Digitized by Google 



Digitized by Google 



Digitized by Google 




Digitized by Google 



A M M I A N I 

; M A R C E L L I N I 

QVAE SVPERSVNT 



•• 

I 



CVM N OTIS 1 NTEORIS 
* 

FRID. LINDENBROGII, 
HENR. ET HADR. VALESIORVM 
ETIAC. GRONOVII 1 

Q V I B V 8 " 

'J-. THOM. REINESII QVASDAM ET SVAS 

AD IE C IT 

- I O. A \ G V S T I N. WAGNER 

~ m — 



- * . ' 



EDITIONEM ABSOEVlT 

CAR. GOTTLOB AVG. ERFVRDT 



T O M V S T F. R T I V S' 



L I P S I A E cididcccviii. , 

i 

l'N L I B R A R I A W E I D MANNI A 

' * * 

LONDINI A P V X) X. PAYNE ET MACK1NLAY 

E T 1v. Jl. L V IS' K 




Digitized by Google 




Digitized by Google 



IN 



AMMIANViyi MARCELLINYM 

NOTAE INTEGRAE 

FRID. L1NDENBROGII , , 

HENR. et HADR. VALESIORVM 
et IAC. GRONOYII 

QVIBVS 

THOM. REINESIi QVASDAM ET SVAS 

ADIECIT ' 

I O. AVGVSTIN. WAGNER 

EDITIONEM ABSOLvft' AC NOTAS PASSIM ADDIDIT • , / 

CAR- GOTTLOB AYG. ERFVRDT 



TOMYS POSTERIOR 

AD LIBK. XXIII — XXXI 

accedynt indices 



L I P S I A E claiaccc viii. 

IN libraria weidmannia 

LONDINI AFVD I. PAYNE ET M4CUNUY 
El W. II. l. V N N 



Digitized by Google 



V. 



AMMIANI 

L I B. 



M ARCELLINI 

i 

XXIIL C. I. 



t'. \Juater ipfe ampl. inirrat Magtfi .] Hiine utlimum Confida- 
turn lulianus inivu Anti&rhiar, ut rtocet Libaniua in Orations da 
vita fua, at in nytafituTiuiv ad calcem : eiqtie feliciter annum au- 
fpiranti idem l.ibanius Panegyricum dixit ex more. Ita Themiltii 
Panegyricum loviano Aug. et Vaientiniano Juniori nobilillimo ptte- ’ 
ro ColF. dictum legimua: et Claudiani lihroa <ie Conlulatibua 
Honorii. Neque Augitliia tantutn, led et privati* idem honoa 
babebatur. ltaque et Lupicino Confoli. et Ffichomeg Confuli ac 
Magiftro .Equitum Panegyricum aba fe dictum efle teilatur l.tba- ’ 
nius in Orat. do vita Ida. Claudiani quoque carmine de Con- 
fidant Theodori, item Olybrii ac Probini ntbentur in niaiiibui. 

Atque huiua confuetudinis reitigium ante luliani tcmpora nullum 
repeqio. VALaa. 

Quod pofi Dlocletianum et Briftohulum.] Mirura eft id ab 
Ammiano Marcellino alferi, ab hia Coll, uaqne ad IV. luliani 
Coofulaturo, nullum privatum Augulio collegam fuifle. Atqui in 
Faftis, tribiu poll Diorlet. et AriltA. annij. anno a 88 - Cf. Con. 
bruts de Eraefectia Urbis p. i5 4 . Salmaf. ad Script!. Hilt. Aug. 1 
T.-l. p 74- W.; Maximianum Aug. It. Confident collega Iantia- 
rio legimua, ut Scriptorem noftrum memoria labi nect/Tc fit. [In 
Fafiit quidem errorrm inolesilfe, et non Maximlano -dug. II ac 
Ianuarlo CofF. fed Maximo II. ac lanuario Coff. hunc annum 
notandum efle, ex libro Faiiorvm Culptniani, er ex bocce Am- 
miani loco all'erit Onufriua. Sed ipfummet falls conftat. Nam & 
in iocAm Maximiani Bug. II. Confulis Maximum II. Corfu- , 

lem cum Onufrio fubftitui rimus, fecundum Maximiani A. Con- 
fularum eadem opera ex Faltia erademut. Nuaquam entm alibi 
quam in hoc anno exflat aC reperitur.l Cetetuin cum hoc Ari- 
Aobulo Carinua Augullui tertinm Conful Calendia lanuarii pro- 
eeflerat, fed victo atque occifo ad Margatm Mylise Carino, Dio- 
rletianua victor Carmi tamquam Tyranni nomen e F'allij expitn- 
xit, eiusque loco fe Confident renuntiavit, retento collega Arifto- 
bulo qui a partibu* Cnini lletarat. Id docent Idatii Faiii, in 
quibui lie babetur. Dioclettano 11. et Ariliobulo: Bit Coff. oc- 
cifut ‘ rfi Carinut Margo , qui hoc ipfo anno cum Briftohulq 
Conful procefferat. Quo loco V. Cl. lacobus Sirmundus quae- ■ 
dam ex cooiectura inferuit duabua lineolia inclufa, quae tamest 
ibfttnt a Ml. Codice, ut mibi ipfe teflatui ell, cum hanc meant 
obfervationem ad enm datulifTem. Sic enim edidit: [Et levatut > 

eft Diocletianui Bug.] qui ipfo anno cum Bnflolu/o Corfu! 
comm. <N AtSttlAtf. U. 1 A 



t 



Digitized by Google 



2 






COMMtNTARIUS IN AMMIANl/M 
n % 

proceffcrat. Sed haec lectio defend! non poteft. Nam prfinuni 
longe antequam Oarinus occidcretur in urbe Margo, Diocletianus 
ab exercitu Augulius fuerat renuntiatus : deinde II ita Jegimus, fe- 
quitur Diocleuanum ante caedem Carini Co f.~ cum Ariilobulo 
procefllfle : id enim fonat verbum illud proceffcrat. At quomodo 
fieri id potuit, cum Arillobulus in caitris Carini militaret, prae- 
cipuusque eiua partium dux eiTet , quippe Fraefectura Praetorit 
fuccincrus : nec nifi occifo demum Principe fuo ad Diocletianuqi 
tranGverit: nt docet Aurelius Victor c. 5 q. his verbis, quae nobis 
ad hanc obfervationem praeivere : Retentique hojtiam fere o nines, 
ac rnaxime vir in/ignis Arfftobulus Praefectus Praetorio , per 
cfficia J)ia ; quae res pq/i mernofiam hurnanam nova atque in - 
opinabilis fuit, civili hello fortunls, fama t dignitate fpoliatum 
ncminem. vales. } ' ■ 

Pq/i Dioclctianum el Arijiobulum.] Recte: uti in Faftis $i- 
culis : A<oxA>jr/avou A Cy. to fi. xa) 1 hqterofiovXQv. Faili Cspito* 
lini : Imp , Caef. C. Aurelius Diocletianus Aug. n...... Art- 

Jiobu/us. Infignis autem nec ferendus error Cailiodori, qui hofee 
Confules JProbo imperame facit. likdexsbr. 

n a. Diligeniiae ^ tamen ubique diffident.] Horum verborum 
nullus bonus et huicce loco conveniens eft ienlus, auctorisque 
xnenti refporplens. Vult enim dicere Marcellinus , Iulianum, quid- 
quid toto orbe Romano agendum fibi efl’et , diligenter confide* 
rafle , licet belli Perfici apparatibus rnaxime eflet iutentus. Iu 
codice Colbertino feribitur: Diligentiam tamen ubique diffident . 
Legendum elk baud dubie: Diligentiam tamen ubique dividens . 
Sicut Virgilius feribit de Aenea in libro arm. 20: (et iv. 285 . W.) 
Atque anlmum nunc hue celerem, nunc dividit iliuc. 

In partesque raplt Darias, * perque omnia verjat. 

V auwm faepe in F nollri cqnvertunt, et Germani nunc in verbis 
noltris pro V littera F prof<#imt.] vales. 

A pud Hierqfolymam templum — it\Jiaurare fumtibus cogi ta- 
int immodicis ] Rufinos Hiitor. Ecclef. lib. 1. cap. 37. Socrates 
lib. an. cap. 17. Tlieodoretus lib. 111. cap. 17. Sozomcnus lib. v. 
cap. 2t. Caifiodorus Hillor. Tripart, lib: vi. cap. 45 * Nicephorus 
Callift. lib. 10. cap. 32 * Gregorius Nazianz. in lulian. Orat. 2. 
Ioh. Chryfolk. de laudibus Babylae Martyr, et contra^ Iudaeos 

* 3 . pag. 491.* LtXDEXBR. 

Apud Hierofolymam templum.] Quod novilfime Conitantino 
Max. unperante ludaei inftauraro aggrelli fuerant : fed eos Con- 
y fta minus male muitatos varia in loca .dilperfit , ut narrat Chry- 
follomus Homil. 3 . contra Iudaeos. Cedrenus ad annum xx. 
Conftantini : xs) looSaloogx nry) Ttfv oixoJoutjv too vaou ndXty ora- 
er«a£bvrar xuvsravTiyos o plyas rtpwqtiedufvos <Stce% 6 ?ntotv- De 
hac autem everfioue fub luliano loquitur lulianus ipfe in fra* 
gmento Epiikolae, quam D. Petavio viro doctiilimo debemus , p. 
295. Spanli. et Ambrofius in Ep. 29. ad Tbeodofium his verbis : 
Non nudifti Imp. quod cum iuffiffet lulianus rtparari templum. 
Hierojolytpis , divino qui facicbant repagulutn igne flagrarunl . 
YALgl. 

Alypio.) Is elk ad quern exltant Iuliani Aug. Epiftolae , qui- 
bus emn fratrem appellat: eiusdem meniinit Libanius in Epilk. 

ad D. Bafilium: naftxdfyvro pot rwv ytyt^pivuv dXXot 






M ARCELLINUM. LIB. XXflU C. |. §. l-j. '5 

* 4 * I 

Tt oJx i'klyot , «a) o wavra u^/crror ‘AAJn/or UqoxXtovs dve^ios 
ixti.ov. stjffidebanl mihi Honorati p/ures , inter quo* sfljpius 
Nieroclis illius cognat us. Huiu* Alypii filius fuit Hierode*, 

prifco iiJi Pbilofopho cognominis, de quo MarceJlinus in lib. 29. 
c. 1. et Lib.inius in Ep. 3 1 4 - Alypmni. Eunulem intelligit lu- 
lianus in Mifopogone, pag. 84 * vales. 

3. Metuendi globi y flammarum — cejfavit inceptum ] Notatu 
digna haec Anuniaui, pagani quinpe, de Fruit ra fufcepto hoc ope- 
re narratio, cuius fideni, 11 Cnriltianus ille fuilfet, acriter a mul- 
ti* impugnatum iri credibile eftt at vero nunc nemo audebit, 
ijpfius quoque Iuliani (p. 295. Spanh.) aurtoritate dcrerritus. 
De conhiio ii quaeris, quod in r^ftaurando ludaeornm temp lo fe- 
cu t us lit, Amnnano telle id egit, *ut imprrii Jui mrmoriam rtia - 
enlludine oferum propagaret, fed, ur foient homines rommunia 
Tcilicet fpe/nentes, inluper aliud quippiam propofitum /ibi habuifle 
videtnr. Singularem quidem ludaeorum amorem vix ei Lribuas, 
imo nropbetarum de fatis Hierofolyinae varirinia, licet evertendae 
Chriitianae pariter ac Mofairae religionis ftudioliim, refellcre vo- 
latile lufpiceris. Eo Hne cum excidiftet, a^l convirinndi libidinem 
prolapfus infaniam illi* exprobrat De ipla incendii origine Ml- 
ckaelis Etjurs in Gotting. Magazin -von Lichlenberg und For- 
fier , 3/rrt lahrg . St. 6. p. goi. inprimisque 82a. recte fic liatuit, 
aercm in fomicibus fubterraneis , qui per longum tempus eland 
fu print, facile peluifle (Li mm am concipere. Conf. omnino Gib- 
bon. T. v. p. 37b. IT. W. ‘ 

4. dpronianum. ] Flavius Apronianus Praef. Urbi dicitur in 
lege 3. Cod. Th. de fuariis et pecoariis. Nec recte Onufrius in 
Fal’tit, L. Turcium Apronianum eum appellat: hie enim L. Tur- 
cius Apronianus Praefectus Urbi fuerat, Conftantio II. et Con- 
Itante Coff. ut eft in Faftis Cufpiniani rclatum. vales. Vid. 
Corlini 227. 929. ldd. 1. Thom. Aeinelium in Burmanni Sylloga 
Epp. T. v. p. 196. et Profopogr. Cod. llieodor. it. Acia Tra- 
ieciina P. iv. p. i 85 * H. W. 

Octavianum Proconjutcm jlfricae ] cf. xxix. 3 . W. 

* Venufto Vlcariam commifu \ Hie eft, ut opinor , Venuftus, 
quem mi rand um virum vocal Macro bin* in lib. 1. Saturn, capi- 
ta 3. patremque ait faille Virii Nicouiacbi Flaviani, de quo infra 
diciun fumus. De hoc Venufto exftat hodieque vetus infcripiio 
Roroae in hortis Iuftiniani ad portam Flaminiam. bis. okmpo- 
TEIVTIBUS. LUCIUS. BAOONIUS. VBWUSTUS. V. C. AUGUR. PUBLIOUS. P. 
R. Q. POKTIFEX. VE6TALIS. MAIOR. PERCEPTO. TAUROROLIO CRIOBO- 
X.10QU1* , X. KAL. IUN. DN. V ALENT1.VIANO AUG. IIII. ET XEOTRRIO. 

coss. abam. corsbcravit. Hanc lnfcriptionem . Bom at* a fe de- 
feriptam, mihi communicavit lacobus Sirmundus, vir de liiteris 
opume meritus. In qua ft quis forte miretiir omiiTam elTe men- 
tionem Vicariae dignitatis eeitae a Venufto ; aniir.advertere debet 
hanc lnfcriptionem in ara litter is rudibus inlcriptam fuiJTe, el lola 
Venufti Sacerdolia in ea recenferi ; civilium vero Digniiaium nul- 
lam fieri mentionem. * vale s. 

f^cntifio Vicar iam commiftt Hifpaniam , unde ex f 'icario 
xxviii. i, 24. W. 

Rufinum Jtrabium Scribendum dradium, ut diferte legiiur 
in Kegio cod. *Vauc. f [ac Colbert.] et Rom. ac Aug. Ediuoue 

A ^ 



4 



COMMENTARIES IN A MM I AN VU 



Mariangeli Accurfii. Atque ita conieeerat Iurctus ad Symmaclii 
Auctariuni , tnotua auctoritare vererum Infcriptionum , in quibus 
Aradiut Kufinus exaratur. *Ad>bunc Rufininn exAant Epiitolae 
Libanii duae in libro 4.. videlicet 268. et 269.* vales. CF. Pros- 
opogr. Cod. Theodof. W. 

Avunculi Jut Iuliani.'] Hie luliani Praefecti Praetorio filius, 
BaGUuae frater, antea Praefectus Aegvptt fucrat teAe luliano in 
Enift. x. ad Alexandrinos. Poftea Comet Orientis, Mamertino et 
Nevitta Coff. lege 5 i. Cod. Tb. de Decuriombut. vales. 

5. Omine praejentijjimo J certiAimo. W. 

Felice enim Largicionum Comite . J J 3 ic ob nefarium Facrile* 
gium, quod in facroFancta vaFa commiFerat una cum luliano Co- 
mite Orientis, milere periit, ut narrat Theodoritus ljj>. 3 Idem 
deiertor fidei in gratiam luliani, a CbriAi religioue ad numioum' 
cultuin delciverat, quod praetor Theodoritum te/latur et Libanius 
in Orat. pro Ariilophane Corjntbio (^Rcisk. 1. p. 43b.) 4 fxtrd 
rovTbtv let) (priXtj; 6 xaAc g %a) yrw a/or, ro Cry Jgxaios traigot, 

H to if 6 i tester) vfytfxoti oot x^’T^a/utvor In) rtjt ytZait rJv 

ngurrovc ijv- Sufiragatores AriAophams Libanius liir producit prae- 
cipuos in amicitia luliani; Maximum in primis ac PriFcum Philo- 
fophos, deinde Elpidium. Sic enim legendura, dXX* odd* tjXm* 
tJiof, ov etc. Male vulgo iXniios legitur, quod quern via vei <lo- 
ctiilimuin intei protein in errorem induxiiiet. Hie 'eft Elpidius 
Comes rerun: pxivatarum, cuius ibidem meminit Theodoritus, et 
Libanius in Ep. 29. ad lulianum Aug. 'Vide CbryTolt. Orat. 2. 
de S.' Bafiyla * contra Gentiles , ubi de luliani Comitis Orientis 
mortc quaedam mem orat Fatis recondita. Notabis etiam obiter 
Saneti Patris fx-.rfu.oym ov <j$aXfx or. De luliani enim Comitis inorte 
ita loquitur, ac fi ante translationem Relliquiarum S. Babylae 
contigiFTet; cum tamen anno poll accident. Huiusmodi errata 
obrepere plerumquc Folent etiam dociillimis homiuibus, non tain 
memoriae vitio, quam per imprudentiam, durn minime advertunt 
quae dicuntur. . Vide eiusdcm ChryioAomi Homiliam 4. in Mat- 
tiiaeum. tales. 

'Puhlicos contuens titulos.] Statuarum Fcilicet atque imaginum 
Principis, quae per Fora atque in locis publicis vifebantur. Erant 
autem huiusmodi. Dn. N- Claudius Iulianus P. F. Aug. De hoc 
porro Antiochenfmni in lulianum convicio loqui videtur Iulianus 
in Milopog. p. 87 - (p- 3 55 - Spanh.) tie aCrous vfigi^otrts rovs 
&1/Xo*rat *a) rotrwv tit rds In) rov yttilov rgl%os , *0) rd it 
to7s vo/u/<r/xaei xagayfAVTai quamnuam xct jay'udrwv vocabulo 
cAigiem tauri ntimmis impreJTapi intelligi Fatius ell, in quam ioca- 
bantur Syri, tefte Socrate in libro 3* vales. Locus ita intelli- 
g«ndus: titulis imaginum et AatUarum et numorum inlcriptum 
erat Dn. iV. (Dominus NoAer) Claudius Iulianus P. F. (Pius 
Felix) Augtjius. plebs autem, omillis quibu&dam , maligne pro- 
numiulsit ; Felicem lulianum Augijtumque, hoc volens, ut prio- 
res nu per mortuos Juliaoua propediem Icqueretur. W. 

6. Saevttyt J malum, triAe omen. W. 

* Cal. Ian. adfeendenie eo gr. Genii templum .] Iulianus Aug. 
quartum ConFul Antiocbiac ptoceAit Kal. Ian. el FacriHcatur us 
e*. more. Genii puldici templum adFcendit. PoAiidie, quod is 
dies ater habebatur, quievit domi. Terlio die demum (qui dies 



/ 



Digitized by Google 




MAACELLINUM. LIB. XXIII. C. I. §. 4 4 7» 5 

erat votorum) in aede Iovia Philii voia pro falute fua ac pop. 
Rom. nuncupavit, ut ipfe teftatur in Mifopog. p. 70. (p. 54b. 

, Spanh.) quern locum, quia illuftris ell, nec a "Martinio imerprete 
inlellectus, hie apponam : »f 2i /t?«v >rw n vtoptfvia' rTro 6 Kaisaq 

av$iS sis <pi\iou di6s‘ fira y\ n*y%oivos ioqrn , *al o Kafrap tie 
to tOs rim* ffx* rat rl/stvos ’ rjf» dno<pg ado, na'X<v 

JptXiov ras ivx*** a’vaXau£dvs< Kara ro noTfta. / enerutot Calenr 
dae Sj rorum rurfus Caefar ad lovis Philii. "Delude Calm dae 
lanuariae : et Caejar Genii templufn adit : turn iritcrmijjb atro 
die , rurfus in aede lovis Philii vota fufeipil more maiorum. 
%dy%ot>os igitur hint Cal. lanuariae, quod is dies per totura 

orbem Rom. feitus baberetur, eiiam/t non omnes inde initium 
anni ducerent. Verbi gratia, Syri a Dio, qui Novembri luiiano 
refpondet, annum tunc ordiebantur. ltaque in hoc luliani loco 
9} vovf*i*la primus eft dies meniis Dii. Explicatiotiem vero 

noftram aperte confirmat Libanius in deferiptione Calendaring in 
tomo 1. ^Reisk. 1. p. *56. IT.) his verbis , quae Latine brevitatis 
caufa hie afteram r Ac fefta quidem alia Jnmiliarum funt , alia 
civitatum , quae dam etiam populorum. Hoc autem unum com- 
mune eft omnibus, qui fub lmperio Pom. degunt : celebraiurque 
anno hoc quidem ineunte, illo vero exeunte. Idem in Oral, da 
vita fua, pag. 7 5 . r*v psyiert jv eoqrnv n rr *orv>j rwv into funatovg 
0 it** Calendas lan. vocat, itemque in Apologia pag. 604. Lucia- 
nus in Pleudologifta ftrydX^v voujUMwav appellat. Sed et ipfa 
votorum commemoratio, de quibus ibi lulianus loquitur, nullum 
dubitatloni locum relinquit. Vota enim 3. Non. lan. fufeipi fo- 
lebant, ut docet Lucianus in loco cit. et Calendarium Herwar- 
tii. De Genii templo Antiocbiae Euagrius in lib. 1. pap. 16. 

VALES. 

Genii ( emplum ] nempe populi Rom. quale et Alexandria 
fuifTc didicimus xxu, it. aiuturnior, lenior, aetate provettus. W. 

Jncertum ] Sic edd. antiquiores. Gronoviana inter itum, opera- 
rum error®, quem fideliter propagavit Ernelli. \Y. 

•7. Confiantinop. terrae pulfu vibratam .] De hoc terrae motu 
loquitur Libanius in Orat. funebri, ubi eum luliani facrilitiis et 
,poftulationibus fedatum efle feribit (Reisk. 1. p. 58 * 0 : ? otif 
7 roesidJv r» jv /uryaAijv fyqny noXn, etc. quae in EditiOnibua 
vulgaris defidtraniur, ingenti aliquot naginarum lacuna. Eiusdem 
terrae motus mentio lit in Victoria Epitome, vales. 

Irruenlibus armis externis lex una fit el perpeiua , e/c.] 
Livius lib. XLIII. lure gentium hoc evenit , ut anna armis pro - 
pulfentur . Ulpiinus L. 1. $. 27. ft', de vi et vi armat. J'im vl- 
repellere licere Cajfius feribit, idque ius natura compdralur : 
apparel autem , inquit, ex eo, anna armis repellere licere. L. 3 » 
C. 9. fF. eod. L. c. C. undo vi. L. 3 * C. ad Leg. Com. de Sicar. 
*L. 4. in princ. ad L. Aquil. L. ut vim. ft’, de iuft. et .hire. 
Cicero lib. *1. Offic. Bfk haec non feripta, fed nata lex , quam 
non didicimus, accepimus, legimus , ut fi vita noftra in aliquas 
infidias, in vim , in tela aut latronum. nut inimicorum incidif 
Jet, cmnis honejla ratio ejfet expediendae faiutis. Idem in 
Orat. pro Milone.* likdexba. 

Nihil renitente vi moris . ] Mf. nihil remittent c vim oris. 
nihil remittente vi mortis. Metua enim mortis nihil remiiiit. 



/ ’ ‘ » 



0 



6 



COMMENTARY US IN AMMIAN.UM 



fed contra vim inferentem omni ratione nos defenders cogit. 

JLINDENBR . I 

Nihil remlttente vi moris] i. e. juris naturae, quod defen- 
iionem fui pernfittit, immo praeripit. Nili vero cum Lindenbro- 
gio legendufn mortis . Sic Ernelli, et ego mortis praetulerim, ut 
Vis mortis nihil remittens fit metus mortis, ad quem lileant 
omnej leges, W* . " 



C A P V T II. 

- i. Specioja ] laudabili, liberal!. W. 

2. Solum Arfacem monuerat Armeniae regem ] quocum do- 
xus atque muneribus in focietatem tracto (xxi, 6.) Conilantiua 
fine dubio pepigerat, ul fublidia iuflus mitterei. Verbum mo* 
nuerai pro re nata nirnis lene ell. Cf. Gibbon. T?. v. p. 464* VV r . 

Rumore praee.tirfet (puullo poll fama praecurfa) prius, quam 
rumor ipfe ad Perlas perveniret, per militares numeros per fia- 
tiones cliverfas dil'perfos. TeJTera expeditionali , evocatioms etiam 
dicta. W. / ' 

3. Heliopollten Aegyptum quendam Alexandrum Syriacae 
iurisdictionl praefecil Confularem conflituit. v. xrv, 7. et ibi not. 
Alios illius aetatis Alexandros recenfet Wernsd. ad Himer. 
p. S64. W. 

Alexandrum Syriacac irtrisd. pr. turh. el fae\mm^\ De quo 
Libauius loquitur in Ep. 707. ad lulianum Aug. ubi eiim aipe- 
rioris in genii fuifle Cgnificat. * Ad hiinc eumdem Alexandrum ex* 
flam Eplllolae 274. et 281. Libanii in lib. iv. * vales. 

5 . Tarfum Ciliciae rcverjurumf\ lulianum Antiochia profici- 
feentem Antiochenfis ordo honoris caula profecutus, rum fbppli- 
citer rogaret, ut delictorum veniam fibi concederet: lftlianns eis 
refpondu, fe nequaquam Antiocbiae, fed Tarli liiberna acturum, 
fi lalvus 0 Perlide reverteretur, telle Libanio de vita lua, pag. 44. 
Id autem refponlum cum bis quae ibidem refert Libanius, Curia* 
libus Antiocheius a luliano datum ell in maniione 1. quae Li- 
tharbis dicebAtur, ut tellatur lulianus in Epifi. 27. ad Libaniura. 
Has porro Iuliani minas ut averterent Antiocbenfes, eorum rogatu 
Libanius Orationem ad lulianum feripfit , quae npfafitvrixos feu 
legatio infciibitur: qua veniam pro civibus fuppliciter pofeit ; 

oral, ne Imperator folita bibernacula dimittat, neve apud Tarfcn- 
fes homines longe petulantillimos biemate velit. Alteram quoque 
Oranonem ad Amiochenfcs idem Libanius feripfit de Imperaloris 
ira, cuius meminit Socrates in lib. 3. cap. 17. quae brevi , fi 
Deus dederit, a nobis edetur. vales. 

Memorlum Pracfidem.) De quo Libanius in Epifi. 35a. *et 
In libri 4. Epifioia 27 5 ubi euro Praelldem Ciliciae fuilTe tefia- 
turt* et lulianus ipfe in Oral, ad Hcraclitum, n us xuviertov. 
VALES. 

Sepultum ejl ] xxv, 9. W. 

' ft. Apricante coelo J tempeftate calidiore. vere appropinquan- 
fe. Hicrapolim > urbem Comma genes, xxi, i 3 . W. 



* c 1 
v / 

% 



Digitized by Google 



M A AC ELLIN. LIB. XX Uf« C. I. §. 7. C. II. §. I-$. 7 

7. Id enim curtains off fervor at."] Cum enim eflet Hierapoli, 
fidos exploratores praemiferat , qui caverent ne quis ad Perfaa 
transfugerct. conlilia fua, et profectiouem hoftibus proditurus , ut 
ipfemet fcribit in Epiit. ad Libanium Quaeiiorcra. Quod quidem 
luliani conlilium non immerito praedicat Libanius in Qratione 
funebri, pag. 3n. (Reisk. 1. p. 594*) f+sydXif> ouauv tidds in 
an oqq tarots qajn f*, 00% sieaiov dvov, oC% tiafioA.*}* oSov , ou ptjxa- 
nifuaruy rqonov, othttv wv i jr?*$sv in) rUs fax** ££*v*y*tv ' tijus 
pri nav iuXaX^H v cv$Ct tcrrlv f » we) »araexonwv, etc. Cunt ma- 
ximum momentum in Jilentio ejfe cernerec , neque profeclionis 
tempus, neque qua via irrupturus ejfct, rteque machinarum fpe - 
ciem, neque quidquam eorum quae volvefat animo , patefecil: 
gnams , Jfimul atque quid evulgatum ejfet, ad exploratorum oa- 
rer permanare . vales. .** “ -.4 •* - \ 

sf jfy rios T Aflyriam , provinciam Perfiae, Adiabenen etiam eo 
tempore die Lain. v. infra r c; 6. §. 1 $. W. 

Scytharum auxiliis.~\ Praecipue Gothorum : horum enim di- 
jRincte xueminit Zoltmus in lib. 3* c. 25.. in pugna ilia ad Cted- 
phontem: < pevyovat 6 i ^»**d$>Qq*©vrfx oi fapatot %a) avv a vrois oi 
T &T$Oi. VALB4, , 

Scytharum attxi/iis] qui tamen non focii cram, fed ftipen- 
diarii e vicinis barbaris gentibu* confcripti. Zofim. 111. 25* et No* 
titia Imperii. W. 

I'enit ad Batnas.~) De hoc opido Iuiianum ia Epift. 27. ad 
Libanium loqui Lindenbrogius puravit: fed ex ipfa Epift. facile 
eA hunc errorem refellere. Ait enim Iulianus ab Antioch ia pro- 
g ref] um fe efle usque ad, Litharba, qui ell viculus in Chulcide 3 
iade Berroeam venifle, ibique diem integrum manJiffe: turn ad 
Barnas locum ita dictum accellilTe. Cumque diet fpatium Batnis 
moratus eflet, Hierapolim contendifle : atque Iliac ad Libanium fe 
litteras dare. Ceterum Hierapoli triduum moratus Iulianus. Eu- 
pliratem navali pontc traiecit, Batnasque, quod t)sdroenae opidum 
eft, venit, ut Zoflmus in lib. 3* c. 12. Marcellinusque teltantur. 
L)uae igitur Batnae in hoc luliani itinere occurrunt. Prior locqa 
eft in Syria cts Euphrateiu: alteram eft opidum Osdroenae trana 

Euphratem fat is celebre. Utrumque opiduM vMriifeft# diliingui- 
tur in Antonini Itinerario. Iter a Callecoma Edejfam millia plus 
minus 85* S iC - Batnas m. p. m. 24. Hierapoli m . p. rn. 21. Thila- 
ticomum m. p. m. x. Balnas m. p. m. 15. Edeffa m. p. to. ,i£* 
Tabula quoque Peutingerorum utrumque opidum aperte diJiin- 
guit : Ab Antiochia Emma m. 23* Chalcida xx. Beroea 29. Ban- 
nit 27. ThUtauri 25. Bathna 12. Hierapoli ia. Zeugma m. 24. 

t VALES. '*•••<• »• •'*< “ • 

Batnas munlcipium Osdroenae.l Zofimus lib. m. a ta* 
Barvoix rijs 'Oedfoifvex tto Xtxviov r/. Iulianus Epift. 28- *d ‘Liba- 
nium : BaVvar, ftaqfiaqr* ov ovopa rovro , Tvqiov isrh $XX* v<xd» : et 
quae fequuntur, litum huius xnunicipii oftendeqlia. liwdbsbr. 

Cf. notam ad xiv, 3. W. 

g. Quinquaginta obruit httmines] Id quomodo accidere po- 
tuerit, rvon latia in tell i go. Paleae enim faccis conditae, et ad 
fummam altitudinem congeftae tot homines pondere fuo obruere 
potuifle vix credibile, nili rrabibus pailjm Brmatas metas iltas po- 
namuj. Columella certe de re ruft. 1, 6* 9. ubi de frucUDua 1 



8 



COMMENT A R1 US IK AMMIAKVM 

eondendis loquitur, iiceas ret eongerendas (it tnbulntis , ut fru- 
tnenta, foenum. froudes. paleae. ceteraque pabula. Nee me Fugit, 

f alcia antiquoruni, qui oubus in orbein aclia vel curribua tritura- 
ant, iiramen ipfum comminutum milcefi, atque ita ad palcendaa 
peeudes adbiberi folitum , ted nee hoc lantunr ponderis addidille 
acervit illia viditur, uc tantum homiuum numerum enecaret. Nil 
me iuvaniDt Schoetteenltu de triiura, et PaulJ'cn vom Ackerbatt 
der Morgenlander. W. 



- C A P V T II L 

, I. Carras antiquum oppidum Craffor. et Romani exerciltu 
aerumnis injlgne.^ llndeeim puta Legionurn Arage, et ipliuj Cralli 
interim intigne. Florua lib. in. cap. 11. Pluiarchus in Craflo, Ap- 
pianus in 1 ’arlh. FT. in. ed. Sehweighaeuf. p. £$■ 0 '.) Dio \Iib. 

40. c. 2$. Strabo lib. 16. p. 747. Alme). Ovidiua Pallor. lib. vi. 
Eutropiu* lib. vi. c. tg. (i 5 .) Orofiua lib. ti. cap. nil. xik- 
szkbr. - ' • 

Carras antiquum oppidum ] Mofi Haran. v. fupra xvm, 7. W. 

Unde dune due. in Pn f. viae reglae.] Idem narrat Zoiimua 
in lib. 3 . c. 12. ex Eurtapio, quem fere integrum exferipfit, telle 
Photio : Jvo}v rotsvv IvreCutv oiois rtagaxtiplsani. rrs p iv did rev 
ftorapou riyg sfros *at noXtxs neifttos rajs ddiar, dijvwv oarqanslais 
ipii a\Xoean>s riff 41 did Too topgarov eel too mjxiteiov,- etc. Cum 
nittem duae ex eo loco viae ducerentur, quorum altera quidem 
per Ji. Tigrhn, et Kijibenam clvitatem^in xldiabenam excurrit, 
altera autem per Euphratem, et Circeftum Cajirum, etc. vauo. 

2. Lunae, quae rellgiofe per cos colitur tract us.] Herodia- - 
out lib. tv. Spartianui iu Caracalla. jjhdekbz. 

Religiqfa c.olUptr *\ Allartet nomine. W. 

Pa/udamentum purpureum. ] Idem refert Zofimus libro 4. 

Ci 4* Ilia verbitt rovr p yxsg (Procopio) us yistt evvuitroplvip plgos 
n rill Smdprus Ipntrrtveas {xlXtvirs a pa otf 3 aenavy did r> fa 
ddia/Sever X“?°vvri dnasrieal oi it iritis odov xard rdv TToXi- 
ftlut lorn, boot avTtf eat fiaetXtxev eroAifv txtir- valzi. 

Propinquo fuo tradidijje Procopio .] Cedrenut Procopium In- 
liarti cognttum. Feu dvtiaov nomihat. Itaque confobrinos lulia- 
Dtnn ae Procopium fuifle exillimo. Sane iu lib. 26. cap. 6. Iu- 
liaui coguatut dicilur. vales. '' r 

3 . Vtforum interpreter ] Lib. xtv. Vifa nocturna. GlofTar. VU 
Jum , dgapa, ivonviuv. Prilcianua lib. xt. I ijurn, ro ogodis, eat to 
iqapa. *Arnob. lib. 2. pag. 27. Quibus mod is injomnta Jtarit, 
qui bus vifa.’ lindehbu. 

Palatini ApoUinis templum ] ab’ Augufto ' conHimm.' Cumana 
carmina, libri Sibyl uni, in baft liatuae Apollmir ab eodem Augu> 
fto ibi reconditi. Locus facit ad hifloriam carminum Sihyllino- 
rum, quae poll Ammianum adeo adhuc exlUlifle paiet, quam- 
quaro alii teraporibut Sullenia , alii una cum Capitolio confutnta 
incendio fuifle tradiderint , de quo ride Salraalium ad Solinun 
p. 5 $. “W. 



Digitized by Google 



L'lpniuuiiiuJAA— 



MAR CELL. LIB. XXIII. C. II. §. 8 . C. III. §. 1-6. g 

4. Procurjatorum equitum lev iter armatorum .nnhclanlium 
anhclo curlu xvi, la. prae celeritate Tpititura vix ducentium. W. 

5 . Triginia millia led. militum .] Libaniua in Otatione Fu- 
.nebri, (Reisk. I. p. 594.) xx. dumtaxat njjillia ponit: duo »xi»a* 
tks ivvdfASus f*vqtdSos onA.rdi » ivo, roixovg f*iv In) Toy rlyqtiru 

*jr ipnii, pu\d£o*rds r t rij> yijv, iirt toot* ityooly df.voy, xal rraje- 
aoydtovs xar d xx.fdv xaAoevr. * xort Si ago xal rqv tigpittot Aa 5 >a~ 
«A»f»<d» ri ito.fiv, et reliqua cum Ammiani narraiione mirifice rnn- 
gruentia. ZoGmus 1 . 3 . c. 12. (ubi vid. Reitemeier p. 574. WJ 
xmi. millia peditum dumtaxat SebaRiano pt Procopio commilla 
eile mernorat, quae Tigria ripam tuerentur: led Sozomenus’ in 
lib. 6. xx. dicit. vai.es. 

Sebqjiiano ex Duce Aegyptl.] Ia elt igitur Sebaflianus Dnx 
Aegvpti, Tecta Manichaeus, audax et petulans iuvenia . qui Geor- 

t ium pulfo Athanaiio in Tede Alexandrine arinis impoltiit, ut Tcri- 
it AthanaGus in Ep. ad Solitarios, et in Apologia; qui eura 
JoCxa et aryarsjAdrev nominal paflim. Erat autem Giius Anti- 
phili, a quo in dilciplinam traditua Libanio, max relicto eloquen- 
liac Audio ad militiam fe contulit. lametli excellenti i igenio prae- 
ditua : ut docet Libaniua in EpiR. 2. ad Antiphilum , quibus et 
aliam Tubiungit ad SebaAianum, exliortana ut rcdeat. ExAant in 
Edilione CracovienG Eat. Libaniua 3 og. 340. 494. EpiAolas ad 
eum Tcribit. v a l r a . 

Intra Tigridem ] eo non tranamiflo. — Ex incauto latere , 
non Tatis munito. Cordnenam, xvltl. 6. (antiquioribua. Straboni, 
cat. Gordyenr, bodie KurdenJ montanam Armeniae regionem, et 
Moxoenam, itidem montanam, maeis tatnen orientem verTus ad 
fines. Chiliocome uberie Mediae vel potius Aflyriae tractor. vide 
Mannert Perfien P.v. Talc. 2. p. 225. T. praejlricfo curju da it 
nog&Stf. W. 

KeceJJiialnm articulis adfuiuri ] adiuturi, R Forte nimia pro- 
merent boRea. W. 

6. Dextrorju a] ad Euphratera. W. 

Erjuus Babylaniut nomine.'] Non norum, equis quoque no- 
niina lodi Tolere. Apud Dionem Indiana et Pertinax equi lau- 
damur: apud Capitolin. in Vero folucer. *Apud PauTati. lib. 6. 
pag. 160. Phoenix, Corax, Cnaciaa , Samua. Apud TVetxen in 
Lycophr. pag. 33 . Pfvlla, Arpinna, Xanlbus et Ballias 39. MeliQio 
equtia apud S#ner. Controv. pag. 56. num. 3 S. Vid. Camerar. do 
Nominih. equeflrib. pag. 104. Vid, Augultin. de Civil. Dei lib. 3. 
cap. 4. * Et alia multa equorum nomina Romae in tabula mar- 
morea leguntur. liudembr. 

jluro lapillistjue ornamenta difUncia] Bene de bis ornamerv 
tis lob. CbryToA. Oral, de Te ipTum laedente pag. 9. Ti.«ror‘ out 
ijrh trrnou o\frr ' of a to xqvqovt "xnt X^Ar.dv , xal raAa yuitat 
To.aCrouf . .xal erojuaruv ot a.uo, in angixtit auytttfxttot , xal rdmfrat 
«oi ttXovt xal xgooondtT out xal tpd'Xaga Xt ioxoAAera, xal nXoxa- 
novi xgoooos «xoi tiois auiAntnXtyfAftouf , ij to igoittuSt t'ltat xal 
iCetiXy, etc. lmperatorios vero equoa baec maguificentia proprie 
decebat. ’ Itaque privatis iure interdicta ConRitutione Leonia Imp. 
L. unic. C. Nulli licere in Frenis, etc. lindxhbr. 

Ornamenta pbaleraa corjperju pulvere. W. .- 



r 



JO COMHEHTARtVi IN AMMIANUM . , 

. S' 

7. Davanam vents.] Usbana dicitur in Notitia Imperii Ro- 
mani Tub Dnce Oidroenao una cum Callinico. Procopiua lib. a. 
rrryi urteudruv. cCgGvdr nomlnat. vales. 1 , i \ 

Davanam (alii T^janam, Uidoro CbaracenQ fortafle Alama) 
Bellas (Uidoro Beluha ) v. Manner! v, 2. p. 370. 284 . W. 

_ Caltinifurn .] Scribe Callihicnra , ul Eutropius, Zofimus ac 
Marcellinus Conies in Anaiiaiio appellant. Hierocles ml. in avt- 
rxdituwi taaqxia osclyaif vqs ofto r yi WJ.OS noXfts aids. XsovronoXis 
>| nylv *aAAi>*xii. dlvks. Haec tub 5 coiidita ell a Seleuco Calli- 
nico, ut docet Ckrorocum Alexapdr. Olympiade 134. arino i. a{- 
Xtonoe xaXA ivtuos lv utioTt.-'jul f xaXX/.i.oo m 1 X 1 V xTtOrt : Ted falli 
hunc Auctorem docuit me Libanius. Is in Epilt. ad Ariftaeneium 
ait, Callinjcum iiatiooem effe in Mesopotamia circa Euphratcro, 
ita vocatarn ex eo quod Callinicna Sophiita ibi occifut ell. Un- 
de apparet recentioreua tuifle eius loci appellationem. Callinicus 
eniin Sopbifta cognomine Sutorius, vixit fub Gallieno, telle Sui- 
da : cui Profpboneticum feriplit. Herum quoque Alexandrinarum 
liiiioriam x. libris Uripiit, quod opus citatur ab Hieronymo in 
Commentariis in Danielem. vai.es. 

Callintcum (ante* Nicrphorium, faeculo poll Leonlopolls . 
nunc Racea) cammcrcandi op imitate gratijjimum (tlofculi Arnmia- 
nei) Manned 1 . c. p. 286. W. 

