mifla immediate 
fubfequebatur Officium ) quoniam cce- 
tut omnb in reditu a fontibus ;am con* 
gregatoi erat . Introitut autem in id 
lolum inftitutut erat , ut populos occu- 
parct , dumCelebrans veniebat ad Al- 
tarc ; 6c quia de fontibus ad Altare 
tranfibar, dum canerentur Litaniac vel 
Kyrit, »deo intonatur ftatim CUrU in 
exttlflt i non dkhut fleff*m*i £tn*M id 
Cullcdtam i quemadmod.m dicitur in 
Orationibus.quar Prophetiai fubfequun- 
tur , quia leciionet ill at ad QjadrageG- 
mam fpe&are cenfebantur , & M iTa ad 
Peftum Pafchatit pertincbat , ac pro- 
pterca omitTn violaceii alba fumuntur 
ornaments . Alitlu)* eft ante Traclum 
Ctnfittmini , qui Pfalmtit inter co» ha- 
betur , qui fern per ab JHltlmj* prarcede* 
bantur . Ex eo quod dicitur jtlltluj* , 
& illico Trjc?u> , Petrui Danianut fo- 
rum opinionem refutat , qui folvere fe 
pofle jejunium rredebint, poftquam di- 
ctum erat jtlttUJ* , afSrmans 1.6. cp. 
jy. per lubfequcntcm Traclum Mi flam 
pornitenti* defignari : Miff* fmml4>m+ 
dragtjimtiii tjft vidttnr , aiqnt Pmfch*- 
lit | dum foflifuMm AUtlutA tanitur , m«x 
Trt/tus , f»j ^Htiragtftmm proprim tft , 
MdhibeiMr i verum obfervatio rfta non 
habet locum, nifi poftquam horacV Ordo 
hujus Miftar inverfus eft.Nondeferuntur 
lumtnaria ad Evangelium , quia Eccle- 
fi at toto Nodis Officio il In ft rata erat : 
non dicitur Crtd* j & Rome nonnifi fe* 
ro admodum cantari cotptutn eft i Ber- 
no Augienfit a Benedifto Vlll.prafcri- 
ptum ait anno 1014. fuadente Henrico 
Imperatore . Non dicitur Offertorium, 
quia pluribus in locii , 6V Rom r prat- 
fertim ad Oblationcm venicbaot feerc- 



to ; in Africa cantabttur Pfalmut ; 
nunc autem, ac interea Popofus occn* 
petur, pulfantur Organa, vet Pfalmui 
canitur i non dacur illico ofculum pa- 
cii; Rom* refervabatur ad princifMum 
Macucini Pafchatit , ubi cum Populi 
conveniebanc id Ecclefum , & ante- 
quam irrcnoaretur Officium , fe fe in- 
vicesn atnplexantes dicebanc , Smrrtjti$ 
Dominmt : In iff* n»ffe , Msiutina luce 
tmmftntti ttntbrai , fmrgtntet in Ecc/r- 
fam vtniMnt , &■ m*t»* ck*rit*lt fe in- 
victm tftmitnttt , iittrnt , Sa+rexh Db~ 
miam . Non dicitur jtgnm Da ; , que no* 
va eft adjedlio ; non dicitur Comoiu* 
nio 1 quia antehac fecreto communica* 
bant , vel pociut Communionit Pfatraat 
fuppreftui eft , ut in ejus locum fu/fi. 
cerentur Vcfperar , quae quidem gratia* 
rum Actio potiua dicend* funt , quam 
Olficium Vctperarumj potuiflet adjun- 
gi M*gmfit*t ad M j flam , ut Grariarum 
Adt.o cootinuaretur , 

AdhancMiflam novi Baptiaati com* 
murricabant poft Saaerdotem , & Cle. 
rum 1 & deincept tatm populus , hoc 
tamen difcrimine « quod Roms in ca- 
1icem Sanguinis J. Chrifti , quern bibi- 
turi erant, infundebatur lie eVmel , 
quod fimul cum vino in Sacrificiutn 
orlerebatur , dabaturque Neophvtrs , 
ut eot tamoaam infantes defignarent la* 
t\c 8c melie nutriendoi : Qiafi mtd» 
gtniti inftntts , fnt d»t« Ue t$nt*flfcife , 
tic S.Petrut ; quod tamen cum fan- 
guine Chrifti mifcere indecorum vifuon 
eft , & a nono ufque fxculo fuppretTutt. 
In Africa concilium III. Carthaginen* 
fe can. 24. permittee lac & mel Baptr* 
zatit porrigendum orTerri fu per A Jure, 
fejuneTim benedici juflit , 8c a corpore 
& fanguine J. Ch rift i diftingni . 

Quoad infantei fugentet ubera , non 
dabatur ill s Chrifti corpus , fed fan* 
guis tantum , qui cum cochleari fumtut 
e calice in eorum os infundebatur , de* 
inde porrigebatur illis lac & mel ordi* 
narium. Lac iftud & mel benediceban- 
tnr Romx in fine Canonit ; qua; bene* 
diclio exftat in Ordine Romano , & in 
MitTa Ratoldi : Mtntdic Vomim k*nc 
(reaiHTtm UBit & mtltit . . . Vtr qutm 

h<t tmnit trut . . . In Prafatione Mif* 

T t fx 



Digitized by Google 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



latfignatur, quod MifTa erac Refurre- 
ct ictus , Haz fotijjimum noEte , in Com • 
fnwnf(«nrfi , Tbfcau S*cr4Ltijfimam no&emj 
nam anciquui reteniui eft ufu« non ccle- 
brandi in Parafccvc , neque Sabbaro 
Sandu , ad exprimendam Ecclcfiat tri- 
Aitiam in raorte , & fepulcura Chrifti 
Domini : Hoc bid»o Sgcrtmtnt* noa ct- 
lecranmr , j nquit Innoccnc i u i I. in Ep. 
ad Decent. 

Ufui cantandi Roroar folemniter Al- 
Itlmj* habetur cxSozomeno I. 8. c. if. 
affi. mante, quounnu die Palchati* cum 
melodia cantari confueviffe jillelhj* ; 
forfttan Rom* die cancum Palchatis , 
Tel Pafchali tempore cantabatur , ere- 



lantur hoc nomine, quomodo enim re- 
cle appellari potuiflent Vefperar pod 
mediam nudte m , & quando nimii eciam' 
tarda erat Kora pv recitandU primif 
duobui Nodturnii Matutini? Erac igi- 
tur graciarum A<fiio pro novit Baptiza- 
tii , uc colligitur ex Pfalmo L*ud*tt Do- 
minitm omntt gentts, 8c Magnificat . Con- 
IKtutionei Apoftolicx 1. 7. c.45. fta- 
tuunt , uc pod Baptifmum dicatur Pfal- 
mui Confittmini Domino qnon'mm bonut > 
t^Koniam in fxcuium miftrico+di* t)mt . 
Concilium II- Aquilgranenfe anno 8j8. 
dc hit Vefperii can- 7. loquitur, tam- 
quam dc gratiarum Aclione , quat Ec- 
clcfia Deo referebac pro hliit fuii ad 



diturque S. Gregoriui cantari juffifle in Feftum Pafchatii perducVu , atque et- 

Dominicit per annum, ut ipfeaicl. 6- iam pro Neophyti* ; quasqutdem prc- 

ep. 4. atque , ut innuic Amalariut I.4. ccs Vefpcrarum loco habendat docet , 

cj j. In antiquii Ordinibut RomanU eafque folemniter jubet celcbrari : ff- 

Ponrifex intonabjt AUtluja. In Ordi- ffertinnltt fftffM ftttttt in ft rvigil'm Va- 

nc Amelii pod Epiftolam Subdiaconm (ch* melius telebmud* junt propter /<»#- 

profunde fe inclinatante Papam diceni, tiamt\ffurTetlionii Domini , quam dimit- 

jtnnuntio vobit gmmdimm magnum , vide- tend* • . . Cernimut etiam , qucd in 

litet Mlelm]* , quod a Papa tcr into- plerifque Ordinariit Monafticit , ubi 
natur . - Officium breviui erat quam inCathc- 

Omne* hujui die! carremoniar, qua- dralibui & in Parochiit , dici jubeban- 

Jei a nobii fervantur , referuntur ab A- tur cum Antiphonit; , Pfalrnit , Hy- 



malario I. i.e. 18. quod cereut reprar- 
/entet J Chriflum , quern figurabat co- 
lumna ignU ante Ifraelitas incedem , 
quemadmodum cereui przeedit Care* 
chumenot, cum baptizandi perducuntur 
ad Pontes , quod Diaconuc bencdicae 
ccreum , quod ea die fingulare eft , quia 
juxtaOrdinemRomanum ad Archidia- 
conum (peftat Agnot Dei , & cerei co- 
ram benedicere : JDjtod mDimtoMo bent- 
diciimr , mo rem feqnitur /v>w*n«r»w , /• 
quo Arthidinconuf tonfieit Agnoi quod 
Lelrionet Baptifmum prtccdentei erant 
Inftrtictione* ad prarparandoi Catechu- 
menoi , exemplo S. Petri , qui inftrue- 
bat antequam baptizaret ; refer! etiam 
duodecim Lectiones , Traclui , Ora* 
tionei , qualet noi dicimut , cV Sicut 
ttrvmt procedendo ad Fonrc* , itemque 
animadverrit , hat duodecim Leclionei 
carerc titulo , nec exprimi undc defum- 
r ar tint , quod quidem m/fticit dc cauf- 
fi* faditatum defignat . Cuilibet Neo- 
phvro e Fonribu* exeunti datur cereui . 
Hodiernal Yefperx perperam appd* 



mno, Bealiii precibut, qua; Feftorum 
folemnitati funt annexe ; & Udalricut 
ait, quod in Ecclelia Cluniacenll Fe* 
Hum Pafchatis primal habebat Vcfpe* 
rat,Sf Matutinum cum tribut Noclurni*, 
quod etiamnum obfervarur in novo Bre- 
viano ejufdem Ordinis . In Statutit 
Lanfranchi Capitulum eft Cum fmrrexi- 

fli , H V run us .Ad i.tn.im *gni , Collcdlz 
Deut qui hint S ntrmiifjimam noflem. A pud 
Joannem Abrincenfem trei tantum Pfal- 
mi dicel'antur ad Completorium : U* 
dalricui in Cluniacenftum confuetudi- 
nibut ait , quod hodiema die Millz 

Jrivatar celebran quidem poterant poll 
vangelium MilTr folemnii , fed cerei 
non accendebantur , fi celebrarentur 
antequam novi ignis Benediftafierec . 
In Uiibut Ci i 1 ercienfitifn celeprari pro* 
hibenrur privats MttTar , & folummodo 
communicari permittitur. Inquit Mi- 
crologui c. ft. atate fua celcbrari per- 
miftum effe poft Fonrium Benediclio» 
nem : ToftB'ftifmum fojfnnt Tttibjterl 
Miftm, fneeejfe fneri$ , ftivitim telt- 

brart , 



IN BREVIAR1UM ROMANUM 1 . 



33» 



hrtrt , & incipere a Litaniii , hoc eft die Dominica fubfequenti j itaque a 

%Kyr\t x Chriftiami celebrandum die Rimcdtio- 

Hinc eolligitur , quod anticipatio oit Feftum Dominica poft quartamdeci* 

prandii in dieoui jejunii paulatim inve- mam Luna menfii Martii , qua jeju* 

xic anticipationem Officii publici non nare amplitu non permittiturj quando 

tarn in Sabbato Sanclo , quam in rcli- aucem quartadecima Lun* incidic in 

quis Quadragefimadiebui s verum Ec* Dominicam , Pafchatii (oJemnitatem 

clefia nihil dc veterli Officii ritu imnm- in Dominicam fequenrem traniferen- 

ta vie , eafdemque fcrvavit preces , quafi dam effe , propterca quod nec jejuna n- 

Officium etiam hodie vefpertina hora dum fit in Dominica , nec jejunium 

recitaretur . In plcrifque Monafteriii 6c folvendum quartadecima Lun* , qua die 

Ecdefiii non inchoabatur niil port ho- JCbrWui captuieft , ut ciucifigeretur. 
ram fexram vefpertinam , tempore Pit 
V. qui hunc ufum abolevit . 



.i era 
M:± 
it $>n< 
■lit , tc 
, Pas 
i , Kt: 

tX 

bnfl 
rip*" 

via 

i. M 

!.-' 

fj 

1*1 

**. 

'J* 

s 

it 

0 ■ 
■: 

f 

- 



CAPUT LXXIL 

Offlcium S. diet Tafibatis * 

SAnclut diet Pafchatii- apud Chri- 
ftianoi eft Feftum Fcftorum maxi- 
mum ; appellaturque magnui diet , Me* 
gnli imera , ut.a'tt S.Jo. 19. )I. Mx- 
gnus diet Hit Sabbat i ; fcV Tertullianui 
/. 5. contra Martian, Ditt obftrvntis a 
tempera , & ditt magna . Capitularia 

quoque I. f.c. 71* pracipiunc , pecnicen- 
rei geflare cilicium Vfyne ad magnum 
diem , nempe Pafchatii . In Sacraraen- 
tario S. Gregorii appellatur Dtmlnit* 
San ft* . 

S. AmbroMui epift. aj.& Scriprurii, 
& Traditione admoneri not perhibee , 
ut accurate diet Feftui Pafchatii defi- 
gnetur j idqoe cam neeeflarium judi- 
catum fuiffe a Concilio Nicano , ut no- 
vemdecim annorum Cyclum fieri juffe- 
riteo coofilio , ut hac rati one omnibus 
in loci* eadem nocle Sacrificium ofTer- 
rerur in horrorem Refurredtionii Jefu 
Chriftii fuper hoc Epifcopot Aleisn- 
rfrinoi , & Romanoi qualdam Regulai 
conftituiffe, duo circa Pafchatii cele* 
brationem obfervaoda effe * quartam- 
decimam diem Luna , & meniem pri- 
mura 1 hac tempora fignata fuiffe in 
Veteri Tcftamento , &veterem Legem 
Chriftom' adimpleviffe » cum celebraflec 
Pafcha Feria quinta , quartadecima die 
Luna mentis Martii , cruci affixutfuif- 
fet quintadeciraadie , & refurrexiffct 



Oftendit S. Ambrofiui , non neceffe efle 
in men fc primo Refurreclionis diem ce- 
Icbrari , dummodo if) meniem primum 
incidat dies Paflionil . 

Hodiernut diet , inter reliquoi ex. 
cellentiffimui , appellatur vitt Domini, 
Vel Vitt Vominicui . H u i c oin nei h <<no- 
ret delati func, qui Sabbato in Lege 
?cteri deferebanror , confecratufquc 
eft ad celebrandum Refurreclionis chri- 
iliMyflerium ; eique datum aft pro* 
prium tempus ac peculiarequinquagin« 
radierum, i^uod Pafchale vocatur . A. 
S. Gresorio NaaianzenoOrac.de Pafch. 
appellatur Ftflivittt Ftfilvitatnm , & 
Soltmnitti StltmnitMtnm ; S. fiafilius , 
& S. Leo Term- '4. ceconomicam divini 
caltus , & Sacramenrorutn Eccfefiat 
difpofitionem ab hoc feAo pendere a- 
junt , quia J. Chrifti Refurrcdtio no- 
ftrx Religionis efl fundamentum : qua* 
re Roma Dwmlnh* B^fnrrtHitnit nun- 
cupatur, hoc efl diet quo Domini Re* 
furreclio celebrattir , qua quidem de- 
nominatio multo praflantior eft , quam 
ft vocetur diet Pa/chatis ; fiquidem Pa* 
fcha per fenonnifi tranfitum iignificat : 
Tafchnidtfi trnnjh** Exod. IS. Pafcha 
eft tranfitus Domini . 

Cum&utem ex Aclibus c. 20. V. 7* 
Be ex Apocalypfi c. 1. v. 10. videantur 
Apoftoli diem Dominicum infticuilTe , 
ipfi quoque Pafchatii , feu Refurreclio- 
nis Fcftutn inftituiffe dicendi funr , in 
cujut Myderii honorem dietDominicut 
eclebratur . 

Quoad diem flatutam Fefti Pafcha- 
tii) ex difputationibui habitii tempore 
Aniccti , & Viftorii Pontificum liquet, 
Roma fuiffe trad itionem a SS. Petro , 
& Paul.- profccljm , qtod ibi Temper 
T t a in 



V 



Digitized by Google 



3i* 



COMMENTARIES HISTORICUS 



in Dominica Pafcha celebratum faerie . 
Harm difputationum Hiflaria paritcr 
docemur , in Afia traditioncm fuiffe s 
qui a S. Jo: Evangclifla , & a S. Phi- 
>ippo fluxiffe credebatur , uc "fcilicet 
Pafcha celcbraretwr qoartadecima Lune, 
primi mcnfii,quacumque occurreret die, 
& celebraretur cum Judsis , & quadie 
Ghriftui mortous eft>verum poft diutur- 
natdifputationei primit fatculit habitat 
dedie, qua Pafcha celebrandum foret , 
tandem commune confenfu tiatutumcft, 
uc Romanui ufui ubique fervaretur . 
Concilium I. Arelatenfe an. at* tsn.i, 
twiverfit Chrifli fidelibui pratferipfit > 
ut Fcftum Pafcbatii eadem die ubique 
eerrarum celcbrarent j flatuitque , ut 
Romanui Epifcopui cuncYn £cc Icfiis- 
quotannii fcribeni diem defignarct ; 
quod eciam in Concilio Niczno an. 32? 
heri confueviffe tradit . Orientates fpo- 
ponderunr, fe Romanum Ritum , & to* 
tius Occidentii fervaruroi;»c aotem bit 
in anno , ut aliqoando contingebat , 
Palcha fieret , Pafchaiis dies addiiUcft 
Dominica? poft quartamdeciraam diem 
Lunr primjmenhi , qua vcrnum JEqui- 
nottium fubfequebatur » proptereaquod 
Jefui Cbriflus refurrexerat ca Domini- 
ca t qu* mag'u Judsox urn Pafchati pro- 
ximaeft. A texandrinis Epifcopis prat- 
cepit Concilium , ut quotannis litte- 
rat hue illuc mitterent , qu:bus diet 
Pafchacii defignaretur ; quod qtiidem 
Peltum die Epiphania? annuntiabatur,ut 
hodieetiam Parifiii fieri folet . 

Hodiernum Officium to turn eft de 
Rsfurreclione >. nihil dicitur de Bapti- 
xatit nifrin Caoone Miff* , & poft Vef- 
peraiin Proce(Hone > qua? pro illis fi: 
ad Fonrei per totam hebdomadam . 
Quoniam in noc"reS«bbati rarde admo- 
dumab Ecclcfia egrcdiebanrur , redt- 
bant ad Ecclefiam fub luciiortum : £«- 
dtm ntfit ptnlU *d vigttitm foR gall** 
rum tantum , matutinn httt rumftntr 

ttntbra, , air Qrdo Romanui apud Tho- 
■11 . [>■ jo nimis tarda erat hora pro 
)ongo Officio , & quia nox jam tran- 
fcerar , NoAuriit amplius non crat lo- 
cus ; quare unui tantum dicebacurNo* 
diumu* , ficut hodie dicitur per ionid 
hebdomad**. CelTac ritua lugnbris , 



quo precedent! triduo dictum eft Offi- 
ciate , fed nonnihil tauten veterit fim- 
plicitatisretineturi Hymni enim y 8e 
Capitula non dicuntur , neque Anri- 
phonat per Horai , fed tantum Mlttm)au 
Introeuntes in Ecclefiam fefe invicem q* 
fcuiabantur diccntci , S*rrt* ii Dtmitfmt • 
Officium inchoabanc per Wmint hbi* > 
Pfalmum Vtnitt , tres Pfalmoi , & tre* 
Ledtiones. Gregorius VII. in Dccreto 
perGratianum de Confccrd.j c.tj.tcla- 
to confirmat hunc r i cum, quern att anti- 
quum effe : In die Htfmirettitnis ufaut 
in Sabbatnm in ntbii t & in dit Vtntr* 
to/?*/ in Stbbaium tjnfdtm trtt 

Vfalmts tjintum neffnrno* , »Ttfjmt I#- 
Bioncj *nii(jut were untiwut , & Ugi- 
tr.ut . Unui tantum Nocturnui (ficitur > 
quia ferme diet erat quando incipieba- 
tur Officium noil 11 , cratquc hora Lau-> 
dum nam , reference Amalario, morit 
erat Romae r quando aderat Aurora , 
Lcdtionei , feu Officium abbre? iare , 
vel eat omittere , & Laudet fub lucit 
ortum inchoarc : ^««4tn4 lultfi* qu*n- 
McwMfne ordine , vtl nnmtr* LtMownw*. 
vidtrit matntinnm frtttdtrt , ut *»di' 
vi , dimnut mt&*rn*U Offitinm , r> in- 
tifit mtutninalt . 

in Ofdine Romano Canoivici Bene- 
dict! Invitatorium hodiernum erat tan- 
tum jtlttlnUi adomnei Horat diceba- 
tur H«t ditt s tret tantum Pfalmi,etiaav 
ad Prrmam , & Oratio dcFcflo , Or«(i» 
diti . Apud Thomalium p. n6» Invita- 
torium, & etiam Refponforia , aqua- 
tuor in ehoro c»ntantur cappa indut it i. 
Lectionet quoquc a cappa indutit di- 
cuntur . Invitatorium eft Snrrexh Di- 
minnsvnt .... Antiphonat Matuti- 
ni funt tria AlUlni* ad primum Pfal- 
mum , duo ad fecundum , & tertium ;. 
poftea din ; Pretbyter cappa in- 
dutut incenfat Ahare > ad Primam (e 
invicem amplexantur dicendo , Surre- 
xitDominut , 8e refpondetur Et afftruit 
Simtni . In alio Ordine reperiuntur An- 
tiphonc Egt f»m qui fmm , VafluUvi > 
Ego dormivi , juxra vetcrem morcm a. 
Pfalmit defumtar; tria Refponforia Tunc 
Angtlnt .... dt fundi i , Angtlm htu- 
tut tft mulitribnt .... Vmm trunfxifftt 
SAtbatmm . Tt Dtum . Ab Amalano 1. 

4 C*i 



Digitized by Google 



IN BREV1ARPVM ROMANUM. 



333 



4-c. 13. refertur Officium , quale not 
dicimus , tres Pfalmi ad Macutinutn 
cum tribui Antiphonis , H*< ditt per 
omncs Horas diurnas j Pfalmus Confi. 
rtmint pro Graduali ad Miffam , & ad 
Vefperas per hebdomadam ; poft //« 
dies Oratio per Horai fine Capitubi & 
Refponforio brevi . 

In jplcrifquc Ecclefiis poft Matuti- 
nam nebat Officium de Sepulchro , c- 
ratque popularii reprzfentatio eorum , 
qua? mulieres egerant ad Sepulchrum* 
Sccolloquii cum Aug lis . Cum pro* 
ceffione ibatur ad locum , qui diccba- 
tur Sepulchrum , ubi reprxlentabancur 
mulieresad Chrilti Sepulchrum prece- 
dences i tres feniores Clerici retro Al- 
careMariarum formam indaebanc ,can- 
dido vclofuperalbam impofito', &dum 
Chorus canebac Vi&imm P*fch*li t alter 
Chorus veniebu ad Alcare , ubi eranc 
Marie , & dicebat , Die nobis MtrU , 
& ipfat refpondebant Sepnltbmm Chti* 
fli viventit i poftea fubdit Chorus 5c#- 
mmt chriffum . Hoc aurem videre eft 
apud Joanncm Abrincenfem , & in Or- 
dinariis Rotomagenfi , Narbonenfi , 
Laudunenfi , Suedionenli , atque etiam 
Par > ficnli , Bcllovacenfi , & Cabilonen- 
fi . Verum curiofitate , & rifu Populi 
factum cif , ut hujufmodi fpec~Uculum 
ac caremonia fupprimeretur . 

Ad Monachos quod attinec , ira a- 
pad eos difponebatur Officium . Hilde- 
marus in Regulam S. BenedicVi aic , 

tuod in Concilio Aquifgranenfi voluere 
pifcopi Monachos obligare, ut per 
hebdomadam Pafchatis Officium S. Be- 
nedict pra-termittentet , Romanum Of- 
ficium recitarent j verum Abbatibui 
acriter refiftentibus , Monachorum ufus 
non eft immut .it u* i cernimus interea , 
S. Dunftanum in Concordia prxcepiflc , 
ut per hos dies Romamn Ritus ferva- 
rctur : In bat dit S. V*fcb« ftftem Ca- 
ntnitm Harm * Mtnatbis in Eetlefi* Vti 
m»r« Cantnietrmm ffp$er nutloritattm 

S. Qrtgorii Pm(* , qui it* ordinavil in 
jintifhonario , criebr and* funi . Invita S. 

Roberti , Cafar Dei Abbatis , legimui, 
quod ipfe inftituerit tsfum dicendi in 
Vafchate , & Pentecofte idem Officium, 
quod dice bat dura eflet Canonists , & 



qaodantea diceretur nodtu duodecim 
Ledtiones . Apud Lanfranchum , Udal» 
ricum , & alios, dicuntur Pfalmi de 
Dominica conlueti . Scripfit Rupertus 
1. 4. deOrficiis adverfut Monachos, qui 
Preceffioncs in fuis Ecclefiis faciunt , ux 
fiunt in Parochiis ad Fontes Baptifma- 
les , quique Oificii fui ordinem inver- 
cunt i novem lets duodecim de more 
Lc&iones recitandas illis efle demon- 
ftrat , & effe contra ordinem Ecclefia-. 
rum, velle in locis , ubi fontes non c- 
xiftunt, idperagcre, quod ad Baptif- 
mum tantum eorum , qui ad Fontes 
baptizabantur , inftitutuin eflet . 

Ab Amalario tamen docemur , zvo 
fuo tres tantum Pfalmos , fie tres Le- 
ctioncs per hebdomadam Pafchatis a 
Monachis dici confuevilfc , ut Rom* 
dtcebaotur : Ifebifcum in omnibus tttam 
Pafcbx htbdtM4d4m ftr tttt LtQitntt , 
& fr/4 Htfponftri* j addit rcvera , qui- 
bufdam 1.1 Ecclefiis dittos fuifle duode- 
cim Plain jj , & duodecim Leftiones 
tribjs port Pafcha diebus , In trldmt , 
atqoe , ut videtur , etiam die Pafchatis. 

Hodie, &tota Pafchatis hebdomada 
Teens canemli fimplicitas in Pfalmis , 
Horarum przfertim , retenta eft ; & 
totum ancehic Officium eodem modo 
canebatur , ut liquet ex Udalrico in 
Conluetudinibus Cluniaceofium 1. 2. 
c. af. qui de hoc conqueritur , & hu- 
jufmodi cantum Periis magis eonvenire 
affirmans , quam Pafchatis folemnitati, 
cmendari ritum defiderabat : Hymnttnm 
mtltdi* qui txntAntnr in Pgfebgte , i;x 
fi$ fUnn , & in directum , qutm ft ad 
frivMtnm ditm ftr$intrtnt , & but rmen- 
dnri fjftt. 

Pit etiam in pluribus Ecclefiis , ve- 
luti Lati.iuacnH , Remenfi , SueTio- 
nr nfi , Aurelianeofi , &aliis f Procef* 
fio SS. Sacramenti ante Matutinum \ 

Suodin ufueft etiam Parifiis , in San- 
to nempe Palatti Sacelb , 8c in Pa- 
rochia S. Rochi . Cernitur hate Pro- 
ceflio m vita S. lldalrici Epifcopi Ati- 
guftani ad decimum fatculum i dieenim 
Palchatit port Pnmaro ibatur in Ecdc- 
fiam S. Ambrofii , ibique celebrabator 
Miffa de Tr/nitate,& inderedibat Froccf- 
fio jcorpufaj D.N.awai EvaDgcIio,reni« 

acc-.a-. 



Digitized by Google 



334 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



ju-c incenfo defcrebatur in Eccle- 
ji j in S. Jo: Baptiflat , ubi dicebatur Tcr- 
tia i cVindead Ecclefiam Cathedralem* 
ubi cantabatur M ffa , & dabatur Com- 
tnunio cur^is adftantibui , qua pera- 
cla dabacur prandium Canonici* Cathe- 
dralis Eccleux , iifque diftribuebatur a- 
gnicaro, Sc lardi frufta, que in Mifla 
bencdicta fueranc . Lauduni Sabbato 
Sanclo dux Hoffix ecrantur, qua* 
rum altera in calicem immifia ponicur in 
loco, ubi eft Sepuichrum cum multit 
luminibui prsparatum . Die Palchatit 
ante Matutinum He Proceflioad hoc Se- 
puichrum « ubiCIerici abfeonditi dicunc 
XZ»tm n»«tUit .... & alter Clericut 
ait t K** tfi bit > ftatimque canratur 
Smrrtxit y & Profa Vitlin* J adoratur 
SS. Sacramjrttum , & iterum defertur 
lubter umbellam > atque dum Matuti- 
num dicitur j Decanui privatam ccle- 
bratMiflam, ut San&am Hoftiam ab- 
fumat ■ 

Quoad MifJTam, nihil diflert ab ea » 
quam dicimut , juxta Sacramentarium 
S. Gregorii , excepta Profa Vi&imm , 
qux recentior eft ( necde ea vetui Au* 
ctorquifquam meminit • Meminit au- 
tcm Durandui I. £. c- 87- colledta eft 
Dent f»i hoditrnm .... Prxfatio Te 
^nidem omni ttmfore » fid in hot fotijft- 
tHunt die , Comntiaitantts , Et dim Sa- 
« rati ffi mum ttltbrantti , deinde JJanc 
igiutT .... Std & pro ih ijttoj t* a<]ua, 

& Sfirit* SmuBo rtgtntrurt . In MifTa- 
Ji Moxarabico prima Epiftola eftApo- 
calypfu, fecunda A poftolorum , quod 
placet Concitio IV. Toletano can. 16. 
Vt Afottlyffii liber 0 Vtfih* ad Ttnte- 
tofltm Miffarmm temfort frtditltmr . In 
Miffali Gothieo Epiftola eft 1 ad Co- 
rinthiosc. ic. 2i»$*m f*cfo vtbit Ev*»- 
gtlium , <juid frtdittvi , Evangelium 
eft S.Lucs a*. Vm* S*bb*ti vtldt ditu- 
cuio . Due, in eo habentur M i (Tar , prima 

deFeft0> Miff* f rim* in } r/io JinfJoV*- 

fcb* t & fecunda pro novit Baptiaatii > 

3 us dicebatur quotidie per hebdoma- 
am , Mi fit m.uutintlit fer fomm T li- 
fe h* fro f*tv*lit 4Mi* rentti fmn$ . In 
Africa pro Epiftola legebantur Actus 
A poftolorum j Hodit intifit liber jtfimmm 
Mf»p»Utum j ait S. Auguftinut Seim. 



