Google 



This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non- commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 



Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 

at http : / /books . qooqle . com/ 



SYMBOLAE CRITICAE 
AD LIBELLVM ARISTOTELICVM 

IIEPI SENO&ANOrS, UEPl ZMNQN02, HEP/ rOPriOT. 

SCRIPSIT 

FRANCISCVS KERN. 




OLDENBVRGI 
APVD G. STALLINGIVM. 
MDCCCLXVH. 



/S: 



SYMBOLAE CR1TICAE AD LIBELLVM ARISTOTELICVM 
IWPl 3EN0&AN0T2, 1TEPI ZHNQN02, 11EPI rOPUOT. 



Libelli Aristotelici ntQi Etvotpdvovg, negi Stfv&vog, stegl royyiov primam par- 
tem, qua Melissi decreta, non Xenophanis, et exponi et impugnari nunc quidem inter 
uiros doctos constat, uel post operas Bergkii et Mullachii nec ad genuinam formam 
iara plane et omnino reuocatam esse ratus, nec multis locis quid scriptor quisqois 
est uoluerit recte esse intellectum, hac scribendi opportunity obl&ta hos nouos et 
emendandi et interpretandi oonatos niris doctis propono, aperans fore ut de nonnulUs 
certe locis non solum noui aliquid allatum, sed etiam hinc illinc aliquid lucis duo- 
bus illis capitibus exoriri existiment. 



K K 0. a\ 

974, a, 2 Bekk. : 'JtSiov tlval <pi}6iv ti tl kSviv, hmq (ifj hifyevai ftvi- 

Non probanda uidetur sententia Bergkii*) e lectione cod. Lips, fatityrtftai in 
uerborum contextum recipi iubentis: nam posse quidem hunc modum ita usurpari 
licet constet, tamen cam insoleotins sit, non uideo, car lectio uolgata spernenda sit, 
quae ad tritum loquendi genus multo magis est accommodata, cum praesertim ea 
structura, quam Bergk exemplis aliunde petitis defendit, in nostro libello non am- 
plius occurrat, etsi plus semel potuit adhiberi. Ceterum cf. 975, a, 33, ubi codd. 
plurimi (exceptis tribus apad Bekkerum : r, c, Va) lectionem aperte corruptam ytyve- 
6ftai pro genuina ytyvtrai praebent. 

In cod. Lips, autem d6d£%t6ftai pro hfifyt&ftca esse scriptam non est quod 
Mullachio**) affirmanti credas. In Beckiana enim „Vartetate lectionis libellorum 
Aristotelicorum e cod. Lips, diligenter enotata" (Lipsiae MDCCXCIII) p. 7 in- 
uenies: „lin. 3. hdty&bai yevfo&ai. Infinitivus frAgrfftat e verbo fpq6iv repetendo 
pendere potest 11 . Error Mullachii, quern ad haec uerba Beckium ipsum non adiisse 
apparet, exortus uidetur e mendo typographico p. 8 Bergkianae dissertationis; nam 
p. 9 uera lectio recte expressa est. Non opus igitur erat argumentation, qua 
Mullach uerbum efod^ptffru impugnauit. 

974, a, 3: fire yag ait arret yfyovtv Htt (irj srdvra aidi afMpoviQwg. i£ ov- 
dtvog yaQ avr&v av yivofitva. anavt&v re yag yivo^ivwv ovdhv xqovXclq- 
1HV ht ovr&v vwcav aei freQcc XQO&ylvoito, nitov av xai (iet£ov to 5v 
ytyovivai. 

In cod. L. exstat ei te fifj rtavta, aiduc aiKporiQtog. f| ovdtvbg yaQ ytvitiftcci 
av avt&v yivofuva. lnde atdia recipio et cum Bergkio ytvi6&ai uerborum contextui 
addo. At haec non sufficient ad locum sanandum. Cam enim cufais facile appa- 
rfeat uerba atduc &iuporiQ&g non esse posse apodosin, propono post ovdevog legendom 



*) Gommentalio de Aristotelis libello de Xenophane, Zeoone ei Gorgia. Marburgi MDCCCXLUt p. 8. 
**) Fragmenta philosopbornm Graecorum. Parisiis MDCCCIX. p. 277, a. 



3 



yi prp yog et ta pro ay post attar (cf. Brandis commentt. Eleatt. pars prima. 
Hafniae MDCCCXIII p. 187). His lectionibus receptis non opus erit aliis muta- 
tionibus, dummodo aliter interpungendum esse concesseris. Sic enim scribo: eittyccg 
Satawa yfyovtv, arc fifj sravta aiduz, afMpottgog l£ ovdevog ye yevfaftai avt&v ta yiyvo- 
iuva %. t. X. Haec auteni scriptor uolt: „Siue cuncta orta sint, siue non omnia 
aeterna (i. e. si ad aeternum, quod esse conceditur, aliud accedat, quod ortum sit), 
per utramque hanc rationem nimirum e nihilo ortum esse quicquid horum ortum sit; 
nam si ilia ratione cuncta fiant, nihil praeexistere, si hac ratione, cum sit aliquid, 
alia atque alia accedant, plus et maius ens factum esse." Ex hac interpretatione 
perspicuum est me non assentiri Bergkio, qui ei <F ovt&v legi iubet; scriptori enim 
idoneam causam fuisse uideo, cur in altera parte particulam u adhiheret scilicet ut 
duo participia uitaret (cf. 977, a, 3), nullam cur hie uoce aduersatina orationem 
continuaret. 

Recte Bergk coniecturam Brandisii to ov pro to h reponentis confirmari 
putat lectione inani cod. L. to iv 9 atque miror Mullachium, qui uolgatam tuetur, fu- 
gisse unitatem entis nostro loco inepte statui, quippe quam postea demum scriptor 
studeat demonstrare. 

974, a, 1 1 : nav 6h xai axtigov ov thai. 
In cod. L. Beckio teste dare scriptum est xav yag axugov, ov thai, omissa 
inter ov et dvcu uoce tv, quam ibi exstare Mullach dicit, in hunc errorem fortasse 
inductus Brandisii annotatione, qui uolgatae lectioni uocem ov in cod. L. additam 
esse minus recte tradidit. Ante Bekkerum quod sciam*) legebatur xav yag ami 
gov, h> tlvcu; inde uocem &> retinendam puto, quam „necessario requiri u Bergk recte 
iudicat, sed quod ad prima huius enuntiati uerba attinet Bekkerum sequi non du- 
bito, quamquam dolendum est uirum doctissimum ad hunc locum non annotasse, 
quibus codd. lectio nav 6h not nitatur. Sic autem procedere uidetur oratio: „Si id 
quod esse dicimus uniuersum et infinitum est, unum necessario erit." Id veroquod 
est esse rerum uniuersitatem et ex praecedentibus eogere licet (rf i ovt&v tw€w — 
to ov ytyov&ai) et in sequentibus scriptor, ubi decreta Melissi impugnat, non solum 
hanc fuisse philosophi sententiam — id enim nemo non concedet — sed etiam has 
duas notkmes {$&v xal Zxtigov) eum inter se ooniunxisse tradit cf. 975, a, 30: astavta 
yag slvai xal Xiyt&frat xal buivog tw iaulgm XQoOaxtei, ubi e CQd. L. to catav yog 
restituendum est. 



•) Contoli exemplar Sylburgianum (cuius mihi non copia fait nisi in commentario Spaldingii, ubi prima pars nostri 
Kbdli p. Vlf. sqq. ex Sy!b. editione fideliter express exstat), editionem Basileeosem a. MDXXXIX, Parisiensem a. MDCLIHI, 
Aurel. AHobr. a. MDCV. 



4 



974, a, 14: atdiov de ov (itVQWi> tt xai opoiov xavry iadvuftov tlvai toh>. 
Pro fitTQiov Bekkeri codd. omnes ctpirpw habent, in cod. L. teste Beckio, 
qui Olearium minus recte ibi apetQov legisse dicit, exstat evpetQov*). Felicianum 
in libro suo afutoov inuenisse manifestum est, cum per uocem „immensum" reddiderit. 
In quo codice autem lectio uolgata, ne a Bekkero quidem spreta, nitatur, ignoro, 
cum in largo suo critico apparatu non uideatur uir doctissimus earn inuenisse. At- 
qui non acquiescendum in ea cum Brandisio et Bekkero, neque codd. lectio talis 
certe, qualis est, recipienda; sed cum Bergkio anugov scribendum est, quod quam 
facile in o(utqov deprauari potuerit, nemo non uidet. Atque adeo probabilis mihi 
quidem uidetur haec uiri sagacis coniectura, ut hac annotatione supersessurus fu- 
erim, nisi a Mullachio**) &perQov receptum uidissem. Cum enim Bergkio satis 
fuerit ueram lectionem proposuisse argumentis allatis nullis, e re erit comprobare 
quod ille statuit. Argumentum autem petendum est ab ipsa scriptoris oratione, qui 
id quod infinitum est nusquam aliter atque asruQov uocat. An quisquam putet ape 
tqov illud, quod Mullachio placuit, aliud quicquain esse quam infinitum, cuius tarn 
saepe mentio fit in libello? Quid uero esse possit, uix dicas. Sin autem nihil 
aliud est, oportebat scriptorem eandem retinere significationem. Nemini enim con- 
cesserim ubertati cuidam orationis in demonstratione adeo ieiuna locum esse ullum. 
Hue adde, quod tres iliac notiones eodem ordine 974, b, 7, ubi scriptor totam Me- 
lisseorum placitorum complectitur seriem, iterum occurrunt et in sequentibus, ubi 
placita impugnantur, to aptrgov nusquam memoratur. Id igitur Bergkio conceden- 
dum axtiQov necessario scribendum esse; quam uero praeter hanc dubitanter propo- 
suit mutationem, ea minime uidetur probanda. Sic enim uolt uerba collocari : atdiov 
re ov anttgov re xai tv xai opotov seamy ccxivrjtov area, quod „id quod sit epito- 
mator nondum sic simplicitcr appellaverit to &>, atque ita omnia ilia, quae singulatim 
fuerint pertractata, una comprchendantur." Haec qrgumentatio facile eo refellitur, 
quod 974, a, 18, epitomator idem facit, quod, quia ineptum sit, nostro loco uir do- 
ctus eum feeisse negat. At reuera nihil offensionis habet, quod scriptor et hie et illic 
id quod est uoce to &> significant, cum notio ilia in Eleatica philosophia sit una 
omnium grauissima. 

974, a, 23: x«l yao rf to [upiyfraL ti 'ev hi nXeuipwv leyoito xai ht] itoXXa 
7uvov(Uva tig aXXrjXa tec irQaypccra, xai 7} pi&g y &g iv ivi 6vv9t6ig aty 
tcov xXeuwov rj ty axaXXdfcu oiov ixutgo6di]6ig ytvoito tciv fujphtimf, 



*) Bcrgk faUitur, cum afux^ov ibi scriptum esse aflhinet. 

**) Hoc legeodam iam FQlleborn proposuit (Liber de Xeoophaoe, Zenone, Gorgia, Arisloteli ?ulgo tributus, pasaim 
illustrator a Georg. Guslav. FOlleboro. Halac Saxon. 1789. p. 23) „poslulari seosa vocabulum aliquod synonymum voci 
<t7tMt(>ov u ratus. Id Nallachium fugisse non minim, cum FQlIebornii commentatio ei non praesto esset (Mullach 1. 1. 271). 



5 



bulvavg (ih Sv 6i aXXijXav jcdqi^ovtov tlvai va fM)f8irr«, ijnjt(>o6dy6t<Dg 
d y ov&qg h ty tqIi^u y/varfhu Sv f-xatitov (paveQov, atpaiQOVfiivm' rSv 
xqcdt&v rk v*f aXXrjXcc tfO'twa t&v fujjO'&roV (Sv oviktqov &v(i(kciveiv. 