Ad diem vt. Kal. quo Itomae matri Deorum pompae cele- 
1 brantur.] NotJt euriideni hunc diem Vib. Sequcfter, in lib. de 
Flumin. pag. 329. stlmon Romae , uhi mater Drum vi. Kal. 
April, lavatur. Kalendarium vet. ruflicum, quod in Bibliotheca 
Farnelia adfervatur: ■ Menfe Martio liberal. tjut.xqoATRiA. lava- 

TtO. LINDKNBR. " ’ ' ' ’ ’ 

std diem vi. Cal.] Scrib. a. d. vi. quod eft ante diem 6. Porro 
Inc dies ex ra ipfa Lavatio dieebatur. Primo enim die qul crat 
a. d. ix. Cal. Aprilis, Galli comarn iactantes, crebris ictibus la- 
certos crucntabant: atqtie is Hies fanguinis dieebatur. tefte Tertul- 
liano in Carmine ad Senatorem, et Trebellio I’bllione in Geftis 
Ciaiulii- Idem .Tertullianus in Apolog. haec babet : Archigallus 

ill e Janet ifflmus sionq Knlendarurn earumdem (April.) fanguinem 
impurum lactrloj rtiam cajlrando libabat. " Hanc Jejlivilalam 
fanguinis vocal Aiigufttnus in tractatu 7. in Iobannem. Meminit 
eliam eius fefti auitor Ouaeftionum veteris et novi Teftameuti. 
quaeft. 84 * Proximus dies inagna omnium laetilia. celebrabatur, 
eoque Hilaria dictus, tefte Macrobio lib. I. Saturn. Tertio quie- * 
Bceb ant- Quarto demum die, cjui erat ante diem vi. Cal. Apr. 
jfimuiacrum Cybelae carpento impofitum Almonis aqua abluebant; 
hie dies Lavatio; ilie Requielio dieebatur, ut docet Calendarium > 
Romanum ConRantini aevo exaratuni , quod Georgio Herwartio 
debemusr xr. jlrbor intr at. x. Tubilujirium. ix. Ka^l. u 4 pr. Sari- 
gum. viii. Hilaria. vti. ftrfjrietlQ, vi. Lavatio. Qu^m locum 
valde illuftrat Julianna m iHymno quern in Deorum Matrem com- 
pofuit, p. 168 Spanh. rlpk\ta^tiu ydq <pjo) ro Irgov S£*S?ov xoj 1 
ff» ypigav o ijA'ior in) rio' ax?ov r>fr hr/tcfi*** a^lSos fra/, » 

l£nr ■nt?t6x\rit9 i Uos TtafaXapfiatgrOt. ry rqlry Si rlfAMfrat ro itf o» 

*a) atrro^.Vrov $lyos rov StoC yd\Xoii.' in)’ rovrois iXa^ua (pa?) xa) 
$o<fT<xi. igitur xt. *Kal. Apr. qyo primum die Sol aequinoctialem 
circulum attingit, pinua fuccidebatur, et in Deum Matria facrarium 



“Digitized by Goegle 




MAR CELL. LIB. XXIII. C. III. §.7-9. C. IV. §. I. , 



1 1 



ioferebatur. Arnobitis lib. 5 * Quid enim Jibl vult ilia pinus, 
quam Jumper Jlatis ilir bus in Drum Alntris intromittiti s Janctua - 
ritnn ? lie legendum. Pollridie erat Tubilullrium, quein nrqnaX- 
rtispcv vocat lulianus. £0 enim die tubae, quarum in facris fre- 
quent ell ufus, lullrabantur, telle Felto. vales. Cf. Spanhem. 

ad Cailiraachi Lav. Palladia n. 597. ed. Ernclii, et interpretes 
ad Val. Flaccum vm, a 3 g. W ( . 

Carpentum quo vehitur fimvlacrum .] AmbroGus Epifc. ’ lib. 
m. Epill. 4g. Currus J'uos fimulaio yf imonls in Jlumine lavai 
Cybele , Sed quo ritu currus hie ad flumcn deductus lit , Pru. 
aentius V. Cl. in parte indicat, cuius hi verfai funt, Hymno x. 
Wjl st^jvwv v 153. 

Quid ejfe vobis aejlimem proiectius ? 
ffudare plant ns ante carper, urn Jcio 
Proctres togatos, matris Idrrac Jacrts • 

Lapis nigrl/us evehendus ejjrdo 
Aluliebris oris, claujus argento fedet: 

Qucm dum ad lavacrum praceundo ducitis. 

Pedes remotis atterentes ca/cefs. 



r sflmonis usque perrenitis rivnlum. > • , 

*TertuIl. de Baptismo cap. 5. Ipfos etiam Deos fuos lavationi - 
bus cfferunl. Lucan, lib. I. verf. boo. 

Et lotam parvo re 7 *ocant sllmone Cybellen . * lindenbr. 
Reinefius adfcriplit: „annales , carpentum, et, quod vehitur, Jimu~ 
lucrum. Sic Calp. Barth. ad Claudian. de bcllo Gildon. 119. 
Omnia enim facra cum ipfo lapide 1'uere abluta. *• W. 

g. Sub pellibus'} tentoriis. Gratanler lubenter et 

! benevole. rurta bellorum ro no?Jf*ov. Thucyd. v, 9. W. 



9. Clajtflt advenit.'] Sexrentarum navium, tefte Zoiimo : prae- 
ter quas quingentae erant fcorteae, et quinquaginta tectae, et 
alia plana navigia ad compingendos pontes : alia item quae ali- 
xnenta et machines portabant. idem Praefectos claHis Couftan- 
Li um et Xucianum nominat. vales. 



Xerxis infiar clajfis J eodem fere numero navium, quo Xerxis 
olim. I.atiJJimum Euphratem arctabat ut prae navibus aqua vix 
confpici poUet. Bella trices , indites vehentes. W. 



C A P V T IV. 

1. Circun\fcripte ] h. 1 . non poteft effe paucis , utl Ernellio 
viftim ell, praeceflerat enim breviter, imo vero 
quail, ut notiojiero certain atque perfpicuam ammo coqcipiant 
ignorances. — Ceteruro, ut Ammianus ipfe ingenio fuo modeile 
difiilus eit, lie ego.taechanices plane ^udis, timidiufcule ad inter- 
pretandum contextum accedo, quem dictio Marcellina obfeuriorem 
lubinde fecit. Accuratius omnia, quam vel ille vel ego expofui- 
mus, cognofcer6 A quis cupit, is adeat mibi, ut antiquiores prae- 
teream, Liplium in Poiiorceticis, interpretes ad Vegetium cet. Na» 
fiittm , qui inter recentiores optime tie maebinis oellicis egit in 
Grier h. Kriegsalterthumern p. 1 10— ao6. et ad ealeem libri Eo- 
lardi , Silberfchlagii aliorumque delineationes adiecit. W. 



/ 



12 COMMENT ARI U 5 IN AMMIANl/M 

' / ' 1 

/ ✓ % 

Ballifla ] quam t.itncn cum Catapulta, cuius nomen ill* a a- 
late non amplius in ul'u lucrit, confudifle tradit Nqfiius p. 185. W. 

' a. tr r rum axiculis afleribha, tra bibus compasinatur inclu- 
ditur, firmatur, in regulae (Lineal) maioris modum externum ' 
longius promineos — cuius ex volumine terctl , quod in medio 
ars poiita componii, fine ornatu brevius dicere poieratj ex quo- 
ferro in medio poiito quadrants Jii/us itidem ferreua? cminrt 
extent ins, paullulum exltat altior et cavatus in rotundilatem ad 
canalis angujti mealusn, ita ut crenae, quae fuppolitae regulae 
incifa eli, accurate aptetur atque refpoudeat — et hac lie. parte. „ 
uti Ailus crenae immifius , muhiplici chorda nervorum tortUium 
multis nervia tortilibuj (qui umen non funibua cannabinie, led 
craflioribua fidibusex inteiiinis animaiium consortia, aliisque, qui- 
bus major vis ineA elallica, conliabant) illigatus — eique dune 
ligneae cochleae (Scllrauben ?) , coniunguntur — nrtifex contem- 
plabilis active 1 accurate obfervana in temonis regulae cavamen 
crenam apponlt Jagillam congJutinatam quidni piaefixam? — iu- 
venes variant rotabilem fiexum (WindenJ. YV. 

3. Cum ad extremitatem nervorum Ailua retractua fit, tnm 
percita fagitta avo/at tam celeriier interdum, ut Jcintillae ex- 
cutiantur. — Ex quo apparet, Balliltam fagittia, lapidibus contra 
e t'unda mittendia inferviifle Scorpionem, de quo nunc plura. W. 

4 - Scotpionis cf. Nall. p. quern appellant nunc Ona- 

gruin (aliuum Alvclirem. v. paullo infra} haec forma rA. Et pri- « 
mo quidem bafia quafi totiua machinae ita deferibitur: Dolali 

axes duo curvati modice, ut prominere videantur in gibbas 
fuiitatius: gibbOs) gibborum inAar rotundati, turn in modum Jer- 
ratoriae machinae , (quam uno verbo' varam appellant Laiini) 

/ eonneccuntur. ut baud procul inter le diAent,, ex utroque latere 
patentius perforali amplioribus foraminibua terebrati , t/ua.t inter 
per cavernas cr 3 *naa Junes colligantur robujti, totam compagem 
continentes. — Haec igitur, A recta tamen inlelligo, bafia ; ism 
ip fa machine. W. 

5. E medio illorum reAium ligneus Jlilus exfurgit « obliquus 
in modum temonis, quo iumenta curribus iunguntur, ita nervo- 
rum nodulis implicatus , ut l'urfum deorfumve pollit moveri — 
fummitati unci ferret aptamur, e quibus pendet Jiuppea vel Jer- 
rea Junda recipiendis lapidibus — ipfi ligno Julmentum fultura 
projternitnr, praetendltur, nempe ci/icium faccua paleis et lira- 
mine minutim concifis re/ertum. W. 

Fulcimenlum projternitur ingins ciltcium,'] In Regio *et To- 
loL * [ac Colbert.] codice ac Rom. Edit, legiiur Julmentum, quod 
placet - nam Julcimentum vox barbara videtur: apud Tertnllia- 
num legitur tamen, et in Glollis Graecis tfiie/sa, quam VO erm 
obfervavi ab imerpretibua fere fulcimentum verti. Phoca Gram- 
maticus in Vita Virgilii: 

Terra minijlravit J lores , et munere verno 
Hcrbida JuppoJuil pttero ■ Ju/pienta virrjeens, 

Fulturam tabularum vocat Hegelip. lib. v. cap. xx. vales. 

6- Nunc ipfe machinae ufua docetur. — Repagula mochli- 
das, (upra: rotabilea flexua. Inclinanl, depriraunt, relrabunt: quo 
facto magijter altius Aana .clattfirum clavum roalleo perculit ex- 
1 pellit — undo Ailua molluudine cilicii ne lapis ipfe laederetur 









I 



/ 



MAHCELIINU M> LIB. XXIII. C. IV. §. 2-l3. l3 

. cjfcnjitj, ad fpeciem debilitatus, faxum nihilominus vebementiflima 
Co ntorquet. W. 

Penes unclnum inclinant.] Sic primal edidlt Gelenius. Ca- 
fiellui euim ediderac panic uncinurn. Ego vero cum in MIT. 
•rmiibus. Regie. Horentuio , Tolofano fet ColbeTtino] et in Edi- 
tions Romani legcretur, pent Jurinum ; ccttillima coniectura ctnen- 
davi,- paene Jiipinum inc/inant. lta onim lenlus optime coniiat. * 
VALES. 

7. Tormentum appcllatur, ex ro quad omnis exp/lcatio tor- 
quetur .] Haec, ut ingenue fatear, non latis intelligu. An forte 
leribendmn : Quod funium impllcntione torquetur? aut fane: Fu* 
nrs implicali torquentur? Sic a lorquendis funibtil tormentum 
deduxerit Ammianus. lta halliftarum tortures, lib. 19. cap. 7. 
Poteft tamen ncc incommode deduci ab eo cpiod lapides torqueat. 
Porro fcorpionem propiie diet lornn-nium , docet Tertullianui in 
Scorpiaee. initio: Arcualo impel u hamatite fpiculum in Jummo 
tonnrrui ratior.e rejiringit, unde et beliicnm machinam retraciu 
tela vegetantem de J'corpio nominant. Qiarilius lib. 1. A am turn 
fcorpium animal dicimus , quant mililare tormenthm. vale!. 
Pater exemplar! fuo adlcnplit. [Malim: quod tomicum erpllcp- 
tione. Antea enirn funes erant implicali, led iuvene* eos expU- 
eaoL] caonoT. * - _ 

$. Arietem] cf. Naif. p. 167. Truncui eligitur abietis vel 
*ml excclfae, qui praefigitur ferro prolixo longo efficient liilana 
praminulam prommentera arietis fpeciem. Ex lance uequili- 
brio. W. 

Injlar ajffurgenlis et caedentis armatl .] Dudum, caedentU 
arietis, legi debere conieceram , atque ita nuper in Codice Regio 
feriptum die didici. vales. 

9, Exerto alacri vigors discujfum expeditum, perfectum. W. 

to. Aleditamentis machinia o b crebritatem drfpectis parciua 
tdhibitis. Hrlcpalit (urbium expugnauix) cf. Welieling. ad Dio- 
dor. T. tx. llip. p. 483 - W. 

Helepolim Grarce cognominant , cuius opera diulurna De- 
metrius. J Mf. FI. Graeci cognominamus , quod placet: ut inf. 

uanftre hafialtus dicimus Graeci. Et lie origineni fuam Am- . 
miin. ofiendit, quam iterum apertius fatetur in line lib. xxxr. 
Ceterum de Demetrio Atbcnaeus Deipnofoph. lib. v. pag. 30b. 
lib. x. pag. 415- Vitruvius lib. x. cap. xxu. rlinius lib. vir. cap. 
18 - Leo Imp. in I'acticn, Suid. in rryoro/uif. LWOEitBid 

11. f ’irgarum recenti textura] frondibua viridibus adhuc im- 
plexis. Lima linmido afpergitur part fuperior, ut J/amrneos et 
miffllcs cafus ex moenibus deiectos ignes et alia mdidia detrt- 
ctet, non adiniuat, irrita facial. W. 

t3. Fronta/ibus ] front). W. 

Qualia nobis pictores ofiendurlt fulmlna.] Feltus Pomp. 
Trifulcum fulmen JuiC ab antiquis dictum, quia id aut incendit, 
aut ajflat, aut terebrat. . Eiua ligura in numruit et uiouumarins 
antiquis apparel, lihdekhb. - , 

13. Intrirjecus J tefiudine munitui milos. W. 



Digitized by Googlt 



*4 



I 



COMMENT A ill US IK AM MI AN U M 



. 4 . Malleoli] cf. Nall p 161. Muhifido ferrot in fil, te- 

TTr'^ 10 - ,- Y*" lre « plurijariam patent, muUU. 

led lubtilionbus fora mini bus miuncta. W. 

.5. Superiecto pulvere] Iisdem verbis eadem de naphtha vi- 
de mira <p 6. §. 37. W. r 



C A P V T V. 

*• Saracenorum auxiliis , quae animlt obtulere 

prompt .] Le'gaioj' emm Iulianuj ad eos miferat, qui admonerent 
ut auxilia quampmmim mitterent. 'G ill collibitum efiTet: velut qui 
parurn fplhcitus effet, li non adefTent. Sic enim ipfe Tcribit in 
Ep.ft. ad Libamum Quaeftorem p. 401. Spanh. „ ft r r T oC, eaoa- 
ov t ‘"'f*'' 3 nqlo&tts, aCraut e*fr, il ySw'Ao.vro- ' 

, , narncenos legationem miji , admonent tot, ut Venire,, 1 *1 
libitum effet. vales. Cf. c. 3. W. “ 

Cercufium, prineipio menfit Jprilit ingrrffut efi munimen- 
tum i Zoumuj lib. m. c. la. K,gxove,or vocat: Qgovfio* 4 1 ‘toCtq 
npytXovp^o y v»o rt Tod 'A/idfa nora ftoC xai auroO to C EvJ>oar ov, 
nut d< A jevgiuv of ton eaaxrbftimv. Eurropius lib. tx. c. 1 Cir- 
peffo, quod cqftrum nunc Romanorum eft. 1'aeanius vertit K, 

<r,ov. Vid. Procop. xigl xrieffdr. pig. 16. et dc Bello Perlico 
lib. II. LIXDEKBR. 

Cercufium. .] Zofimuj in lib. 3. c. la. vocat,- Rubi* ' 

reltus CirceJJum. In Concilio Cbalccdonenli inter Epilcopos 
Usdroenae provinciae. tjlii Synodo fubfcriplcre , recenfeiur Abra- 
hamus Caitrocircon Epilcopus, ’Geographes Nubienfis Cercufium 
vocat per.nde ac Marcel linns, et a if oliia fluvii Alchabur fitum 
*« j Euphrate allui tettatur. Apparet ergo Cercufium pofitum 
luillc ad coiiiluentem Euphram et Aborae, quern McHabur Nu- 
bienlii appellat: quod confirmat etiam Procopius in libro a. Per. 
ficorum. vales. jibora al. Cbaboras. W. 

tutum. D $ d ' UanU ^ cfl Tiilemont p. ,v. p. 65. fiftpectum, in- 
• Racharorum confiniit interiors limiter or dinar el ] Ea fuit 

in Rep. Diocleuam providentia. ut ornnes limites Impeiit Ilo- 
xnani caitns , et caltellis undique corornuniret, at in iis idoneos 
nuiites locaret, qui barbarorum irruptiouem arcerem. 'Teftatur 
hoc Euhiemus in Oratione pro Scholis Auguitodun. fub linem.* 
Surtlas in lex ana : b S.oxXqrtavot Xoyov -no, obentos r«v noayud- 
r M v. veiqt ottv *0) bvtapter, dgxoteais ixderm b X ogae a, xa) (DooC. 

no, peat. bed paullo poliea ConBantinuj hanc utiliffimam 

dispol.tionem lubvertit. Nam e praciidiarii, il)i, cftelli, q,„e 
Diocleuanus exllruxerat , ad alia opida nulliu. praefidii eseima 
mibtem iranatulit : quo facto latam barbaria viatn ad pervaden 
dos Korn. Imperii fines aperuit, ut quidem ei obiicit Zofimua 
lib. a. his verbis: tv* y ag $vpa /»> inixoartiat dnayraxeC t«v 
*»X“T<»I» n itonMlTtmeu smsb xara rdv tifxul.o, p 0 , robnoo 
(locus quern intelbgit. hodie deeil; videtur' tamen is elle quern e 
Suida produximus) noA* 9 t %a) Qqovqlots *or> ttvqyois SiuA vuutvrr 
*0) Travrox row <rr 9 ari*rt%ou sard ravra r»j» ot%w fair os, art o- 



. Jiigitizectliy-Coogle 




IMNtiJf 



ptmnBUfe* . 



|RARCELUN. LIB. XXIII. C. IV. §. trf. l5. C. V. §. I -3. 1 5 



jo s volt @3<?iZuqoi$ j?» if 6td/3aais , etc. In hac autem calbrorum 
muniiione Id Diocletianus oblervabnt, ut ultra ipfum limitem ca* 
Jteila exilrueret. et barbaroruin lines iubraderet, quemadmodum 
hoc loco Marcelhnus memotit. Ouod Marins quoque confirmat 
in Faltit : Conflantio et Maximiano. His Caff, enjira facta' in 
- Sarmalia contra Acinco , et Bononia. IJque lain ante * inilitu- 
turn Fuerat a Probo Aneu/io, ut icribit Yopdcus his verbis: Con- 
tra urbes Romanos cajtra in folo barbarico pofuit . [Id Fecit 
poitea et Vaientinianus Aug. teite Amnu&no.J vales. 

3. In alto Jilentio] pace? W-. 

Scenicis ludis.] tiaec fere iisdem verbis transFcripfit Hegefip- 
pus lib. 3* de excidio liter, cap. V. Dentque cum lifdi fcenici in 
ea celebrarentur urbe, ferunt tfuemdam actorem miniorum , <7f- 
r vatis oculis ad montem » Perfas vidiffe advenientes , et dixiffe 
continuo : Aut f omnium video; aul magnum pariculum Peer 

Perfas. vales. 

Mimus cum ux, imm. e medio fumpta rjuaedam imitaretur ,J 
Mimus a Graecis originern lumpJit, cut relpondet apud Latinos 
planipes, ht Diomedes lib. 3- notat. Dcfihitur autem mimus a 
Graecis : pi pot lari piptiaif filov, rd tt ovyvf%i 4 <?np{ya uavy^ 
xJjifra Diomedes autem ita dtfinit : mimus tit ferrao- 

uis cuiuslibct. et raotus line reverentia , vel Factotum et turpium 
cum lafcivia imitatio. Inter Graecos' mimorum auctores clariili- 
oiu 5 Fuit Sopbron, quern Plato quoque Philolopbus tanti Feciile 
dicitur, ut eius carmina Tub lectuli lui pul vino Fcroper habuerit. 
Scrip lit pipous dvdytiovs * et fxipo-js ywaixtiovs , teite Suida et 
Aihenaeo, Auctor Etymologic! in V. avtpa? iaudat Sopbronem /v 
rots dy&yslots pipots. idem in v. ttMjw&ifvai eiusdem yv*aixtiovs 
xnemorat. Sic autem inFcripti eiTe videntur, quod argumenta hi 
quidem muliebria, illi ad viros Fpectaniia continerenu £odem plane 
xnodo quo pantomimorum, leu laltatorum argumenta partim dvdpcjtv,' 
alia yvtcuxsio Fuiile Fcribit Libartius in Oral, pro Faltaioribus, pag. 
49*>- * Inter ywainttovs Sopbronis mimos Fuere 'Ax/ orqtcii , lauda- 

tae ab Suida in Kdnv Xor. Longo intervallo poll claruit Philiftion, 
qui mimos Graece icripfit • de quo in libris fequentibus diccmus. 
(ad xxx, 4 .) Hic^ a Suida Comoedias fcripFiiFe dicitur, et tam 
Comicus Poeta quam Miraographus dici potell Namque ea ae- 

tate Comoedia nil praeter minium erst: ut docet Marcu$ Anto- 
ninus lib. xi. de vita Fua, (Sect. 6 . p. a^o. Wolle) bis verbis:' 
psrd 6i rdv rjay&xhav >j aj%a/a urn pip 6 la napdxty «audaywy<x>}» 
jsaqqtfatav t%ova a. Et paullo poll : pterd ravra ris >f play xw/uy- 
6ia %a ) Xom ov >} v/a nqot rl nors naffiXqnrai , ij xar‘ oA/yov /rrl 
rtjv In piptjaguf (piXorsxdav vngqjvtf, iniarifiov. on /ut> ydj A/yt- 
rai$ *ol xmo fot/rov rod X9*i*ip a ov% dyvoeirai. Cleon quoque 
Mimaulus cognocninatus halicorum Mimorum princeps ftiltie me- 
moratar ab Atbenaeo in fine lib. x. qui Nymphodoruin quoque 
fuperavit* Hie Fuos ipfe mimos actitavit : lie enim haec Atuenae* 
verba intelligo : <YoAfxJv pipa/v a qtaros ylyoMS* avron^oaunos vno- 
%otrv\s s quo loco cavillationes aliquot niiniicae reFeruniur. Mimis 
itaque limilliinae Funt, quas hodie ForFas in Gallia vopamus, nili 
quod pedeLtri fermone con/lant, quem tlmen etiam in mimis olim 
ufitaruin elTe exi/limo. Nam et Dio Orat. 2 . de Regno, miinos 
vocat ylXwTor notvirds prrd exwuf*arwv tfAplrqovW rs dpinfovt. 
Amiquitus autem muni ad Fymphooiam laitabant, ut da Amiocho 



.* 



r 



4 






Digitized by Google 



) 



iG COMMENTARIES IN AMM1ANUM 

Epiphane fcribit Polybius lib. 3 i. c. 4* uno rw> fsifswv 6 fZaetXsvg 
v riettpl^tro 0X0 r xrx aXvM.uAor, no) r/r r*v yi?v driver o dr r»g 
rav ulfxuv‘ no) rn* erun^wv/as 7t^onaXovfxhns dvamihjectg J^xcira , 

%a) vnexfhfTo fxtra r< 3 v ytXo»ronoi£v. Apud Rom. vcro non faltabant 
mimi: ut patet ex Theodora Aug. quae cum nec plailcre, nec 
fail a re uofler. cum munis in (retrain prodiit, tcAe Procopio. Un- 
de Libanius in Oratione adverfus Ariitidera pro faltatoribus, initio^ 
mimorum et faltatorum artes longe dillitas eJie ait : © pxwras au- 
tero pantomimos intelligit : lie enim Fere Graeci appellant. Philo 
in Orat. in Fiaocum: dfx^ r di sod pt/sot xa) ai\tjru) xa) oaa 

uXXa axqvtnwv dav^/ssra ayJvxrn. luliauus in Mi lop. AXleriua. 
*De mi mis plura baimaiius in Solinum. * valLs. 

E medio fumtd] i e. ex ufu, vita communi, unde etiam £,o- 
Xoyot, >j$oX6yoi mimi dioti. v. Valel. ad xxx, 4 * Ceterum re- \ ' 
icripli E medio, quod amiquiores babent editt. et ipfe Valef. in 
nota. lw medio errore operarum iireplerat, nec repotero debcbat 
Erneltius. — Exaccrvanlla vox foli Ammiano propria pro acer~ 
valitn advoiantibus telis. — Pads more, uii' in pace mos eft. 
cf. xxxi, la. extr. Reineiius malebat pecans more . .Nil opus! W. 

Et hacc quidem Gallieni lemporihus evenerunl.'] Sub initium 
Gallieni capta elt a Perils Amiochia. Zonaras cmm Perfas ait 
capto Valeriano Aug. victoria acriter ufos. Amiochiam. et TarJum 
uruem Ciliciae ceieberrimam, ac Caefaream Cappadociae, in qua 
40. hominum millia erant, poll diuturnam oblidionem iraude per- 
iugac tandem cepiffe. Idem refertur in Lxcerptis Graecis Cbro- 
nici Eufebifcni, pag. 71. Sed Trebellius Pollio in xxx. Tyrannis* 
ubi de Cvriade loquitur. Amiochiam et Caefaream ante \ aleriant 
infelicem pugnam a Perils expugnatas efle indicat. In quo falli 
sum exiftuno. Ceterum l ibanius in Oratione ad IheodoUutfi de 
ulcilcenda caede luliani Aug. (Reisk.- 11. p. (to.) eius cladis me- 
mtntt his verbis : ovrc py n rotoCr ov o<d v sal dn) rdv ytqo- 

ypovuiv is iofauptv, otr dv evy*a$*ip{',cnr d^sterti*seax 0 i 

sroforoi to o?or xarr/A^orfr. Ne quid tale accidat, quale /rro- 
>aun memoria , quibus in. theatro Jcdentibns , Perjici Jagiliarii 
capto monte J'uperi>enere. *Eunapius in Viu AedeCi p. 50. fob 
Conilantio A. id iplum accidiRe fcribit: cui minima aftcntior. * 

ViXBS. 

Mareade 1 fortafle Cjrriade, quern Sapor in Valerian* Impera- 
tori* locum Orienti prtfefecerat. Nam quae Amrruanus Gallieni 
tempore eveniffe tradit, ea Tub Valeriano accidiAe narrant alii, de 
quo vide Valefium ad b. I. Tiliemont T. in. p. 729. et 907. Hey- 
nium ad Zolim. 1, 36. 3 * W. 

4. Omnes fcauelae\ quidquid oninino ad exercitum pertineret. 
Literas tr(jtes Follicitudinis plenas. W. 

5. Nulla vis humana vel virtue meruiffe umquam poie/i.J 

Praeclare Q. Curtius lib. v. c. 11. Eludant licet, quibus forte et 
temcre humana negotia volvi agique perfuafum ejl: equidem 

aeterna confiitutione crediderim , nexuque caufarum latmtium 
et mttllo ante drjiinalarum, fuum quemque ordinem immutabili 
lege percurrere . Aurel. Victor in (Marino (de Caefar. c. 38 *) -dr* 
duum fat alia devertcre : eoque fuluri notio fuperftua *Arnob. 
lib. 7. CpJtbus^nuJlus eft in his locus, fed incluclabili omnia 
necrjjitate confiunt : agit fe ordo praejcriptus , out quod frtnel 

dccre- 



Digitized by Google 



1 7 



MAKCEUIKUU. LIB. XXIII.'c. V. §. 2-g. 

deer ’’turn rjt. perjicil. Apul. Milef. I. Nihil impoJJ'ihilr arhitror : 
Jed tilcumquc Jata decreverurtt, ita cuncla Mortalities prove Hi- 
re. ’ X.1NDSNBR. 

6. Satlujiius Prarfcctus Orientis Prarfcns in Comitani prin- 
cipii- W. 

7. 7 -ailham ] Mefopotamiae urbem. Reinefius: ND’t Chald. 
oliva. W. 

Zaitam venimus locum.] Regius codex 'et Vatic.* [et Col- 
bert.] Zaitham; Zolimus lib. 3 . c. 14. facia appellat. Sed non t-o 
in loco, verum Duris Gordiani 'tumuluni fuifle iueroor.it bis ver- 
bis" i (> jxovTa df nyofAiJv traiiovs lit ti {’acid iryoeayo- 

fivofsrrov * u • Ivrtuitt tit 601 pa, ov yoyd'tiio * fiaeiXiut iiti- 

niro Talipot. Verior autem — raihi videtur Zolimi quoin Ammiani 
narraiio. Nainque Euiropius ac Ruins Sellus Gordiani tuiniilum 
xx. millibus a CirceCo eaflro abefle teltantur. Zaiia autem non plus 
quam diei unius itinere a Circefio abefle potelt. li quidrm Ammianus 
et Zolimus omnes Romani exercitus m.iulinnes accurate notant: 
ac proinde xx. millibus abefle * a Circelio nuilatenus poterit. Gra- 
du enim militari proceden* exercitus in boitico tot miiiia confi- 
cere non debet: fed lioc argumentum paruin (irinum efl. Jllud 
pafius, quod Zay'a non plus quam t>o. fl.idij a Circelio caftro 
abeil, ut tellatur Zolnnus, quae feptem tantum milliaria t onficiunt. 
tales. Zofimo adllipulatur etiam Tillemontius T. lit p. 354. 
et Reitemeier ad Zofimum p. 574. Operae li pretium lit. tantas 
componere liles, dici fortafle pollit, montimentiim illud tain edito 
loro erectum fuifle (large conjpicuum ait Ammianus) ut inde a 
Zeulha conlpici potuerit. W. 

[Heic Gordiani Jmper. longc conjpicuum vidimus tumulum . ] 
SctipGt P. 1 ‘ilboeus ad marginem Ammiani lui, lituluni tanien 
tumuli Gordiaui Aug. ererfutn fuifle a Licinio A. ut Capitolinqs 
fenbit.] TALES. 

Gordiani Imp. lon^e conjpicuum vidimus tumulum.] Feitui 
Rufus : Milites ci (Gordiano) tumulum vicenjimo miliaria It 

Cirrrjfo cajtro, quod et nunc erjtat, aedificarunt. Eius tumuli 
tituliiro Graecis. Lalinis, Perficis, ludaicis, et Aegvptiacis litteris 
perferiptum fuifle tellatur Capitolinus in Gordian, c. 34. Scpnt- 
rrum Gobdiami locum vocari ait Victor Epit. 0. 27. Vid. Zofim. 
lib. m. cap. 14. lmiIibbbu. Cf. Gibbon. T. 1. p. 395. W. 

g. P)uram dejertum eppidum.] Alia buius nominis urbs ell 
xxv, 6 . v. inprimia Manncrt v, a. 319. W. 

Quo omlhr ve/ut certiore iam JpeclacuU projpcrloris elatus.] 
la Rcgio eodice iliverfam lectionem reperi, iam Jpeclatus : quo- 
modt) fere in Romans Editione legitur ! e« enim [et Colb.] Spe- 
ctator exhibet. Fortafle igitur Jpe Jlatns Ammianus leripferat. 

' Psullo poll dicit, ideerto futu Jortunae, uti- Capella in li- 
bro 1. * vIlbs. 

g. IVam et oracu/a duhia legimus, etc.] Tbeodoretus Epifco- 
Pu* contra Gentes Orat. dc Oracsilis. Eulebius de I’rarpaiat. 

fcvjng. lib. v. cap. 10. Herodotus lib. 1. capp. 53, gi. Suidas in 
airXfiv. et 'AAuv. Cicero de Divinat. lib. 11. c. 5ti, Aurt’l. Victor 
de Vir, illuftr. c. 55. Iohannes Sarisberienf. lib. 11. cap. 27. lied a trait. 

( Oblique dejtinaverat mare.] Id ell, drjlgnaverat. Sic Cur- 
tail in libro lx. c- 9. Intellscium rfl, mare drjlinari alt ignari* 
COMM. IB AMMfAM. II. B 



i8 



COMMENTAR.IUS IR AMM1ANUM 



naturae eius .] vales. Quid hoc loco comigerit, ignoro. Certo 
in prima editione longe alia animadveflio hie coolpiciiur, >[uara 
et tetigit Pater in libro 2. obfervat. cap. $. Au illo monente alii 
docti tuerint, viderint. cronov. 

Oblique d'jtinavcrat mare ] h. c. ut ligneis domibus, navibus 
falutem quaererent. W. 

j 4 io te Aeacida .] Sed hoc oraculum ab Ennio in Annalibus 
elTe confictum, Cicero demonftrat in lib. 2. de ,Div. c. 56 . pri- 
rmim quod Laiine Apollo numquam locutus ell r deinde quod 
ilia lors inaudiia Graecis eft: practerea Pyrrbi temporibus iam 

Apollo verfus farere delierat. Certe absque hoc Ciceronis telli- 
monio fuillet , Ennii Latinum carmen ex hoc Apollinis Graeco 
translatum efle dixiflem : ><*3* o' A iaxidtj qupoiiovs $>11*) SuvaoSat. 
VAXes. 

10. Prolalis libris ftitudlibus.] Mentio horuin librorum apud 
Cicf*ronem de Divlnar. 11 , a 3 . Cenlorinum de die Natal. FelL 
Poknpeium in voce Rituales. lixdkrbh. 

Riiualibus libris .] In Regio fet Colbert.] ac Vatic. * codice# 
et in Rom. Editione exercltualibus legiiur , rectiua fortafle ut 
fwt qni de oftentis tra^.&bant quae au expediliones pertinebant: 
fie police ful^urales Ilbci dicuntur. Kam rituales ml ad huOc 
locum. Ea voce utitur Calliodorus lib. xi, cum Liberium exerci- 
tuaUm virum vocal, valbs. 

11. Calcahantur J ctrntemnebamur , irridehantur. In pnrum 
cog ni tit perfcvvranJum diu multum agendo nihil efticientium. W. 

Id pertrndebant.] It 9. praetendebant . LisbsXM. 

lev et aper ingens iruc.idnii funl ] Similiter aprum a tri- 
fiinta mjlitibus conbetum Imp Severo, cum Nilibin teuderec, ob- 
iatum, Xiphilinu* feribit Lib. 76. cap. 9. lindbnbr. 

12. Iovianus nomine miles] Recte Stewerhius ad Vegeta 1, 
17. p. in. 5 3 . to nomine exptmgi iubet ut glolTeina, 11 am milirem 
efle 'legionis Ioviorum, cuius et alibi apud Nollrum fit mentio. • 
Unriuis igitur iucluli. W. 

» 3 - Interpretes nrerjjlt.'j Lego arcrJJUi , inierrogalique , ut ha- 
bet Editio -Auguitana : [codex Colberunus , acccrfni interro - 

gatique .] vales. 

Fulmen confiliarium ejje] De fulgurum obfervationibus multa 
Cicero 11. de Divinat. * Seneca Natural. Quaeft. cap. 59. lib. a.* 
Piinius Hiftor. Natur. lib. 11. et paftini, left us, Servius, Lactan- 
tiua.* Senecae locum Servius exfcnplit: cum, quia ^huc maxime 
pertinet, adiexani ex Aeneid. lib. 8 * v. 524. Tria genera Ju/gurls 
ejfe dicuntur , unnm Confiliarium , ubi quid cogii anti bus nobis 
accid i t , quod^ vetai out hortatiir; alterum Auc.toritalis , quod 
evrnit re gtfia. quod probet: tertium Sttijum ejt t ubi nec novi 
qtndquam g'fjimus, nec cogitamus, Jed quictis nojtris (ebus Jrui- 

Fulmen confiliarium.'] Genera fulminum tria efie ait Caccina : 
Conliliarium, Auctoritatis , et quod Status dicitur. Confiliarium 
ante rein fit, fed poll cogitationem : cum aliquid verfantibus in 
ammo nobis, aut luadotur fujminis ictu, aut diifuadetur, ut refert 
Seneca lib. 2. Nat. QuaelL c. 39. Hie eft Caecina , pater Auli 
Caecinae, eius quem defeodit Cicero. Erat autem do mo Tulcus, 




. . . Digitizedby Google 




/ 

MA R CEL Lift UM. LIB. XXIII. C. V. g. g - I /J. if) 

et Etrufcae difciplinae callentilJimus, de qua rtiam librutn fcripfit. 
Cicero lib. 6. Epiit. 0 . Plinius in lndice. vales. 

Miliutm celfi nominis] a love denominatum. W. 

* Hoc modo contact a loca rice intueri , nec caltari debere.~\ 

* Artcmuiorus de Somnfis lib. 2. cap. #. 'O xtyavvoi 'ra /m?v o -rtf- 
pa r*v irtioupa rtotsl , in . » rovs itiSqvptvous fto/poOr , *a) 

rir /v hvrotf yttonitas t a ids’ ru.df noXvrfXtj Xwt/ia sqtfuo r *a) 

altera »ro/s< oddfir ya? »* avrols ivhtarqi/ 3 »tt tri StXtt. Scboiialtes 
Perlii ad' Satyr, a. Bi dental, locus Jacro percuffus Julminc; qui 
bident c ah Harujpicibus conjccratur , quem calcare nefas rjt. 
Placid. Lactamius in Slat. lib. ix. *p. 355 * ad ilium verlum, 
Qui tremor illicita.* llndenbh. * 

Hoc modo cuniacta loca nec intueri, nec calcari debere.~\ 
Romani pari ter ac Graeci loca de caelo tacta, propria quadam 
relieione facra effe exiliimabant. Fulmen enim iplum factum elle 
arbitrabantur , unde ignis facer ab Arnmiano hie dicitur. Itaquo 
ea loca Audiofe Harulpices muniebant, et hydriam cum operculo 
ibi coilocabanl. Paufanias in Eliac. x. avrixa M tit roCro row 
iidpvys xar ataxia* xt^avvot tw&a v 6 qia «ori ' irt.^cua sis 

iui fy j xo(X«^. Ea loca Graeci imXveta vorabant. Helvchiuss 
ittfXCata’ rd xarracrxn^Sivra Xiyowat, tv tot di fvxivtfra tto- 

f d njv tfAvvtv nyoiry tXsvViv * aXXoi d£ ra» it Tots djdrmts 
d$t 6 fv pivots ivutpast Auctor Etymologic! idem dicit : ivtj XCota * 
svuittfra, nafd rtjy tf \voiv >j[ r*jv tXsvoiv. AiwxvXos it 'A qyslots * 
xanavtCs poo xaraXsinsrai Xoitols axtqavvon dq o^wv intf/.oirlotv. 

•i di rd xaraoKtiipdttra, sis a xsqaovos tiofsifitrxf. J avur/dfrau 6 it 
%arai/ 3 dr*i, xa) Xiysrat dSirra xal a dura. iovi %arai/ 3 J~tf ta< ra 
fuiiie uli.s eit ot Pollux lib. 9. Dicebantur autern isnXdcia, dive 
tlXCeta, quod fulmen in ea defcerfdillet : on xrpat/vdj git aCrd 
tisrAvSs : ut indicat Pollux ibidem. Sed ct hoininern fulgnre 

ictum ibidem lepeliebant, {erf mare enim nr Lis crat) ac looim le- 
vi materia circumdabani : lit docet Plutarchus lib. 4. Syn.pof. 
quaefr. a. 4 Quod allulit Martellinus in Hermogenern. p. iog. 
toj uos rov BX^ttrct a Crov SanruSat ^ ov tntotv, Plinius 

lib. 2. Uominem Julgurc ictum cremari nejas : terra condi re- 
ligio tradidil. VALES. « 

Fulguralcs pronuntiant lihri."] Cicero dr Divin. lib t. c. 33. 
Elrufcorum declarant , et harujpicini t et fulgurates , ct rit utiles 
lihri, ncyiri etiam augurnles. By go is nyuipha artem fciiplerat 

ful«uralem, ut Servius notat Aeneid. v:. pae. 40a. li.mje.nbr. 
RcincOus : Cf. Inicript. Nemanf. 8. p. 132. W. ^ 

14. Spiritus curfurh ex aethere aliqua via ad inferiora de - 
irufum .J *Legcnduin puto , aliqua vi.* Confumlit Ammianui 
duas opiniones veterum Pliilolopnorum de Fulmine. Nam Anaxi- 
menes quidem et Anaximander fulmen Ipirituiri elle dicebani. ut 
refert Seneca lib. 2. Nat. Quaeit. et Plutarchus lib. 5 . de pla- 
citis Philofoph. Anaxagoras vero ignem elle dicebat ex aethere in 
inferiora fumma vi delapium , lit te/iatur ibidem Plutarchus , et 
ante eum AriAotrdes lib. 2. Meteorol. in^Rne: quibus accedit 

beneca lib. 2. Natur. Quaeit. cap. 12. et cap. 19, fed in capiio 
19. male Anaximandrus pro Anaxagora exaratur. dnaxirnandrus 
ait , omnia ijia fic fieri, ut ex aethere aliqua vis in injeriora 
defeendit, etc. Pules Marcellinurn noftrum haec exicribvre vo- 
ludle; adeo eiua verb a his Setiecae iimilia Turn, vales. 

B 2 



Digitized by Google 



COM MEN TAR I US IN AMMIAMM 



ao 

i 5 . * slggcre glaebali ad/\fieru .] Hiftoriae Auguftae Scriptorea 
aggerekt cpefpiticium appellant.* linde.nbh. 

Celjarum polejtatum] praefectorum et ducutn. W. 
l6- Majfagetae quos si l an os nunc appellamus .] Xipbilinus 
in Hadrian, pag. 5 ^ 8 - trtgos ‘AAavJv (tie) 6 k Mavvaytrat) lut- 
f vi ro $atf'X< 3 fxx)>oj. Procopius eos iiunnos appellat. Yandali- 
cor. lib. i. pag. 106. Aiyav 6 i jJv Maasaylrrjs ytvor. ovt vvv Ouv- 
voi/s hoAocaxo. Confunduntur lie nempe nontina ob Cicinitatera, 
et iidem modo Hunni, roodo vocamur Alani. lindkkbr. 

MaJJagetas , quos llanos nunc app.] MaiTagetas tamen ab 
Alanis dilimguit CUudianus lib. i. in nufinum v. 31a. 

Alajfagetes , patriamque Libens Maeolin si l anus. 

Quin et Procopius non Alanos, fed Hunnos MaiTagetas pailim 
appellat: cui (ubferibit Evagrius in lib. 3. cap. a. Sed 1 fa cm a 
Taetxes in Lycophronem, MaiTagetas ait efl*e, qui nunc Abafgi di- 
cuntur. valm. Cl*, omnino Manncrt P. iv, p. 4^. u bi ncc 
Axnmianus negl^ctus. W. 

Cafpios Incus] Cafpium mare. W. • 

Ventidium novimus s/ntonii legatum .] Plutarchus in Vita An- 
tonii, Appianus in Parihicis pag. 156. (p. 72. IT. Sch weigh.) Val. 
Maximus lib. vi. cap. 9. Dio. et alii, lindbxbr. 