247. & pro Evangelic Hiftoria Refur- 
reclionis lecundum Matthxum , trefque 
rcliqui Evangel. Tl z diebut .'equentibus 
legebantur: r\tfnrrteli» D. J(. J. C.A«- 
dit rttiiMta tfl , fed dt Libtt EvMngt- 
HI ftcundmm Lutsm , frimo cnim leflx 
tfi ftcundum Miwhturn a hip.trna dit ft- 
tundum Mattum , btdit fttmndmm Lm- 
cam : ex quo colligitur , duo* poll Pa- 
fchadiet fui(IeFefto(>incenfartad quam- 
libet Leclionen confucvifle , Leclio- 
netficut Miffam die i cum incenfo 1 can- 
tari primum Refponforium a quatuor 
cappa iodutis, fecundum a fcx > tertiuo 
ab octo . 

In MiiTa Rat hold i Introitui eft Ejf»r- 
rtxi , & reliqua ficut apudnos {. verum 
in fine Canoni» bencdicitur agnui * Bt* 

ntdiflittarnis .... Vtmi univerf* car- 

nu qui ?ycf , & filiis t\nt . . . deinde 

Per qntm h*c cmnia btn* CTtAt ... In 

Ordine Romano extat hare ficncdiclio 
carni* , & ceraead conficiendoi -A gem • 
Grxci quoque benedicunt hodie car- 
ncm , cafcum , & ova > quia de ii* co- 
medere incipiunc • 

Mediolani dicuntur dux MifTx, pri- 
ma fro Bafti^ttu , fecunda de Refurrc- 
dione , &fic per totam Oclavam . 

Monachi omnet communicabant ad 
MiiTam in Monafteriis , etiam Sacerdo- 
tei, atque una tantum hodie dicebatur 
Miffa; quod fervatur adhuc apud Car- 
thufianotin cribui (olemnioribut Fcftit 
per annum . S. Hierorymus in Prxfa* 
tione ad RegulamS. Pacomiiait, Mo- 
n aclioi omnet divetforum Monaflerio- 
ium ad principal Cccnobium conveni- 
te folitoi , utPafchatit Feftum in com* 
munecelebrarent ; qua de re extat Epi- 
ftola S. Pacomii in cod. Regul. Hoc 
idem ficbat ab Epifcopi* in fuii Dicc- 
cefibui > nam principei , & nobiliotcfr 
Civitatit is folemnioribut Feftis ad Ec- 
clcfiam Cathedra lem coafluclai.t , ibi- 
que communicabant. 

Concilium Lambetanum an. iao^. ce- 
lebrari prxcepit plurei M.ffai in Pafcha- 
te , ficut indie Natalii. 

Introitus >\tf»rrtxi Refurreclionit 
Myflerio applicati nequit > nifi per 
quamdam allegoriam ; fed non raro fati* 
effe creditur in pfalmo aliquo quidquam 

deprc- 



IN BREVIARIl 

prehendcrc, q'jod ad Feftum applicart 
loquo modo poflic . 

Quoad Velperai , juxca Ordinera 
jmimi'ii Thomafii p. 17. urtivcdus 
leruscappa inducus , pra-eonte crucc, 
.cenlo, & cereo PafchaJi , qui FacuU 
uptifmi appellatur , procedit anteCru • 
ifixum , cantani novies Kyrit eleyftn . 
t fit in Miffa , deinde in Chorum rcvcr- 
cur didturui pfalmosj Antiphona lo- 

0 quacer repecitur ^AlleimU , poftca 
tnrnif cat ; deinde cum proccffionc itur 

1 Fonte* S. Joannis Lateranenfis , can- 
ndo Laudttt putri .... cum una 
itiphona /&Oratione ; ad Fontes di- 
:ur n&l*<in*m . . .• . pfalmut In «*#'- 

r» , Ijgnificat , 8c Oratio . Rcdeundo 
cancatur Refportforium , Profa Mtgni- 
ficMt , cum una Anciphona, &Oratione 
Miflat • Procefllo ifta fiebat pro novii 
Biprizitis , qui in triumphnm duccban- 
tur ad Fonces j exeundo c Fontibus di- 
cebatur /« exit* Ifrttel de Agjfta , uc 
fcilicec indicaretur , novo* illos Ifrae- 
licai a peccari fervieuce liberatos cflc'j 
pratccdebantor autem a ccrco acccnfo , 
qui rcfcrcur ad columnam ignis , quz 
prarcedebac Ifraelitai , quando de .1 - '/- 
pto egreflj funt , vel etiam , cum dice- 
rentur Vefperx ad occafum folii , cerei 
Pafchalit lumen non minus neceffarium 
erac quam Sabbato Sanclo , quando ifte 
cercui illuftrandx infcrvicbat nodti , uc 
Foncium Bcnedidtio fierec. 

Inquibufdam Ecclefiis veltiti Pari* 
fienfi , Reelorcs'chori funt finecappis, 
alba tantum induti j quod vetus Cleri 
veftimentum eft : ex iftis albii imminu*- 
cii , fa&a fune fuperpellicea , alba? vero 
nonnifi junioribus chori Clcncis reliqnac 
fucre . Easdeferunt cinrore* in Pafcha* 
te ad novorum Baprizuorum imitatio- 
nem , qui veftes albat per totam heb- 
domadam deferebant . 

Apud Joannem AbrincenFem anno 
1070. ibatur ad Vefperas cum Proceflio- 
ne ante Crucifixumcum cruce , cereii, 
Evangeliorum Libro , Diacono 8c Sub- 
diacono induti*, 8f incenft , qoemad- 
moduro itur ad inchoand.m Mifhm j 
ibique m' ipiebantur Vefperx per TCyrie, 
8f Cbrifle tleif$n , quod ante Pfalmo* no- 
vics cancabacur,ficuc inMiffa.Hoc modo 



A ROMANUM. 335 

Vefperas inclpiunt etiimnumCarmelitf » 
6c poftea Pfaimoi decantant fine D*$t in 
ndjufrium Hoc etiam Rom$ fieri folcre 
jam retuli , quod Rupertu* fuo quoque 
f vo defignac Tefte Amalario 1.8 de di- 
vinis Officii! tres cantum Pfalmi Roma? 
dicebancur ad Vefperas, Mtgmificat.lkdaa 
alii Pfaimiper duas ftationes ad Fontes 
& ad Crucifixum : Tiotmm ejlmttrem n»- 
flram Ecttefitm }\im*n*m tret Pftlmet *■> 
te H) tmnmrn Evan gelt cum, & fgjl Hymnum 

duai ftr diverft Alttri* Vfulmtt , f*pijfi~ 
me ttmen did Fontem & *d Crmcem . E fin- 
gulis Hebdomads fanc^x&diei Pafchf 
tisOfficiis colligitur , Gallicanot ritu* 
Roma derivari , xofdemque ipfos fcr- 
vatos fuilTe , dnm immutati funt pod 
ultimam Breviani Romani corrtclto* 
nem. S.Dunftanus ad Vefperas tret de- 
fignac Pfalmos , Dixit , C*nfttebtr t Bed- 
tut, Mjic diet , ^llelmjd , Profam Mx- 
gniftcdt , & ubi exfiftant Foncci , !*«• 
d*te , 8c In txitu . 

CAPVT LXXHI. 

De Officio Hebdomad* Tafcbaiis , 
& de Tempore Tafcbali . 

AD LecTiones Pafchalis cemporis 
quod attincc , die Pafchatis legi- 
cur tvangelium , quo cres mulieres no* 
tninantur , qux ad monumenrum vene- 
re cum aromatibus , urj Chrifti corpus 
inungerent , videlicet Marh Magdale- 
na , ex qua Chriftus ejecerat (rptew 
Doemonia , Maria mater lacobi M mo- 
ris | & Salome uxor Zebedari , & miter 
S. Jacobi & S. Joannis . Homilti S Gre- 
goTii eft Evangelii moralis explicatio . 

Feria fecunda Evan^elmm eft de ap- 
paritionc J Chrifti ad duo* Difcip.iloi 
euntes in Cafteilum nomine Emmaui ; 
quod poftea faclum eft U bs nomine Ni- 
copolis , tefte S. Hieronymo . Homilia 
S. Gregorii declarac effect-.m pmis a 
Domino benedi&i , undcD.fcip u Ii co- 
gioverunc cum . 

In Homilia Feriir tertia* nonnulla vi- 
dentur defiderari > quae in nova Operum 

S. Am- 



Digitized by Google 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



$}6 

S. A mbrofi i edirionc fuppleta funt . Pa- 
li/lit prartermifla eft tenia Lcclio , Be 
ex duabus Bre? iarii Romani tadtz Tunc 
tret ; tertia ant cm hare Lectio nulLm 
ad Evangelium diei rclationcm habet . 

In Homilia Fctiar quints S. Grcgo- 
xius cor.fundu Matiam Magdalcnam 
cum muliete peccatricc , Hie textui 
Pari/iis pranermiflui eft, atque ejus lo- 
co continuatio legitur iftius Homilis. 

In puma Dominica legi incipiunt A* 
£tu% Apoftolorum . S. Auguftinus ufum 
memo: at Jcgcndi quotannis folcroniter 
hunc Librtiin in Congrcgatione Fide- 
Iium | & Jeclionem inchoandi poft Fc- 
ilum Pafchatit . Liber hie hiftoriaoi 
continet Apoftolorum ab Afcenfione ). 
Chnfti ufque ad liberationem S Pauli , 
quod eft Ipatium triginta annorum. Crc- 
4>tur Theophilui , ad quern fermo eft , 
nomine appellativo , quo amicus Dei 
vcJ aroani Deum ilgnificatur , vocari 
potius, quam nomine pr«prio alicujus 
viri Antiocheni , qui per S. Paulum ad 
Chriflum convcrfus fuerit , optaritque, 
a S. Luca narrari tlbi qua fciret de vita 
Chrifli , & Apoftolorum • Liber lfte 
proprie eft Evangelium J. Chrifli poft 
i efui rt <ft onem , Ecclcfiam foam per A- 
poftolof confirmar.tii . Dominica legi- 
tur ad primum Noclurnum S. Paulusde 
Refurrectione loquens : ad fecurrdum 
Noclurnum Sermo 5. Auguftim , qui 
hod c r z frftivitati , qua folemniras 
Palchahs concluditur, admodum con- 
vener ; loquitur ad novo* Baptizatos : 
ad tertium Noclurnum S.Gregorius ex- 
ponit , J. Chriflum poft refurrectioncm 
januas claufai , tamquam corpus glo- 
xiofum , penetraflc. 

Dominica fecundaScrmo S. Leonit de 
Refurreclione Chrifli loquitur , & Ho- 
milia S. Grcgorii de Chiiftobono Pa- 
ftore . 

Dominica tertia incipit Liber Apo- 
calypfis ,qui multoab hinc tempore poft 
Pafcha legi lolet ; cftque defcriptio 
perfecutionum , qua* pafla eft Ecclelia 
Tub Ethnic ii Imperatoribut , & dein- 
cept Ecclefia* viclricis & pacific? ; An- 
tiquut dierom eft Dent Pater f Agnui 
eftFiiiut, Terra eft Imperium Roma- 
nam, Bcflia feptcm habeas cortua , ex- 



Draco funt Imperatores perfcquentei 
Ecclcfiam , magna Meretnx in profti- 
tutiooe fua, Bab/Ion, eft Roma Gen* 
tihf t Humerus dicrum feu annorum dc- 
ilgnat tempui perfecutionis , Babylo- 
nis & magnar Meretricis lapfui lapluoi 
Peifccutorum &RomrIdol!s fervien- 
til fignificat i flagella , qutbus Dcul 
terram afflixic » funt calamitatet , qui- 
bus Romanum imperium ittifttn fuit. 
Ad lecundum Noclurnum Sermo S.Au- 
guftini de Chtifti refuriectione agit ; 
ad tertium Homilia ejufdem S. Au- 
guftini hud ic mum explicit Evangelium. 

Dominica quarta legi incipiunt Epi- 
ftolf Catholics ; prima e(c S. Jacobi , 
&reliquat fubfequuntur ufque ad Pen- 
tecoften . Lc&iones fecundi & tertii 
Noclurni funt de bono patienti* in cri- 
bulatiooibus. 

Dominica quinta Sermo S. Ambrofii 
de fide refurrcdionis , & Honnlia de 
pctitione in nomine Domini . 

In A ken fi one Dowini , S. Leo in fc- 
cundo Nudlurno , & S Gregorias in 
tertio Myfterium explicant , atque ec- 
iam Feria fexta & Sabbato , & poft O- 
clavam Afcenfionii Sabbato in Vigilia 
Pentecoftes , ad fecundum Noclurnum 
S. Auguft'nuscuncla commemorat ope* 
ra , per qua Catechumcni probarentur. 

Animadverfione dignum eft , quod 
ex Homiliis S. Gregorii in Evangelia 
Hebdomads Pafchatit liquet , Pontifi- 
cem ilium finguli* iiliut hebdomad^ die* 
bus pradicare confueviiTe » atque uti* 
nam in omnibus Ecclefm per totam Pa- 
fchatit hebdomidam Officium folemne 
fieret , cV conciu haberctur , turn ut eo- 
rum , qui hac hebdomada fuum Pafcha 
celebrant , pietati fatisfieret , turn uc 
corum, qui Pafcha fuum celcbrarunt , 
devotio confirmaretur . Qui pradicare 
fatagunt in Quadragedma , ut Fidelei 
ad Pafcha praparent celebrandum , cur 
eos negligunr Dei verbo alere , qui Pa* 
fcha fuum celcbrarunt , propriis viri- 
bus pofr Communionem relinquencei 
eos , quorum fervorem deberent heb- 
domada ifra mag't ac magis augere ' 
imitanda effet Ecclefia , qua? toto hoc 
folemni tempore novos Baptizatos divi- 
piiOnlciii & prxdicationc exercebat , 

ut i Q 



IN BREVIAR1UM KOMANUM 



337 



lit in gratia Communionis Pafchalu poft 
Baptifraum fad* confirmarentur . Me- 
dicorum non eft , convalefcentium cor- 
porum curam deferere , fed integr* eo- 
rum valetudini defcrvire. 

Ecclcfi* fuit pr*cipu* cur* Fefturn 
Pafchatii amplificare , tamquam om- 
nium Feftorum maximum > magifque 
folcmne > & queaiadmodum judxorum 
Pafcha per incegram hebdomadam pro- 
trahebatur , ica Chriftianorum Fefcit 
Pafchalibui integra hebdomada feu o- 
tta va afGgnari corpta eft ; quodfuoda- 
mento oititur duarum folemnitatum * 
quat in Pafchate cclebramui , nempe 
Myflcriura Refurredtionii Chrifti , & 
Neophytorum Baptifmum , hebdoma- 
da luc eft cootinuatio doplicii iftiui 
folemnitatis ; du* Miff* antehac qua- 
libet die dicebantur , qui ritus Me* 
diolani fervatui eft* ubi prima Mifla 
dicitur primo mane pro novis Bapti- 
zacis, fecunda ad Tcrtiim , in hono- 
rem Dominic* Refurreftionii . Rome; 
curattim eft , ut duplex hujufmodi 
fcopui & in Officio & in Miffa cu- 
juslibet diei immifcerentur . 

Hebdomada ifta appellator at A ma- 
lario hebdomada Pafchalis: in Sacra- 
mentario Gelafiano dicitur hebdoma- 
da alba i feu P .z in dibit , ficut et- 
iam in Sacramentario S Gregorii , 
propterca quod Baptizati per oQo 
dies, quibui eorum Baptifmi Feftivi- 
tat perdurabat , vcftem a I bam defe- 
rebant . 

S. Auguftinut ep. jf. nov. edit, de 
Ifta hebdomada loquitur tamquam 
de inftitutione non minus veteri,qtiam 
Qtiadragefima : Vt tjnsdrtgmt* diet 
•bferventur > Etcltfi* c$nfuetndo rotor* • 
vit j fic etidm ut «{tt ditt T^ttfhyttrum 
difiinguMntur * can is . Vi igiturcon- 
fuctudinii i qu* qtiadraginta dieruoi 
ante Pafcha obfervationem inflituit , 
potius quam vi legii eflFedum eft , ut 
odro dies Neophytorum diftingueren- 
tur . Inquit etiam in Serm. Dom. in 
monte I. t. quod in honorem regene- 
rationit novi hominis Fcri* omnea 
iftim Oftiv* celebrabantur , hoc eft 
tota hebdomada feftiva erat : Oft*' 
**rum feridrum yudt in tegtntrttitnx 



novi htminii ctltbrdmtH . S. Jo: Chry- 
foftomus torn. |< homit. de Rcfurrcch 
ait , quod feptem htfee diebus novi 
Baptizati convocabantur , & divinii 
inltruftionibut exercebantur , ut Ba- 
ptifmi gratia roborarcntur^ Uciretfe-> 
fttm dhrmm fpdth x elleBdm ugimut , « 
ffirhiltm mtnfdm tfbit mffnimut , di~ 
■l! nii tioiimiit infiruimut , &■ divetfut 
Diiboium armamui .... Idcirco feptem 
ctnfequtntibut hit ditbut , ancionuot 
d*8tin* : quapropter Evaugelia etiam , 
& Miff* piopri* feptem dierum cui- 
que affignar* funt , ut fingulis diebus 
concio haberi po(fit . Exftat etiam My- 
ftagogic* Catechefet S. Cyrilli Jero- 
folymitani , quibut per hebdomadam. 
Pafchatit exercebat eot , quoi per to- 
tacn inftruxerat Quadragetlmam , uc 
ad Baptifmum prcpararet . S. Jo: Chri- 
foflomus feptem ho fee diet ait e(Te , 
veluti Nupriarum celebritatem « cui 
hoc idem Myfterium feptem concedk 
diet : In nupiiit dd ftptxm ditt Tbdld- 
m« fffidnt . In Officio ixtabatur Ec- 
clefia de eorum nova regeneracione * 
refpiciebat eo* , tamquam ftu^i- 
but diu multumque agitatos , felici- 
ter portum tenere, & aquis -Baptifmi 
abiutot primum prsfeferre candorem. 
Vcftibut albis per hofcei diet indue- 
bantor , cereoi deferebant in manibufj 
pro iii fiebant proceftionei Fontium , 
pro iii breviabatur Omcium ; ideo- 
que tota hebdomada breve eft , quia 
Officio Baptizati aderant : atque uc 
melius Feftum Pafchatii , quod Ba- 
ptizatorum Feftum eft , celebraretur , 
juffa eft tota hebdomada fieri feftiva. 
Concilium II. Matifconenfe anno 585. 

Can. 2. T^mlimt hit fdtiBlflimit fex die- 
but fervile »fut dudtdt fdtete , Mo- 
guntinum anno 813. Simili mod* tttdm 
ilidm hrbdintdddM tbfervdti dttrevimuti 
Meldenfe anno 845. Cdtt. 77. anathe- 
matizat eoi , qui otto dies Pafchatit 
non celebraverint : Diet oB« fdnltiV*- 
fthdtit feridtrt tffe dectrnimut ..... 
quod fi quit vioUvtrit , excemmunice - 
tmr : Concilium In Truth in Orien» 
te > Xdn. 66. idipfum pr*(cribit : Tt- 
ut [eftimdnu in Btetefiit vdctre fidtlet 
j-littr opcrttt . Theodulphui Aurelia- 
V u ncn- 



Digitized by Google 



338 COMMENTARY 

nenflt in fuii Capitularibus , C*n. 41. 
Iff ditt Vdfthtlh hebdomad* omnet «> 
tiHili rtUghnt €$ie»di fun: . Hu;ul mo- 
di dies tamquam continual io Fckj- 
run Pafchatii habebaniiir . Herardui 
Archiepifcopus Turonenfis in Palcha* 
te & Pentecofte Felroruco Oclavam 
permit tic ; D» atto diebnt Tdfths , <}»*• 
tittr fttiari dtteant , & dt Tentettfle . 

Fell: voi etiam efle iacclltgicnut in Ca« 
pitularibus Caroli Magni , a pud A- 
malarium , & Rabanum . Concilium 
]ngelheimcnfe in Germania anno 949. 
Pentecoftes quatuor tantumdies. Pa- 
fetalis vero bebdomadam totam pn- 
cipic celebrari : Ut Vtftbtlh htbdtm*- 
is ft/five 1014 ttitbntur , & in Vtntt' 
ttflt fttund* , itrtia , CT nnurt* ftri* . 
Caput v>onnntUndmm a Gratiano re- 
latum did. a. c. 1. de confecr. octo 
diet decernic in folemnitate Pafcha* 

li : Sanflttm T'jfch* turn tttn htbiomt- 

d* . Ita etiam Gregorius IX. in De- 
cretalibut . Undecimo fsculo Fcfta 
hare ad tria redigi capta funt > deci- 
mo tertio fsculo fete apud omoet in* 
valuit ufu* i denique ad fecundam & 
rertiam Ferhm ubique redacla (uric . 
Concilium Conflancienfe tria tantutn 
Fella defignat j in Sratutis Coliemiri 
Rotomagenfis A rchiepifcopi annoia4f. 
duo tanrum Fcfla fiebanc inPafchate. 
Pari/iif OfEcium' Fiwis qua rear figna- 
tur duplex tarn in hebdomada Pafcba- 
lia , quam Pentecoftes , ut earn diem 
fellivam antehac fuiife demonftretur . . 
Carthuliani qnoque tres dies Feftos 
celebrant , ncc celebrari permittunc 
Feftum Annuntiationii , aut Dedica* 
tionem Ecclefiar , aut Feftum Fatroni. 
nili tribui poftrcmis. feriis hebdomad? 
Pafchatii. 
•Omcium in Hebdomada Pafchatii 
idem eft ac in die tarn pro No&urnii , 
qoam pro Vefperii , & Proceflaooe 
Fontium ; in omnibus Miflalibus ha* 
bentur Mi (Tar propria- pro qualibet die 
Pafchalii hebdomada* , fed cam Millar, 
quam Oflficium ad Btptizaros widen- 
cur valde referri ; funt enim immix- 
tro dnarum Midarum , our quocidie 
dicebantur , altera de Rcfurrccliooc., 
altera pro Baptizatii . 
4 - • 



IS HISTORICUS 

Videtur e pluribui Romanii Ordini- 
bus quaelibec hebdomads dies tres ha- 
buifle Pfalmos proprioi ad iMatutinum , 
qui PCalmi erant ii , qui fubfequcban* 
tur tres primos , qui dicli fuerant in. 
Dominica . Feria fecunda dicebatur 
Cnm invtcmrem > Verb* 3 & Dtmine ne , 
Feria tenia Dtmine Dtnt . Domine Dtmi- 
r.u, . In Domino . Feria quart a Salvnm 
me fdc . Vfauttjnt . Dixit infpient . Fc« 
ria quinta Dtmine quit . Ctnferv* Ear*** 
di . Feria fexta Cali en*tr*nt . 
ditt . Dtmine in . S abba to Dtminmt re- 
git me . Domini eft term , cV fmdic* : 
fed per Horas , Laudes , & Vefperas , 
flcuc in die Pafchatis . Poll Pium V. 
tantum, ut ego arbitror , repetuntur 
per tor a m hebdomadam adMatutinum 
i'tdem Plalmi deFcrto , quemadmodutn 
repetuntur ad Laudes & ad Vefperas . 

Pfalmi dicebantur line Antiphonis 
cum tribu* Mteluj* , H*c diet , tribus 
Ledionibus Si totidem Relponforiis . 
lit aurem per ordinem quaruor Evange* 
lifts fuper Refurreclione legerentur , 
poft ledum dieSabbatiEvangelium S. 
Mart hr; , die Dominico S. Marcl> fe- 
ria fecunda S. Lues, in quartam & quin- 
tarn feriam , Sabbatum , & Dominicam 
ditlributum fuerat Evangelium S. Joan* 
nis feria tenia cV fexta carebant E- 
vangeliis & Homiliit quibus Pius V, 
proprias infer i juflit Homilias* alteram 
a S. Acnbrolio, alteram a S. Hierony- 
moexcerptam i fed reliquis diebus le- 
gitur tan turn S. Gregorius , juxta mo* 
rem legendi Rome., quoad fieri po- 
teft , hujus Paps Homilias , prsfertim 
in folemnioribus Feilit, quod ronnilt 
pergratum poterat effe Romanis* audire 
cupientibus quidquid antiquus eorum 
Pallor majoribus fuis prsdicaiTet . Con- 

• cilium Rotomagenfe anno toco. 'Can. 17. 
& 19. prscipit novis Baptizitis , ut il*. 
lis o£to diebus , quibus albis veflibus 
induebantur , cereum tantttm offerrent 
ac linreum , quo Chr ifmatis caufla ca- 
put operiebanc , deferrentque >.per il- 
ios dies 6V albas , & cereos accerifos » 
in qua Ecclefra bapr<xati fuetant . 

Neophyti communicabant etiam fin-> 
•gulis diebas per Nebdomadatr.iPafchs- 

• tis undeciao fayculo , ut ionuit ! Pfeudo-» 

Ai* 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



119 



Alcuinui, Omni die in Ottavai ad Mlf- 
fam vtniant , & ctmmunittnt , partntet 
•vir» tblatianei fro ipfii faeimnt , fimi- 
Uttr &• im 'Pcmicoflt . Patrini ibanc ad 
Oblationem pro ipfii ; & juxta rum* 
dcm Auftorem novi Bipciaati t/enie- 
banc quotidie ad MiiTam cum cereo 
accenfo . 

Secundum Refponforium Matutini , 
tfti fnnt Agni novelli , diccbatur Ctiam 
in oratione Sabbati hujui hebdomads 
ad benedicendas pa (las feu pane* cereos, 



bant . Ad Magnificat Antiphona c*m 
ftr$ ifftt exftat apud Micrologum , tap. 
54. una cum Pfalmi* Sabbati adYefpe- 
rat cum Atlelnja , 

Exft.ru Sermonet apud S. Augufli- 
num , qui a Potfidio inferibuntur fir 
OFtavit Infantinm, TraBatnt dnoiCTint' 

r: pro Ochva Pafchatii , quae a nol>:« 
itur Daminit* in albit , eoque nom n: 
vocata eft, quia Baptizati veftemde- 
pofuerant , quam tota hebdomada ge- 
lUverant tamquam lignum innocentix , 



qui appellantur Agnnt Dti t - quot Papa & fpiritalii infantix per Bapcifmuin re* 



benedicit, &Poputo dittribtiir Dom 
nica In Albit j deeo quod reftabatPa- 
fchaliiCerei conficiebantur Agni Dei . 
Hit panibui plerumque imprimitur fi- 
guraagni. Originem habet hxcCcere- 
raonia ab antiquo Ecclefix Romans ri- 
W j quo Dominic^ In nlbit fumebatut 
refiduum Cerei Pafchalit Sabbato-San- 
c"h> benedi&i , & diftribaebaturPopulo 
sninotatim ; partem quifque fuam do* 
mi vel in agrii comburebat . tamquam 
remedium contra Dormonum prxftigia , 
&r contra fulgura & tempeftates . En igi- 
cur A? ncrum i)c I origo , quoi Papa de- 
incepi majori folemnitate benedixit } 
eoi nempe fcria tenia port Pafcha Pon- 
tificalibusornamenrit mdurui Papa af- 
pergitAqua benedifta , & benedicit , 
qui poftea in pyxide aliqua reponuntor, 
& a Subdiaconoad Papam arTeruntur in 
MitTa Sabbati fubfequentis . Di&o A- 
gnnt Dti , Pontifici ofTcruntur Agni , 
ter dicendo : Ifii fmn$ agni ntvtlli qui 
dnnnnciavernnt , Alttlmja : modo vent- 
runt ddfontet , repttti fnnt clarittat , Al- 
ielnjn- . Deinde a Papa diftribuuntuf 
Cardinalibui , Epifcopii , & Preibyre- 
rii $ cumque nonnifi ab lit , qui facrit 
Ordinibut funt ioitiati , tangi potfint , 
panno holoferico involvuntur Laicii di- 
frribuendi . 
Sabbatum dicebatur Infra albat , feu 

In aibii ieptntndit , quia codicBapti- 

ziti feftet albai deponebant ; tota heb- 
domada Officii* matutinit & vefperti* 
nit interfuerant , &Sabbato perduce- 
baorur ad Pontes > in Colleftario Tho- 
mafti pag. 18. habenttir Orationes qua* 
dicebantur : teftem autem albam non* 
nifipoftOfficiuro vefpertinum depone* 



novara* : VnfcbtUs ftUmnitat hodiern* 
fe/iivimte ttntlmdhnr , & idea l^etphyu- 
rnmhibitnt fmmutnmr , its tamen quod 

under, qm de habit* drponiiur , femfer 

in corde ttneatmr ait S Augulrmm. In 
Sacramentario S. Gie^orii appeliarur 
ifte diet , Dtminica OH«va>?afth* . A- 
pnd Ritofdum, legiturPiV D$mini(* port 
alb st . In Ambrofiano Vtminic* in albit 
depofitii , poftquam Biptizati albam ve« 
ftem depofuerant . In Miftali Guthico 
CUufnm Taftha , tamquam iftiut Ocra- 
vat concluflo. Appdlatur hodie Domi- 
nica in Qnaji mtda , quia Introitus per 
ilia verba inchoatur . 