Statim ab initio e cod. L. scribendum cum Beckio xoXXd t% xai mvoviuva, 
cum eodem i} <bg pro ij ag, quia apud Felic. recte „uel" expressum est; deinde 
quod pro cataXXafcu Mull, proposuit l%aXXa£u sine dubio est uera lectio; turn pro 
inani illo ixelvavg cum Beckio legendum esse hulvog et re ipsa perspicuum est et 
cum cod, L. incerta scriptione (Beck. 1. 1, p. 8) turn Felic. interpretatione compro- 
batur. Quae autem praeterea Mull, corrigenda proponit, ualde uereor, ne non pos- 
sint probari. Nam quae scribi uolt t<5v ari aXXfjXcw xaQ^opivvv pro uolgato 6i 
aXXrjXoi* iMQi£6wG>v et quod inseri iubet xata inter XQehcov et ra tW aXXrjXa, ea, 
quomodo sint intellegenda, nec uir doctus ipse indicauit nec equidem mea ipsius 
mente atque cogitatione possum assequi. Hoc unum uideo, illam coniecturam con- 
uersionis Feliciani niti auctoritate, quamquam Mull, eius nomen silentio praeter- 
misit; uerum non magis perspicua mihi sunt Feliciani uerba latina quam graeca 
Mullachii. Reliquorum autem uirorum doctorum, qui in hoc libello emendando et 
interpretando studia collocarunt, uberius nemo de hoc loco disputauit. FUlleborn 
(p. 23) enim eum adeo corruptum et mutilum censet, ut frustra ei medicinam afferre 
tentauerit „Neque enim" inquit „vulgatum intelligo, neque quae MS (cod. L.) aliter 
habet, quomodo juvare locum possint, video" *). Prorsus idem de hoc loco iudicium 
tulit Spalding in „commentario in primam partem" huius libelli (p. 25). Beck recte 
quidem intellexit e cod. L. diadrjXa pro uolg. di aXXrjXw esse recipiendum, sed hac 
una correctionc locus nondum sanatus est Brandis et Bergk omnino nihil de hoc 
loco prodiderunt. Equidem putauerim inde potissimum difficultates et obscuritatem, 
quam in his uerbis inesse uiri docti conqueruntur, esse exortam, quod uocem lm- 
XQo6&e6ig pro unice uera lectione habentes scripturam lnutQ669fj6ig repudiauerunt, 
quamquam etiara hanc codicum nonnullorum, inter eos Lipsiensis, niti auctoritate 
probe sciebant et apud alios scriptores uocem brutQo&frrtig nusquam exstare; nam 
ubi legebatur ut Plut consol. Apoll. p. 368 ab editoribus recte ixixQo6fttv restitutum 
est. Vocabula autem hcUtQo6ftev 9 imxQo6biiv, btucQoGft^ig cum ab aliis scriptoribus 
turn ab Aristotele et Theophrasto, cui nostrum libellum Brandis uindicat, et sensu 
proprio et metaphorico saepius usurpantur (cf. Steph« thes. et Wimmeri index ad 
r rheophrasti fragmenta) ; translatione autem scriptorem hie usum esse rimari licet ex 



•) Postea MiCem Ffllleb. in tibro „Beytr&fe tur Gescb. der Phil. ZQllichau 1791 41 ralionetn atiquam constituendae 
lectioois proposuit, qua Spaldingio uidebatur seDtentiam scriptoris assecutus esse, uerba non correxisse. cf. Spalding, com- 
mentarius in priraam partem libelli de Xenophane, Zcnone et Gorgia. Bero). 1793, p 25. 



6 



jtddits uoce olov. Quae Qum ita suit uecessario eo ad^ucemur, ut Bekkerum sequa- 
mur ijtutQo6»7j6iv scribentem, nisi forte loci sententia obetat. At npn modo non ob- 
stat, aed expoatulat hanc uocem. Id enim cuiuis apparere puto uerbis &g h hi 
&vvfte6ig mixtionem minus perfectam significari, uerbis sequentibus perfectiorem; id 
quod elucet ex apodosi, ubi uoce Ixeivag idem excipitur, quod ante &g h hi 6vv- 
ftrfig nominabatur. Sic autem inde a uerbo htivag scribendum propono, lectione 
cod. L. fere nihil mutata: iTteivcag n % tv Sv dux&qXa %(ogig ovra dvai ric pixfthrcc (cod, 
L. praebet diadrjXa %cigt£ovra). Recte autem scribi xoglg Svra comprobatur uerbis 
quae in fine cap. II leguntur, ubi scriptor de hac eadem Melissi sententia agens 
scribit %&gig evfrvg aim; indidem ubi aduerbio ixlxgoffiev utitur repeto certissimum 
argumentum, quo lectio imsrg66%rj6ig et illic et hie comprobetur. Has lenes igitur 
mutationes si admiseris, hanc habebis sententiam: „Si quid mixtum esse e pluribus 
dicatur et mixtio sit aut compositio rerum complurium talis, ut unum inde effici uide- 
atur, aut si contextione quadam mixtio quodammodo obscuretur, ilia ratione cuiuis 
perspicuum esse ea quae mixta esse dicantur reuera esse separata, sin autem ob- 
scuratio ilia exorta sit, partes singulas terendo certe apparere." Quin horum uer- 
borum haec sit sententia, non dubitauerim ; sed quae secuntur uerba maiorem habetit 
difficultatem. Si enim nihil mutabitur, ea sola interpretandi ratio mihi uidetur re- 
licta, ut uerbis acpaigov^iivov t<5v ngwtuv uerba h tqI^h et uerbis ta vn ccXXyXa 
T&lvra t(3v iiiid'imcw uerba faatitov yavtgov explicata et utraque per exegesin ad- 
dita esse statuamus, quod quantum offensionis habeat, me non ftigit. Itaque erunt 
fortasse, qui haec uerba pro glossemate habeant, quod in uerba scriptoris irrepserit. 
Atque non sine ueritatis specie sic iudicabitur. Verumtamen nescio an uerba su- 
specta scr\ptori uindicari possint, si ayaigovnivav t<5v ngckav ante ylyvftibai po- 
suerimus, nam reliqua epexegetice addita esse, non uideo, cur negandum sit Sed 
manet una certe difficultas. Quid enim sibi uelit illud rdiv stgwrov, uix dixeris. 
Fortasse etiam hoc sanabitur ex loco huius libelli supra allato, ubi axofogttp&ivrog 
litlngo6fav legitur, atque nescio an recte nostro loco legatur ayaigovtihov tov Ixl- 
ngo6fttv. Restat nt non silentio praetermittam Felicianura in suo codice non uideri 
legisse h r jj rgtyu, cum habeat „in auersione"; sed quid inde hauriri possit ad lo- 
cum nostrum emendandum, parum intellego. Quod autem ad sententiam attinet uer- 
borum ry txaXXafcu — fuzftlrrw, idem hie uelle scriptorem apparet, quod Aristoteles 
gen. et corr. I, 10 (327, b, 34) expressit r&y nag aXXrjXa tovtov tov tgoxov, aGr* 
(fij tiijXov txatirov ihm ry atofhjeto. Cf. Arist. de sens, et sensibil. cap. Ill (440, 
a, 31 seqq.) 

974, b, 2: tita tovtov dt tov xgonov xiv dvai xoXXk x£v ^pir, &g to yai- 
rt6&ai pov&g. 



7 



Beck in cod. L. exstare narrat due tovtcw dh tdh> tqoxwv quod propter grauem 
auctoritatfcm htiius codicil recipiendum est; nam non est, quod ooatendanras scrip- 
torem banc unam mixtioniB rationem respicere. Post i^av in eodem cod. uir doetm 
& seriptum dicit, sed aliter legi posse no* tudetitf negare; et illud to quod subse- 
quitur itft fccriptum esse tradit, ut „dubitauerit att fti uoluisset librarius." Inde eoa- 
iecerim pro ag to seribendiim esse ovafri.*) Sententia erit haec: „Per utramque 
banc rationem euehire, ut et sint multa eft tantum appareant nobis non amplius." 
Qui audacius hunc locum cdrrijgere non dubitabit, is fortasse pro p6*mg, quod nescio 
an scrupulum moueat, reponet ovtmg. 

974, b, 3: afer ixudrj otfy 6wv & ovtwg, ovdh stoXXa iwatw elvai ta 
ovta, aXXa tavta "doxelv &vx opfrag. noXXa ya(f xal aXXa xata trjv mtothf- 
6iv cpavta£e6&ai aita6av. Xoyov <P ovt avatgel ta avta ytvrt&ai ovt* 
jtoXXcc tlvcti to or, aXX 9 cadivv te xal asreiQOV xal navvy Siioiov avto arrra. 

Ad hunc locum emendandum, cui qualis a Bekkero constitutus est tenebrae 
ofrusae sunt, primum quidem e cod. L. recipio avaiQelv pro avatQti et aXXa iv cftSiov 
re, deinde cum Spaldingio uocem aitatfa quae in cod. L. est pro anatiav, quod reliqui 
codd. omnes habent, pro glossemate haberem, si mihi cum Mullachio persuasum 
esset uolgatam „nullo pacto ferri posse." At non est mihi pro explorato. Sine 
enim statuemus Snag nostro loco uim uocabuli ha6tog habere, quam uim in eo sae- 
pius inesse constat, siue magis placebit eodem sensu accipere quo oXog (cf. Theophr. 
ed. Wimmer III, fragm. I, 33: ey oXqv (uvqveyTtt trjv at0fty<to>)i cur hoc filudue 
offensionem tantam habeat, ut ita scriptum esse negemus, equidem non perspicio. 
Id uero Spaldingio assentior post avaiQtiv ovre inserendUm esse, sed pro uerbis ta 
avta quae subsecuntur non r«vr« sed r« ovta repono, Mullachii coniectura probata, 
quam ipse quidem, quamquam in promptu esse dicebat, in textum recipere noluit, 
cum non necessariam haberet. Praeterea id unum proposuerim pro Xoyov <f ovr 
ivaiQtiv restituendum Xoyov dh rotV avaigtiv. Protasin autem uerbo ovt&g finiri 
statueildum erit; uerba ovdh xoXXa — avaiQuv pro parenthesi sunt habenda. Itaque 
sic scribo: cJdr Ixeidij ov% olov te**) odt&g (ovdh rtoXXa dvvatov Aval ta ovta, aXXa 
tavta doxjtiv ovx OQ&'dig' xoXXa yicQ xal aXXa xata tip ai6(hj6iv yavtaZK&ai aitatiav, 
Xoyov dh tovt* avaiQ&v), ovts ta ovta ytyv&iftai, ovte noXXa thai to Sv, iXXa tv atduiv 
re xal axeigov xal rtavty opoiov avto avtip. 



*) Aliis fortasae magis placebit legere ate Bv oel ov Sv; ego autem quamquam notionis to iv recte hie mentio 
fieri uideatur, tamen rnalim codicis uestigia sequi. 
•*) re cod. Lips. 



8 

974, b, 11: ovftlv i6ag XQO&fjxti 
Bekker nullam lectionis uarietatem annotauit, ut plane ignorem, num e codice 
an e coniectura lectio ilia ovdtv quam „aliis u placuisse Mujlach dicit, fluxiase uideri 
possit. At fortasse Mull, hoc hausit e uerbis Beckii, quae oculo nin&is ueloci per- 
cucorrit Apud Beckium enim legitnr: „L. 37. o&w (pro ovdtv perperam, al. oufrfr) 
t0G)g x, v. A." Itaque Beckium ipsum lectionem ovdiv probasse apparet, licet nullius 
codicis nitatur auctoritate. Nec ego dubito dissentient cum Muliachio hie ovdh scri- 
bere, cum forma ov&tv nisi hoc loco in nostro quidem libello reperiatur nusquam. 

974, b, 19: ti yccQ zed tiev dvo dd£«e vrttvavtilai ccXXyXaig, StintQ oi'ttcct, 
ti {irj XoXXa yevitiftcci (prjGiv, ccvdyxifj elvai hi (irf ovtav. U 6h mvro pr} 
olvv re, ovx tlvai vie ovta rtoXXa. yivovto yitQ Sv ov, ovi Itiriv axugov 
eivat. ft d' ovr&g, xai *v. b{iolcog (ihv fjiuv 6 afKporiQOv a ovdhv paXXov 
xi ?jf Sri noXXic drixwrcu. 