17. Tralanus et rurjus Severus .] Remus 'codex aurem , quod 
diciiur, nobis vellit, in quo Traianus \ et y'erus Severus fcripium 
vidimus, *ut et in MU. Tolof. Vatic.* [ac Colbertino.] Quaro 
non dubito quin Ammianus icripferit: lraianus , et rerus* et 

Severus hint rediere victores. .Neque enim veriiimile foret , lu- 
lianum , qui omnes Auguftos, quicumque de Partbis triumpbamnr* 
bic diligenter recenfet, Lucidm Verum Divi Marci collegam bic 
praetenffe, qui de Partbis trinrophavit, ct cognomen Panbici me- 
ruit, tefte Dione et Capitolino. . Cad autem Augulli mentionem 
hoc loco de induftria vitavit. ne infelieem vitae cxitum, perindo 
ac Caro contigit, iibi ominari videretur. v\lf.s. • 

Tropaeati J Fahricae Ammianeae vocabulum. Ilonbrate , non 
fine bonore memoriae eius debito, reverenter. W. 

si pud Refainam fuperato .] In Editione Mariaugeli Accurfii 
legitur, apud Refaertam , [in Mf. Colbert. Refainan.] Eft autem 
Refaina opidum Osdroenae, aut caiirum, in quo milites Tub Due© 
Osdroenae conftituti agebant; ut docet Notitia Imperii Orient. 
Eius meminit Stephdnus de Urbibus, qtetva no\is nrg) rov a/?o- 
$av norafAov. Ptoiemaeus in Mefopotamia inter medilerraneas nu- 
merat qatslvUv. Inter Epifcopos quoque Provinciae Mefopota- 
miae, qui Nicaeno Concdio lubfenpfere, memoratur Antiocbua 
Refinates, feu Refinitanus. Neque banc itationem Tabula Itiner. 
Peutingerorum omifit, in qua legitur: si Zeugmatc tranjis Eu - 

phraiem Thiar. mill . $2. Bainis 30. C karris 3a. Saha 3 5 . Ref- 
fania 36. lego ReJJaina. vales. 

Refainam J Mefopotamiae oppidum, ubi poftea Theodofiopo- 
lis. AJannert v, 2. 292. W. 

Nee erravere diu manes eius inulti .] Capicolinus jn Gor- 
dian. c. 33. Quod de Caefare memoriae traditum e/l, hoc etiant 
He Gordiano Cordus evenijfe porfyribit. Nam omnes quicumque 
ilium glad io appetiverunt , (qui novciri fuijfc dicumur ) pojtea 



I 



UARCE LZ.XKT7M. LIB. XXIII. C. V. §. l5-SW>. 21 

I 

truer empt is Philippis, fua manu , fuisque gladiis , ri iisdem qui- 
lt us ilium, percujjferant , interiijje Jicuntur. lindexba. 

Velut clarente Iujlhia .] At in Mf. Florentino fet Colbert.} 

* # ac Tolof. * et in prima Edition? legitur, velut elabente Iujtitla: 

quam fcripturam ad l\egii qtioque libri marginem reperi. Nam 
in ipfo contextu fcriplum ell velut clahorante Iujtitla: quod 

prae vulgar* lectione mihi quidem praeplacet. In Mariangeli Edit, 
legitur, illabeni$ Iufttyia. vales. 

i 8* iVox vero mifcranda receris capt. urbium.] DeelTe all- 
quid videtur, puia, facies, aut quid finule. [Leeitur in Ml'. Colb. 
regent capt. urbium: forte pio Jlrages.] valbs. Miferanda ca- 
ptarum urbium funt ipfae niiferandae captae urbes. oron. 

Solemur Jbcios .] Sic Vmendavit Geleniut, cum in Ediiipno 
.Rom. legatur ut J omnium Jbciis, * perinde ac in Tolof. * [et Col- 
bert. J In Mf. Beg. ijbmnium Jbciis, * ut in Mf. Vatic. Forte 
Marcellinus fcripferat, votis omnium Jbciis . * valbs. 

Honorata huius lateris Jecuritatc Republican ut honori rei- 
publicae his provinciis noilris tuendis confulamus. W. 

if). Omnibus Jecundis.] Lege ominibus : ut Editio Rob. Ste- 
phani praefert, quae ex Baulienfi Sig.: Gelenii Editione profluxit. 

VALES. ( 

Curt ii fLiv. vii, 6.) ATucil Scaevolae (Liv. 11, la.) clara 
profapia Deciorum , quos tamen non duo, uti vulgo numerantur, 
led tres fuiffe puta. A ojtrae proplnquitatis patrtim noftrorum. W. 

20. Quae vexabant j genres, quae bellis infeitabant. — Per - 
plcxo dinicili. — Earn J Ju.r inclytus Scipio timuit fiperejfe victo - 
riae, quamquam victim, tamen vires reiumturam. W. 

Superejfe victor .] In MIT. Flor. et Regio, * Vatic. * [ac Col- 
bert.} et in Editione Bom. ac Mariangeli exflratura eft, victo - 
riae : quare non dubito, totum htinc locum lie legi debere: De- 
■victo. eft perplexo ct diuturno Marie Carthago : *Jed earn Dux 

# inclytus timuit fuperejfic victoriae. Everlit funditus Numantiam 
Scipio pojt multipliers caj'us objldionis emenjos. Qua ernenda- 
tione nihil iam clarius. lnterpunctiones enim ipfae funt ex Co- 
dice Regio, cui Editio Bom. et Maf. alTentitur. Tantum ex vo- 
cabulo dum, Dux feci mu s, moti liniili loco libri xxvi. in quo, 
partium dum in ancipiti dgilo, babent omnes feripti codicea 
eotlern errore. *Ceterum Marcellinus hoc loco imitatus effe vi- 
detur Senecam, qui in Confolatione ad Polybium , de Aemiliano 
Scipione haec diett \ Vir in hoc nnius, ne urbi Romanae aut Set* 
pio derjfiet, aut Carthago fuperejfet. * vales. 

Numantiam poft multipliccs cafus tredecim annorum (Flo- 
rus ii, vi.) Fldenas (Liv. iv, 17. IT.) Fallfcos et Veios (Liv. v, 

25 27.) Ut J'uadcre nobis laboret monummiorum veterum fides, 

im pet rare vix a ngbis poITumus, ut prifeia credamus Dulorw 
cis. Wi 

Ut fundere nobir laboret, ere.] Lucium Florum imitatus vide- 
tur, qui lib. I. c. 12. extr. ait: Lajrorat yfnnalium fides, ut 

Veios fiuijfe credamus. 'Eadem prope figure ulus Deraoftbenes, 
ut urbium excidium a Philippo dirutarum Athenienlibus ob ocu- 
los poneret, Philipp. 3 - oXvvSov %a) y t* 3 i cJv»fv xa) dnoAXatv/av 
xa) v^/axovra noAf ts iril &faxM s (<*, as undo as ourwA u/aus avgffif" 



\ 






Digitized by Google 



C OMMEKTARIUS IN AMM1ANUM 



M 

%rv, OJ crt pfe' ft ndr.ort p«/#2hf9av ttvat $d6i0v itqoifXSovr 

finttv. Quod Deroofthenis dictum* ut et alia plurima, itmliole 
imiiatus efr Philo in lib. de vita -Moiisi ro s /u£v ovv itoKtts ij 
xaraexdnro'trts A ifAitmqd',Tt$ y’^dweav (cf. Grooovii Praof. p.» 
xiv. W. u)i (*fe* fi rfe d?X*fV t$xi3$ti9av tinttv vales. 

21. Qulsque. agmini cohaercns inccdat — S‘p ,ut propria Je - 
quut. J Militaris haec tota diet i o ell, et qua in allcculiouibus 
lmpp. et exercitus duces urebantur: five in carnpo arniatos • 
exereerent, live ferio Marie pugna cum hSiiibus pugnanda efiet. 
Uihtcus in Taciicis, quae MIT. in lliblioib. Magtii Duels Etruriae 
' Cxflani TlaqayyiXXsi 6 /uav<Jar«y* ClA T NTIO. MANAATA. * 
ROMHA Ti. NON. BO< TOTPBATIC. OPAINEM. CEPBATE* 1 
BANAA. Ch'KTITE NEMO. AEMITTAT. BANAOTM LT INI- 
Mli\>)e. CEK .' Ka) yntoCvt Ttqaus ti acxwr, dorr fxyii 

gt<j[xo> ynfrifjit rrayjt r<vor. Iterum cap. xxi. najayyiAXft 6 juav- 
dd-r»v • Tu> rtu^ayytX^ lisas t\roXds r*p>t jure, py <hara?a£>*rs 
T*jv *a?ar*£<v. Tv di /tfur'vdov anavres ftXinvrt, % a) fsfet\s ii; ti/uJv 
%araA.n 4 ,% avrJ, a AX’ tws rovs ix^fous %<x) dgfAodiut %ara 6 td%kT§. 

LINDBNUH 

Etjertis crurihus relinquetur J Sic enira mutilare captivot 
Perfae foiebant. cf. fupia xix, 6. ubi Juris vel J'ujfragtnlbus cx- 
J'ectis. it. axv, 3 . xxxi, 7. \V. 

23 * Malta oraejumentes bona , et aequa/a."] Haec oratio 
fatis languida clt: led aliter in Rcgio, * et in Tojol. codice * 

.far Colbert.] et in Uomana ac Mar. Editione concipitul: Erigitc 
animos vejtros mu/ta praejumentrs cl bona , acquata Jorte no. ’ 
etc. Qu«>d lane fortius et numerofius ad aures accidit. ETt au- 
tem pbralis Grace*: Multa praej. et*bona. noXXa %a) dya$ d 
•nvoXafjt fiJ'sovrts rout i'JCnfoi * ubi «cd cloganter 7 raqtXxfi. Cniua 

locutiouis excmpla pa Him a pud Graecos tarn Oratoies quam Hi- 
lton cos orcurrunt. Apud Dionem Cocccianum lib. 44 ' P a 6* 259. 
n oXXwv *a) ysvva/wv : ubi Leunclavius eam pariiculam tamquam 

oiiofam inclufh, et expungendam putavit: fed idem Dio pap. 287. 
fimiliter earn ufurpat. vales. 

24. Conclnja oratione ad hurtc- sravijflmum Jinem.'] ’ Placet 
gratijjimum , ut in Editions Rob. Stephanl et Mariaugeli, et Rom. 
et in Regib cod. [Colbert.] * Vatic, ac Tolof . * exaraium eR ; 
quod fequentia plane conlirmant. Ceterum omitt^ndum non' eXl, 
quod refert Zofimus in libro 5. ‘c. 13* lulianum fit^ra hac oratio- 
ne centum ac triginta nummoi argenteos Jingulis militibus dona- 
tivi nomine erogalTe. dno n\os fitittaros ftuav oytov ra xoJ>fxovro 
itpoityuviivas dpyvyuv rt vo/xtvpar wv r 7 <a»ov 7 (& xdi $ timv ar^arrw- 
rwv txaerov 6o<jft rtf* feus , rfe Iti) nfooas rie^oXtfy iiotfeaxo. 
Quod quidem fi verum ei’t, (neque enim Zolimo aut Eunapio 

3 item ex Ic rip fit, hac in parte fidem derogarc poilumus) quo mo- 
o Amm. Marrallinus id pxaeicrmilit? Sane exiilimo Aram. ATar- 
cellinnm <le hoc douativo intellexilTe in lib. 22. c. 9. cum ait: 

Et militibus orationibu.t crebris Jiipendioque competent i ad rx- 
pedienda incident! a promptius animat is, cuuctorum favore Jubli- 
mis . y 4 ntioc.fi ipm ire conteridms. vales. 

Speque in profperum e/atlor.] Forte Jpeque inde prn/bero - 
mm elatior : atque ita Ammianuni fcripfilie exiilimo. In iiegio . 
reperi. Jpeque projperorum , in Editione Rom. Jpeque projpet uni . 

[In Ml. iJ>\\>CTl^fpeque projper&m.] vales. 



\ 



Dtgifiz&d by Google 



MARCEL L. LIB. XXIII. C. V. §. 21 - 25 . C. VI. §. 1 - 3 . 23 

Inmcehte] imponeiUe.t cf. xvi, 5. W. 

25. Numcri j legiones — Jupplicanles pacem pctere co- 
•ctas. W. 



C A P V T VI. 

1. In excnjju celrri] ErneA. defcriptione brcvi; non credo, 
nam Ammianus ipTe excufat pro/ixiorcm textum capitis otnnhim ’ 
longiflimi. Equidcm celerrm malim, ad quam lubito animus ler- 
tur. Signatiut, accuratius, diligentius. Cum Ihquente Perliae de- 
fcriptionr utiliter conferri poteA Gibbonus P. 11. p. 1 — 43. He- 
rodian. lib. vi. p. 314. dillentic in quibusdam a NoAro. Vid. 
ibid. p. 43. not. 56 . VV. 

a. Multitque amen nominihut npprllatujn .] Primo enim Me- 
dorum regnum vocatuin elt debellalis AiVyriis duce Arbace : inds 

Perfarum, . devictis Media duce Cvro : undo ot Medorum impe- 
rium etiam poll Cyrum a multis Auctoribus dicitur, tiuod rover* 
Perfarum crat; et bella ilia Darii, et Xerxis ra io-J.xu ab Hero- 
doto, et Thurydide appellaniur, qifod etiam a ScholiaAe 7 bury, 
didis lib. I. notatur. Poftra Panhica Dvnaltia conftiluta ell nu- . 
ctore. Arface Partbo, de quo mox videblmusj ac deinde rurfus 
Perfarum imperium velut polllimiuio rcftilutum ell ab Artaxerxe, 
Alexandra Severi temporibus, ut feribunt Hcrodianus, Zolimus, 
Agathias. vales. 

A pud Baby Iona Magnum fata eapuiffent silexandr.~\ Q. 
Curtius lib', x. c. 5. lullinus lib. xn. c. 16. I’lutarcbus in Alexan. 
dro. i.inrip.NBK. 

jirfiu.it Parthi."] Parthum fuilfe Arfacem Herodianits ac Zoli-. 
mns 1. 16. in Geltis Alcxandri Severi teftantur. Strabo lib. xi. p. 
5 t 5 . Aimel. et Suidas in v. 'Agadser Scytham . jra nominant, 
levi uiique dilciiinine: cum fatis conltet, Parthos a Scytbis origi- 
. nem ducere. Alii Bartrianum Arlacem faciunt, telia ibidem Sira, 
bone. tale*. 

! PaulaClm.tn mrliut mutaio pnpojuo.'] Magnorum virorum, 
qui ex pertfita nequitia pedetentim in melius emendati, praeltan- 
lillitnarum poAea virtutum fpecimina clederr, fcpud Val. Maximum 
exempla exllant lib. tx. cap. 6. De hoc varo Arlace plura lufti- 
nua lib. xli. c. 4. lixdbmbr. 

Propofito ] vitae rationc. Clnrorum contrrtu ferie faclorum 
aucti JuHimius, magnam nominis famam adepti. W. 

5 . Superalo I\'icnlore Se/fuco .] Hie fallitut Amm. Marcellt- 
nns. Neque enim Seieucus Nicator, verum Seleucus alter cogno- 
mento Callinicus, quartus a Nicatore Syriae Rex, ab Arfacc lupe- 
ratus ell, ut difertc docet lullinus lib. 41. c .' 4 - et Strabo lib. xi. 

Vera autem Imperii Parthorum epoeba Ac habet. PoA obitum 
Alcxandri Magni, Parthi primum Antigono, inde Seleuco Nicaton 
paruerunt: a cuius nepote Anliocho Divo primum defecere t. Pu- 
nico bello, L. Manlio Volfone, C. Atilio Regulo Coif, qui apud 
Graecos erat annus a. Olymp. 132. Caula defectionis liaec FuiAe 
dicitur. Arfaces ac Tiiidates ambo fratres, Arlacis 61 ii, Phriapili 
nepotes erant. iloruiii alter Tiridales graviter ferent le a l’here- 



I 



*4 



COM ME NT ART US IN AM MI AN DM 



cle Satrap*, quern Antioch us Divus Parlhiae praefecerat^ de Ru- 
pro follicitaturn efle, rem fratri aperuit. Arlaees mox adiuncto 
Tiratre, et quinque fociis Pbereclem facto impctu ohtruncat, et 
Parthos pullis Macedonihus in libertatem alTerit. Ipfe a Partflis 
ob virtutem Rex falutams eft. ut Icribit Arrianus in Parthicis, cu- 
ius verba refert Photius in bibliotheca. Arriani tamen verba paullo 
•liter refert Georgius Syncellus in Chronico , pag. 64. Edition';) 
Iolephi Sralige'ri. Praefectum enim iplum Agathoclem, non 1 he- 
yeclem appellat. 'A^atifr, inquit, xod THgitidrys d6fX$o)» .to 
y/vos f'A.%o»rts d no rou nfgaZv 'Agra^/g^ov , iaxTqdr.svov fiaxrgioi* 

1 mo \\ ya$ox\lovs ftautSovos cndqxov Ttjf 7 tsg 9 i%Sjs ’ os ’Ayafh>xAjy# 
iga*$f)s TtjgtdaTou^ Zs A qgictvos , t vo* rZv a St\(pZv t xdi to y 

Vfav/ffxov 97 sav 6 dfav intjSovXsvo an, dtUfAugryivas dvrg&tf 7 saq* avrov 
%a) VA <>7**00 ddtXtyov. Aique hoc Parthici regni initium fuit. 
Cuius ppes brevi auctae funt, adeo ut Arfaces acie collata Seleu- 
cum Callinicum, qui Antiocho Divo fuceefTerat , devi.erit: quem 
diem Parthi exinde '(bilemnein , ut inilium libertatis obfcrvant : 
quemadmodum fcribit Iultinus lib. xli. Duplet igitur epocha 
J*artbici imperii notanda eft: prior ex defectione Parthorum fub 
Antiocho Theo confurgit ; fecunda a victoria inligni, qua Seleucus 
Callinicus ab iisdem fuperatua^ell, deduritur. Atquc ita dilfcn- 
fum Scriptorum conciiiare folco : quorum alii fub Antiocho Theo, 
in quibus eft Arrianus, Trogus Poropeius, et Eul'ebius; alii Tub 
Seleuco Callinico, ut Georgius Syncellus, et Appiairus in Syriacis, 
et luftinus ac Strabo, Partnici imperii initium collocarunt. Ho* 
enim de ferunda, illos de priore epocba fenfiffe exiiiimo. Eufe- 
bius autem et luftinus contraria ac iibi pugnantia dirunt. Nam* 
qur Eul'ebius Olymp. 133. anno i. Antiocbi Divi quartodecimo, 
Parthos a Macedombus defecifle memorat. Atqui is erat annua 
primus Seleuci Callinici, qui anno 1. 133 Olymp. regnum orfua 
eft. Peccat enim Eufebius anachronismo biennii, ex eo quod 
§cleuci Nicatoris obirum biennio tardius aflignat: quem Ptole- 
maeo Cerauno bieuuium Riper faille fcribit, cum conftet eum a 
Ptolemaeo Cerauno efle occifuui : quae maxima imprudentia eft. 
Similiter et luftinus I'erfas ait primum a Seleuco Callinico pro- 
nepote Nicatoris defcivifle, Manlio Voifone et Atilio Regulo Colt, 
qui Confulatus cum in annum 2. Olymp. i 5 a. incident,, apparct, 
non Seleucum Callinicum, lea Antiochum Divum turn *in Syria im-.* 
jierailc. vales. 

Obedienlium ] civium, xv, 3. W. 

' 4 . Medium agens curfum net at is placida morte ob] luftinus 
lib. cit. (XLI. 5.) Sic udrfaces quaefilo Jimul corijiitutoquc re- 
gno, malum /ertectute: decedit: quod ab Ammiano Marcellino , 

forte non difliclet; fenectua enim in aliquibus velocior et matu- 
ri nr eft: alii amem tardius fenefmnt. Sed Georgius Syncellus in. 
Chronico prorlus ab Ammiano diflentit , biennio tanfum rcgnalTe 
ArCaeem dicens, et violenta morte exftinctum : fiavtAe vn 7itg- 

9uv ’Ageaxus, a<p* ov oi negsZv fisaiAtis dgeoniSat /xgvpdni av, 
st» %ul dtatgsirut. %ot) ptr aCrov Ttigrfdnjs uJeXQos tr > f Xf. 

VALES. 

5. So /is fratres et Lunar ] cf. xvil. 5 * W. 

Utque impcralorih. unjiris jiugufia nuncupailo amnbilis eft 
et optata, ita Hrgibus Parlhicis , etc.] lufliuus lib. xli. c. 5. 
Ter Uus Par this Rex Priapatius fuit^Jed et ip/e slrfacius d ictus : 







marcelunuk. lib. xxm. c. vi. §. 3-io. a5 

V , ' 

nnm , fiicut Jupra dictum eft , omnes Reges fiuos hoc nomine, 
Jicut Romani Caefiares viugufiiosqus, cognomlnavere. Dio lib. XL. 
osttrrtq ui oi mttra { 3 aot\*uaatTts aerwv (de Arlace iermofuit) 
'Aqsanihai ijiwvo/ud» 9 ii»a». Strabo lib. xv. Procopius Perlicor. Jib. 
si. Suidaa iq 'Ap»d*>jr. llidorus Orig. lib. ix. cap. 3. Servius Ae- 
nrid. lib. vi. et XII. jlindhkbr. 

6. eld nojtri temporis memoriam] in quo tamen falti Am. 

mianum docet Gibbonus 1 . 1 . p. 6. W . * 

7. vtdusque Propontidem et Thracias.] Vide infra xxv, 4 - 
Hinc Sapor m Epiltola ad Conliautiuin Aug. quae refunur lib. 17. 
c. 5. vfausnue Strymona ft umen et AJacedonicos fines tenuifje 
run i ores meus, antiquitates quoque vefitrae tejtaatur. Saue Me- 
gabyzus, dux Darii Kegts Parlaium, 'ibrariam letigit. et ad Ma- , 
cedoniam usque penetravit: piirnusqua 'lhraciae Satrapa ronituu* 
tu5 eji. telle Herodoto lib. 5 . c. 14. Eadeiri vanitas Ariabani, 
apud Taciturn in S. Ann. ac deinde Artaxarxis, apud Hrrodiarnim 
in principio lib. (i. vxlbs. 

Tamyris Regina.] Al. Tomy-ris : neque fecitts Herodoitis lib. 

I. c. 20D. Orolius lib. 11. cap. 7. Plures tainen ita vocant . uc 
ex Ml. edidiinus. Vid. lufiin. lib. 1. c 8. lul. Front. Stialeg. 
lib. 11. cap. j. Val. Max. lib. ix. cap. 10. likdenbb. 

Tamyris ] 111 Mf. Regio ’ et Vatic.* ac Mariangeli Edit. 

To my r is Icribitur : neque alteram lectionem Lindenbrogius prae- 
ferre debuit. Ubicunque enim fcriptuin eti Tamyris, mendole 
feriptum effe non dubito : rupotfis enim ab Heroduto ac Diodoro 
Siculo aliisque appellatur. lordanes iiijGeiicis feribil . Tomyruin 
in Moeliaco litore Tomes feu Tomos ojiidum e fuo nomine con- 
didiUe: quod procedure non potell, fi l’amyris feribitur. vales. 

vid internecionem delevit Tamyris] ft tabula vera ell. v. 
Iuftinum 1* 8- W. • 

8. Elementorum ufu mutalo ] bello maritimo. W. 

Et tejlamcnto nationem omnem.] Qnidaqp Scriptores tefia- 
monto Aiexandri ftngulis Praefectis ditlributas efle provincial me- 
mount. Sic enim Auctor libri primi Machabaeorum allirmat , et 
Excerpta Chronologica hominis femibarbari, a Scaligero edita : l'»- 
niens ad mortem vUcxandct, trjhtmentum ficripfilt , ut unusquis- 
que Principum vllexaridri regnarent Jintfu/i in proprint corum 
provincias Jlc, etc. Sed Q. Curtius, et Arrianus, ac Diodorus 
Siculus labulam hanc iatis refutant. Curtii verba lib. x. in lino 
maxima hue faciunt: Credidere quidani tefitamento vllexandri 

difitrihutas efifie provincias : fied fiamarn eius rei , quamquam ah 
viuclaribus trndila ejt, vanam fiuijfie comperimus. vales. 

10. In amplitudines dififufiae] De omni ambitu Perfiae Cyri 
aetate v. Xenoph. init. Cyropaediae, dub Dario JHyltaspe Hcrodot. 1 
in, 79. W. 

Cuius ofilia ndeo effe perh. angufita.) Totus hie locus ex 
Eratollbene translatus efle videtur: cuius verba refert Strabo lib. 

16. p. 7 t> 5 . Alruel. tfna) hi jfsy) aCrijs trrpoixer HaAa'rritr iyaro- 
eiitns o utus, or 1 to pit eropa £a»!v t itat orttot ourus air if 
dyuo's ’ovros to u r»jj xay/uovior axpaiotp/oe , ryr ’A?a/ 9 I« a’joydrar 
to It panats. Plinius autem a feiplo diflentit. Nam lib. 6. cap. 

24. ait: Pcrfiictim introituln alii 5 - mill, pafif. Intlludinis ; alii 
quatuor fieccrunt. Idem vero cap. a 3 . fic feribit : Inde promun- 



) ’ 



* ■ Digitized by Google 



COMMENTARIUS IN AMUIANUM 



ZO 

torium Carmanlae ejt , ex quo in adverfam oram ad geatetn 
j 4 r abide Macas iraiectus dijiat quinquaginta millibus pajjuum . | 

Eadcrnque rerietil cap. ag* led utrubiquu, quinque mill. Icriben- 
dum elic exiitimo. Alioquin quomodu id verum edict, quod Era- 
tolthenes afhrmat et ooller Marceliinus, ex Harmoxontc Carma- 
niae promuntorio oppclitum Macarum promuntorium facUlime 
.cerni ‘i axfov memorat et Ptolemacus in dedcriptione Car- 

xnaniae. vat.es. 

Ex Harmozonle Carmaniae promontorio J ubi nunc Mi- 

nnu. W. # , 

Quod appellant incolae Maces .J Eratofthenes dicit ro fv 
panats.' Quare iia Ammianuin quoque icripJilie vc.iiirnile elt, 
quod appellant incolae *y fxaxais: quod ab iinperilii pollea de- 
pravatum elt. Certe vuisata lectio ierri non potcit. JSeqtie enitn 
turolaa lpli Maces, led Maca» ab omnibus Geograpbis veteribua 
appellantur: aut promuntorium infum dicilur Maces, led Ma- 

cera, telle Arriano in libio, qui Indie a infcnbitur. vales. 

Quod appellant incolae Mace. r (alii Mac ft a , Nearchi peri- 
plus p. 22. Strabo xvi. p. mo.) hodie lias Filiam an. Niebuhr, 
v. omnino Manncrt v, a. p. 51 — 54. ‘et vi, l, 137. \V. 

vi. Urbcm Teredona J in Babylonia, Mannert 1 . c. p* 

4*1- W. 

In numerum xx. mill, Jt .) Confentit Eratoftbenes bis verbis, 
quae Ammiano M.ircellino lurern ddferunt: dno 62 too ero/uaros pj 
(V Jf&I naga&ia rstgt^fgtjs oZoa xara?%a'r 0^0 rtfs Kjquaniae 
nqos tu) ptnqo> , ttra nqus Sgxrov vtvn, xal ptra raor a ngos njv 
ienlgav /aIx?< rtqqiopos *al rijs Ix/ioAjfr too tvtygsLTov. ntqiix** 

61 Tfjp rs K a^ftawav nagaA lav %a) r>jv ntgeZv, *ai aoi/cr/csv, xa< #a- 
fioAMtitiv and fxtgovs , ooov fxvgiwv o i/uav eraiiwv. to 6 IvTtoSfV 
sf>J s in) to arotua, uAAor tooovto t. etc. Hinc intelligimus, 

cur Ipatiura detornatum dixerit Ammianus. Eli eniin* Peril' us 
Bn us prorfus circulari ambitu navigabilis. Pracclare igitur Pli- 
nius lib. 6. iitum •ins bumani capitis elfigie efl’e dixit. *ped quod 
ibidem Plinius feribit, eiusdein circuitum ofle 23. millium paf- 
l’uum, ut Eratolihenes trad it: ex loco ipfo Eratolihenis quera 

proxitnc adduximus fa IB convincitur. vales. * 

Spado detornalo .J Id ell, rot undo fpatio, ut lib. 3 1 * C. * 2 . 
sld Jpeciem rotundilatis dotornata . Gcllius Jib. ix. cap. 8- Sen- 
trntiam detornatam inclujdmque verbis his pattciffimis. ’Cice- 
ro do Univerlo p. 44 2 - r/a tornuvit , ut nihil ejjici poffit ro - 
tltndiuS . * LINDENHR. 

12. Intervallq] aliquo, exiguo. W. . 

Cantichus nomine pand. Jiiius. J In Reg. ’ et Tolof. * Cauti- 
chus. In Edilione Mariangeii Accurlii Cataonins legitur : quod ex 
ollif ina Petri Caftelli illius manavit, qui Editionem Bononienfem 
labricavil. Forte Mefaniticus legendum ell. fAseavirtis lin,us Per- 
Bci maris el't apud Ptolemaeum in Arabian defertae litu, et apud 
Marrianum ac Stepbantim. # An pottut* feribendum elt 'Klaniti- 
cus ? L)e quo Bnu Plinius in lib« 6. Strabo, Diodorus S. et reli- 
qui. * vales. 

Quc/n vacant Chaliien.'] ptolemaeus lib. 6. in delcriptiona 
Felicia Arabiae aax^A/r* fv xdXnov appellat, eique cognomines Ara- 
biae populos Sacbalitas. Sed Marciauus, non ille lleracleota qui 



/ 




MARCELLINUM. LIB. XXIII. C. V/. §. lO-!^ Zy 

ntfjiiyn&iv verTu comico confcripfit, fed alter longe reccntior, lib. 
i. nsqtnXov y hunc iioutn Afchajitem uominat . et maximum eft'e 
alt, uipote qui ad oitium usque finus IVrlici penetret. Sed Ar- 
rianus in periplo maria Erythraei Sachalilen quoque nuncupate 
et Stephanus. vales. 1 

Marl Oceano J Alterutrum redundans videri poijit , utrumque 
tamen iunguut et alii fcquioris aetaiis homines, v. Rufum Feitum 
c. 5 . et »bi Tzfchuckium. it. Tiesner. v. Oceanus n. 5. W. 

1 3 . Arimafpis hominihus lufcis. ] Solinu* : Atimafpi circa 
Gr/clithron pojiti , unocula gens ejt . lindenbr. 

Arimafpis hominihus lufcis.] unoculis, a Scy thico Arima unus 
et Sou oc ulus, ut inonuit M.innert iv. p. 1 i 3 u ex Herodoto. — 
p nates, mens Armeniae. V.'. 

Mare Rubrum.] lmiiio mare Rubrum lmic orae prorfus ad 
meridiem eft : ut ait Phrxius cap. 25. lib. 6. Melopotamia vero ab 
Occidenfe. vales. 

Semites A r abas quos Saraeenos poji. app.] Saraeenos ta- 
men a Sceuitis diltiuguunt Pliriius lib. ti. cap. 28- ac Ptolemaeu.s. 
Ts’oiamlum eft autnm, quod ait Plutarchus in Lucullo , Semites 
Arabas ex luis ledibus efle transSaios a Tigrane, Arnnni/mim 
Rego, quos in Cdiciam Commagenemqiie diduxit telle Piijjio Se- 
cundo in libro 6. De ^Saracenorpin Etymologia vide Scaligerum 
in Eufebii Chronicon: ubi tamen fallitur, cum ait antiquiorem 
Piolemaeo m niincm' exltare , qui Saracenorum meminerit. Atqui 
"Plinius Piolemaeo vetuUior cos diferLe nominat. vales. Cf. xiv, 
3. xxii, 15. W. 

Sub axe meridional f.) Regius codex [et Colbert.] habet we- 
ridiali, et fie poftul.it analogia : quare barbare loquuntitr qni me- 
ridioualem dicunt. Apud Gellium lib. 2. cap. 2t. codex Regius 
mcridialem 1 vcriburn habet. vales, Et fane iam dixit 22, 15. 
a meridiali latere, gronov. 

14. Vitaxae f id eji , Magiftrl equitum.] Hanc vocem Perfi- 

cam in Lexico Hefychii aliur intcrpreta^ain reperi : fUsraf, 6 fla- 
eiXtvs itaqd Ttlqaais*. »unde non immerito quis fulpicari poller, 
hunc locum Ammiani transpolitum elle, ac legendum: J'itaxae ,• 

id eji Reges, et Magifiri equitum curanl ct»Sntrapae. Sed abs- 
que feriptorum codicum auctoritate equidem id alTerere nolim. 
Perlicarum autem dignitaturo noinina hacc memorautur a Proco- 
v\o lib. 1. Perfic. xataqjayav , quod eft Magifter militum fei* 
Dux limitis: et ovaqifas, quod quidem dignitatis nomqi elle Pro- 
copius feribit, fed quid fignificet non expreilil: et fjuqquftts, quod 
eft Magifter militum. Marcellinus lib. 25. initio Merenem vocat 
equeiiris Magiftrum militiae. Theophylactus quoque Simocatia 
lib. 1. ait Cardarigao nomen elle dignitatis apud Pcrfas, ac fol- 
lemne efle Perils ex dignitatihus noinen fortiri, ut qui a paren- 
libus indita iibi nomina dedignentue: <p«'Aov <J£ siiqsais lx ruv 
di-iMf* druv TtfoaayoyfvtaScn. idem lib. 3 . in fine SaptypsAoCfA di- 
gnitatem fum mam elfe ait apud Perfas, quam Rom. Curopalatem 
vocant Libro, autem 4. cap. 2. $*£ox«»fv ait dici a Peifts, quam 
Bom. magifteriam dignitatem vocant. Zich quoque maximae 
apud Perlas dignitatis nomen, ‘tefte Menandro Protectory lib. 1. 
Poftremo Surena dignitatis uomeu- fecundae polt Regem, tefte 



Digitized by Google 



commcntarius in ammiantjm 



Ammiano. Zofimo, et Plmarcho. Eft autem Surena Syriaca Do- 
minus nofter : fur enim Dominum lignilirat, ena nofter. vales. 

Emodem montem.) Infra vocat Emodon : et credibile hie eo- 
dem moilo voralTe. obon. 



Paropamifadae .] Rcctius in Regio codice, et Robert! Ste- 
phani Enilione legitur Paropanifadae : fic enim Ptolemaeus lib. 
6. et Tabula Peutingerorum. Strabo tamen Parapamifadas, raon- 



tem iplum Paropamifum vocat. vales. 

Gedrofta .J In Mf Regio, 'Tolof. Vatic.* [et Colbert.] et 
Romana Edilione reperi Cedrofut: quod fpernendum non eft. 

■Nam Alexander Polyhiftor ita feripferat xtifuiaia, telle Stepbanot 
quod exemplaris mendum fuifle fruflra ful'picatur Stephanus. Nam 
ct Diodorus lib. 1g. he nominal: et in Exccrptis Chronolog. 

editis a Sraligero Cedrufta dicitur, et in Suidae Lexico. Arria- 
nos yalfun’oy temper appellee. vales. 

15. Propinqua rjt nobis) Romania, v. Valefii Praefat. p. Lxn. 
fq. Celebritale incolarum multitudine. Per nmp/os pnpulos dif- 
fufa quondam comprehendebal enim olim Afl’yriam, Babfloniam 
et Mefopotamiam. Mannert v. 3. p. 4 a 4 - Bitumen Afphaltes, de 
quo vide Mannert v, a. p. 454. W. 

Prope locum nomine Sojlnglten.) Strabo Thonitin vocat lib. 
XVI. p. 746. Almel. Stafqti Si o T/yjir^rdv ®u«ir<» xaXoupPo |v 
A/»v»|v sirs -n'Karos uienv- JiryataiSrlt 6' In) idrtgov yriXor, xurd 
yiji Sutra 1 ptra rroAAo u xa) ov xal dyo^ujeudruv. in 1 noXv S' 
/vfX^rlr dfavtis, dvi«x f ' naXtv o-J noXu anwdiv ret roqSvaias. Lttli 

X>EHBH. • ‘ 

Locum nomine Sojtneiten.) De hoc fubterraneo lapfu Tigri- 
dos difputat Salmalius ad Solinum pag. 695. et leqq. (p. m. 489 

4g I . W.) exiflimans Solingiten appcllari Ammiano, qui Tho- 

Tpites vel Thoniles dicitur aliis, liatuitque in ipfa elTe Mefopo- 
tamia; quod iam non excutio. Iuftinus eum qtiinque et viginli 
millia paffuum fub terras currere leribit libro xlii. c. 3. orois. 
Cf. Mannert v, a. p. 107. W. 

16. Hie et naphtha gignitur."] De naphtha iterum Ammianua 
hoc ipfo capite jj.* 37. eamque ita gentili, *id eft barbaro vocabn- 

•lo dici monet: unde et Turcis et Arahibus in hunc usque diem 
Nepht appellalur 'locularis ergo Ambrofii Epifco]»i, et Magni 
Grammat. error, qui nayu ro eovdnrfiv vocari putant. Ambrolii 
verba haec lunt. in lib. de Noa C?p. 6. Eft enim bitumen ve- 
hement is ad eonj'tringendum naturae. Unde Graece dicitur 
xcitpSu nutpu ro evtanrtn, quad disiuncla conneclat, nexuque 
ennjiringat Indiffblubili, ita nt naturali unitale fibi credos roll- 
venire. Videndus Plinius lib. 11. cap. 105. Tacitus Hiftor. li. v. 
c. 6. Sotion »»?) soraatit. ‘Cvprianus in carmine de Sodomy 
p. 45 a.* Plutarchus in Alexannro c. 35 - G. Codinus in Defcri- 
ptione CP. Xiphilinua lib. xxxtv. extr. Helychius ot Suidas in 
NdCSa ; ex recentioribus vero P. Bcllonius Rerum antiquar. lib. 
m. LtnDEnnn. 

Naphtha picea fpecie glutlnofa .] Naphthas vocabulum eft 
harbarum, quo Medi genus quoddam olei cedro limilis appellant. 
Probus ex Sallullio lib. 4. Hiftor^ Hoc Naphthas genus eft olei 
cc4.ro ftmilis. Graecis d vdfjir fere dicitur; interdum tamen 
tj ydtpja. Corruptum autem id vocabulum legitur apud Grego- 



!• 



i 



MAKCEU1KVM.' LIB. XXIII. C. VI. §. l‘4~lti. 2;j 

rmm Njffen. da anima.: *cd usnt? 6 naXofytfvo s £ 9 */ Vfajrr/ra. 
rv ni/tf'l toC fxtaov pv\ n i/fw&t>ros 9 oltw 61 ucr i to o- 2 f. ca a'J^oav 
•jit o rijs bvyJi* a‘vanr«ra<. legend um elt vd<p 2 bf/. Apud Sinipli- 
ciura qnoquc in Commentano in Categorias Ariliotelis fere eo- 
dem modo depravatum ell: uf ai rtfs A Cqas x^ 4 a) ouvt xo^a/y 
(leg. ovtfyjjcoo?**) aAA»A«v diiarcJsa/, na) o a<£$ar (leg. »d- 

0ai) d/%fra* *o£f*»$rv to rot> woyo'r r^dor. Utrumque errorent 
in verlione I’ua ittinuit interprea Lntjriua. * Quaniqtiam aifsas 
ferri poteit. Sic enira dicebatur a Graecis, ut ex Sura bums Lpi- 
tome, et ex Conllantino Porphyrogenneto docuit S.ilmafios in 
Solinum pag. 242. * * Graeci a r, 6 sias ?Aa iov dix^rq naphtham tell© 
Procopio in Perficis, et Suida. Nicander in Alexiphimi. v. 249. 

. *Hv di to fxqititis xoA%>t tios ix^opsyoy nvq 
K iivo 710T0* 6 1 surat t’<Pe/u»yov. 

Scholialtes : ro antvaor /* cv (payuaxcv, 6 %a) ai flag- 

fiaqo* av xaAo etc. Idem ait Souon de flumimbus. 

TiJLll. 

17. In his plagis hiatus qtioque corjpicitur terror , etc. ] 
Georg. Codinus : 'Lutiot 41 Ivt* to *A o^vov ero/u/ov , ou dr/vo'y 
mtCfAct avadrrfor at , wr Iniyuov $wov an av *a< nfmvpv dno<p$tstofi * 9 
sin*? Tt>x°* oa^av^va <. quae ipliilima verba apud Suidam exit ant 
in ‘Ad<a/ 3 »fy»f- *Lucret. lib. vi. v. 756. 

In Syria quoqur fertur item locus rjjr viderl, 

Quadrupedes quoqur quo Jimul ac 7 >r/iipia primuin 
Jntulrrint , grauiter copat conciderr ipfa : 

Man lb us ut Ji Jint divis mactata repcnle .* lindeitb a. 

Cum os eius excejfcrit latum. J Huius loci fenfus valde ob- 
lcurus eit , quern lie intelli^o. Hunc peltiferum ha lit urn r pro* 
fundo puieo ortum, li os ipfum putei excederet, ac per aerem 
diffunderetur , eat regiones prorlbs incultas ac deferras facturum 
fuilTe : fed nimirum bic halitus ad crepidinem putei progrelfus, * 
-in imum rurfus redit, ac fefe reforbet. Perinde ac fons ille, qui 
ad Asbamaei lovis templum in Cappadocia cemitur. vai.es. 

18. jlntehac ut adferunt aliqui videbatur.~\ Atqui Damafcius ill 
vita Ilidori (apud pliotium W .) qui mulio poft Ammianum vixit, 
noc fpiraculum Hierapoli Pbrygiae adhuc lua aetate vifum efl’e 
memorat, Tub templo Apollinis; quod ipfas etiam lupervolantes 
aves letali halitu conficeret: folisque initiatis et confecraiis fecu* 
rum atque innoxiuin eius iutroitum fuilTe : feque adeo unu cum 
Doro Philofopho eo defeendifle. valks. 

Quidquid prope general, corrumpebat , absque Jpadonibus 
Jolis\ Photius in Bibliotb. ex Ilidori philof. Vita: *v 'Uqa- 

noXst <b$vyias iffdv i?v *A TroXXwvor, vno di rov » aov ini'ro- 
(idsio* vnlxBtro Savaaipavr dvanvoas naqfxoptyov. tovtov tov (io- 
Jjov odd* amdiV lari* dx/wduvor. ot>di rots nr^yotf tw» 
d<rA 0 r<y * a*AA* ova *ar‘ adroy yhsTat , dnoXXvyai. rots d^ rtrt- 
Xioplvots, di/varov xar<d»m is %a) sis avrov rov p v%b* 

d(i\ap*f StdysiV' Vid. Strabon. lib. xtu. p. 630. Almel. ( et ibi 
Penxel p. * 885 * W.) Plin. lib. 11. cap. 93. ’Apuleium do Muntio 
pag. 12.* Xipbilin. in Traiano (Lib. Lxviif. q. 27.), Codin. in 
orb. CP. Defcript. limoeisba. * > 






Digitized by Google 



COMMENTAIUUS IN AMMIANUM 



%• 



5 o 

19. si pud Asbamael quoque lovip templuiH . J Idem' de hoc 
fonte icribit Pliiloitratus in vita Apollonii lib. 1. cap. 4. his ver- 
bis: tor*, Si t 1 nsq) rva vu v 6 wq l^x/ov <$iOs, ms <£*ai t xa'AoCs/ di 
ajf& aj^ajwuio/ ov nyy* avudiSorat ‘ 7 ia$A.d£u 6 i vent? 