In pleriTque Romanii Ordlnibui ho-, 
diernum Officiuni trei- habet No^urnot 
de Dominica confuetoi ; incipiebantuv 
ad primum Nodturnum lc°i Adru» Apo- 
ftolorum , qui tempore Pafchali conti- 
nuabantur juxra ordiaem Romanum , uc 
teftatur Microlog'tt : In hac noffe Domi- 
nion naflum* , & novem Lf client juxta, 
l\tm*nur» ardintm , dc lararqne c. 54. 
eoi,qui a Pafchatc ufque ad Peotecoften 
tres tan rum FTalmos & tret Lectio net 
recitare volunt , a Papa difprn(andot 
etTe : Sed quia qunmplurtt , omnet dies 
hint ufque ad OBnvat Vtnttcoflet tumtri- 
bnt Vfalmis& Lelllt-nibni obfervare w- 
Innt , ad aufloritattm S tdi s Apofiol't* r«» 
currendum .... Memorar aurem De* 
cremm Gregorii VII. quo prccipirur , 
ut Officium incipiae a Vefperi* Sabbati 
in confuetum ordinem refiitui, quod in 
Concilio generali prxferiptum fuerat ; 
huiufmodi Decrerum referunt Gratia* 
nut de confecr. d if!, y. c if. & Radul- 
phut Tongrendt PTopoCio. In dltr\t- 
furrtfihnit mfenf in Sabbatum in albit , 
V u a & in 



Digitized by Google 



S4o 



COM M EN f ARIUS HISTORICUS 



t> in die Ttnttnjtet »» S*bk*- 

tum tjufdem , tret Tfalmet tantum 
ffmrnoi , trtfyue LeBientt antique mart 
cantamut & Ugimut , tmnibut die bur 
alt it fer teium annum , /» feflivitat eft, 
novem Tftlmot & tret LtBionti retltm> 
mm i in Deminicit diebut eBidtcimVfmh 
exctpto die Tafck* & Tentecoftct , 
& novem ItBionet dicimut . tlii nuttm 
tjui in yuotidixnit diebut tret tantum 
Pfsimos , &• tret LeBienet ttlebrare v o- 
iunt , non ex reguia fanBerum Tatrum, 
ftd tx faftid'f &• negligent!* , hec frf 
bantur factre . Improbat idem Radul- 
phui cos , qui trci tantum Pfalmot & 
tret Ledionet recitant toto tempore 
Pa f c ha It , auclorirate fretoi Alcuini , 
przeeproris Caroli Ma°ni , qui S.Bo- 
nifacio Mo^ontino deprecante, ira of- 
ficinal ordinaverat , probattimque fue- 
rat in Concitio Mogunrino • Quod ta- 
uten nuMo niti fundamento conrendie 
Radulfut > fiquidem Alcuinut ipfe of- 
ficio Afcenfionit novem Refponforia , 
novem Le&iones , & novem Pfalmoi 
aflignat . Unde colligitur , a Radul- 
pho vcrum Alcuinum com falfo con- 
fundi i nam Offlciorum liber Alcuini 
nomine inferiptut , non eft illiut Al- 
cuini , qui Caroli Matini florebar x- 
to , fed Auclorii duodecimi farcnlt , 
qui eum citat . Itaque fieri poterat , 
tit ab rvo ufque Caroli Magni , cam 
in Germania quam in Gallia, Pafcha- 
lii hebdomada; ritui fervatui fit tret 
rantum Pfalmot & tret Leftionet di- 
cendi | nec improbarinr Pontificet Ec« 
elefiat Uhi , que hojofmodi morem 
fubfequuta Tunc . Legimut in Bulla 
Canonizitionii S. Petri Marcyrit , 
Ordinit Prard icarorum , ab Innoceneio 
Papa IV. permitti ejut Offkium fieri 
cum tribut Pfalmit & tribut LeCtio- 
nibut , quando ejut Feflum port Pa- 
fcha occurrit inEcclefiii, quar hujuf- 
modi Officni m facere confueverunt ; 
alibi vero Fcfttim fieri novem Le&io- 
num : Fatiant OJfteimm eum novem le- 
ilhnibut ; Mi vere c,xi uon cinfueve* 
runt Tafthu-U tern fere f eft am cum ntvem 
ItBienibui ttlebrare . . . juxts mtrtm 
&m*dum f»um dt Mar tyre agant . Prar- 

dicatorum Ord* tret uniutu Pfalmai 



& tret LccVionet recitat a Pafchare 
ufque ad Trinitatem ; Prarinonftra- 
tenfet vero tret iflat Leftionet cum 
tribut P(al>nit dicunt in Dominicis 
tantum ab Oitava Pafchatit ufque ad 
Afcenfionem . Parifiit & in plerifque 
Gallia- Ecclefiit tret tantum Pfalmi 
trefque Leftionet dicuntur a Pafchace 
ufque ad Trinitatem ; quod Rome 
quoque in ufu erac , faltem in Eccle- 
fu S. Joannit Lacerancnfit , ot narrat 
Canonicut Benediftut in Ordine Ro- 
mano, AVafcba *fa*t ad virilism A- 
fcenftnit tret Tfelmi uniufcujufcue «»- 
Burui ejufdem ferine, & tret Lt Hiene t ; 
fed mot jfte , qui a Prarmonfcratenfi- 
but obfervatur , in Afcenfione defic- 
rat . Durandut a plunbut Ecclefiit ar- 
vo fuo obfervari ait toto tempore Pa- 
fchali . Cui tempori hoc inerac pro- 
prium | ut tamquam peculiarit Chri- 
fcianorum iefcivitat haberetur , cuju« 
folemnttat > tefre Tertulliano lib. de 
Idolol. quinquaginta duraret diet , &: 
fingula ceterarum natiomim Fefta fu- 
pcraret : txctrft frnguUt ftlemuiute* 
mticnum , & in ttdintm ttxe , Vente- 
eftem imfitre r.tn fpterunt . Fefta £t h- 
nicorum omnia unnm Fefcum Pence- 
coftet Chriftianorum arquare non po- 
terant . A pud Cartianum legicur Col- 
lat. a. traditionu fuiffa Apofcolica* , 
celebraadot e(Te folemniter & curn 
gaudio non modo quadraginta diet » 
quibus Chriftut pofc refucre£<ionenv 
apparuit, fed etiam decern diet , qui- 
but Difcipuli in concilium convenere 
ufque ad defcenfum Spiritut Sancli ; 
ne autem , ut ipfe air, in folemnica- 
tit lacicia fruftum amicteremut abft:- 
nentiz Quadragcfimalit , hora cancum, 
Norra iit diebut ancicipata eft , vi- 
delicet prandebatur ad Seztam , non 
vero ad Nonam i ciborum qualicateSe 
quantitate non immutaca. 

Auftor Sermonit , qui S. AmbroGo 
a-dfcribitur, inquit , quod perquinqua- 
ginca hofce diet fit a nobit continu >tun> 
Feflum , 1»^it & centinudta tejKvitmt* 
Non quod Chriftiani per hofee diet a 
confuem ceffarent opcribut , fed eo- 
rnm Feftivitat erac conveniread Etcle* 
fiam, SactifUioiotcrcffc, cVdceopar- 

lici- 



Digitized by Google 



IN BREV1AR1UM ROMANUM. 



34* 



ticipei fieri> in quo confiftebat olim , tx eft . Juxta Micrologum c. f j, Ponti- 
quod not appellamus Ftftum *gere . To- fex ceretim quemdam bencdiccbat , cx 
turn Pafchale tempm Ociavam hebdo- quj conticicbat ^«;Dhj crac autero 
madarum appslijc S. Arnbroiiui in c.17. 
Luc. propterea quod fepeem hebdoma- 
dx funt diet quadraginca novem , 8c 
primus oclavx hebdomadx dies eft 
die$ ipfe Pentecoftes : Ideo m*j»ret trx* 
didere nebit "Pentectftet emnet quintju*- 
gint* diet ut V*fch* ctlebr*nd*s , qui* 



OcUvx hebd*m*dit initinm Vemtcoftem appellator 



relidmm ccrx Pafchalis Ccrei , qui per 
tocanrt hebdomadal) accenlus fuerac . ilti 
Agni conficicbancur etiam e ccra candi- 
di ifi.ua j cui mifcebatur refiduum S. 
Chtifmatis priori* anai, & agni Hgura 
imprimcbatur , allufionead JcfumChri- 
flum facta , qui Agnus D:i a S. Joanne 



f*cit . Etce ft r ho i quinquagint* ditt 
jejnninm neftit Ecclefu fic*t Dominic* , 
qu* Dominm rtfurrtxit , & fun$ emnet 
diet t*mqu*m Demnics • £n igitur an- 
tiqua traditio quinquaginta hofce diet 
celebrandi , ficut celebratur Dominica* 
ideoque etiam Otficium Officio Domi- 
nice fimile eft > dicitur jtlltl»i*,oon je- 
junatur , neque genufle&itur ad precei. 
Quem ufutn tempore quoque fuo obfer- 
variconfueviflc affirmat Tertultfanus de 
Cor on. Milir. c. r. Die Deminiet ftiunimm 
mtf*t ducimus , vet dt gtnicutit *d»r*re . 
E*dtm immunit*tt * die V*fch*in Ten~ 



incipiebacur antehac in Dominica de 
$*sfi mtde legi Apocalypfis , ut aic 
Micrologus c. J4. nunc vero trantferur 
in feriam fecundam lectio Actuum Apo- 
ftulorum , nempe Hiltoria nafcentit £c- 
cleiix. Dz ufu hunc librum legendi in. 
Pafchateagit S. Auguftinut . 

Toto tempore Pafchali Cificium (I mi- 
le eft Officio Fettoruin i Laudct, Miffa, 
& Horx ficut in Dominica , ad Matu- 
tinum tantum , & ad Vefpcras dicuntur 
putiui de feria , Pfalmorum numcrus 
ad Mitutinum nop ubique par > intejc 
cj* cnim * qui tres tantum dicunt , 



tectjiem ufque g*udemut . S. Auguftinus Joannes Abrincenfis illos ita dividit , tic 

in e p. ad Januar.de Alltlui* ijquitur, prxcipit , ut, cum octodceim habcan- 

quod in quibufdam Ecclefiis nonnift per t" r in Dominica* novem tantum di» 

hoi quinquaginta dies cantaretur : Vt cantur tempore Pafchali, & novem alii 

Mlelni* per hos folos qninqungint* diet Dominica tubfequcnti , & (ic fucceflive, 

in Eccltf* c.xniciur , non ufquequ*<)He & altcrnat \m cum novem Lcftionibut ; 

•bjtrv*tur ; appellaeque canticum glo- ft in fcriis loco duodceim pfulmorum* 



nz , quo imitatur intetris > quod San- 
cti dicunt in Ccelis . 

Dominica de Qiafi meJ« id primum 
Nodturnum legitur S. Paulus fuper Rc« 
furreCtionis Myfterio : ad fecundum 
Sermo S. Auguftini , quo docemur , ea 



fex tantum una hebdomada , & fcx al- 
tera fequenti dicantur, cumtnbut GU- 
ri* V*tri , una Antiphona , & tubus. 
LeCtionibus . In Dieecefi SilvaneclentT 
dicuntur novem plalmi , & novem Le» 
C^ionet in Dominicis , in Peril's vero 



die in Africa fiaptizatos depofuilTe cret tantum pfalmi , & tres lcclionet. 
veftem candidam > atque etiam qua fo- Non habebant olim commune de San* 

lemnitate hebdomada Pafchalis ceie* dis tempore Pafchali , nifi confuetum , 

braretur . five Orficiurn de Apoltolis, five de uno 

Juxta Ordinem Romanum hodie au- aut pluribus Martyribus celebraretur , 

ferebaturCereus Pafchalis , qui ad Of- ut advertit Micrologus c. jy. Sciendum. 

ricia omnia a nodte ufque Pafchacis ac- eft , quod *miqui de S*ntli, cemmuniitr 

cenfus fucrat , deinceps remanftt ufque »■ V*fch*Ubut c*nt*re fetebant ; undt & 

ad Afcenfionem ,accenfufque eft in Do- *dbuc nunc de una, an* *d plutet per- 

minicis tantum in Mifia, & Vcfperisj in tinent , t*nt*tnr , mi jilltUi* .gaudete. 

die vero Afcenfionis abjicitur in fine Non habebatur antehac commune unius. 

Evangelii Miffx , ad reprxlentandum Martyris , quemadmodum non habetur 

Jelum Chriftum.qui fe ab Apoflolis fuis commune unius Apaftoli . 
feparat , dum afcendit in Ccelutn . Ha-c Toto tempore Pafchali Laudes di- 

Rubrica poft P:um V.Iolummodo cxara- cuntur de Dominica , tamquamfi diet 

fin- 



Digitized by Google 



34* COMMENTARIUS HISTORICUS 



£nguli Fefti eflent , ad Btntdiffmt , & 
ad MMgnifittL habentur Antiphonx pro- 
pria- , & dicitur Gloris in exetlfit ad 
MilTam . Extac ctum in Ordinariiscotn- 
mcrooratio de Cruce > feu de Jefu Chri- 
ftocrucifixo in Officio Pafchali : Cm- 
cem SanfJam fmblit legitur apud Cano- 
nicucn Bencdiclum . Kefpontbria triutn 
priorum hebdomadarum Tunc Refurre- 
tfionit propria . Dominica tenia legi 
incipitur Apocalypfit , & dcincept E- 
piftolx Catholicx ufquc ad Penteco- 
flem. Inter quat prima eft Epiflola S. 
Jacob i , non quod ante Epiftolat S. Pe- 
tri fcripta. fucrit , fed quod veterum 
catalogorutn ordo fervatui fit , ut vi- 
dere eft apud S. Cyrillum JerofolymN 
tanum i Eufebium , & Concilium Lao- 
dicenum. AS. Auguftino Apocalypfit 

toftA&ui Apofiolorum pomtur , fed 
piftolx S.Pauli, & Epiftol* Catholi- 
cx ante A&utcollocantur . In fircviario 
autem Apocalypfit ante Epiftolat catho- 
licat poll t a eft , quiafortafle talis ordo 
eft arbitrarius , cernitur etiam apud 
Canonicum Benedi&um , quod legeba- 
tur Apocalypfii a feria fecunda poft Do- 
minicam de -{>**f nado ufque ad Do- 
minicam quartam , quo die incipieban- 
tur legi ACtut Apoftolorum ,'quod ferva- 
barur etiam tempore Micrologi,ut fupra 
dictum eft, ita ut per emendationem Pii 
V. acIui prxcefferint Apocafypfim of- 

?uead Afcenfionem, & duo ifti Libri 
uccefltvo ordine Romx perlegantur . 

Quoad Orficinra nocturnum tempore 
Pafchali , in Dccrcto , quod Grego- 
rio VII. adfcribirur adverfus eos , qui 
tret tantum pfalmot eo tempore rccitant, 
diciturhoc Roma non invaluilTe , nifi 
pofteaquam S. Sedei a Germanit.fuit oc* 
cupata; ex quo colligitur, inGcrmania, 
atque etiam in Gallia , & alibi tret tan* 
turn Pfalmoi ac tret Ledtionet dici con- 
fuevifte > ufumque Romam invechim ef- 
fe j &a Gregorio VII. poftca abrog*- 
tum | & alterum reftitutum . A Sue- 
ceflbribut tamen antiquut ceterarum Ec- 
clcfiarum ufut non eft immutatut . 

Ad diem Pafchatit quod attinet , non 
tantut fuiftet in Ecctefia difputandi to* 
cut, fi Feftum hoc mobile certx, &fta- 
tutx diei fuiftet addictum , puta Domi- 



nica- prima- menfis April is , inquiciim.- 
que Lunx diem incidiflct ; hoc modo 
prxrepta fuiftet contention!! occafio i. 
quamvis enim accidiftet aliquando , ut 
Judxorum folemnitatem , qui quarra- 
decima die Lunr menfit Maxtii fusion 
pafcha celebrant , etiam Pale ha noftrutn 
incidcret., quid hoc rei eflet ? Num- 
quid Pafcha no ft rum non fuiftet vi obje- 
Ct\ fui fatii ftiperque djftincrum? Pa- 
fcha noft rum femper eflet Pafcha Chri- 
ftianorum , qui e* die celebrant Jefu 
Chrifti Refurreftionem > non tranfitnm- 
marit rubri , non libcrationem a perfe* 
cutione Pharaonii , qux figura erat Do- 
minic* redemptions; quemadmodusn in 
Oriente, qui Sabbatum colcbant eo fi - 
ne t ut requiem honorarent Crearoric 
Dei , qui tali die ab opere creations* 
Mundi cesTaverat, numquid Judaizare 
ie arbitrabantor ) S.Pautut, qui Jero- 
folymit adfuit Fefto Penrecoftes Judxo- 
rum i cenfebaturnc judaizare ? Annon 
I ■ I i veniebat in rnentem Pentecoftea . 
Chriftianorum , &cultui , quo Spiri- 
tui Sancli defcenfui celebratar ? Qh\ 
Romxdiem Natalisad a;. Decembrit 
deftinarunt , qui diet erat ab Ethnicis 
in honor em orient it Sol is COnfecratus ; 
& diem Epiphan* ad 6. Januarii , ok 
tria JefuGhrifti Myfteriacolerenr^uo 
die a Romania tret Augufti Triumphs 
celebrabantur , idcirco Ethnicorutn cul- 
tum reftituere cenfendi func? Annon 
potiut pro fa no cultui fancta Myftcria 
fubftituere i De hit vide qux diximtit 
in die Natalii , & in die EpiphamV. 

In Refponforio prima Dommicx 
quart x loco dicendi Si •hihmt fmer* , 
dici polTet t Imtntmt fmm in bit , yw* 
dift a funt mi hi , in domum Domini Hi. 
Pint | ailtiuia : liluc tnim aftendtrunt tti- 
kns tribni Dtmini , tlltlni* . V' . Si tttitut 
fuero tni JirnftUm , *dh*rt*t lingmm 
ftuiibut meii , ve! etiam "Pffttr Da- 
mum Dtmini Dei n»flri qntfivi bona, ti- 
bi . JUhc tnim tfctnieruns . 



C A- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



343 



CAPVT XXXIV. 

Ve jRogationibus , feu tribus die- 
bus sAfienfionem prxceden- 
tibm , de TroceJ/tonibus, 
& Statianibus* 

Dies SupplicarioniMDj feu Rogatio- 
nura pubhcarum, que; Pellum A» 
imUionit prxcedunt , principmm ha- 
bucrunc in Gallia . Sidoniut Apollina- 
ril I. 5- cp. 14. ait , quod ante S. Mi- 
meni Epilcopi Vicnnenfis srvumparum 
fervide celebrarentur , parum frequen- 
ter , ncc ftatis diebut : , ttptnttt, 
infrtqmtnttj^ut SmffUcmtimtt ; quod 
pauci jcjunarent; rogxrefttque pro ter- 
ra? frugibus impetrandis : Smft inttrptl* 
lxnu»m prxnditrmm •bitibus htbeub**- 
W, mxximt mm$ imbrtt , ant ftrtniix- 
trm dtprtcMiurm quod vero a S. Mi- 
merco ferventiorcsalie, inftitute. fuerinr, 
in qurbus jejunaretur , oraretur , St 
plan^eretur ,'Invtnit , Invexit , infti- 
tuh t in qutkmt jtlunmtur t trxtmr, pftl- 
litur , & fittmr . En Rogationuoi infti- 
toendarum occafto. 

Cum , Deo permittente , Vienna 
Allobroguoi terra motibus , incendiit , 
aliifquc publicii calamitatibnt delolata 
effet , ac inccrfdio potifTtmum , quo no- 
<f t c Pafchatit an. 469. Palatium defla- 

5;ra vie , S. Mamercut tum Utbit Epi- 
copus , Dei i ram fervid is precibut pla- 
care fatagen* , ad hoc elegit tres dies, 
qui pratcedunr Afcenfioncm . Sanctum 
nunc morem flatim fcrme Epifcopi Gal- 
lic amplexati funt , ita ut S. Avitut 
Vicnnenfis, & S. Carfarius Arelatenfit 
dicerent xvo fuo Rogationet fere ubi- 
que terrarum fniffe receptas , videlicet 
circa finem quint i farcuti , quod inrelli- 
gi faltem poteft de Galliarum Ecclefnt, 
& ftnitimarum Provinciamm -, quam- 
vit f ut obfervat S A virus homil. de 
Rog. non .Hem omnibus tempus lidem- 
qne dies i 1 ! ico prubarenrur ; eai pr i - 
mum Epifcopi , in fua quifque Ecclefia, 
flatuere quotannis pro temporum op- 



portunitatecelebrandu j terum S. Ma- 
tnerti faaiam reverhi non multo port ad 
triduumantc Afcenfioncm deftmarunt. 
Aic ctiam Gregoriut Turonenfnl.a.hift. 
c 34. licet S. Mamertut eas llrbi fuc 
tantum indixiffet , ab aliit tamen Epi- 
fcopiiad erusexemplum propnit Eccle- 
fiis fuiiTe indi&as : jipprtpinq*m*tt A- 
fctnfitnt imdixit popmtis fmis itimnimm , 
«r*ndi ndum . ... per cunflst Pr#. 
vincUi difptrf* fxm* fxBi , tuntfmS*- 
ttrdtlti immri commonuii . I bit S. Ma* 

mertus in procefiionemcum pupulo fuo, 
orani , & vifitans loca facra , de angu- 

lot Urbil fuX 1 Vrtxtdtm Vuntifex cum 
T»pml» fm» , Ut* [acta circumhtt . Qua! 

Sidemui appellat Smpplicxtitntt , Gre- 
goriut Turonenfit vocat $r*mdi mc-dmm , 
6c S. Germanut Parifienfis , ut in ejus 
vita refert Fortunatut , appellabat ubi- 
que Litaniat : P««t timptrt LitmnU- 
r*m . ... ad Mijfxm cum VtpmU pr*- 
grtdbmw im Prntf*. De his Rofjar loni- 
bui agiturapudS. Csfarium Arelaten- 
fem horn. jj. qui Concilio Agathenfi 
prsfuit an. fotf. Concilium I. Aurclia- 
nenfe an. f » 1. can. 17. Rogationet ex- 
preffe decrevit cum jejunio : Jt«^«i/*iir/, 
idefl Litmnimi *ntt Afcrnfiintm Vtmini mb 
tmnibmi Etttrfiit pUtmh etltbrdri , turn 
trid»*n* itlmnit i ante Afcerifionetn ce- 
Iebrandas elTe decrevit : Concilium Ge- 
rundenfc an. y 1 7. commendat eos ia 
Hifpania , aftignatque Rogationibu* 
Fcriam quintam , (extam , & Sabba* 
turn polt Pentecoftcm j Moguntinum 
an. 81 3. declarat , Litaniat idem Gr«- 
ce fign ficare , ac Latine Rogariones 
aut Pieces , prarcepitque , Chriflianos 
hoctriduo nudispedibui , cinere t & 
cilicio indutoi procedere : Liunl* *m- 
ttm Graco ntmint apptllmniMr , qu* !«• 
tint dicmntmr t\ogAticmtt , piatuil mt I/* 
taitU mtitr * tun&it Ckripitnis tribmt 
ditbmt difttlitMti , tintrt , & c'tlhi* i*» 
dmti , nifi infirmitxi imptditrit , t-bfer- 
vartdifit . 

r, adit tamen Anafiafius Bibliotfie- 
canui in vita Leonit II Pontifi em 
iflum Romi celebrandas corillrtuiflc 1 
poftquam Carol it "Magnus obfervari juf- 
fiffet in Gallia Litaniat Romanas , qux 
iuFcnoS. Marci recitantur : Iftt P»«. 

riftx 



Digitized by Google 



344 



COMMENT AR1US H1STORICUS 



tiftx c$nflh*i$ , ut ante tret dies Jfttn- 
fonis Dominic* Lieani* cr it brittttlUT . 

Utrum autcm ifte Pontifex jcjunarc hoc 
triduo prxceperit , lilentio prxierit > 
nullumque Romx reperitur jcjunii vc- 
lligiumante o&avum fxculum ; itaque 
quod in Sacramentario S. Gregorii de- 
ilgnatur , mera eft additio . Leo III. 
Pontifex crcacui an. 791. Litaniai admi- 
itc 1 prxcepitquc feria fecund a colic- 
dam ad S. Mariam Ma jo rem feu ad Prx- 
fcpe, ubi Pontifex , Clerui , &c popu- 
lus in unum congregabantur > pro/tftu- 
ri can: antes pfalmos , & Hymnos ad S. 
Joannem Laterasienfcm , qux Bafilica 
Conftantioi appcilabatur : Feria tenia 
conveniebant in Ecclcfiam S. Sabinx 
proccfiur i ad Ecclcfiam S. Pauli : Feria 
quarta difcedcntei ab Ecclefia S. Cru« 



fchali > quod deinceps redadtum eft ad 
abftincntiam catnii , que hodie fubfi- 
(lit; jejunabawr etiam tempore Ami- 
larii , qui I- i.e. 17- conqucritur tam- 
quam de ufunon recepto temporibus Si 
Ambrofiii, S. Hicronymi, & S. Au- 
guftini , qui inhibirionem jrjunandi 
quinquaginta dies poft Pafcha , abfque 
ulla exceptione 1 tamquam legem mc- 
motant univerfaietn . Contra Amala- 
rin in fcripfit Agobardus, rem inauditan 
contender efle in Ecclefia , Licanias rel 
Rogationea ceiebrari fine jejunio, quod 
dici non debet , nifi de ufu Ecclefiaruoi 
Gallic . Rabaous etiam 1. 2. c. 20. cri- 
duihujus jejunium arquum efle cor.hr- 
mat . Concilium Colonienfe an. i%j6. 
jcjunii, &Kogationum f q u t fin nc an- 
te Al'cenfioncm, rationem hanc afferc > 



cis in Jerufalemprocedebane ad Eccle- quod fcilicet , cum Feftum hoc in Vei- 
fiam S. Laurentii extra muros. num incidat tempus , quo plerumque 

Tret ifti dies primittis fuere in Gallia bellum geritur , & fruclus terra floren 



feflivi , ut liquet ex ConcilioJ. Aure- 
lianentl , ex Capitularibus Caroli Ma* 
gni, & ex capite TionuntUn4*m , quod 
Burchardus, Ivo Carnuteniis, & Gra- 
tiantis perperam adferibunt Concilio 
Lugdunenii , quod eft incognitum, cli- 
que Haitonis Epifcopi Bail Fee nils , qui 
tempore vivebat Carol/ J4agni,.&Lu- 
dovici Pii , inhibitiones autem abfli- 



tes pencuio funt obnoxii, per hujufmodi 
pecnitcntiam ac prcces,Dci ira placanda 
eft 4 & fuper terrx fruges bencdiclio 
petenda , ac proinde iftis diebua Pro* 
ccftiones campeftres inflitutx funt : Li- 
tanix pcrfsrpe appellantur Stationei > 
quibus fignificatur locus , in quern Fide- 
Jet conveniebant > ut publice depreca- 
rentnr , quemadmodum militari more 



nendi hoc triduo ab operibus paulo poft appellantur Sitthnt* conventus Mili- 



fuere reflriclx ad ProcetTiones tar. turn 1 
& Oificium , quibus completis permif- 
fumfuit precationi , A abftinentix ma- 
nuum opera conjungere , potitis quam 
otio , & voluptatibus operam darej fed 
Romx nunjquam dies ifti fuere feftivi ; 
in Concilio tantum Trevirenfi an. h 49* 
commendatur , ut habeantur fem i fefti- 
vi, qua! is eft Feria quarta cinerum , & 
triduum ante Pafcha . 

Jejunium in Rogationibus a prima ea- 
rum inftitutione prxferiptum eft, quam- 
viseffet tempus Pafchale; qood con/ir- 
matum fuit a Concilio J. Aurtlianenfi 
an. 5 1 1 . & a II. Turoncnfi an. sec. Cum 
Rogatories inftitutx fuerint ad Dei 
iram placandam , &: arcendam vindi- 
dtam , ut hujufmodi malis remedium 
quireret , judicavit Gallicana Ecclefia, 
poffc , & debere Fidcles eximi a ge- 
nccali lege non jejunaodt tempore Pa- 



ttim in loco ftantium , & excubias a* 
gentium ad nutum Imperatoris j non 
fee us in Ecclefia ibatur , 8c ftahaturad 
nutum fpifcopi . Stationei iftx ante- 
hac non fiebant fine Sermone > ut li- 
quet ex S. Leone , & ex Homiliis S 
Gregorii, nequefine Mifla , ut videic 
eft in Sacramentario S. Gregorii: ini- 
tio cujufquc MifTx fignatur locus, ubi 
Statio facienda eft . TertuIIianus lib.de 
Orat. de iftis Stationibus agit dicbiH 
jcjunii , quibus jejunium fervabatur,pre- 
cefque diccbantur ufque ad fincm Sta- 
tion:!. Creditur S. Gregorius incepiiTe 
Stationes decernere pro Dominicii , ac 
diebus folemnibus . Stationem indicere 
in aliqua Ecclefia , erat in earn transfer- 
re Cathedram Epifcopalem ; numquana 
fcrme indicebatur Statio adMonacho- 
rum Mooa'fteria, fed ad alias Ecclefias ; 
& qMibus dicbus Statio in illiiEcclefiii 

non 



Digitized by Google 



IN BREVIARIU) 

Don habebatur, fiebat Officium aClc- 
ricis vel Monachis finicimit , fed fine 
folemni convenes* Populi $ hujufmodi 
convert uj fiebic tantHin in Felt is coram 
Epifcopo, vel Epifcopi locum tcnentc . 
In Feltit Sanctorum Stacio indicebacur 
in eoruni Ecclcfiis, Sc fi quit Sanftus 
dmi habcrct in Urbc Ecdefias > due 
quoque tiebanc Scaciones, ut pat«c ex 
Kalendariis Romanii in FeltoS.Lau- 
rcntii , quo die due Itationes habencur, 
altera ad Ecclefiam , ubi corpus, alee- 
ra ad majorem Ecclefiam . Stacionit In* 
diftto fiebat per Notariucn , qui pracce- 
dcnti Pcfto annuntiabac locum , quo Po- 
pului deberct convenire, 8c Ecclefiam, 
ad quana in proceffione cum Epifcopo & 
Clero deberet progrcdi > ocflant vcfli- 
gia Stacionit Rome , acque etiam in 
Gallia , in Conctlio IV. Aurelianenfi. 
anno C41. C*n. j. ubi prarcipua Fella ce- 
lebrari prxcipiuntur coram Epifcopo in 
loco , ubi Con vermis feu Congregarro 
facienda eft . Gregoriui Turonenfis air, 
S. Perperuum Turonenfem Archiepi- 
fcopum Stationc* in pluribui Ecclefiii 
Turoncnfibus indixifle , qtiod Smtltnii 
iiomen in Concilio Pontijjonenfi an. Zj6. 
reperitur. Par ifiis inmajoribus Procef- 
ilonibus Ecclefic Cachcdrali fub;edtc 
eo conveniunc , Sc procedunc fimui ad 
Stationery, in Rogationibos , Parochie 
ffubje&x Priori S. Martini a Campis ad 
earn Ecclefiam conveniunt , procedunc- 
que fimul ad Srationem ad MilTam cele- 
brandam. In Univerfirate , Facultatei 
omnes conveniunc in Ecciefram Maturi- 
riorum cum Reclore, procedunrque ad 
ilationalem Eccleliam a Restore indi- 
dtam , ibique dicitur Miffa . In magna 
Vcesby tcrortim & incolarum Parifien- 
alum Confraternitace Cierus & Populi 
conveniunc in Eccleliam Magdalene in 
Urbe , 8* procedont ad Mrflam dicen- 
dam in Ecclefia ftaciotuli . 