Spalding recte iudicauit protasin usque ad uerba xccl pertinere; quod cum 
Mull, probauerit, miror eundem in contextu uerborum constituendo plane neglexisse. 
Deinde Spaldingio assentior pro a f/r/ noXXd reponendum esse n ntv jtoXXd, sedpost 
fuV inserendum puto tig, cum Felic. habeat: „si multa facta fuisse dicat quispiam." 
Eandem uocem Mull., uidelicet ex eodem fonte, recepit repudiate uerbo piv quod 
deesse non poterit, si quidem quid scriptor uoluerit recte intellegetur. Pro avdyxrj, 
quod ferri non potest, scribo cum Mullachio dvdywriv (Felic: necesse esse). Pro uer- 
bis xoXXd. ytvoiro yag av or, quae si nihil mutaueris omni sensu carent, cod. L. 
maximam certe partem ea quae desiderantur uidetur praebere. Habet enim itoXXit 
ytvT}. to yctQ or. Haec integra Mull, recepit. Ego uero offendor uoce ytvij, quae 
orationi scriptoria ubique sibi constanti mire repugnat, etiamsi uocem insolitam utiquc 
ferri non posse non contenderim. Fortasse rectius yl scribitur. Verba extrema aliter 
corrigenda esse puto atque correcta esse uideo. Duas enim illas lacunas, alteram 
post fjntv b *), post aiKpovigov alteram non dubitarem sic explere r^iiv 6oxw6tiv 
yoriqw oq9<5v (cf. 974, b, 17 et quae nostrum locum subsecuntur a 6h fityaiog 
ptaXXov fj htQct), nisi Feliciani interpretationis grauis auctoritas obstaret. In qua cum 
haec legantur: „ex utrisque his sane ratio conclusa simili modo probabilis est," ue- 
ram lectionem inuenisse mihi uideor hanc: r^iiv mtitbg gjv 6 Xoyog l£ cciKporiQcov xt- 
Qccv&elg. Atque iuuant hanc coniecturam uestigia in codd. obuia, dummodo illud 6, 
quod in cod. L. uocem fair continuo sequitur, in exemplaribus, unde fluxerunt co- 
dices superstates , in media lacuna relictum fuisse statueris. 



*) Bekker nullum lacunae apatium reliquit, at est lacuna haud ita exigua in Lips, certe codice. 



9 



Pro opofajg (ih &vj (cod. L. bpoitog pkv 6u) nescio an scribendum sit bfiol&g 
t$(vto^ ut apodosin hie incipere magis perspicuum sit. 

974, b, 26: a(iipot{(fag rag vxoXr$)ug tavtag^ xai xivov^uva piv kfti 
ta ovta. 

Quamquam Bekkerum non fugit hunc locum integriorem in cod. L. exstare, 
tanien uolgatam lectionem sequi maluit. Ibi autem haec post tavtag addita sunt: 
xai &g av ov yivoi (post hoc una littera erasa) tav (y&voit av scripsit Olear.) ovdhv 
be prjdevbg ovtog noXXd re (non di). cf. Beck p. 10. Inde Mull, sibi uidetur ueram 
lectionem restituisse hanc: tavtag xai wg ovx av yivovto ovdlv ix {irjdtvog, xai 
noXXd re xai xwvvfuva x. t. X. Quamquam nescio an defendi possit uerborum collo- 
catio qualis in cod. est. Sed xai <bg pro tradito ovtog egregie a uiro docto corre- 
ctum est. Post yivovto autem uocem aliquam inserendam esse e uestigiis quae in 
cod. sunt coniecerim, et hanc non aliam esse posse quam noti mihi persuasum est 
e loco huius simillimo 974, b, 12: ovx av not* ovdhv yivovto be (irjdtvog. 

974, b, 29: Stit ei xai 6v(i§alvu havtiag elvai tag cp<x6ug, xai a&vvatov 
ylveoftai re ix fii) ovtog xai (tij xoXXa uvai tic XQaynata* IXtyypLto fikv 
av vjt aXXijXav tavta. 

Pro re, quod idem est in edit Basil, a. 1539, legitur inedd. Sylb., Paris, a. 
1654, Aurel. Allobr, a. 1605 rf, in cod. L. ti (sed hoc ita scriptum, ut tig uel tiva 
legi possit. Beck p. 10). Equidem malim re, et quia ad rationem scriptoris accom- 
modates existimo hie in uniuersum de ortii agi quam de ortu alicuius rei et quia 
per uocem re sequente xai duo ilia placita sibi repugnantia, quae simul uera esse 
posse Melissus negauerat, arctius coniunguntur. Accedit, quod codicum quos Bekker 
contulit omnium haec lectio uidetur esse atque ne in Lips, quidem codice clare ti 
expressum est. Ex huius cod. scriptura forsitan suspiceris ti n legendum esse*), 
quod quamquam minus placet quam re solum, tamen lectioni ti praefero, quam 
Mullach in uerborum contextum recepit. 

Pro 6v(t(iaivu lego &v(i(lalvoi auctoritatem cod. Va secutus, in quo 6vp$aivouv 
av tig legitur; melius enim concinit cum apodosi et uerbis hanc proxime sequentibus 
aXXa ti (iciXXov ovtog av fyot; lam Spalding per coniecturam 6vp (iaivoi uel 6v^abq 
scribere uoluit. 

Quid autem scriptor uoluerit, nec Spalding nec Mullach, cum ante noXXd 
deleri iubeant, recte uidentur intellexisse; id quod eo magis minim, cum iam Feli- 
ciani interpretatione scriptoris sententia recte expressa sit. Habet enim haec: „et 
impossibile esse, ut et factum sit quippiam ex eo quod non est, et non multae res 



*) cf. Felic, cuius interprelationcm infra afferani. 



2 



10 



sint." Id scilicet conceditur a scriptore fieri non posse, ut haec duo placita : „rerum 
ortum esse ex eis quae non sint" et „ea quae sint non esse multa u simul uera sint; 
alterius nirnimm ueritate tolli ueritatem alterius. Qui hanc esse scriptoris sententiam 
neget, eum rogo ut uerba mox sequentia ((idXXov yag vxoXafipdvttai eixog thai y/yt>e- 
6&<u H pri ovtog % (irj xoXXcc thai) respiciat, unde non posse nostro loco \vq deleri 
facile sibi persuadebit. Indidem nescio an apparere possit minus recte nostro 
loco tl legi. 

Verba ta xgayiiaxa Spald. pro glossemate habuit et aut plane delenda aut 
pro eis r« ovta reponenda esse putauit. Mull, idem censet sed propter exemplaris 
Lips, auctoritatem nihil hie demere ausus est. Mihi necessaria quidem non uidentur 
haec uerba, sed cur deleantur nullam uideo caussam. Vox XQaypata eodem sensu 
usurpata etiam in sequentibus occurrit 975, a, 36. 

Pro IXtyxpvto phv &v propono legendum iXfyxoiro yxvt&v propter praegressum 
illud in protasi ft xai. 

975, a, 4: <pait] tig tovtoig tavavtia. 

Mullach utrum per imprudentiam havtia scripserit, an tacite cofld. lectionem 
corrigere uoluerit, nescio. Equidem mutandum esse quicquam negauerim. 

975, a, 7: Xfyttat re x«l 6<pod(>a vxhQ avttiiv yiyve6d , al re ta (irj arr«, x«l 
(irj ytyovtvai stoXXa h pij onror. 

Primum quidem offendo in uerbis vxhg avtfiv, pro quibus vri iviwv contra 
codd. auctoritatem scribere non dubito. Atque non tarn praepositionis vsrig usus 
insolentior hanc mutationem suadere uidetur, quam quod ad loci integritatem resti- 
tuendam id quidem quod propono opus uidetur, facile autem carere possumus eo, 
quod in libris exstat. Cf. quae mox secuntur xoXXoi tit xai fagot *. r. X. 

Vocem (itf ante ytyovtvai iterum expungunt Spalding et Mullach, iterum ego 
dissentio. Hanc enim putauerim in uerbis inesse sententiam: Multi contendunt et 
ea quae non sunt (i. e. quae antea non erant) oriri (scilicet ex eis quae non sunt) 
et non esse orta multa ex eis quae non sunt (sed ex eis, quae iam suppetunt, quae 
quasi elementa sunt, unde reliqua fiunt). Si hanc esse sententiam uerborum statu- 
erimus, apte a scriptore Hesiodus uerbis insequentibus laudatus dicetur, quippe qui 
chaos, terram, cupidinem prima orta esse dicat, scilicet e nihilo, res autem ceteras 
ex his procreatas, non e nihilo. 

975, a, 14: noXXoi 61 otai tvegoi thai y.iv ovdtv <p«<5e, yiyvt^ai tit navta, 
Xtyovttg t£ ovtc ovtgtv yivtGftai ta yivoptva. 
Miror quod uiri docti omnes ea quae in cod. L. post yivoptva addita sunt: 
ovdk yctQ Sv hi avtoig axavta ylyvoito repudiauerunt. Fiilleborn quidem sno iure 



11 



haeo uerba deleuit, cum ne^oio ande ea non post ywoptpa sed in fine capitis in cod. 
L. legi sibi persuasisset. Ibi autem ea non modo superuacanea sed inepta esse 
unasquisque concedet Cum uero a Beckio didicerimus, ubi in cod. L. baec uerba 
exstent, prorsus ignoro, quibus argumentis confisi Beck, Spalding, Mullach hoc addi- 
tamentum ut superfluum eici uoluerint. 

Praeterea cod. L. habet Xfyovxeg ov% i£ ovrtov, quod recipiendum pro uolgato 
Xfyavxeg l£ ovx ovx&v. 

Ita autem mihi procedere uidetur oratio: Multi alii (scilicet Heraclitei) esse 
nihil, sed omnia fieri affirmant, dicentes non ex eis quae sint fieri quaecunque fiant, 
nam si aliquid esse statuissent, ipsum eorum placitum, quo omnia fieri contende- 
bant, non amplius in uniuersum ualeret. 

K E <fc 0\ 

975, a, 18: 'AXa aga ti (ihv toward itixtv y a&vvaxa a Xfyn, laxiov. xo dh 
xoregov Ovtixegaivexai avxb tf; &v Xcc[i(5ccvu, i] ovdhv waXvu xal aXXcjg 
l%cif, ixavmg 6xty>a6&at' hegov yag av xi rovt i6&g Ixtlvov ffij. 
Bekker satis habebat ad hunc locum annotare pro roiV fccog in cod. Va 
exstare xovxoig <bg, quod aperte corruptum est. In aliis edd. pro yag post hsgov 
scriptum est yt, quod unde manauerit ignoro. Id uero pro certo affirmauerim re- 
cepto illo ye totum locum sanatum esse , nec opus coniecturis uirorum doctorum. 
tregov yt — enim praedicatum totius enuntiationis est, et uoce rorro excipitur 
subiectum, quod a xo dh xoxegov usque ad 6%tya6ftai pertinet. (Felic. ultima uerba 
in exemplari suo non inuenit.) Verum ne repudiata quidem lectione y^ opus est uoce 
6& addita. lnterdum enim infinitiui post adjectiua uerbalia in xtov tcrminantia positi 
is usus est, ut notio necessitatis in ipso infinitiuo insit. Velut xtifruv Plat. Crit. 
51, C, ubi quidem ante adiectiua uerbalia alii infinitiui leguntur e uoce 6h apti; id 
quod offensionem tollere fortasse aliquis dixerit. At nihil eius modi reperitur Plat. 
Gorg. 492, D (erotftagew) nisi uero etiam hoc loco uerbum deiv, quod in sententia 
interiecta legitur, alicuius momenti esse statuimus. 

975, a, 34: aXXa yag xov yfo> dvai & xi <bg ovxog xal xti{Uvov dut- 
Xiyexai. 