SifftausOfAtsof A.r fins t etc. Nihil atilcin a l J hiloitrato diilriitit no- 
Her Maiceliinus , mil quod cognomen Asbama.ri iovi iplt«ti:buit. 
quod philuAiatus aquae cognomen elle dixerat: quem lecuiui 

eii Simla* , ua*ov ydu-y uvtm xaA.vvy.tto*. Ceterum quod de 

eo fome icribit Vlarcelltnus , eiforvHcere eum fubinde ac mox in 
ie rewire: idem lellatur Phiioilratu., , t urn (licit , na<pAa$ti 6 i 

CffTttf Kijins. Id eit : Ejferx*efcH butem more aquae 

in lebele hullientis. Simile eit quod narrat Anitoieles lib. 
davyastMv axovou. cap. 25 do fonte in Palicis Siciiiae, ad quem 
iuraudi cauia perinde 11 1 ad Asbaniaeum ilium toniein convenie- 
bant, vales. De Apollonio Tjaneo vide praeter innumeroa 
alios Xdlemontius l\ 11. P. 1. p. 200.1!'. W. 

ao. Onam\ hodie Odoan , veienbus Phjscutn. v. Mannert 
v, a. p. 4 i 3 * /ado terreitri it in ere. W. 

21. Quos et transivlmus J turn, cum poll luliani cfadem fu- 
giendum elfoi. YV. 

Diavas et A diavas.] ExiAimo hos fluvios efie cos , qui fre- 
quenuus Zabas et Anzubns dicuntur. It enim diaeta et zaeta, 

% 4 Diacoues el Za» ones , * Diabolus ct Zabolus, -Jisppo Diarrytui 
ct Zarrytus promduie dicilur; it a plane Diabas et Zabas. Za- 
bat* autem il. inentio eit apud Cedreaum , et in HiAoria MilcelU 
in rebus gcilis Heraclii. ilic e luontibtis cellis a Sepuni^rionc 
exortus uiodicus lertur: mox in Auilrum procedeus ac torreiili- 

bus iiiuIlis auctus f navigabiiis lit, atque in Tigrim delabitur, 
tcitc Iheophylacto lib. 4. initio. Adiabas vero ab ^mmiano An- 
xabas dicitur lib. iH- c. b. 7. et in Adiabene ponitur. * Scio qui- 
dem Samueiem Lot barium in iibro iv. Geograjdme la era e rap. 19* 
pro Anaaba Zabam reititucre in Ammiani noAri exemplaribus. 

• bed obiiat omnium rodicum auctoritas. * [Magnus Sabas feu Za- 
bas maior 111 Hiiioiiae Milcellae lib- 1 R. ejt baud dubie Adiabas, 
baud piocul a Ninive in Aflyria: minor Zabas in eodem libro 
eit is, qui Aniiniauo Diavas dicitur.j , vales. De Zaba maiore 
et mitiore vid. Mannert v, 2. 434 “• 'Idem p. 428. propius, ut 
videiur, ad veritatem acredens Ammianuin exiAimat prae lugiendi 
cejeritate baud recte percepifTe fluminis liomcu, quod aliis Sillas , 
vel De/as, hodieque Diala lit. W. 

sidiavenam cognomina tain, ut a Jlumin .J Codinus etSuidas: 
Xlysrat * A 6 ux( 4 >\*vi, 6 /a to styon nXetovas itoraysovs iv <*vr%, aal 

<h'ax*y** r *? av no***'* thv 6 /diias/v- jlixdenbb. 

s 4 egy'pius\ ab Aegvpto, i e. Nilo. cf. xxn, 15* W. 
mJnfigrH j Sic pro injigdlsk quod vulgabatur, ex conioctura de- 
dit Hadr. ValeAus. Vid. eius praef. p. lxih. W. 

2^1. Ninus] de quo vide fup^ ad xviu, 7. Ecbatana bodie 
Hamadan. v. Mannert p. 159* IT. W. 

Arbela et Gaugamela, ubi Darium Alcxand .] ^.Strabo lib^ 
xvi. p. 737. AlmeJ. iv 61 r »7 ‘Aroof/.i isr) ravyayvjXa xuyv, iv V 
9 v*f/S*i vixqztpjvai xa) dnofiaXuv rqv o\»v»»v Aayrfoy. At -vero apud 
Arbela vicuin Darium victum Arriunus lib. ill. c. 1 5 . Curtins lib. ^ 
v. c. 1. init. feribunt. li.ndemu\. 



Digifteed by Google 



M ARC£ LL1K Lfitf. LIB. X X 1 1 I. C. VI. §. Uj-%4' 5* 



20. ylpnmia Mtjene cognominata .] Plinius lib. 6. cap. 27. 
Apamiam a Melleoa isparat. Circa uipamiam , inquit, MeJJ'enes 
op id uni : et iia Stephanus in dnapfia. vales. 

jtpamia Mefene cognominata , ] cf. et xxiv, 3 . de qua vide co« 
piole disputantem Mannert p. 3.59 — 567. — Teredon Plin. H. 
K. vi, ,28. Manner; p. 421. — jipollonia Idem p. 456. W. 

Jologcjfia.] Stepbano f 3 o\oy( 09 tdg ito\n npos ru 
Haec ab eodem Plinio cap. 26. Vologefocerta dicitur, condita a 
Vologefo Partborum Rege non longe a Babylonia. Cerla autem 
Perlice et Armeniace opidum figmticare vicfrttir: unde Vologefo* 
certa erii Vologeii opidum; ut Tigranocerta Tigranis. Helyrhius: 
mfora noXis vno a\> ; u# »iwv. In Tabula Peutrngcrnrum ad oftia fl. 
Tigris ponitur Volocellia; inde Babylonia 18. d* in Seleucia 44 * 
tbhinc Rathe 60. lege Ragac . vales. Cl’. Mannert K c. p. 
4 * 3 . W. 

Babylon, cuius mocnia bitumine Semtramis Jfruxit.] Strabo 
lib. xvi.' luliinus lib. 1. c. 2. Curtins lib. v. c. 1. Orofius lib. 11. 
cap. 7. Solin. cap. 60. Stephanus in fSa/^uAcJv. Lin dew ml f 
Babylon.] Quam fua aetaie paene delettam fuifle fcribit Dio- 
dorus Siculus in principle lib. 2. Paufanias autem in Arcadicis 
fcribit luo aevo, id eft Marci Antoniui reinporibus Babylonia nililP 
praeter mocnia Beliqye fanum fuperl’ulfle. Ctii lubl'inbere videtur 
Libanius in Orat. funebri, pag. 5 q. dc Cteliphome loquens et 
Coche : a< r>jv fiafiv Awviwv yi jv o\rl (ia{ 3 v\d*oi %>;p£n. vales. 



Babylon.] Rudera qitaedam baud procul ab urbe Helce reperit 
Niebuhr 11. p. 288. Mannert p. 408. if. Vv. 

Ctejiphon quam Vardanes , ete.j Quia bic Vardanes * vel Va- 
ranrs* fuent oblcurum ell, a quo primum clTe r.ondium Ctefi- 
pbontem Marcellinus meinorat. Rex autem Pacorus v.deiur eile 
Orodis Regis filius, qui a Yentidio M. Antonii legato intcrfecius 
eft : qui cum Rex numquam fuerit, a quibusdain tamen Scrip ton- 
bus Rex vocalur. Frontinus eniin lib. 1. Straieg. cap. 1. et Flo* 
ius lib. 4. c. 9. eum Regem cognominant. Quod fi de. hoc Pa- 
ccro Orodis filio loqui vojuit Marcellinus, turn lalfum erit quod 
fubiicit, fupradi^am urbeni Graeco cognomine *T*iot(p 2 vTa ab eo 
efte anpellatam.^ Cteliphpntis enim appellatio Pdrmi iliius aetate 
longc antiquior eft, cum a Polybio memoretur in billoria Jliius 
belli quod Antioch us Magnus cum Molone Mediae P/acfecto 

geflit, li b. 5. C. 44* VALES. 

Ctefiphon] Hie reges Partborum hiemes agebant. Mannert p. 
405. Vardanes. Reinef. Pharnaces c. luilino L. 4f»(?) W. 

Specimen Jitmmum] urbem pulrherrimam. Sente. PhocnifT. 
184 - Non te ut reducam veteris ad Jpecimen domns. Apul. Met. 
1. poll med. p. 1 ia, 38 . Elmenh. tibi Jpecimen glorioium arro- 
garis. W. 



Seleucia amhlliofum opus Nicanoris Seleuci.] ’Vide quae 
fop. lib. xiv. notata. f llndpkbr. 

Seleucia] ad Tigrin, ut ab aliis eiusdem nominis discerna* 
tor. W. 

- 24. Per duces Veri Caef. ut ante reiulimus expnlfata.] No- 

fcs dictum, expuffata, dvri too expugnata : ut Capitoliu. in Vero 
e. 8. Non L. f eri vitlo t Jed CaJJii — contra J idem Seleucia, 




5a C0MMEKTAR1US IN A MM IAKU.M 

quae ut amicot milites nofiros rcceperal % expugnata ejt. (Quod 
tauien Caiaubouo non luliirit, qui Jblo adeo aequatam dicit mice 
Dione Cailio uxi, 2. -tufty r'/un yifT.ir. W.) Orolius lib. vb« 
cap. xv. Antoninus per JirenuiJJhnos duces magnis rebus grjils, 
Seleuclam Ajjyriae urbew Juper Hj ilajpen Jluvium Jit aui , cum 
quadringentis mill ip us hominum Crpit, ct cum Jratrc de 'victoria 
Parthica triumphavit. Vide Dion. Eulcb. Euirop. li.njje.mir. 

Simulacrum Chomaci A poll in is.] 1‘rinceps Editio Romana 
liabet Comei.: cui Aoguliana quoque Editio adliipulaiur , [et co- 
dex Colbert.1 * ac Toiol. * Qua re non dubito, quin Comaei 
Apollinis icribi debeat, quod eli too xvfsaiov 'AffoXAuvof. Apol- 
iuiem euim cognomento Coinaeum ab aiiis quoque culturn elTe 
docet Athena eus lib. 4* P* *49’ vflu/npttr/raif, us < ptja'iv 

*E ffxtius lv ru (i‘ ittfl roC yqmtiov *AncA Aoivo*, A r£ nfvr avtly 
6fin>oCei y*\h c 4 ‘L erias itfOraylrtiosi *al 6iovvaiots , - tn 6i 
too K ufsaiov ’ArtoWuvos 7ta*r,yvfn. vai.es. 

Comei Apollinis ] Salmafius ad Iul. Capitol, in Vero c. g. 
mavuli C/iocnaei, quoniam Srleucia et Cocbe dicta lit, ipfo Am- 
rniano teite xxiv. 5. Id* in (emit Tilleraontius T. if P. 2. p. S34. 
Comaeum tuetur Valclius ex loco Athenaei lib. iv # i 5 . cuius nu- 
feriii editor Schweighaeuferus nihil iuvit. Ceterum de Selcucia 
vide Manneri n. 391. qui tameu eandetn fuiJTe, quae Cocbe, no* 
gat p. 402. W. 

Fcrtur autem quod pojl direptum.] Capitolinus in Vero c. g„ 
p.- 426. Kata fertur pejtilcniia in Babylonia : ubi dc lemp/o 

Apollinis ex or tula ay tea. in quam miles forte iflcidcral , Jpiri - 
tus pejlilens evajit , atque hide Parthos orbemque compleJJ'e . 
Oroiius lib* vii. cap. 15* lindenbr. 

25* Chaldaeorum ejt regio altrix. Philofophiae .] De Chal- 
daeis Philolophis. eorumque lecta, multi Strabo lib. xvi. p. 709. 
Almel. • Uwdewbr. 

Marfias. J In Regio, * Vatic. Tolof. * (ac Colbert.] codice, at- 
que in Editione Roui. AJarJcs : unde non abfurde coniecimus 
Icribcndum elTe Maarfarcs. Sic euim Piolemaeus appellat in Ba- 
byloniae defcriptione ; quem cxlcriplilTe 'videtur noAer Marcellinus. 
Anuon enim haec verba, Pctjiuunt autem has terras potiores ante 
alios amnes Alarfes , et Jlumfin II eg i urn * •et Euphrates , ex bis 
Ptolefnaci translata lunt? iiaqfhoooi 61 rtiv xt*>?av ® r( / 3 ael\no s 
nora/xos , %*) 0 x« Xoufsnor Maapedftis , etc. vales. FortaOe 

taincn apud ipfum Ptolemaeum frribi debet Kaatjares, quum AbuU 
feda Narji habeat. Plura vide ap. Mannert p. 549. et 387. W. 

Flumen Reginm.] Syr. Naar - Malcha, quod ipfe NoAer lia- 
bet xxiv, 6. ubi vide plurac W. 

26. Suja faepe domicilium Regum.'] Strabo lib. xv. p. 72". 
Almel. Curtiut lib. v. c. f. EuAathius in Dionyf. pag. i 3 a. Sie- 
phanus in 2ovea. lindekbr. 

Suja faejfe domicilium Regum.] Hicrorm Pveges Perfurum Su- 
its, am Babyionc agcbant, am interdum Bactris : aeftatem autem 
Ecbatanis Mediae opido, ut fcribit Dio Orat. 6. et Maximus Ty- 
rius Oral. xx. Xenophon lib. 8. ait Cyrum vtmos meufes Ires ex- 
egifle Sulia» aeAivos duos Ecbatanis. vales. 

Et ^ rfiana , Scla, et jirecha.] Rectius, ut folct. Codex Re- 
gius, *Tolof. Vatic,* [ac Colbert.] SeU el A rack a. ‘Ptolcmaeui 

in 



/ 



Digitized Google 



marcellimum. LIB. XXIII. C. YI. §. 34 - 36 . 33 

in Sulianae fim aeotxxa* eiXtf nominat. In Rom. Edit. Se/e at 
Archa : fed Auguftana Edirio Mariangeli, Se/e et Araca. # Bo- 
charius libri 4. Geographiae facrae cap. 16. emendat, et Tarjia - 
na. * vales. 

Praejiamior Oates, et Harax, et Mejeus.] Quod in fcriptis 
codicibus, ac praecipue in Pariderris Floieniinis occurrit, lit finis 
unius vorabuli, et fequentis dirtionis initium • oaJefcant ; id hoc 
loco eveniile'* non dubito. ltaque recte fe« it Maiiangelus A* « ur- 
Jius, qui in Editione lua Oroates cudi iuOit: lie enim Ptmius 
eura vocat; Ptolemaeus et Marcianus dqodnit lam qu-i Meleus 
ab Ammiano dicitur, is Mojheus eit Ptolcmaeo Marciano in pe- 
ripio Sulianae Magaeus. Mariangelus in Ediiione lua Mcsaeus , 
exhibet : fed vir ille toram hanc Perlidis delcript oner© non ex 
Mf. fide, fed ad Ptolemaei exempiaria cafiigaffe videtur. vales. 

Et Harax."] Apud Ptolemacum in Jitu Sulianae ena- 

Qtvov- fjLusatov 7 torauov /xfioXst. tCXtxloit hotjuov ixpoXal. Ex 
quibus deerptus fuifle videtur Marcel linus. qui Characfm pro flu- 
vio accepit, cum lit nomen opidi fatis Celebris, quod in Tabula 
quoque Peutiiigeroium dicitur Spajinu Charax: cuius meminit 
Xi| -hiiinus in Tiaiano. et Luciaous in Mtcrobiis. Atque in bac 
mbs genii uni elfe Dionylium, qui de fitu orbi* ver/ibus fcripiit, • 
doeer Plinius lib. 6. cap. 27. quern qui Alexandrinuni vulgo vo> 
cant, ii ntmime quidetn falluntur. Nam Cbaraci prius Alexandrian 
nomen fu it, tefle ibidem Plinio. Cravius errat Scaliger in ISoti# 
ad Eufebli CbronicuVn, qui eum Severi Auguit. temporibus feri- 
piffle contendit : idque unico Dionylii veriicuio confeciiTe fe ex- 
liiunat, qui habeti 

'Pm/uuy rtfxiiteeav p/yav o'tnov a’vaxrwv. 

Sed eum verfum de Cato et Lucio Caeff. ab Auguflo adoptatrs 
inteliigo. Naip et Plinius Dionyfium Caio com item in Orii ntem 
ituro, ab Auguito datum eJTe inemorat. Sed verfus illi Dionylii 
de Parthis ; 

*AXX* tf*Tiv\s %ara iSftv duett paxirovs ittq iovras 

A vao'Aov fiastXyos tntitqyintv dxuxtj. 
an de alio quam Auguilo inteiligi pofTunt? vales. Quod de 
confudone Charade fluvii et oppidi notat, totum efl ex fiifpi* 
cione SalmaBi ad Solinum pag. 1194. grow. 

Arjiane , Sele et A rack a.] Ptolemaeus Agra, Ajia (unde 
comiptutn line dubio Arjiane) et Sela et Arecha , unde Arec - 
caei carnpi ap. Tibullum iv, t, 142. (ubi tamen nunc Areciaei. 
ride ibi Heymum.) — Fluvii Oroates et Harax et Mefeus (Mo* 
fcus\ Haec omnia debentur Salmalio ad Solinum p. S 4 °* f* qui 
et in eo errafle dicit Ammianum, quod Haracem urbem in flu- 
viam transformayerit. De hac urbe: Charax Ptjinu vel Spajinu 
r. Mannert p. 4 31 * de Oroale et Mofaeo fluviis p. 48 <>* Minim 
taroen, quod Ammianus maiora omilit llumina Eulaeum et Paji - 
tigrin, Mannert p. 47 3 « W. 

Per arenojas angujtias .] Intelligit Wvayor appuits, quod no* 
tatur a Ptolemaeo iu Sulianae deferiptione.* fed quod addit Am* 
miaous bis anguliiis a Rubro nrobiberi Cafprum mare, non capio: 
ac forta/Ie Perficum pro Cafpio feribendum eit. vales. An 
non manifefle illud iplum fignificat, quod Pomponius Mela t. 2? 
Afia ex illo Oceano quem Indicum diximus Arablcutn et Per - 
COMM. Ilf XMMIAIf. 11. C 




Digitized by Google 



\ 



*/. 



COMMEKTARIUS IN AMM1ANUM 



Jicum « ex Srjchico Cajpium recipit ; cl ideo qua recipit , angu - 
Jlior. Gftox. 

17. Hyrcano Cafpio mari. W. 

jifiae reginam totius .] Codex Reg. et Flor.' * cum Tolof. Va- 
tic.* [et Colbert. J et cum Lditione Rora. et Augufi. Tcriptuni 
liabent regna totius . Forte deell aliquod vccabuluin ; puta Ajiae 
regna tenuiffe totius. vales. Poflu leviore inodo regiam vel 
tegnatricem totius. gron. Ad itabiliendam lcctioium vulgataru 
Erneitio monente Fortafle valet Ammiani locus 14, 11. ubi Nerae- 
lis region caulTarum dicilur. W. 

Ajt yriis duce Arbace domitis. W. 

In Acropatenae .] Rectius Mariangeli Editio, Alropatenac : lie 
enim Ptoleraaeus, et Strabo earn provmciam vocat, et Sicphanus 
dc Urbibus: in Tabula i Peutingerorum , et apud Plinium Atrapa- 
tene feribitur, corrupte: dicta ell enim ana too argondrov 1 iyt- 
povos telle Stephano : qui unus fuit e fuccelToribus Altxandri. 

vales. Cf. Mannert v, 2. p. ng. et 142. W. 

28* Ad latltudinem nimiam extenduntur ] latum t err J rum 
tract urn tenent — Zacra. Polybius v, 44 - Zagron, Strabo Zagriut . 
Mannert p. 125 . Orontcs hod. Alvvend. Mannert p. 122. /q/o- 
7 tins. Id. p. ia 5 . Hi monte* omnes brachia funt Tauri. \V.« 

29 Coronus mons] proprie in Parthia. v. Mannert p. 105. 
Friimcntariis agris adjluunt ct vinariis. cl*. Polybiuxn x, 25. 
Mannert. p. 11S. W. 

30. Fetus equarum, quos Nifaeos appellant.] In cafiigatiili- 
mir Ediuonibus, Roman am dico, et Augu/tanam , et Koberii Stc- 
phani, Ncfaens re peri: neque aliter * Mfl*. codices Regius, Toloi. 
Vatic.* fet Colbert.] praeferebant. Quid quod apud Graecos earn- . 
dtm <jeTroy?a<piav reperias? Sane Stepbanus Byrantius, et He- 
rychins a, Arrianus vpjsaioos Inn 00s appellant: neque aliter fciibi- 
tur apud Dionem in Boryllbenitica, ^Reisk. 11. p. 93.) ubi do 
Magis Perlarum : Ineivoi it rj rs ciAAa 6qust xara A oyovs itqovs, 
sa) <f»j ry 6 1\ Tfltyown aq/sa vnaafov 'innuv. oi 6i fie) xaAA<?ro< 

*ad ixlytoroi Tuv nara fjjv a*<r/av. v<p 61 yg >)A/« s'va tirnov- Sub- 
dit deinde quaedatn de kilo Iovis quadriiugo curru Tatis rerondi- \ 
ta. Sane in Omnibus expeditionibus bic iovis currits cum equo 
Solis olim apud Perfas praeire lolebat, ut teitatur Herodotus lib. 7. , 
c. 4 °. omrfev 61 toothy rJIv 61 * a limtuv aqpa Stos irqoY ingriranro, 
to tnnot ciXxoy Aevxo) oxrJ. 0 ius$t 61 thy ’innuv stnero nt£» 
tf -Ae%os ixopt+og thy oC6§U ydq In) rourov rov $?ovov 

(j* 5 qJnui)' avafiahft. Sed et Q. Curtius lib. 5 . c. 3 . Cur rum deinde 
lovl Jacratum albentes vehebant equi; hos rr.irniae magnitude - 
nis equus, quern Solis appellant , fequebalur . Idque inliitutum a 
Gyro videtur; de quo vide Xenophonlein lib. 8- do Inllit. Cvri. 
Pbiloflratus cap. xx. lib. primi de vita Apollonii: A gonav St dgoc 
innoY thy o<po6g<M wea/wv xara$u'f<v 6 /?aj<A tvs *pt AAs ry tjXin. 
VALES. 

Fetus equarum nobilium — quos A ifaeos appellant .] Hero- 
dotus lib. vis. c. 40. Lucian, in lib. de Hiflor. Tcrib. Syndius 
Epiil. 40. *Thetniftius Orat. 5 . p. 7a. et Orat. 2. Heliodor. Ae- 
tlnop. lib. 9. pag. 437 ** Euftathius in Dionyf. Alexand. Suidas 
in N/raior* liisdemui. 



Digitized byGoogl 



M A RCELLINUM. LIE. XXIII. C. Vi. §. 35 



Krfaeos ] alii fortaJTc reciiua Ai/heos. Dicti a Nifaeis cam- 
pis prope (Jalpias portas. (if. Herodotus vii, 40. Strabo xl. p. 

515. et 52^. et quo* laudat Briflonius de regno 1'erlarum p. 667. 

IT. E recermoribua vide Saiinaliuin ad Solinum p. g/,2. iielin do 
Bailu ad Oppian. p. 2^5. Wernsdorf ad Hirnerium p. 237. Man- 
nert p. l6y. IT. — (JitiOus incomes proe/ia viri vehi J'nlent, 
quod non omnino verum, quum iolorum regum curnbus iuuge- 
lemur. W. 

31. sibundnnt aetjue fc. Arropateni civitaitkit s. quibus Me- 
dia lie. maior dicta. — jihfolule, plane, brevifer. Vbrrrimum cjt 
habiiaculum Hcgum, Atropalis et pojlcronitn. W. 

33. Occalionem' Lie arripit Ainmianuf, nonnulla inferendi de 
Magis, utinam veiiora. Magorum agri et villae v. paullo poll. 

De litis agris nihil, dum haec Tcribo, habeo compertunt, nec lirif- 
fonius quidquam praebet. Ex aliia agris etiam decitnas acce- 
pere. VV. 

Mucior amplijjimus Plato Machagtfllam .] Non reperitur, 
quantum memini, hoc vrrbi in I'latone: videtur tain cn innuere 

locum ex Alcibiade. Undiudk. " 

Machagiftiam) Sic nusijuam liabet Plato, nec, hac forma qui- 
dem, habere poteil. 'Ayierr/av novi, fed quid prinia Ivllab.i libi I 
velit, non exputo, nec placet to X. mutari in r. ut fit p ayays- 
criij. Reinelius adfcripGt: \IagiJliam. \V. 

Divinorum incorruptijjtmum cuhum.] Plato Jv 9rj airr/av 
vocat in Alcibiade, et ex eo Apuleius in Apolog. Inde Apollon. 
*Tyaa. in Epift. Mayor d Hifansvnis rii» ITswv. Porphyrius de Abs. 
tineatia animal, pag. 57. Tlafa yi piv to it Myaait oi nr?) T o 
Htsion co<po), xa) tout ov §s?ano*Tst Mdyoi ph n?oeayo?svo>Tai. rou- 
to -qray d«) Aoi *ara' rrjv fnx»po> dia'Arurov b Mayor. linde.vbb. 

Mult a ex Chaldaeorum arcanis Bac.trianus addidit Zoroa- 
Jtres, deinde HjJlaJpes.] Accurate totam hanc rem narrat Aga- 
thias Hill. lib. II. tUfoais rots vov rd piv n?ors?ov fit y trxsdov 
Tj dnavros Ty?iirat apiXtt *a) avarirffanrat , dXXoiots be no. ta) 
oiov vtvoHsvpivois x? UJVTa * vopipots, it ruv r Bvi?odor?ov too *(\>pd- 
ebuss btbaypdruv xtTaty.AyHi.res. Ovros bi 6 Suifoados, eroi 2 a- / 

qtidys (i.TTy yd? in a It ill y inuvupia) ony.txa piv rxuait rev 
<*?X> i». *ol root vopous rSiro, oi* ivttsTi oa’ptds diayvuvai 17/fear 
it aurov oi vvv ini ‘ToTaeneu OUT to osi Tt diskZs tfao) yfyoti.at, 
ms Ai'av dppiyvneioSai > 0 ) out rivar paSsiv, norifov t\a?tiov nars!?, 
trrr *a, aAAor ovros unytyx* * 'Ter aonys ’ i$' Cru tJ' dv xai ysHyos 
Xt-'if, iifyyyrys aitois i turns, %ai xaity y: yttlv Tyi ytay.xys yeyovfv 
byiSTtiat, »al auras oy, ra> nforetfas itqovyyias dp.si-.as , nap/tt- 
ysis mas *a> nomiXas dxt'Hyxs Jdjar. lisdenbk. 

Bactrianus Zoroajlres .] De hoc Magortim auctore mira pro- 
dnpt veteres. PerTae quidem telle Dione in Boryi'then. ^T. 11. 

Reisk. p. g 30 eum dicunt fapiennae ac iuftitiae liudio in mon- 
tem nefcio quem feceliilfe, ac deinde euin montem igne caelitua 
lipfo con/lagrafle : cuinque is continue arderet. Regem una cum 
proximis adorandi caula co accellilTe: ac turn Zoroaltrem repente 
et flammis illacfum apparuille henigno vultu, iubentem ut animo 
fidenti elTerir. ac certa iacrificia factitarent: co enim in loco prae- 
fentea efTe Deos. Eadem fere Suidas ac Georgius Cedrenus de 
Zoroafire produnt, eum fcilicet, uti a Diij immortalibus precatus 



Digitized by Google 



3t> 



COMMEN’TARIUS IN AMMIANUM 



t 



fucrat, fulmine arlilTe, cum Perils prius mandavifl'ct , ut cineres 
I'u os colerent ac fervarent , tamquam manluri penes cos Imperii 
pignus. * Paullo aliler Clemens Horn, in Recogniiionibus homl* x 
iia ix. * De Zoroaltris antro Porpbyrius ex Eubulo in antro Nvm* 
pbarum Icribit. Ouibus accedit Gregorius Turon. lib. r. Hill. 
Francorum bis verbis: Primogenilus Cham filii Roe fuit Chus t 
hie ad Perfas Iran flit, quern Pcrfae vocitavere 7 iOror[firem , id 
eji viventem Jiellam. Al» hoc etiam ignern a dor are confueti t 
ipjum diviriitus igne confumptum , ut Deum coluut. Plures au- 
tern 1 uere Zoroaitres, nt (atis conftat : led omnium aniiquillimus 
fuit Bactnanus, quippe Nini Aflyriorum Regis aequalis, qui hel- 
ium iitferenie Nino non armis tantura, fed el magicis a nib us lefo 
tutatus ell, ut refert Arnobius in lib. i. et lullinus. Hunc Semi* 
ramis Aflyriorum Regina bcllo fuperavit, ut docet Tbeon in Pro* 
gVinnasm. cap. -jufl evyrtgiotas , ou yuq ti ropvqts xqiiacu* iVrl 
xvgou, $ va) jud Hat atfxlqauts faqodo&CIV Tov Ra *rp/ov, »td>j auy 
X«*»p>iWov to rov aQQtros u > 6 ?ttor*fov nyat. Alter In it Pain- 

hylius gen ere, Armenii filius, quern Hera vocat Plato lib. x. de 
lep ut ferihir. Clemens Alexandr. lib. 5 * Strom. Arnobius lib. i* 
ait luinc familiarera fuifl’e Gyro, ex Cteiia lib. t. Hillor. Age 
nunc veniat qvarfo per ignenm zonam Magus interiors ah or he 
^Zoroajires , Hvrmippo ut ajjenliamur auctori , Bactrianus : et 
ille con venial , cuius Ctefias res geftas Hijio riorum export it in 
pritno, Armenius Zq/irir.ni nrpos , et familiaris Pamphylus Cyri . 
libi notandum eft Armenium dici ex Latinorum more pro Armenii 
Klio, rdv d?ixf\iov. Seel in Arnobio fulpectum liabeo nomen Cyri. 
Nam cum dicat Otefiam lib. i. Hill, huius Magi mentionem feci He# 
cerium autem fit Otefiam libris fex prioribus de Aflyriorum ac 
Medorum rebus feripfifle, ac in feptimo libro res Perficas aggref- 
fum : quomodo in hbro i. jCyri memjnifle potuit Ctefias, non vi- 
deo. ltaque Nini fortafle in Arnobio legendum eft. Fuit et Zo* 
roaltres Proconnefius, paullo anterior Xerxis temporibus, lelte Pli- 
nio in lib. 3 o c. 2. Hunc vero qui Magiae Perils auclor Tuit, 
Oromaeis filium vocat Plato in Alcibiade 1. vales. De hoc 
Arnobii loco plura lo. Marshamus lib. 1. Philofopbiae Orientalis* 
obokov. 

NjJlaJpes Rex.) Falfum eft Hyjtajpern Darii patrem Regem 
fuiffe,* neque id refutationem nieretur. Ceterum quod hoc loco 
Mnrcellinus NjJta/pi tribuit, id Dario eius filio tribuitur ab aliis. 
Hie enim fepulcro luo inter cetera id ctiara infcriplifle fertur, 
quod Magorum Magifter fuiflet, ut narrat Porpbyrius lib. 4. ns?) 
unox^s. ^ Alii tamen Hyftafpem liunc Magiae doctorem Hyftafpe 
Darii patre miilto vetuftiorem faciunt, tefte Agathia in 1 . 2. Pa- 
ct anti us in libri 7.- cap. 15. Hydafpen vocat anliquijfimum Me- 
dorum Rrgcm: corrupte pro Hyjtafpen: ut monuit Canterus in 
libro 2. Variarum cap. 14. Hyftalpis enim Magi meminit luftinus 
in Apol. Clemens in 9. Strom- * vales. Cf. JValchil Com- 
ment at t. de Hyjlaspe , eiusque vaticiniis ap. Patres in Commcti - 
tatt. Soc. Reg. Goctting. T. XI. p. 3 — *8- W. 

33 • Brachmanorum) Hoc novum , nam alii, v. c. Diogenes 
Laertius Prooem. vi. a G\ mnofophiltis Zoroaftrem profecifte tra- 
dunt. W. 

Una eademque profapia ] Non igitur ordo tantum populi 
Periici lucre, led nati lacerdotes, quorum difciplina et dignitas a 



tized by Google 



Jtf ARCELLiNUM. LIB. X X 1 1 1. C. Vl. $. 32-3g. 37 

pitribus ad filios propagaretur, quod et apud Aegyptios , Clnl- 
tlaeos et indos ita faille acrepimus- W. 

Ferrnntqur, Ji iuftum ejt crrdi, etiam ignem caelitus lapfum] 

Vjd. ampfiir. viri Rarnabae Lriflonii Comment, de Reg. Peilar. 

lib. II- LI7IDENBR. 

fFerunt ignem caelitus lapjurn t apud Jr Jempit. Joe. cujio* 
dirt.] (). Curtins in libro in. c. 3 . ignem memorat , quern Perm 
far Jacrum et acternum vacant. Et in libro io. Hilloriae Tri- 
pertitae capite 39 * nvftia vocanl Perjae templa, in quihus per - 
prtuum ignem fervant . Scriptores rerura Heraclii Aug tradunt, 
in civitate Thcbarma non longe a Gn/aca urbe templum JniJJc 
Unis ac errorem prunarum. Lege TlieopbAnero et Cedrenum in 
Jderaclio A. et Hilloriae Mifcellae librum xvm.J vales. 

35. Hu ins origin is) , 9 proprie liorura Magorum iliiua originis. 

Certe origines dicuniur de lionaiaibus. qua anetbribus v. c., po- 
puJorum. Apud Livium 5 &» 39 * origin am menu, tin pro Ilienfium 
memoria dicitur. Similiter Tacitus A. 4, 9. vid. vales, ad. Amm. 

1$. 9. M Sic Ernefti. W» 

Perjicac poteftates J Reges. W. 

Eratque piaculam aras ndire vet hq/iiam, etc.'] Herodotus 
lib. 1. c. 132* dvtv m yaq chi Mdyov ou o$t vapor l<rr) tovsiar noii~ 
t<jsai. \ id. RriiTon. de Regn. Perfar. lib. 11 . lindehbr. 

, 36 . Ex hoc Magorum Jemlne feptem pojl mortem Camhyf.] 

Totidem Magos nominal etiam Val. Maximus lib. ix. cap. 3. V e- 
lior tamen cfpinio, duos tantum fiiiHe: led qui in necem eorura 
couiuravernnt, Perfas (eptem. Herodotus lib. in. c. 70. Iuliinus 
lib. t. c. 9. Curtins lib. iv. c. la. Florus. lib. ill. cap. 5. lin- 
Dc-vhb. Po/i Anquetilium Perronum de Zoroaiire ionge veriora 
Ctlocti fumus ab A lelnerjio in Commentntt. Soc.; Reg. Goett. T. 
vm. et de reiigionujn Zoroaliricaruoa ap. veieres gemes velligiia 
in Commeniati! Vol. xi. De Magia ornnino expofuit Tiedemann 
de quaejtione t quae fuerit arlium mngicarum origo etc. Marh. 

787 - cf. Gibbonum P. a. p. 9. IT. et Hecren Idcen uber Politik 
u J. w. dcr alien P'olker Th. 11. S. 400. IT. W. 

37. Oleum cotificitur Medicum .] Mi?d#/ai iAamv. Procopius 
Gothkror. lib. iv. \Ayyria Seiov ts %a) datfaXrou lpn\nsdpr>ot, 
no) $9?pdxov. ontq Mr, 601 ph vd$$av xaXoucuv, ii Mvjdiias 

lAaiOV. L1NDE3BR. . , 

Oleum Medicum ] Alii etiam vocant oleum Medeae , de quo 
vide SchncideT. ad Wicandri Alexipbarm. p. 135. W. 

Si aqua voluerit abluere quisquam.] Eli certe quod de liac 
lectione nuia dubitcl, qtium Sofinus dicat, hoc ad incendlum ex • 
citatum Ji obruere aqua gejlins, ardet magis . Quern quum de- 
leribat et alibi Ammianus, indc Salmafiua legebat hoc loco fi aqua 
rofuerit obruere quisquam , ad Solinum pag. a/*i. (p. m. 180* \V.) n 

Wtonr. 

< • 

3 g. Oleum ufus communis arboruin proventum herba qua - 
dam infectum depravatum condiuut, et coale/cent durant fpif- 
lant ex materia venae fontis, fcaturiginis naturalis , fimilis oleo 
craffiorit Naphthae (Neft.) Cf. Salmaf. ad Sojin. p. 172. W. 

39. Zombis et Patigra , et Gazacq.) 7 jopfi\s noXts rtfr p* 1- 
ihs Stepbano. Eidem ydgana noAss J ptyUrri riff-; pqJ/ar : cius 



I 



Digitized by Google 



33 



COMMENTARIUS IN AMMIAK UM 



mrminii Ptoleraaeus. Pro Patigra in omnibus MIT. *Reg. Tol. 
Vat.* [Colb."] eft Patigrnn: Forte Patigrana , Ptolemaeo r/ypafva. 
fQuae Ammiano Gazaca eft, yafc*ov clicitur Cedreno , in rebus 
Heraclii Auaufti; Kav£axa in Cbronico Alexaiulrino ; Gazacenjiutn 
civitas in liuro xvm. Hi/loriae Mil’cellae.J vale s. 

> Gazaca\ Sic et Ptoleraaeus, Strabo autem p. 794* et Piiniui 
V, 1 5 . Gaza. Metropolis erat Atropatenes. Mannert v, 2. 145* r— 
Iirraclin. Strabo xi, p. 78 5- in recione Rbagiana point, qua^ u- 
men in medio Mediae fita erat. Mannert p. 179. W. 

Arfacla ,et E us op is. 1 Strabo lib. xi. p. 524* Almel. Europuro 
et Arfaciam cam deni eftio ait, cui con fern it Stephanus. vales. 

Cyropo/is] do tjua vide Salraaf. *»d $olin. p. 840. et Mannert 
p. 155 . — Ecbttlana, haec vrro celeberrima tolius Mediae, hod. 
Hnmodan, de qua inde ab Herodoto I, 98. innumeri egere et hi- 
iiorici ct geographi. Gopiofe de ea exponit Mannert p. 159- ill 
•“* Syromnlariim. Syromedia ea pars Mediae, quae Perfiae prae- 
tnnditur. W. 

40 Choafpcs ei Gyndrs .] Hi (luvii nil videntur hie convenire. 
Nam Gyndrs Dahas Ariosque dilterminat, toile Tacito xi. c. 10. 
Vide Hurodbtum. Choafpcs tainen a Media in Tigrim influit, 
telle Plinio (>. libro. vales. 0 , . i < 

Choafpcs J idem qui Rulaeus. In Media onus, Sulianam 
trauscurric atque in finum PerGcum exoneratur. — Gyndes eft 
Adyriae. non Mediae. Occurrit quidem in nofira regione «p. Ta>- 
eilum Annal. xi, 10. ubi tamen meliores libri Sindisi vide Man- 
ner! p. q 3 t. et 433. W. 

^dmardusC\ Ptolemaeo u agios levi diferimine: Cc Mardi eidem . 
a pafiot dtcnntur. In Regio Codice s/rmirdur. In Edit. Rom. 
yd U-rlwrdtis, fut et ifi Colbert, codicej ac Tolof. * vales. Cf. 
Mannert p. 133. et de Charinda p. 140. W. 

Cambyfcs ct Cyrus, cut magno cl fpallofo .] Vid. Strabo lib. 
xt. p. 5 oo. Almel. Pompon. Mela lib. tit. cap. v. limdenbii. 
Mox video patrem notaile ex Vat. ut ipfe cijiic ferebatur, pro 
aetjne. ohohov.' 

Cambjfes ct Cyrus ] qui fortalTe nunquam exfliterunt, licet 
Ammianus Cyrum in expeuitione Scythica flumini iftius tracttis no- 
rneii luum dedifle tradat. vide Mannert p. 131. W. ' , 

/| 1 A/inuits frugibus] AenroTs xaynoU, pomis et legumlnibus. 
cr Salmaf. ad Solin. p. 208. ybmnrs in quibus Ammianus nil 
nili Ptolemaeum coecum ducem fecutus ell. W. 

J'nirachltrs, Rogomants ] In Mil. FI. et Reg. *Vat. Tolof.* 
et in Editione Rom. Rogomanius, quod placet : Ptolemaeo jo yo- 
juuvior in genitivo. fin Mf. Colbert. Ragomanius.] Apod Marcia- 
num (non ilium ftcracleotatn, qui nifit-yneiv verfu coniico feripfit 
ad Nicoinedem Regem Bilhyniae, fed alterum recentiorem, qnl 
Epitomen Artemidori Ephefii duobus libris fcripferai, teiie Stepha- 
no in cuius Epitomes bodie dumtaxat Epitome refiat) 

apud bunc Marcianum inquam joyo/uawar norapov feribitur. 
f'atrachites quis fit, obfeurum eft [qui in Codice Colbert. Jnlra- 
dilcs feribitur.] vales. 

J r atrachitcs~\ corrupto fotfilan nomine, quem alii Oroatin ap- 
pellant; verius tamen jirofu, in finibus Sufianae, lotius regionis ma- 



N 



I 



Digitized by Google 



aiARCELLixuH, lib. xxiii. c. vi. §. 3g-4f- 3g 

ximus. vide Mannert. p. 538 - — Regomanis. Sic Ptolemaeui, re- 
ctius Rogonis Near. Hi. p. 537. et 5 * 3 - — Brifoana, ap Arrian; 
Inti. 3g, 7. Bri/ana. Mannert. ib. — Bngradn, Id. p. 533! W. 

4a. Pcr/epolit] nuain ab Aiexandro M fundiiut deletam plu- 
ms poft Cuitium till 1 o crediderum. Iluiuae eurs etiainnum ex- 
lunt fplendidilliinae, Tfcliilininar (quadraginta columnar) de rjui- 
bus poll Chardinum, Niobuhrium, Herderum , uli mihi. ita et 
Manuerto fubtilillimo egilfe videtur Heerenius in Ideen ubrr din 
Politik etc. d. vornehmjtcn / 'biker d. alien Well T/t. II. p, 
igo. IT. cf. tamcn Mannertum iplum p. 51a. fl'. W. 

Obroatit.] In MIT. Flor. *Tolof. Vat.* [Colbert.] et Reg. 
Habraalis ; Piolemaeo 6 fffodnt. LiNntNBR. 

Ardea — Obroatit — Tragonice ] Has quo referam, noil ha- 
beo, niD Ardeain mutilatum et corruptum nomen ef Te velis pro 
Pajargada. quam urbem a Ferfepoti fecundam Ammianus orait- 
tere non debebat- W. 