En Proceflionum ordo in Rogationi- 
bus Ecelefix Cathedralis Par fiends . 
Feria fecunda Cierus iftius Ecckfix una 
cum quatuor Collegiacis ipfi fubj<-£ii 
incipir procedere ad Pontem «* Ch*»gt 
vuUo diclum , ibique ante imaginem 
B. Virginii , que fupcr portam exflac 
demorum fupcr ilium PonUm exftru-. 



[ ROMAN UM . 3 4 y 

clarum j a parte Orient ii , Htbdoma- 
dariui, prxeunte , qui lultralem geflat 
hydriam , domum illam ingreflus per 
feneftram benedicic fluvium : fluvium 
Stquansm tqu* btntditt* afptrgK t for- 
nuns fgnum *mcit > ait Cxremomale 
Parifienfei Interim cantatur Ancipho* 

Oa Ex audi Limine . t . Often dt nobis , 0- 
rxii* Dtui qui inly as dtli*q*tn$imm . . . 
Inde proccditur ad Caemcteriura SS. 
Innocentium , ibique cantatur Miftrtrt 
& Dt frtfundit cum Precibus Sc Oratio- 
nibus pro Oefunclii : dein pergitur ad 
faciendam ftationem in Ecclefia Sepul- 
chri > e qua egrediendo incipitur Pfal- 
Cerium per Domlne Ubi* met ... . fie 
Demi in tdjuttrimm, & coBCinuatur uf* 
que ad Montmartem , ubi celebratur 
Mifla Stationis ; & redcuutcs profe- 
quuntur Pfalrerium ufque ad S. Laza- 
rum , ubi fit altera Stacio , ex hac Ec- 
clefia ad alteram Stationem faciendam 
procedunc ad S. Laurentium , unde e- 
xcuncet incipiunc Litanias ; alceram 
Scacionem fa^curi procedunc ad S.Mar- 
cinum i alceram deinde ad S. Mederi- 
cum . In his omnibus Ecclefiis dicicur 
Anciphona, Verficulus, fie Oracio de 
Pacrono feu Titulari . 

Feria cercia incipicor per Scatiorrem 
ance Imaginem B Virginis , qtrx ex flat 
ad porcam Hofp calis fuperparvum Pon. 
tern ; inde ad alteram Scacionem facien- 
dam pergunc ad porcam Ecclefix S Be- 
ned idti , deinccps ad porcam EcclefieS. 
Scephani aGradibut > inde ad M illam 
celebrandam procedunc adDeiparam a 
Campis , fic redeuntes procedunc ad 
Scacionem ad porcam Ecclclie S.Cofmi . 

Feria quarca primum procedunc ad 
faciendam ftacionem std porcam Eccle- 
fix S. Vi#orii i inde ad S. Marcellum , 
ubi ftacio fic in Choro Ecclefia; ■, deinde 
veniunc ad dicendam MifTam ad S. Gc- 
novefam . 

In Ordine Romano Canonic! Berredi* 
Q\ , anno circicer 1140. exaraco , legi- 
tur, quod Ecclefix Patriarch ales cum 
fuis Crucibui conveniebant in Eccle- 
fiam Salvacorh , vel S. Joannh Lacera- 
nenfit 2 quod-Ponrifex cum Cardinali- 
bus aliifque Miniflris Poncificalibus in* 
dutut oraacnencis Refponforium cancat 
X X & Col- 



Digitized by Google 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



34< 

& Cotlc^am ; Archidiaconus dicit 
Vrccc d*m» t in f*tt , & fit Procelfio per 
partes Urbii , identidem fiftitur , uc 
Pont iic x quit feat & a&dcat , uode io- 
vec*ta funt Scdilia, qua: in Feflo Cor- 
poris Chrifli adhibentur , 8c qu* fubfi- 
ftunt etiamnum Parifii» in Rogationibui 
ad portam Ecclefiarum , ubi Cathedra- 
lit Ecciefia ftationem facit , quando non 
intrat in £ccle£am > ibi quemadmodum 
Rem* i paratsir locus , ubi confiflit 
Procelfio , & Roma- paratur Pontifici 
fella ad rerfioandum . Interim cantatur 
Litania, 6c Pontifex dicit CoIlefJtam 
five Orationcm . Litania ilia appella- 
tur Stftiformit , quia in feptem urbii 
regiombus ad cam canendam fiftitur . 

S. Carolui Rogationcs » quai in Ec- 
c Iciia fua reperit in ufa elk hebdomada 
poll Afceofiotvem > 8c cum jejunio , 
confirm a v it in fui» Statutis > eai inchoa- 
bat ante lucem per Benedict joncm cine- 
rum , & protrahebat ufque ad tertiam 
feu quarcam horam pomeridianarn , ha- 
bebatque quotidic concioncoi > quaPo- 

Glum hortabatur ad poenitentiam , ibi 
iffam cantabat , ibi Colo pane 8c aqua 



Sorii prima diet appellator ferU /rc«a- 
t in Lit mid major t , camquam it uno 

tantum die jejunandua fuiifec ; itaque 
aonnifi Officium Feri* fecund* jeju« 
niumfeutit. Legimus in muItisOrdi- 
nariis , quod ii , qui ad ProccfTiones 
prodibant , intereranc jejuni , nec co- 
medebant, nifi poll red it urn , 8c fern- 
per tarde , quia proccOionei fero ter- 
minabantur . Hujufmodi jejunia ad ab- 
ftinentiam tantum reda&a funt ; & S cc- 
phanus Poncherius, Tariiienfis Epifoo* 
pus , in fuis Conftitutionibus Synodal i- 
bus anni if oo. Canonem renovans prims 
Concilii Aureliancnfis , noanifi abfti- 
nentiam commendat. 

In iflis Rogationibus 8c Proceffioni- 
bus caruabatur Kyrit tUiftn , ac propte- 
rea preces incipiences per Kyrit Litania- 
niarum nomine fuor appellate , uc vi» 
dere eft apud Gregoriam Turonenfem 1. 
to. e. i. de Litania loquentew , quae Ro- 
nz a S. Gregorio Papa inftituta fuerat : 
Kyi it tltiftn ftr fUttmi Urbii cant a bat J 
an ctiam adderet iovocationem Sancto- 
rum , nihil dicit . In pervetufto Ricoa- 
li Romano legitur , quod is Litaniis 



jejunabat,necqucmquam Ecclefiafticum Kyrit tantum dicerctur, cVcerrties re- 
atam fantta carremonia abelTc patieba- petoretur abfque ulla invocationc San- 



tur . Ita aotem in Mifiali Mediolanenfi 
funt ordinate . Clerus 8c Populut po- 
fteaquam convenerant in Ecclefia«i Ca- 
thedralem , A rchiepifcopus five Porni- 
tcntiarius , facia cincrum Benedict :one, 
eat imponit caprti uniufcujufque , di- 
Cens Memento quia cinit , & refpondet ur 
Mtmor trm . Prima die (it Statio ad duo* 
deeim Ecclefias , &m fingulis poll Li- 
ranias & Orationes legitur Le&io unius 
Prophets cumRefponforio , &r Diaco- 
nus legit Evangclium j le&iones aotem 



dlorum , Vitmnt ctntitt Kyrit tltiftn , 
ttntiti Cbrifit tieifon , ittm ttnttet Kyrit 
tltifrn j & iValafridus Strabo «*f. 28. 
ait, Litanias invocatiooem:potiut dt« 
vine mifericordi* , quam Sanctorum 
invocationem continere : 3f«r«ndaar > ii. 
units did ntn tantum rtciimutmim 
minMM , qua. SunB't in ndiutorium Mttmn- 
tnr infirmitatit human*, ft d etimm cuntia: 
mum in fnpflUntitmibtts funt Rtgdiitntt 
mfftlUri . Rabanus ad eam Litaniarom 
formulam videtur al(udere,cum loco di- 



tam Prophet a rum quam Evangelifiarum cendi Or* fro ntbh , dicebatur Tm iUnm 



in qualibet Ecciefia funt diverfar .-Sc 
cunda die proceditur ad novem Eccle- 
fias , 8c tenia die ad feptem . jeju- 
nium hifce diebus Medioiani fervatum 
cftjuxra primam inflitutionem , &r ju- 
xtaOecretum primi Concilii Aurelia- 
nenfisj jejunabatur eriam Romar , cum 
Rogatioaes fuerunt recepts . Amala- 
rius 1 ut vidimus , jejunari *tate fua 
Confueviffe afrirmat , quam vis eiTet teill- 
pus Pafchalc . In Sacramcntario S. Gre- 



tdiuv* . Ufos invocandi Sanftos in Pro- 
cefTionibus reperitor apud Vidtorem Vi- 
tenfem / ii. j . ubi in calamitatibus pu- 
blic is, 8c Vandalnritm perfecutionibus 
invocabantur Patriarch* , Prophetr , 
Apoftoli , & reliqni omnes Sanlti , fi. 
cutinos facimus , Dtfrtctmnr ,T*iri*r- 
th* trstt , fmnHi Tt tfhttm t tfiatt jtfflt- 
li fnfrmgmttrti ntfiri , prtcipnt in , bu- 
tt Vttrt . . . ik , fdticle Vault 

I tmifmt Sdnffi fimni fu n$bh .. Laudu ni 

M 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



347 



la Proceffionibui Rogationum dicicur 
potiffimum Miftrtrt , miftrtrt fefnio mo 
l*tm tcdtmifti .... Snftift or*ti»ntm 
nojirgm . . . Exaudi dt fun&o vnn nt- 
fttMt , S*nBt SunHtrnm Dtu* , miftrtte 
n$ih . 

Exftat Proccdlonum noflrarum reprf- 
feotacio in Vita & Porphyrii , Gazr 
Epifcopi in Palzftina , qui obiit anno 
4 jo. ubi dicitur , quod iftcSanftut Po- 
pulum fuum in unam Eccleliam convoca- 
turn progredi juberet ad alteram, Pfal- 
mot cantantem j quern fubfcquebatur 
Librum geftans Evangeliorum , comi- 
caste Clero Scminiftris , qui procede- 
bant bini , quo ordine J. Chriflu* Di- 
Icipu JosTuoj profequebarur ; quod Pe* 
pulum Crux prarcederet , Scad qucmli- 
bet Piulmorum Verliculum decantatum 
r ef ponderc ru r , Vtnitt tx nit turns Domino. 
Cmm Hymnis , prjtetdtntt Cruet sd Etele* 
f*m cmm Cltro & Tofnlo frottfpfft . Beda 
in Vita S. Cuthberti , de Proceffione 
Rogationum loquem , Reilquiaruin me- 
minit , quar in Proceffione deferebanrur, 
quod in omnibus ccrnitur Ordinariis . 
Lanfranchus quoque Crucem memorat, 
Aquam benediclam , Librum Evange- 
liorum , & reliquiae in Proceffione de- 
iatas , quemadmodum etiam Udalricui. 

Monachortim plerique baculos in 
proceffione gellabant , quia nudii pedi- 
btu incedebant r licuri Concilium prar- 
cipit Moguntinum fupra relatum , po- 
flea vero , licet calceati proccdant , ba- 
culorum , vel faltem virgarum ufum 
icrvavere , ut videre eft Parifiii in pro- 
ceffioneS. Martini a Campif ,• favore fc- 
num & infirmorum . In quibufdam Ec- 
clejiia remanfit antiquos ufui , ut qui 
feliquia* defcrunr , nudis incedanr pe- 
dibut. Vexillum quod geftatur hodie , 
eft quedam contracla fpeciei veterii ro- 
tundi tentorii , quod ante Proceffione! 
deferebatur , ut a pluvia , fi quando 
defluerer, Clcrut protegeretur . Quin- 
queeriamnum prarcipus Ecclefi* Colic- 
giatar fuum quarque defrrunr anre pro- 
ceffionei , duo vero Ecclefia S. foannit 
Lateranenlit , tamquam Cathcd'alii , 
enju* proceffionibut major adeft pc Tu- 
na rum numerut , qui a fuperveniente 
pluvia tutandus eft. 



Nulla Litaniarum aut Rogationum lit 
merit 10 in Ordinario Carthulianorum , 
in quorum Breviario Officium huju» tri- 
dui eft veluti Orficium de Feria tempore 
Pafchali i quod fortaflc ftrilriorem ob- 
fcrvantiam & claufuram profeffi a pro- 
ceffionibut abftinerent .- 

Proccffionum ordo deferibitur a Lan* 
francbo in fuii Statotii , &ab UdaJrico 
in Confuetudinibui Cluniacenlium . Vc- 
xilla prxcedebant, deinde ad rintinna- 
buli fonirum alter Clericui geftabac A- 

3uam benedidiam , alter Crucem; Sub- 
iaconus indutui alba cum textu Evan- 
geliorum , Juniorei Clerici , & poftea 
Clerui procedebant ; Mifta Stationia 
e;at Mx*ndivi$ ; in qua fiebat Comme- 
morati'o de Patrono Hcc lefiar Stationii ; 
deferentes reliquiat nudis incedebanc 
pedibut i in reditu dicebatur SanSt 

SanElcrum Vent , m fcrtrc nobis • Ma- 
gnam diei partem proceffiones ifta occu- 
pabant , ac faltem fex horaruro I patium, 
ut liquet ex Sermone S. Carfarii A tela* 
tcnfii , qui de Rogationibut loquitur , 
Qui in ifiii ftx horb itConvtntu Etdtfim 
non fubducit ft , mtgnnmrtrntdinm anim* 
fit* nofcitnr frovidtrt . 

In pluribui EccMiii incipiebatur per 
bencdidrionem , Sc impolitioncm cine- 
rum, licuti prima die Quadragelimz 9 
ut videre ell in antiquitOrdinariifr Tu- 
ronenlibuf , Saliiburgealibus , Vien- 
nenlibui , & SilvanecTeniibur i quod 
Mediolani adhuc in ufu eft : in Ordi- 
nario vero Prxmonftratenfium incipitur 
per benedidiionem 8c afperfionem Aquat 
benediclx . 

Praeter Conciliom Moguntinum,quod 
nudis pedibut adeflc praccipit proceffio- 
nibut, idipfum de Caroto Magno Im- 
peratore refer t Monachut Sangallenfii ; 
& Thcodorui Lcc>or apud Surium 19. 
Nov. inquit , Imperatorem quoque 
Marctannm proceffioni nudii pedibut 
interfuifte i idipfum fegitur de S. Eli- 
faberh Hungariar Regina in ejtuVita . 
Lanfranchut in Statutit , Stff.^. de ba- 
culi» loquitur , quo« in procelfi -mbua 
ad fe fuftentandoi geftabant : Tr b: ant 
frttribm btcmloM fr*f*r*tot *d ft fmfttn* 
tandot . 

Grafci neque Litinia* habent, n<-que 
X x a pro- 



Digitized by Google 



348 COMMENTARIES 

proceffionei , neque /tjunia a Pafcbate 
ad Pentecoften . 

Roma? ancehac habebarur Officium 
proprium pro quahbet die Rogationum, 
& repcritur ad hue in Colle&ario feu O- 
rationum Collediione Thomafii pag. 19. 
ubi cadem eernuntur Collecla? feu Con- 
gregations, exdemque Statione* , ac 
3 pud Anaftafium Bibliothecarium , & 
Oracibnes , qua? ad Collcdam & ad 
Stationem qualibct die dice antur , li- 
quet efle divcrfas , unde conjeAare et- 
jam licet, diverfas quoque fuifle Epifto- 
Jai & Evangelia . In Vigilia Afcenfionit 
Miffa differt a Miffi Stationii ; de ufu 
autem non faciendi Officium de Rosa- 
tionibui , nifi Feria fecunda , repeten- 
di Officium de Dominica Feria tenia , 
& faciendi Officium de VjgiJSa Afccn- 
fionii Feria quarta tanrum , videndu* 
eft Cemt Mltrtnymi . 

Stationit Mifla , quafis a nobis d»ci- 
tur , refertnr abAmalario s Officium 
Vigilia? Afccnfionii antiquiut eft Rom?, 
•juam Officium Rogationum, fignatur- 
que cum novem Lcclionibus inOrdine 
Hitorpii s fed videtur adverre re.quod 
erat Officium idem neftit & Fefli A- 
fcenfionit , nonverodici prscedentii j 
eftque magia verifimile , quod ea die 
repeteretur, querrradmodum Feria quar- 
ta repvimr Officium Dominica? , & 
quod Piui V. inferi juflerit Homiliam 
cum Evangel io i verum totum Officium 
nihil exprimit abftinentia? , & vigilia? 
nihil , eftque Feria? fimile Paf'chalii 
temporis . De hac vigilia loquitur Cbmr$ 
Mtfnjmi , atque etiam Micrologu* 
*tf. 40. llfui eft , quod ft occurrcrec 
Feftum novem fcedtionum, tTCi Millar 
dicerentur ; prima de Fefto , poft Ter- 
riam j fecunda dt Vigilia , poft Sextams 
& tertia de Rogationibur , poft No- 
na m . Ex Micrologo t*p jf- liquee , 
quod in quibufdam locia Vigilia ifta je* 
runarctur . 



HISTORICUS 
CAPYT LXXvi 

• ■ ■ • 

De Officio diet xjfctnjtonis . 

INtcr Fcfta ab Apoftolii inftituta 
Temper Afcenfio numerata eft , ut 
aifumat S. Augtiflinut Ep.118. qui ubi- 
que terrarum eclcbrari Afcenftoncm ait: 
Shut tjmtd Domini Taffo & %tf»rit8'f , df 
jtfttnjit & advent »i dt C*tt Sfirhms Sxn- 
Bi annivtrfarid filtmnhttt cthkrtntmr , 
quad ftrvatur ab univtrf* auttumqut ft 
d,ff»ndit Ettltfi* . De hoc Feltc Confti- 
tutionei Apoftoiica inquiunc I. J.c j. 
Vie jiffumtiini, VMttmt. Exftat a pud S, 
Joannem Chryfbftomum Sermo , quem> 
in die hujusFefti habuit inUcbeAn- 
tiochii. Quandoque hoc Feftum appel* 
Jabatur Qu+drAgeftm* ; ut fcjlicct ngni- 
ncaretur , celebrari illud quadraginta 
poft Palcha diebuij qaem diemFeriam 
quintain fuifle liquet , cum diesRefur- 
reftionii occurreret in Dominica, licet 
S. Jo: Chryfoftomut horn- j. in A ci. a: - 
firmare vidcatur , J. Chriftum die Sab- 
bati in Ccelum afcendifle ; quod, quo m- 
tatur fundamenro * dici nonpotcft. A 
S.Gregorio Nyffeno in Set. a. de Re- 
furr. ubi de hocFcfto agit 1 appellatur 
Eft font nt , hoc eft dies falutii. Inter 
at. Homiliai, quatS Jo:Chryfoflomu»- 
pra-dicavit Antiochia? anno jSS. una in- 
fcribitUf : Pro Hominica de Ef ijtmr* e . 
erat que veJ pro Dominica Afcenfioneo» 

Sra?cedente , vel pro ipfa Aiccndoms 
ie . 

Ex Ordine Romano Canonic! Bentdi- 
£k\ liquet , Feftum hoc non lecui ac fo- 
lemniora anni Fcfia celebrari coafuevif- 
fe : Pontifex cumCardinalibui tV Epi- 
fcopit prim it prnerat Vefperii ; furgo- 
batur media ncctc pro Officio nochjrno i 
ad quemlibet Nofrurnum incenfabantup 
Altaria ; tret prima? Leftionet erane 
AHiium Apoftolorum ,qu»nque feqtien- 
re* e Sermone ahcuju» Pairii de Eefto > 
& nona Leclio de HomiUa in Evange* 
lium : Feftum hoc babebat plufqoao* 
oclavam , durabat enim decern dies uf- 
quc ad Pentccofteo » Ac £o£aJis diebu* 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. s\9 



ad Nocltirnum dicebantur trcspfalmi , 
tres Lertionei , & tria Refpoulona ; 
fuirTc videcur Officium parvum noctur- 
num. Officio de Feria adjunclum t uc 
Officium leu Co nmemoracio dc Afcen- 
fione fierce per decern hoi diet > quod 
r j magii videcur verittmile , quia ante 
Pium V. dies O&avas erac tamum femi- 
duplex > & did omoes infra Oclavam 
non huhebant O'ficium dc Fcfto , cujus 
Coutnemoratio tantum cernicur,&par« 
vum Officium trium LecVomim . 

Piu* V. prxcepit extingui Cereum 
Pafchalemad Evangelium hujus diei . 
Amalariutde ord. Antiph. c. 16. OrB- 
cium Fc(l: hujui dc feci bens , idem efTe 
ait, ac Officium , quod not dicimus , 
quoad Antiphonas , Pfalmos , & Le- 
cliones ■ Fefti hujus Octava in nullo 
pervetuflo Libro reperitur ; de eo agic 
Radulphus Tuogrcnfis Prop. 19. & in 
omnibus Romanit Ordinibus Dominica 
fubfequent inferibitur Dominit* ftft A* 
fttnftntn , non vero Infra OBavam . 
Feftum hoc appellatur Afttnfa Domini 
in Sacramentario S. Gregorti > S. Pau- 
Jinus Natal 9.S. Pel. in rnajorum Feflo- 
rum numerum Afcenfionem non refert * 
fed f 0 1 um mod o Naralis diem , Epipha- 
nix, Pafchatis , Sc Penteco(le» De 
Afcenfione extac Seroto S. Aviti Vicn- 
nenfis , &Hymnus Ennodi;. Hymnus 
Jtfu ifflr* redemptions. Bernardi. 

Hujus diei Otficium fere femper ubi- 
que idem.fuit ac hodie eft > Alcuinu* 
Jib. 1. in Libiu adverfus Elipandutn , 
collcdtam citat , qua* a nobis drcitur , 

Concide mi qui unigenitum ad Crios a- 
fttndijft .... In Afcenfione Domini . 
In Epiftola a Cuthberco Angliae Mona- 
chofcripta de morce Beds , legitur > 
earn obiiffc recitando Antiphonam ft*,** 
ghrU, qui eft ad Vcfperai . Cantabat 

Antifhonat [ttnndum mfiram confmetnd't 
nem , e> fmi , (jitarum mum efl , 0 I{tx 3 to- 
ri* cum urnijTec ad ill* verba, 
not arpbanet , emifit fpiritnw . In Mlffali 

Gothico prima EpiftoU M ft* ab Actibut 
dcfumca eft : Primmtr. quidem Sermonem : 
fecunda ab Epiftola ad Ephefto*c. 4. v.i. 
Obfeero •wnBut in Domino . Evangelium 
e pluribui loci* conHicum eft S. Joannis 
IJ. ufqucad jj. 14. v. x. ufqu« 



ad 1 4. & S. I. j ex a 4. v. 47. ufque ad j z. 
& tcrnmacur per ilta verba , Landamtet, 
& bentdicrnttr Demm . laMirTali M->2i- 
rabico prima Leiiu elt Apocalypfit c.4. 
B^o "Joannes fm in fpirisn , V vidi j 
iecondj ACtutun , Vrimnm quidem Sermo- 
nem j Evangelium S. k Juanni» c. 16. fad« 
md enm qui mi (it mt . 

Gregoriu* TuronenfH i f- hift.c. ir. 
de S. Avitoloquens Arverniar Epifcopo, 
mention.- n ijcit Procc'Jjorm , qux hoc 
die fit in honorem triuoapbi }. C. qui d* 
terra ad caelum afcenoic , Die amem 
btato tjito Dominmt ad Cflst poft rcdem- 
prum hominr.n afccndit gloriofui , enm 
Saterdoi de Ecclefia ad Bafiiicam f fallen- 
do procederet . Honoriui Augultodtinen- 
fas lib. y Lanfranchu* fed. i. Rupcrtus 
lib. 10. de fjlcmni hodicrna Proceifione 
loquentei, reprxfentari per earn afleruac 
J : lu Chrifti redirum ad Patrem, & Cle- 
rum cum Sanctorum Reliqaiii,tamquam 
cumicem triumphi, prxcedere . 

In nonnullit Ordinariii magna cum 
folemnicate dicitur Nona, quiaea hora 
creditor Chrifttii in ccelum afcendiffe i 
Celebrant adett cappa indtituf jincenfum 
adhibecur , & cantacur Profa, ad Chrifti 
triumphum celebrandum , & dicitur 
ColleCta D* , autfnmm , MWtm memlrm 
fidelimm fnbfeqni , jm» tafnt frintif turn- 
out fr*cefflt . 

Cum nonnulli Pafchale tempui ter- 
minari in Afcenfione eontenderenc , 
Coucitium Eliberitanum can. a. pra>ce-> • 
pit j uc non modo quadraginta diet, fed 
quinquagiqta perduraret , Tien qnadra* 
ft ft mam , nifi qminqnagejlmam . 

Dominica infra Odavam fiebat an- 
tehac O/ficium cotum de Dominica » Be 
nihil dc Afcenfione; poftquam vero Pe« 
flo huic Oftava foicmnis affignata eft , 
fit OfBcium de Afcenfione ulque ad lc- 
ftionei tertii Nuclurni , onde incipic 
OrHcium de Domintca ; Laudet ufquc 
ad Capictilum funr de Fefto , quemad- 
modum Hymruit , reliqua de Dominica, 
CHm commemnrjttone Oclavx , quod 
fervator eciam in Ve'perit. Eft duplex 
Officium in untim rcdtclum , quod par- 
tim dc Oct 1 v 1 eft , partim de Domin*ca> 
Romar Dominica ifta appeltabatur Do- 
minica Rofarum , quia ca die incipiebanf 



Digitized by Google 



3Jo 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



Rofz florcfccrc, & per Eccfefiam ubi 
fiitio erat , fpargcbantur . 

DiesOclavz* qua ante PiotnV. erat 
rantum Jen.. duplex , carebat Officio 
f roprio , quapropter repetebatur Olfi* 
cium de Fcfto ; dcinceps vero tri* 
but Nodurnii lc&iones propria Tunc 
aflignatz . Fee i j fexta , & Sabbato fic 
conciouatio dc O&ava Afccnfionis, tam- 
quam fi Pedum hoc decetn diet durarec. 
Durandut 1. 6. c. I Of. adfertit, zvo loo 
Officium de Fcria tantum fieri confue* 
viffe , & io quibufdam Ecclefiiiomitti 
Tt Dt*m * tatnquam fi ciTcr.t hujufrcodi 
diet extra temput Pafchale . Extant 
Ecdcfiz* in quibut dicicur tantum Of* 
ficiutn de Fcria cumOratione Domini- 
(i, fed non omittiturTe D<«a»ad Ma- 
rucinum , propter teinpui Pafchale . 
Amalarius Anciph. c. $4. loquitur de 
commemoration? , feu Officio Afccnfio- 
nii per decern dies ■ 

C A P V T LXXVI. 

De Vigilia Tetitecofles . 

PEntccoftencum Pafchatefi quit com- 
paret.horum Feftorum inveniet non 
dl 'fi mil: -m fuiffe Vigiliam;jejunabatur e- 
nim Sabbato* vigilabatur, &«rabattir 
rota nolle in Ecclefia . Audi S. Ambro- 
lium ita ioquentem in Pf. 109. Ttnttf- 
ftti ditm mm mintre UtitU etUbr*mms , 

m *«» Smflum Vtftb* .... Tunc tnint> 
ficut mo do jtiuntvimut SiLbxto , vigitiait 
ctltbravimut , & Utiti* fUnt ft mil i 
tunc tnim 4b Inftrit refurgcuttm fufctfi' 
MM/ Stlvjiortm , mtdo autem Spirit*!* 
Sanfhtn, tXf* Ramus t Ctrlit . Hie loCUt 

citatus eft a Gratiano Dift. 76- e. 9. 

Licet obxinuerit conluetudo vim 
Jegii obtinem per quinquaginta dies 
non jejunandi , in Vigilia tamea Pen- 
tccoltei ubiqoefere jejunari cernimos. 
EiTctnc jejunium liberum , vel ex devo- 
tione inftitutum , an eflet tantum pro 
Cathecumenis, &pro iit qui node ba- 
ptizandi erant , non tarn facile judica- 
ri poteft.Inquit Glaber 1. j.c j. quod an- 
00 circiter tooo. habita fuut Concilia 



in Gallia* Sc in Italia* in qnibus I 
ra jejunandi * vel non jejunandi \ 
data eft ab Alcenfione ufque ad Pcncc- 
coften • * exceptahujus Fcfli- vigilia , in 
qua jejunium przfcribcbattir , Zxcr f :> 
S*bb*t» Tt*tu»Bt$ , quo i c I vend 1 jeju- 
nium non erat cad em facultat . Or do 
Romanus non (ecus , ac S. Ambro£as , 
aiC * quod jejunatur ficut in F'aic ha- 
te j & fit Officium , ficut in Sabba- 
to SanClO- : Sabbato i* yigHiU Ten- 
ttffitt.immtt iuMmimm ftuiu*i !*, &■ emr.e 
Diviamm Officium vel Ordiutm- * um Ls- 
ci 'iontj * yu*m B/ftifmmm ficut in S*iLx~ 
ta SanBo Vigili*r*m T*fch* , In Si 1 Ta- 
li Gothico nulla extat. Midi propria de 
die*. erat fortafle ficut in PafJchate • 
Exftatauteovin Midair Mozarabico, 8e 
Orficiuai lncipit id Nonam , ur-radie- 
bus jejunii • Capitularia Carol! Magni 
jejunium hacdie przfcribuot 1.6. c 1 8«. 
Ut *dm*»tie*tVrttbyttti etdtm mod, *d- 
%tfptr*ftt*tf Sabbato Sanctum Vmftb* 
ttttbrttmr , & iff mm diem Ttnteccfiex />« 
milittr ttlebertimmm habtMut- * ut Smb- 
baio Ttfthm * & jti»mimm , & Mijfatm , 
e> Bapiifmmm . S. Bomfacius Mogunti* 
nus idipfum pracipit infuis ftaeucis flar. 