Cod. L. omisso fv habet ilvai tl, quod cur, accentu scilicet recte posito, non 
recipiatur, nescio. Spald. uocem xi deleuit argumentis allatis nullis, eumque Mull, 
seoutus est. Fulleborn autem recte earn uocem seruaueral (p. 25.) 



t2 

975, a, 36: tti a' xai art paXttita (irjtt to feq ov hvdtyktai yevitiQvu, iitjtt 
anoXtd&ai to fi^ ov, Oftag ti xcoXx'u ta yevofuva avrdv eivai ra <F 
aidux ; 

Fiilleborn legendum patauit axoXbPbat to ov; idem statuerunt Spalding, Bergk, 
Mullach. Atque speciem quidem ueritatis in hac correctione inesse concedo, cum 
praesertim uerba mox sequentia, ubi de Empedocle agitur, respexerimus. Ibi enim 
Empedocles in omnibus his non dissentiens cum Melisso docuisse dicitur et nihil 
fieri posse ex eo quod non est, et id quod est non posse exstingui. Sed quam- 
uis ueri similis inde uideri possit coniectura Fullebornii, tamen mihi non persuasum 
est necesse esse illud ^irj deleri. Nam primum quidem non crediderim uerbo Satavta 
tavta (uel tavta) bpoXop'fiag nihil nisi duo ilia placita quae proxime praecedunt 
significari, uerum potius totam Melissi argumentationem, qua ens nec fieri nec ex- 
stingui posse demonstrauerat. Deinde ne deleta quidem uoce nrj uerba uerbis re- 
spondent plane et accurate, cum hie de ortu eius quod non est, illic de ortu alicuius 
rei ex eo quod non est agatur. Grauissimum autem argumentum, quo illud defendi 
posse mihi quidem uidetur, in eo positum esse existimo, quod codicum lectione non 
mutata uerba arctius cohaerent cum antecedentibus. Scriptor enim cum Melisso 
exprobauerit, quod de ente semper loqueretur, quasi utique necesse esset to elvai 
vndyiuv toig xgdypaGiv, demonstrare pergit ne accepto quidem hoc decreto rerum 
omnium aeternitatem probatam esse. Licet enim, inquit, pro certo et explorato sit 
id quod non est nec fieri posse nec deleri, id est, licet ueritas tribuatur dogmati illi 
Eleatico : „nihil quicquam praedicari potest de eo quod non es^ nec ortus nec inte- 
ritus" (cf. Parm. fragmm. u. 39. Mull: ovtt yicQ Sv prolog* to yt fny iov — ov yaQ 
hyvxtov — ovtt <f Qa6Hg), tamen hoc dogmate ipso non impeditur, quominus rerum 
alias procreatas, aeternas alias esse statuamus. Confirmari mihi uidetur ea quam 
propono interpretatio uoce avroTv, quae ad XQayiiatii (u. 36) apte refertur; probata 
autem Fullebornii coniectura uix dicas, quo pertinere possit, nisi forte numero plu- 
rali excipi statuimus illud, quod modo ro ov dictum erat. 

975, b, 4: atdia nvai <prj6i. 

Cod. Lips, aidiic <pi]6iv nvai quod recipiendum. Vbicunque enim lectio cod. 
L. a uolg. diuersa nullam aut in rebus aut in uerbis offensionem habet, ad huius 
libri grauissimam auctoritatem uerba scriptoris sunt restituenda. 

975, b, 8: trjv di yivrtiv JiQo6iov6av tolg aidioig xai rp ott ylvH&ai 
Xfyn, bed tovto ye advvatov oJfTo. 
Haec iam Fiilleb. emendauit maximam partem e cod. L., ubi exstat y&vetiw 
d XQOg ov6iav tolg aidioig xai rc3 ovti. Inde enim ov XQog ov6iav legendum suspi- 



13 



catus in reliquis codicem secutas est; cf. Beck p. 12: „facillinie ex ov (quod 
sensus postulat, v. FUlleb. et Spald.) el oriri potuit, scribendi compendio." Spal- 
ding quamquam „egregie sanatum" esse hunc locum Fiillebornii coniectura sibi per- 
suaserat, tamen in ea non acquiescens alias mutationes proposuit, nullis idoneis, at 
mihi quidem uidetur, allatis argumentis. Bergk et Mullach, quibus non praesto 
esset Fiillebornii commentatio, *) alias uias ingressi sunt emendandi easque impedi- 
tiores. Haec autem uerborum nostrorum recta uidetur esse interpretatio, quam hie 
subiungere e re erit, cum Fiilleb. ipse coniecturam suam dubitanter proponere satis 
haberet: Ortum rebus aeternis quod ad essentiam attineat et reuera fieri negat, quo- 
niam hoc quidem nequaquam fieri posse existimabat. Cf. quae praecedunt etquae 
mox secuntur ccXXct pi&yonivm' %. r. X. 

975, b, 15: ty dt (pvfei zfataq uvtv row vtixi&v, ij lv a tuu axuga 

tv&vg elf] vavva v.. r. X. 
Optimo iure Spald. hie „maximum inueniri oifendiculum" ait, propterea quod 
Kmpedocli placuisse „natura nonnisi unum esse" affirmetur. Quamquam si paullo 
accuratius uerba perpenderimus , scriptorem non dixisse apparebit Empedoclem more 
Eleatico nihil admisisse nisi rerum unitatem, sed id quod est ab eo <pv6u uel 
quatuor elementa uel unum esse statui. At ne haec quidem sententia a scriptore 
Empedoclea recte dicitur. Cf. Arist. gen. et corr. I, 1 (314, a, tl): 0601 6h xXzto 
r^v vXrjv faog riftiaGtv, olov 'EfisttdoxX^g. Affertur quidem ex eodem Aristotele alius 
locus, ex quo Empedoclem rerum unitatem docuisse fuerunt qui sibi persuaderent, 
Metaph. II, 4 (1001, a, 13): 'EnxsdoxXijg . . . Xtyu oti to fa ov l6xiv (cf. Tiede- 
mann, Geist der speculativen Philosophic I, p. 245. uide Spalding p. 46). Huius 
loci autem longe aliam esse rationem, eoque minime confirmari posse eorum opini- 
onem, qui unitatem Empedocli uindicant, praeclarissime exposuit Bonitz, qui de hoc 
loco est consulendus. Praeterea cf, 1000, b, 1, ubi dc Empedocle: ft yaq yv 
to vtlxog fa rolg nQayua6iv, fa av rjv axavta^ 6g (p7]6iv ovav j>ag 6wiXfr'Q, tott d' 
l&faxw ftivato vtlxog. Inde ut ex Empedoclis ipsius fragmentis luculenter apparet, 
philosophum uniri quidem res certo quodam tempore docuisse, natura autem ens 
esse unum non docuisse. Remanet igitur difficultas in uerbis scriptoris, qui tale quid 
eum docuisse narrat. Inde haud scio an inueniantur, qui ctiam hoc loco utantur, 
ut scriptori nullam Mem esse habendam demonstrent, atque miror et Zellerum**) et 



*) MulJacb ipse fatetur, se Fttllebornii commeotationem nancisci non putuisse (p. 271); Bergk p. 7, ubi uiros doctos 
cnuinerat, qui ante se libellum percensuerint, Spaldingii unius comraentarium inspicere sibi licuisse negat, $ed ne Fiillebornii 
quidem commentalionis ei fuisse copiam crediderim, cum apud eum uestigium buius usus reperiatur nullum. 

•*) Die Philosophic der C.riecben in ihrer gescbichtlichen Entwicklung dargestellt. Tubingen 1856. t I, 
p. 366 seqq. 



14 



Vermehrenum*) in disputationibus earn praetermisisse. At coniectura in promptu 
est, qua probata scriptor huius peccati absolui possit. Puto enim uerba rjd temere 
a librario esse repetita et ab alio postea priora ilia rj h mutata esse in rj &, uide- 
licet ut quae mendosa uiderentur corrigeret Accedit, quod ne scriptoria quidem 
rationi accommodatum est uerba rj & addere, quoniam pergit rj si mi {atuga e\&vg 
tecvra nrj et his uerbis ad doctrinam Anaxagorae transit. Cetemm ne constans qui- 
dem librorum lectio est, cum in cod. Lips, legator rj tv tit), xai. 
975, b, 24: 6 di, 6 ' Ava&\iiw\q. 

Cod. L. habet 6 d' 'Avaiififvfjg^ quod a Bergkio iure receptum cur repudiation 
sit a Mullachio, nescio. 

975, b, 29: Qv&fiG) diaytQUv. 

Pro ^vfrftri) recte iam Sylburg (cf. Ftilleb. 27) uerbum Democriteum ^v6^p 
restituit. Vtique uero necesse esse post $v6p$ inseri diaftiyy xai tgoay, uti Bergk 
censet, non uideo; nam uerbis vaig dgrjiUvaig 6ia<pogaig, quae a Bergkio premuntur, 
fortasse non ad Demoftriti uuius doctrinam scriptor respicit, sed etiam ad Anaxi- 
mandri et Anaximenis decreta quae praecedunt Sin autem necessaria uidebuntur 
haec uerba a Bergkio inserta, non omittendum erit ante tiwfriyy rocula xat, quam 
nec Bergk nec Mullach inseruerunt. Ceterum cf. Bonitz, Aristot. Studien. IV. Wien 
1866. p. 388. 

975, b, 33: In tl x&Xvh xott fdv l£ aXXmv tic tfapora ylyvtGQ'ai tt xai 
astoXXv6ftai itaXiv) 

Cod. L. pro stvri habet noXXa, quod recipiendum; deinde post frofutra addit 
ytyptG&ai xai tiiaXvv&foai (sic apud Beckium)**) slg 6&(iava, ovtag 6r) avaXvofisva 
xai l6a. Pro diaXvv&toai Bergk recte scripsit diaXvt6ftai et di pro Reliquis 
eius mutationibus non assentior, cum nullo modo necessariae esse uideantur. 

In uerbis xai l6a iure haeserunt uiri docti. Spalding quamquam aliquo modo 
haec intellegi posse iudicat (cf. p. 48, ubi interpretatur: „quid obstat, quominus 
quot gignuntur totidem et pereant rursus corpora, ut nimirum sibi constet usque Hu- 
merus rerum sive materiae"), tamen uel sic se in eis offenctere confessus pro xci 
l6a legere maluit xai 6wi6vatieva, quo quanta uis huic loco adhibeatur, nemo non 
uidet. Praeterea uerbis sic uti Spald. uolt explicatis efficitur, ut quibus uerbis hie 
Melissi decreto scriptor occurrit, eis idem dicat, quod uerbis proximis dixerat. Hue 

•) Die Autorecbaft der deni Aristoteles zugeschriebenen Scbrift: IIspl Stv<xpavov: f neql Zrjvon>os t na^i roqyfov. 
Eioe philoaophisch-kritische Untersachung. Jena 1861. 
**) Olearius legit diaXvtodtti cf. Spalding p. 48. 
— ) Olearius legit 9i cf. Spald. 1. I. 



15 



adde quod illud x«i ante hta scrupulum mouet et ea de caussa a Bergkio deletum 
est. Mullach haec uerba intacta reliquit, secutas interpretationem Spaldingianam. 
Equidem xca? ftfo lego hac lenissima correctione locum sanatum esse ratus. 

Denique quod ad uocem avaXvopeva attinet, quam Mullach a scriptore per- 
peram usurpatam esse iudicauit, cf. Arist. de coelo III, 1 (300, 11) aavta ya<> el$ 
SXXfjXa avaXv6(izva eig ta XQmta avaXvd'fottai. 

975, b, 34: el dh xai tavtd tig 6vyxo)Qoirj , xai Hfj ti xai aybnjtov, ti 
(iciXXov x. r. X. 

• Ante Bekkcrum legebatur el ti post ayfaqtov, in codd. Ba, Ra, Va Bekker 
inuenit eiy ti, in cod. L. est eirj: ti Quae cum ita sint haud scio an dubitemus 
illud eitj „oscitanti Kbrario" cum Mullachio tribuere. Suo iure enim uidetur scriptor 
hanc uocem bis posuisse, cum iam utrumque hoc concedere uelit, et esse aliquid 
et hoc esse aeternum, ut uel his concessis Melissi argumentationem impugnet. Ean- 
dem sententiam quidem posse inesse in uerbis, oraisso altero illo me non fugit, 
sed eo addito orationem magis perspicuam fieri apparet. Iteque urj nequaquam est 
expungendum. 

975, b, 38: vxdtoi ti xoXvet aye-mjtov ov eyeiv xIqccq ex toiv dgrjiibvov ; 

Spalding pro & proposuit uel hxog relato dgrnxiv^v ad xtQcna, quod 
in proxime antecedentibus legitur. Mullach hoc probauit, Bergk autem in his uerbis 
non offendit Atque profecto nihil est, quod mutandum uideatur. Quod enim Spald. 
putat uix dici posse, „utriusnam sint dgrjiitva, adversarii an nostri u , facile eo re- 
fellitor, quod scriptor pergit ei yag eytveto, l%eiv ctQi^v a£ioi xuvvqv, unde seri- 
ptorem dicere apparet ex eis quae Melissus docuerit definibus non sequi, ut nullus 
sit finis, sed ut quidam tantummodo fines non sint Itaque seruanda librorum lectio^ 
cum praesertim nec Ixvog nec quamquam exemplis defendi possunt et ab utroque 
uiro docto defenduntur, sic soleant usurpari. 

