Deo OPTIMO MAXIMO 

UNIETTRINO, 

VIRGINI DEI-PAR^, ET S. LUCjE, 
Ortliodoxorum Medicorum Patrono. 

QUvTSTIO MEDICA, 

CARD I NA L IT I IS DIS P U T AT 10 NIB U S 

mani difcutienda, in Scholls Medicorum , die Lunce decimd’Oclavd 
menjis Martii , anno Domini m. dcc. lxxi. 

M. PASCHASIO BORIE, 

Doflorc Medico, Praefide. 

Art fanis adhibenda remedial 


YGI El NE praftantiffimo rerum non naturalium adminiculo , praefenti 
non tan til m fervanda: valetudini, fed & morbis abfque remedioprae- 
cavendjs indefinenter allaborat. Sancitasab ipsa leges fideliter feftanti , 
tutiffimam fanitatis profert fymbolam: fanitas autem utrique fexui, 
cuilibet aetati , cuicumque temperamento adferibitur , nec ad ipiam ro- 
bur virile in foeminino vel & delicatulo corpore repetes , nec anno- 
rum pondere gravatum fenem ideofanum dicererecufabis , quod ipfuin 
fugiat agilitas , nec ampliiis genas illius adumbret flos juvenilis ; feias 
, . interdum ad integrant corporis falutem , fatis efle , fi funftiones li- 

® re , .jucunde , & cum certa conftantia abfolvi valeant. Hinc in praedifto ftatu, medica- 
d 1 enta in ufum vocare , non inutile tantiim , fed periculofum merito dicemus. Sed proh lu- 
S en da humanae gentis imbecillitas ! quae meliora refpuit, ut praeceps in deteriora ruat. Ve- 
£ tL,s fit homo ? ipfifmct remediis quae malefanus abnegat, fanitatis gradus extendere ni- 
Ur - Morbo correptus , vel nullam ipfius expugnandi rationem tenet , vel fi dolore , aut 
1 av °re correptus, quaedam aggrediatur medicamenta , omnium optima ducit, quae k circum- 
n ra neis, ardelionibus ,crumenarum emunftoribus infolenter ventitantur , caput committere 
° a dubitat, quibus olim ne calceandos quidem pedes praebuiflet : mifer! fallaci fuco de- 
^ e ptus , diim Syllam cupit vitare decidit in Caribdim ; tutelam quaerit contA futuros cor- 
P° ri s morbos, diim fola mens cefpitans firinanda , alienata redimenda foret; qui enim fanus 
°ntr^ venturas aegritudincs ad pharmaca convolat, non aliam exhibet agendi rationem * 
qui, cibo potuque refe<5lo ventriculo , ad futuram famem arcendam efculentis denud 
ad ln ^ ,r git ar et : unde liquet quam abfonum fit, in ftatu fano , remediis abuti, qua: non nifi 
a abfentem revocandam valetudinem, benigno naturae munere , mortalibus fuere conceffa. 



5 (cm) 




