J4. UtS*bb*fTtntttoFiti,ft*tS*bb*f S. 
Vafcb* •mnti )ti»nt*t , ad Eccltftam 
hur* c»nvemU»t . Bochelius in Com- 
pilatione conftitutionumSynodaliom E- 
pifcoporum Gallia p.tfoff.Vigiliaoi Pcn- 
tecottei tamquam diem jejunii defignat: 
prafcrlbiturque jejunium ctia>m in con- 
cilio Oxonienfl an. ixas: attamen in 
quibufdam Gallia Ecdefiis , aeluci io 
Carnutenfi ,. ifta die ncn jejuaator 1 
Liquet ex Tertulliano dc coron. Milir. 
C. i S. HiCronymo ep. ad Lucin. S. Au- 
guftino ep. ad Caful. & S. Leone ferm. 
•» de jejun. Penrec. quod antiqu'rus non 
je;unaretur per integros quinquaginci 
dies i fed poftquam in Gallia mot it> 
valuit lejunandi in Rogationibut^ iftius 
quoque Vigiliz jejunio lenfim afTuevere. 
Hitotpiu» in fuo Ordine Romano sic 9 
quod hujufmodi jejunium per totum or- 
bemfetvaretur , quod certe ab xr. fz- 
culofacxum eft . Vide Microiogum c. 
15- & .Ourandum I.*, c. to^. In Gallia 
perpauca tantum Erclelia antiquum 
fervafctc moicm non jejunandi hacdie, 

quod 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMAN UM\ 371 

quod pertineat ilia jd remput Pafchale; omittebacur . Quoad Ledionei • in 
qua decaufa nec Gratci jejunanc in hac quibufdam Ordinibut Romanit duodc- 



Vigilia . 

OrEcium eft t am quam eontinuatioO* 
£tav* Akcnfionii i in Lcftionibut fe- 
cundi Nucturni cemimut omnct Baptif- 
mi catremoniat a S. Auguftino defer i- 

tcai : admiccebancur carechumeni in 
eclefiam, &fignocrucii fignabancur : 



cirni fccu'Ii leguntur (ex Leclionct, quae 
Grarcc, & Latinc diccbancut , & duo* 
denarium complebanc nuroerum ; apud 
Pfeudo-AIcuinum, aliofque vetuftioret, 

qualil cil Cimes HUfnymi , Ik in Sa- 
cramentariif Geiafii , & S. Gregorii 
quacuor tantum repcriunutr j ncque 



eratque cot um catechumenatut cemput vero duodceim dicebancur niii in dicbos 

camquam reropui eorum concepcionis Ordinacionit , quod numquam factum 

fpirirualii in finu matrit Ecelefiat , quae eft in Vigilia Pencecoftet . in Colle&a* 

per iilud cemput illorprvparabac ad di- rio Thomafii inchoacur Officiuni pec 

vinam Baprifmi regenerationern : de- Litaniam feptenariam , qua; leptieire 



fcr.bit eorum exercicia , frequentet E- 
xorcifmoi , ?recet , cantica, Infuffla- 
tionei * cilicium , proftraeionet corpo- 
ris , 5c pedum nudicacem > quod Syi»- 
bolom acciperent , & Symboli fencen- 
ciit imbuerentur j quod renunciare ju- 
berencur Diaboio , cVpompit ejui , 6c 
quod renuntiare pompit Diaboli nihil 



citabatur , deinde fequitur prima Lectio 
in principi* i fecunda Ttnnvit Dtut A- 
brshsm; c] u r d u z L eel i ones fu nc G ene- 
liti certiaeft Exodi , F sffmrn tft , cunt 
Cancico Csnttmus D»min« ; quarts eft 
Deuteronomii , Stripft Moyftt Csnti- 
emm htx , cum cantico Atttndt Cflmm ; 
quinta eft Ifajac , Apprtktndtnt ftpttm 



aliudeffet, quam fpectaculia , & pro- mmlitret, cum cancico n«t* faffs .tfi 
fanit illecebrii renunciare. Totum Of- * fexta Jeremic , Audi Ifrstl m**d*m s 
ficiuw habetur potiut Camquam feria poftea Siemt ttrvmt dtfidtrst ad ftuttt , 



ultima iftiai hebdomads > quam vcluti 
prvparatio qti*dam ad Pentecoften . 
Homifi* in Bvangelium Miflae dicicur 
folummodo poft Pium V r . Habebatur 
eciam anrehac Mifla propria , a MiiTa 
noclii diverfa; Evangeliam erac depa* 
nit multiplicatione ; Mifla erxt de pe- 
nicencia > 8c jejunio , qua; tamquam 
propria de Vigilia Pencecoftei, 8c tam- 
quam confummatio temporit Pafchaiis 



6c ftatim Lirani* , qua; repetuntur 
quinq(ties,BenedidtioFontiutn , Bapcif- 
rautcompetentium , & Confrrmatio , 

Juaoa accipiebaqc ab Epilcopo, deinde 
.itania , qux ter rcpetitur , poftea 
Mifla > 8c Neophjrtorum Communio > 
omnibus hit Lcclionibut interjedl* Tunc 
Collects, Orationet, Tradlut , & can- 
tica , ut in Vigilia Paichatit ; Mifta 
incboatur fine Incroitu , quia totum &• 



habebatur ; & in Sacramentarro, quod mulconjundlum eft i Miffar privata; non 



Gclifio trib'jitur , ad fecund jm MilTam 
pro Vigilia Pcnrecoftet exprimitur je- 
junium , quod hac die fervabjtur , ut 
fe quifqoe ad Feftum crafiinum prarpa- 
rarec : Da mbit .... novxm tui Va< 
TMtltti [fititglh difciplintm , mt mtmtrt 
ntflr* fMtr* purifictt* jtiunit , t unci is 
TtddgntHT ti»t munnihui ipiiorc, . 

Quoad Orlicium Vefpertinum , in- 
quit Amalariut 1. 4 . c. a«. q jod ad ho- +tt Drm , qua finita d 



ram Njnjm inchoabatur , ad imitatio- 
nem Cornelii , qui precabarur hora 
Nona, ut fe ad accipiendum Spiricum 
San&um prarpararee : Or*nt erst htr* 
At\. 8. Hoc OfScium Ojficio Vi- 
gilia; Pafchatit erac omntno fimile • 

execpta ccrei bcnediclione , qo« hie gancur Leftionci i quae MilTx func in- 

tcr- 



carenr Incroitu , quia cum tint feparat^ 
ab Officio , non eamdem habent caufam 
omittendi Utroitum > quiprivatit M if- 
fit a Pio V aifigrmui eft ; non dicicur 
Tltftsmmt gtnms ad Orationet 4 Prophetia- 
rum t quemadmodum dicicur Sabbaco S. 
racione cemporit Pafchalit . 

Anularii *vo quacuor cancum dice- 
bancur Leclionet , lit ftlntipit . Tenia- 

iccbacur Dtmt qui 
in Ji'tu jlbrsh* ; cetcia Ledtio Atttndt 
Ceelmm , &c canticum Moyfit Attenditt, 
& deinde quarca t Sit*t ttrvus . InOr- 
dinario Carchuilanorum , & GrandU 
moncenilum inchoacur Otficium per ftit* 
fiittr ad pedet Alcarit , anceqttam le- 



Digitized by Google 



3* 1 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



tetferte , utin Sabbat is Quatuor Tcm- 
porum . In Sacramentario S. Gregoriij 
ad MilTam fignatur prxfatio diverfa a 
Prarfationc diei > ad Cvrnmunitttnttt le» 
gitur Ditm S*cr*tijpmmm Ttnttctflts frm* 
vtnitntcs \ in quibufdam Manufcriptii 
Jegitur ctltbrantet , quia M iTj ilia nan 
dicebatut tn Vigilia, ut a nobis fit , fed 
notteipfa Pentecoftes j atque eciatn in 
Benedi&ionc folemni , qua eft ante U- 
gnm Dti | legit ur Btnrdittt vt omni- 
font Dtut *b tuiut V*r*<Uii Sfititmt 
ndvtntum mtnttt xtfirtt itiunii obftrv*n~ 
tU frgfarntit , & fr*ftnttm ditm folt- 
ujmibut Uudibut kentrttit . jdmtn . Jbi 
lie Solcmnitate hu;us diei (crmo eft , 
& jejunium etiam , quod cam prarcede- 
fcat , defignatur . 

Omni tempore in Pentecofte baptita* 
turn eft > tcfte Tertulliano lib. de Bapt. 
Ditm Bttftifmo foltmritrtm Taftha ;r<- 
fiat | txinde VtnittoBtt : quod a S. Leo- 
ne etiam affumatur Ep. 4. & 8. Fortu- 
riatusJ.;. Car. 4. Daptifmum refcrc , 
quem S. A vitui Epifcopui Claromonra- 
nus, Judaris hac die adminiflravie : Ecct 
4'ttt advtnit , que Sfititut tUrut *b 4 lit 
miffut .... [Abluitur fuAmut cdor Bd~ 
ftifmate dive ; & ntva ftcgtnitt rtddi- 
$m ftrtmr *t\*i$ : & S. Hieronymus in 
Epiftola ad Pammachitim adverfui 
Joannem Jerofolymitanum inquit : 7i$s 
feindimtit Ettltpam , qui tntt faucet 
m tufts tirt* dies Ttuittoflet tjuadrtgint* 
divtrf* *i*tii , & ftx*t , Ttetbjttrit 
tuit tbtulimut bmptt^Mudei . Conftanti- 
nus in FentccoAe baprizacut fuit , tefte 
Eufebio in ejus vita I. 4. c. 6. & in Gal- 
lia ChildeberriuSiL'iberri filiui , B*p$if- 
tnum im dit Vtntttotltt acief.it , inquit 

Gregorius Turonenfis. 

CAPVT LXXVIT. 

De Officio diei Tentecofles . 

OPficium Pentecoftei Officio Pa- 
fchatit fimiJe eft , Dens enim duo 
hat. Fcfta prsreepit populo fuo , tam- 
quam fignratHra Pafchatis , & Penteco- 
ftes Chrifli«Qorucn , quorum primi ad 



Judarorum nor mam dirigebant duplici" 
hujus Fefti eclebtationem , in ut toque 
enim object um tantummodo immuta* 
turn eft. Advert it S. Auguftmus I. a o- 
de civic, tempore fuo fete omnium fuif- 
feconfcnlum , quod Sptntui S. in die 
Dominica defcendifiet ; itaque quinqua- 
ginta diet fupputandi funt non a die » 
quo Chriftut t mortuui eft , fed a die 
quo refurrexit , & non a Fcria (exta » 
uc videtur S. Lucas innucre, dicens > 
fulftehoc tamquam complcmentum fc- 
ptem hebdomadarum poft Palcha , leu 
tempus Pentecoftes , Cum tenfUrentmr 
diet Vtnttcofltt , five ut appellant alii m 
quinquagcfimum poft Pafcha diem* non- 
nulli fib j pcrfuadentes , Spiritus S. de- 
fccr.fum in diem Pentecoftes Judsroruna , 
nempe in Feriam lex tarn incidifle, diesa 
ilium appellare malunt Dominicam o- 
dtavam poft Pafcha j vel etiam dicunc , 
quinqua^inta dies non incipeie nifi fe- 
cundo die Azymorum, quo ferebatur 
hordeum > & giana otTerenda in quin- 
quagefiroum diem fubfequentem ; qua* 
propter quo anno mortuus eft Chriflut , 
cum dies fecundus /zymorum incideret 
inSahbatum> quo nec laborare , nec fc* 
rerre 1 ceret , & transferendui e(Tec 
in craftinum , qui dies erat Jefu Chi:- 
fli refurreclionis , fupputatis fcptem 
hebdomadis a die tertio azj momm , 
quinquagefimu* dies incidebat in cra- 
ftinum Sabbatum proximum ; itaque 
Spiritus Sanclus defcendit in die Do* 
ninico . 

Adeofolemnis Apoftolis fuerat Spi- 
ritus S. dc/cenfus , ut folemne etiam 
Fcftum volucrint inftituere ; erat hoc 
Ecclell* primordium , nativitat , (un- 
due , & dedicatio ; quamvis autetn 
conftetj carremoniis tantum fecreta My. 
fteria concomirantibus , & confuecis 
laudum canticis Feftum hoc ab Apo- 
ftolis fuifle celebratum, S. Lucas a&. 
10 memorar S. Faulum feftinantem, uc 
diei Pentecoftes intereiTet Jcrofolymar # 

3uod non de Chriftianorum • feddeJu- 
aorum Pentecofte intelligendum eft, uc 
fciiicec Apoftolus occaiione multitudi- 
nis 1 qua; Jerofolymam ad hoc Feftusi 
confluebat , nonnullos poiTct ad Chri- 
ftum con vet cere. Omni tamcn tempo- 

ic 



Digitized by Google 



IN BREVIARiUM ROMANUM. 



re repent dr feftum hoc Jerofolvmis 
cclebratum : 8c S. Cyrillus Jeroiolymt- 
ttnui C it h. tf. mcmorac etiam Eccleiiail] 
ineodem loco extrudtem , ubi Spirit"* 
S. fuper Apoftolos defcendcrat , que 
fuo quoque *vo (ubfiftebat , & S. Epi- 
phanius de Ponder, c. 14. ab hac Ecclefit 
aki Romano* abftinuiffe j cum earn ur- 
ben fub Tito dcpopulaci funt. Pcnte- 
coftem FclUr-um omnium maximum ap- 
pcllare nondubitavic Eufebius de vita 
Conftant. 1. 4. c 64. Die /t <j*it 

Mi/ita feftivitsiem mtximam vtcet , 
U*udqu4tc[M<!m mt» juditio tbtmvtril j 

eit enim confummatio Mvlteriorum o- 
ionium noftr* Religionis , & ad Spiri- 
tum Sanftum nobis dandum omnia con- 
currunt » proinde Pentecoftes a Cotci* 
li is Fefto Pafchatis atfimiiatur : Verne- 
ffles fmiliur, t* in Ttfek* . OtHcmm 
codem modo difpoiitum elr . Propter 
novos Baptixatot putavit AmaJarius, u- 
num tantum Nofturnum cum tribui 
pfalmij did Mere hac die , & per co- 
ram hebdomadam : Propter Bgptifmntit 

S*<T*mtnt* , nurrttro trium Pftimormm 
eomflemnt tijtSturnrtli* OJfici* per $Bm diet 
hddomain Ttntttoflts , clique inftar 
noccurn; Officii, cui tres tantum infuae 
pfalmi ad Vefperas, 0c completorium 
in pluribus Ecclefiis. 

In arwiqua diftributione pfalmorum , 
qu* Roma vigebat , prout a Thomafio 
pag- joexhibetur , Jegitur, quodjux- 
ta vetercm Rom* ufum , jnxtn snti* 
qnhrtm ritnm , dicebatur nocte Offi- 
cium Dominic*, ^4 vigiiint nt in ee- 
ttrit Vtminicit , fed juxta ritum recen* 
ciorem , >•»**« ffierhrem , non multo 
poft tempore , dicebantur ilia noGeduo 
Officia , primom fine Invitatorio cum 
Pfilmis Mtgnnt D»minui . txfurgst 
Dent . Dimint ej>.id ■ Mentdie anlm* mt*i 
& in fecundo Officio dicebatur Invita- 
torium 1 8c unum tantum No&ur- 
num cum tribui primis pfalmis §e*tni 
Mir . Qtart frtmnttnnt . Dtmime quid ; 
ad Laudei , &adVefperat dicebatur , 
Vt in ceteris Vtminhh . Nulloaliomy- 
fterio breviabatur no&urnumOfficium , 
nifi propter temporii brevitatem , 
quod retnanebar ex noftii vigilia , que 
in baptizandii Catechumen*! infurac- 



m 



batur nequc incongruutn vifum ell 
hane Officii abbreviationem per totan 
hebdomadam continuare , non modo in 
honorem Fefti , cuju» hebdomada con- 
rinu'atto crat folcmnitatis , fie quiltbet 
diet feftus erat , habebaturque tarn- 
quam dies Dominicui ; vcrum etiam ne 
fatigapetitur novi Bapmati « qui per 
totam hebdomadamOffioiis inteteranc . 
Inquit Amalarius in prolog, de or din. 
Antiph. state fua in Fefto Pentccoftes 
novem Ledrionetdici eonfuevifle- 

S. Ambrolio adicribitur Hyirinm Vtni 
Crt*t*r , at<}ue ct urn Hymnui Macuti- 
ni , & Laudum . In vita S. Hugo 
nis Abbatis Cluniacenfis apud Bolland. 
■4. April, legitur , abeo ;utTum futfTe 
cantari ad Tertiam Hj rnnom Pent Cre*- 
t*r. Antiphonzad Matutinum ab ipfid 
pfaimti , q«« dicuntur , dofumtc fune , 
except! prima j Refponlbria Tune de 
Scriftura i ficuc etiam Anciphons ad 
Laudet-. 

A i>alarius I. 4. c. »7. de Ordin. An- 
tiph. cres Antiphonas ad Matutinum 
refert , eft ttpente . Ctnfirw* hoe. 

Imittt Spirit*™ ; vcru m in fuo a n t ipho- 
nario ait, qooddicerentur (olummodo 
in Ecclefia Mediomatricenfi , Rom* 
vero Pfalmi de Dominica con fueti } qnod 
farpiut ab eo repetitum legimus . Se- 
cundum Refponforium Feri* fecund* 
fententiam continet prxdicabilem,/^/! 
divinnt , n«n etmiurent. 

Ad Miflam animadverfione digna vi- 
detur Profa Peni Sanffe Spiritnt , qui 
Rom* noviter introdu&a eft , licet an- 
tiquiffima fit quacuor Profarum , qu* 
noviiTimii temporibus confer vat? font > 
nempe Vittimm in Palchate , Lmndn Sien 
in Fefto Corporis Chrifti , & Din ir* 
\n officio Defunclorum • A plerifque 
Veni StnBe adferibitur Roberto GaN 
li* Regi , qui undecimo regnabac fc« 
culo ; ab aliis Herman no Con t raft 0 , 
Germanic Monacho , qui obiic an. 
1054. fed non fatis vtlido nituntur 
fundamento . Profa ifta verofimilius 
creditur ab Innocentio III con>pofi> 
ra , ab eodemque jofla MrlTali inter- 
feri , cum in ejus operibus reperiatur. 
Quoad Hymnum Vtni Cresttrr , non ?i- 
detur «Hc quideoi S. Ambrofii •ftytum 
V y pr«- 



Digitized by Google 



$54 COMMENT ARlll 

^rfcferre , cujui Pocfit videtur durior > 
& aflcttibusnonadco rcferta. 

t 

C A P V T LXXIX. 

. Ve Officio Hebdomad* Ten- 
tctoftcs . 

PEntecoflei ab initio terminable 
tcmpui Pafchale , cujui terminui 
erat quinquagefimut diet > pofte* veto 
occafione novorum Baptizatorum , qui 
ad Officium per totam hebdomadam du- 
Cebantur, ut fiebat in Pafchate » Fcfto 
Pemecoftei Oflava aflignata eft , ut vi- 
dere eft apud Amalarium 1. 4. 0.29. D* 

QBav'u Venttc oflti ,qui id (ittum cfle ait 

ir» honorem feptem donorum Spirttut S. 
Concilium Moguntinum an 8ij.<«ii.jtf. 
?etat ifta hebdomada genua flcdere,&c 
jejonare} idquc propter Octavar folc- 
mn tatem : Vt in htbdtmtds Ttnttctfltt 
gtn**non fl<R*ntur , e> ntn jeimnttmr . 
Giarcicarent hap Ottava , & tota fo- 
lemnitat quinquagefimo dicclauditur , 
quod in Occider.te fcrvattim fuit ufque 
ad Bedat arvum 1 arnum fc.Iicet 710 qui 
primui omnium deOciava Pentecoftei 
egit , &tunc Pafchalc tcmpui fcx diei 
ultra veterem terminum prorogatum eft. 
S. Leo in primo Sermone de Pcntecofte, 
de jejunio loquitur" Quatuor Tempo- 
rum ,quod Pentecoflem fubfequcbaturi 
elapfo Pafchali tempore repetcbatur je- 
junium,nec amplius feftivum tcmpui, & 
foiemne habebatur. S.Ifidorut Hifpa- 
Icnfn Offic I. 1. c. tfj. jejunari ait poft 
Pentecoftem , ut verbum Chrifti adim- 
pleatur , qui jejunandum cfTe prardixic 
poft reditum Sponfi in iinum Patrit . 
Concilium Gerundenfe an 517. trium 
dierum tantnm abftinentiam commen- 
dat in hie hebdomada , nempe Fcria 
quinra , Be duabut feqnentibui j Vt 
txfleta foltmnitttt Vtnttfflti , in fit 
tjuenti ftf>tim*HM , a quint* ftrii in S ab- 
bxium per bte triduum mbftint'niia. txltbrt- 
mr. Concilium Salegunftadierfe an roaa. 
Quatuor Tempor* menfii Junii hebdo- 
madal Pentecoftei affignavit atquc ut 
j 



, HISTORICUS 

folcmnitatem hu/ui Ocla'vat una cum je- 
junio iervarct , genua fledlere in ea vc« 
tuit , Daimaticii uti ftatuit in Miffa; 
& AlUlni* cantari in officio : In iff* 
htbdtmtd* fitlemnit Ptntecofitt , & tmnt 
frepttr jUcmniimtm Spirit** SttnBt -DU- 
enni DAlntAtitU indtmntur , & ttitlmi* 
ctntetmr , & flt8*m*t gmmm non dii*i*r: 
quod fervaturetiam ao hancdiem. Mi- 
croiogui cap. 7. a Gregorio VII- addi- 
&aiuifle affirmac hebdomadar Pentcco- 
ftci Quatuor Tempora menfii Junii;& 
iftud jcjuniumtunctemporii appcllatum 
fuit jejunium lolcmnitatis , & Jartitiar, 
propterea quod officium feftivum eflet, 
neque dicitur Flt£lam»$ gtnu* , fed con* 
rinuatur Mltlui* , quemadmodum tem- 
pore pafchali . 

Poftquam Fefto Pentecoftei imegri 
hebdomada aflignata eft , difputatum 
fuit, utrum illi oclavui quoque diei 
aflignandui cflet , qui primidici fole- 
mmcjti refponderet ■> & juxta ritum 
noftrumnoneft aflignatui j Officium c- 
nimdiei, &temporit Pafchalit termi- 
natiir Sabbato ad Nonam , Vtfi Titnsm 
terminjtnr ttmfui Psfik*lc quarc£cut 
officium Pafchatit terminatur ad Nonam 
Sabbati, atqueetiam ficut oQava ori- 
ginemducit a confuetudine Jud*orum, 
quicelebiabant Pafcha , Dedicationem, 
al afque Solemnitatet per feptem tan- 
turn die*, ita ii» expletii, alrerumof- 
ficium fubftituebator ; deiucepi veto 
Peftii j quar odf avii non carent , oclavui 
dies fubftitutuieft : fed Pafcha , & Pen- 
tecoftei in antiqua feptem dierum con- 
fuetudine remanferunt , neque fit offi- 
cium Pafchatii Dominica fubfequenti ; 
tunc enim incipit temput Pafchate , 
quemadmodum neque Dominica poft 
Pentecoften fit commcmoratio de Spiri- 
tti S. quia hoc Myftcrium tunc habetur 
tamquam completum j qued quidem 
ftatuitur in DecretaJibui extra de offl- 
ciii, ubi extar Decretum Ccrleftim III. 
affirmantii , Pentecoflem cfTe fine ocla- 
va , Qj<'.d tMttt Cflavit. S. Dunftanuf 
in Corcordia, non fccui ac Aroalariui, 
ait , Penrecoftcm durare feptem diet , in 
honorem feptem donorum Spiriru»S.& 
carere odava ; verumramcn in quibuf- 
dam Audtoribus quxdam rrperitintur 

oai- 



Digitized by Gooae 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. 



•Aav* vefllgia ; B.n:dicij» XII. in 
Dominica uuJ.i.t otnctum de octava 
PcntcCoftci cclcbran , quam dc Tunita- 
te i L unfcanchuj in (Utiitit pixfcrtbit. 
M.ffim faltem dc Spintu Sancto dki .» 
qui eft 1II4 de I'entecofte • Spirit** 



35 5- 



VII. an. 1097- >» Concilio Claromoota- 
no > quod dcinccps comniuniter oblct- 
varum eft Liquet ex Dialogis Egbcm > 
Archtepifcopi fcboracenfUan. 747. quod 
Quacuof Tempora huic hebdomads a!li» 
giuta tucian: a 5. Gregqrio , utinAn- 



Radcjlphu> Tmgre fi» c <S» qui cue* tiphonano per Augultinum Anglix A 

fiicm vixit detitBi quart i t'xculi 1 tcfta- poftylum dclignabarur : Hu tutem ie- 

tur, quod p*ulo ante xcatem luam Ro- i**i»m S Grtgorint ptt pr*f*tmm ( Am- 

ma non celebrabaur oCU^a Pcntcco- g»flin»m ) in Antipbomrit f*o , cr M.(~ 

ftei , neq ic fi (tun T. in. tat 11 } quod 1c- ]*ti in prim* htbdvmtd* ptfi Vtnttc»ftt» 



gebatur hac Dj n:n ca Liber Regumivc- 
xum MiGci minia , quod in nonnull.s> Ec- 
cJeftn octiva Pcnrccollci celebrarecur . 

Cjp.tularij Herardi Turon;nh» J. 
c jf. & alia Aquifgrancnh Concilio an. 
8i£. cohxrentia totau hebdomadam 
feftivam elfe decernunt ; verum coati- 
nuitio ifta feftorum fub tnitium 9. fxculc 
inftituta , port dimidium decimi contra- 
il fuit , & tone Quaruor Tcmpora 
fubftituta : unde apparuit differentia 
inter Pafchatii Fcftuu> , & Pcotccofteij 
F. .I i n em.n Pafchatii , quewad uodum 



cclcbrandnm dt/iinxvit 

Pottquam. tcUo Pentecoftct fcfti va> 
hebdomad* alfignata eft . & Quatuor 
Tempara «djcaa , tunc duo Oifiua con- 
jungi necede fuit , ncmpe Ofhcium de 
octava , &0;ricium de jejunio j. quod, 
prxbuit occafionem iltiu* heodomadx 
£vangeini > qua Pcntecofto lolcmnitati 
pa;um videntur convcuirc;quando emm 
huic tefto- adignari oftavj ctrpta eft , 
tunc fcogulu hebdouaadx diebut Offi- 
cium tcpctcLut 1 j ficut in die > fuit hie 
p.imut oCtavatum icjpti* , ut fcilicet 



apud Judxo* tota perdurabat hebdoma- unius fcfti lolemmtai continuarctur , 3c 
da, &Fcftjm Pentccoftci , quod pri- per integraittrcpeterccnr hebdomadam t 
mitiarum , frugum , bV melfi* fcftum eft, per ejuldcm. Officii > cjufdcnxjue ritut 



terminabatur ill j ipfo die > Scriptura e 
nim Exod 2). Levit. x\> Deut. 16. in- 
tegram concedit hebdomadam folummo- 
do fcfto Palchati* , & Tabcrnaculorum, 
fefla vcro Pentecoftet , & Tubjrum uno 
die terminabantur j ac propterea Pen- 
tecofrefctandiu in Ecclelia carucrat o- 
€tiVi,Se quaoavit baptizaretur, ut in Pa- 



repetitione 11 ; reman lie ritut diobuf 
pnmii diebut pjft Pilcha > & port Prn- 
tecoftem , qui tunt ptjmr clifyt, ut die* 
iple fcfti 1 atque idcm'Ofruiuin in om- 
nibus partibui remanfit fcriz quints in- 
fra hebdomadam pentccolie*., quae non* 
dumhabet O.ationem ac Miffam pro- 
priam, deinccpf cuihbec d.ci atTtgna- 



fehate , loige minor eut Bipt aatoriim. cum eft Evangclium , co/in occahome 

nuncf'ii.S: :n concilio Ingclheimenh an. Piuj V. Hon>iliA> tegi jufli: adMaruti- 

948 Pafchatii. hebdoma da intcgrafefti- num » Quando igitur Q ultu <> r Tempo- 

va rel cta clt , & hebdomada Penteco- ca oienlit Junii hebdomad* Pcnteco- 

fle* ad tre» prioret diet red acta , nempe ftet deftwa a funt , ad MifTtm iccla 

feriam fect.ndam, tertiam, & quartanu funt Evangelia huic tridno jej-i nil aiH- 

quartam autem Gregoriut IX an. 12*7- g'^ca , &c ad Marutinum lecle (unc Ho- 

Romx fuftulir Drcrtt. t. enqHtflut it tniiiar : reliqux Otricri partem f inr , fit 

Itriit . In Gallia feria quarca feltive cut in diefelti : tic ne Or/kium d.lfimi-; 

celebrara eft ufque ad an. 1 f 24 per fta« le (it, cuiLbet dici d.ft.-ibuitur Evan- 

tuta Stephani Ponchcru Ep<fcopi Pari- gelium f Antiphon* ad Bt»t<LiR*t , Be 

fiend* , 8c in alii* D cecehbui , in qui- ad M*&nifi(*t , & collect* propria?, S< 

but- fcltivitai de prxcepto erac» Auguitmi Hooi.lix que quat ta , He 

Igitur quo tempure Gregoriut VI IT. quinta feria leguntur y Pariftislunt ce* 

Quiitiior Tempora. meniit Junii afTigna- iebecrimx; prnu eft de modogrttix noa- 

vit hebdomadx Pcntecoftes , tunc Pen- trahentii amore , &vol:iptate: fecun* 

tecoftet Romx habebat oitivam . Ur- da qoomod* Chriftiana Rehgio mira- 

h±nm>. LL. Dccictum renovavit Gregprii- culocum virtute Armau £0 , quorun* 



Digitized by Google 



35* 



COMMENTARIES HISTORrCtIS 



omnium illud eft maximum , mundum 
nempe univerfum Apoftolicx prxdica- 
tioni crediduT: , & Chrifli Fidcm fcifle 
amplexatum . 