976, a, 10: e%ov de (ie6ov xai tO^ava, xeQccg eyei ayiwytov ov, Ixeieixai, 
tig avtbg Xtyei, ev i6ti^ tuu tovto tfcdfta, t^et aXXa iavtov ft^wj, d tdde 
opoict fiavru . xai yciQ ofioiov ovtco Xtyei to xav etvai ov . . . aXXa tivl 
o iteQavftrjvai ogpg, tXfy%u et ti ofioiov to ajteiQOV. to ye ofioiov ittyip 
o(ioioV) co6te dt?o $ stXel(o oit« ovx Sv h> ov& arteiqov avert. 

Pro £%ov de e uestigio scripturae in cod. Q (exovta) forsitan suspiceris typv 
yaQ scribendum esse. At non opus hac correctione, quoniam etiam per particulam 
aduersatiuam oratio recte continuatur. 



16 



Verbis iyh^xw ov*) sine dubio finitur ilia disputatio, qua scriptor demon- 
strare sibi uisus erat, ens finibus circumscriptum dici posse, licet unum et aeternum 
dicatur. lam ostendere conatur, id quod e uerbis quamuis mendosis et mutilis lu- 
culenter apparet, pugnare secum duas illas notiones o^oiov et axuQw, quas Me- 
lissus enti tribuerit. Itaque Bergkio assentior pro httl reponi iubenti hi. Post 
hyivrpov enim, cum in cod. L. lacuna sit, quae Beckio teste spatium sex octoue 
literarum obtinet, et post illam xoui %al legatur, ab aliis librariis per coniecturam 
pariter facilem ac temerariam illud tstel *l %ai scriptum esse credo, quod codd. ceteri 
exhibent. Plus autem quam unam literam € excidisse, liber Lipsiensis testis est. 
Itaque scribendum propono "Eti el opoiov *«/**), cum et sententiarum conexu expostu- 
lari mentionem illius opoiov in protasi, quoniam de hac ipsa nofione agitur, atque 
uerba a me proposita et spatio lacunae et uestigiis cod. L. confirmari posse mihi 
persuasum sit. 

Pro si tddt (ft om. codd. Ba Va) Bergk ravra &***), Mullach xai ravta 
scripsit Vtrumque quod ad sententiam attinet nihil babet offeusionis, sed codicibus 
plus auctoritatis tribuens malim xal tad*, quamquam insolentius esse hoc ta6t me 
non praeterit. Posse enim ita usurpari, non est quod praefracte negauerim. 

Maxima uero difficultas est in uerbis or — iXfyxei. In cod. L. legi dicit 
Beck ov%l &g &XX tivi, lacunam maiorem esse addens quam quae per p explea- 
tur. Itaque legendum proponit aXXoi, itiqm\ equidem malim aXhp (liv, cum et igno- 
rem, quinam hi esse possint qui aXXoi secundum Beckii coniecturam uocentur, et 
particula yiv hie necessario requiri mihi uideatur. Post tm in cod. L. lectio „me- 
morabilis" est, ab Oleario neglecta : oneg 'AftipayoQag &tyx H ° TL Sftoeov. Hoc Athe- 
nagorae nomen „in margine cod. quoque sed recentiore manu positum in Anaxagoram 
mutandum" Beckio uidebatur. Bergk (p. 23) non solum has lectiones a Beckio 
propositas probauit, sed etiam ante ojhq 'AvafryoQag lXfy%ei scribi uoluit gj juqov- 
av, quamquam „posse haec etiam abesse" concedebat; sed necessario scriben- 
dum esse on avopoiov to axeioov sibi persuasit, scilicet ut decretum Anaxagoreum 
hie apparere possit. Verum enim uero ne ea quidem Anaxagorae sententia, quam 
Bergk hie commemorari putat (conferri iubet Simpl. in Phys. p. 33 B et Anax. 
Fragm. VIII), cur hie a scriptore laudetur, equidem possum perspicere. Cf. quae 
Mullach ad hunc locum annotauit. Acccdit quod coniectura admodum lubrica uide- 
tur, si alteram expostulat coniecturam. Mullach probatis eis quae Beck proposuit 



•) Mullach ubique pro aytrtTjTOv et yi'vBofrai recle ayeytjror et yiyveofrtu scripsit. 

**) Bergk scribi uo\i w Ert t a* u>s xal nuJla uoce ad lacunam expleodam addita et ultimorum uerborum ordioe 

inuerso. 

***) Bergk etiam lectionem codd. Ba Va TaSe mutatam in t« Si ferri posse existiraauit. 



17 



ante 'Avafzaryogag adiecit tc&I; sed quamquara idoneis argumentis contra Bergkium 
usus est, tamen sua ipsius disputatione non effecit, ot Anaxagoras hoc loco iure 
a scriptore commemoratus uideri possit. Hoc uir doctas ipse sensisse uidetur, cum 
disputationem his uerbis finiuerit: „Inde consequitur, ut iiifinita mens, quamAnaxa- 
goras primus animo comprehendit, ad confutandum ens Melisseum quod in- 
finitum et uniuersum est nullo modo accommodata, cum placitis Melissi ab 
Aristotele tan turn componatur." Equidem crediderim Beckii coniecturam spe- 
ciosiorem esse quam ueriorem. Primum quidem non facile est ad intellegendum, si 
uera lectio fuerit oneg 9 Ava£ay6gag, quomodo ea deprauari potuerit in o xegavdijvai. 
Multo enim ueri similius est e lectione bjtegafrijvaiogag (in codd. Ra et Va litera v 
ante # omissa est) per librarium mutatione leuissima Athenagorae nomen irrepsisse, 
quae lectio quamuis inanis tamen, quod ad constructionem grammaticam attinet, 
coniuncta cum uoce iXtyiu nullam habet offensionem. Accedit illud longe grauissi- 
mum, quod Anaxagorae mentioni prorsus nullus hie locus est. Quam autem senten- 
tiam in uerbis corruptis latere iudicandum sit, mihi non dubium est, sed quomodo 
haec a scriptore expressa esse uideatur, parum habeo pro explorato; succurrit enim 
plus una coniectura, qua locus uidetur sanari posse, ut propter ipsam coniecturarum 
copiam unicuique diftidam. Proposuerim enim legendum o stegavfrijvai, n(ga6i Xtyei 
uel cJ ntQmtftfpHu to Jtav iXty%u (siue $Xty£ei) uel 5 xtQavthqvai avrog iX£y%u. Harum 
coniecturarum fortasse postrema ueri simillima uidebitur, quia Felicianus habet: „quod 
terminatum esse arguit." Quod a Spaldingio propositum est ogoig pro ogpg, id quam- 
quam propius ad scripturam codd. accedit, tamen recipere uereor, quia uocem agog 
pro ntgag a scriptore nusquam usurpatam uideo. 

Inter uerba quae secuntur u n (cod. L. Sri) necessario <M inserendum puto, 
uoculam yi autem ante opoiov seruandam, quia uerbis to ye opotop apodosin incipere 
mihi persuasum est. 

Totum autem locum inde a uerbis bid quibus scriptor nouamorditur dis- 
putationem, sic scribo et interpreter: "En d opovov xcd 6g avrog Xiyei tv e6u xal 
rovro tfcufia, tyzi aXXa iavrov (ligrj^ xai rdde opoia xdvra' xai yag opoiov ovra Xtyu 
to itav dvai, ov%t ug aXX& \tiv rivi, o xegav&ijvai avrog tXiyxu, d d£ ri o\loiov to 
anugov, to yt opoiov trlga opoiov, gjGte ftvo rj aXelm ovra ovtc Sv ?i> ot'(f anugov 
dvai. Porro si infinitum ens Melisseum aequale et ut ipse dicit unum est, idque corpus, 
alias sui partes habet easque omnes aequales; nam aequale hunc in modum nniuersum 
esse ait, nequaquam ut alii cuidam rei (sit aequale), quam terminatam esse(finibus 
ab eo disiunctam) demonstrat, sin autem aequale est illud ens infinitum, alteri 
certe (scilicet spatio ab eo non separate) aequale erit (hoc enim ex ipsa notione ae- 

3 



18 



qualitatis sequitur), ita ut, cam ens Melisseum e duobus uel pluribus constet, non 
amplius unum et infinitum esse possit. 

Ita redit sententia ad id quod statim ab initio dictum erat tyu aXXcc iav- 
tov pigy. 

976, a, 18: drjXog yag ovrog a£i<5v elvai 'ev tov dipegov thtatirov 6o(ia 
ov, ov% aneigov e6riv. rb yag oXov arteigov, Stive ravra xegaivei agog 
aXXrjXa ay£wrjra ovra.. 
Si illud prius yag retinere placebit, necesse erit antea supplere: „hoc autem 
concesso ipse Melissus sibi non constat" uel tale quid. Quod si cui durius uidebi- 
tur, is yag in di mutandum esse censebit. Equidem animi pendeo, num ilia ratione 
interpreter an hac corrigam. Pro ovrog cod. L. praebet ovrog , pro dijiegov idem 
dfj pegov. Vtraque lectio uolgatae praeferenda est. Ei autem rationi, qua Beck 
locum distingui uolebat, non assentior, nec inserendam esse cum Mullachio uocem 
o inter ov et avx crediderim*), sed uerbis, qualia in cod. L. exstant, non mutatis, sic 
interpungo: drjXog yag ovrog a£iov elvai 'iv top fiegov &ta6rov 6o(ia ov^ovnaxugov 
(fort rb yag oXov aneigov\ o6re ravra x. r. X. Vox l6ri (pro l6nv quod Bekker nescio 
unde scripsit) exstat in cod. L. et in omnibus edd. quas supra commemoraui. Ne 
quis offendatur insolita ilia collocatione coniunctionis yag in parentbesi, meminerit 
uelim eorum, quae Hermann ad Soph. Philoct. u. 1437 hac de re annotauit: „Non 
post quotum sed post quale uerbum ponatur, uidendum. Recte ilia hie post quintam 
uocem posita est etc." Nostro autem loco cum uis argumentationis in ipsanotione 
uniuersi nitatur, huic ipsi notioni yag additum est. Quamquam enuntiatum etiam 
uerbis rb yag oXov incipere potuisse, quin etiam hoc usitatius esse concedo. For- 
tasse autem hac insolita collocatione factum est, ut locus a librariis perperam distin- 
gueretur. 

Sententia uerborum haec erit: Apparet philosophum hoc concesso statnere 
partium unamquamque unum esse, quoniam corpus est, non autem infinitum — uni- 
uersum enim (non pars) infinitum est — ut harum partium, licet aeternae sint, aliae 
aliis terminentur. 

976, a, 22: el (thv yag avopolov aftegov uk], 
Pro avoftoUov afugcSv, quod aperte uitiosum est, in cod. L. inuenitur avo^iot- 
oiugwv} sed posse etiam avo^u^ugig legi Beck addit, quia ^compendium in fine 
dubitationem faciat." Haec lectio autem illi praeferenda, atque miror, quod Mull, 
per coniecturam &vo(iolov pegwv scribere maluit. Feliciani certe conuersione qui 



*) Si quidem uoce addita opus, malim cM inaerere, sed particulara utique requiri non habeo pro explorato. 



19 



habet „nam si ait dissimilium partium u coniecturam fulciri ratus egregie fallitur, 
cam idem Felicianus uocem contrariam opotopeplg 976, a, 17 fere eodem modo inter- 
pretatus sit, uidelicet quia alia interpretatio non praesto erat. 

976, a, 26: efy ovv av xlelova avrov pigy IXottovgw re xal fivxQO- 
tIqqv^ aXXd re navvy av Tarry aXXolov nrj ovdevbg ngo6yiyvo(i(vov tfcafia- 
rog ovd J anoyiyvoyLlvov* 
In cod. L. est aXX re. Lacunae spatium igitur maius est quam quod 
litera a, ut in uolg., aut Uteris ola ut Mullach uolt expleri possit. Conicio legen- 
dum esse aXXovgid re, quod confirmatur Felic. interpretatione „diuersae". Idemenim 
in seqq. aXXoiov reddit „alterabile". 