# 


P R E M E N D A naturae veftigia , nec impune ipfa tranfilire datur: denfa nimis & pro- 
cellofa gentem humanam circumfident mala phyfica , ut nova fi&itiaque advocare fefti- 
nemus, jam verb quid aliud operantur qui naturam quotidie remediis opprimunt, nulla 
neceflitate affijjnptis. Sed unde tarn confueta tarn abfurda vefania fuam ducere poftit ori- 
ginem , explorare noftrum eft. Caulam accipe triplicem. Primam confpicias in phantafiae iae- 
ftonibus quae fanitatem in morbum tranfmutare valent. Proftat exemplum in hyftericis , in 
viris hipocondriacis, in quibus tenfio fenfibilitatem ad extremum gradum evexit, in ipfis 
enim qualm plurimis mens jadata Iudibriis, nunquam res caeterorum ad normam confpi- 
ciunt, &L cum 1’olam mentem malefanam habeant , fola mentis accerfiri debent rcmedia ; 
ciim enim mala moralia fint omnium 6c crudeliftima 6c tena'ciflima, moralibus auxiliis fa- 
gaci Medico primiim morbus eft impugnandus , aegri mentem ac fiduciam ftbi confiliare de¬ 
bet, ut ita infenfiffimum feliciiis hoftem fternere valeat. Secunda .induftus mos eft robuftaffl 
exuere valetudinem , ut tenuior induatur, 6i nova fimul depromantur media reficientia. De* 
jicias ociiios in urbanam delicatulain ac modern foeminam , quae morbofa vult haberi , va- 
gos perfentit dolores, quorum nullibi fedes affignatur, fed in eo ftatu, fprmae venuftati non ni¬ 
hil animis commovendis idoneum accerfiri putat ; nullum fane felicius languenti vel 6C 
illecebrofte foeminse perfugium detegi poterat, ut fpeciofus ignavise necnon. vitii movea- 
tur praetextus; aliunde ex ipfo morbo fuppofito, non levis defumitur cura , nova profe- 
runrur remedia , novi requiruntur iplorum ja&atores , qui officiofi necnon indulgentes y 
blandis morbofam reficere cogunt remediis , 6c folatium praeteritis ac praefentibus non tan- 
turn praebent malis, fed & futuris non nunquam auxiliatftur ; haec agendi ratio ft abfona 
in muliere , quanto magis in a'tatis hujufce troflulis animadvertenda , non vident amenteS* 
prater bonorum defpeftum, fi&itios cum veris quandoque mutnari morbos , quorum fla* 
gello vexati, debitas luunt poenas fatis triftioribus, in quibus debellandis fero faepius medicina 
paratur. Tertia autem 6c latiiis fparfa caufa, ineomanet, quod plurimi prae timorc , ante 
greffus occurrentem femper offendunt morbwm , falsa obdu&i prudentia, ne in pofterum $ 
ipfo corripiantur , ad prophyda&ica confugiunt medicamenta : tantifper ipfis rubeat facies? 
plethord continubfe laborare autumant , 6c pldebotomiam falutis anchoram ducunt , ut pott 
partes in humorum mafia redundantes foras eliminaturam. Und tantum vice fuo fegnii lS 
fungatur munere ventriculus ? heterogenea materie refertum rati, fttperfluos imo nccivos 
h'umores purgante mcdicamento extiis amandare tentant. Non nifi fpiculis hirfutam confp 1 " 
ciunt naturam, fed haec in fuis operibus difturbata , meritas brevi repetet ab iufra&ot® 
poenas# 

iii. 


I LLUD fane invi&iffimum Ievitatis human® argumentum , quod Sc inaudita remcdfar 
6c infolitos ekperiri morbos amet; ita vefano novitatis ardore fertur, ut recens quodcuu 1 ' 
cue ab agyrtis, fciojis monacis , mulierculis promulgatum, inconfiderate profequatvitprcnic' 
dium,& ullo-fine morbo in ufum familiarem adhibeatur. Sciat tandem nulla nifi cogent 
morbo aflumenda medicamenta, fi in tantum ufurpe'ntur , in quantum falutarem quanta* 11 
mutationem corpori procreare valent; fi defit morbus, nedum ilia mutatio fit lalutaris ’ 
imo noxia evadat necefle eft ; cum enim viget fanitas , mutatio quae vis hanc in deters- 
r'em datum detrahet; quidquid medicamenti titulo fuerit affumptum, veneni potiiis vices sC' 
turum , vel minime attendenti fatis elucefcet.Ecquid enim inter fe differunt medicamentum* 
Sc venenum, in eo fane quod mutatio quam gignit medicamentum germana 6c arnica ^ 
corpori , quod eadem inopportuna venenum conftituat. Juftas aftignare metas inter utru^ 
que ardnum , cum dofis ratione optimum medicamentum in infer.fiflimum facpiiis abeat vf 
itenum. Quotics tamen medicaftrium circulatorum imperitia audaci, artis apollinea; falutar* 
prrefidia , in multorum cladern caedemque quotidie noftris fub oculis vertuntur ; quam 0111 
tos videas fceleftos blaterones, immeritam celebritatem in arcano magnified jaftitato q l J 
rentes : ii, vili aere , alleflanda: plebis caufa, pillulas , clixiria , pulvcres , facculos , ba^ 
ma fpargunt, quae cum grandiori infigniantur nomine , ftultorum admirationem ac hiatus o 1 










vent ; protinus autem prudent! mens apparet afimna, &: nufentt plebis delufam lugrt for- 
tem : quot & quantas non edidit ftrages pulvis ejufmodi, dr#cis acnonbus conflatus ! 
quantam perniciem non molitur ? cum forsan non externporgneus, vigefies, tngefies , & ultnl 
ufurpatur , nullo habito tcmperamentorum, fexuum , setatum deleftu ; quot, fangmms mif- 
fiomim tartari ftibiati, fublimati corroftvt fepms larvatt mtempeftivo ufu, tumulo mandati 
fuerint enumeration! impares evaderent tabelte, plurimi tamen in extreme moms angore 
verfati hilce kite admotis , luaantem ab orco revocatam fuiffe ammam ultra fatenlttr. 
AiTumi.ro ieitur quocuntque medicamento,cum neceffano fiat in corpora mulatto, ft non 
falutarem .lamdem damnofam evadere liquet, ingntet funflionum alteratto , met in pejus 
totum fluidorum ac folidorutn fyfteroa , prtefto adent numerofa regr.tud.nttm cohors. Null.s 
i’inir fat potentibus armis, medico de ciyium falute foll.cito , probum decet, am tbtm- 
n.fa dcbeLdaincumbunt vitia , qt.6 art. ,pf, redeat uber.or fruflus, U mo.tal.bus fect- 
ritas major. Nunc autem fubjicieuda remane.it ocul.s, qua: ab inconftderato remedtorum ttlu 
late fparguntur mala. ^ ^ 