Tabiana, Para, et Alexandria.] Pro Tabiana in MIT. Flor. 
et Reg. ’Tolof. Vatic.* [ac Colbert.J Cadiana legitur. Piolemaeo 
ra^rava : vqeoi 61 naeaxrrvrar vy ntfalit rajiiava * eJpUa qAsfd*« 
if ov * %a) of aula. Marcianus in periplo PerGdis duas quoque 
memorat infulas : alteram eapai, alteram *feot a’Asfdvdyou. Ara- 
ciam memorat et I'linius. vsi.es. In quibus parum fane ell, 
quod non ex Satmaflo didicerimus ad S'ohnum pag. n83. fp. rn. 
833 - W.) till tandem nimium iltic mutet. Sed et in iisdem Ext 
ercitationibus pag. 341. pro fequente Artacana vult Aftaca, quum 
tamcn Arlacoana ex Annuo, Artacana ex aliia circa illas partes 
iit fatis nota, etG de hoc loco poltea. orohoy. Salmalius ad 
Solinum p. g33. totum locum lie cooiiiluit ex ipfo Piolemaeo t 
Tabiana, Sophiha, Aracia, quae el Alexatidri. Cf. et Man* 
nert p. 340. W. , . -/ 

43. Cboalret Jluviut .] Nulluj eius nosniais fl. quod feianv, 
memoratur apud Parthos. Kit quidem Choatret mons in Partbia 
Celebris, Cboatras telle Solino cap. 4 1 - Ptolemaeo et OroGo 
nafxoarfri ; Straboni nafaxoarfat. Ceterum in Mil. Reg. *Tol. 
Vat.* [Colbert.] et in Editione Rom. Choadres legitur. vales. 

Choatret.] Curtius vr, 4. babet Zinberin, qui alii deinde mi- 
feetur, Rhidago. Eundem Diodorus Sic. xvtt, 75. nominal Sti- 
boeten. Kortaffe igitur, quae ell coniectura Mannerti p. 106. ubi 
uno alveo incedere coeperuut, uno Choatris nomine appellati 
film. W. 

Genonia. Morfia, Charax .] Ex MIT. Fl. *Tol. Vat.* [Col- 
bert.] et Reg. et Mar. Editione Alorjia funpleviinus : quod lir- 
mat Ptolemaeus eivoow'or, puela. %bfa.\. In Editione Rotnana Ir- 
gebatur Gertoniam Charax. vales. 

Charax ] vide Mannert p. tia. Apamia a Graecis condita. 
Strabo p. 783 - 796- Mannert p. ill. — Artacana. Ptolemaeo 
debetur. Mannert p. 1 14. — Hecatompylos, mbs primarla , Arfa- 
as regia, nomen accepit a viarum muftitudine, undique hie cou- 
curremium — Jtadia quadraginta et tni/le, de quibus vide Man- 
ner! p. 1 07. i® 9 - W. 

44. Feri Junt illic habiiatnres pagornm .] De Getis Gmilia 
Pomp. Mela lib. «i. cap. a. Feri fiutl et ad mortem paralijfimi, 
Geiae ut/ptc. LIKDKMIR. 




Digitized by Google 



4 ° 



CO M ME NT AR I US IN AM Ml AN UM 



Fortuita fua morte cf. xxu, 15. xx*i, a. Drgencres Parthico 
nomine indjgnos. W. 

45. .sfrabcs beati] Arabiae felicis (bod. Yemen) hoc loco me* 
morandae quay caulas habuerit Ammiamis, non latis intelligo, 
quum ad rerliam non pertineat nec in fnpra nominatis ei us par- 
tibus numeretur. Nib forte fatia e» caulfae fuit Ptolemaei aucto- 
riias, a #uH quern idem fere ordo. W. * 

46. Denfa emporia ] Haec novimus ex Arriani perinlo maria 
Erythraei; Cf. G^rliofred. ad Pbilollorgium p. iog. W. 

47. Geapolim .] Ml*. Hierapolim. Set! apud Piolemaeum in 
Defcriptibne Arabiae Felicia recenfentur TatanaXts, N dexor p»j- 
rjdnoA.j, B d?a(3a ptjr^onoXiS y Ma<<pa pyirfoiruXtf. lindrnbr. 

Geapolin.y In Mfl*. Hierapolin legitur, et in Editione Rom. 
et Mar. Ptolemaeo in maritimis opidis Arabiae Felicia ysqanoXts. 
Non dirplicet lamen yia r.oXis. Siephanus: y(a noXtr nXnetow 
frcrpJy tv ctqafit^. ihuxov yetos. tv ntrfats d’ tnixu<?td&t. *u?tov 
ovouar ylsiott y:* 6 ittqityavvis rwv /arjwv euptertjf tvrtv- 

5 rv ptvos leg« o ni<ft(^av{eraros i'3ryo*a$*?r»fs. ex Suida in 

yhtor. fed haec longe. diflfert ab ea de qua hie fermo eft. Eft 
enim bic fermo de Arabia Ebdaemone. Ptolemacus agnofeit ya<9 
iroAtfr. vAi.es. y *' ' ' 

Gca- polls] Fortafle eft Gerra. Mannert vi, 2. 147. — Nafcos 
vi. a.S Nelcae. Baraba, rectius Maraba , Sabaeortim me- 
tropoIU. Mannert p, go. N agar a , metropolis lobaritarum. W. 

Mephram.) -Ptolemaeo po 7 <pa fsttrfoTfXir. In Arabia quoque 
Petraea Mepha caltellura fnit, ut eft in Notitia Imperii Romani: 
fed in Codice * Vatic. * [Colbert.) ac Rcgio, et Rom. Editiono 
legit ur Mcphre. vales. •• ' 

Tap hr on ] Mf. Taphra. Stcphanus Tarphara videtur nomi- 
nare, Tdi^aya, ov 6 grtf&t t noXts tvjs svSaipovor ’Aja/ 9 /arr. lin- 

DENBR. 

Taphron.] In Mf*. Reg. *Tolof.* [Colbert.) et Flor. Taphra. 
videtur effe quae Ptolemaeo adntpa^at Stephano rdyffra? a in rdf- 
$a?a et in v. aduva. Editio quoque Rom. habet Taphra. vales. 

Taphra J metropolis Homeritarum. Ptolem. Sapphar, Stepba- 
nus Tarphara. v. Golhofredus ad Pluloftorgium p. 106. et Man* 
hert p. cfo. W. 

Diofcurlada .] Tn Reg- *Vat. Tol. * [Colbert.) edit, et Rom. 
Edit, ell Diofcurida. Intclligiiur forte »j 6 ioi%oqidov urbs et infula 
in Arabia Felice, telle Ptolemaeo. Mox pro Turgana apud Pto- 
letnaeurn eft 'O^yJ.a, tv y itqov eafdntSos, Ncque abler earn in* 
fulam vocal! Arrinnus in indicia, vales, v 

Dioscurias] irjfiila mnris Erythraei , quae fine dubio eiusdem 
nominis urbepi babuit. Mgtipcrt p, 124. Turgana Ptolemaeo 
Organa, liodie Orroux. Mannert p. i 54 . W. 

48 - Cauaania maior Kerman. W. 

Fruciuartit arboretsfjue fetihut cujta.’] Sic iterum paullo 
poll, arborum fetus. L. 1. Cod. Tbeod. T)# cenfijoribus : FeraciUHi 
ramormn fetus hebctat*erit . *L C. Tbeod. de feriis. Plin. lib. 
4. cap. 12. Fetus arborum de corpore. Ovid. Met. lib. 10. 
v. 664. 





D igitrz«^y.Googfe 



MAR CELL I MUM. LIB. XXIII. C. VI. $. 41 -5o. 4 1 

— — De tribus i mum * 

Fetibus ar bote is proles Neptunia mijit. 

In Catalect. |)ag. 176. Vivas nitrates atque fetus arbori .r. No- 
vatiamts de cibis ludairis ■ Cl bus primus homlnibus folus arbo~ 
rum fuit fetus el fructus . Cyprian, ad Demetrianmn : Jr bores 

fetibus autumno fecundae fusil. Odum ell. de K. JUdtica 9. c. 1. 
Terrenis felihus et arbor eis abundant. V irgil. fturol. * Cafliodo- 
rus V*r. lib. Epiit. 12. — fetus arborei pul/ularunt. Lib. 1. 
Ep I It. 35. Jbortivos mejjlum fetus non rant edidil , quant imper- 
fecta uberiale proiecit. Eodem modo de mori arboris fructu 
Oridius Metamorph. lib. iv. v. 

— — Pullosque el luctibus aptos 
Semper habet fetus . lindknbr. 

Cefpilis ubere] Foil uberiate xx, 11. xxxi, 3 . W. 

49. Saga reus et Sagan is. J Ptoleinaeo Saganus . De Sagareo 
nil compertum habeo, niii is lit %uqtos , ibidem a Ptolemato po- 
litus. VALES. 

Saga reus, Saganis et Hydrlactis .] Ptolemaeus habct Saga - 
num, Sa/arum — Caudriacem • W. 

Carmona 1 hod. Kbirman, vel Shirdjan. Manners. v, 2, 
66. W. 

Ortopana.'] Mf. Portofpbdna. %. Portopana . Piolemaetia 

pa*. i 5 o. noXeis SI tietv Iv r y T\tqel 6 t y %al *Jua< psaoytioi , ails 
— A^jua, Ilo^roVava, Ilf j<r/7roA</r. linden hr. 

Portofpana ] Videtur 'nunc effe Terpez . Mannert 1 . 1 . p. 66. 
Jlexandriam nominat etiam Ptolemaeus et Plinius. Ibi nunc 
Hormox. Idem p. 65. W. * 

Hcrmupolis .] In Reg. *Tolof. * [Colbert.] et Rom. HermSpo - 
lit. Ea videtur efl*e, quae a Ptolemaeo uquovg* noXis. Porro 
quae Portofpana hie dicitur, apud Ptolemaeum eft nofToendva, 
non noqrondva, ut Lindenbrogius dixit, vales. 

5 0. Glaebae maximae auro micantes.’] Reftiruimus hunc lo- 
cum ex conicctura Cl. Salmaiii, [ad Solinum p. 210. (p. m. 14B. 
W.)] cui codex Reg. [et Colbert.] et Editio Rom. fuffragantur. 

VALES. 

Glebae made internecante fementes~\ ob aridum folum inter- 
moriuntur coniccta femina. Cf. tamen Strabo xi. p. 509. 
Aim el. W. 

Quae cuiusmodt folent capi commentis .] Quo aftu tigres a 
venatoribus capi foleam, docet Ponfponius Mela lib. 3. can. 5. 
Plinius lib. 8. cap. ig. ac Solinus cap. 2L. quibus accedit Ciau- 
dianus lib. 3. de raptu Proferpinae v. 263. if. 

jdrduus Hyrcana qualilur fic matre Niphates, 

Cuius j 4 c)iaemenio Hegi ludibria natos 
Jvexit tremebundus cijues. Furit ilia marito 
Mobilior Zephyro , totamque virentibus tram 
Difpergit maculis, iamiamque haiftura profundo 
Ore virum, v^treac tardatur imagine formae . 

Id eft folo occurfu mari* retardatuf, cuius fublidfo rapiores eva- 
dnnt. Idem feribit Philoftratus lib. 2. cap. 7. Valerius Argon. 
Jib. 1. et lib. 6. v. 144. ubi de laxamatis : 



GOMMKNTA1WUS IN AMM1ANUM 



\\A 

Iavamatas vena t us alii : nec clarior ullis 

Arctos equis. Abeunt Hypanim, fragUemque per undam , 

Tigridis aut Jaevae profugi cum prole leaenae : 

Moejiaque J'ufpectae mater Jiupet aggere ripae. 

Sunt et alii compiures modi, quibus tigres in Oriente capi fo- 
lent : inter quo* liic refertur a Petro Teixera lib. t, Relationis 
de Regibus Periarum, cap. 29. Venatorcs brachium laevum la* 
minis lerreis ad cubitum usque accurate contegunt, dextro pugio* 
neiu aut venabulutn acutillirmim praeferunt: qui ubi primum ti- 
grern adipexere, brachium iis iiniltrum ad morfum ofteruni: quod 
cum ilia anprehendit, ilh e vc-ftigio pugione in ventrem immillo 
lorarn conneiunt. Idem Teixera tigrem ait , licet lit ferocillima, 
tardam tainen nec paris ac ceteras feras beftias vclocitalis eCfet 
quare ceteras animantes eius impetum faciliime fuga evadere: 
quod ft ita eft. quaecunique Auctores funra allati de tigrium vc- % 
natu feripfere, longe a vero a belle oporwt. *Aliud fraudia genus 
ad capiendos tigrium fetus refert Ambrolius in libro 6. Hexaeme- 
jon capite 4 * Ubi Je contiguum viderit, fphaeram de vitro pro - 
Heir, sit ilia imagine fu,l luditur , et Jbbolem put an s , rev oral 
impetum , colligere Jetum dejidrra/u , et reliqua quae ibi vide. 
Hinc igitur expheandi funt Ciaudiani verfus, quos paullo ante re- 
tuli. * vales. 

5 1. Marinis mercihus ] Pet Cafpias enim ponas ex Parthia 
Luc corameabant niercatores. W. 

52. Oxus (Harrat) Mannert p. 449 * W. 

v Socunda et Saramanna .] Ptolemaeo aaqa/x avv>j naX.tr. evxn~ 
ms noA.tr. Straboni lib. xi. p. 5°8 Almel. ea/*aqta»tf in Hyrca- 
nia corrupte, ut opinor./ In Reg. Mf. erat Soconda, [ut et in 
Colbert.] vales. 

Azmornam et Solen .] In Reg. eft Amorna et Solen. Ptole- 
maeo audqova. *T ?«av/a gnproon. <rd\tf aepavqa. In Editions 
Rom. eft Azinorna: [in Ml. Colbert. Azmorrui. J vales. 

Socunda, Saramanna , Azmorna et Sole , inania funt, ut ver- 
bis utar Cellarii in Orbe antiquo T. 11. p. 8a 6 . noraina fine 
memoria liiftoriarum. cf. tatnen Mannert Th. iv. Norden p. 
434 - IT. W. 

53. Abii J Hos interferit Ammianus, ut Homeri* fedulum Je-, 
ctorem fefe probet. Calcarc, contemnere. W. 

Ut Homerus.] Statim initio Iliad, xm. (v. 5 -) liroanbb. 

54. Antiochia ] ab Antiocho , Seleuci . filio, condita. Cf. Sal- 
maf. ad Solin. p. 691. — - A 'if to* hod. Herat . Mannert. v. 
444. ff. W. 

55 * [ Arfaci formidabiles Reges.] Iuftinus in libro XLI. Bactria- 
uorum Regnum paullo ante Parthicum a Diodoto conUituturn efle 
dicit. idque opulentijjimum mille urbiutn imperium apnellat c. I. 
et a Parthis poft mulu proelia tandem fubacium efle iradit.] 
VALES. 

56. Humi regionet gignentiutn pecudum, cf. infra §. 68- fer- 
tile*. Ernefti. W. J 

Camrli a Mithridate ezinde per duct i , et pri mints in objt- 
dione Cyzicena Rom. viji .] Camelos ante Mitliridatem debeiia- 
turn Romae non vilos etiam C. Saiiuftii fuit opinio : quarn ta- 



c cfby" (jTfable 



V 




UAKCELLINVM. LIB. XX1U. C. VI. §. 5o - 5g. ^3 



men Plutarchus repreliemiit in Vita Luculli c. n. SaXXotsr.'ou 
ii Jat'^ac'w rori wfwrov Pufxaiots xapjXoug Xtyotros, *» /*>f- 

ri xfcrtqov rovf f*rrd Si uv/avor wnijffcnrrar ‘Avr/oxov ftro, \f*nr& 
revs icnayxos nqos 'Opxo/ufv^ no) Xa/?«v#<av ’AfX*Aut£> f**f*si- 

XHphovs, iyvmxlvai xa/xt^Xov. J.i.ndenbr. Ct. Liviut xxvii, 40. W. 

67 . Bactrianis obediunt pi ures , ^wor erfuperant Tochari.] 
Antra edebatur, rjufte arva plana aranl: idque ex coinmento 
Caltelli. In Reg. Mf. *Tolof. * fac Colbert.] et in Editione Rom. 
legitur, quas exiuperan chart . # in Vatic, exfuperant cha- 

ri ;• ex quo veram leciionem elicuimus , adiuvame Ptoiemaeo, 
cuius haec (tint verba in Bactrianae dufcriptione : xartxovci o£ 
r*$ fZaxrqiaiqs ror ^ oyimj fagidunixi • uwd di rods ^a^/dawas* 
r&xa^o/t ptya Tihos. De his loquitur et Dionyfius de (itu orbis, 
et Plinius. Male apud Strabonem lib. xt. rdxoqoi dicuutur. 

VALES. 

Orchomanes .] In Reg. ell Orgomanes. In Aug. Editione 
Dargamanes. Ptolemaeo dapyo/udwf*. In Editione IVom. (J rcha- 
manes , [in Colbert. Orchomanes,] vales. 

58. Cathra el Charie .] In Reg. Chair a et Carthe * In Au- 

guitana Editibne Charrachatra , Ptolemaeo (rectius. W.} 

%dqra» In Editione Romana Chau a cl Charie , [ut in j\If. Col-'' 
bertino] * et in Tolofano. * vales. 

Alicodra , et Aflacia , et Afenapi/a .] In Editione Aug. ell 
Aft acana : Ptolemaeo aXixoqia, aer six ava; peva nia. vales. 

Bacira ] cf. Mannert p. 447 — 458. W. • • - 

59 . Sub irnis monlium pedlbus.] Sic di/iinxi liunc locum, tit 
et aucioritas Regii Cod. * Tolof. * [el Colbert. J ct ratio ipia fua- 
debat : hinc mini orditur Animianus deferiptionem Sogdianae. 
Defunt autem hie nonnulla, quae he fuppieri poJfunt: Hinc Sag- 
diani agunt J'ub unis monlium pedibus , quos aj>p. Sogdios. 
VALES. 

Inter quos amnes duo flaunt.] Si verum ell haec ex Ptole- 
maeo elle delcripta. ut verilimillimum tit; multa hie Ammianus 
pcccavit. Neque enim Ptoleinaeus dicit duos amnes interfluero 
inter montes Sogdios, fed potius Sogdios monies proitudi inter 
duos amnes, Oxum fc. et Iaxartem : neque Oxiam paludem a 
Dyma ait effici, fed ab nefcio quo irtnomiuato fluvio. Poflremo 
nec Sogdianam tolam fuppofitam elle Sogdiis montibus dicit, 
led exiguam eius partem, vales. Extremum hoc aberrationis cri- 
men non ell Ammiani, fed iplius Valelii , qui ita fupplere Am- 
TTtianurn voluir, ut huic vitio elTet propinqirus. Quern quum oe- 
feiamus, quomodo feripferit ; utique temperemus palam vitiofe 
fupplere. oropt. 

Araxates et Dymas .] Ptolemaeus Dymum vocat. ’Ovo/ud^t- 
rou o uiv irtqos avrwv &vfxos. Et poit: 6 trtfor B aoxdrts. 
LtiTDESBR. 

Araxates ] Corruptum fine dubio pro Iaxartes. W. 

Alexandria ] Duas huius nominis habet Ptolem. Oxlanam 
« ultimam. W. 

Tribatra et Drepfa .] Mf. Crefcata et Areta Ipfa metrop . \<t. 
Crefcata. ct Drepfa. Ptolem. Kw?c ?xdra. ^ erius tamen puto, 

Trjbacira ct Drepfa . Ptolemaeus pag, 160 . Tft/j?avr 2 * , AAs- 



Digitized by Google 



COMMENTARIUS IN AM MI A N UM 



44 

/ 

Idvbgeta , ‘fi£/av>i, ’Ivchxo^cojdava, A $>£</' a fxtjrgonoXts, ’AXf favttyr >a 
ia%drn* lixdbwbk. 

Tribatra .] In Mf- FJor. *Tolof. Vatic. * [Colbert.] et Keg. 
Crefcata legitur, nec fecus in Editione Rom. led Mariaageli Ecii- 
tio ex coniectura, ut o pi nan datur, Cyrefchath praefert: quod fe- 
qui placet ex auctoriute Ptolemaei. Haec et xvga iimpliciier dicta 
eft. Strabo lib. xf. p. 5 * 7 * Aim. ^a?axavJ* rys coyd/avi?* xol rd 
Kvgoi faxadrav o* K vgou xriejua in) rk» h(dgrif. noroupt, onsg *fv 
oqiov ty\s nsgodv dgx*1*» Apud Stephannm iegitur Kvgoo fio'Aas* 
p{ xa) xvgi^xara saXfircu. Ab eadeni cauia dicta urba eft aAffav* 
6gt<*x*Tv\ apud Appianmn in Syriacis. Ptolemaeo tox* m 

rov- [Pro Drepfa Colbert. j4rcia ipfa habet.] vai.es. Adde et 
Salmalium in Solinianis pag. 791. grok. 

Cyrefchata ahis Cyropolls ab Alexandro M. deftructa, Arrian. 
iv, 1. Cf. Sal in a 1 '. ad Solin. p. 84°* — Drepfa . cf. Mannert. p. 
4.5 9 — 4(39. Hiltnriam Bactxianoruin, fiyrcanorurn et Sogdianorum 
idem p. 470. ff. VV.. 

60. Squalentia. j afpera Givis et paludibus. cf. xv, 4* So/o 
pecori fructuofa. lntelligi poilunt loca , quorum folum pecori 
aptum : fortalTe tamen folo mlolemior dativus ell pro foli. W. 

jtfcanlmla mons et Comedus. j Manangeli Ediiio ad Ptole- 
maci codices caftigata babel jifcatanca. Ptolemaeo enim eft 
daxaraynas. Comedum autem montem ipfum vocari Ptolemaeus 
non dicit, fed tantum regionein dici xofxr,duv ogftvtjv, a Comcdis 
fcilicet incolis. vales. 

Mcrcatoribus pervium ad iSernr.] Neque id Ptolemaeus di- 
ftincie dicit. vales. 

Iter mercatoribus pervium e Bactriana per Sogdianam usque 
ad fontes Iaxartis fluvii. Mannert p. 479. W. 

61. Def actus j cf.. infra, cl cr epidlnes porta s et margines, in- 
elinationes montium Irnavorum (Altai el Chaltai) Mannferl 1?. 
p. 48 a. et Tapuriorum p. 485 - W. 

jjgente* quodam in fccejfu] in angulum quafi orbis babita- 
bilis fepoGti. W. *" . * . 

6a. Ut Iaxartae funt.] Ptolem. *Ia£dfrou piya Y&vos, nagd 
rov ojUMVu/uov nora/AOv, pixgt vqr ngos rots rat nougats ogsotv int - 
ergo^iis. Vid. Strab. Plin. Avien. lindenbh. Iaxartae fluvii 
Iaxartis (Syr; accolae. W. 

Homer us in hoc verfu ] Hontorus Iliad, v, $. quo verfu etiam 
Strabo utitur, de iisdem populia agens lib. vu. p. 396. Almel. 

XINDENBR. ; 

63 . Rocmnus, et Intones, et Talicus."] In Mar. Editione le- 
gitur Rkymmus et Daicus 9 ex Ptolemaeo, ut appacet. Nam feri- 
pti codices nihil variant. Sed vulgatam lectionem equidem tueri 
malim : praefertim cum feiara, v et ot litleras efle permutabiles: 
cuiua afcnitatis inflnita propemodum legentibiis exe**p(a occur* 
r «nt. Hinc Moeftam Laiini dixere, quae Graecis eft fxveta. In 
Lexico etiam Suidae Mf* Bibliothecae Regiae, ante literam Y ob- 
fervavi poGtam hiilfe ot. quod tamen in editis minime obferva- 
tur. In Gngulis quoque litieris is ordo fervatur in Editionibus 
quoque vufgaribus Suidae, ut ot gnte litteram v proxime colloce- 
tur. [Hunc fluvium, cjuem Ammianus Roemnum vocac, Ptolc* 



L.GoQgIe 




maucelunum, lib. xxiii. c. vr. §,69-66. /|5 

tnaeus Rbvmmum, vel potius Ihvmnum, Pli ii aetate Rvmnum 
dictum clle non dlibito. Ce e >( • accoJae fh. minis Bhymnitl 
ib eo nuncupantur, et inter Scyihai um genres nuravrantur in ca*, 
pite xvii. libri vr.J vales. 

Roemnus (Rymnus; et mon9 (Ural) et fluvius (Cjafuri) Man* 
nert. p. 483. W. 

Talicut. ] Ptolemaeo idixos nora/AoC. Ammiano * Talicus 
pro Tnicus aui* Daicus , eo more quo Rogomanius fupra , et 
Arcadius, et Thefpanius et iimilia mulia: cum Daix (cf. Mannert 
1. c. W.) regulariter dicere debuiflet. [Aa<x Menandro vocatur in 
Excerptis legationum pag. 109.] vales. 

Cauriana . J In Reg. *Vat. Tolof. ’ fet Colbert.] Chauriana 
rertius. Apud Ptolemaeum enini ell xat^dva : et quae Saga , ra 
volra apud Ptolemaeum. Unde opinari datur <sor/ a fulUe fcri* 
plum in exemplari, quo ufus ell Marceilinus: quod quidem cor- 
ruption luifie laiis apparel, vales. Piolemaei iplius diligentiam 
in defcribendia bis regionibus magnopere laudat Mannertus p. 

482. W. 

64. Contra Orient alem plagam in or bis fpeciem confer tae 
eelforum agger um fummitates ambiunt Seras.J Qu ibus verbis line 
dubio murum Siuenfem celeberrimum Ijgnificari ium olim conie- 
cerat Gisb. Cuperus in literis ad Hasnagium. v. Lettres de Cuper 
p. 401. atque idem placere piaeilantillimo Mannerto p. $3o. non 
Fine voluptate aniwadverii. Hie tamen miraiur, qui factum, lit 
Ptolemaeus tarn magni . inrlytique opens niillam mentionem fecc- 
rit, quod, uti Iefuitae aftirmenr, ultra bis mille annos exliet. Du- 
bium quidem fibi ipfe movit Mannertus, orium ex £o, quod paullo 
poft ceifi illi aggeres iidem, qui monies Anniva cet. ab Ammia- 
r.a habiti iu ifle videantur. Quum vero non uno tenore hos et 
ilios iungat monies, fed finibus Serum per aliquot lineas interpo- 
litis feparet, verba autem in orbis fpeciem, et ambiunt Srras, ad 
montes Annivam cet. medirerraneos train nullo rnodo poilint,' acu- 
tiflime fcrupulum ita iibi eximit, ut pro iidem legi luadear ibi- 
dem, ego vero tain falubre confilium lectitus in contextum recepi. 
jippellardur h. 1. elt mexnorantnr. W. 

Anniva et Nazavicium. ] Ptolemaeo avw/9a. aifdxra. 
P/o Asmira Ptolemaeus habet depiqata. Itemque orropoxoffas 
pro Opurocarra. Orolio lib. I. Ottorogarras. vales. Adde et 
Salmanana ad Soiinum pag. 989* grok. Vide Mannert p. 
50.. W. 

65. Oechardes et Bautis.] Ptolemaeo 0 Yxafdo* et /9a Crus. 
[Colbert. Ml. et Chartis et Bautis.] vales. 

Oechardes (hod. Selenga) ct Bautis (Hoang Ho, der gelbe 
Flufs) Mannert p. 50*. W. 

66. uilitrophagi et Carambifl. ] In Mf. ’Vatic. * et Reg. le- 
girur et anibuje . In Editione Rom. e Canibus. [In Mf. Colber- 
tiao ae canibus .] Ptolemaeo a>fyt*no$f{ i yot et dvv«/3or. lliderqqua 
oixapJot, non Chardi, ab Oecbardo fin vio ita dicli. vales Sub 
hsc vulgata lectionc dndrophagi videntur latere VoIIio ad Pomp. 
JVfelam pag. 259. grow. sfnthropophagos in his terris ponuot 
MvU in, 7. Pl»n. vi, 17. W. 

Chardi J rectius Oechardi. W". 



COMMEXl AK1UJ» IX A M M I A N (J M 



40 

Rabannar .] Ptolemaeo vafidvvsu. vales. 

EJJ'cdones'] Iffedones. W. 

ylthagorae.] Sic ex MIT. Regio, *Tolof. Vatic.* [Colbert.] et 
Flor. et Editione Rom. et Mar. cmcmlavimus , cum yltharae le- 
geretur. Ptolemaeo vfikdyovqoi. lidem elle videntur, quos Plinius 
i»b. h. cap. 17. ex eoque Solinus et Capella Attacoros vocanr, 
de quibus peculiare volumen fcrip/it Amometus telle Pliuio. 
VALUS. 

ylfpacarae.] Sic diferte in codice Regio reperimus. optime. 
In *ToIof. Mf. * [et Colbert.] et in ‘ Editione Rom. ylfpacarae 
Bratae. Ptolemaeo aondxagat. Eorum urbs qooque ^Jpacara ; 
male infra yffpatara appellatur. Pro Betac Ptolemacus (ilrcxt* 
Sed errat Marcellinus . qui Betas in Meridiem vergere prodit. 
Nam de Otlorocarrii id feribit Ptolemacus. VAi.ii«. 

Beiae ] Batae. — Non multts , magnis tamen cclcbrantur 
* et opuieniis . Aliter interpungendo hoc loco Ammianum iuvare 

mihi vifus poll ylfpacarae unius puncti loco duo, poll inclinati 
pofui rcAWav anyu^v, ut , quae lequumur, urbes nun Be lam in 
iolorum, fed totius v Sericae lint . — Jtsmira ad montes Asmn-aeos. 
EJfcdon 1 (UTedonJ Scrica, ut discernatur ab altera, Scvthica. — 
sffparata rectius ylfpacara. — 6 era metropolis, hodie iinc dubio 
Slogan -fit, Mannert p. 5 o 6 — 8* W. 

bit Pherae.] In Reg. * Vat. Tolof. * [et Colbert. MIT.] Fern. 
feribitur: ex quo Sera legendum elTe apparet. Sic enim dicta efl 
Sericae caput. Ptolemaeo oij<?a fxyjr^onoXis- In Editione Rom. 
Fere, vales. 

67. I'oluptabile ] cf. xxxi, 2. — Aeris facies mutuia cocli 
ferenitas — filvae J'ublucidae non denfae. W. . 

Afperginibus creb. molienles .] In Mar. et Rob. Stephani Edi- 
tionibus legitur mollientes rectius line dubio. Solinus, cuius verba 
' plerumque mutuatur Marcellinus noller, lie habet c. 50. Qui 
tiqunrum afpergine inundatis frontfibus, vellcra arborum admi- 
liiculo depectunt liquoris , cl lanuginit lenrram Juhlililalem hit- 
more domant ad obfequimm. Plinius vero, ex quo haulit Soli- 
jius, fic dicit : Perfufam aquae depeclentes Jrondium cartiticm . 
Capella lib. 6. lanuginem vocal. vales. Sermo eft de lana ar* 
borea, xylina, non de bombycina , de qua vide Plinium M, 20. 
Solinum c. So. ibique Salmaf. p. 694* Virgil. Georg. 11, 12 r. 
Jetlera ut folUs depectunt tenuia Seres — Silius ltal. vi , 4. 
Seres lanigeris repclebant vellcra lucis , ubi vide imerpretes ; Sal- 
maf. ad Tertullianum de pallio p. 198. Forjicrum de byflo, uti 
de Seribus omnino p. ig* IT. ita Tpeciatim do fcrico xylino p. 
26. JOT. cf. tamen Mapnertum, p. 525. W. 

68* Cumque ad coemenda fila , vel quaedam alia."] Solinua 
cap. 53. Seres ipfi quidem mites, et inter fe qulctiffimi: alias 

vero reliquorum mortalium coetu ft refugiunt , adeo ut cetera- 
rum gentium commercia abnuant. Primutn eorum fluvium mer - 
catorcs ipfi transeunt : in cuius ripis , nullo inter partes linguae 
commerrio . fed depofitarum rerum pretia arfiimantes fua tra - 
dunt, noflra non emunt. lixdekub- Muti ifittd genus comroer- 
cii, quod commemoravit iam fuo tempore Herodotus iv, 19B. 
otiamuum feris gentibus in ufu e£fc, Itineraria docent, v. c. Ehr* 



Digitized 



/ 



MARCELL1NUM. 



LID. XX If I. C. VI. 5.66-71. 47 

manns Gefch. der Reifen. T. n. p. 172. Cf. Heeren Idecn fiber 
Poiitik der alien Vdlker. P. 1. p. i 38 - W. 

Gigncmta ] i. e. pecudes. v. fupra §. 56 . W. 

69. Ariani] v. Salmaf. ad Solin. p. 843 * Arias, Ptolem. 
jfrius. Jaciens tacum eiu&dem nominis Aria. hod. Zare, Dara 
in bodierna Sicilian. W. 

Faciens tacum ingentemJ] Id de fuo admciitur Marcellinus. 

Psam Ptoiemaeus certe id non dicit. vale*. 

Bitaxa , Orbitana .] Ml’. Bitaxas Armalina . Videiur legen- 
dum, Bitaxa , Sarniagana. Sic Ptoiemaeus in Ariae Defcriptione: 

Sa?Muyava- Addunturque mox poft reliquae civitates, 
tv ’A ficus* 2 «tk$* a, N tetfiis. lindbnhh. Eadcm 
fere raiione. qua Salmalius pag. 794. (p. m. 553* W.J ad Soli- 
nuro proponebat Bitaxa Sarmagina. c&on. x % 

Bitaxa — Sarmatina — Solera — N if lb is — Alexandria.} 

£ pluribus a Ptolemaeo commemoratis urbibus has nominal Am- 
miaous; quod vero addil : inde navlgami ad Cajpium mare 
1500 Jtadia numerari , documento eii , eum de vero iltarum re- 
gionum lilu faliam animo conccpille noiionem , uti rede monti 
Mannert v, a. p. 99. W. 

70. Paropanifadae.) Rectius ParopaMifadac a monle Paro- 
pamifo, qui cos a Lacrrianis leiungit. Regio via qua/i regia erat 
e Perfia in Indiara prolicifc entinm. Cf- Sairual. ad Solin. p. 55 - 1 * 

— tpf 1 tnantiurn defect! bus. cf. fupra § Gi. Inc/inati Penxoniu* 
ad Aelian. xii, 57. mavuit acclinati. W. 

Ortogordomaris. J Ptoiemaeus : ifxfiiiWovet 6 i ris niv %dqav 
noraf*oi, on do^yauuvtff 6 and rijs /Jaxryiavjjr. Videiur Marcelli- 
nus orfdo^yurftavrjr pro una voce accepifle: quod eo fortaffe ipli 
oonrigit, quia in Mil. vetcrjbus, pracfertim quae capiialibus Iiir-q- 
iis effent exarata, nulla diilinctio effet litterarum. Supra in La- 
ciriauae defcripiione hie idem iluvius Dorgomanes dicitur. vales. 

A autibus cl Ortopana. 1 Ptolemaeo yavAifilf. ndfovqa »f 
oqenarova. cl ita plane exhibet Editio Marian^eli. In LononienR 
autem Editions , quam Petrus Cailellus inquinavit, A Jaulibis , ct 
Artoarta legitur ex eodem Ptolemaeo, ut apparet. vales. Or- 
topana rectius Ortojpana. Mannert p. 84 * VV. 

Unde litorea navigatio. J Eratofllienes apud Slraboncm lib. 
xi. p. 5 M- Almel. dnb /siv xasniuv mX . Jv fir dfroenava did nfv 
In fidnrqwv rqiodov dtexiAlovs a ruSicvs* et lib. i 5 - P* 7 a 3 * vales. 

71. Dransiani ] Rectius Drangae. Fltivius Arabius vel Ar- 
bis, quod inae fcil. ab y Arabibus 1 , Arabitis, populo Indicae origi- 
nis, exorilur. v. Mannert v. 2. 14 — 17. Oppida : Prophtqfia , ad 
fines Ariae prdvinciae — slriafpe de quibus vide eundera p. 70. 

71. W. 

Arabum nomine .) In MIT. codd. Regio, Vatic. Tolof. [et Col-^, 
bert.] *et in Editione Rom. Arabium reperimus. Ptoiemaeus : 
t:aoff 7 di rrjv %dqav nora/u.ds and rod dodfiios ixr^tndfAtvos- Unde * * 

Jfiec fupplenda videntur in Auctore noffro : Collihus rohaerentes . 
quos jlumcn interjluit Arabium nomine , ideo appeliaturn quod 
inde exorittir . Hie porro locus in Edit/ione Lindenbrogii corru- 

ptillimus ell: legitur enim, appe/latis quod inde exorti. Sed no- 
itr a lectio praeter auctoritateiu Regii Cod. * Vatic. Tolof. * fet 



Digitized by Google 




COM MENTAR1 US IN AMMIANUM 



4 ® 

Colbert.] ab Editions Rom. et Mar. et Stephani approbaiur. Ar- 
rianus quoque in lib. 6. de rebus Alexandri, et in indicia Arabium 
vocat fluvium Jndiae, eiusque accolas Arabios et Arabiias. vales. 

Profpthafia et\AriaJpe.] Ita ad (idem Mf. edit uni. Vulg. Pro- 
pkthgjia, et Ariajp. i’tolem. IToXm <fi xa) xupux (ftqovrcu Aqa y- 
<ytu*m uidf, I IqovfpSasia ’A qiosnti. LiNUtMtB. 

Projphtafia. J Sic Lindenhrogius ediderat. Ju Regio * ac To- 
lof. Mb* et in Rom. Editione Prvjiafia legitur: f ProJUiqfxa in 
Ml. Colb.] ex q »<* Proph t hajiam rdere malui ex auctoiitate Sira- 
bonis, et Stephani, qui Pbradam prius dictam prodit : <$qdda no - 
Air t‘v dyayyaiii, a a>6q os 7 p r two poo tv. X°V a £ tv 
txry %q-iv*x**» Auctor eli Piutarrhus in 2. de loriuna Alexandria 
Propbibn/iam a Maredombus condiram in Sogdianis. Quare cum 
id noineii Graecum eA»* conlief. ProphthaAam praefero. nqo$5aaia 
enun Giaeca vox el! : lie farrum qooddaqi apud Glazomenios di- 
ctum doc*»t Diodorus Siculus xv. ig vales. J'didi autem ex- 
adverfutn , quod ex Vat. etiatn notatum elt in patris exemplar!, 
ut ab Lindenbrogio ex Medicaeo; et docia ex ductis aliis Icri- 
ptonbus aeiuulait vcluit Aiutnunus, tit alibi docebu. gbon. 

72. Amnis] mulro minor Aracbotus, quod nomen et metro- 
poleos fuit, paludf-m efiit it Arachotoscretxen (’A ya^wro* xqxvqv.) — 
Alexandria. Plinius Vi , 23. iiidoro Cbarac. Alexanaiiopolis. 
Manner l p. 76 - go. VV. 

75. Arlabii jlumine .] Supra Arabium dixerat. Apud Ptole- 
maeum eii aqujiios norapou. Marcianus tamen in periplo aqra/Stot 
dicit. VALES. 

Arabia] Sic corrSxi to Artabio , quod contextum obfederat. 
aft enim idem, qui Drangianoa permeat. W. 

Montes Barbitnni j Ptolcmaeo oqv\ xaXovptva dqfitra. Forte 
Harbitani legendum : Ac fupra Nazavicium pro Hazavicium : et 
apud Mai cell inuin Comitem in Chronico JSarbazaicus pro Har - 
bazacio. vales. 

•Sedrayra.] Reg. codex [et Colbert.] Sedratira. An forte 
ea elf, quae apud Ptoiemaeum vuoZtrqa? vales. 

Gynaecon limcn ] yovotx wv Xipv t jv, qui cur ita dictua, nefcio. 
cf. Manuert p. 7. et 42 — 49. W. 

74. Mara practentunx a Cajpiis.] Hanc oram defcribit Strabo 
lib. xi. pag. 5 og- fed fpatia non expriniit. vales. 

Ab oft i is Nili fluminis,] Inter Nilum fl. et Anum Arabicum 
breve fpatium intereil 90 circiler Had. ut ex EratoXHiene prodit 
Suabo. vales. 

75. Aon indecoribus barbis .] Idem de Perfis tcRatur Proco- 
pius in dw nSoroif, ubi ait Venetianos et PhraAnos roentum et 
xnuAacas non raAHe ex more Romanorum, fed prpmifla undeturp- 
que barba inAar Perfarum fuiile. lam de promifbs eorumdem ca- 
pillis testis efl Seneca in Epifl. ult. Ex quibus iuterprrtari foleo 
locum Libanii ex Orat. funebri in Iulianum, pag. 325. (Reisk. x. 
p. 617.) npas piv po/**&a yi?v nsga Jv anooav piqos r^s *P tupaluv 
fataSai xa) yXurrav opt Wav, xai eroA»jv ptraxoapyoeiv, xa) xtqtn 
%opas • Mine in Epitaphio Aefchyli AthenienAs, Poetae iragici: 

Ka> fiaSuxaiTvus M ijdos imiTCxptvos. vales. 

Herodoto dicuntur xopyrax L. vi. c. 19. Cf. Briilon. p. 361. W. 

Gladiis 



ogle 



Digitized 




MARCXLLIHUM. LIB. XXIII. C. VI. §. 7 1 -77. jg 

Gladiis eincii cernunlur.] Iofrphus lib. ig. Antiq. cap. 3. 
de Perlis idem dicit : . /ms x«‘fo$of sin rt ya? i&es anaa,. valls. 
Cf. BrilTon. p. 6a8- Vr. , 

Quern Graecorum veterum morem.] 0 c hoc more veterum 
Craecorum loquitur et Ariiiot.io 2. Pofit. cap„ 6. 6 ei 6 itfoipofoCx- 
ri rt yiiy oi iAAiJvtf, xol rdr yevalxas tuioiim nay' dXXsjXut. 
VALES. 

Thucydides ejl auctor.] Thuryd. lib. 1. c. 6. coll. c. 5 . (ubi 
r. Wall, et Duker. p. 297. Bip. VV.) linduxbr. 

76. Effujius foluti in Venerem cet.] Herodot. 1, 135. r\Wot,- 
ffi i' txaeror aCrlav noXXSs fit* *oufi 6 ias yvxanar, noXXu d‘ iri 
itXsZvas naWaxas xrwvrai. Cf. Briflonius p. qpg. YV. 

Puerilium ftuprorum expertes] Herodotus de Per/ij lib. 1. 
C. 1 35 - «V IXArvuiv fsa^ovrts naio) fsiysusrai. LIRDckbr. 

Puerilium Jiuprorutn expiries.’] At conlrarium de Perlis trl- 
dit Sextus lib. I. Pyrrbon. Hypotyp. nopd uh nlgtais J^or irrb 
dy gtvouifiais XfiiaS a, • naga 61 'Pw/aouW dnayoetutrat vd/ofi rooro 
rsfdrTriv.' [Ammiano tainen favet Curtins in liforo x. c. i.*ubi Cr- 
imes Pcrfa ait, rnoris non effe Perfis mares ducere, qui Jtupro 
effeminarentur.] tales. v. Eriffomum p. 500. VV. 

[ Pro opibus quisque adfeifeens matrtmonia plum vr! pass- 
ca. ) Sic Perfae, lie liunni, ut Dexippus docet. ita eriam Germa- 
ni feceruru, liculi Tacitus in libro de moribus Germanorum tra- 
dit. Eumdcm. morem Saraceni lervarunt, ct orunes . Arabes , ac 
Muhammedis fectatores, quos hodieque Turci unitaniur.J vales. 