Pro Sv tavty Mull, e£ tavry reposuit fortasse quia a Feliciano uerbum ita 
expressum uidebat. At hoc ipsum non debebat sumere ex illius interpretatione, quae 
hoc uno excepto optime scriptoris sententiam reddit. Scribendum est nav pro av. 
Reliqua mendis carent nec opus emendationibus iusto audacioribus, quibus Mull, 
hunc locum uexauit. Hanc enim uerborum puto esse sententiam: Erunt igitur plures 
eius (quod unum esse Melissus statuerat) partes uel in rebus minutis ac pusillis 
eaeque prorsus diuersae (scilicet loco quern quaeque obtinet) atque hac ratione in 
eo, quod unum'dicitur esse, uarietas quaedam et differentia est, (etiamsi elementa 
e quibus illud unum constat eiusdem generis sint). 

976, a, 28: et <5£ nijte 6<Dpa fiijre nXdxog pipe tirjxog fypv (irjdiv^ nag av 
asteiQOv av eify; vi xojlvec xoXXa xal haQifrfia voiavra slvat; tl xalvu xal 
xXelco ovra hog iityi&ei dituga eivai; cog Ttai Eevocpdvrjg axugov to re 
fidftog Trjg yijg xai tov aigog tpr]6lv elvai. 
Pro fyov quod inane est in cod. L. uera lectio exstat fypi. Vox av post 
axuQov inepte repetita a Mullacliio deleta est. Equidem crediderim in av eirj latere 
Btfj. ht, quia uerbis sequentibus scriptor nouam argumentationem orditur et nuda ilia 
xl xcolvei multum offensionis habent. Pro to re legendum conicio to ye. 

Cod. L. pro %ai haQiftiia Beckio teste praebet xai h> agiftiup omissa uoce 
stolid, quae in reliquis codd. post x&lvn legitur. Mullach etsi hanc uocem ibi de- 
esse sciebat, tamen non solum earn retinuit nihil annotans, cur a grauissimi codicis 
scriptura discederet, sed etiam in hoc uno librarium peccasse ait, quod post xltia 
ovra uirgula distinxisset, quamquam uir doctus ipse uoce stoXXd recepta lectionem 
codicis fide indignam censebat. At neque hac in re neque in uirgulae illius collo- 
catione a cod. L. discedendum ratus hanc in his uerbis inesse senteutiam mihi 
persuasi: „Porro quid obstat, quominus id quod unum est numero sit tale quid 

3* 



20 



(scilicet infinitum*), quia unum ex partibus innumeris constare supra demonstratum 
est)? quid obstat, quominus res complures (non numero sed) unius rei magaitudine 
infinitae sint, quemadmodum Xenophanes altitudinem certe terrae et aeris infinitam 
esse dixerat." 

Restat ut moneam in cod. L. exstare 6 Sevoydvrjg, articulo addito. Mullachio, 
qui nomen sine articulo scripsit, non assentior. Fortasse ab ipso non factum est 
nisi per imprudentiam. 

976, a, 37: hi ov ?v ovdev atoitov d (irj itavrq opoiov i6rw. d yccQ ttitiv 
vd&Q a&av y xvq § o n drj aXXo toiovtov, ovdhv xoXvu xXeto thtelv tov 
ovrog hog, si 6rj 6t ficadrw opoiov avrb iavrdi, xai yctQ y,avov, to 6h nv- 
xvbv area, {it] ovrog Iv T(5 (iav(5 xtvov. ovdtv xcoXx'eiv t<5 (laviS ovx 

s6tlv hf tv6i ti£ge6i %<OQlg asroxexqijiivov to xevov, &g to tov oXov^ to phv 
tlvca nvxvov, xai tovti di i<5n fiavbv to nav ovrcag fyov' aXX' booing 
Sxav stXrjqsg w, bpoi&g f(ctov stXijQig 16ti tov jivxvov. 
Mullach e Feliciani interpretatione, quam codicis saepe auctoritatem habere 
omnes, qui in his studiis uersantur, concedent, nonnulla iam correxit; itaque permirum 
est quod uir doctus ad hunc locum Felicianum nusquam laudauit, immo semel re- 
prehendit eius conuersionem. Nec minus mirum quod idem, etsi tecum esse diffi- 
cillimum iudicabat, tamen sponte patere arbitrates, quid in uniuersum his uerbis 
significaretur, satis habebat uerbis a se emendatis adicere interpretationem earn, quae 
uerbum uerbo redderet, ideoque obscuriorem, quam quae facile possit intellegi. Spal- 
ding licet acute et caute uti solet de nonnullis disputauerit, tamen tenebras hie in- 
gruere et nos in foedas salebras incidisse existimabat. Sic statim ab initio recte 
uidit prima uerba prorsus esse inania, nisi pro interrogatione haberentur; sed addita 
uoce (xqcc, quam dubitanter proposuit, locus mihi quidem non uidetur sanari posse. 
Fortasse avdiv mutandum in ovxovv. 

Pro uerbis si dt (cod. L. si drj 6si quod Mull, recepit Feliciani auctori- 
tate hie contempta) scribendum puto si pij etfrw, cumFelic. habeat: „quandoquidem 
unumquodque non prorsus simile sibi ipsi est." — Pro xai yag pavov sufficiet xai 
to (ucpov legisse, ut haec uerba pendeant e uerbis ovdhv xmXvu; to (Up autem 
necessario requiritur propter sequentia to 6L — Verba &g to tov oXov e Feliciano 
(„quare si totum u ) corrigo scribens ©tfr el tov qXov) pro xai tovtI di scribo di« tqvtI 
&tj, cum illud xai hie plane ineptum sit et &q (pro di) in codd. Ra Va legator. 

Pro bfiofag ante rfirov Spalding dubitanter opa? proposuit; at nescio an etiam 
bpolcjg ferri possit. Vocem bpoi&g enim interdum pro opog usurpari res est notw- 



*) Pro roiavra, quamquam aliquo modo explicari potest, rectius fortasse scribitur roiovro. 



21 



sima. Obicienti autem hie inepte poni, quia alteram bfwl&g antecedat, respondere 
in promptu est orationis uenustatem in scriptore nostro nusquam apparere. Atque 
ne is quidem inania dicet, qui de industria a scriptore hoc uerbum repetition 
censuerit 

In reliquis Mullachio assentiens, quatenus quidem mutationes aut in cod. L. 
aut in Felic. nituntur, totum locum sic scriptum uelim: "Eri ?i> ov ovxovv aronov, 
ti (irj navty opouiv kitiv, ti yaq l6tiv v6<dq astav stvg tj o ti drj aXXo tqiovxov, 
ovdtv x&Xvu stXtto timlv tov ovtog hog, ti l6tw htatitov opoiov avtb tawa, xai 
to (ikv pav6v, to dh Ttvxvov tlvai, pi) ovtog h rci pava xtvov. ovdlv dt xaXvei rc3 
ftavtii heivat h> ti6i (i(qs6i %agig axoxexQipivov to xtvov, &6t ti tov oXov to (itv nv- 
xvov, to dt flavor iott*), dta tovti &q l6ti {uxvov to %av ovtog typV aXX 9 oiiolog 
anav nXrjQtg ov biioiog rjttov nXijqig l6ti tov avzvov. Sic autem interpreter: Porro 
nonne absurdum, si id quod unum est non usque quaque aequale est? Si enim 
uniuersum aqua est uel ignis uel quodcunque aliud tale, nihil obstat, quominus id 
quod unum est res complures esse dicamus, siquidem non unumquidque sibi ipsi 
aequale est, et aliud rarum, aliud densum sit, etiamsi non sit uacuum in raro. 
Nihil autem obstat, quominus in quibusdam partibus eius, quod rarum est, uacuum 
insit seorsum disiunctum, ita ut, si uniuersi aliud densum, aliud rarum est, propter 
id ipsum uniuersum ita comparatum rarum sit (cum uacuum in eo insit); sed etiamsi 
uniuersum aequabiliter plenum sit (si uacuum non inesse conceditur), tamen minus 
plenum est quam densum (cum nonnulla in uniuerso rara sint). 

976, b, 8: ti dh xal i6tw, ayiwtjtov h6tw, xai dia tovto do&ety anuqov 
tlvm, xai fifjde hdtyeti&ai aXXo xai aXXo azeigov tlvai. due tovto xai h 
tovto fj&q fiQo6ayoQevtiov xai advvatov' X(5g yaQ av to aittiQOv o6ov 
$ to xtvov oXov av olov te tlvai ; 
Spalding prius illud l6tiv tollendum esse iudicauit; equidem pro Utw scribere 
malim &$tt xai et uocem xal, quae ante dia tovto legitur, intactam relinquere**). 
Spald. earn in tl av, Mull, in nag av mutauit. In eis quae proxime subsecuntur 
cum cod. L. lego ascuqov doftdrj (inuerso ordine), turn xai (ifj, denique due ti xai 
2? rovro pro lectione inani dia tovto xai iv tovtip. Pro advvatov Spald., cui Mull, 
assentitur, axngov reposuit; magis autem accommodatum est et scriptoris rationi et 
lectioni codd. aytvytov scribere. 

*) Verba si rov olov — fiavov iort melius abessent. Fortasse autem plus excidit, quam quod apud Felic legitur, 
atque baud scio an addendum sit to de xtvov ante iari. 

**) ei . . . fori xal . . . do&ety. Ad haec uide Kruger. Gr. gr. 54, 12, 7, ubi e Demosth. allatum: ei fiix#a 
ravra iariv fj firjBev vuXv avreav ffteXer, aiXos av sit] Xoyoz ovroe. Fortasse xai mutandum in xav. Cf. Kruger 
1. 1. 54, ii, 2. ubi inuenies ex eodem Demosth: ei fiyr 9 Sort, /u^r* firjr* av eiizeiv fyoi prjdeis firfiinto xairyfte- 
pov, rl rov ovjipovkov txqijv Ttoieiv; 



22 



I 



Maiores difficultates praebent uerba huius loci ultima, Ibi uox xtvov, cum 
non exstet in cod. L., uidetur delenda esse; pro rj to quod aperte corruptum est 
scribo ifal, atque grauissimam correctionem repeto e Feliciani interpretatione: in 
qua cum sub finem periodi „unum" legatur, pro av ante olov w legendum propono 
fV, quod uerborum sententia necessario requiri mihi persuasum est. 

Itaque totum locum librarioram erroribus purgatum sic scribere uelim: El dh 
xai S6xi xai ayivuxov t6n xai dea xovxo astugov do&tir] elvai xai (iq hdty&ftai aXXo 
xai aXXo astugov elvai, 6ia xi xai h> xovxo ydr] stgo6ayoqevxtov xai ayevrjxov ov) ning 
yccQ av to aituqov, o6ov l6xi nfj oXov, h> olov xt tiviu; Sententiam autem huius loci 
crediderim esse hance: „Sin autem est (scilicet navvy ofioiov, quod in praecedd. im- 
pugnabatur) et ingenitum est et aliud atque aliud non posse infinitum esse licet con- 
cedatur (haec omnia autem scriptor in praecedd. refellere studuerat), cur hoc (infi- 
nitum) etiam unum iam uocandum erit, licet ingenitum sit? Quo pacto enim id 
quod infinitum est, quatenus non uniuersum est, unum poterit esse?" 

Cum de hoc loco, turn de toto scriptoria consilio in refellendis Melissi pla- 
citis propediem alio loco uberius disseram. Id unum hie monitum uelim nostro loco 
scriptorem nihil aliud agere posse, quam ut Melissi doctrinam de imitate eius quod 
est uel concessis ceteris decretis aggrediatur; hoc autem reuera inesse in uerbis 
scriptoris apparebit, dummodo mecum plurima ex auctoritate codicum scribantur, 
pauca correctionibus admodum lenibus refingantur. 

976, b, 17: xoiovxov dt xi xai xo xevbv olov ayytlov xi ava (it6ov elvcu 
faltovfuv. aXXa dij xai el tifj l6xi xevov x. x. A. 