Officium Sabbati eftpro Ordination*, 
qux Quatuor Tcmpoiibu* annexa eft-i 
modui autcm conjungendi cum jejunio 
folcmnitatem oftavx , & fupprimendi 

Jjuidquid in Officio lugubreeft, prx- 
cribitur in Concilio.Saregultadcnli an- 
no 1022. 

Microiogui c. 58. <fe MifTa je/unii 
agena , qux dicebatur in quatuor Tern- 
potibui t diver lam c He ,. ait , a MifTa o- 
clavx > co (que improbat ^ qui Gloria 
in excrijis dicebant * quia cum hxc 
MifTa dtcatur poft fextam , onitten- 
dum eft Gittia .... & in diebut je- 
juna fola fcria quinta in Ccena Domi- 
ni , 8c Sahbato Sandto dicitur Gloria 
in txcelfr in. MifTa port Sexram . Me- 
morat etia» ufum plurimorum xtate fua 
dicentium duat MifTat in Firiit Qua- 
tuor Temporum , alteram poft Ter- 
tiam de oclava , alteram de jejunio 
poft Sextant , uz fit , inquit , in Fc- 
icii S*Matthxi , &cS. Thomx, quando- 
iociduntin Quatuor Tempora. 

C A P V T LXXiX 

De Ordinationt*. 

INcipiamui a Tonfura ■ Cfericorum 
corona myft ice qu idem habetur pro 
Symbolo fpinex coronx , qux Chrifti- 
capiti infixafuit ; eft aur.cn lignum, 
quo Cletici & Ordinibui ioitiati di« 
fcinguuntur . 

Cum S. A n^uftintii ad Pfocultjanunv 
fcribent ait,Epifcopo« Donatiftai jurare 
per Catholicorum Epifcoporum coro- 
nam >. noncft intelligendui de corona- 
aliqua , a«t capillorum circulo feu ton- 
fura qux clericalis-corona appelhtur, 
fed tamquam fi dice re tor > Per Ve- 
il ran Sancxitatem, Wftram Rcveren- 
tiam-, Vefcram Majcftatenv , Vefttam 
Ccliitudinem . 

Verun diftinguenda eft Tonfura a 
Corona , licet hodicconfuodanuu , dL> 



caturque ronfuram facere pro facientfa 
corona , qux dicitur corona Preibyteri* 
Diaconi , 8fc Preces ajunt folummo* 

do 1 Or emu t . Ad dtfanrndum com it m 
"Ptafta .... ctmat eapitnm dtffmimmr. 

Primis frculi* Chriftiani omnci tan* 
taici , quam Crerici more Romano- 
rum tondebaut comai . S. Paulu« t. 
Cor- u. 14. a natura ipfa doceri nox 
aic , ignomniofum effs homini comam 
nutrire : tpfa natnra dtcet vtr , quid, 
vir qnidem fi comsm nmtr'ittt , igntmiaiah 
eft tlU . Naturx autem nomine ufutxa 
intelLigit tunc remporii Romanii pro- 
batum brevet deferendi capillos . Anno 
4f 4. ab ttrbe condita hujufmodi mo rem 
inftitutam fuiiTe tradit Pliniui : enn- 
dc fortaffit tonfurx iaftitutio S. Petra 
rribata eft , quod Romx inccperic a- 
fus>&aprimii Chriftianii receprux 
fuerit . Amatariua, lib. t. it EttLOjfc* 
t . f . & S. Hieronym^t in Eaech 44. 
tamquam Birbarbi habec, & extraneox- 
Laicoi ipfoi > qiH longot geftabant ca» 
piHoi : Apoftolicx Confritutionci hor- 
tantur Fidckt omnei ad capillorum mo- 
dtftiam : 7{tc egfillmm nutritnt , nee 
ftxmt , ntc comatut , lib. t. c. £•& ex- 
inde capillar ura hominum appeliata efc 
Ctfauti , a vet bo c*i(rt , quia ut bre— 
viorei capilli fierent , identidtm cxde- 
bantur , 8r fecminarum capillatura ap- 
pellabatur Ctm* . Prudentiui de Cor*n. 
Hymn. |. de S. Cypriano loquem, pofc 
fuam converfionem capillos fibi prxci- 
difTe air: Dtfimn- t*f*rit* comprfdtur *£ 
brevet etfillts ; idtpfum dicirur de S. 
Honoraro Lerinenfi : Hfdigumtnr ad bre- 
vet ttpilivt Uumtianttt cut* . Heracliue 
Imperator feptimo fxcuio renunciatux- 
tonderi fibi capillos juffit : tx$emfh co- 
rn*! resundtt , ax nentum raft , fxj t/t 
Imperatornm habitm , Imperarorum ifte> 
mot eft . Idipfum dkitur de Friderico 
I- ad duodecimum fxculum : jimret vl* 
fuperiacemtibmt trinibnt operinntnr , t»«- 
fore , fr* reverentia Imperii , fUtt c«* 
pflli , e> getter* m ajfidna fnetipone fe~ 
tame ; inquit Auftor in ejut vita. 

Gallit , & BarbariYRomanum Impe» 
Hum quarto fxctilo drvaftantibus , 
Laicorum plerique nutriere comai , 2d 
iaiexjionon. corum populorum. comaok 

nutriea- 



Digitized by Google 



IN BREVIAR1UM ROMANUM. STT 



frutrlentiuoi » fed Clcrici fcrc omne* 
Romani , Monachi, & Laicoru.n plc- 
riqoc modcftiorcs coraam compefcc- 
re iron dcfticcrunc , atque immodeitos 
impTobarunt Clericos , qui Barbaro- 
Tommorem imirarencur . Concilium IV. 
Carthaginenfe quarto fxculo hab'irum 
clcricii vetat comam nutriTC ; Aga- 
thcnfe fcxto fxculo prxcipic capiHo* 
tondcre ; & Bracarcnfe tcrtio fxculo 
ftatuit , ne clcrici longiore* deferaoc 
cemit tamq.um Ertrnici . PleriqucLai- 
ci cotnpefcerc comas confuevcrunt,Hel- 
vetii prxfettim , ufufque invaluit in 
Gallia fub Francifco [. vigebatque Hcn- 
rici IV. xvo , ut liquet e» cquoxneo , 
ex p a i tabuli* 6c figuris ; nec longio- 
rum capillorum invcdiu* eft mo* , mil 
fub milium regni Ludovici XIII S. tu- 
dovicut > noftrique Reges , quorum 
Numifmata apparent & Imagines , bre- 
ves deferebant capiltos . Larcis demum 
com am nutrientibu* , clericis & Mona- 
chis prxferiptura fuit , ut comam pTX- 
ciderent , quare a Lttcil fuere diftin- 
cii i & hoc occafionero prxbuit clcrica- 
)ii tonfurx clericis , & monachal is Mo* 
nachis deftinandx ; Sc exindc ul'us ab 
utrifque receptus eft capiflos tondendi , 
quemadmodum ofim in Ecdcfi at nafcen- 
cis exorctio tondebantur . In quibufdam 
Jocit comam tondere commendatam eft 
etiam Laicis . Concilium Romanum an- 
no 10^. un. 6. T^ullus btmt c$mam n»- 
tri*t, ftd ft ton fin ficmt dtctt C l>r ifiianunt; 

Concilium Londinenfe duodecimo fxcu- 
lo habitum , C*n. aj. Vt triniti fc i»n- 
detntur , ut fitrt Murium *pp*re*t , & 
•cnli turn ttgmntur : de Laicis loquitur. 
In vita S. Godefridi , Epifcop'r Ambia- 
nenlis undecimo fxculo , recufafTe fer- 
tur oblationem Roberti , Befgici Co- 
mitis, ScAulicorum e;us, quia capil- 
loi haberent longos . 

Capilfi autem in inferior*! parte ton- 
debantur in formam rorundam, etiam 
apud Laicot , qux rotunda forma apnor 
Videbatur, quam plana , ut dicitur , fr- 
VC ftrtrtdut, ut ait Concilium Mon- 
tis- Peflulani anno i z 14 Philo inLibro 
Dr vttd etntempUtiv* de ifta tonfure, for- 
ma ait : MquMliitr rtcif in drcuUrit li- 
mit ftrmtm , i»*w cxtBtm ftr thetrh 



turn cspitit rtferunt t hoc apud Aui'.j- 
re* dicitur in circularem formam cxdi , 
Tnflsr cot 0 n« , tcu In fermum tormm , vcl> 
ut aic Sidomui Apolt'marit Ep.i j. lib. 4. 
In rot* fpeciem : corona ifta non erac 
quz capiti poitea fuit impofita , fed qoc; 
formata erat ex inferiori capillorum 
parte, in coronx fpccicm recifa . At- 
que ita intclli'^endi funt Arabici Ono- 
netconcilii Nicxni C*n. 1. Monachi 6c 
Monulti in formam coror.e, tondeanrurj. 
legiturque in Vita S. Gertrude , quod 
ejus Mater , antequam tiltam offcrret 
Epifcopo , ipfius capillot in coronx for* 
mam totondic , Ad inflar e«ro»* . In 
Vita Thcodori , qui Crxcui erat, 6c 
Monachorum Qrecorum more detonfuf, 
%ui Ubi caput pen tm abradebant , Ic- 
gitur, quod cumordinatui fuifTetSub- 
diaconus fcptimo fxculo a Vitafiano Pa- 
pa r quatuo< menlium ipatium abra/is 
capittit conce(Ii-t , ut crefcerent , utque 
iple Romanorum more , quemadmodum 
Oiientales , in coronx ipeciem tonde- 
retur : Qu» in (*r*it«n ttndtri fcjfct > 
inquit Bcda-V'y? Angl lib. a. c. i. 

Antiqua tonfura confervata eft inter 
Regularium Fratres ,quidicunrur con- 
verfi , ac prxcipue converfos Ordinis 
Prxdicatorum , qui neque tonfuram , 
neque coronam fuperiorem habent , fed 
tantum inferiorem , capitlos nempe in 
cifcularem formam prxcifos, in infe- 
riori parte firper auricol.it - y qitcmad- 
modum loquitur Clementina j Tit. Dr 
Sent, tfio t. ctntinfit .... iircumcift 
ti'mibu, . Manuals Rotomagenfe anno 
itffx exaratum inquit etiam , quod 
pars inferior capillorum in formam co- 
ronx prxcidenda eft ; CMfilterum par* 

inferior in ciron* fptcicm fr*$id*l»r , it* 
Ut »(*H & *uret fateant . 

S. Hicro.-vmi.s Ep. ad Sibin. mundi- 
tix refert , oitori , & elegantix , mo- 
rem ilTum in /Egypti ac Syrix Monaftc- 
riii inftirutum , coma* viduarum ton- 
dendi He virginum , qux neque balneo 
neque oleo uterentur ad detergendum 
caput : yei tfuU Uvtctum 1*1 mdeunt , 
Vtl qui* oleum ntt CMpite , utc «re ntrunt, 
nr « putvis anim*tihui q»f inter tutt » <> 
erinem gigni ftlent , & fonsrtth /•rdiin* 
•pprimnntur . 

Hon 



Digitized by Google 



35» 



COMMENTAR1US HISTORICUS 



Non aiTueverane mulierci tonderecri- 
n:i , u 1 homines , quinimmo S. Paulus 
i. Cor. tl. v. if . aic : Mniitr $ comam 
uutri.ii , gloria eft illi : quoniam cap'illi 
pro velamine ei dati funt » 

Birba etiam munditiz cauffa abradt 
coepta eft, uc inquic JEnca Parifienfis 
Epifcopui adverfus Grxcot, Latinorum 
Prefbytcrornm morcm improbantci ; 
Ob munditiam utique hoc agunt . 

Tonsura . Aliquando fibi ipfc ca- 
pilloi tondebat , qui Ecclcfiam vet Re- 
ligionem ingrediebatur > dicitur enim 
tie S. Claud) o : Sibi propria mxnu capil- 
Its incident Cltricus Jatlut efi . Pleruin- 
que vero tondebantur ab alias : exinde 
facia eft Ecclefiafticacarremonia Epifco- 
pi*3c Abbatibur refcrvata , 6c tonfnra 
coepta eft haberi tamquam fpecicsado- 
pcionii per eutn Lclar, qui capilloi ton- 
debac , quod quidem erac EpHcoporucn 
proprium , qui commons* Fidclium pa- 
rente* funt . Refcrt I'aului Diaconui, 
Pippinum Caroli Mutelli riliticn , cum 
fibi a Lnitprando Longob-irdorum Rc- 
gecapilli effent detonfr , hoc modo fi- 
hum ejui adoptivum evafifle . 

Epifcopui Ttnfuram confert . Primutn 
exemplum , quod afferri poflit , eft S. 
*Germa>ni Autiftiodoreiifis , ctii S.Ama- 
tor ejus prarcefTor folcmniter capilloi 
pr acc'tdic in Ecdefia , coram Clero & no- 
bilibui virii, cum fimul indueniRch~ 
gionii habitn , hoc eft , fasculi indu- 
menta tolleni , & DiaconjTi ordinani . 
S. Csfarius Arelatenfii , duodcvigint'i 
annosnatui, S. Sylyeftrum Cabilonen- 
(em Epifcopum rogavir ut prarcifii fa b i 
crinibui , mutatoquc habitu cleric*- 
li militiar adferibcrctur . 

Tonfura feu corona in vertice capitii 
fit quidem clericii & Monachii, Mo- 
nialibut non item s »pfe enim licet bre- 
viorci deferane comai elegant i* cauffa , 
cum tamen velatac femper appareant , 
neque capiti^vercicem detegere foleant, 
ita neque rotundari neque radi confue- 
verunt. Neque Pceniccntei , neque F a- 
trei converfi , neque Laici , 'ft jrr > co- 
tonam deferunc . 

Ultra fextum farcuhm nullum exftat 
coron* rcftigium ; ufque ad id tempui 
cap, illi cantum. tondebantur, & rotunda- 



bantur , ut breviorei fierent . Conci- 
lium IV. Carthaginenfe Can. 44. 7{ec 
comxm nutrient : ac propterea pro ton- 
dendii crinibus forficei rantum adhibe- 
bantur, undc ait S. Clement Aiexaodti* 
nut : Tiii ttndtndi funt non ntvacula , 
fed forficibm . S. Hicronymus in Eze- 
chielem 44- dicenrem , Caput fuum nom 
radtnt , neque comam nutrient ; fed io»- 
dtnttt attondent capita fit*, ait : Juxtat 
quod difcimut ntc calvitium novam/j r£le 
faciendum , ntqut ita ad prrffum t on den- 
dum caput , ut taftrum fimiltt ejjj'c vide** 
mur , fed in tantum capilloi demitttndot uc 
operta fit cutit . S Gregoriui hxc verba> 
refereni inquic et'um , non abfque con- 
lilio fiftum eirej, uc Presbyrcri «que 
prohibeantur caput radere, & comam 
nutrire, nam ft comam nutrirent . co- 
ma oculot tegerec , fi caput raderent , 
cutis detegeretur Si radendi capuc in- 
vatuifTec ufus , Optatut Lib. 2. non con- 
cumeliofe aftum fuiffe dixidec a Dona- 
tiftii , cum catholici* preibyteru caput 
abrafere . Concilium Agachenfe fctt» 
fxcuio- de tondendo folnmmodo loqui- 
tur. Tie tondeantur , Can xo. Bracaren- 
fe ,7leque granos { cap lloj longoi i Gem~ 
tihum ritu dimittant . 

Tonfura Monaiborum. . S. Bencdidlu* 
de Monachu Sarjbaitit ait : Mtntiri Deot 
ftr tonfuram nofcuntur } quod non in- 
telligitut nifi de tonfura capillurum ia 
inferiori parte , non vero de corona ia 
vertice capitii « Neque S. Aurelianu* , 
neque S. Ifidorus , fepeimo fatculo , 
ullam in Regulii fuii mentionem (x~ 
ciunt 

Corona : nullum corona? appuret;- 
velHgium anre concilium IV. Toleta- 
num feptimo farctilo ; prccipitur clcri- 
cis geftare coronan } . idelt capillorum 
circulum circa caput fuperiut deronftim: 
Omnei Cltnci vel Lctlort $ five livitae <y 
Sacerdotei detonfo fnpe>riut toto tapite 9 
inferiui fulam tirtuli coronam rtlinqummt. . 
Concilium hoc non dtfr'n^uit coronas 
per divetfot-O'dinum g<-jdus- t uthodie 
fit fed c idem tonfur.i iKommbm. fe- 
rebatur : Tro *™p+t*rdo Ecclefi* fcanda- 
U una fitto"f»r*- t jnqiiit Cone hum : dc- 
radend>> n.»n. luquittif » fed ; de rondtn— 
do ». Dtl9nf+f*pcriitt capite : 8c pr* Cev- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIVM ROMANUM. 



1*9 



titll COronim appellat , Circuli coronsm. 
Concilium Cadurcenfe in Dioecefi Suef- 
fibnenft habirum uctavo fxculo , Can. 
1 8*. non loquitur nifi de recifione capil- 
lorum : 2\f>//«/ Cteritmi vel Monachur ea- 
rn** laxate pra-fumat . Concilium Mo- 
guntinum 9. fxculo habitum , Can. 24. 
idiplum przfcnbit , Sivt in Canonito } fi- 
ttt in Monachico ordine nullut tondtatur 
fine Itgiiim* *tate . Poncificalc Roma* 
num neque cororix , neque abrafion'u 
mentioncm facie ; Epifcopus prxcidic 
tantum capitlos circa dimidium capitis , 
quemadmodum fecit circa extremitates. 

Corona ifta , feu <apiIlorum «ircu- 
lut ferebatur, non in- occipite , in po- 
steriori parte capitis , ut deincept fa* 
tfum eft , fed in vertice , in fuperiori 
parte , in fummitate , ut a Capuccinia 
etiamnum defertur. Joannei Abrincenlit 
ait > Caput nofirum in fuptriori pant r* 



eium : ipft primus facravit inVehruario . 
Micrologui idipfum aflerit . Cum igitur 
Otdinei nonnifi altero quoque anno fu- 
fcipi poffent , integer volvcbatur annm 
antcquamquii ad novum Ordinem pro- 
movcretur»veletiam Ordinatio %ertz a> 
tati deftinara crat, puta uniui & viginti 
annorum pro Subdiaconis,duorum & vi- 
ginti pro Diaconii.fc vigintiquatuor pro 
Presbyteris i quod fpatium integrum u- 
niut vel duorum annorum conftitutum 
pro Ordinibus fufcipiendis toti fubinde 
Ordinatibni affignatum eft , quxu nque 
state fuiir/et Ordo fufceptui . 

Impofitio nunuum , quae fit in Epi- 
fcoporum & Prcsbyterorum ordinatio- 
ne 1 a Veteri Teftamento ducie origi* 
nem , uc ait S. Iftdorut Hifpalenfis , 
Lib. 2. e. f . Dt Becttf. Offie Quid ptr m*- 
nut imptfitionem a prafdtttjftribui Dti £*• 
ctrdotibui , Bpifcopi trdinantnr , ami^u* 



dimui j & Stephanus Ponchenul fcxto inflitutio eft , Ifaat pontnt manum fuam 



fxculo , In fummitate tapitit ut mtrit tjl 
Concilium Remenfe anni tf8j. ait, In 
capitis vtttitt . Rituale Alethenfe in- 
quit : Tonfura non debet eflct in pofte- 
riori parte capitis , fed in fummitate » 
tamcuam corona . 

G lofla in Clcmentirtam 2. Tit. Vt vit. 
&• hontfi. Cltrit. di(lin|>uit tonfuram a 
rafura & Corona , }\tfura rtfpieit parttm 
fuptriortm qu*m dicimus Cleric am . Coro- 
na tirculum capilhrum . Tonfura, abftif- 
fitntm i p forum . Quando exdebantur ca- 
pilli in inferiori tantum parte , appella- 
batur tonfura , & corona eft capillorum 
circulus , qui in capitis vertice infidet , 
tamquam corona , qua? abrafa eft in me- 
dio , five detonfa , rafura vero eft tota 
pars fuperior capitis , qua* abrafa eft . 
InteRJTITIUM . Temporis interval 



fuptr caput "Jacob , lent dixit ti , fimiliter 
"Jacob filiit fuis , fed & Moyfti fufer c4- 
put Jofne manum fuam impwntnt . Jofue 
Spiritual fapientiz recepit per impofi- 
tionem manuum Moyfis •> ita in EcJe- 
fij Spiritui S. in O.dmatione per impo- 
• firioncm manuum Epifcopi communica- 
tur i fic ordin.iti fuere Diaconi t ita 
S.Paulus prarfcribit Timotheo : & hie 
Epifcopui Epheti per impofitionem ma- 
nusS. Pauli defignatus fuit. 

Bxtr* ttmpora ; d fpenfationes ordi- 
nandi eitra Quatuor Tempora inde pro- 
feclz funt , quod quibufdam farcuiis 
Ordinatio fiebat fing il s Domin'cif , 
quod quidem fervatur etiam hodie ref- 
peftu Epifcoporum, qui in Dominicis 
confecrantur . 

Un£tio in Ordinationc Epifcoporum 



jum , quod ab Ecclefia jubetur interiici & Presby tcrorum recent ior efl } deea 
inter duorumOrdinum fufceptionem , nihil meminit Concil urn IV.Ca'thagi- 
nempe fpatium unius anni, ex eo pro- nenfe , neque S Ifidorus Hifpjlenfis , 
cedic , quod Romar antiquitm femel neque Ordo Rom nui, neque A£h diur- 
tantum in anno fiebanr Ordinationes , na tormam continentia Oidinationii 
videlicet menfe Decembri , juxta tnfti- Pontifitum 6V Epifcoporum , quibus 0- 
tutum in vita veterum Pontificum me- 
ITIoratum : Ttcit Ordinationtt menft Dt- 
ttmbri ' t 6V Amahrins Lib. 2. c 1 Vrimi 
Aptflolici ftmftr in Vtcembrio menft, in 



clavi&noni farculi Pontifices uteban- 
tur , hoc eO Diurnum i\<>m*norumTonti» 
ficum Unclionem h inc videtur allodia 
S. Leonis textus indicate i fed intclli- 



amtmtttivhatD 7if. C. teltbratur , con- gendus eft vel de Gratia , quar omnea 
furathntt miniftrabant ufokt adSimfli- ChriftiatWI confecrat, redditque quo*. 

dan- 



Digitized by Google 



; <5o COMMENT ARIUS HISTOR1CUS 



datnmodoPreibytero*, quemadmodum 
in Scrmone J. de Ordinatione Pontifi- 
cii i vel dc excellentia , & pratftantia 
Miniftrorum Evangelii fupra Miniftro* 
Synjgogx , uc in Sermone 8. dc PaCTio- 
ne : T^urtc & Ordo Ltvitarum €r dignitMt 

cm f Hot SlCtliotUm , .& f*tV*tior tft ««« 

BiiSMfdxtmm. Citantur loci aliqui S. 
G'cgorii Niiiarzcni , fed quia in Ri- 
ttulibus Gracorujn numquam legitur 
unctio fuilTe Uttz in Ordinatione Epi- 
fcopotum leu Prctby terorum-, inrerpre- 
tandi func dc interior! Spiritu* S. iw- 
ftionc, quam Epifcopui vci Presbyter 
per manua impofitionem accepcrat. 
Dcincepi vero apud Latinos invecla eft, 
& Innocentiui 111. lib «•»» vtmijfti. Tit. 
itStcr.vnB. lupplen )uflit unftionem 
Prc*bytcri, quia.Gracii ordmatui fue- 
rat Locui extat defumtu* aCommen- 
tari'o inl/ibrum I..Rcgum , S.Greg-orn, 
ubide uncTione Saul ita d.ffcrit Au- 
dtor | Hit unBiont exprimitur , quod i» 
Umc S*»fi< Mtcltfi*, n««crii«w mttttU- 
liter Mdhibt$nr , tfti in tulmint-f - 

„ji«r, S*t**mtntx f-fctpit untlionis , <j»'* 
vtr* ipf* »n8i» S*cr*mtnt*m tj! , it f«i 
maiwiw , btnt fori, ungitur , Ji in- 
tm4 virtue Stttrnrntnti roborttmr : Ud 
ienoratur Commcntarii Auflor , qui 
ix. fortalTe cfc faculi , quando unft.o 
caoit inftitui in Ecclefia Lat.na : infti- 
t.ua eft autem fomffe ex urvct.one 
Pre»by terorum antiqui temporu, « ex 
Ecclefia- Latin* prccibu* , qu* repe- 
riuntur in Sacramentario Gelafiano , 
llbi Icgkur iComplt tnSactrdott tuo M»- 

.ttnti tort ftnflifcs , hoc Bomtnt copxy 
ft in „p*t tin, i»fi»<> Quod ab initio 
de unaione tantum fpintuah mtelli- 
ocbatur , material! nnciioni d ; e * 
Sit, unde in nonnullii prcc.bui , OU* 
Grtti* Spirit mt TS*M fr-ngt , legl- 
tur Hie »»g*t*r > & fub.ndc re- 
peritur unft.o manuuni fcV cap.t.t «n 
KtMilbui : Conftertttit 
/,•: in z\\\% ConftctrtttU D,*<£ 
ni dt olto & thrifmttt Amalar.u* lib. 
t.Offic.Ecd.c i. & Theodulphu* Au- 
relianenfUiocapitularibui , uncljonccn 
Preibyterorum in Galliu «tatc fua K- 
ceptam etfe dc/ignant • 



la rcftitutioKe Epifcop. de graid 
dcpoliti , reddicur ill i quidetn lole- 
mnitcr Vtrium , Anu!u« » & baculua 
Paftoralit \ fed nova unclio non addi- 
tur cjui confecrationi : vide conet- 
lium IV. Toleeanum, Fulbertum car« 
nutcnlccn, & Pontifioalc Romanum . 

Auclor it Gtmm* *nim* «. all. l«4« 
& 189 ait , *vo fuo Preibyterorum 
manut chrifmate , & oaanui tpifcopo- 
m« oleo ungi coofuevifle . 

CAPVT LXXX. 

Dt Officio Fejli SS. Trinitaiis . 

OPficinm Trinitati* fero Rom« fie- 
ri cccptum eft , cum de Dominica 
Omciumantea fierei, quu Pentecoftea 
femper caruitOftava i atquecju»Om- 
cium terminator etiamnuTii Sabbato ad 
Nonam., nequeampliui de hoc My Re- 
no agitur adVcfpera*. Txinitatu re- 
ftum ab undecimo faculo celebrabatat 
in quibufdam"Ecclofiii , tefte Microlo- 
go <*p.6. qui Peftum hoc celebrantet 
coar«»uit , loquiturque de MiflaTrint- 
*tatirab Alcuinocompofita , deque Of- 
ficio a Stephano tpifcopo Leodienh 
confefto, &dePr«fationc MilTa a Ge- 
lafioll.approbata ; loquitur etiam de 
lis . qui Trinitatii faciebant Ofhciutn 
in die Oclava Pentecoftef , fccoritmua- 
bant perofto diet fine Mltl»i* i quod 
minime approbat : inqnit prtterea, Ste- 
phaaum Leodienfem Officium iflud , & 
Inventionii S. Stephani compofuifle ; 
Ronvanam Ecclefum utrumque rejecifle. 
frVAIexandrum II. declaralTe , nullum 
Feftum peculiare de Trinitate & Unita- 
ce divina effe faciendum . propterca 
quod in Dominicii omnibui& Feft it di- 
vina pfalmodia funt Trinitati confacra- 
t* : Vndt jllt***dtr?Mp* dt but re f»- 
a*iftmt> rtfpomdit jmxu i\om*nmm trdi- 
ntmnmllmm ditm fpttUlittr sdferibi jVfc- 
muiftiS TtMtMth, fttttntc S.UmitS' 
tii,pr*cipmt emm in omni Domhit* , imw— 
1*otidit *trlmJi»t mtmorit etltbttfr . 
Aleaandrr Papa III. duodecimo f»cul« 
ait , Peftum TiioiMtii m diTcrHi Ecclc- 

Ilia 



Digitized by Google 



iNJ BREViARlUM ROMA NUM. 