INTER omnigena remedia, nullum forsan effieaciits in inflammationibus vel pletltoris 
1 diverfis adhibetur , quam ianguinis miflio, nullum vero majus damnum mferre valet fi 
abloue e mteia admoveatuf, v. g. in lenuiftimis temperamentts, in mace vel feme confed.s , 
in maximis evacutionibus, in nonnullis imb & ft.ppofi.is ceconomire deviation,bus ■ mb,I at,a- 
men Cub Solenoftro frequentiits : quant plttrimos entm quotidie videas, qut tel levtffimade 
■cau l & propter confuettldincm, femel, b.s , terve quater-ve ,n anno venam fib. tear, 
Sen temque huic inepto ufui accep.am reterum fan.tatem ; plethora tnquiunt per.od.ca 
nos ob’ruir ac peffumd ,t, in evacua.tone qureramus open,; naturam tentant qua. fuarum- 
met confcia neccff.ratum , write ac melius res admin,ltraret , admola ubenore tranfp.ra- 
rio, e mime profit,vib, hremorrhoitlibus , cop,of,or, menftrua,rone vel excret,one aha qua- 
cumque Celebratre verb effedus phlebotomire profequamur.Vafa qmdem crnfhme vacuantm, 
fed b evi fublequitur debilitas, virium collapfus, fonus organon,m v.tal.um frang.tur , d,- 
eeftrices vires fado vacuo nimib plus exacumtur ; deque hand mora novo lit craft,on lat.ee 
didenfa vafa , humorum hand facile circuitum finunt, & obfirudrombus nafales prrebent; 
ex obfervationibus padim colligere eft, immenfum ,n morem congeftum fuiffe tex.um cellu- 
larem mnonnullKinterceptum intiis remanf.ffe rranfp,ration,, humqrem.unde hydropes, 
catharri, ccecitates.Nee miniisdeploranda vend plebeculre creca purgannum prungo, qua: cum 
Seat ab humorum exit,, felici, profperas fequi morborum fohmoncs, li pau o grave ca, ven- 
triculus fi tardiiis perficiaf.tr digeftioms opus, in purganttbus fpem omnern collocans, alias untcb 
abhmdiri frttagit, ut pole everrendis in dies piillulanttbus fordium fom.bus ut.hffim,., fed ex 
eii fmod evacua, one quam horreuda return per.urbatio corpon repende. cum emm acno- 
' rite ac deleter,is utan.ur drafticis, hrere. venenum eo magts mfeufum, quod nulla pr,us a.*- 

5 fexfis ,temperament! habitafucrit ratio: non en.m tantum ventncul, v.s tnfrmg.tur ac 

inteftinorum adio , fed ftimulo vividiori ita fit eb loci tmmederatus humorum afflux.,sut 
indi, totum afficiatur corpus, intcrcipitur tranfpiratio, affictuntiir nervt .exurgunt colic o- 
lores inducuntttr langor, tabes vel faltern pramatura fenedus , fie morbi tllius loco, cut an- 
feire conftlium crat, alter invitatur: hoc omen ut avertas, ad purgat.onem ne properes, tern- 
mis eliuas maxime quo adjuvantem habeas naturam & in vota fefhnantem, huic tantum cal- 
car addes nec hnmores aggrediare inopinantes quaf. & micros. Quod qmdem ,n mfanttbus 
maxmib cavendum > cum nihil centu.it. prime vine Itmrne accretron, pona, obtees ac mt- 
Sonf Non omittere licet pravam confttetudiuem , qurepnma frame quamvis tnnoCmvel 

6 ctiam falubris appareat , non miniis fsdam malorum cohortem a tergo vehit, encmata 
<lico cuorum ufus apud urbanas mulieres ita irrepfit, ut fjeces amandandr U foimaj ve- 