Nulla hie lectionis est uarietas, praeterquam quod pro xevov in cod. L. scri- 
ptura inanis xaivov inuenitur, qua nihil iuuamur. At est locus adeo deprauatus, ut 
ei mederi per sit difficile. Offendunt non mediocriter uerba ava ptoov n offendit uer- 
bum tyxoimev. Haec iam Spald. conquestus nihil ad ea emendanda attulit. Fulleb. 
in commentario suo locum praeteriit. Vnus Bergk quod sciam eum corrigere cona- 
tus ab uno Mullachio uerum reperisse iudicabatur. Equidem dissentio cum utroque. 
In magno enim errore sententia Bergkii est, qui „parum recte disputatum esse" 
opinetur „uacuum esse quasi uasculum quoddam; immo consentaneum esse inane 
illud cum uacuo, quod uideatur in uasculo esse, comparari," et inde xevov uerbis 
ava (U6ov addendum esse censuerit. Neque enim inest in uerbis ea quam uir do- 
ctus ibi deprehendisse sibi uidebatur difficultas, nec difficultates quae uere offendunt 
Bergkiana correctione amouentur. Vacuum enim saepius cum uasculo comparator 
ab eis, qui uacuum esse statuebant. Testis est idem ipse Aristoteles, quern Bergk 
ad suam confirmandam sententiam laudauit. Mihi quidem in tenebris eat, quid 



23 



auxilii uir doctus inde sibi . afferri credere potuerit. Aristoteles enim Phys. Ausc 
IV, 6 (213, a, 15) eos qui uacuura esse statuant uelle id quasi spatium et uascu- 
lum esse (plov yaq toaov twa xai ityy&nv to xevov Tiftiadv oi Xfyovteg), ergo prorsus 
idem habet quod scriptor noster. Quod autem addit — nam etiam hoc a Bergkio 
affertur — doxti 6h nlfjQtg (thv elvai, 5tav tyq tbv oyxov ov dextixov iGtw, otav fih 
tfre^ifr^, xevov, to airtb phv ov Ttevbv xai xXrjgeg*) xai tonov, to <f elvai avtolg 
ov tavtb ov, eo nihil quicquam affertur quod opinionem Bergkii possit confirmare. 
Idem statuendum est de utroque loco, quern praeter hunc adhibuit ex eodem capite: 
213, a, 22, ubi per mihi mirum est quod haec ipsa uerba hanoXapfiavovteg h taig 
xXerfvdgaig Uteris diductis expressit, cum qua ratione hue pertinere possint prorsus 
me fugiat, et 213, b, 21, ubi legitur quidem ro ayyilov to xevov; at non opus est 
exemplis, ut illud uasculum cum quo uacuum comparatur, ipsum uacuum accipiendum 
esse demonstretur. Profecto etiam noster scriptor, qui pariter atque Aristoteles fuisse 
quosdam dicit, qui uacuum cum uasculo compararent, de uasculo cogitabatuacuo**). At 
ne sustulit quidem uir doctus correctione sua mendum, quod in uerbis inesse sibi 
persuaserat. Si enim scriberetur, uti scribi iubet, ayyeiov ava pttiov xevov, remaneret 
in uerborum contextu ille error, quo uacuum confertur cum uasculo; secundum Berg- 
kium enim cum uacuo quod uidetur in uasculo esse comparandum erat. Ceterum 
mirum est, si quis uacuum esse quasi uasculum uacuum dicit; uerum etiam magis 
mirum, si hoc dicere non satis habet, sed acumine quodam subridiculo et intempesti- 
uo de uasculo quod in medio uacuum est loquitur. Itaque difficultas, quam Bergk 
inueniebat, cum nulla est, turn si reuera inesset, ab eo non esset sublata. 

At est difficultas et in ipsis his ava pi6ov, quibus quae sententia idonea sub- 
ici possit non uideo, et in uerbo tytovfiev, si formam respicies. Scriptor enim ut 
Aristoteles et Theophrastus uacuum esse negat, id quod e tota eius argumentation 
luculenter apparel Exspectares igitur tytovdiv, scilicet noXXol, quorum supra (b, 14) 
mentio facta est 

Pro avic pfoov elvai haud scio. an scribendum sit apetaxivrjtov. Cf. Arist. 
Phys. IV, 4 (212, a, 14) l6ti <f cStixeQ to ayyeiov tonog lutatpogrjtog, ovto xai o 
toitog ayyeiov a^etaxivvftov. Fortasse autem magis placebit ava pteov mutare in 



*) xai TtXfjoee Bergk oraisiL 

•*) Ila Arist. Phys. IV, 8 (214, b, 23) salis habet dicere to yao xevov xonov noiovoiv oi elvai yaoxovreg, 
contra Phys. IV, 7 (213, b, 31) Boxai 8rj to xevov ronog elvai, iv (} fitjde'v iariv. Quid autem interesse possit 
inter tokos et xevov Arist. dicit Phys. IV, 4 (212, a, 13); sed nostrum scriptorem hoius discriminis rationem babuisse 
nullam manifestum est. Bergkio autem, si quidem hoc discrimen premere uoluit, hie ipse locus Aristoteleus afferendus 
erat, ubi legitur: tpaivexai yao ov fiovov t« Ttdoara rov ayyeiov elvai 6 Tonog aXka xai to /iera£v ojs xevov. Cf. 
Arist. 1. 1. 214, a, 16: to xevov avaynrj xonov elvai ei kaxiv ioreorjuevov omparog. 



24 



irxotitvov (cf. Ar. Phys. IV, 8 (214, b, 25) 6g iv xex&gt6[i6vip x6it<p xai vitopivovu 
6&(iaxi) uel Xigifypv (cf. Ar. Phys. 212, a, 28 olov ayyevov 6 tonog xai sregifyov). 
Vtrique quidem huic emendandi rationi praeferrem avapivov, si exemplis mihi pro- 
batum esset hanc uocem ita usurpari. 

Praeter has mutationes alia, qua locus sanari posse uideatur, in mentem mihi 
uenit. Cum enim uerbum tyxovfuv suspiciosissimum sit, nescio an in eo dcfrlateat, 
unde elvai pendere possit, et ov fiijV coniungendum cum sequentibus aXXa dfj xai el\ 
nam et usus infinitiui e uerbo fytfiv apti habet, quod offendere posse uideatur. Ita- 
que fortasse scribendum erit olov ayyeiov xi vnopivov elvai delv ov {lijv aXXa drj xai 
si x. r. X. 

976, b, 20: tod xai ' Avafcayogag to agog avxb ngayiiaxevfrdg, xai ov povov 
axo%gij6av at'rco axoyqvaGd'ai oxi ovx tGxiv, Sfiog xiveiOftal (p7]6i xa ovxa, 
ovx ovxog xtvox\ 

Cum Felic. habeat „hoc ante ipsum", lego xovxo (uel xovxo) ttgb avvov pro 
to xgbg avxo. Beck annotauit illud avxo, quod in cod. L. inuenit, etiam avvov legi 
posse, et Spaldingio ago avxov scribi iubenti assensus est. Verba ov povov con- 
iuncta cum &no%gij6av iure offendebant Spaldingium, qui „glossema interpretando ex- 
quisitiori ovx ano%Qij6av allitum" in eis agnouit (p. 78). Verum uon solum hoc 
scrupulum mouet, sed praeterea perobscurum est, cur scriptor Anaxagoram non satis 
habuisse negare uacuum esse dixerit, quoniam ne Melissus quidem eo contentus erat, 
sed inde aliud concludi uolebat. Itaque cum et res et uerba offendant, legendum 
propono xai (fort, xairteg) xb xevbv ov X go%o) grj6av avxti axo€ffiqva69ai oxi ovx 
Itixiv. De re cf. Arist. Phys. IV, 6 (213, a, 22) oi phi* ovv deixvvvai xeigoifuvoi 
oxi ovx £<frti>, ov% o fiovXovxai Xtyuv oi avfrgconoi xevov, xovx eiaXtyxpvGiv, aXX' apap- 
xdvovxtg Xtyov6iv , cj6xeg 'Avafcayogag xai oi xovxov xbv xgonov iXtyypvxeg. ixidu- 

xvvov6i yag oxi i6xi xi 6 ar^g, oi <V avftg&xoi (iovXovxai xzvbv tivai didGtypa 

h q iitjdiv i6xi 6(S(ia ai69 , fjx6v. 

976, b, 22: bpoi&g dh xai b 9 E(inedoxXrjg xivu6ftat phr atl cpr}6i dvyxfr- 
vovfieva xov anavxa hdeXt^ag igovov, ovdhv uvai Xfyov &g xov xavxog, 
ovdh xtvtov. xoftev ovv xi x ixiXfroi'y orav dh tig \dav (wgcprjv Oi+pcgifry, 
(hg tv elvai, ovdiv €pij6i xo yf xtveov niXei ovdh xtgi66ov. 

Pro 6vyxivovii£va e cod. L. scribendum est 6vyxgiv6fitva t) quod confirmatur 
lectione inani cod. Ra &vyxow6(i*va. Post %govov exstat in cod. L. dh ovdtv ewai 
Xty&v (bg xov xavxbg dh ovdhv xsv .... xo&ov ovv xi xt xtXftoi quae quin corru- 
ptissima sint nemo potest dubitare. Fiillebornio uerba ovdhv uvai — xtveov „temere 
hue tracta" uidebantur „euersu, qui statim sequitur, et uerba srofcv ovv xix iniXftoi; 



25 



prodere excidisse paullo ante hemistichium ,aliud". De Bergkii mutationibus iusto 
audacioribus assentior Mullachio, qui eas improbauit; mutandum autem esse Stav d( 
in orav yaQ eidem non concedo, atque ne Spaldingii quidem coniecturam probauerim 
ovdh> thai Xfyav xtQt66ov scribi iubentis. Post xtQititiov idem rov stavtog omisit; 
nam de industria an per imprudentiam ignoro. Ilia Bergk et Mullach receperont 
Spaldingium secuti, haec in uerborum contextu reliquerunt. Equidem non cum Ftille- 
bornio hemistichium post xqovov excidisse crediderim, sed in eis ipsis latere, quae 
etiamnunc exstant. Integrum enim P^mpedoclis uersum puto hunc fuisse 

Ovdiv rov navtbg xevtov' nofttv ovv xi x ixiXfroi; 
atque cum hie uersus in margine adscriptus in ipsa uerba scriptoris irrepserit, 
exstitisse miserrimam illam orationis perturbationem, quam cum codices alii turn 
Lipsiensis praebent. Scriptori enim non integrum uersum Empedocleum uindican- 
dum esse, e Feliciano didici, qui interpretatur „nihilesse in uni verso vacuum a f fir- 
mans, unde superveniens fuerit quicquam". Itaque scribendum erit ovdhv elvac 
Xfy&v rov stavtog tuvov. Ytrum quae secuntur xo&tv ovv ri x LxtXftoi nihil nisi 
glossema esse iudicentur ideoque eicienda sint, an propter Feliciani auctoritatem scri- 
ptori ipsi sint uindicanda, incertus sum, sed siquidem certam aliquam coactus aim 
profiteri sententiam, illam malim quam hanc, quoniam uerba ab hac disputatione 
prorsus aliena sunt Verba &g tv e cod. L. mutanda esse in aJtffr' tv Bergk recte 
iudicat. Hanc autem totius loci mihi persuasi esse sententiam: ^Similiter etiam 
Empedocles res miscendas quidem per omne tempus (mixtionis) moueri dicit, in uni- 
uerso uacuum esse quicquam negans, turn uero, cum mixtio perfecta sit, ut unum 
» inde exstiterit, uacuum certe et superuacaneum esse quicquam negat, (licet non 
amplius res moueantur*)". Si ita recte expressa uidebitur scriptoris sententia, appa- 
rebit eum idcirco Empedocleae doctrinae fecisse mentionem, ut huius partem aliquam 
certe Melisseo placito repugnare demonstraret, cum in ipsa mixtione Empedocles et 
uacuum esse negaret et res moueri statueret, mixtione uero ad finem perducta, 
quamquam non amplius res mouerentur, tamen ne turn quidem uacuum aut superua- 
caneum quicquam esse doceret. 