}6t 



fiii diver (imoJc obfervatum , ai i is in 
die Ociava Pcntecodei illud celc- 
brantibai * aliit in Dominica Adven- 
turn prxcedente i in Ecclefia vcro Ro- 
mana nullum cfle fpccijlc Fefium Tii- 
nitatit > quia ilngulu diebui Trinita- 
tctn in Orli.iis fui» hudabat , glorifi 
cabat Ecclefia : ?r*tnt* VtRiviUi S. 
Trinitatii , ftcnndum tonfuttudinem di- 
xtrfarnm rtgitnum in quibnfdam confac 
vit in Oilavii Vtnttttfitt , ab aliit in D». 
minica prima ante jtdvtntmm telebrati , 
Ect.efa fiqmidtm t\»mana in ufm nan babtt 
quod in aliqmi ttmpart bujufmwdi celtbrtt 
[feci titter Ftjlivitattm , (MM fin guilt die* 
km GUria Tatri & Filio & Spiritui S. & 
ttttra t f miliar iiutntmt ad Undtm ptrti~ 

ntntU Trinitatii . Extrj de Ftriit cap. 

onfiuM. Ferunc , Alcuinum hortacu 
S. Bonifacii Moguntini Mi flam voii- 
vam dcTrinitate compofuiffe pro Do- 
minica ; & Concilium Salegunftadenfe 
anno loaa.devocionem quarumdam mu- 
lierum tnemorat , quat per linguloi diet 
MifTii dcTrinitate vc! dcS. Michacle 
polUlabant , quod Concilium vetuu in 
diebui Feflii : Qnidtm , maximt bm- 
iron* , habtnt in confuttndint , ml ptr 
ftnguhi diet Mijfat ptcnlittrti , dt S. Tri- 
Hitatt , ant dt S. Mithaek , ....&• 
ideo [*n xi mm , r.t hoc mlterimt fiat t nifi fit* 
tempore. Videtur huic Fefto proprium 
tempuf jam fuitTe affignatum . Dc Ocia- 
va FcfloPentecofte* affignanda fcripfic 
fierno Augienfit , ut Trinitatii Feftum 
impediret ; dc quo tamen Rupertut dc 
dif in. Orfic. 1. 1 1. c 2. loquitur , tam- 
quam deFcfto artatc fua fere communi- 
tcr recepto : Ccltbrat* ftltmnimt it 
Advtntu Spirit*i S.flatim t xefliglt glo- 
titmS. Trinitatii Dominic* ftqmtntii Of* 
ficit reft a differ fit ivnt ctttcinimm . Ra- 

dulfui Tungrenfis , qui Tub finem vixit 
decimi quarti ftculi , inquit c*p. 60. 
quod paulo ante neque Octava Pentcco- 
ftes , neque Feflum Trinitatii Romz 
celebraretur , & legerentur Libri Re- 
gum | quod in quibafdam Germanic 
Ecclefiii Ociava Pentecoflei fieret , & 
in Gallia ubique ferme TrioitatU Fc- 
(tutn cum O&ava celtbraretur , & no- 
viffime etiam Rom* Fefliritat Trmita- 
tii adraitteretur , quod plurei Germa- 



nia Ecclefi* fcqui corperant : JJtditmit 
rtmptribm Hpm* , im CnrU !{im*nn 
foltmnis hxbeiur Fe/li vitat S. TrinitAtis in 
Ofitva y quad plurts A.tmanm citptr*nt 

ftqni. in Gallia igitur Fcftum hoc ce» 
lebrari cocptum elt ; neque defunc Ec- 
clciuc , in quibut bis ceiebretur > in 
prima fcilicct & ultima Dominica poU 
Pentecoden , vcloti in Eccletia Seno* 
nenfi , & in nonnullis Ecclefiii Pari/icn- 
fibui , nempe in Ecclclia S. Bencdidti , 
& in Hufpitali Trinita<it > fed Rome 
noli inftitutaFcftivitai ell* nifi tempo- 
re Joannit Pjpc XXII. A Gerfooe de 
Vifit. Pratlat. tamquamFeftum noviter 
inliitutum memoratur : De Ft/it Trinl* 
txiit foUmmi\ind» , fro m$ Htviter Ta.pt, 
infiitnit . Durandus , qui paulo ante 
Joannem XXII. vixit, 1. j. c. 14. Fc- 
Auui hoc ait a pluribui Ecclefiii non- 
dum receptum , & diver/is temporibut 
celebratum . Primi omnium Feflum hoc 
Monachi cclebrarunt . tldalricui in 
confuetudinibut cluniacenftum cap. 
& Sf. ait j quod in ilia Abbatia cele- 
braretur in Dominica poll Pentecoften: 
& quamvit CACCtet Oi^tava , tjui tamen 
MifTadicebatur quotidie per totam heb- 
domadam , cumAntiphona a.i Magnifi- 
cat . Capiculum generate C ftercienfium 
anno tajo. toti prxferipfit Ordini , uc 
Feftum folemne fieret : Stltmnittt S. 
Trinhatit cum tribus Umpadibut in pofie- 
rum ftmptr fiat , <y jtbbat ttltbrtt i» 
Convtntn t ftd Sermonem in CapituU fro' 
fttr mattriat d'jf.cultxttm fitti non opor- 
ut . Prxdicatio autem prohtb«batur , 
propter argument! dirDcultatem . Pra- 
fcripra FeQivitai fuic ab A lexandro HI. 
Lib. dt Ftriit t & aconcilio Arelatenfi 
anno 1260. Can. 6. a quo iffiiacfl Do- 
minic* port Pentecoften,& ftatuta tarn- 
quamFeftivitai fulemniiA' cum Oclava 
cVcum tribus Le&ionibdt &c Rcfponfo- 
r iit quocidie per Hebdomadam , nil! Fe- 
ll um occur r ere t novem Leclionum. Du- 
randuti. 6.c.t 14. confuetudinem referc 
quarumdam Ecclefiarum,bii hoc Fcllum 
eclebrantium t in prima nempe , &ul< 
tima Dominica poll Pentecoften . In vi» 
ta S. Stephani , Fundacoris Grandi* 
montenrium , qui obiit aonofi24- i* 
quotidic dixiffc perhibctur , prater Of. 

Z x ficium 



Digitized by Google 



3 6i C0MMENTAR1US H1STORICUS 



fic i urn dici,peculiare Offic i u m de Trini* 
rate. Cujut Vellum inftitutum eftRome, 
ut diximut,a Joanne XXI I.& Dominice, 
poft Pentecoften aftignatum , ut novum 
Officium fupprimercuir de Gftava Pen- 
tecoflet, implerecurque Dominica diu 
multumquc vacant/ideft fine Officio; fed 
hoc Pedum non communiter obfervatum 
eft i nifi tempore Benedict i XIII. anno 
1 40<.neque obfervatur ad hue in quibuf- 
dam Ecciefiit , veluti in Diceccu* clarc- 
monrana in Arvernia . 

Amequam Roma; tnftitueretur Pc- 
flum Trinitatii , milium erat Officiuin 
in hac .Dominica , que appellabatur 
Dominica vacant , propterca quod Offi- 
cio*! factum fuerat node pr*cedenti , 
Ordinationii tempore , fie protraheba- 
tur hocQfficium ufque ad.primam (u- 
cem Dominic* , ut in Dominica facia 
Ordinatiovidererur : quod quid em of- 
ficium duodceim Lectionci continent 
longafque precei , ac pracipue copiofam 
Ordinationem in magnit urbibus , adeo 
diutoinutnerat , ut i»o£turni , fie matu- 
lini officii teneret locum , videlicet $ 
Matuunum , Laudci , &MifTamcom- 
plcclerecut. 

Cum autem OfRcium anticipatttmef- 
fet in Sabbatum , Dominica implenda 
fuity fieaMifla incipiendo , in quibuf- 
dam Ecclefiii dicebatur Mifla Pence- 
collet, tamquam odava huic Feftoaf- 
fignatatfubinde vero propria Mifla infti- 
tutaeft , divertltaliarum Miflarum par- 
tibus compofita . Mifla inftttota , offi- 
cium quoque fubftituendum curacont i 
qui'MUTam Pentecoftei huic Fefto affi- 
yni verant , officium diver tint 9 Lectio- 
num deoftava hujui fefli: cujut o<5ra- 
va ab alii* proba tat , ab aliii improba- 
ta difputationem fuo tempore ortaro 
Berno commemorat . Berno oclavjrn 
probabat , fed Rome numquam recepta 
fuit , fie fanr per per am hodiernar Mifla, 
in Sacramenrario S.Gregorii,infcriptus 
eft titulut Dominic* de d&ava Penteco- 
ftei, ni fcil. oc"tava nomine irrtclligatur 
fimplicireroclavuidiet poft PentecOften; 
Prafatio etiam , Co Heft 1 , 'Benediftio", 
fie Poftcommunto dr Trinirate fiint, cu« 
jutTeftum S. Gregorio pofteriut eft : 
.In Sicramentario Gclafian© hujus Do- 



minic* Milla ita infer ibitur , Vt 08 tv* 
Ven$ffttt . Haaddicionet demonfirant, 
quot nova deincepi i is Librii inlet ti 
fuerint , ut Scriptorum tcmpori accom- 
roodarentur . HujuiMiff* PrafaioPe- 
lagio Pap* II. adferibitur , qui ante 
S. Gregorium via it , fed non ertfdt- 
cendaad Miflam , erat enim eipofitio 
Catholic* Pidei contra H*reticoi,qiim 

abjurantei hcrefim , -fir Ecdefiatn 10- 
gredientet profiteri jubebantur . 

Miffa Trinitatit ante officium inftitu. 
ta efl:dicitur Alcuinut Miflam fuper hoc 
myfterio compofuiiTe : Officium , quod 
Rom*:hac-die dicitur , illud eft , qood 
compoiuerat Stcphanui 'Leodienfii * 
c«jui meminit 'Durandui , fie Trithe- 
mint, except ii Hymnii , fie Leflioni- 
but , cjuat Piui V. i annum it , atone 
etiam infer i ju(Cc oftavom •Refpomo* 
rium , Dm* Stffhlm . Hymnut ad Vtl- 
perai Trinitatii eft Hytnnui Sabbati , 
0 lux brtiA Trinius , Hymnut Mam- 
mi a Matutino Peri* feat* , & 
bati : Hymnut -Laudum ab Hymnitfe- 
rirfeaMt ad -Matutinum , fir ad Laudei 

ritut eft . Leftionec S. Fulgentii, K 
Gregorii Nazianzeni Trinitatii my 
llerium opt irocexpnmunr . j _ 

Crafl ina Trinitatii -die legviocipiunt 
Libri Regum , fie deincepi reliqtii Libti 
Hiftonci, fie Prophetici , fie Libti Sa- 
pient ialet didti , ufquead Ad vent um , 
jure a Dec ret urn Gftgorii Pap* VII. 

In Officio Trinitatti repetuntur f«- 
pe e*dem Anttphonc , G/»r/* 1 
H*mr j Hymnut 0 Imx irirud Mf- 
fterium nihil pertinet ,'oilk fola Tr** 
nitatii vox . 

Vidimui , quotiei Trinitatii Fcftj 
obftkere Ponttficei , 'propterea quoi 
nulla -per annum diet eft , nnlla per 
diem hora , qmbui Ecc lefia in omnibM 
prectbnt nonlawdet , fie glorifieet J"r»- 
nitatem , fie Unitatem Dei i in ow»* 
bus officii!' G/«r/4 Vtiti infer turn eft « 
fir in fine Hymnorum , nullumq«€"S»* 
crificiumeft , qood -Patri'fer Milium ii 
unitate Spir.tut S. ncn t rTeiitar + iu« 
• que fupetvacaneum videbatur annotiai 
fie peculiare'Feftiim general* ac pcrpe* 
too SS. Trinitatit Pcflo<l4fl mare; F^ 
"ftaawnia. Tempi* , fie precei T»inha- 



Digitized by Google 



IN BREVIARIUM ROMANUM. 



rfdcvotentur} noonifi privati quid; 
voluere pietatis fu* peculiare fpccimeo 

Erafcferrc. Alcuino adfcribitur fpeeia- 
• Mifla de Trinitate > veiuov Carol* 
Magni tempore , ,quo vixu Alcumus 
huiufmodi Midas pofteriores effe jam di- 
ximus . De iis primus omnium mcaunic 
Micrologm ad xi. fstculum. j Orttio 
autem Pratfatio de Trinitate , quz 
fune in Sacramentariis Gelalis » & S. 
Gregorii ,.aliquanto poaadictt* fuere. 
De T.f initatis Miffa , quam ahqui ccle- 
brari fibi quotidie poftulabant ».agit 
Concilium Salegunftadienfc ao* loa*. 
acque- hujufmodi devotiouenv. condc- 
moat . Stephanui , Leodienfis Epifco» 
put an. 9»o.O<Scium de Trinitate judit 
inftitui devotioniscaufa^ ejufque Suc- 
peflor Richerius Decrcttiovedidic , uc 
diceretui of&erum , & feftum cclebrare- 
tur . . Qu» autem eo tempore dicebatur, 
Mifla tantum votiva erac, quemadmo- 
dum & votivum apod plures Monachot 
earat ofricium . Cumprcces omnes, 8c 
Sacrifieia-ad. Trinitatem referantur , 
tarn Mi Ha Trinitatis devotionis ergo 
dicebatur in feriis , & pro temporis 
opportunitace ; non multo abhinc tem- 
pore in MilTalibut , etiam Parifienfibus, 
cum Matrimonium celebraretur , nulla 
alia dicebatur Mifla , quam Trinitatis : 
8c not jam luperius retulimus , cum de 
Dominica loquereraur , qnodJn Officio 
dicebarur unaLeclio, 8r commemora- 
tio de Trinitate- » cujut a nobis ftrva- 
tum eft Rcfponforium D*» Strtphim , Sc. 
5ymboIu"m ^*it«*^»e. 

Qusri polfet , poftquam huio diei 
Ofricium propriuo* aflignatum eft , cur 
fiat commemoratio de Dominica, qu« 
precat 10 num object urn eft , 8t procipue 
officii de Dominica ; fed fort aile in hoc 
quoque , ficut. in alii* fcftis > factum 
eft , in quibus, fi ineidant in Doming 
cam » de ea Dominica fit Co marc mora • 
tio » nulll babita.confiderationc, quod 
Trinitatis Ofricium nihil alindeft,quam 
ofricium. Dominica;, quod fub mum 
Divinarum Pcrfooarum nomine cclc- 
brarur • . t 



■ 



CAPUT LXXXI. 
De Feflo SS. Sacramenti . 

Licet mult is retro farculii SS. Sa* 
.cramenti inftitutio in officio cele- 
biaea faerie, 8c potiulmum in Mifla fe- 
ric quints in Cocoa Domini ; cum ta« 
men Ecclefia ea die occupata fit in Pal- 
lionc Domini > in reconciliatione Pcc- 
nitentium, Sanclorumque Oleorum be- 
nedjctiooe , ut- tarn augullo Myfteno 
ulterior culeus tribueretur , Usbanus 
IV. die m ill i propriutn , ac pcculiare 
feftum confecrandum cenfuit an. 12*4. 
decreviique , ut eadem iolemnitate , 
qua prima; chilis fcfta , ubiquc terra- 
ram eclebraretur- ,. ferta- nempe. quinta 
poll odUvam- Pcntecottcs , qua? prima 
erat feria quiflta ofrlciis Pifchalis tem- 
porii vacua; cuius fells celcbritjte te- 
ftatur voluifle fe Hatreticorum per fi« 
diam confundere . Ifle Pontifcx cum 
Leodii cflct Archidiaconus , viderac 
in ea- Urbe feftum. hoc. celebrari , ia 
qua tamquam feftum publicum , & fo- 
lcm nc cuovVigilia j 8c jejunio prafcti- 
ptum tuerat in Synodo illius Urbis an. 
1245. habita per Robcrtum» Leodien* 
lem Epifcopum : verum llrbant IV. 
Bulla line effedtu propemodum fuit . 
Durandus- enim , qui plufquam aa. an- 
nis fcriplqrat poft ejus mortem , de hoc 
Feftonon mem in it : in Concilio autem 
Viennenfian. rj.iti Clemens V. Urbani 
IV. Bullam promulgari juflit , & con- 
firmavitj qu»cuova Regibus Gallia, 
Angliat, & Aragonia recepta. eflet , a 
Joanne XXII. dementis fucceflore > 
itcrum promulgari juffa eft an. 
8c tunc in EccUfiit omnibus confirma- 
ta. InGalliaab anno 1318. obfervati 
fuic . 

Rcginaldus feflutnhoc. inftirutum e- 
tiam refert ad an. tatfa. ficuc retulerat 
S. Antoninus m fumma , per miracula , 
Bcvifioncs, qu* ad hujus inftitutionc n 
txcitarunt llrbanom IV. qui in Bblla 
mentionem de Fefto faciens ait , non 
ignorarefc, antequamad Pontificaturo> 

Z a as elc- 



Digitized by Google 



CO.'vlMENTARIUS HISTORICUS 



3*4 

elevarctur , Pert i hujus celcbrarionem 
quibufdamCatholici* revelatam fuiii'c. 
Gloria Juris io Canonct Concilii Vien- 
nenfn ait , Clnr.entit V. Decreto Bul«J 
lam Urban; IV. abommbui fuiffc rece- 
pram : Quia ill* C*nfiii*ii» Urbani non 
fuit rtctpt* ab tnnib*i , idto Cttmtnt 
V*p* V. innevavit HUm C < fliinti*ntm , 
it illam frtctpit ab tmnibut ibfcrvavi. 

Frimom hujufce fcfli officium Leo- 
dii compofitum fuerara Rcligiofo Hof- 
pitalii; Mont-CorniHonii ad portal 
tltb:s Lcodicnfiij alii dicur r a Joanne , 
Clerico Leodienfi , qucd piobart itltm 
A uCroris telfimonio , qui vitsm fctipfit 
S. Julians , teftaturque, Clericum \l\um 
Leodicnfcm officium Icripfirle de SS.Sa- 
cramcntocum Hyirnit , Anciphor.it > 
Rclpcnform, Leclionibus t Caritulis, 
& Collcctis , & reflimonio veterum Li- 
brorum Eccrcflx S. Martini Lccdieniis , 
hbi Officii SS. Sacratrenti pari, quaht 
a nobis dicitur , reperitur . Robertus 
llJiui Urbii Epifcopus , qui officium 
approbaverat > ab omnibus commenda- 
tuseft. Quoniam vero fecurdum Gallif 
ritum compofitum fuerat , Urbanus IV. 
aliud componi juflit juxta Ritum Ro- 
man* Ecclcfia per S. Tf omim Aquina- 
tern, dum Rome, vcl llrbeveteti.quo 
Pontifex fecontulerat , Thcologiam e- 
docciet > quod opus in ejus Opufculo 
j7. reperitur , & quia parum dtrTert 
Officium S. Thomx ab officio Leodienfi, 
credidere non > pauci S Thcmam Leo* 
dienfe officium ad ritum Rotnanum 
accommodaiTe , demtis qtubiifdam.qui- 
bufdam add iris j atqtie etiam in H ifto- 
ria rramlationis S. Thoma dicitur Co- 
lo mm odo , qu»d ipfe in ordioem rede- 
gii , Ori'mavit , officium SS. Sacra- 
snenti. Tota Ecclcfia officium iftod re> 
cepit ita a S. Thoma ordmatum , paucis 
poftea immutatis tempore Pii V. quo a- 
Jiud Capittilom in primis Vefpcris pofi • 
turn ell , Le&iones primi N> cTurni de 
Veten crant Teframento , & quartum 
Refponforium demtum eft , eique fub- 
flitutum, quod hodie eft fextum : pet 
•clavam etiam inferta funt LecVionet 
feu Homilia in Evangelium , in tertto- 
Nodturno. Officium iftud maximit S. 
Thoasana laudibut cuoiuUvic . A Bre- 



viatio Parificnfi an. :6?.o appellor 
jHmirandum Officium . Ex Ordir.e l'ra- 
dicatorum quidam in fua Hifloria Ec- 
ciefiaflica elogium iflud in cerium ex- 
tollitj quod ut ei pondus adftruat , Do- 
it or. bus Sorbonicis in B'cviat ii emeu- 
datione occupatis adferibit ; verum iff 
cer Eraendatoret unus tar.tum Sccieta- 
tis Sorbonica Dcdtor erat , videlicet 
Dominus GabHIor.ius , reliqui sutrm , 
ceu Dominus Lametios , 5. Fufl.chii 
Patochus , c Societate erat Navan$,& 
Domini Chatalantus , & Anulir.tu oe 
DoCtorcsquidcm erat . 

Putatunt Contmt<atores Bofland ; t S. 
Thomaos officium hoc ron compofo;iTf, 
fed tar.tum ad Kon am situs rortrim 
accommodaiTe , quod emendatum fue- 
rat a Juliana Mont- CorniHonis , fcri- 
ptujnque ab til ut Hcfp. talis adolclcen- 
te > cui nomen Joannes, & a Roberto 
Leodienfi Epilcopo approbatum j vide* 
ri dbi dkentes hoc olficium divinitai 
inlprratum, utpote opus a puella vir- 
gine , & abadolefcente fine flud o,5r 
dcftiina confettum , cV reliquii Eccie- 
fisofficiis juxta communem fententiiw 
prxtlantius . Viderr poteft apud cifJtci 
Continuatores inter duo hac officii re- 
Jatio, neoipe inter primum JLcodii ela- 
boratum, & alterum S. Thorn*. Pius 
V. nonnulla juffit immutari j fed !e- 
tlionum delectus ab antiquit Pattibut 
pet it j rum , qua per toram oclavanin 
Parifienfi Breviano diftnbuta fuot . 
novum officio fplendorcm addideruor. 
Fcflura hoc Ecclena Latinar peculiate 
nequc apud Gracos reperitur » neque 
apod Oricntalet , ncque ctiam apod 
M ronitas . 

Id quibufdam Ecclefirs MilTa a no- 
Oris ditTcrunt > Inrroitas, EiefumTt- 
nh vixmi , Ut. ¥ani t ; Graduate , H'F 
mMniueavetitii ; Orfertorium > Ttrut 
C*li i Communro , S>mi mandtcat ■ - 
Thomat e divcrfis per annum M ttis 
compofuit fuam ; Introitus Cibtvit eft 
in feria fetunda Pentecoflet ; Gradua- 
te Qtulh eft in Mifla vigefima fecuidx 
Dominicat port Pencecaftem . Leo X- 
in Epiftola ad Guillelmum Car.rji- 
rieniem A. X519. pracipit , utfifefi"* 1 
Corporis Chrifti inxidcrit in vigili*« s - 

Joaa* 



Digitized by Google 



IN BREVIAHIUM ROMANUM. 



Joannis , jejunium ancicipari debeat : 

Staiuimui amci vigUi* i{*tivitmis M. 
Jo4nnii in Ft/li Cirfrit .... froftrr 
mnti ftfli foltmnitattm ftri* qujru }t ■ 
i»n*ti drbtu , & )t\n%4%i* v'gitisipft ; 
anticipabitur Othciura , & jejuniuoa 
vigilix . 

Uibanat IV. jejunandam vigifiarn 
Corporis Clrifti prxcep^rat , atque 
hoc jc/unium prafcnptum cernitur in 
Concilia Senoncnli Can. I. Piri/iit hi* 

bltO A. IjlJ ■ • « Ml MM - , Atqi.r ordini- 
tamt, ut qntri* ftri* fr«ctdt*tt ferimm 
qu 'nttm poff Ocl&vit Vtnttttfitt , am*. 
fmmni t 3" mtgnifict Corpora t &• Sangitl* 
mil U. :■{ J. C. Smrammti mtmari* ec- 
ttbrttnr , md h«norem mm prtnafi Cm p->- 
Tti ft *b tfm ttrnimit nbfiintAnt , Jr ;f - 
jurttnt i tmnibmfqmt jtiun*ntib»t 
drtgmt* diet dt t*dm*8s) fbi fctniienti* 

d 14 X I 111 U i (O'.Ct do dot . 

Quoad Proceiftonem > qux prxcipua 
hujufce fefti carcinoma elt , de ea fie 
mentio in eodecn Conctlio Senonenfl 
Panfm primum habito A. ij^o. in tta- 
tutit Tornacenfibui A. Ijaj. Carnu- 
tenfibu* An. Ijjo. In Gallia itaque , 
& Pariliit incepta eftj neqoe in Italian 
Papiam falicct , tranfiit ante A. I404. 
De ea meminere Concilia Conftanticole, 
fcV Bifilccnfe , in qmbut Martina* V. 
Se Eugcnius IV. Procerttoni adftantibut 
Conccduot Indulgentiat ; Concilii de- 
mum Tndcntini au&oritate led. i|. c. 
f. (trmata eft > adverlut Hxteticorum 
calumniai , appellaturquc Jefu Chrifti 
triumphus , quo confundendi funt , qui 
auguflum Alrarti Sacramentum audent 
impugnare . Jejunabatur etiam Leodia 
hiijnfce Petli vigilia , quando corpic 
inftitui . Martinus V. Indufgentiii con- 
cetfit jejunantibui , verumtamen jeju- 
nium hoc de praccpto univerfali num- 
quam fuie « 

Feftum hoc Latin* EccteiTr proprium 
eft > neqije huic finileq idquam Gr*- 
ci habencin fui* Oficii*. Urban i* IV. 
nihil meminit Proccfliuni* in B. tla , 
wque 5. Tho<na« in fu<« de hoc Prfta 
O^ufculitj Canctji<im Scncuienle d'vi. 
ni in f piractone ait faftttatato fviflc : 
C»« fmtdUm tnodo. videitmr diviA* i»fpi- 
mi/ane iinrtd»8* . Hxc fota Proccillo 



in Ordinario Carthiificnfitim fignata 
ccrnitur , non ilia quid cm iaveicribai 
eorurn flatuti* , nc^uc in G;iir,enhbu$ 
prafcripta > fed tancum in reccntiori- 
bin, poltquao Ptoce(6o ifta per tocam 
£cclc(ia>n obfervata t'uit i acquc in eo- 
f 1(01 Ordinario A. 158a. exarjto die 1 1 n r> 
quod polt Proceri'toruin cxpani debrue 
lupsr Altarc SS. Sacramcntum cum ct- 
rei* acce ilit per totam octavaw; quod 
can in eo laiicuoi Cidinano iViomltt- 
co rcperiarurj emendatum ell inieccn> 
tionbu* , ftatucurnque dclctu n. 

SS. Sacramenti expolitio inoftenCoriit 
apercit , & tramlucidit nun rcpcrirur 
ante Concilium Colomenle A- 1*52. 
quod vetac hue modu exponi, prater- 
quain in Pcfco SS Sacramenti » & in 
octava . Antiquitu* expohtio palam, Si 
in propatulo non fiebat , nil n M tla 
Hoitiam elevando : Ad mtitrtm ht»»itm 

SS. S*cr*menti ftttmimHt , q*»d dencrpt 
iff—* SS. Sxcmmtmtmm nmlUitmut W* 
fibilittr in quibmfddm men/lrtmnit fon.t- 
mr , MHt dtferdmr , nifi in SS. Frfl* 
Cerpirit Chtifti t mm fnii ttttvis femtHm 
mm if in qutlibtt Civimtt , «wr opp.tis , 
sut V*rachi* , ait Concilium Colon en> 
ii% quod utinamoblervarctur , nec tarn 
frequent hujufmodt cxpofitio fieroc . In 
Cathedrali Partfienfi exponitur tantutn 
in die Fefti , & ad Miriam in die ofta « 
va • Habctur autem m (eci.nio Lit .r- 
giarum mearum tomo quidquid ad ex* 
potitionem SS. Sacramenti! arque etiam 
ad ProcelViortcm pertinet i ea hlc lolum- 
modo indicabo . Utrum fciltcec anxe- 
hac SS. Sacramentum expuneretur , an 
celaretur > quod celabatur Infidelibui » 
Catechumcnn , & Pceurtenttbu* : quod 
exponebatur Fidrlibus > in quorum ma- 
nibut longo tempose pofitum eft , ut 
fe communicarent : quod deincep* ce- 
labatur oculii ipfi ut Sacerdutis pufe c- 
levationem ; quod fuhinde in oltenfo- 
rti* vitrei* monfrrabatii' ; id quod Ni- 
coliut Cufanut , Nicolai V Legatus irk 
C<lanienfi Concho A. 145a emendavit 
tjuoad oftenforia, permmtque tantum- 
nmdoin Fcfto SS. Sacramenti , Se in 
oftata ; quomoda referat Albrrcm 
KflWM » cx frequentiori Ss. Sacra* 
menti expofinone r everentiatn , &cut- 
Z 2 1 euro 



Digitized by Google 



;65 



COMMENTARIUS HISTORICUS 



turn imminui confuevHTe , qoomodo 
Offender , & Joannes Gropperiui de 
expoftriane ifta djfleruerint ; itemquc 
Concilium Mechlinienfe A. if 70. Domi- 
nut de Santtit Epjfcopui Ebroicenfis , 
Concilium III. Mcdiolanenfe , & Con- 
cilium Trcvircnfe A. 145a. an Mifla 
diccnda fie ad Alrare, ubi SS. Sacra- 
mcr.cum fit expofitum , & quomodo 
Parii de Grafts incongruum effe con- 
rendebat , Euchariftiam denuo confc- 
crari in eodem A Iran > in quo ad ado- 
randum cxpofitaeft: Vt in ttitm Or*~ 
urh , /* mm* tfi Urn Ssersmtmimm intd 
edcratur , tlind Stcrtmtntum dt ntvt 
ttnfitUtnr . 

Parifiii in Proceffione Cathedralii 
Ecclefix per *iam quielci , auc fifti ooa 
folet , quia Pr ocelli 0 Urbe non egre* 
ditMr : Ttr vi*mn*U* fit /tola . 

CAPUT LXXXII. 

De Tempore a Tentecofte ufque 
ad advent um . 

ADyertit Atnalariui deOrdin. An- 
1 1 ph. quod prima hebdomada pofc 
l'entecoftem legerentur Ljbri Regum 
cum Refponfonii a Pfalmil peritii ; 
reliquit hebdomadii ufque ad menfem 
Auguftum Refponforia erant hiftorica 
a Librii qui legerenrur defumta j men- 
fe Augufto legebantur Libri Salomonii, 
& Refponforia totiut menfii a Pfalmil 
excerpt a erant; menfe Septembri lege- 
baturjob per crei hebdomadal , prim* 
hebdomads Refponforia e Pfalmil , 
duarum reliquarum e Libro Job;in quar- 
ra hebdomada legebarur Tobiaij menfe 
Oclobri duabui primit hebdomadii lege- 
batur Judith , Efther , & Efdrai , 6V po- 
ftremis duabut hebdomadii Maccha- 
b*orum Liber ; menfe Novembri lege- 
bantur Prophet* , 6c prim* hebdoma- 
ds Refponforia fumta erant a Pfalmit. 

Inquit AmaJarius c. 39. quod pofc 
S. Joannii feftum dicehatur in Domi- 
nicii ad Offcrtorium Miff* , r#> er*t 
in ttrr* Hm, t dici incipicbat pofc S. 



Joainis Feftum , & repctcbatflr per 
plurei Dominicas . 