' «ico , quon r • • infis^ideatur , fi non una vice ad minus alvum 

foffldtaverinSk ant quod'l-xinde inteftinorum , redi prrefertim irritabili.as obtimda.ur, 
louicitaver ni _ ^ alvum ut a b(que enematibus jam fieri non poffit foecum excretio, 

quoc i f a P 1 ^ ■ omnibus viciniis , quod hemorrhoides, immodicas menfiruationes , vel 

gi."SSS tanden? occaftone , jam mtllus evada, ipforum ufus. Nec 








eft loci abfonum credam foeminas increpare nonnullas nm* nt 

tura denegatam obtineant formam, acidis , aceto prkStinfut^ 

invitam mutare cupiunt naturam, indi m non tantl n ! ? ’ ^ quam cit6 dam 

limnt poenas. Suj criiis expofita malorum catervaft artentc* n C j irre P ara J?*} 1 P^tdi meritas 

roris larvam fufficeret fed quo ufque nuda intam,/ ^ Per Pe»deretur, adfubripiendam er- 

xnentes ? * u que nut a iplamet veritas obca;catas experietur mortalium 

V. 

N <l“ =I>Hygi e inedeprom,,„ t „r, &irri- 

traflanda, & jam fatis con(?at levfa mala ’ fuflus enunquarn exsequb , res effet 

tura: melius committi quae ipfamet nofitis m jt^- 1 US non .. det)el an da remediis , fed na* 
gertit: alioquin , moneme Celfo™tn p^ofperSveTfmveTet^varV ? t,0re ? ***« rCCl, P erare 
ftununtur , & quando opus eft fruftrn hL m5 • g td va l etudlne » adverfae praefidia cort- 
proftratas vires acuerc denegat, & ab ingJto T?™ T™ dcmandata » 

imprudens quando dc reditu non liquet. Quis deinceos benevaknti P r ’ ■ Sem P er ltus eft 
font porrigere, qua indication ? Nufquam mvenies std in! a° rp ° n medicamen au- 
ex ipfo Hippocrate , non tutus eft Za non1S ’ ftaUls P erf ^« fanitatis 

in deterius. Equidem : cum vero hunc Dorr^ft te ^P erenmi ftar e, nec mutari quin vergat 
tari tibi datum eft, L 

fias , vel miffo fenfu Metaphorico, quodnam pffrmacumfvK^K- ?M d 1 ° indi S eat S narus 
pus fanum evacuatione non indiget.Vm ftimulans ? evacuans ? At cor - 

emm his opus effet, jam intemperie alim,?™™V 5 e .™g erdns A ? hae c %ervacanea funt. Si 

que fuccos , per poros cutis fsemm -mr i, r ; n ^ C S • ? , tuent ’ c l uin re Muos redundantef- 
faltidiofos temper, fcS ™r r «»■. i emm ipfa fc citra 

i morbo prajtlari, fuaL faniratis fmfluT exoeriri ? , JL°" if be , r ? b "- Y"!' ho ’"° immunis 
Soles, praefto adeft via qua ad fcopuin colli met 1 Tria^cTind ab ^ Ue , doIore condere 
bca, sTcilicer, ilia feUg^d, , fogiL. '* 

C'tis ab Hygieine legibus obtempcrct ft aer#»m ; J,V wpertUM , non aberrabit , ft fane 

midiorem , li fobria®™ viflte Sfm S TT ” T,"“ m ’ liccioi '™ . ncc h„. 
Caecum nutrition, , nec ventriciilum eravire va’l l “ lmcn .'J <cl 'S at .V* laudabilem effingant 
pleduntur 6 c alite partes, ft affumptfs cibis otii, m n ’ tJUldquid cn . im deIirat llllld organum , 

font, ft temperentur animi pathemataconftantcr 
cida fuccedet vita , tardius ingravefeet feneftus' f • <r * hd ^‘ 1 !. c ! r ieftan 'J leges , fel !X a c pla- 

remedia. Quare nihil ampliftsfmoras nedere videtif/'mftn raT” 1 ^-’ K° rSUS abneganda fient 
Cludamus; viaaur, quin ratiocimo & expenenti^ fr^ti con, 

non adhibinda rtmeflia, 


Proponcba, Partfm L UD O VICU S C AR O L U S-H E NRICUS M A r n n a d -r 
Remus Doflor Medics Remenf.s, nec non Saluberrinue FaclmR MM ART > 
PanfienCs Eaccalaurcus, Thffcos Auftor , A r! S HM77. ”* 

A 5EXTA AD MERIDIEM. * ' 


T/pis Quielav , Vniverf. & Facul. Med. Typographi c 


I 77 I * 

