Itaque Zeller**) mihi quidem non uidetur recte dicere, hoc loco a scriptore 



*) Huoc eoim uersum apud Empedoclem subsecuntur uersus, quibus de sphaero agitur, quera immotum esse uoluit 
philosophus. Cf. Empedocl. fragmm. u. 166 seqq. Mull: 

OvSe Ti rov Karros xbvbov nt'Xet ovdi negtooor, 
cdX oye narrower loos fyv xai Ttapnav ansiotov 
Ofalgoe xi'xXoreorjs fiovty ntQt^yii yaitov. 
**) 1. 1. 337: „dass E. eine endlose Bewegung lehre, ist mit anderweitigen Angaben des Arist., die ibm ricbtiger eioea 
Wecbsel der Rube uad Bewegung beilegen, oicht zu vereioigeo." 

4 



26 



Hostro Empedocli placitum quoddam tribui, quo sempiternus rerum motus statuatur. 
Explicari autem hunc locum ita uti proposui non modo posse, sed necesse essepro- 
pterea crediderim, quod scriptor participio praesentis (tivyxQivofteva) opposuit uerba 
avav dh 6vyxgifry et quod uoci xevedv in apodosi particulam yi addidit. 

976, b, 27: xi yicQ xcaXvei eig aXXrjXa ylgrfftai xai rt£Qu6r<x6$ai «(ia 
btovovv eig alio, xcci xovtov eig heQOV^ x«i eig to xqgjtov, SiXXov nera- 
(idXXovtog ael. 

Bergk pro Spa utrum ndXiv an ndvta legeret incertus erat ; scdvra autem cum 
Mull, est recipiendum, quia Felic. hoc in cod. suo inuenit. Reliqua nihil mutanda esse 
Mullach iudicauit. Equidem neque Bergkii mutationes audaciores probauerim, neque 
librorum lectionem posse ferri negauerim, at sine offensione nequaquam leguntur, 
licet uirgula inter srgonov et aXXov cum Mullachio deleta sit. Si enim recte ita le- 
getur, fieri non poterit, quin uoce SXXov pars eius significetur, quod modo aXXo di- 
ctum erat et uox rovrov, licet uocem aXXo excipiat, tamen non .totam earn complecta- 
tur. Quod si scriptor exprimere uoluisset, multo melius et commodius scripsisset 
ijf eig to rtQ&Tov peTafidXXovTog aei (omisso aXXov). Gcnuina lectio fortasse haec est: 
orovovv eig aXXo, xai tovtov eig heqov rj eig to stgwrov, aXXov eig aXXo unafidXXomog 
aei. Felicianus quidem nescio an etiam plura quam quae proposui in exemplari 
suo inuenerit. Interpretatur enim: „dum hoc in aliud atque aliud in aliud atque 
ita deinceps semper transmutatur, quoad ad primum ultimum redierit". Hac inter- 
pretatione autem ita uti, ut inde scriptoris uerba cum aliqua probabilitate refingam, 
meo Marte non conabor. 

976, b, 35: Stire ovre anavra aidia ovfr ?i> ovt 1 ZxeiQOV avajntnj elvai, 
aXX axeiQa rtoXXci ovre %v oiioiov, ovt cwaV^ror, ovt ei ev ovt el 
noXX arret. 

Pro ovre anavra e cod. L. scribendum otfr' astaira. Beck uocem ovt 1 ante 
aneiQov deleri iussit; Mullach, etsi banc „opinionem non reprobandam" censebat, ta- 
men illud ovt in uerborum contextu retinuit. At est eicieuda haec uox propter 
sequentia aXX aneiQa xoXXd et ovre ev & opotof, pro quibus cum in cod. L. ovt 

ofioiov exstet, haud dubie legendum est ov& lv opoiov. Literam iam 
Mullach expunxit. Idem autem minus recte aXX ovre anuga xoXXd legere uolt, 
Felicianum secutus*). Sed hac in re maiorem fidem tribuo codicibus superstitibus 
quam codici quern Felic. habuit. Hue adde quod ovre post aXXd ferri nequit. Ex- 
spectares ovdi. Verum etiam huic correctioni sententia obstat. Cf. Aristot. Phys. 



•) lam Spalding e Felic. ovt anetoa proposuit omisso aXXa. 



27 



III, 6, ubi contra Melissi de infinite doctrinam disputatur et multa aneiga esse <5t>- 
va[iH, nihil hegyeip ab Aristotele dicitur. 

976, b, 37 : tovt&v de xemevav xal iUTaxo6{iei6$ai, xal eTegoiovd&ai ta 
ovra ovdev xoXvei Ix rcSv vri lxeiv<p elgrmevow, xal hog ovtog tov navrbg 
xiwjtie&g ov6rjg, xal xXy&ei xal oXiyotYjri diacftgovTog, xal aXXoiov^hov ov- 
devog xgotiyiyvophov. ei <f aga Tivog, ov tov 6(ji^avog^ xal el noXXa <5r(i- 
(itfyoptvov xal 6vvdiaxgivoy.h(ov aXXijXoig. * 

Haec uerba et reliqua, quae in hoc capite leguntur, Spalding „misere defor- 
mata" esse dicit; „easdem semper recurrere locutiones, tumultuarioque genitivorum 
grege et importuno strepitu nos obtundi." Itaque mirum fortasse uidebitur, quod ad 
locum sanandum genetiuos uno augebo. Mihi autem pro explorato est uerba el 
<$' aga nvog, ov tov plane corrupta esse et pro eis recte legi ovd' anoyiyvo^ivov% 
quod quamquam longe distare uidetur a codicum lectione, tamen reuera haud ita 
diuersum est a tradita scriptura, si in codd. axoyivotihov fuisse scriptum statueri- 
mus. Verba autem quae per coniecturam scripsi scriptoris genuina esse, e loco 
huius simillimo intellegi potest. Cf. 976, a, 27, aXXoiov eirj ovtiwbg xgo6yiyvotievov 
6cj(iaTog ovd' anoyiyvo^ivov. Praeterea e cod. L. pro vri* txeivco lego vn? ixeivov 
et duxxQivofievav pro 6wdiaxQtvo(iivciv Totum autem locum aliter distinguendum 
ratus sic scribo et interpreter: Tovr&v dt xenih&v, xal neTaxo6nei6ftai xal hegoioitfftai 
va ovra ovdev xoXvec Ix twv vx 1 exeivov elgrjiiivcjv^ xal hog ovrog rov xavrbg, xwr\- 
6e<og ov6rjg xal xXrftei xal bXiyottfti dvatfigovrog xal aXXotovptvov, ot'devbg ngo6yiyvo- 
y,hov ovd J ajtoyiyvo(i{vov cto)fiaro£, xal el noXXd, 6vmitf$yo(i{vG)v xal diaxgwoy.tvG)V aXXrjXoig. 
„Si haec comprobabuntur, nihil ex eis quae M. statuit obstabit, quominus res et loco 
et qualitate commutentur, quoniam, licet uniuersum unum sit, tamen motio sit et 
(uniuersum) multitudine paucitateque diuersum et uarium sit, nulla re aut accedente 
aut discedente, et si multae res (statuentur, nihil obstabit, quominus res mutentur), quo- 
niam rerum aliae cum aliis miscentur, aliae ab aliis secernuntur." 

De uerbis el sroXXa relatis ad praecedentia hog ovtog tov xavrog cf. quae ad 
974, a, 3 (p. 3) annotata sunt. 

977, a, 4: ttjv yag [d^iv ovt eittitgo69 , e6iv TOtairvijv elvat ovTe 6vv% , e6tv 
elxog oiav Xiyeiv. cotfre rj %&gig ev&vg elvai, ij xal axoGrgetpfthrog Iniitgo- 
6%ev hega higov <pige6ftat %&glg aXXyX&v Tavra, aXX J ovta 6vyxei6ftai 
Taffihra &6re btiovv [uyw(ievov nag brtovv cj (ilypv6d , ai (itgog, ovt&g 
<og (tfj avaXrjcpfrijvai 6vyxel(uva y aXXa {u^iy^tva^ (irjd 1 bnoiaovv avrw [i£grj. 

Huius loci prior pars Melissi exprimit sententiam illam, de qua ad 974, 
a, 23 (p. 5) disputatum est, pars posterior ex Aristotelis libro de gen. et corr. 1, 



28 



10 et explicanda et emendanda uidetur. Pro txutQotfceiv scribendum esse inutQo- 
6&r}6w (cod. L. hti xQo6#ri6iv) nemo negabit, qixi quod a me p. 5 de hoc uerbo 
allatum est probauerit. Porro Xfyu (pro Xtyuv) ueram lectionem esse Mullachio 
omnes concedent. E cod. L. recipiendum est <paivt6&ai pro cplQto&at. Cf. 974, a, 
29 yiyvt&frai av SxaGtov cpavtQov. E cod. Ba scribendum est tov ntyvv(iivov. Verum 
hae mutationes non sufficient ad locum sanandum, atque cum a Mullachio, qui unus 
in bis uerbis emendandis occupatus erat, genuinas lectiones inuentas esse negauerim, 
uerborum constituendorum proponere uelim hanc rationem: Tijv yctQ pifrv ovr im- 
3tQo6d"ri6iv toucvtijv tlvai ovrt 6vvd , t6iv tixbg otav Xfyti, iStire ij %&Qlg tvfrvg thai i] 
Ttal artOTQifiivTog tov*) lnixQ06Q'tv htga (rigov €paivt6% , ai %<OQig ccXXijXov Tavva, 
liXX ovrotye**) 6vyxtt6d'ai tayftivTa, co6te briovv tov piymp,ivov naQ oriovv ylyvt- 
6% a t***) (ilQog ovrag oig fi^ avaXrjfpQ-ijvaif) 6vyxHptva, aXXa (it(uy(iiva prjv bno- 
oaovv avtovff) lUQrj. Sententiam huius loci facile apparere puto cum ex eis, 
quae annotaui, turn e loco Aristoteleo saepius a me laudato. 

977, a, 10: hnti yag ovx ¥6vi 6d)iia to lXa%tffTov, astav asiavri [ligog p{- 

(iiXTai bpoUog zai to oXov. 
Pro <5c3fia to IX£.%i6tov sine dubio legeudum est tia^ata iXaiifira. Cf. Arist 
gen. et corr. I, 10 (328, a, 5) inti d 9 ovn tOnv tig raXayi6ra diaiQt&ijvai, ovrt 6vv- 
fttGig ravrb y.al fu'£t£, aXX frepw, .... ord' t£ti tov avrbv Xoyov roi oXg) to (ioqiov. 

•) rou necessario mihi uidelur requiri; anoroi/Htvros conicio pro anooroefd'avro^ (ante Bckk. legebatur anooroa- 
fivros) ex iUo iv tj} roixpei 974, a, 29. 

**) In cod. L. est ovrcos. Confirmatur coniectura sequentibus cdXa fUfiiy/Uva (fortasse etiara ov% ovrto recte 
scribitur); scriptor enim — siue Theopkrastus est, siue alius quidam Peripateticorum — doctrinam Aristoteleaui secutus 
res quae mixtae esse dicaotur non ita com para tas esse dicit, ut partes singulae positae sint iuxla partes singulas (id enim 
esse compositionem, non mixtionem), sed in uera mixtione partes ipsas uel minimas cum partibus esse mixtas. 

•**) Cod. L. praebet nag' oriovv 6 (sic) fiiywo&eu fupoe. Cf. Arist. gen. et corr. I, 10 (328, a, 5) brum' 
av 8t'oi fidooi ylveod'ai Ttaq 1 oriovv. et 1. 1. u. 1 Sore briovv Ttao* briovv elvat fioqiov nov fii%\tivr<av. IHo loco 
comprobatur inane illud 6 piywodui (alii codd. <# ptywo&ai) recte mutatum esse in yiyveo&ai, hoc non opus esse 
addi rovrov (p plywrai uel tale quid. 

t) Nonne pro avaXrjfd9 t vai rectius avaXvd^vai scribetur? Cf. quae p. 14 ad 971$, b, 33 annotata sunt. 

ft) Cod. L. babet f*r t Bi not* ovv aitrtj>. Quin bnooaovv pro uolg. bnoiaovv recte scribatur, mibi non dubium 
est, quia cur bic de partium qualitate agatur non perspicio. — Vox avr$ forsilan alicui rctineri posse uideatur, at 
in loco adeo deprauato id scribere non dubito, quod ad uolgarem orationem accommodatius est. 