Domiuinicc aPentecofle ad Adven- 
tumdiverils vocantur nominibuc iaan« 
ciqoii Sacramentariii ■ A Pentecofle 
ufque ad Feftum S.Petri dicitur Dtmi- 
nicM hiLttt.tr. ft ft 08*v*m Ptntttt* 
fits . A S. Petri Fcfto ufque ad Feftum 
S. Laurent ii , dicuntar Dtminitd pfi 

OBAVtm jtfPcltrmm. A Fcft© S. Lau- 

rentii ufque ad itquinocrium Septem* 
br it , Dtminitm f*B Ltnrtntii Ftjfivim* 
urn. Ab/tquinoclio Septembrit ufque 
ad Feftum S. Andre* , Dtminitm fft 
Mitbttl Ftftum . Deinccpi Dominicas 
A d vent u 1 . 

Dominic* id* aliii etiam appellam- 
tur nominibui . Prima dicitur Dtminitm 
v*t*nt , feu DtminitM. f*fi Offmvtm Ten- 
ucefitt . Secunda , Dtmintt* frim* fM 
C8*vMt Vtnttttfitt , vel propter Introi- 
tum j Dtminitd Pnffmt tfi . Tertia , D»- 
minicn dt Vnblit*»it & VtttMfrUnt , 

Jtropterea quod tunc legebatur E?ange> 
iuta de ove,qu* perierat.Quarta } D«ai<> 
nit* dt Mifcrictrdia , quia legebatur 
Evangelium de Mifericordia , £/«te 
miftrittrdtt , quod nunc eft in ptitna 
Dominica , que antehac vacant erac . 
Quinta 1 Dtminie* dt TiftMthne , pro- 
pter Evangelium , Pifcationetn mctno- 
rani , quod nunc in Quarta eft ■ la 
Sexta legebatur Evangelium de Pcr- 
fedione , quod nunc eft in Quarta s 
& a (cculo tantuni it- legitur pania 
multiplicatio . Septima dicitur ; V*- 
minitM dt ctvtmdi, ftlfit frttrHni . O- 
clava , Dt yd Hit, ini^uiftit . Ia No- 
na 1 ad 6. & 7. fvculum legebatur E- 
vangelium Samaritani Lnc. 10. t a>« 
faculo ufque ad 14. legebatur Adrai- 
niftrator infidelii j deiocepi legi cej- 
ptui eft J. Chriflui flcm fuper Je- 
rufalem . Decima dicitur , Vt Thmri* 
f*» & Tnilitmnt . Undccima , Pe Smr~ 
dt & Mmf . Daodecima , Vt fh S*» 
Mr/iMt . Decima tertia , Dt dtttm 
lefrtft . Decima quarta , Dt dntkmt 
Dtminit ftrvitndit . Decima quint* , 
Dt ndu* 7i*im . Decima faxta , De 
Hydfftf. Decima feptima , Dt D//c- 
Bitnt Dti . Decima oftava , Dt v* r <~ 
Ijtitp . Decima nena , Dt iuvitmtis mm \ 

T{n- 



Digitized by Google 



« 



IN BREVIARIUM KOMANUM. 



367 



7i»ptiMt . Vigefima , Df Vige- 

fimi prima , £>c dutbut Deb nor i bus . 
Vigcfiroa ftcunda , 0* tribute C*f*rit. 
Vigefima certia , Dt Htm»rrbti{f* . Vi- 
gefiaaa quire* Olficiun proprium non 
habebat , quare in ea rcpetebatur Or- 
ficium Domioice precedent}* , vel 
ctiam crat Dominic* quinca Advcn- 
tut 1 videlicet gate Natalem . Ab 
hac Dominica incipiebat AdventiH , 
qui poftea ad otti dieram numerum 
retrocelfic . 

In Officio nodurno , a Trinitaeii 
lefto ufque ad menfem Auguftum le- 
guntur Libri Regum ; Proverbia ve- 
ro, Ecclefiaftet , Ecclefiafticut & Li- 
ber Sapieotie leguntur menfe Augu- 
fto. Cantica Canticorum io nullis M* 
guntur Ecciefm j ex iii aliqua tan- 
cura defumuotur Le&ionei pro Oflfi. 
cut B. Marie V. aliorumque San&o* 
rum 1 veluri S. M. Magdalen ar . Pa* 
rifiii folummodo ec in petite legun* 
Cur pritiir Leclionc* in die Aflumtio- 
nil 1 8c per O&avam j fsrtalTo quia 
cum hujufmodi rempui circa tertiam 
•ccurrat menu's Augufti hebdomadam. 
Liber ifte inter Proverbia reperitur 
8e Ecclefiaflen ; qui tamen Liber non 
in ordine Leclionum ponitur > que 
per annum occurcunc . 

C A P V T L XXX III. 

De Le&ionibus a Trimtatis Fe- 
fto ufque ad advent um . 

PA rifiii feria fecunda poft Trini- 
(■til Pedum legi incipit Liber 
Jofue hujufce Libri tgnoratur Au- 
dt»r i Theodoretui & Auclor Syno- 
pfii feu Epitomei , qua S. Athanafio 
tribuitur, Librum hunc a Jofue fcri- 
pcura non putaat , ajuntque ejus no- 
mine propterea inferibi , quia de re- 
but a Jofue duce geflii agit , quesn* 
admodum Liber judicum , vel To- 
bie > appellantur Volumina ilia , in 
qu ib.11 gefla narrantur eorum > quorum 
eomina preferuae . Legitur etiam hac 



hebdomad* Liber Jtidicbm & Liber 
Ruth. Judrcum Liber nihil aliud vi* 
detur eiTc $ quam Aclorum cujufque 
Judicii congeriet , ab Efdra in unum 
Librum digcila poft reditum a cape i- 
vieate , cujui fit mentio in cap. if. 
verf. 3 Vfy mt ditm cMftivitttit 
fu* . Cum autem Hiftoria Ruth 
in Judicutn tempora irrciderit , cre- 
ditur illeipfe, qui Judicum Acta col* 
legit 1 Librum quoquc Ruth congef- 
filie . 

Rome inciptunt Libri Regum legi 
feria fecunda poft Domiaicam Trifti- 
tatii . Legimus in Libro primo Para* 
lipomenon cap. ay. quod prime & po- 
ftreme aclionet David fcripte Tunc in 
Libro P rophetc Samuel , in Libro Pro. 
phecx Nathan , & in Libro Prophet? 
Gad: Libri ifti defidcrantur , eorum- 
que Epitome creduatur efle Libri Re* 
gum ; quod fi ha eflet , crederetur 
Ctiam Propheta quifquc rei foo tem- 
pore geftat confer ipfiffe ; ac propte- 
rea Liber pritnui Regum appcllatur 
ab Hebreii Liber Samuel ; fecundut, 
a Gad & Nathan fcriptus , eft primi 
continuatio i certiut & quartui funt 
Collectanea quedam aliorum Prophe- 
tarum . 

In Oclava S. Sacrament/ leguntur 
ad fecundum Noclurnum PatrumSer- 
mones de £uchariftia > fed in fire- 
viario Parifienfi videntur feledlioret . 
Ad tertium Noclurnum continuatur 
eipofitio S. Auguftini in Evangeliuna 
de Fefto Sanclut autem Pater de 
fpirituali potiut cibo diffcric > qaaa 
de Sacramentali . 

In 3. Dominica Homilia S. Grego- 
rii preftantiuima eft . In tertia Do- 
minica legitur ad 2. Noclurnum- S. 
Gregoriui in Libroi Regum ; Pari- 
fiii vero legitur fepiffime ad a. No- 
clurnum S. Auguftinut de Civitart 
Dei j ubi Veteru Teft amenti confen- 
fionem evhibec cum J. Chrifti Hifto- 
ria & Ecclefie. 

In 4. Dominica legitur S. Augo- 
ftinut) de David & Goliath different: 
oftenditque in perlona Goliath Dee- 
monit arret , quibut inducimur ad 
malum , & profonit in triumpho Da- 
vid, 



Digitized by Google 



^6S 



COMMENTARIES HISTORICUS 



v id , qua ratione poQjmut de Satanx 
infill n> triumphare . in f. Dominica 
lcgitur 5. Gregoriut de mortc Saul i 
cujui expofitio vidctur valdc allego* 
rica . in fcxta lcgitur S. Ambrofiut 
in fua dc David Apologia . In fepti- 
ma lcgitur S« Hieronymut > qui Su> 
namitidcru David allegorice inrerpce* 
tacur . In octava S. Auguftinu* ex- 
plicat , quo pacio Salomon regni J. 
Chrifti fueric figura . In nona S. Au> 

fuftinut docct , quomodo Eliat fueric 
. Chrifti typus. In dec una S. Joan- 
nes Chryfollomut explicac in poeni- 
cente Aihab , quomodo D^ut pcrca- 
toret fufcipiat qui ad cum convettun- 
tur > He quomodo uicifcatur cot qui 
Dei*<n non mctciunt ulcorem . In un- 
deciroa S. Herooymut eamdem fen- 
tentiaro periequicur in Ezeehia Rege 
fanato • 

Mcnfe Augufto Icgi tncipiunc Pro* 
verbia feu Paiabolx Silonr.o nit , que 
.Axionata feu Scntenux appcllari pof- 
fent i 3f primo quidim capite Salo- 
mon! adfenbuntur , V*r*b*U 5«(»*»- 
nit fiiH D*vid > capite veto 2f. idna- 
tamr , quod a virit ab Ezeehia Rcgc 
felefl t ioll:ctx fuerant : He fiau 
t*b*t* Satomwit , f mat trjtn/imlttunt vi- 
ti E^tthi* ■ Duo pn 11' (ran C»pit* di- 
verfum ab alii* ftylmn. videniur prx> 
feferre . Ad 2. Noftumum clogium 
Sapieneiz legitur, a ScimoneS. Am- 
brofii pctitiirn . In fecttnda Dominica 
|eg. fur Ecclefiaftet , qui Prxdicatoe 
dici poteft > clique S-ifomonit Opua 
fefe iti infenbentit : Ytrk» EtUtf*fi* 
fiin Vavid K<gi* • Etech.» cribuunt 
Rabbini , Ad x. Nutfurnum kgitur 
§. Joannei Chryfoftomut, qui in opc- 
re hoc videtur oflendcre fiuctum poc- 
n'ttenciz S 1 morm , In %. Dominica 
legits; Libec Sapientix ; qnewi Ori- 
genet y S. Joanne* Chryfoftomut, S. 
Clement A lexandrinut SJomoni ad- 
(crihunt , S. Hieronymut aurem a 
Judro quodam conferipcum cenfet 
qui Si \0m0Qcn imicari votuic ; fty- 
Ln etiam a ftylo Salomon* dirTerc , 
& Liber ifte in Cjtitago Hcbrxorum. 
ipfertui non reperitur > ideoque pri- 
mittn Sacrorum Libroium Catalog^ 



adferiptui non fuic . Ad 2. Noiftur- 
num S. Ambrofins defcribic Sapien- 
tie frudtum , hoc eft bene vivere. In 
4. Dominica legtcur Ecclefiafticus : 
qui a S. Cypriano & S. Ambrofio fub 
Salumoni* nomine citatut efl , quia 
Prophecarum imitator Librum : fed 
Libn Prafatio & ca P ut *°* 001 
cent, Auilorem fuirfc Judaum qucm- 
dam » nomine |efum , filium Sirach , 
a quo tuerat Hebraice compofiros , & 
Grace deinde a nepote fuo reddicut ; 
quoniam vero capite <o. loquitur de 
Sim one Onix hlio Magno Sacerdoce » 
c^ed.tur ill ui Ponrifku tempore fuii- 
fe compoutut. Liber lie in Hebrco* 
rum Cit^ljgo non erat > neque n 
illo veterum Ecclcfix P^trom . Inquic 
Saoclu* Hieronymut , Librum nunc 
in zdificaiionem Fidelium legi , 8e 
cum Libro Sapientis conjungi coafue- 
viffc . Ad x. Nociurnutn Serma S. 
Gregorii faculanum rerum vanitxteoa 
perfequitur . In f. Dominica conti- 
nuatur idem Liber : quod Pantiit 
q u oque fervatum eft , i»bi legitur ec- 
iam idem Sermo S. ^oannit Chryfo- 
flomi ad 2. Nodluruum , quo ptomte* 
ad Dominum convcrfionit oece6ica« 
ioculcatvr . 

Mcnfc Srptembri fegl incipitL'ber 
Job^cujut Hiflorix vera eft ,de qua Eae- 
chiel* Tobiat » & S. Jacobut A port o- 
lui meminerunt : eitit Hiftoria nutnen 
mdicac , Patriam. , uxorem ,. liberos , 
& propinquot; qu« omnia ver» H ift o- 
: x funr argumenta . Moyfi Librum 
hunc Rabbinoruor plerique fibuunc , 
alii tanrum ve/tifle ajunt . Liber ifte 
ad r.ormam Ptfenatis conferiptut eft . 
Ad x. Nofturnflm rur expofirio S. 
Gregorii in Job , ftcat etiam in x. 
Duminica . In 3. Dominica legitur 
Tobiat 1 e cujui leclione parer 8c fi- 
liut videntur ipfimet Hiftoriam fuanv 
conferipfiffe . Liber hie neque in Ju- 
daorum Canone , neque in »erertinn 
Patrum. Cataio<;o reperitar . Tn Li- 
brum. hunc Commentarinm edidft S. 
Ambrofiut . Ad 2. Nxfturnum leji- 
lur S. Leo de Quatuor Temporum 
jefiimo , oAendirque nocle Sabbjti ad. 
Duminicaai afque »»gil«ri , & Odi- 

nation 



Digitized by Google 



IN BREVIARtVM ROMANUM. 



cationem fieri confuevifle . In 4. Do- 
minica legitur Judith > qui Liber DC- 
que exrtac in Hebrxorum Canone , 
ncque in Cacalogo antiquiorum Pa- 
trum . S. Hietonymus in Pnfatione 
in hunc Librum ait , a Cuncilio N - 
cxno in Sanclarum Scripturarum nu- 
nemm fuilTe adfeitum j quinam vc- 
to fit ifte Nicxnus Canon , ignoratur. 
Hojiu Libri Auclor vulgo crcditur 
Matdochxui . Ilium Origcnei , Con- 
cilium Laodicenum , S. Cyrillui Jc- 
ro'ofymitanot , S. Hilar ui in Sacro- 
rum Librorum ordinem referune . Il- 
ium S. Atnbroiluft explicae in a. No- 
clurno . In <• Dcrmtnica legitar E- 
fthcr , cujuf Auclor Mardochxui ha- 
berur , citaturque ab Origene , aCon- 
cilia Laodiceno, & iliitj atqtte in 2. 
Nodlurno a S. Ambrofio eaplanatur 
Hiftoria . Parifiii leguntur Libri EC- 
drr in quinta bebdomada. 

In prima Dominica O&obris icgun- 
tur Libri Macchabxorum , qui per 
fotum menfem continuanrur ; ifti func 
poftremi Libri Vcterii Teflamenti , 
ita denominati a Juda , Matthix fi- 
lio , qui ob virtutcm 6c fortitudinern 
fuam Macchabxu* cognomiae diftu* 



369 . 

fuerac . Libri ifti per omne temput 
lecli func in Ecclcfia , fed tam^uam 
canonici non habebantur > ut ait S. 
Hieronymut , quia in Judarorum non 
crane Canonc . Ad a. Njdturnurn lc- 
gumur Sermonei Patrum in Libroi 
Macchabxorum • Duo Macchabxorum* 
libri divcrforum AuClorum font } pri- 
mut efl ab Hebrxo Audrjre conferi- 
pctis , fecundus a Grxco . 

In prima Dominica Novembrii le- 
gitur Liber Ezechieln Prophetx , ad 
a. Nodurnum Tegicur S. Gregoriui in 
Ezechietem , & S. Hicronymui in fc- 
cunda Dominica . In a. Dominica le- 
git ur Daniel , & S. Athanaiiui de je- 
juni j hujui Prophets in fecundo No- 
cturne - Parifiii legitur Daniel in fe- 
cunda Dominica cum expofitione S. 
Hieronymi . Concinuatur etiam in ter- 
cia hebdomada , fegiturque S. Hiero- 
nymut in 70. hebdomadarum Prophe- 
tiam. In rcliquii meofit diebui legun- 
tur Romx & Parifiii duodceim Pro- 
phetx , qui refpefiu quaruor majorum 
minores appeflantur , quod fcilicec 
iftorum fcripta breviora fine • ue air 
S. Auguflinui Lib. 8. de Civic, c. 23. 



F IK IS. 

I 

INDEX 



Digitized by Google 



37o 



INDEX CAPITUM 

L I B R I P R I M I 



I. ¥~"\ Efinhit , at tut apptliutio Brtvif 

rii , fivt HorAT»m CanontCArnm 

II. Quit fact it primnm H*t*tum Cantmi- 
(iiita nurntrn i , an obiqnt ex ftrv*- 
rentur , dtq nt hmjmt divifitnis r*tiont.\ 

III. Dt, nominibiot Brtviarit, fivt Officio 
Divino tribmii . 4 

ty. Dt BrtvUrii ^mani pr*fi*nti* , fi, 
(MM, crttrarum Eccltf*rnm Bttvi*riit 
etnftr*t*r, «m*nt*mqnt commendjtio- 
ntm jure prtmtrtantnr. < 

V. Dt *ddit*mtnti$ , ttntratfitnibnt , & 
ctrrtBionibmt Bjmani Bttvi*rii , 8 

VI» Rtm* fmtrit vttmt Divini Offitli 

Ttciiandi ratio-, n 

VII. Diflribftit Officii apnd Htbr*ot . if 

VIII. Dt Brtviarit Ecclefiarmm Or'nntii. 17 

IX. Diflrib»tio Officii *pndGr*co, . 18 

X. De Bftv'iario \tttrum Otcidtntis Ecclt- 
fiarnm, pr*ciput wri Mtditiantnfit . to. 

SI . Of Brtviarit Ecclefiarnm Hifp*ni*. t t 

XII. MrMM Ettltfi*. Anglican* > , & Gtr- 
m*nit* Brtviarimm . a 5 

XIII. De t/e ttri Q*Ui* Bccltfiarmm Brtvi*- 
rit , fTJtcifut vtro Varifitnfit . x6 

XIV. Dt Brtviarit Mtnafiict , fivt dt Vt- 
ttri Officii ttcit*ndL *pmd Mtntthtt ra- 
titae . $6 

XV. Dt tfftntiali Divini Officii nniftrmi- 
tatt , on* vtl in t*nt* BrtvUritrum 
divtrfitatt fptftabilit tfl . 46 

XVI- Dt iit t am inxt* vtttrtt C*»onti 
Brtviarii Ugt ttntntur . 48 

XVII. Dttantmt uf» in Bccltfij . ji 

XVIII. Utrmm tantnt in Manafittiit > at- 
j ut in Rjligiofarum Mtttiernm dtmibnt 
rtctptmi futtit. 1 atqut an Molieribut 
in Ed U fix tantrt liet*i i 58 

XIX. 4>»»j tfitt ctrptrii habi'tmr Offitii 
ttmport i panic 1 mf K Vci ftdentti id. 
rtcitnrtnt . J9 

XX. Dtnoftnrm is Fig Hi it . 6t 

XXI. Dt divini Officii borti ; *n primit 
f*cnlit qhotidir iifdtm hotii conxtntnt 
btbtrttur, quovt dtmnm *vo id fitri 



tmptnmfit.. 

XXII. Dt figno tlim- tdhibit* *d etmvo- 
ttndtt Cltrictt , Mtnachts , *tq»t fi- 
dtlts *d tffiti* . 66 

XXIII. Dt Officio , quod Titclnrnnm *f- 
ptllahaiur % htdit vtrt AUuocinnm di- 
titut , & am* hot* id inept rt foltrt»t . . 
68 . 

XXI V. Dt tribmt It«t7«r«" Officii H#f7«r- 
mi . 70 • 

XXV. Dc ptcnliaribnt preeibmt, q ** Di~ 
vinum Officinm fr*ttdmnt , qmali* font . 
Cm ci 1 figonm , P*ttr , -<ve. , <► Cr** 
«V. 7a 

XXVI. Dt OriginePrttmm Dtmiiit- t*bl* , 
DriM in adjnttrinm , Gloria Vatri ad. 
Vfalmotnm fintoi , Amen , & Ailtlnja, 
7S 

XXVII. Dt lnvit*ttrit , atantTfalmo 

Miff . 8 1 

XXVIII. D# Hymnit . 8f. 
XIX* De P/a6«ix , «V Vfalmtdi* im 

Divino Officio . 8f 

XXX. D«^»'i>Uii, &R % tfptnforiit.to 

XXXI. Df ytrficnlo , Tattr , BentdiHit* 
nt y & Abfolntitne , ^m* LtBitntt pr*- 
ttdmnt . 94 

XXXII. Df LtBionibus . 95 

XXXIII. De ATxa«« rt Dfaw , <*" <<e 
Vtrfiflt Sdctrdt$*ii . 101 

XXXIV. De I audi bur. 202 

XXXIV. DtCttttflit. 1 Of 

XXXV. Df "Prima, *tqme de Symbol* S. 
Jithtnafii . I0£ 

XXXVI. De Officio Capitol! } qaod dicitmr 
ptfiVrimam. 109 

xxxvii. Dr Ttttlm-t Stxt* , & . 
114* 

XXXVIII. Dtytfptrii. f If 

xxxix. D* Ctmpttt §rh . 117 
XL. Dr jintiphtnit , fivt pretibut ad I. 
yirgintm , ^»/I Ctmpitttrimm. ttei- 
taniur . 120 

xli. D« o,ff t ;» Di»/«ic« . 122 

XLII. Dt Officio Ftriarmm . |2g 
XLHI. Dt Officio ftfttrum ditrum . i ji 



-XL1V. Dt fifth iuflklbmt , ftmidmflieU 
bms , &fiwplicib»s . IJ| 

XLV. Dtrigillit , atijmt Ofltvit . ijrf 

XLVI . Df VMtiii maribm , 911/ in fltrif- 
tjmt Ecdrfii, -cirt* Divinnm Offiaum 
ftrvnnttr . Ij8 

XLVII. Dt Vtftib»t'Ectltfi*Ricit *dD>- 
vini Officii CtitbrMtitnttn . 15 | 

XLVMI. Dt dffinitmtt , & ttnvtnitntia 
J/Uf r /(»mini«i lirtuUrium , & Mrtvid- 
ria Ecdcfiarum Qaili tan arum . |fg 

XLIX. 4>««iir»M intttftt Pfpnltt btrttri 



37* 

ad Div!»*m Ostium ttch**d*m , *t~ 
t^ut illmd omnibus aim frtabms frmft- 
ttndmm . 179 
L. l\tftlmtit fimtimm «dfm*m tirea trtvitc- 
rii rtcit*ihmgm . i 6 1 

• LI. Bxtmrfmi in librtt Htttttmm , fixt 

frtcmm t y*m In manibm pf*4i vtrfan- 
$»r . i66 

• LII. Extmrfrnt i» vtttrtm diftipHnmm , 

quam ttim Canonici Eccttji* Varijitnfis , 

«*• c out rnr mm Galii* Cmtktdftimm »b- 

ftrvabani . tf% 



INDEX CAPITUM 

L I B R I S E C U N D I. 



I. Dt Dominica ad Mxtmiinum . | |a 

II. Dt Dtmimita ad Ltmdtt aliafqnt Htrmt 
dimrn+t. igf 

III. Dt Salntmtitnt jtngtlit* . 187 

IV. Prtprimm dt Ttmptrt . Dt Ttmpit 
jtdvtntmt . ibid. 

V. Officii prim* Dominica- advent us . 

VI. DtFtriit Mvtntmt. 19* 

VII. Vt Dominica II. Aivtntmt . I97 

VIII. Dt Dominica 111. Mdvtntm, . I 98 

IX. Of Qmatntr Ttmftribmi mtnfit Dt- 
ctmbrii . 1 99 

X. Dt S alba to Quatuor Ttmperum , dr- 
qut Ordinal ionc huu diti affignatm. 40* 

XL 0* Anuphxnis majoribus jidvtntttt, 
qua inchoantur ftr 0 , 2 Of 

X II. l>r P*»iai<« Jr. Jidvtnim , dttjut 
hebdomad a ram fttbftqmtntt . 20 j 

XIII. DtV>gUi*H,*tnlit . 109 

XIV. D t Teflo T^atalis , itmport qmo 
fefJum hoc inftitmtnm [mil . si 2 

XV. Dt htbdomada 2<«l«//j , Ml 

XVI. Dt ab/iintmia a tamibmt rtmiff* 
in Sabbat it a J^.rWi mfymt *d Tmrift- 
tatiorttm . ibid. 

XVII. Dt Ftftt, S. Stt f b*ni Prtfmarty. 
rit . : 1 f 

XVIII. DtFtftt S.JttmUi EvtHgeliftas . 

XI K. Dt Ftfti quti VK«i»r iFeltum 
Futuorum. «-o 



XX. Dt Ftftt S. Innoctntium . 1 j a 

XXI. Dt Ftftt S. Thorn* C*n$*aricnfis . 

XXII. Dominica infra 0f1avam1\4- 
tivltatii . aj 4 

XXIII. Dt Ftftt S . Sit vtftri Tsfat. ib . 

XXIV. Dt Ftftt Cirtmmcifitmit , ftm dt 
0B*v*7iativit*lit . tjf 

XXV. Dt ditbn, infra Circmmtififtm,* 
Epiphaniam •coorrtntibnt . 2 }f 

XXVI. Dr O^V* S . Sttphani . iftM. 

XXVII. Dt 03a** 5. Jtmmwit Ev*ngtU. 

XXVIII. Dt OBavaUnoct.tUm . *<Y. 

XXIX. DtyigitU Epiphani* . I4I 

XXX. Dr EfiphanU . 2^ 
XXXL Dt ditbm infra, OHavam Bp4- 

phania- . 2 ^ 8 

XXXII. Dt Diminitis f,fl Epipbxniam . 

XXXIII. Dt DominUa Srptuagrftm* tf% 

XXXIV. P« Otminita St Xagtfmar . 2jf 

XXXV. D* Dominica Qminqmagrfim* ftm 
fepiima htbdomada amt P*\\ha . ZfS 

XXXVI. Dt ftria quart* Cintrmm, & dt 
qmatmtr ditbmt tntt {Z**dr*gtpmM-n ; 
qutndo intfptrit jtfmnari . 2^3 

XXXVII. Dotrigidt ,tjmmU S^adragt- 
f mailt , dt<i*t VAtiit {timmMHdi modit . 

XXXVIII. %*wmifim*hM tnfifitrtt im 
abflintntia carni, , <^ vini t & in nnitM 



37* 

fmtfliere ad Vefyerat '. 26 I 

XXXIX. De Collatione in dielm jfj*n/i, 
deque afu mane dicendi F'efftrai in Q**- 
dragefima . 26} 

XL. De fietatis epetibus qua; jejuninm 
j^nadragefimat comitabnntur , de Con* 
fejftone , f> tontinentia: *4n M'ffa di- 
ceretur quotidie , & de iUffa Vnfan- 
8ificat,rum. U$ 

XL I. DeFefiit % & Officio SanRatnm '» 
Quadrageftma . 267 

XLlL Ve nfn coofcriendi Imaginei in 

Soadragefima .* 26 8 

II. Dt Benediffione Cinernm , de Of- 
ficii iniiil jDaadragefm* , & de Ft- 
ri'u . 2*9 
XLIV. De Stationilut fen Vroufficnibui 
in feri'n Quadrag'fim* . 27 3 

XLV. Obfervationet in Lvangelia Qua- 
iragtfm*. *71 
XLVI. De Domenica I, Quadragefm* . 

278 

XL VII. Obfervationet vari* in %u*- 
ir«ttfm*m . 279 

XLV II I. De prima hebdomada JDutdt*. 
grfim*. *8o 

XL1X. De D,minit* II. S^ttadragefm* . 
282 

L. Ve Dominica ttt ^itMdragefima} . 
ibid. 

LI. De Dominica IV. ^nadragefm* . 
283 

LII. De Dominica Taftonii . *Sf 
LIII. Df Dtminita Valmamm . 28? 
LIV. Df JJthtomU* Santla. 293 
LV. Df O^t i. Teti* quint* in Ccena Df 

mini. 2 94 

LVI. Df Cdfrtmonh't pecntiaribm Feri* 

quint* in Ccrna Domini. 298 
LV1I. HffneUUtie Tctnitentium , & Ca- 

ftivtrum liberatio . 299 
LVIII. De Btntdifliont Sa'Borum Oleo- 

mm. 3°* 



LIX. Df MffafoUmni teti* quintal in 

Ccena Domini. 3 02 

LX. ^«t««4« Encbarifii* fervaretur i» 

eraflinnm. 3*5 
LXI. Df C*remeai* denndandi , & ia- 

vandi jiiutria . l°* 
LXJI. Df fednm Lotione , & de Man- 

iato . lot 
LXIII. Df Officio Feri* fextat in Tata- 

fce+e. JOS 
LXIV. Df Officio Sabbati S% 3»4 
LXV. De Jgne nope- Ji« 
LXVL Df BtnediHioneCerei Tafhalii . 

3*7 

LXVIL Df LeBienibut qn* pr*cedunt 
BenediBionem Fontinm. 319 
LXV 1 1 1. Df BtnediBione Fanainm. 329 
LXIX. Df adminiflrntiane Baftifmi . 

LXX. Df Confirmation. 3*<? 
LXXL Df Miff* , & Vefperis Sabbati 

Sanffi. 3** 
LXXIL Df Officio Tafcbatis. 331 
LXXIII. Df Officio hebdomad* Tafcha- 

tit , & Tern f arii Taftbalit . 33$ 
LXXIV. Df H*gationibnt , Proceffioni- 

but , & Stationibui . 343 
LXXV. Df Officio diet A fee nfionis . 34! 
LXXVI. Df rigUU Tentecofiet. 350 
LXXVII. Df Officii diei Pentetefiet . 

15* 

LXXV III. Df Officio infra htbdemadam 

Tenteicfiti . 354 

LXXIX. Df Ordinatione. 35* 
LXXX. Df Officio Sanmft. Trinitalii. 
360 

LXXXI. Df tefio SanBift. SacramentL 

LXXXIL Df Tempore a Tentectfie «/- 
que ad Aiventnm . }66 

LXXXIIL Df Leffionibnt * Trifoliate 
*fqnt *i Mvcntum. $6r 



• • * 



• i " 

t 



- •» 



>3 




Diji^gjf)y Google 



\ 