Per libidines varias caritas difperfa torpefeitj nullam amant 
quia amant plures. W. 

Potandi avidilatem vitantes.] Mirum lioc de Perils , ii ve- 
rum eft Ammiani aevo ita nioratos fuifl'e: quippe cum ex Xeno- 
phonte, Herodoto, Aibenaeo, alilsque conftet, adeo ebrieiati eos 
olim deditos, ut faepe neque pes, neque caput fuum oiHcium fe- 
cerint. lihof.nbb. v. BrilTon. p. 475. W. 

77. J euicr unicuique vclul folarium.] Feriratem hoc populi 
el barbaros mores notat: Belluarum quippe ritus rji, ex ventris 
efurie boras /entire, et non habere cerium , quod conjiat humn- 
nis ufibus adtributum. Calliodorus lib. 11. Verier, qti. Belpexit 
autem Ammianus ad Plauti verfus in Boeotia. *Apud A. GeUium 
lib. 3. cap. 3. 

Me puero venter erat folarium 

Alulto omnium ijiorum optimum et veriffimum, 

Vbi Jle monebat effe, nifi cum nihil erat: 

Kune etiam quod eft, non eft, nifi Soli lubet. LinnsKBa. 

Quod incident J ro rujeov. W. 

Nec quisquam* poft falietatem.} Procopius Pcrlicor. lib- 11. 
Mosorgonoi, sinsq aXXoi rails, oi IUqqas liclv, xal ra Is rt Jv iiatrax 
i ntgayav o*\ li.ndexor. 

Superjluos fibi inherit cibos .] Bellaria intelligit ac fecundas' 
tnenlas, quibus carebant Perfae. Sed contrarium dicit Herodotus 
lib. 1. c. 1 33 - Perfas fcilicet cibis uti paucis, bellariis autem plu- 
rirtiis: airoiat 61 oKlyoim xgiarrat • lm$ of ufxaei 61 noXXoic, 

00 xaXoiei- Perlis quidem pallium id elle inTtituiuni tradit Xa- 

COMM. I 1 S AMMIAtf. U. 0 






So COMME'NTAIIIUS IN AMMlANUM 

nophon, to fm voetrsh: quod eft femel tantum in die edtre, id- 
que Tub vefperam, ut docet Procopius lib. i. PerHc. vai.m, 

79. Nec ftando mingms etc. vtjilur facile Perfa. teRe etiara 
Xenopbonte- Cyrop. 1, 2. extr. W. 

Nec ad requifita naturae feccdens.~\ Idem elicit Xenophon 
lib. 3. c. 8 - S- de inliitutione Cyri : %j%t 7 vo iv avrols *’rs<- 
X^giOV TO HfTa£v 7t0gSV0flt\otS fl *Tt tsSh'fO, f*<Tt VtlVtiV % f*r,Tt fUl 
cJij ravra civayKor/wv ’ [At]6h nottvyras (pctvty ovr rr.on. Eamdem 
Perfarum verccundiam teliatur et Dio ChryloRomus Orat. 13. de 
exiiiio Reisk. 1. p. ^29.) %a) to yvpyovrtat to oq*%iarov oJ- 

tois £6o%n va) to onvltiv Iv rf (Payfgu, Et ante utrumque Hero- 
dotus lib. 1. c. 99. [Idem obfervant nodieque Muhammedani, in- 
primis Turci.J vu.es. 

80. Disfoluti] 'discincti. u 4 rtuum laxitate, arcus veilibus non 

impedita. Artifices callidi. W. / • 

Infamimquc loquentes ac ferum .] Terfae a puero a£fuefce~ 
bant maguiiudini vocis. Euiiatbius in Dionyfium : a<rxc«y 64 Xi- 
yovrau *a' /AtyxXo$ uv/av oi Mfaat ; ex Strabone lib., xv. vales. 

Infanum] mirum, quantum loquaces blaterent. W. 

Cutes vlvls hominibus deirahurit.] Tseue* HiRor. Chil. r. 
cap. 1. de Petelaci lupplicio, cui Amy til fiiia ARvagis rods oifSaX- 
fxoCs r# %Z*ra, dytenoXomot 9 ravgZ. \ id. Biif- 

iouii V. C. de Reg. Perl*, lib. vi. likdsmjr. 

Mctifne abaco, vel officii caufa pocillatoribus adflanti. W. 

Proflralis pellibus.] Pelles Perficae in pretio fuere , ut fupe- 
rioribus libris uotavi: eaeaue varus roloribus el* gamer f rant pi- 
ctae. (.jllixemis Rhodius lib. 4. de Alexandria: itXa) 6 i ntg 9 ixa) 
r»tv k dva fifioy x^i 1 ** l*aXvnrov, a rjv svyga/ifiiav ruv *Vw 
ipaoi* *v»v '\ovsji $W/wv: quern locum cilat Alhenaeus lib. v. p. 
197. B. Plutarrhus quoque in Ageliiai vita de Pharnabaxo Perfa 
baec dicit: vnotfifiXeutyuv avrZ *wd/a>v fxoXaxuv tta) notxiXuy 6 a- 
nU»v: pro qiio Xenophon lib. '4 rerum Graec. ubi eamdem rem 
narrai, nabet: dnor<&/vra»v 61 avry rwv Seganovru* ganrd* Eae- 
dem pelles etiam Babylouicae videntur dictae;' diitinguuntur ta- 
men in leg. ilk D. de publicanis. GloiTarium vetus: ( 3 afivXo»*r 
sov 6 iquarof rota*. Earum mentio eii apud Zonaram in rebut 
ConRantii, ubi de Hormisda loquitur t ?x>fv»j nors rw nurg) aCrov 
6 it%of*h^n 4 * fiaftoX wvor 6 tgpanv {yxvqiots noixtXdTegov tigyao/ii- 
v>j. Hieronymus ad Laetam de inftitntione filiae : Divlnos codi- 
ces amet, in quihus non auri et pell is Bahylonicae vermiculata 
pictnra p fed ad fidem placeat emend at a et erudita diftinctio . 
His igitur pellibus triclmiarcs lectoa Rernere foliti erant Perfae. 
fALEl. 

Lahra omnium vinctunlur. ] Patrium fuit apud Perfas in 
menl'a lilcntiutn fervare, Ut teRis eft Menandt-r Protector lib. 2. 
HiR. his verbis, o 64 ntgevy ngte/Sfvrtjr, 1 rov 6 t{afiovXov fft»vrovw*- 
rtgov IntynaXovyroSy ntgiipfoytiaas rov vJuov rtfs etunrs rov iexvov- 
ra nag avToU h Tais ioTtaotaat , intrgo v iinv np$aro 6 iaXfyt 9 $ai» 
Accedit Theophylactus lib. v. HiR. cap. 5 . ubi ait Cholroem 
ep 11 lantern mnnu fignificafle , ut nefcio quit ultimo i'upplicio afli- 
ceretur: ov ydf tvtaxovfilvois blfus rots nigeais 6 i^XaXf 7 v. Atque 
bine forte eii, quod apud Xenopbontem lib. 8. Cyrus inducimr 



MARCELLINUM. L I E, X X 1 1 1. C. VI. §. Jg - 8 f . 5* 

in follemni convivio non nifi finitis epulis cum convivis loquens. 
Sum alioquin Pai thi natura taciiurni , ut prodit lulrinus Jib. 41. 
cap. 3 . 

[Heic autem docet Ammianus# quod nusquam alibi bgere 
roerntni, apud PerJ'as labia Jamulorum mmiitraniii m ad men lam. 
el adi'tamium vincta fuiJTe pellibtis, iia ut nec biii ore. uec luqui, 
ac ne fpuere quidem poJT'nt. Quod factum puto, tie famuli da- 
pes quaa nieniis inlciebant, haliiu iuo inHcerent. Med projiratis 
pellibus quid heic iignificer, plane ignorare me fateor.] vales. 

ha prcjiratis pellibus lair a omnium vinciuntur.) VaJeHua 
ad h. J. (et Reineiius in \ar. lectionibus p. 426.} de capiliro 
quodam, toy/Hacf, acrepit, quo famulomm ora filerint iiivoluta at-* 
que munita, negat tamen lie huiua moris mentionem alibi invtnifle, 
et cur projirata ilia vincula noininemur. fatctur ie ignorare. Ego 
rer o to lahra vinciuntur non ita ninii* premendom reor, immo 
proftratas pcllcs tie lectis tricliniaribus, inverlaqiie oraiionis Itru- 
ctura totum locum Cc imellexerim : ita per onmc prandiorum 
ifmpus ora- omnium claul# lucre, ut nec inlcere nec fpuere lice- 
ret. — Reineliua provocat ad Lipfium ad Senec. Ep. 47. W. 

g 1 . Leges — laiac contra ingratos .] Tzetzes Hiltor. Cbil. 3. 
cap. 98. 

Nojuor monos rts Ueqstnos ion, nor’ dycaqisTuv 
Tour duva/utvour evuna^rsf xdftv anod/J&va/, 

Karl wm 616 ovrar io\vgv> fuSuvwv. %a) 

Tour dx*?i*Tovs o'io+rai **) yaq nqo§ r»iv narqtda, 

Kal 7!gds yovttf, *a) rqos ffrov, dotfitordrovs man. lindbnbr. 

Defcrtores ] acie excedentes. W. 

Ob noxiam unius omnis propinquitas. peril."] Exempla duri 
huiua moris apml Herddotum lib hi. 119. Either cap* 8. , Neque 
minor lex Macedonum, qua can turn eral , ut propittqui eorum , 
qui Regi injidiati ejfent, cum ipfis necarentur. Curiius Jib. vi. 
c. 11. At in Romano lmperio ultra auctores luo» deiicta non 
plectebantur. Dioiivlius Halicam. id noiat in conituatiom: JNlar- 
lici et civilis belli, lib vm. c. 8°* ro rios tovto 'PwmuuW im- 
yiyovsv* d$tio$at rv\s rifsut^las undoes tovs nut Jos , uv ay 
ot nsriqes aSixfowon, etc. Idque teium, quam diu respublira li- 
bera, nili quod M. Ciccronis lenient ia etiain ad Lepidi liberoa 
bonis publicatis parentis caiamitas pervenit , ut iplc Tullius ad 
Brutum feribena ait Epift. xi. et xiv. f'idetur i/lud ejje crude/e, 
quod ad lib pros, qui nihil meruerunt, poena prrvenirrt : Jed id 
et antiquum efi , el omnium civ it a cum, fiquidem et Themijtoclis 
liber i eguerunt. At pollquam in unius poteliatem dominauo re- 
cidifl'et, etiam in perdnellionum , aut adlectatae t>rannidis convi- 
ciorum pignora faevitum : ut fub Tiberio Seiani ; fub Severo 

Pliuiiani, Albini, Nigri; fub Theodolio, Maxirni nefandillimi ty- 
rannorum pignora. ob parentunr peccata mi fere periere. * Etiam 
pnfca MedioJanenfium'lege in ernnine laefae maieliatia corpora- 
tor puniebantur collaterales, quantumvis innocentes: fed Karo- 
lus V. Imp. novellia fuis Conftnutionibua Dominii Mediolanen/is, 
« banc legem ct alia dccreta tyrannica fancitit effe antiquata et 
correcta.* Quo etiam pertinent# quae de Maratocuprenorum li- 
fieri. Amraian. lib. a8- c. a. §. I/,, feribir. Itaque Arcad. et Ho- 
nor. lwpp. Conilitution*, poena quorju* in partem ad filio* «- 
* * * n a 



5a 



/ ;■ 



COMMENT A I\IU$ IN AMMIANUM 



tenditur, quorum- parcntes laefae maicliatis xeatum incurrerunt. 
L. 5. C. ad L. Iul. Maieit. lind&kbr. 

Ob nor am unius omnis propinquitas peril .] Hoc inaxime ftip- 
plicio plectfbaniur apud Pcrfas ii, qui Rcgeni interFecerant. Quo 
iiebat, ut rare admodum Principum illoruin vita inlidiis appetcre- 
tur, ut Claudianus canit ad Entropium 11, 4 / 8 * 

Rams apud Perfas Regum cruor : unaque toto 
Poena manet generi . quamvis crudclibus aeque 
Pareiur dominis . vales. , 

Cf. Edm. Merilhi oblT. p. 122. W. 



f}2. Facundos iurisque publici peritiffimos pojt Jndoctorum 
collocat terga.] AlTeflores Magiitratuum intelligit tarn civilium 
qu im militarium, qui erant iuris publici, id eft iuris civilis peri- 
tiUimi. Nam cum Magiftratus ipli pleruraqiie ill ite rati, interdutn 
et barbar elTent; needle erat ui iuris peritos Ubi adiungerent, 
quorum opera in iure dicundo lublevarentur. Itaque huiu&inodt 
AiTvflbres, quali CxofioXtis necdTaria pro tempore 1 'uggciiuri , poll 
tdrga MaeUliatiiiiin ilabant : quod iodignatur etiam Synelitis in 
Orat. de Regno: vZv yt *cd rtfv fiovXalav Siiutv avTrv %a) $rov 
olu - 1 rov orqdnov iyxaXunrfoiizi , orav o oiavqcfpoqos u-^qurtos 
i^nyvirat xXapvbat /x® vrwv » *ol orav unoiCs ro ontq ivvjnr 0 *w- 
610* 7tf (ft ft* A»jra< rii/itty ov , *0) rots *P wjuji/wy riXiat 9vfx(f/qovri^oi 
7ttq\ ruv na^rarJrwv, 7 iqotiqias naq avrov 7100 rov vnarov , voixi- 
/xuv avttywv onhu Sranouvrwv. Nunc vero et Tbemidern conjilii 
publici prarjldcm et Martem ipfum arbitror erubrfeere , cum vir 
pc lli l us praerjt chlamj de indutis, et depojita pelle qua amlctus 
erat, toga m jumlt. et cum Alagjjiraiibus Rom. de Rep. conj'nl - 
tat, in primis fubjelliis iuxta ipfum Confulem Jed e ns , viris iu- 
ris peritis pojt tergum fedentibus. Ac FortalTe yojuixuv feriben- 
dum eii pro vg/aj/uwv. FHic invehitur Synelius in Barbaros. Go- 
thos, nliosque , qui apud Romanos dignitatis civilcs et militares 
conlecuti eflent, et depolitis pellibus fuis, de Romanis iudicarcnt, 
ac de Rep. confilium haberent.] vales. 

Facundos iurisque peritiffimos pojt indoctornm collocat 
terga] Sermo ell de ajjejforibus non tarn Praetorum quam alio- 
rum magiftratuum , qui armorum quam civilis doctrinae; peritiores 
eflent, uri recte nollrum locum exponit Hommel de forma tribu- 
nalis §. viii. W. 

Nam quod funerjldere corio .] Herodotus lib. v. c. 25. Va- 
lerius Maximus lib. vi. cap. 3 * lindenhr. 

Superjederc corio damnati.] Minime vero id fmxit vetuRas, 
ut fulpicatur Marcellinus. Nam praeter exemplum a Cambyfe 
Rege editum in Siiamnem , quod refert Herodotus lib. v. c. a 5 . 
alterum longe gravius refertur a Diodoro Siculo lib. 15. c. 10. 
(ubi vid. VYeiTeiing. W.) Cum Tiribasus Praefectus delatus efTec 
ab Oronte, quod cum Lacedacmoniis occulte fentiret , A rta xerxes 
Bex Perfarum eius rei cognitionem tribus mandavit iudicibus: 

3 uos cum pecunia corruptos fuiflo poilea coni peri Ret, vivis cutem 
etrahi iuflit, eamque cutem inllemi fellis, quiluis novi indices 
quos eorum loco legerat, fefluri erant. Simile exeniplum Pyrrhus 
in Niciam Tarentinum ilatuilTe memoratur, eo quod Tarentum 
prodere voluilTet. Sellam enim conilrictam loris de Niciac' occili 
pelle reliquit Miloni, cui cuilodiam aicis cum praclidio iniliuri 



Digitized by Google 



MARCELLlNliM. L I E. X X 1 1 1. C. VI. §• 8 1 - 83. 53 

I 

mandabar, ut ait Zonaras lib. 2. Hill. vales. Recentiora dirt 
illiuj lupplicii exempla dabit Briflouitis p. 5?8- W. 

85* Formavimus] i. ©. defcripiimus. cf. xxix, 5* W. 

* Nobilitas omnis et fplendor.] Hi funl, quos Xenophon ia 
libris de lnititutione Cyri palliin appellar ouorlpovs , qui erant 
equites. Ceteri Ayuorai^ id eii plebeii vocabaniur. perlae igitur 
in duo genera dmG er<mt, in Nobiles leu ouorifsour , et plebeioa 
feu 4njpSrss- Et Nobiles quidem nulitaribus itudiis exercebanlur, 
atque ex enuo pugnabam. Plebeii autem in bello farcin** No- 
bilium portabant quail calones, ut docel Xenophon in libro 2 . 
de lnititutione Cyn c. 3* §• *4* ubi Pheraulaa nomine plebeiorura 
ita loquitur: *\pus 41 ys , r(p*f, i v psyaXots (poqriots *al /3od/£«if 
*o) ryi'xfiv sfvoyxa^o/uf^o. vales. x 

In fpeciem Mirmillonum contecti .] Sir lib. 16. c. 12. de Ra- 
ma no milite dixit Marcellinus : fulneribus declinandis intentus , 

Jeque in modum M innit Ion is ope rims : fcilictt JVlynmllones cum 
adverfus retiarium in arena pugnabant, oblongo fiuto legere iele 
ac genu iutlexo fublidere folebant. Auionius in Ep. Eidyllii 17- 
Et Alirmilto in armis fubjidens. Hinc Mynnillonica fcuta a ve- 
teribus dicta eife non dubito. eo quod (cutis , Mirmillonum eiTent 
bmillima. I)e his in Fefti Pompeii Epitome haec leguntur: A/jt- 
miJlonica fcuta , cum quibus folct pugnari de rnuro. Erant eniin 
ail hoc iplum apta. £x quo patet Nlyrmillonem per v Graecum 
lcribi dcbere, quemadmoduin in Edit. Rom. hie et in Regio co- 
dice, * V atic.* [ac Colbert.] utrobique exaratur placetque opi- 
jiio Turnebi, qui a Graeca voce pv%i*i66vos Latinam vocem de- 
ducit in lib. 3 * Adverf. Porro Perlicos pedites eiusmodi fcuta 
geiialle, docct Procopius lib. 1. rovs 61 Suytovs toiovtovs to pi- 
ytStos 7tQo(3'k(4\wTai /ugvov, onus auro) nfos rJv no’Atfxiuv jxiorct 
BdXXonras. Sed quid vetat, quominus Aufonii locum, quando 
hie 1 « offert occaiio, explicemus? quern Scaligcr in lib- 2. An- 
ion. Lect. prorfus infeliciter enarravit. Is lie habet: Simi/c ludi - 
cro quod Graeci aro/xanoy vocavcre. Ojjicula ea J'unt , ad 
fumnuim 14 * figuras Geometrical /inherit: harum verticularum 
variis coagrnentis funulantur f pedes mille formarurn * elephan - 
tus brllua, nut aper beftia , anfer vo/ans, et myrmillo in armis 
fubjidens , etc. His verbis loculum Archimedium intrlligi ilico, 
de quo Atilius Fortunatianus in lib. de metris lie feribit: Nam fi 
loculus ille udrehimedius 14. choreas l amelias , quarurn angull 
varii Junt, in quadratam formam inclufas habens , componenli- 
bus nobis aliler atquc a/iter, modo galeam, modo fleam, modo % 
navem figurat , et innumerabiles efficit fpccies: folcbatque nobis 
pueris hie loculus ad confirmandam memorlam plurimum prod - 
ejfe, etc . Adde Ennodiuro in Epigram. 133. quod ell de Stomatio. 
vales. Non lullinui mutare illam varietatem Valefianae feriptu- 
rae in principio vocis mirmilio, etfi parum decoram ; nedum ut 
iavideam illi infelieem electionem etymologiae, qua longe prae- 
llaniioreni alii dederunt. Satis lepidum quoque tunc mirmillones 
utique (ubfidere in armis, quura componuntur cum retiario, non 
eliatn in pugna cum Threce. gron. 

luff a J'aciunt ut calones .] Idem teilatur Procopius lib. 1. 
Ferbc. apud quern Belilarius haec de peditibus Perlicis elicit : 
to ydq nr^ov anav ovSlv aAA o v\ ouiXos tort* uygoixuv oixrfuv, 
oi is Tt xpaTaZi* in ov 4 t'A tfxo.rai r, Ttiyfs r* itoqvT* 






54 



COMMENT A RIUS IN AMMIANUM 



rfiv xa) rods reShturas sxvXtvtip, xa) raX Xa rots crqartdrats 
vTttfftTtiV- Hauc ob caufain ab Agathia , lib. 3- in Phafidis obU* 
di one dicuntur dx^o<pdgot et tgyonopot ct vn^glrat. El innomin^- 
tus Auctor a pud Suidam Sifras vocat: oi ctCrol tls top no'Atpop 
irlgtat Tixov tftuyopro kXsIstop ocov, xa) it tail a xa) yvvatxas, a vs 
xara r<va <$>j narpov pouov iff rot)* xmJvvous Staras rijs oi*tizs 
uXxyjs fyop, Quem locum equidem Dionis elfe crediderim: itilus 
©nim ndcio quid Dionis retort Sed quod leu Dio , feu quia 
alius hie air » folito* elle Perfas Cecum ad belia feminas quoque 
©durere, idcirco ut fortiftidinis ipforuin fjiectatrices lint, ( vereor 
ut omnino verum lit. Magisque placet quod Lihanius fcribit in 
fiaoiXtpy: ideo mtilicres a Perils in exertiiu circumduct, ut fer- 
vilia mini fieri a exhibeant: dysigovot oi ray ywuixas oxsvotyogovs 
tlvat ry organa. Huius Perfici inoria meminit etiam Herodianus 
lib. 6 . VA.LKS. * 

Nec Jiipendiis aliquando fulta.] Scribit Herodianus in lib. 6 . 
Perfas m/Iitanies nulla ab Rege ftipendia accipere, fed quoties ad 
bella proficifccndum eft, Regis edicto promilcuam virorum, inter- 
dum rt mulirrum inuhitudinem convemre, ac peracto hello fuat 
queinque domes repetere, eaque dumtaxat commoda militiae ha- 
bere, quae ex hoftiii agio diripere potuerint. Porto non omife- 
rim pediles a Perfis vocari xa^j xus , ut docet Cornelius Nepos 
in Daume t Habehal siutaphradates barbarorum equitum xx. pc - 
ditum centum mtllia, quns illi Gar dates vocant. lege Cardaces. 
Sic euim dicehantur milites apud Perfas a voce xag6a , quae for- 
tern lignificat: quamquam Helychius nomen id gentis videtur ex- 
ifiimaiTe: fie enim fcribit: K dgdaxts oi orgaTtvedptvot fiaqfiagoi 
vno itsgediv, xa) ris detap ouru xaXovet rods erganvras and tihovs 
il ronov • Eorum meminit et Polybius lib. v. c. 79 . in exercitu 
Autiochi Magui: xa) xdgSaxts oi ptrd Xvetpdxov rov yaXdrov 

%lXtot* Et Plutarch us in Jibro, on odx tor ip y\6ivs £*ijv xor’ irtl- 
xovgov * ovdi yag y inquit, itguv y av oddi ar raXos, ovdi a^x^Aaos 
intioStjeap cr/juav/cfrjv xa) tdgi7ttip\p xa) ptXavmnli^p xa) xgdrp\ras 
xa) StoSdrovs a va or ifeaprfS xaraxAiva* xagdaxas xa) u ygtdvar ptr 
adruv xa) xaXXIas yrXuroitotous. Denique Animonius Grammaticus 
eorum quoque meniioncm facit, et Etiliachius in Iliad, lib. 2 . ex 
Paufaniae ex Aelii Dionyfii Vocabulariis. vales. 

Stipcndiis fulta.] Sic loquuntur Impp. in lege xt. Codicil 
Theod. de filiis militarimn : Si filii prlmipilarlum reperti Juerint , 
aui tngrefli lepitimos annos nullis Jiipendiis fulciuntur. Eodem 
lenlu rfoiter quoque Alarcellinus in lib. 22 . dixit in Iuliano ad 
expeditioriem Per beam properante: Rcliquit Conjtantinopolim in - 
crementis maxi mis fultam. Et Paulinus in Carmine ad lovinum: 
Huius dir inn morta/es muncre fulli . 

Apuleius quoque in Apologia: Neque enim diu eft , ctnn te ere - 
brae morlcs propinquorum immerilis hercdituiibus J'u/fcrunt . 
VALES. 

Ut in hellis civilibus et externis adftdue vexarelur .] Huius 
Ion emendatio codiei Regio debeiur, in quo iia perfrripms eft: 
A7 hellis civilibus et ext. adf. vexarentur . quemadmodum in 
* Tolof. et Vatic. MIT.* et in vetuftiflinm quoque Edilione Roma* 
na foriptum efle memini. Cuius lectionis veritatem pluribus con- 
firmare nihil needle eft. Satis eft earn lectori proponerc : quod 



Digitized by Google 



JHAft CELL I N ITJtf. LIB. XX III. C. Vi. §. #3-8 f. 55 

•t alibi iam Fecimua, et poftea facturi litmus, quoties nianifefta 
veritaj arguments non egebit. Perfas porro civilihus et exltrnis 
adiidiie beliis exercitos elTe praeter Amni. Marcellimim lefiatur et 
Philo in lib. a. de fpecialibus legibus, iilque inceftis eorism con- 
rubiis ailribuit: d() y ig i* argartiats xa) pd%ats kb) , xtsivovtc* 
sal *rt /vo/ 4 fvo<, xa) tots ply rods iXstetox^gous xarar^'xovrr#, 
rort 61 rods InastaTapLovs auvvc/usvo/. no\\o) 61 
inr.br^yrat to v [jagfiagixov fa* vtfouoTos xgfuriy. nplv youv xa* 
raAvS^va/ r»fv lv eracriv, irtgu (pCsrat’ ds /.t»joYva roC frovs 

tzt&fraSat xu.gov sis tjavxbv » a’AAa sal ^plgav xa) vw*r«$> 

cxA / x£oi , «Zv, 7tA#tVua x*’<’ voy ^ vol* rrqaroniSots iv uiiafihff raAau- 
»j rfv raif 7ioA«aiv oixovvras 6id noAAxjv sv6gtav sigtjvtff. 

fALM$\ 

Beilis ctvilihus] v. c. Cyri iunioris et Satraparum. Vexaren- 
lur. Reinef. verjarentur. \V. 

84. Indumentis plerique eorum ita operiuntur.J De veftita 
Perfarum mull* JBrillonius de Keg. Perlar. lib. it. p. 552. IT. 

LINDEN BA. 

Lumine colorum varto .] Idem ait Herodianus lib. 4 * Mrrt 
xa) (Jamais 6ia<pogo.f nsnotxtXplvot. Sextus quoque in Jib. 
I. Hvpotyp. rttgeat plv av£to/3a$r< iStijn xa> noittosi voul- 

jkva/v svrgtnb f Tva/. Perfae ve/iibus 'varii coloris et lalaribus 
uii decorum putant. vales. 

Lumine colorum fulgentibus vario ] verficoloribus (euro pa- 
fonum caudia com para t Aeliauus Hill, animal. ?, 21 .) W. 

Later ague di/Juta r elinquant\ fl aiibus agitari.] Idem exprimit 
Herodianus lib. 3* c 4 * de ; nagY,<*g*lf**vais ioSvot xoauod - 

pivot, et lib. 4* %c*£»ov b&tjra vocat, iteuique X3i;v«r nag^ugvfpivtty 
nsg) rets Iuitinus fluidam (licit. JVlanilius iv, 748. 

Et Syria* gentes et laxo Perfu amictu. Vales. 

Di/Juta fluentia. W. 

Margaritis ] quoa laptdes , Ml in fine gemmas appellat, quam- 
quam non omnej ad lapides referunt. v. Saliuaiiuui ad Soljnum 
p. 784. quem omnino ad h. 1 . contuli. W. 

Pofi Indiam victam et Croefum .] In Kegio *et Tolof. * co- 
dice diierte feribitur, p<Ji Lydiam: [in Colbert. Ludiae: ] quam 
feripturam veram eife arbitror. Sic pag. 78. « Rom. et Pompeio % 
Hege/ippus lib. 1. cap. 14. ex Iofepho nag. 718. Ita enim IcribiC 
quoque Herodotus, Perfas, antequam fuoigerent Lydos, nihil lau- 
tum neque opiparum habuifie, neque in victu neque in veKitu : 
fdf ydq, \v60vs xaraarft^as^a/, ifv ovrr aftgnv oCrs a’ya- 

ot/df v. Sed et Dionvfius Characenus, eiwsque interpres KuFua 
F dtns Avienus in Situ Orbis id ipfum tellatur v. 1257. H. 

— «— ’lam longi tempore Jaecli , 

Ex quo Maeonios (id eft Lydos) hello trivere cruento , 

I l lu dual auro -ve/ies, et cuncta leguntur 
yiuro membra viris, auro vejtigia condunt . 

In bis veriibus illudunt fcripfi : nam illidunt non placet. Sic 

apud Paulinum in Epilbal. in lulianum legitur: Horreat inlufas 
auro vel mu rice 'ifejtes : et alibi apud eumdem Paulinum came* 
ra muftvo inlufa di- itur. [Virgilius in a. Georgicwn illufas auro 
ve/ies vocat.] Sed ut ad rem redearo, lirmat hanc quoque emen- 



* . Digitized by Google 



56 



COMMENTAHIUS IN AMMIANUM 

datiortem lufiinus lib. 4 T * c * Parthis veftis primum fui moris f 
pofieaquam nccfJJ'rrc opts, ut Medis prr/ucian ac Jiuida. De 
aureis Perfarum ralceis loquitur etiara Libanius in eleganti Epi- 
ilola ad Modefium, qua ilium podagra laborantem confolatur?' pf- 
•yterov on %qv 9 o<poefi ns g) roiv ctpiyolv yard rods 7 ttg 9 ixovs 
aargatoar. Julianu* in Orat. a. ad Gonftamium. vales. 

85 * ftesfiatuit ut. j In Regio cod. et Edit. Roin. deeft par- 
licul^ ut. ‘Sic enim leribitur: Rrjlatnit fuper : quare amplector 
lection era quam cxbibet Maria ngeli Accurui Editio : Rrjiat ut. 

In libro quidcm lij. c. 7. §. 4. legitur : Res monuit fuper codem 
Eutherio: el lib. a3« c. 6. inir. Res adegit hue prolapja • vales. 

Apud Indos et Perfas margaritne rrperiuntur .] Vid. Athe- 
naeus Dipnoi', lib. 111. p. 95. C. D. Plinius lib. lx. cap. 35. So- 
linus cap. 56. Aelianus de Animal, lib. x. cap. 14. Theophylactus 
Bulgar. in Matth. cap. 13. Procopius Perficor. lib. 1. *Marbodus 
Cap. LXI. * LJNDEN'BIt. 

jipud Indos et Perjas — perm{ftione roris conceptae] origi- 
nem debenies rori certo anni tempore admixio. W. 

Coitum quemdam humor Is.] Dune locum. He diftingui mal- 
lcm : Cupientes enim velut coijum quemdam, humores ex lunarl 
afpergine capiunt : etc. Haec porro omnia fere transferipta fbnt 
ex Solini cap. 56. vales. 

Cupientes enim velut coitum quendam (Solinus magis poe- 
tice : conceptn Jltiunt rorem velut mariturn ) humores, pergit Am* 
mianus, ex lunari adjpergine capiunt (mel. Solinus concipiunt ) 
Lunaris v£ro adfpergo nil aliud niil ros Plinii, quem rorem, ne 
uno verbo bis terve uterentur, circumfcribere Solinus et Ammianus 
malnerunt poetarura more, quibus, v. c. Alcmani, ros eft algos 
Stvydrvig %a) 9 t\ayas. Salmal. p. 796* — denfias ojciutndo valvas 
pauiliilum aperiendo (pandendo Piin.) — Ex quo conceptu gra- 
vidulae edunt tres. vel duos, vel unum globulum, qui quod unut 
eft, unio inde appellatur ; nam e^dfceratac reclufae (accouchees) 
i iliquoties fingulas , fed maiorrs pariunt often dunt. lta ft cxpli- 

ces } non eft, quod cum Salmalio p. g2a. oiTendas. W. 

UnioneS idco Jtc appellatos , quod evifccratae conch ulae.] 
Nibil venus bac lectione, quam fine ulla liiura exbibet Mf. Flor. 
Corrupte vero reiro Editiones, quod cius terras conch ulae . Opti- 
me ad Ammiani verba Iul. Solin. cap. 5 o. In aqua mollis eft 
unio , duratur cvifccralus : nunquam duo Jimul reperiuntur t unde 
unionibus nomen datum, li3Xjlnhr. , 

[Evifccratae conchulae fingulas aliquoties pariunt.] Solinus 
in capite 56 . ex quo pleraque haufit de margarilis MarceUjnus, 
fic loquitur: In aqua mollis eft unio: duratur evifeeratus : ubi 

in veteri codice Lipfii legitur exemtus , cjucmadmodum ait Ant. 
Delrio.] vales. 

36. Saginis] alimentis. W. 

Flexuqfos contra et rutilos .) Hunc locum Cl. Salmafius in 
tomo a. Soliniananun Exercit. (p. m. 798. W.) lie corrigendum 
putavit : Vefpertini vero fiufcos : Sol contra et rutilos c.t macnlo - 
fos interdum. Sane Plinitis in lib. 9. et ex eo Solinus concha- 
rum fetus Sole rubefeere ac fufeari feribunt ; ideoqtse conchas ut 
praecipuum cuftodiant, pelago ahius mergi. Scd nulla bic cvnen* 



i 



digitized by Google 



N AKCEUIIUM. LIB. XXIII. C. VI. §. 84-8S. 57 

daiione opus ell. Ait cnim jYTarcellinus , conchas magis de carlo 
quam ex marl fetus cderc : idque ex eo probat, quod pro quali- 
tate roris et lerenitate caeli margaritas edunt Candidas aut obfcu- 
ras. Quod vcro Sole fufcentur, non probat, conchis focietatem 
efle com caelo, non magis quam bominibus , quorum vultus a 
Sole coloratur. Ceterum quort de rotunditate ot flexuolitate mar- 
garitarum Marcellinus hie dicit, admenfus eft de luo. vaj.es. 
Ruti/i oppoliti Claris; Jlexuofi, non plane rotundi, teretihus. Ni- 
hil ego quidera hie obfcurilaiis video. W. 

M«l» fuleurum concujfae inanefcnnl. Plinius : ..fitonuerit, 

„ pbyfemata (bullaa) efiiciunt, fpeciem modo inani inflatam line 
„corporc. boa efle eoeblearum abortus." W. 

87. Capturas diffici/es ] cf. Salmaf. p. 825. W. 

_ 88- Quod genus gemmae etiam in Britannici feceJJ'.] De mar- 
garitis Britannicia Tacitus in Vita Agricol. c. 12. Pliuius lib. tx. 
cap. 55. Solinus cap. 56. Beda Anglol'ax. Hillor. Erclef. lib. i. cap. 

I. Iordanus de Gothis pag. 6. * Marbodua cap. 61. 

Cignit el injlgnes antique Britannia baccas. * * 

Tertttll. tie Habitu mulieb. cap. 6. Srd et ft quid tfe mart Bri- 
tannico aut Irtdico ambitio pifeatur , conchac genus e/l , non 
dico conch)! to. aut ojlrco, fed nec peloride gratius de J’apare. — . 
Quod ft concha ilia aliud intrinfecus pojinlal, vitlnm eius ma- 
gis dehet rjfc, quam gloria. El licet margarilum 1 locetnr, non 
aliquid tamcn intcUigendum, qutyn conchae illius aliqua dura 
el rotunda verruca .* lihdbkbr. 

lli^nitate dispart ] nan aeque aeliimantur, atque orienta- 




■», . 



Digitized by Google 



68 



CUftlAlENTARIOS IN AMMIANUM 




' \ 



AMMIANI MAR CELL INI 



LIB. XXIV. C. I. 



i. Ad Iulianum revertitur NoAer exercitum ducentem in Perfiam, 
de (jua expeditione confer omnino Zoiimum Lib. hi, i 3 . £f. 
Gibbonum . u . vt. ab initio. W. 



Pofi ejrptonunm alacritatom exercitus .] In omnibus bell iris 
expciiinouibui, five ad clad^m , live ad victoriam maximum mo- 
mentum after nut ruilitum aniiui: qui prrinde ac metu leu ataeri- 
tate praediti fuerint. de eventu ac fumrna re ipes conr.ipi poteii. 
Proinde duces inprimis animus milnum expb»rare debent, anle- 
cjuam protdium ineani, aut obiidionem ageredianiur , ant qoidvis 
magni moranni agendum (ufcipiaiit quod quidem prudeuiiiiime 
factum ab Agamemnonu docet Humerus /S. 

Ilgtura d’ r'yuw fTctaiv jofxat, y §tfiis ivrl. 

Idem praeceptum frequenter inculcat Polybius. navrwv. ait, rwv 
vara rov no\ff*o v *’vr?y>f/uuVa;v ptyurr^y v Exouar *al xgas to 
X fincvSat xa) ngot to w*jv a u fuxa) r«v dyvntfafAtvwv. quae Po- 
lybii verba chat Suidas in Xklr.tesai. et Vegetius in lib, 5 . cap. 
lilt, et Leo in Tacticis Conflil. xx. §. 49 . Exempia autem in 
lummis durihus pallun HiAoriae fuppcdirant. Tacitus in 2 . Aun. 
initio de Germanico, Tbeophvlactus in line lib. 1 . de Philippico. 
talcs. Cf. xxiil, 5. extr. W. * 

Impetrabilem j Arcnuum, efficaccm. xiv, R. xxxr, iv. W. 
Principem fuperari non poffic ujitato clamore tefiantis J Mf. 
non poJfc t Drum uJUato clamore tejlati: idque baud fine ex- 

emplo eft. Sic enim lib. xxvi. c. 7 . Heduxerunt ad cajlra , ie- 
Jtall more mililiae lovem , invictum Procopium fore . lih- 

DE.NHR. 



Itincrarium fonare fituos iubcl .] Plane ut Graeci, vnoe>iuzi- 
yuv to tU i$6h ov Pollux, lindbnbr. Ilinerarium clailicura. W. 

Prarjimctis\ praeparatis. Celjo praeter alios fpiritu animo 
fpoi pleno. W. 



2 . Ducior mfu et docllilate] periria expcriendo contracta. 
Infolenliam , inlcitiam. — agminirius quadratis ad pugnandum 
Temper paratis. v. Nq/t A<5m. Kriegsallerlhumer S. a33* £f- W. 



Ercurfatores quidem qulngcnlos et mills .j Zolimus lib. ill. 
C. 14* X'A/ovs sy/ta %a) itnT*%oeiovs ngonl u>£a/ , naraeng^oulyous 
fin no\£fjuoy, S 7igo$a,Zf y n 6t* Iv&gas ini >j. LINDEN BR. Excur - 

fatores , praecuriatores, velites. W, 



Digitized by Google 



' MAKC£ LX 1 N U M. LIB. XXIV. C. I. 1-6. #9 

Supcrcilia fluminis praejiringcre] prope litora Euphrates iter 
facere, ut clafTem letpper in oculis babe ret. W. 

Arirtihaeo tradidil et Hormisdne . J Zoiimus in lib. 3 , roO f*iv 
nt{oZ fii’xTcqa (TTparnyov xaraer/fadjuivos, ogpuSov Si r«» irtnov 
*ai ’A^/v^aZov avv avru. vales. Arinthaco, v. Ind. I. Hormis - 
dae de quo ad xvi, 10. W. 

CqnfertiuS] comlenfato aemine per plana et mol/ia non 
tfpera, prata cf. xiv, o. Dnga/uiphus et Picf-or, do quibus Ind. 
i. Secundinus dux Osdrocnac, cuius nee antea, nec in fecruenti- 
bus mentio fit. W. 

Osdrucnac Dux.] Melius feriberetur Osdroenae. Sic enim 
Temper MarceMinus et Latini ora lies appellant : ai Orraeci 'O sqotf- 
wjy ab Olroe quodam eius regionis tunc, Cura Periis pareret, I\c- 
gulo ; ut feribit Procopius in lib. i. Periic. Kit autem ovqov\t 
idem qui xoffpdi jr, Latini Chosdroem dicunt. Sic Paulauias Eliac. 
x* oj-.> 6 r,v vocat Regem Parthorum Tub 'Iraiano, quem Aiiiauus 
%oayo> jy apud Suidain in y»u*as/L«a%. Aurelius Victor Chosdroem . 

TALES. 

3 . Decimo fere lapide .] Confentit et Zoiimus hi, x 4 - to Si 

Xotno y pi e-ryar.c* aruSiovs Siforuaa ifiSoptjxovTa. vale a. 

Pyrrhus ille Rex dicitur Epirotes , opportunis in lords caflra 
metandi.] Livius Lib. xxxv. c. 14. Pyrrhum ait cajira mrtari pri~ 
mum docuijfe, ad hoc neminem elegantius loca cepijfe, praefi - 
dia dispnfuiffe. Eumdemque de niifiiari arte et aciei inilruendae 
ratione Commentaries fcripiiiTe Plutarchus in cius Vita teitatur. 
Vide Fro n tin. Strateg. lib. iv. capite 1. likdekbr. 

4. Apparitionem imhellrm ] Iixas, 9 utuo$ 6 $ovs. Rrfidere poll 
exercitum pedeilrem rcraanere. W. 

5. Ci'vitatem venimus Durum, in quo loco greges.] Zoiimus 
lib. in. c.^ 14* *?ASe xa) ivrtvfitv tls Aotya, V%vo* pit, w s u$a no- 
ri noXts >?v, $*<tou 7 a v, tots Si, fqtftxov. ov T oqSioitov roC ficsQiXtus 
i&t'ixvvTo TaipoSy f\>Sta xa) rt\>i%os t'Ad'^wy <£av£v, 01 <yr?ariJra< xa- 
Toro^fueavTss, a\ts Ixptfsavro tp f ^x rovruv r$o<pp{. lindewbr. 

Civilalem venimus Doram .] Rectius in codice Regio , *To- 
lof.* fet Colbert.] et in Editiono Rom. Durum legitur. Sovq d 
enim -Zoiimus appellat, et Stephanus no\is pieonorauias, us no- 
XvjStor, Locus Polybii eft in lib. 5. c. 48 - ubi de Molone: r#v 
pit 7 ia^a 7 torapiuv /*/%?< noXsots toqunov xart'<x%f, Ttjv Si ptoonortx- 
pia* fuf Sovquv. Marceilinos ait marginibus Euphratis appoii- 
tam eife. liidorus Characenus in Defcriptione Mefopotamiae ct 
Babyloniae nominat Sou fa, quam SeleOcus condidit, Europum a 
Graecis vocatam. Et quidem Dura in Babylonia , cuius meminit 
Daniel in cap. 3 . vales. 

Durum civilalem drfertnm ] Mefopotamiae, fupra xxm, 5. 
(nam alia eiusdem nominis eil in Babylonia, cuius mentio fit 
xxv, 6; W. 

Greges cervorum ] (Gazellen?) Idem narrat Zoiimus m, 14. W. 

6. Imperiila Principis .] Haec de Iuliano dici ratio nou pa- 
titur. liaque aut imperiila praeceps feribendura eft, aut imperio 
Principis. vales. Mirari fubit, priorem coniecturam magis place- 
xe PotiiiiTe Valeiio, nam quae fequuntur, nec imperitiae, nec prae- 
cipitantiae arguunt Lucillianum. Alterum igitur imperio Principis 




Co 



COMMENTARICS IN AMM1AKUM 



ego reponere malui. — Reinefiu* pro imperitia malebat impernntia. 
Sic Prudentius ei Plioebadius najceruiam , Prudent. Jiagrantlam , 
Phoebad. Aruob. et Ennodius Jignificantiam dicunt. W. 

Jonathan muniment tun.] Hem narrat Zolimus in, 14. fed ,ca- 
Relli nomen tacet, cuius ilium Theopbylacfus Simocat. indicat 
lib. v. to 'Ava'Dav <$qov(?to\, to r.qos r« K tpxvvffiu n apd rov Ed- 
itor tjv (JnoSo/uH.u/v jv, lindl.nhr. 

Jonathan. J lbdorus Cbaracenus in Babylonia memorac *Ava- 

v^f 90s *aru rov Eufryartiv. Theopliylactus atitem Siinocatta 

in lib. 4. cap x. *Avawf^.v vocat caiie.iuin luxia Euphratetn trail* 
Gircellium: et ita in lib. 5. Libamus p. 312. ^oufiov dicit 4 * 

rou norapov. vales. 

Anathan .] Zofimus c. 14. babet Phathufas , ubi Reitc- 
mcier ox Danvillio oblervat, hoc caltellum, cuius nomen alia* 
non occurrat, e.idetn aftitudine filum eife, qua Anatha ab 
Ammiano ijiemorata, qui Anathan tali ordine meiuorei , 111 Pha - 
thufac deligncntur. cl. Gibbon, vi, y. Hodie Anah . Mannert v, 2. 
p. 322. f. \ ere infulam, non pemnlulam, Aramiano locum fuiiTo 
patet ex circumluitar . W. 

9. Prac fe hovem coronatum ag J Mos hie Syrorum (et Per- 
farum. W.) fnilTe videtur. Sic Palinyreni ab AiireiUuo Imp. ob- ^ 
fclli, cum dediiiooem IVcifleot, extra opidum eitufi lunt, dona 
et viciimas adduceutes, telle Z oil 1110 in lib. 1. c*-56. rtfo r>?r 
vtoXiws 4 %*x*->* TO t *t|l isycia n^oadyoyTrs. # Eodem referre 
foleo locum Xenophontis in libro 5. de Inftitutione Cyri pag. 120. 
(v, 2, 1. 2.) ubi de Gobrya Aflyrio loquitur, et pag. 135 . 9 
VALE*. 

Pufaeiu eius Praefecl.] Zofimus in lib. 3 . c. 14* noveaty 64 
ry rouTwv vygovpi.y oovs ra^iuyxow Qfoyrid a , to Aomo'v t\ rots 
intr»i6siois *iX*> mttov nnqa$rls. Ptifaeum cajtri Praefeclutn , 
Tribunatus hotiore donntum, deinceps in numcro amicorurn ha - 
cuit, cum fidum ejfet expertus. vale*. Idem nomen fub Imp. 
Leone ocrurril in codice luiliniam iub titulo do praepoiitis facri 
tubiculi. et alibi, led utrobique feribitur Pufeo . oron. • 

Ad Syriacam civil. Chalcida transmijji Junl .] De his loqui- 
tur Libamus in Legatione ad luliauum pag. 158. (Rei*k. 1. p. 
461., ova knuyuv 64 rov e/<bf$>ov rols ixrrtvovny. etc. Et roox j 
%a) tq 4 $'J'‘T at r»v i PfOvfiux iyfvs a xarsaxd^aoi. * valej. 

Ad Syriacam civitaiem Chalcida J regionis Chalcidiccs , lio- 
die Kcnnajn iu\ x Kinnasriui Mannert vi, 1. 476. W. 

10. Et ilerum ad agenda fimilia.] Iu Editione Rom. et Mf. 
Flor. [et Golbert.] legitur et mineral. In codice autein Regio 
*el Tolof. * et munerat. unde certiiiima conicctura locum Ec 
ememlavi, et munerati , etc. vales. 

11. Spirilu fiabilitatem vejtigii fubvcrtcnic .] Huiusmodi ven- 

tos certis mini tempellatibus vehement es in Galliae partibu* ori- 
ri, Diodorus Siculus fcribil lib. v. ’A no pi* Htgiyijs dvattaf xa) 
d/n too jmiv fiw^aa/v dytpm T*jXi%avTtjy *XQvrss cpofyoTtjTa xa > 
JjvafMv, (ZfTf dvafira$f 4 V otno' r>js jttjr A/^oor Xfifon'Aji Siaiov* rots 
pey/Suty xa) rwv <pn ■piJaty xovtofToy. xaSo?.ov 64 xaratyi^ 

j’tjvru Aa/s^«r, a^na^ovotv an o piv rwv avdpJv rnr o»Aa, »o) rds 
io$i)Tets, dno 64 rwv innav rovs orva/ 3 aran Ut Varro in Origini- 
bus ait, Circiu* ha* vires babel; ifenius Circius, cum loquarc, hue - 



\ 



41 AnCFI.HN. FIR. XI IV. C. I. §. 6-l6. C. II. §. 1-3. 6l 

cam impld: nrmatum homincm, plaujlrum oneratum percellit. 
A. fiellius lib. ii. cap. 34. Apul. iu hbello tie Mundo. us- 

DEHBIt. 

Cataracliq^avulfis ad dijj . ] Id quidem fufe narrat Libaniua 
in Oratione funcbri p. 3 i 3 - (Keiak. 1. p. 597.) et Alfyiiorum frau- 
de, non t'onuito cafu id factum elfe teiiatur. Dc Fo 11 is et cata- 
ractis in AlTyfia loquitur Strabo in lib. i(i qui et 'eropst Site- 
fvyxi ifsv.i yim Graeco dicit , quod Marrcllinus nolier caiarattas 
aveliere. Polybius auteni in lib. v. rds liacsyai uvserouov\. Du- 
plicem auicin ufum cataractae praefiabani, turn ad ngaudos agros, 
turn ad incurlionrs holtiutn cohibemias. vai.hs 

Cataract is avuf/ls aportis ^d def undcndas reprimendqs- 
que aquas rigare Judas oprre fnrro Jirurtis. Muros enini flu- 
tmnibus ex niontibus prolluentibti* ita OfanltruebaiU Orientis in- 
colae, ut aquas per canales divilss ail agios irrigandos eom- 
pelcere, vel uno alveo ad holies reprimendos uti poiient , quod 
an turn etiam factum lit (per infdiasj in dubio relinquit Am- 
nmnus. cf. c. a. jj. 6 . et c. 3 - VY. 

i 3 . Nunc antrjignonus ante primam arirm, nunc agminibus 
cogendis injljlens in extreme agmin-. inftjlens ubique praeleus. 
Frutccla Jqualida lien la, obfcura, uliginofa. W. 

15. Ouarjlti < dcxtris propriis iis, quae Cbi manu forti pa- 
rafTeut. /irlutis June horrea, frumenta luae ipforutn virtuti de- 
bits. W. 

t 6 . Hie vino gravis.] Earn rem intelligit Libaniua in Orat. 
funebri pag. 313. (Reisk 1 p. 5 96.) reiiov, inivoy, oy p.*-/ pt'xqt 
piles' ou ydq tia roC Sid dqriut iflc Mf.) droatyuyi.T <>s 

0 %uRos- Edebant ac polaibant , dun ebrietalem tamrn. Ar- 
thur enini inebriari Jinrbut caedes illius, qui nuper ob vinolen- 
tiam iiigulatus fuerat . vitss. 



C A P V T II. 

1. ImmenJb quodam vertice tumefeentem] in altiilimum mon- 
tem eiatum. Haclenus nil nil! hoc. cf. xxviu. 4. YV . 

Utpote rrgn. fcquclas victoribus acceffiiros.] Sic loquitur 
Tacitus in lib. 1. Hill, fub linein de Caecina : Srd mrtu ne 
amiueret praemiffas iam cohortes aiasque, fimul repulans plus 
gloriae retenta Italia, d ubi certatum ford, . Aoricos in cetera 
victoriae practnia accejjuros. vales. 

Regnorum fequrlas ] prout quisque per illas regioncs victor 
dominaretur, ita le eius lubiicere poteliau folere. Cf. eliain Zo- 
iimum in, 13. qui tamen caflelli nonien ignorat, Ilidoro O/abus 
vel stlamus, hod. arx Zobia. cf. et Mauucruim v, 2, 3 a 5 . YV. 

3. Refutnti ] repudiati. W. / 

3 . liaraxamalcha J Manner! p. 3 a 6 . W. 

Diacira invnditur.] Zofim. Dacira, lib. lit. c. 15. LWDBItBR. 
Ptolemaeo line dubio Idicara , hodie Hit , quain Herodotus iani 
novit 1, 179. Manner! I. 1 . W. 

falibus nitidis J Slcppeufala. Manner!. VY. 



4 



6a CO MMENTAHI US IN AMM1AKUM 

Ozogardana occupavimus, — in quo PrincipU Traiani tri- 
bunal j Zofimus in, 15. Zaragnrdiam vocat. Eir Zoifaya? 6 iav 
TtoXr* ^A Sr#v, tv »i fir >jv i% \iiou nsnoitiu i'vov, © T f aid- 

v^u naAfiv s<fl&a*<v o< *yx w S ,,0/ - lwdenbr. Et alias tamen duao 
Zolhnus hahel Silham et Megiam. Mannert p. 329. W. 

• 4. Surma . ^>o/t Regem apud P erf as promcritac dignitatis .] 

Zofimus : 2 o©?*vaf. d9x.es tovto natqd rtlpocu? ovoucr. Ammia- 
nus lib. xxx. c. 2. Jldvenit Surma poteftatis fecundae pojt Re- 
gent. (Wellier. YY«) Vid. Barnab. Britton, de Keg. Perfar. lib. 1. 

LINDtNBIU 

Male chits Podofaces.] Malechus uidem nomen dignitatis, fed 
orientate, cui addilur Graecum Phylarchus . W. 

Pin larchud Saracmorum.] Dignitatis hoc apud Saracenos no- 
incn eft, ui bene lulijtnus Anteceflor C. P. interpretatur ilia ver- 
ba Xuiiiuiiljii Imp. cx Novell. 102. pt frs ntotfiXinr^ 6 ov%l y 

pvirs tiZ yi/XayX'f** Ncque ducem, aequo phy larch unt, id efh So- " 
race riorum ducem. Procopius Perlicor. lib. f. OvJ#)r it ours 
'Pu/ua/av ffr^oriwrJv apxxv , ots 6 ovvar xa\otJa<v> outs Sa^oxMvJv 
ruv 'Pwpatois tvorrovd u>v ryotpiws , o*i (gvAoiqx 01 IntnaXovvrat. Tlieo- 

phylactus .Simocat. lib. 11. (fv\ct?xot tjjs svppdxav rJ» 'Pa>- 

jua iuv 6 u* apron, 2 apavvfvo'Jr fiJhero Aarivois dno%a\§iv. Mal- 
chus in Excerptis legation. ‘A poqxsoos <£vAa pxos rwv thro flrr^a/av 
dno *Pa»f*a/o45 oyjwv Sa^cncvfvwv. Et ttatim idem Aoiorfecus r<*r 
(poX«v vocatur. Menander in Eclogis legation. rJr Sa^a- 

xijvJv ©dXapxor ‘Apfiqa*. * Vid. Aldreti Autiq. Hilpao. lib. 1. 

cap. 2y. pag. H 7 -* LIJfDESBH. 

Phylarchus Saracmorum .] Saraceni in Phylas feu tribus divifl 
eram tluodecim, ut Noiniolus docet et Orolius in Prooeniio Hi- 
Ptoriac. Singulis tribubus praeerant Phylarchi. Strabo in lib. 16. 
p. 763 - ( e * »bi Penzel p. 2294. W.) Scenitarum Arabum (quos 
Saracenos «fle docet Marcel linns) Phylarrhos commemorat, et par- 
tim Romanis, partim Perlit obuoxios efle dicit. Dicebantur et 
$oXa?xa< , ut docet vetus Auctor apud Suidam : iopfidWtt rw 

T ?auav« o " A%fia?os y us vv ’Osqorvifs duvaortfs, ovens? <£u- 

Xa?X a * ovopaf* vuv Inshot , ort *a) Ta x^flot avruv $u\a) o’vouat- 
jhvra/. Traiano occurril sfeharus Osdroenac Regulus f quos illi 
Phylarchus vacant , eo quod regiones ipfae phylae feu Iribus 
vocantur. Rufus etiain i ellus in Breviano t Phj larchi, ait, Sa- 
racmorum in Osdroene fuperati. Sed et barbari fere omnes in 
tribus leu tpoAus ,divideb Jntur. Nam et Euuapius in Fragmentis 
legationum, et Zottmus Ontimate* Gotborum r ovs snaerrs <£vAns 
ryovphovs vocant, et Olympiodorua Phvlarcbos Burgundionum 
memorat. Turcos quoque in xii. tribus efivifos fuilTe docet Me- 
nander Protector. F.odem referre foleo Perfarmeniorum 
quorum idem meinidit Menander [et Paras Langobardorurn apud 
Paulum.J vales. 

sJffanitarum] Gaftanttarum ad fines Syriae. Vide Gibbonum 
P. vi. p. 9. ex Herbelot Bibliot heque orientate p. 36 o. W. 

Famo/i nominis Intro] quo elogio tamen fuperbiunt Ara- 
bes. W. 

sdngufta fluminis interluvies et praralta .] Sic fup. lib. xiv. 
Magniludlnc angufli gurgitis et profundi. Inlerluvicm Zofimus 
6 tu?vy<x djxit, lib. HI. c. 15* ovdb avv rois onAois oWi rs o'.rts 6 tu- 



MAHCELUNUM. £ IB. XXIV, C. II. §.3-8. C3 



uffxoita* r» jv diw$vya, roZ rs BdSovs ovx £v6t6d*ros, %a) rov fnjAov. 
LIBD&XBR. 

5. N or rentes indutibus rigidis ] tboracibus. W. 

AV pojfent emittere cocgerunl] occupaVere lioftes prius, 
quam lagutas poflent emittere. W. 

6. j4mmalus huiusmodi primitiis."] Hacc lectio ex conie^rtura 
Gelenii nara eft. Nam prioies Edilinue*/ic prafTerotoam : yfriimatus 
his vefvcndi primitiis : proui Editio quoque I\om et cc clrix Regius 
*ac Tolol. * f el Colbort.j Icriptum habent. Seel quid fa c i I in* era t 
quam veram (rriptiiiam inde elicere? bane ftilicel: s/nimatus his 
vincendi primitiis miles, etc. Sic enim loquitur Marcellinus in 
lib. 16. cap. 3 . vales. 

Murorum] Hos muros cannlem includenres (cf. fupra c. I.) 
in too r 05 adbuc vidit Xenophon Anab. I, 7. Mannert p. 33 °* ct , 

3 g 5 . W. 

■ 7. Nine pars Jlumints Jcinditur.] Id quidem Zoftmut m, 15. 

He narrat : gtf rr,a roZ EvtpyaVov Sttuqvyct 6ttjXiiv. .-irnvojuiv^v 
piv e is fxr t *cs aXS* o csvqi»v % svunct. »ru*.(»juAi*v J P nztsy rvj 

nlq a rov T i J'cnit ad quondam jrjjnm Euphratis , 
quae in latum quidem usque ad j4jjjriam extend ilur, praetenta 
autrrn rji univerjae trans Tigritn regioni M.rmnil eiusdem 
Herodotus in lib. 1. ubi He rebus Afiyiiorum. et IMinius in lib. 4. 
cap. 26. qui circa vicum Malficou Euphratem feindi feribit. 
Mallice igi»ur idem eft qui Macenratta *alus. Yirgulutn polfc 
agminibus deleri iubet Wakt field. ad Luciet. v, 272. tut. 

Piaarmalcha nomine , quod // uvius P, eg tun interpret at ur.] 
Inf. c. 6. / entum rji bine ad joJJile Jlutnen JKnarmalcha no - - 
mine, quod amnis Regum interprelatur. Graeu z^rauov B-js!- 
X tiers vocant. Strabo lib. xvi. Mcrarfv di rov E v^qdrov xa) roZ 
m tiy$i6os qtj %a) u Wos noTsfxos, BusiXti's xa'Aoiucjor- * *A f/v. nca- 
Xjj, Etifeb. de Praep. Evang. * I'iinius lib. vi. cap 26. Euphra - 
tem Gobaris Prarfecli opere dedurtum , ubi eum dirimtts Jindi, 
ne praecipili curj'u Bah) loniam injejiaret, ah slJJjriis vero uni- 
xe.rjis appcllalum yirmalchar, quod Jignificat regium Jlutnen. In 
Mf. Plinio jdmachacl Jegitur, dvr) rov sfrmalchar : led titrumque 
corruptum eft , et Nehannalcha legend urn , ad Syriacae linguao 
teruntero, iam olim monuit Nobilifl'. Iofeph. ScaJigor lib. v. de 
Emendatione temp. Afalchus enim Syria Hex eft. Eunapius in 
Porphyr. p. 15 * Commelin. MdXxos 61 %ara r>f» noXsv o 

Yloq$vfios iutsAttro ra nywra , rovro 61 dvvurau ftaaiX'a Xdyuv. 
Atque inde iimili iormantur compofitione Braxa -malcha , Afnia- 
zn-malcha : et a Naar , quod Huvium norat, Pfaarda , apud 

Zofiit^ Aoimian. Stephan, et alios. lindcnbr. 

Naharmalcha quod J/uvius Regum interpretatur.'] Zolimus 
to, 19. fizoi’Atus norapos. m, 24- Su^juaXdx>i W. 

Hanc peditatus pontibus caute digejiis transivit .] Cf. Man- 
Crrt v, 2. 387 > vt ‘ n ‘ ra c * b. ubi Iulianua purgato anuquiore ca- 
Dili Warn iibi ad Tigrin aperuit. W. 

g. C/esnrntlorrs] minus rapidos. Obliquatl obliquaiis meati* 
bat xvi f2. Enniatu avium , baud {ecus atque aves rapaces ca- 
ptursru prqjtrawrunt. W. 



/ 



64 



COMMENTARIES JN AMMIANU.M 



q. Ad civilatem Plrifaboram.) Berfaboram Tocat Zofimu. 
lib. m. 'EaSJv Ji cis woX<». i Bcgeapwga .»», - 

. -jiAmj , «a) to rn» Siaor . °XU?ov. el f l uae P° rro 

lequumur. Crum munitilEmae civitaiis not»nn»- P 

lemaeo Sipphara ilicitur, hodie Anbar. Manncrt p. 587- *»• 

Jd Civilatem Pirifaboram.-\ Do qua Dc loqu.lur Ubamu. m 

Oralioue 1'unebli p. 3'5- (R<«b-»- p. 598-) X» 

ruC TOTf pL.Xcborros cnd.vpu*. etc Urbs erat ->3"™ 
laudauaquam exigua. ei qui tunc regnabal cognomens Cette 
Pirilaboi. extrimam partem nonpims a bapore Rcge trahit, quern 
gap* jnv Agatliioa et Theophanes appellant, et Sozomenus, 

que. vales. « 1 T • r * • 

• Armatorum triplict corona circumdatls muris] L.pliu. in 
Poliorceticia cap. 4- iripKcem militum fexiem interpretatur. 

10 Ciliciis undique laxius panfis.]' GlofTarlum Nomic. K.A.- 
r?uyo< OTTO mXinlar , oi ioetis- uavu ya? At Ac on a,J(ou»<» 

•oi ro.oCrol T ? iyo<. o*» xal ra r» T«v eovT^ip-cta *</■*»“» 

Xtyovrat Felt .15 Avion, in Ora manlima: 

Uirtae hie cnpr/lae et mu hits inco/is caper 
Dumofa f-mper Intel errant ce/pilum: 

Cnjtrorum in ufum et naullcit velamina, 

Productions et graves J'etas alma. . _ 4 

Procopius Perficor. lib. 11 . n ? o .aX^arafs rjayal-* r»«xJ». • 
44 .»Ao5« VIA. Lib. lib. 08- Iofepbu. Je Hello lud. 

lib. m. bolin. cap. 3b- lfidoruj Origin, lib. xvm. cap. II. u* 

DBXBR. . 

Scutis vimirte firm, textu.] Eunapius in Hiftoria banc Per- 
farum armaiuram egregie delcribh: oi rJv Uuj&wv oiovtvas 
donlfas "yjiMTts *al oiovtvu ryortov nva jt drqioV ntnXiyptva. 

S/t Parlhi clypeos vimintos, galeasque fimiliter gejt antes f ,n * rl ° 
quodam more textas. Ea feuta digebanitir y«$ya, ut notat Har- 
pocration et auctor Etymologici fix Herodoti lib. 7* et ^ cn0 * 
pbonte.- Vide Feftum in Gerrones . vales. 

b'errea nirnirum facie. J Sic lib. xix. c. I. Fcrreus cquitatus. 
Eft autem Salluftiana imitatio, cuius hoc fragineritura apud P 10 " 
nium exitat: Equites calaphractl ferrea omtii fpecic. LIN " 

JDK.XBR. v 

it. Obnixe ] Buhnkemus ad Veliei. Paterc. p< 36. legi ‘ u ^ el 
enixe. W. .... • * * 

t ia. Angularem turrirn 1 ad quam duo muri anguli conveni- 
ent. W. 

slrgolici fcull .] Sumptura id videtur ex Virgilii 3* 

v. 637 . 1 ! 

sfrgolici c/jrpci aut Phoebcae lampadi in/iar. 

Ad qnem locum Servius notat. Cat fa , inquit, magnitudes . 

Graecorum enim clypei rotundi: ut Cato I. Originum ait- 

quod conHrmat Scholiaftes Comici in Vefpis initio, et auctori- 
tate Aefchyli in Perfis demonftrat. Sed et Homerus dsniias r-* 
xvuXovs et optyu Xoioaas pallim nominat. Erant tamen ot ci>P tn 
quidani oblongi, cjthShs dicti, ut cx veteribus fcholiis docet E u 
itathius in II. Ceterutn etli Virgilius Argolicum clypeum 



Digitized by Coogle 



Graccanico vitlelur pofuiffe, peculiaris tamen clypei Argolici forma 
fuit, ut innuit in Argolicis Paufanias, et Julius Pollux, vales. 

Minae murorum ] pinnae, InoX^us. xx, 6. xxix, 6. W. 

Bitumine et coctilibus laterculis fabricatue .] Znfimus ill, 18. 
it vf'/ot 6i siiTqnt'jav 7t sq) r>jv ro^jov fAtyaXot. to i fxiv an 6 yi{g 
1*1X9* it oirrijg nXivbou 6t6i /xr^s aotpaXTv, ra 61 /urra to 

fifoov nXii/fy n oftota *a) yvjup StSofAyufa a. lihdenhr. 

Quo aedificil grnere nihil tutius rffe conftat.\ Cui et fer- 
rum cedere ait Codiuus in ^Defcriptione novae Komae. ToeaCrtn 
Si ua$J\ita> noui rols uTtepasiv ») <xa$a\ros, ware raJg onrais 
*od rois \tnro7s Xftotg QupfAiy*i<s<x , tax^qortqa y/vrrcu 
itorrog yJ>j?oy. lindewbk. 

* Quo aedificil gencre nihil rffe tutius conJlat.~\ Idem Chry- 
foftomus teftarur torao 2. pag. 995. acdificia ex bitumine et Ja- 
tere coctili efle omnium firinilliina. * vales. 

14 . ^4 c quae vires gtfia librarenl 1 iafyqoitov pdx*iv , nivJuvov 
Dominant Graeci. Polyb. m, 65. 8* Vv. 

Prope portam venil hqftilem, crajffo ferro cruft at am .] Ita 
Sidonius Apoliin. carni. xi. Limina craffus Onyx crifflat. Atque 
bine ltali ciicunt Temp to di marmo crujlato. lindbxrr. Cru - 

Jiatam , obductam. Sic Lucanus x, 1 1 4. domus cruitaia marmo- 
ribui. W. 

iG. yfemilianum portam Cartkag .] Polybii locus, in quo 
baec fufe nerrabantur, hodic deJideratur. (Neque afferre potuit 
Scbweighaeuferus , qui bunc Ammiani locum fragmemis inferuit 
T. v. p. 49. W.) Itaque eius facinoris memoria obfeura eil. 
Nam neque Appianus in Hid. Punica (c. 117.) neque Zonaraa 
(Annal. ix, 29.) id diilincie memorant. Quippe uterquo Scipio- 
nem ait perfraclam a militibus , qui iam in urbem mtraverant, 
portam introifie, non iplum fuffoaiiTe portam. Zonaras tamen 
dicit : Cno rtfv nvXtSa naqaSqapdv %a) to v /aox^v d<axo«£ax , etc. 

VAUtS. 

Sed fides recepta feriptorum veterum recens factum drfien- 
dit .] Hoc voluit Ammianus : Quod fide tligni hiitorici de Scipi’o- 
ne narrarunr, id vero laudibus luliani nihil detrahit. W. 

17. Tectam ] melius j tectus , quod nonnulli praeferunt codi- 
cil. Urbem irrupit nudatam , nam in axcem Byrfam fe recepe*. 
rant. Locum patenlem , apricum, nulla teihidine munitus. W. 

ig. Cum opcrojjtas — cerneretur ) cum folita vineas et agge- 
res admovendi confuetudo nimis operofa eflet, et, qui magis ur- 
geret, holliles interiores terras invadendi impetum retardajret. W. 

Helepolis ] vide xxm, 4. Zofimum 1 u, 18. W. 

at. Mamerfiides praeftdiorum Praefectu. f.] Zofimo m, ig. 

M OfAOOtifOS TOVTOJV iyOV/AMOS. LI.VDBNBA. 

22. Numcrata Junt aulem dcdlticiorum duo mlllla .] Longe 
xnaior nurocrus apud Zofim. m, ig. “A vdqtg Jfps&nisctv n evraxts- 
XiXiot ittql nov rov aqtSpov, Sl%a rav nXolois f*t*qotr Stu r«?v 
iixqvyof oi«v to yrvoft/vwv bta<pvyth. Reliqua ut Ammianus. lix- 

DE.lftR. 

Navigiis parvis ] ptnqois rectius fortafle quam ZoGmi ^ua- 
%$o 7 s. W. 

COMM. IK 1MMUS. II. 



E 




COMMIMTA&1US IN AMMIANUM 



66 



C A P V T III. 

a. Feftinationc ip/a tuti/flmus] fpem optimatn in TeRinando 
ponen*. pcrvolavit graj/atores disiecit. WT- 

Duos Trihunvs /acramento fobvit , ut dc/idcs cl ienavos 
Dpfidia in pagano vitium ell, in milite crimen. Arrius Menander 
de Re milit. Omne delictum eft militis , quad a/iter quoin di/ci - 
plina communis exigit, commit titur , i 'dull JeghUiae crimen , vel 
contumacioc , vel defidiae. L. 6 H*. de re inilit. MoTe maioium 
igiiur Iulianus epic, cum inuciles militiae facramento folvit. lik- 
x>tiN hr. Cingulum a demit, ZoJIm. hi, 19. W. 

Dccem vero mi/ires ex ifs.] Decimationis fupplicium baud 
dubie intelligit. Ceterum banc fiduciam, ct auctoritatem luliani 
in puniendis fugacibus magnopere Libanius effert in Oral. fune- 
bri, p. 3*5 (Reisk. 1. p 699., inter cetera: xarctfltfiafr* vn\t- 
ofxhovs noXXovs avros fx wv ioqofpvqovs ovSi rqt 7 s. Id efi : Ez- 

auctorans tot nuniero armatos , ne tres quid cm circa fc ft ipato~ 
res h aliens, vai.es. 

Decern mi/ites ] i. c. decirnura quemque militem. W. Era- 
ilius in varr. obfervv. 1. 1. c. 5* P* 3** »# lege ant decimos (in- 
quit) aut error ell Graeculi dccimationem non intelligentis.*' erf. 

Militcs rx his qui /ugerant, cxauctoralos capitali add. fupp. 
fecutus ve teres leges.] Menander de Re milit. lib. in. Qui in 
acie prior fitgam /ecit, /peclantibus mi/ it thus propter czemplum 
capite puniendus eft . Rufus in Legibus miiiianbus: *») nqvros 

iv naqararn $$vyui* in o-ptat rJv arqa TnnTtuv xttyoXtxiZs rtptoiqti* 
rat. L1HPENBR. 

3. uirgenteos nummos Centenos.'] Zofim. o (SaetXtus (fiXoipqo - 
v ovui-vos to erqdrfvua , Xoyots ri na&finoveei iri/xa, *a) tnaorov 
dqyvqois ixaro* \ofxh/xast* i6o»qe7ro. LInpeniir ■ 

» sirgenteos numos 'denarios' centenos, noitro, qui nunc eft, 
valore ao. circiter Imperiales. W. 

Eos parcitate .j Mi*, pat ru it ale prom. fo. parvitate prom . 

LINDFMIR. 

Parvitate] vox rarior, fed ipfi Ciceroni ufurpata. W. 

4. Docuerunt Principes auro quiete a harharis redempta.] 
ConlUntinum, intelligit ut opinor, de quo ctiam in Caelaribus 
^p. 24. edit. Heufing.) hacc dicit : rd yc M*f* fir rovs fiaqfi+q .\,s 
pi* aCry ytXo/a. fyoqovs yaq usntq irtrsXlxn. (Vid. ad h. 1 . Span- 
hem. ad verf. Gall. p. 21$. W.) Idque eius (ilii poftea factita- 
runt: ut de Confiante fcribit Aurelius Victor, earn obfides a bar- 
baris pretio quae/itoa accepilTe. Porro id Temper ct tibique fa- 
cere, extremae ignaviae eR. Sed inlerdum cae neccflitates tempo- 
rum occtirrunt, quae omnino hoc remedio uti cogant. At tum 
dr-mum nullum in eo dederus eR, modo cum moderatione fiat 
a< dignitate. Primus ex lmpp Rom. id ulurpavit Domitianus : 
at id quaiitopere Plinius vituperavit? Traianus deinde eti.un 
ipfe id Tactitavit, fed parce, et cum decore ac dignitate. Arma- 
tus enim barharis fupplicantibus munera largitus eR. Hoc vero 
laudat idem Plinius in ilia (iratiarum artione 6 . ta. siccipirnns 
ohpdes ergo, non emimus : nec. ingentihus damn's inunenftsque 
7n u neri bus paci/cimur, ut vicerimus : rognnt , /up pi leant : /tirgi- 
mur , negairuts ; utrumque ex imperii maitjiate. Poll Domiiia- 



Go6gIe 



M ARCELLINUM. tlB. XXIV.' ft. III. §.2-7. 67 

num ignavifiimus qnisque us artibus adverfus barberos eft ulus, 
ut Coni modus, et CaracaUa, de quihus id narrant Herodianus ec 
Dio. Hadrianus autem el JUiJiinianua prudent! coniilio id feccre. 
De luilioiauo Agalias in lib. ult. Menander in 1. vales. 

5. Impetitum aerarium eft.) Edit. Rom. *et Tolof. codex' 
[ac Colbert.J impeium. Codex Regius itnptum , et ad marginem 
emenriatur tnops. vales. Miror cur non potius ediderint viri 
dociiUimi impeditum, ut faepe folent ilia verba expedire et impe- 
dire ad rationes pecuniariaj transfierrr, quod eft notiflimum. Sed 
attente conliderans veterem fcripturam , nullus dubi:o quin ea 
corrupta fit pro Impllcitutn. grok. ■ * 

Impetitum ) invjfum, direprum, exhauftum. Hoc fenfu acce- 
piOe Ammianum (uadent fequentia exinanitae. populatae, et ad 
llluftrandum quodammodo valet xxat, 13. ubi impeicnx ell cum 
impeiu poteens, ftagitans. W. 

A'ec pudebil Imp. profiler! paupertatem.) Sic Pericles apnd 
Thucydidem in lib. a. c. 60. %a) to »/vr»Ser<, inquit, ou’x opo\o- 
yiiv r<») ai»x?“ v i 0AA0 ju»i Jiafriiyriv »?}■« a<trx<ov. Neque lurpe 
efi paupertatem profiler! : fed earn mint me ornni opere evtlara 
turpius. * Et Arillidej, cum ei Caltias pecuniam oft’erret, con- 
firmer recufans aiebat, plus libi gloria* afterre paupertatem^ 
quam Caliiae opes. Multos eiiim reperiri, qui bene aut lecus di- 
vitiis uterentur; paupertatem vero qui conilanter ferrem, paucilli- 
mos effe; erubelcere vero de paupurtate eos tantum, qui egerenc 
inviti : ut refert Plutarchus in Ariitide fub finem. vales. 

In animi culm ] pbilofophiae ftudio. W. 

7. Confecto tantorum munerum curfu moriar fanda.) Tale 
fuit dictum Vefpafiani: ■ Stan tern Imperatorem excedere. terrlt 
decet. Aur. Victor in Vefpaiian. Et de Turbone Praefecto feri- 
bitur, earn banc vocem in ore babuifie: rov tnaqxov larura txno- 
a.e'vxriv M. Xiphil. in Hadriano. ’ Zonaras p. 104. * lihdemir. 

Quam mihi febricula eripiet una.) B. Eucberius Epifc. Ho- 
mil. a. pag. 377. A poffeffore fuo unit febricula veniente novi- 
mus repvjcrnda. lisdehbh. Eripiet eripere poteft. W. 

Difccdam] folio, imperio memet abdicabo W. 

A r ec enim ita vixi, ut non pofifim aliquanda ejjfe privatus .] 
Refpexit dubio procul ad id, quod Nerva Imp. iain olira dixerat, 
Ovifh Totovror nenofvua, uart pi i JuvoreSa, rip oiyx«t* vs naradt- 
eSot , *ol dffpaAiI s iSimrfCeai. Xiphilinus in Nerva. lthdecibr. 
Fortallis ita. Sed etiam manifesto alludit ad fententiam Cicero- 
nis de Diooyfio lib. v. Tufeul. cap. at. Atque ei ne integrum 
quidem erne, ut ad iufiiliam reniigraret , ciruihux llbertatem et 
iura redderet. Hi enim J'e adolcfcens improvtda aetdle irretie- 
rat erratic, eaque commiferat , ut falvus effe non poffet , fi fa - 
nws effe coepiffel. OROM. 

A’ec enim ita vixi, nt non poffim altquando effe privatnt ] 
non ita me abripi fpeciofo imperii fplendore palTtis fum, ita fo- 
brie at«[tie moderate vixi, ut ad privatam vitain reditus mibi fu- 
turus fit facillimus. W, 

Perfectos bellicarum o. genere doct .] Haec eft quidem Edi- 
rionis Rom. feriptura: fed Codex Regius cum Aug. Edition* feri- 
ptum babel perfunclos. vales. 

1 \ E a 



digitized by Google 



I 



68 



COMMENTARIES IN AMMI ANEM 



, fl. Inter fecund a et afpera medil.] Poflis oxponere in utra- 
que foriuna iibi conftantis , vel in quo p/ofp era et adverfa per 
Tires fibi fuccedunt, uli xxx, 7. meatus inter probra et praeci- 
pua (eximias laudes). Po/terius magis placet. vV 

Quod cum vere dicitur, folet a r mo rum crepitu Irni mon- 
Jlrari.j Hie xnos fuit etiam veteruro Gallorum, ur tefiaiur Oelar 
in lib. 7. c. 21. Nam poll Vercingetorigis orationem lie ait: 
Conclamat omnis multitude , et fun more arrnis roncrepal , quod 
facere in eo confucyerunt, cuius orationem approbant, in mili- 
tibus autem Rom. cxempla pallim fuppediUU Martellious, ut in 
lib. 21. cap. 13. vales.. 

* Solet armor urn crepitu.] Sic omnino legendum. Cacfar de 
Cello Gal I ico lib. 7. c. 21. Conclamat omnis multitude , et fuo 
more armis concrepat: quod facere' in eo confueverunt » cuius 
orationem approbant. li > d emih. 

9. Per caritates J per ea, quae fibi cara efTent. Per inckoa- 
tas negotiorum rtiagnitudincs, re« , quas animo concepifiet ge- 
rendas. W. 

Sic fub iugum mitterrt Perfns .] Antiqui per vota fua iura- 
bant, ut Vatimus: Ita CnnJ'ut ftam. Quod uniam indignatio- 
nem movit Catullo, ut diceret 52. 3 . 

Per Confulatum pcierat f'atinius. 

Mifer Catulle, quid moraris ernorif 
Et Cleopatra quoties iurarc volebat maximum id votum conpipiebatt 
Sic in Capitolio iura reddam , tefte Dione in lib 50. c. 5. et Otho 
jp (am Neronem adhuc privaius alloquens, fie iuravifi* ab eodem di- 
eitur : ovtn /as Maloaqu Mois, Sic me Caefnrem videos. Omitto Plan- 
cum in Epiii. O- lib x. M. Tiillii, Seneram in Suaforia uit. Sene- 
cam alterum infcpiA. 117. *Ex his intelligendus eli Chryl'oJtnmi locus 
in Homilia xx ad populum Autiochenfem , ubi Theodofium 1 m- 
per. fic loquentem inducit : *al svx*t* u°* Sitissnovs r'yyov sjy % tijw 
gtoAtv ithiv , rosoorov IftoojviAw oqno* nqos nairas. Nec 

aliter foleo interpretari locum Senecae iu libro 11. de demen- 
tia f U, 1 ) ubi vocem illarn Nr-ronis. 1 ellem nejcire litter as , tan- 
topere laudat; O voCem in concionem omnium mortnlinm mit - 
tendnm! in cuius verba Principej Regrsque inramentum facia nt : 
qimd quidem nec Muretus nec Lipfius imellexir. Optat Se- 
n»-ca, ut ex his Neronis verbis inramentum Heges ac Imperatorea 
far.iant hoc modo Ita veliin nefeire litter** ! Sic vellem mea 
in « mi damnatum neminem. * [Palladios in Oialogo de vita i hry- 
foltomi, loquens de Diofcoro Epifcopo Ammonii fratre, qui le- 
pujttis fuerat extra portam Confianrinopolis •. us rds n \norus 
ruv yuvo/«J> narJt&C'buvas ms Maqrvqos , rovs op*ovs %ard rZs 
svX* v &io 9 xoqov 6 wviluv. Iurabant igitur hae mulieres ; Ira me 

'Diofroma luis precibus adiuver.] Adinrandi eriam potemiilima 
jatio haec erat. Sic apud Virgilium Aen vi, 3 t> 4 * 

— — per fpem furgentis lull. 

•t Eclog. x, 4. 

Sic tibi cum fluctus fubter lahere Siconos , 

Doris amara fuarn non intermifeeat undarn . 

Adde et Suiuam in o^tos. >ed er otune inMurandum taciturn 
habet et votum, «t exlecrationem : poenam cnim ioiprecatur iibi 



MAR CELLINtTU. L r B. xtxv. c. w. §. 8 . g. 6g 

Z 'ui Jurat, fi peieraverir. Ut apparet in iuramemis Graecorum apud 
tcrtioAhenem et Aefchinem, et Romanorum apud Fefhim in la - 
pidern. Et recce Pluiarchus in QuaeAionibus Romanis, cap. q 4 - 
nSs oyxos its a ardyav rt.'tuTf r>fs in*o>(Mtas : Omrte iusiurandum 
in erfecrationem periurii de/init. Et Servius in lib a. Aon. Ex- 
Jecratio , inquil, rjt adverforum deprecatio : iusiurandum vero 
optare profpera. Utruraqae etiam tungit Ariilophaaes in Avibus, 
ubi Piitlielaerus ail v. 443. 

Karouonov vvv ravrm ptat. 

Chorus refp. “Optoui In) rovrois »o»i wx |v rs?» xyrrcur, 

Ei di xa^agfa/yp,, tv) nftrv j viauv ptdvov. 

Ubi ScboliaAes fallitur, qui opvupt pofitum ait eAe pro tSxopat. 
.INeque enim Chorum ibi iurare, led optare tantum. lllud ad 
esnemuni addam, hanc mihi cautam videri, cur antiqui iili exta, 
quil us taciis conceptum erat iusiurandum, in mare proikerent. 
Deque quidquam de virtima edendum putarent, quod teiiatur 
Euiutlmis in il. r. et F'aotanias Eliac. 1. ob adiunctas frilicet 
iuri iurando exiecrationes. rai.ES. Non id agitur, ut locus tie- 
Oerae accipiat interpretationem; fed ut alienarum manuum fcriptu- 
ts quae ex ipfo rocabulo iuramentum latis patere credits viria 
doctis, abigatur, vera reltituta : quando iententia illius Icriptoris 
uliro Tatis clare fe oAendet. Quum itaquc tam notabiliter ibi 
haeream veteres libri, et praefernm Nazananua derlaret, quan- 
topere omnia Ant illic confpurcaia, hoc agendum eA, non exqui- 
rendae otiolae et tantum placemea iis, a quibus inventae Turn, in- 
terpreiationes. Et id 1am praeAitum eA latis luculente. onon. 

f Sic pout thus WJlrum et Euphraten fuperem.] P. Pithoeus 
ad matginem Animism Tut notat, hoc loco in vetenbus libris pro 
Euphrates! fcriptum elle slufidum, ct nos remillit ad Strabonem, 
et ad Melam ac I’linium, qui Aufidi iluminis meminere. QuaG 
Aufidus a tribus iliis Auctoribus multisque aliia inemoratus, amnia 
in Italia non raagous , Canulium Apuitae Dauniae opidum prae- 
fluens, locum heic ullum habere poUit, aut cum HiAro iungi ter- 
mino Imperii Romani: quali dt mum omaturii* fucrit Traianua 
parro, eiciue toti utrimque Tuae ditionit tlumini pomes impouere. 
Tuns Hiirruin erst Dacia, quam Traianus in fcrmulam provin- 
ciae redigere cupiebat, ficut el fecit: trans Aufidum et circum 
erant Toll Apuli, aliaeque luliae nationcs ipfi fubicctae. Tamen 
nihiloininus in codice Colbertino fcriptum diftrte reperio: Sle 

pontibus Hifirum et Jujidum fuperem! Aut igitur neic vitiofa 
funt Ammiani exemplaria; aut certe ylufidi appellations aliquod 
Hitmen nobis incegnitum, fines Imperii Rom. prinripatu Traiani 
terminans deGgnatur.} vales. Certe Euphratts mentionrm die 
hie fuppoAtiliam colligitur facile ex praecedenti formula, ubi fo- 
lks Daciae mernimt, non item Partbicae cuiusdam regionis. Nec 
Pithoeus, quia diligens fuit in animadvertenda vetere fetiptura, 
meruit talem cavillationem , qui ex iliis auctoribus, 
latis notum babuit, ubi elTct Aufidus, nec potuiAe 
eo vovere. Certe quum ab Darica IAri ripa complures Ant fluvii, 
eorum aliquem bic nominatum a Traiano et Ammiano credide- 
rim. onon. Nolim equidrm Euphratit mentionem ab hoc loco 
alienam haberi. 1 raianus enim in illas regiones veniffe videtur, 
cam Traiani tribunal (c. 3. §. 3 .} ibi inventum At. Cf. xxtlt, 
S, 17. xxtv, 6 , t> Dio Call. LXUli, 38. Sctipturam jiufidum 



quos my' 1 >i 
Traianum 1 de 



/ 



Digitized by Google 




70 COMMENT'AItlUS IN AM MX AHUM 

Weirding, ad Itiner. p. 120. defend! polTe putat: pontem enim 
in Aufido ab Traiano factum eife. W. 

10. Sublatis cataract is] muris et canalibus (v. fupra c. x. et 
a.j apertis. W . 

it. Confiratis ponticuiis multis ex utribus. J In fabris exer- 
citum fequentibus erant etiam, qui utribus inflatU et fuppofitis 
pontes contabularent, de quibus vide C. G. Schwarz Diairibcn 
ale Collegio VtricuJariorum , in Mifcell. politior humanitatis p. 
37. cf. xxv, 7. exlr. De coriaceis navi bus cf. Scheffer de inili« 
tla navali p. a6.' W. 

Et utribus fublic Usque navi bus.] Sic primus emendavit Ca- 
ftellus, , quern ceteri deinceps fecuti lunt. At in Edfiione Rom. 
lie legebalur: Confiratis periculis m, et utrib. et proiici a na - 
<vib. itidem confectis palm, trabibus, etc. Cui fublcribunt codex 
Regius et * Tolof. * [Colbert.] et Florentines, nifi quod in his le- 
citur, procla navlbus itidemque, etc. Ego vero fic emeudandum 
nunc locum cxiiiimo ; Confiratis ponticuiis m. ex utribus , et co - 
riaceis navibus , ilidemquc confectis palmar um trabibus, etc • 
quod cOnfirmat Libanius pag. 316. (Reisk. 1. p. 599.) imvStv 
Toivoy f'xwfow ini rov avr ov J $\ov rds Sidovyas ’ et poll noo- 
jiulla quae opurae prelium erit ibi legere, addit : %ai avrtxa n'kel- 
ovs piv in) ytjs oi <po/v<xrr * ov'/ya) Si dno tovtwv ai yfrpvf on. 
Et confefilm palmac plurimae caeduntur, ex quibus multi pon- 
tes facti funt. Quod fpectat ad coriaceas naves: eannn in ap- 
paratu bellico Iuliani meminit ZoCmus 111, 13. et dno 6 t<?ud- 
twv vocat, opponitque eas rals dno fuA«y* Libanius etiam pag. 
5517. (Reisk. 1. p. 601.) in oblidione Maiozamalrhae ra exvnva 
tw» nXoltav appellat. Eorum navigiorum frequen* ufus fuit in 
Aflyria, ut docet Herodotus in iib. 1. c. 1^4. Denique ponies ex 
utribus xneiuoramur etiam in lib. 2 5 . c. 6. Afcogephyros Grae- 
co vocabulo recent tores Latini dixerunt, quos delcribit Auctor do 
rebus bdlicis poll Imperii Notitiam editus. vales. 

Confectis pnlmarum trabibus ] quae non tam naves, quam 
rates eflertt. W. 

12. si d usque Mefcnen .] Mefene regio eft Parapotamiae , ut 
docet Plinius in lib. 6. fic dicta, quod inter duo flumina fita fit 
media, ut ex Afiuio Quadrato docet Stephanus. *A nupua. inquit, 
if tv M teqvwv y$ rtyqnrt nsqit%opd\^ y iv # syj{trat o riyqr\s 
storapos * xart iv pi* rip 6 poiqa nsqdqx trai norapos SlXas , iv 
Si dqurrcqd riyqt^s opaivvpos fjuydty. sipamea efi in Mefene 
region*, Tigri Jl. cincla : iibi Jl. Tigris in alveos duos feindilur : 
dexlra Delas , fir fir a Tigris labitur , magno illt cognominis . 
Xiphilinus in Hadriano Meflenera infulam efi*e dicit in Tigri. 
Jncolae Mefienii dicuntur in Prologo 42. Troei Pompeii, *et ab 
Eutropio in lib. 6. ubi de Traiano haec dicit: Seleuciam et 
Ctefiphontem , Babylonem et Meffcnios vicil ac tenuit • Sic enim 
leg endu^n elTa et MOT. ct Paeanii verlio docent, vales. 

AI*pmem] Apamcam xxm, 6 , 13. Marc magnum ZoCmua 
in, 20. W. 

Termites et Jpadica. ] Vide Gell. lib. 2. cap. 26. lib. 3. 

C. g. * L1NDEISBB. 

Termites et Jpadica.] SnuJt.a Graeci vocant arulfum e pal- 
wi tennitem cum iructu, ut ait Agellius in lib. 2. et 3 . et Plu- 



I 



Digitized by Google 




MAIiCELLlNUM. LI B. XXIV. C. III. §. 10-12. 71 

tarchus in lib. 8* eunnoa- cap. 4. Corrupta haec dictio iamdudum 
e/t in lib. 4. Porphyrii de abstincmia (p. 3 1 8- <*d. Rboer. ubi v. 
Dot am. W.> Ko/rif 6i aurot s /x rwv oftrd/xuv row (poi*t%os t as xo- 
Xovet /ia'is, inlnXruro : quae Porphyrii verba /ic vertit D. Hiero- 
nymu* in lib. 2. contra lovinianum: Lectus i/lis de foliis palma- 
riun, quas baias vacant . Apparet iamtura aetate D. Hieronyrai 
euru locum depravatura fuifle. Nam ii tunc vera fcriptura *’* rwv 
*xo 4 /s«v eo loci fuiilet, numquara folia palmarum vertillet Hiero- 
nymus, led termites, aut lpadices. valls. 

Termites j ram os arborum, led fine fructu, et fpadica , itidera 
lin os , led in quibus fruuua efient. Gellius Noct. Act. u, 26. 
Bntilus et lpadix phoenicei evvMvvpot , qui f actus Graece no- 
ytrr eft, exuberantiam Jplendoremqtie Jignificant rubor is , quotes 
Juttl fruclus pulmae arboris non admodum Joie incocli , unde 
fpadici et p/ioeniceo nomen eft. Spadica enim Dorici vocant 
avulfum e palma termitein cum fmrtu. Solus Ammianua forma 
neutrali Jpadicum, alii omnei fpadix, ideoque Geanerus in Thef. 
Jpadicas et noilro reddendas exiitimat. W. 

Quorum ex fructu mc/tis, et vint confJ\ Herodotus in lib. r. 
ait. Ally r jos ex paimis cibum et mel, et vinutn fibi conficere. De 
vino quidem ex paimis, quod potvt%t%Cv y feu (g>o/wxa vocat Athe- 
naeus, pleni funt veterum libri. Nam et Xenophon iu Expeditio- 
ns Cyri, et Diolcorides, et Plinius eius mcminere. Plutarchus in 
lib- 8. Sympof. cap. 4. ait, Babylonios prae ceteria arboribus pal- 
mam magnil'acere, ljuippe quae trecenta lex militatura genera ipfia 
affsrat. vales. 

Maritari palmae ipfae dicumur] Bafiliua Epifc. Homil. 5 * 
in Hexamer pag. 22. T out <£oivi%as tts dqqtvas xpl SpfXn'as Jti- 
tvJei, \iois av non ri»v naq otvruv (<Pvrot»s»ywv) ovo/ua^o/u^v^v 

*av, xaStst 7<xv, rods %XaSovs otov oqyuoav xal rijs ovj*n\o*ijs 
ipttpJvtiv rov dqqevor. rods di SfqaiHvrds r Jv (pwrJv ipfidXXov- 
rct rots xXji dots* otov too arr/ftuarci rjv aqqlvotv t rout Xtyo- 
fdvovs ipvjva s. xa) ovrus otov iv swatoStfcst , rtfs dnoXavet ur ytd$- 
9$at xa} dvQqSaus !to< ndiXtv rods %Xd6ovs, xa< 7tgos to oixtiov <rx»f- 
pa rod pvr nu t*jv hojuhv anoxaSi'uTcrjSat. Quae verba Eufiathius 
vetus Bafilii interpres ita vertit: Palmas gemint ejfe fexus affir- 
mant. Pi am vidclur quomodo apud eos quae femina nominalur, 
ramos proprios incurvat ad mar cm , velut eius concubitum pe- 
te ru, ut pojfit ex eius admix tione concipere. Unde ingenioji 
agricolae Jublatos de mafculo certos oculox feminae dicumur 
infer er e ; et ita quaji coitu dejidcrantur expleto. cuuftfiim fub - 
ductus brachiis recurrit ad Jtatusn . Vid. Ambrofitnrt Epiiconum 
Mediol. Hexamer. lib. in. cap. i 3 . Plin. lib. xiu. cap. 4. Tneo- 
phylact. Simocat. Quaefit. Pbyfic. cap. 4. *et Epiit. ’ur* 

Dsn he. 

Maritari ipfae palmae dicumur ] Quae de rautuo arborum 
amore, eammque maritandarum ration® adiicit Artimianus, nee ve- 
irrihus diverfos arborum fexus incognitos fuilTe probant. Verba 
nihil habent diflicultatis, quamquam artificiolum illud coniugium 
iucunde magis, quam vere deferiptum, mirandumque fit, quod in- 
fecti (faxes) ruareni obfidenlis, et feminae admoti nullam mentionem 
iniecerit, quod et Heroiloto non incogniium fuit 1, iq 3 . Cf. Kaem- 
pferus in yfmoenitaU . exolicis Fafc. IV. p. 660. {£. Hajfrlquift 
aeife nach Paliffilna S. 22$. Heereu. idecn Th. II. 5 . 603. VV. 



Digitized by Google 




7a 



COMMEKTA&IUS in ammtanvm 



14. Props locum vcnit.] Blitbram hune locum vocat Zolrtnns 
111, 19. valps. Up quo tamen dubiiari poiell : 11am *et ail ,1 m 
codem capite babet ZoGmus FiJJ'eniam. cl'. Manner! p. 388 - W, 



C A P V T , 1 V. 

1. Civitas ah incolis ludacis deferta.] Philo in legation* 
ad Caium ait, plenum elTe orbem tcrrarum ludaeorum coloniis: 
et regionem fere omnem trans Euphratem. Babylonian), et rrliquas 
Praelecturas quae agrum f'ertilem liabeanl, a ludacis obtineri. 
Idem frribit et Iofe|ihua. Theophylactua quoque in lib. 5. cap. 7. 
captis a Vefpafi.ino Hierofolyniis. el evrrfo templo, plrrosque lu- 
daeorum mctu atque odio nominis Rom. relicta PalaoUina in 
Perlidem migrafle dicit : atque ibi opibua auctot, ad .fcditionea 
tandem erupille. vales. 

jib IncolU Iudacis J quales in illia regionibus etiamnunc plu- 
rea offendit Niebubrius. W. 

5 Sujlulit ah hofie projlrato, etc.] Livius lib. Vll. c. to. 
Luc. Florua lib. 1. cap. 13. Valer. Maximus l^b. hi. cap. a. Au- 
rel. Victor de Viria illuArib. cap. 28. 29- lisdehbu. 

jilitit (corvi) propugnatione (iisdem verbis utitur Gellius rx, 
11. quern omnino faepe ob oculos habet Noller] falcrius , co- 
gnomento Corvinus. Rem narrat Liv. vit, a6. Gellius 1 . 1 . W. 

6. Saluhrius ] tutiori loco. W. 

7. H cohort ihus nojiris repuljbriis ] ad fubitoa hoftium in- 
curfus arcendos praemiQis. Paullo poll equcjircs turmae. Ha- 
bitus fruftra fpe delufus. W. 

8. Duarum incolac civitatum.] Beauchin barum civita- 
tnm alteram diclam ex Zofimo fcimus lib. m. C- 20. int- 
Bbhbr. 

Sc contulerunl] ronferre voluerunt. — silveis arhorum ca- 
vatarum (Canola). W. , 

9. Llhrata rations] prudenter atque conGderate. Sic faepe 
Noller. Per g/ol’os agminatim. IS’vllo provincialium noflrae 
editioriia dnmno miles vtfceribus (medulla) hojiiiun pafcrbatur . 
Similit locus xvn, I. ex barbarorum vtfceribus alimenta cortge- 
Jta funt, omninorfue tropui ifte ilia aerate frequens. v. Gloffar. 
Nomicum Codicis Theodof. W. 

10. Ordine trino fcutorum ] gravis armaturae militum corona. 
\Appniltts ipfa oppugnatio erni necrflariuj , ne a tergo haberrt 
hoji les. Rupibus anfractu celfiore e difcijju , in fummo monte 
flexis ainue abruptis, Jiexuofistjue excrffibus in cavitates exeunti- 
bus. W. 

[Turret crebritate et altitudine formidandae.'] In codice 
Colbertino legitur fcriptum : Turret celebritate el alt. formid. 

Quemadmodum in vcieribus libris MIT. Ammiani fcriptum fe re- 
perifle notavit et Pithoeus ad oram libri fui. Quae baud dnbie 
vera probaque eft fcriptura. Turres celebritate formidandae funt 
et dicuntur, turres militum frequentia et muhitudine hoilibus me- 
tuendae. j valbs. ' * 



Digitized by Google 



MARCEI.L. LIB, -XXIV. C.' III. §. I.-j, C. IV. §. I . a3. fZ 

tt. Devoti cineribus patriae ] mori pro parria parati. W. ■ 

12. Trrrarum latibula toncava oblongis tramitibus ] paullo 
poll uno verbo cuniculi. W. 

t 3 . Adusque Ctefphonta.] Quae ftadiis lix. ab uibe Maoza- 
inalcha dilUbat, ut Zoliimts Icribit. vales. 

14. Rigcnlis Jerri lapftbus ] Ileijel. crnlibus. W . 

Jnfgurabillum] nondum plane ad iuftam fonram concainora- 

lonmi. Vox nusquam alias obvia, eodem Mmin lenfij inf gum - 
tarn J'ebrim, quae typum nonclum habet, lit niedici nunc loquun- 
tur, ex Theod. Prilciano aftert Getnctus h. v. W . 

15. Claudcre et frufirari cxiliales impetus. J Scribemlum vi- 
detnr eludere. valbs. 

16. Aptaine ligneis fagittis balliftae ] more Ammianeo pro 
fagirtae balliftis apiatae.. Scorpioncs xxm, 4. W. 

18 Acquis manibus.’] Metaphora videlur efle a Gladiatori- 
bus ducta, quorum petitiones inarms die, banlur, ut ilocet Quiu- 
tilianus in libri 5- Initit. cap. i 3 . atit lane a manibus in Indo 
aleac. de quibus Suetonius in Augufto. ’Sumptum eft ex T. Li- 
vii libro 27. c. 3 . in quo Marcellos milites fuos obiurgans, fic 
loquitur 1 tiempe aequis manibus heflcrna die diremiftis pu- ' 
gnam. * vales. 

Acquis manibus ] aequo Marre. fed Ammianus iple explioat 
adiecto : pari fortuna. cf. Livius xxvit, 5 . Tacit. Ann. 1, 63. W. 

19. In dijirictis dubiis necejjitaiibus. W. 

Piihil tam l eve eft.'] 'Fit palam imitatio Liliana ex lib. 25. 
cap- 18- in bdlo nihil tam leve ejl, quod non mngnac in- 

terduni rci momentum facial, grow. 

Abufive ad abutum usque vehememius incujfo propulfo 
ariete. W . 

21. Sublicisque fufpenfts.] Mf. fuppllcibusque. Y». ftiblicib us- 
que. GloDar. Sub/iccs. varomej'tr, oi it eiorautp ret yi f vqat v no- 
gJaerdcoiTis Vid. Fcftum, Gat-farem, Vitruvium de Architect, lib. 

III. cap. J. L1KDEKBR. 

Sublicibusque] pilis, fnbfiructionibus. W. 

32. Aenealorum accentu xvi, la. W. 

23. Evolat Erfupcrius de h'ictorum numcro miles.] Foede 
bunc locum corruperant, quibus et feribendi ralic, »;t antiquitas 
Piomana parum perfpecta. Quid enim ineptitis bac lectioae, avo- 
lat ex fuperius devictorum ituntero miles? Nr q ue aliter in Ml', 
cum tamen certillimum lit, ita legendum, ut nos edidimus. Zoli- 
mus lib. ill. c. 32 . flea r v,» inntsipl-.xt u'gqi vis intfattlas '/ijr 
Siarqxeatrts, {Qatneat oltias it plats, *o 9 ' w irixl its aXtetfls 
yvte. tvttros ovettt rn fjaHtlas. airov a\tvqa tttat i^yateutv* ■ 
Tavrut pit ovt 6 nqtsrtss dtativs, itt(ioat aiWovaat, nateas dvi 1- 
Ar». r H» dl ^ovntqsvTior it ri Xdytu rut oux doxpos, 

in) Tovrtf ol M iytos, val rqlros 0 'Ioj 3 tavds , rod r dy parts rut . 
iaoycatpitev sseorsr ay pitas- Et numeri Victores non hie tantum 

laudaniur, fed in Notitla Imperii perfaepe. Super an tium autem 
Zolimus in. 3 *- voeat, qncm Ammianus Exfuperium: eratqttc id 
amabile roiiitibus, yelut ominis boni notnen. *ln Aciis martyrii 
S. Mauricii Exfuperius campiduuor laudatur p. 138. et in alia 



Digitized by Coogle 



74 commentabius in ammianum 

InCcriptione : Miles Potentianns eiusqtte uxor Erfuperia. Tuque 
etiam in delectu inilitum Valerius, iialvius, Statorms, oininis boni 
gratia prirai nominabantur. Fellus in lacus Lticamus. Cicero da 
Divinat. lib. 1. In delectu Confutes obfervant , ul primus miles 
fiat bono nomine . * Lapis veius Paetovione. c. atucio albino 
VETERAN O EX - PRAETORIO. ET AELIAC MHINAE VX. OPT. AT ATVC1AB 
AVENTINAK r. A. XXXIII. KXSUPERUJS MILES LEG10NI3. SE[1. ©. XXIII. 
LINO AN BR. 

Ex ufu moris gentici iuftitiam fel. Regis ful.] Idem fcribil 
Zofimus III, 22. his verbis: lilsrvyjjv naqd r.Ssa it fXnlia rots n If 
Oats jspaTa Xlyouot irtsgtiqia r»j* fits rov atpuv fiaetMus driftta* 
uMvavvra, dia'ic AAavr j ii rev too 'Puusioi. RaotXius uvC^mro* 
irt.yst -er.v- Procter omnern crfpcctntionem fupervenerunt Perjit 
carmina quaednm gentilia ci.nciitihu r, quibus Regis quidem ful 
forliludinem celebrabanl t Romani aulem Principis conns us irri • 
tvs vituperabaat. Eiusmodi (unt arciamatioiies Perfarum et Ro- 
mauorum. antequatn mantis conlerereut, relatae in libro 19. A'o- 
ftris, inquil. virlulcs Conjiantii Caef. extoUentibus , ut dominl 
rerum et mundi , Perjis Saporem et Saanfaam vocantibus , et 
Pirofem , etc . AH euindem morcm pertinct etiam, id quod fcribit 
Libanius in Oral, iimebri peg. 271. (Reisk. I. p. 536. extr.) de 
Auguliodunenli oblidione: nafq/Btjucoi 7109 )v t r fixes to too fiasi- 
Xttas ovo/aa ilojjvrs s , %dl hi* mv ol ylforrss wree? ot fsvqmido y, 
Pedlbus prat- fenio drbilitalis cucurrerunt , nomen Cacfaris c/a- 
jnaJUes, et fenes vicloriam reportarmu, prrinde ac i/li quondam 
duce Myranide . de quibus Thucydides in i. vaj.es. Laudat 
bunc locum Beckmann Gefch. d. Erfindd. Tb. iv. p. 12a. ubi do 
vigiliis agit nocturnis. W. 

Moris gentici. J Sic'loquilur Tacilus in lib. 6. Annalium c. 33. 

VALES. 

14. Caftra Lucanorum invadenti Lttfcino .] V*] e r. Maximus 
lib. 1. cap. 8- Mivdbnbr. Nutmis exlal Sept. Severi , in quo 
Mars Icala induius cernitur. de quo lihellum conlcriplit lo. Cph. 
Olearius Arnft. i6gj. q. Valerii tamen et Amroiani imtnemor. W. 

Caftra Lucanorum invadenti Lufr.lno. J Cum Brutii, et Lu- 
eani duce Stenio Statilio Lucano , iam fecundum Tburioa obfi- 
derent: Romani Thurinii auxilium ferendum efle decreverunt. 

Miflus itaqiie adverfus Lucanos C. Fabricius Lulcinus Gonftil, ca- 
’ftra eorum cepit . et xx. millia hominum interfecit Vinoriae 
tantae Mars auctor rredilus, ob earn cautam quam refert Valerius 
Maximus in lib. 1. cap. ult. rburini oblidione liberate Pabricium 
ob igl Honavere llama, ut rcferi i’linius in lib. 34 - cap. 6. Huius 
belli meminit etiam Dionyfius Halic. in Exterptis legationutn. In 
Prologo lib. xi. Titi Livii id r. latum eft liis verbis: hem contra 

Lucanos res geflas conlinet, contra quos auxilium Tyrrhenis 
fc.rre plarueral: leribe meo periculo, Thurinii. vales. Tards 
et lero iaclatur liducia periculi, quum iam anno 1632. in edirione 
Livii in liis terris exarau lie fuerii exliibitum, quum Valeliana 
quadnennio demum poll prodierint Parillia. grok. 

Pvflridte cum rrcenferelur excrcltus.] Hie mos erat Impera- 
tornm Rom. ut pollridie quam pngnatum erat, exercitum recen- 
ferent, et eos qui Itrenue fe geflVrant praemiia miliiaribns pro 
coucione donaronl Plenac Cunt biltoriae eilis moris, qui Jt, llil8 
Rep. obtinuit. Sub Caefaribttl autem murdum etiam, quamquum 



/ 



MARCE LIINUM. HR. XJC1V. C. IV. §. a5 - 3l. j5 

l 

non ita frequens, eras obcurrit mentio. Sic Theophyltttut in 
lib. a. pofi pngnam cum Perils: r$ ii intovey, ait, 6 argarttyof 
iflravtv tov 6 tiA.it ixov insnoturo, » u ) 6 v^otr rovs rqavfAOtrias t « p <- 
Ao$$ovn 9 aro. * De oblidionalibus coronU vide Lipiium libri 5. tie 
Mil. cap. 17.* vales. * ,. v 

Coronis objidio na/i bus.] Debcbat efle , ut recta monet Gib- 
bonus vi, 34. muralibus, nam obildionalea (rnperatorum propriae 
erant. W. 

25 . Iratorum poteftas ] quatenus erant fuperiores. W. 

26. ISab dates praefidiorum Magifier .] Zoiimus lib. in. c. 
21. 'Ava (i 6 drt\s <5 dqx 4 ( b^^ a fX°f '■ u bi forlan legendum JfX 4 < P? 0 v- 
t*tXos : ut iuf. de eodem : ’Ava/Sdurij* , 6 $voCg<xv/fi* » •** 

WtTQ. LINDENBR. 

Puerym gejliculariuni ] uno verbo mimum, pantomimum ; fee! 
Ammlanus iplie exponit: mu/ta, quae callebat , nutibus vcnujiijji - 
mis explicantem. W. I v 

27. Alexandrum el slj ricanum.] Polybius lib. x. c. 19. Val. 
Maximus lib. iv. cap. 3 . Curtius lib. 111. c. 12. §. 21. et iv. c. 
10. §. 24. lul. Frontinus Stratcg. lib. 11. cap. 11. lindknbb. 
Alexandra et Africano addi poterat Gyrus. W. 

28. Jlrtifex] dillinctus igitur ab arcbitecto. Tiluhanter non 
fatis diligenter. Oblifo conlufo pectore , disiectaque membrorum 
compare, ut iinguJa non pofleirt difeeroi. _W. 

29. ball aces foveas et obfeuras , quales in tractibus ill is 

funt plttrimae.] Meminit liorum fubterraneorum, in quibus Perfse 
vel ob metuni vel infidiarum caula fe occuharc foliti, Tbeophy- 
lactui Siruocatta Hiitor. lib. 11. Oi Si riff oixpjroqts 

vjfo ret rv,s yijs Sax xr/wyara xartSvovTO. ixriv yaq ixtivovs is (id- 
$os o 7 x> »v TiviZv dvrguSuv oixoSop*jfxdTwv xaraexfvds. linder br. 

Fall aces foveas et obfeuras.] Id ante obildionem urbis Mao- 
aamaJchae refer t Libanius, pag. 316. (Keisk. 1. p. 599.) nvx'/dt 
ixotttTQ rus d^anauXas , or.us to pi* aXXo erqciTonsSoy £* 

*df 4 .an pivot, rois Si notion rs %a) sCquor ipot? *V> f Sisqrvvae^at 
tjjv y» iv* ytarayaiovs Tt oiur.stss avtvqov , etc. Frequenter re - 

quiejccre faciebat excrcilum , ro ut milites partial in cqftris ma- 
nerent, ex peel it i vero et rohtifliores regionem fcrularenlur : qui 

Jubicrrauea domicilia deprehenderunt . vales. 

3 0. b'italifius objiructis ] Yitalia hoc loco funt fauces, guttu- 
ra, quibus Ipiritum ducimus, cf. xxx, 6. ubi efl : vitali via, voce- 
qoe limul obitricta. W. 

31. Pontibus — continuatis] quorum alius poll aliurn itruen- 
dus erat. W. 

sfedificiis cavntis erjlrncta.] Sic correxit P. Callellus , cum , 
m Edition© Rom. legeretnr, aediftciis cautis, nec Fecus in codice 
Reeio fet Colbert.] *ac Tolof. * Sed quanto expeditius erat ac 
fatius ita emendare, aedlficiis lands erjlructa? Saepe enim mo- 
ftui has litteras inter fe confundi iolere. In Regio codice fuper- 
(criptum eft cautius. vales. Erneftius He : ,, Lectio vulgata 
( cautis ) mihi quidem Fervanda videtur, cuius improbandae nulla 
alia caulla efle poteft, niii quod aediHcia de muris non dicamur. 
Enimvero aptid ipfum Ammianum haec funt : minae murorum Fa* 
bricatae, quo aedificii genere nihil efFe tutius conllat 24, 2. mu- 



Digitized by Google 



I 



'76 • • COMMENTARIES IN AMMIANUM 

fonlm *f 5 rnutare cautiffimae civitates 14# 8 . HU comparatis arbi- 
trer iulelligi poire, quam parti m lectio vulgata ab Ammiani cli- 
ctione abhorreat ; praelertim A murorum turret cogites 24, a< com- 
inemoratas, rel'piri.^que ahum adhuc locum no, 7. ubi muris vcle 
ut JinuoJls circ.umdatum muni me mum et cornutis dicnur: quae 

lane lunt aedificia cauta. **.. . W* 



C A P V T V. * 

T. Puke variorum feminum] omni* generis frumenrorum le- 
guminumquH legeiibus. — Quoniam id placueral , quod Romano 
nempe more aediHcaia effet. W. 

2. Erat in hac eadem region* extent um Jpatium .] Zofimua 
lib in. c. a?, na^x/t vtrui nal fit ntqifio Aov, ov B asi'Kfvs 
IxsXovv- >jv dl Tt Tf<%/ov, x w ?‘ ov dnn\q<pos rvdov no Av, iltSqtet w«- 
(pvrri/jafvov 7ravrodano«r. rovr-y defiant navroiwif foaltonXeihusvat 
y/uj, r# ova >fVof duvro , did r© acd raur» fv 

xot) *a?'<%ov fiaeiXu rov ftiff •**> ifWaa av liovXj^dtitj , jaerwvifv- 
LISOI'BH 

Extent um Jpatium et rotundum. ] Huius loci meminit Liba- 
aius, pag. 319. vales. 



C/r/r] Erar , ubi nr/ magis placerent. Fed PbiloAratus etiam 
vita Apollon 1 1 Lib. 1 habet a^rovs. Et bodienuni in Ormnie 
elTe tellatur Niebuhr ^Auszug ti, 34 * ) Cf. omnino Briflon. 
p. 110. et Curtii locus viti. init. ibt adductus. W. 

3 . Qui/jus Cache quam Selcuciam nominant J Huius fcriptu- 
rae primus aurtor fuit Cjelenius. Nam (Jallellus locum mirifice 
depravarat. In Edirione quidem Rom. legebatur: Quo loco pin- 
guifitas , et ct/ltra quihus aequnns Sedenc.iam nominant • etc. At 
in Kegio codu« lie exar.uum invent: Quo loco pin gu (fit as (et Fo« 
perfenptum fitus) et cultu quihus cohacrent quant Selcuciam 
nnm. [in Lolbert. quo loco pingui fitas et cultu quihus coae • 
*lV. an * Selcuciam nominant. j Certe non immerito dubitari pot- 
elt , lime Locbe eadem quae Seleucia. Nam Seleuciam tunc de- 
lertam fume, et a Vero Principe quondam excilam fubiicit Mar- 
oe Minus. At Cloche opidum tunc erat niunitiJlimum, telte Naxian- 
m P^il’p pica 2. Deinde nonnili diu poA eJt, quae hie eve- 
nt e nan at Aurtor noAcr, exerritus Cochen verfua fiena promovit, 
ui patet ex capite frqtiente. Pollremo Arrianus in lib. x. Parthi- 
l°""f Lbochen a Seleutia a perm diAinguit, bis verbis* %a) /3a- 

* tvs SFA-ctuyti arXsvntias ov nyooat rov norapov rov riyqtios 

* y. T t\ t xwxn evoua : quae Arriani verba ciut Stepbanus ia 

V.UBI. r— 2 r , 



^'P r ^ te qurnn Seleuciam vacant.] TfXsunttav r»jv M rf T/- 
»u priorr°'-- ln * l,nr ^ Ue ^ ian< * c,v ** at,,l n Fuifl’e dubium eA nullum: Fed 



puto r * a PP e ^ Hatione mire variant, non tain Scriptures ipli , ut 
tocernr am an tiquarii : quorum incuria factum, ut mode Coche 
fantem 0 CWcA<% vel Corchc . Ruf. PeAus : Colchen et Clefie. 

i9. i'orr.h *** ^ rr ( nrum nohilijpmas cepit. Eutropius lib. lx. C. 
dam exe "7 K ' f * tr . ftp h on tem urhes nohi/ijjlmas : ubi tamen quae- 
U, P arm Seleuciam et Ctefif. ha bent. Longius lime dilce- 



Digitized by Google 



✓ 

MAnCELLIH. LI*. txiv. C. IV. J. 5 l. C. V. §.I-lO. 77 

dit Zolimus, ft Zochafen videtur nominare, 1 ifj- I nr. c, XV Z*>x<*~ 
**,». *£* di SrXr ov uaco**/v*i*. No* Cochen retinuimu*. me. 

lie rum codicum Hdem lequuti. Orolius lib. vil. cap, 2.p .Dun* 
nohilijjlmas Parthorum urbes Cochen el Ctefiphanlcm cepU. 
Quarum civitatum Juum ft nomina optime decUrat Gregor -.a- 
xianz. Epilc. in lulian. Oral. a. pag. 3 o 3 . >i yaq KnjoufwV $you- 
fti iari uaqrtqb* Hoi dvedAwrov.,' rti%u di bnrijs flXrVSou, sal ra- 
Qqv fijiJtij, «ol this iv Too n rafsou rt vaytei* naif? 

dr airr*f* a xal ^yoiyyiov rveyoy, ta nqoeeyuqi* Kwxif. af- 

ro Tff <»»sf dsJia'Xtias euyxfi/Ofvav. e»e ri ^oaanj, sal J»>t XKyO- 
*o/»rrof , roeouro* froaafvoy , Js gsi'av xciArv desrlv ju^ Ty y UJ >i 'y 
ssotsuuq primp dmtpp/faar* HjiDemir. Cl Cellar oibis antiquuz 
T. If. p. 7x1. interpret e* ad Eulropium ix. *8. jpprimi* uero 
Mannerius v. x. p. 591 — 408. rjui, cum 1 ft* ri haheani Coaequuns, 
fori a lie , uti Zoiimur, , Zotlialam primitua ftriplilie Ammiaqpm 
coniiciL p. 4 o 3 . W. "/ . y.. 

Civitatem defertam calluftrrtnr, facro Principe quondam ex- 
cifam.\ Locus dubio procul co/ruptun: coins tanien ventm lectio- 
Bi-m lunc affero : — collujlrans, a Caro Principe q. .N.ilum vi- 
tium ex male intellerta veterum Icribendi ratioue: qua non ohler- 
raia plure* pallim eriore* committuntur. Le Caro autem Princi- 
pe hunc locum intelligendiun, cerium eft ex Eulropio lib. ix. c. 
ig. Orol. lib. vit. 'ap. 34. Hieronvjoi. (Jironic Olymp. xt*b. Ruf. 
Felt. Breviar. FI. Vopifco, Aurel. Vic tore, el alii*, utmuiui. 

Sacra Principe q. excifam ] ABirmat quidera Lindenhrogiiu 
feribendum efle a Caro Pr. quam eius emendationem confirmare 
videtur Zolimus in lib. 3. c. 23 . Eco, vero corrigendum potiq* 
etle arbitror. a Vero Principe quondam e rdf am. Et eonieWura 
noitra ipliu* Mareellinl au't..riiate niutur, qtii'm lib. a?, c." 61 de 
Seleucia lie dint: Qua per duces I eri Caefaris , lit aniehac 
rciullmus, expnjaia, etc. Sane tiaru* Cochen quidem cepilTe, et 
Cteliphoniem dicllur, non aulero Selenciam. vales. CL Lib 
Caff. lxxi. x. W 

Corpora iridic fuffixa patibn/is mu/ta, e/c.] Paullo bacc sit- 
ter Zolimus lib. tit. c. x3- fiayo avpiara ?ry reyreulva ' crav^if, 
iunqoair* tv* nyAwv rubra dl ripaffsov 01 dnixatfroi cruyysviav ,i.oi 
dio/SAn jivTor rrvd* dr neoJorov iroAfstr yryo*bros, v\v irvxrv b fia- 
*,Af Ct KuVor, rifyffMv OUJUV, i'Avv. Veioliiniliora uarrai Amrma- 
nUI . LIXDEMBIC 

RetuUmus fupra ] c. x. W. 

5. Civ Has] cuius nomen addere non placuit Ammiano For- 
taffe Zolitni Sabatha . W. 

6. Celfum cajieltum.] Minoffabatha videtur appellare Zoli- 
mua. rat.es. 

q. Qua caufa concltus immane munimentum .] Immune non 
ad munimentum refertur. led adferbialilir lumilur Eli ergo con- 
citus immane idem quod conritua ira immam, ut loquitur Mar- 
cellinus Tupra libro xq. cap. lit. vales. 

10. * Re/iquos ex ea cohorie Lipliu* in lib. 2 de Militia 
cap 7. cohortrrn heic improprie dici ait de equttibua _ Cm non 
'alleniior. Loquitur euim Alarceilmua de, equiliiiua, qui in coiion- 



78 . ■ . COMttfc KTAUl US IN AMMIANUM 

te peiluiun erant. Quippe lingulae eohortes luot equitos haW 
bam left* Vegalio in libro 3. * vales. 

Abiectius] igntviut. Pauiio ante : Jegnius egere. W. 



C A P V T VI. 

»p m *»v • - ssa t' •» , 

l> Tofflle flumen Naarmalcha nomine , quod amnis return 
interpretatur.] cf. xxiu, 6. n. r. xxiv, a. Balt Lettre critique 
p. 1 4/ not. Erat vero canal is ex Euphrate in Tigridem ab anit- 
quiiltmis Affyriae regibus ductus./ Herodot. 1, 195. cuius minus 
Wmen Seleiicus Nicator brachium in gratiam $elcuciae luae de- 
duxerat. Plin. v, 26. Narrat quidem Ammianus tradittones fo/ir 
tdB>- accoiarum feeutus, hh enim tribuit Zolimus . Traiantuk 
pojteaque Severum fodiri (^pro fodi. non line exeraplo) hoc bra- 
chi urn lulliffe, quod tarnen /vix credendum propuntiat Mannerius 
v, a, 044. queni omnino, confute re operac premium eiij.. W. 

*y Id antchac Traianus. ] Non omittenda funt Libanii verba, 
pag. 319. (Rdllc. 1. p. 60.4.) i^y.TFt du*fvx<* *av*tn 6 ?ov t (lie MX. 
praefert') %al rcu/r*jv 1 % flifi Ac*»v, fyyov ph na\a/ov dyov* 

trav < 5 i rov Ev^pdmv Ini rov riyqnTa ratiV 6 v ofv a noA/wv. 
Capita qui/nndatn incolie foffam navigabilem qnnerehat* camque 
ex libtls , quae ab Imperalore quod am o/irn facta Euphratent 
Tigri - coniungeret , paullo fupra duo opida , Coclten feilicet ct 
Ctcfipbontcm. At Dio in Traiano 68, 28. id quidem eum aggrel- 
lupi elTe feribit, fed cum Eupbratis alveum muho excelliorem efle 
Tigris alyeo comperilTet, ab inccpto deitirilTe. Primum autem Se- 
leucus Nicator cam folTam deduxerat, tunc cum Seleuciam con* 
deret, ut doett Pliniua in lib. 5. cap. n6. Poll expediiioncm lu- 
liani maniilTe videtur liaec folia, nec a Perils obruta fuiffe, quod 
tellatur Theophylactus lib. $. cap. 6. vales. • 

Traianus , pofleaque Snterus egejto fodiri , etc .] Zolimus 
lib. 111. ,C. 24. Gregor. Naaiana. in luliau. Orat. 2. Sozoincnus lib. 
6. Cap. I • LINDENRB. 

Avulfts cataract /a] his ipfis molibus per Per fas obllructis. 
Undarum magniiudine quae fads abundarent ad naves vehen- 
das. .W. >. * • / 

Stadiis xxx. repul/a .] In Editione Bom. et MIT. omnibus ie» 
gitur depulfis. Unde corrigendum puio decttrfts. vales. 

3. DiverforUtm opacum tjt et amoenum .] Zolimus in , 25. 
* 9 tapddfteov fiueiXnidv appcllat. (et ultra, non cis Tigridem ponit. 
W.) Solebant enim Kcges Performs, utpote venationi admodtim 
dediti, quibusdam faepiis ac vivariis Feras omois generis includere. 
ut quoties le equosque exerc ere velltnt, citra laborem vrnarentur: 

S uam venationem ut uimis . mollem reprehendit Dio ChrvfolL in 
•rat. 3. • Reisk. 1. p. 143.; dc regno: ^sfivw ph yd? naqadrfoovt 

5 T#y<Xu/iovTfr. unoTf tmSvptiatiav, Jsnf? Iv fifxrii rd thfpia Txrsc- 
vav, etc. Illi enim faepiis quibusdam quafi carceribus inch fas 
ferns , quolics fibi libitum erat , con/tciebant absque laborc el 
periculo. Haec autem faepta fere palatiis erant adiuncta , ut do- 
cet Xenopbon in lib. 1. de expeditione Cyri lub initium. Et bic 
quidem ea ioca na^ahtoois appellate iwu ibi tantuua , led ciiam 



’ Digitized by Google 



jiarcellin. lib. xxiv. c. ?. §. io. c. vi. §. i-g. 79 

in lib. 4. Hilt, ubi $pj$as iv nctqaMeots ntqttqyavt/dvots opponit 
tenationi tv dvantnraphoir rontnsi etrurlu* in Oecouomico. Vi* 
dctur aurem haec vox Perlica eile : quamquain alii ab Hebraica 

lingua earn deducunt. Certe nuliutenus Graecae originis ell. fDe 
bis diverloriis Regum Perlarum, laeptisque ac mmoribu* Curtin* 
in libro 7. c. 2. $. 22. Idem initio libri g. delcribit baec magna 
nemora, muria cincta, qitihus nobiliura fterarutn greges claudumur. 
Id libro 18. Hift. Mile. Invenerunt Romani in his palatiis Cbos- 
drois aviaria, dorcades, et onagros, pavones , ct pltajianos in ft • 
nit os, nrc non in vivario eius apud Damajiager leones ac lU 
yes mirae magnitudinis . j vai.es. 

Gentiles picturas Regis bejiias , e/c.J Petrus Teixera in lib. i. 
cap. 2^. Relationis rerum Perlicaruro, ait Perlarum ohm Regem , 
et Optimates maxime addictos futile venation!: et maxi mam partem 
bonoium in canes et accipirres impendillc, easque picturas fua 
magnitudine dignas exiiiimaile. vai.es. 

Piihil apud eos vel pingitur, vel fingitur praeter caedcs et 
bell a. j Invidioiiu* hoc dictum, quam verius. W. 

4. Deoneralas octosenis implevit .] In Mf. Regio ociingentit 
legitur. Hoc luiiani ltrategema luculenter delcribit Libamus in 
Oratione ilia funebri, pag. 3 *o. (Reisk. 1. p. 605.) %e*a) nTv <po( p- 
W«v 1 % na^ayyt besots ijeav an vijss, etc. quae cum Marcellini no- 
llri narration© mirifice confentiunt. Miror tamen Marcellinum no* 
ftrum nullam eius lirategem.viis facere mentionem , quo lulianus, 
cum ignaris boilibus mdites traiicere vellet, lutlos compellres per 
toium diem in ripa edidit* quemadmodum nariat Libamus in loco 
cit. «t de vita fua pag. 45. Rufus FeJlus in Breviario, Sozomcnus 
in lib. 6. cap. U et veius Scrjptor apud Suidam in yv^Dnuol. vales. 

Falidiores naves . J Duas habet Zofmiuj, octoginta Gibbonus, 
oegligentius inlpecto Ammiano. W. 

5. Duces] inprimia Sal/uflius , uti coniicit Gibbonus T. vi. 

p. 33 - W. : 

Nl veloel frigore pectoris .] Scribendum arbitror, velocl vi- 
gor e. VALES. 

7. R hod an um anna ct loricam rctinente Set tor io transit a - 
latum.] Non minor virtus Sorani Batavi, de quo b^ec vetua lu- 
feriptio r 

Hadriano potui qui iudice vqfia profundi 
slequora Danuhii cunctis tranare fub armis. 
ante boa aunos aliquot miles gregarius Parifiis, fpectante Rcge 
Chriitianiflimo, ita armatus ut erat, transnaiavit Scquanam. lia- 

I/ENBH. # • 

Sertorio] v. Plutarchum in vita c. 3 * W. 

8. Srorteis] cf. xx, 1 1. coriaceis. Denfiut confertis ordi- 
atbus. W. 

9. Catenas peditum firmis medium inter acies fpatitim, fe- 
tundum Homericam difpofitioncm praejtituit.] Orta ernendatio 
eft, catervis peditum infir mis. Ea euim Homeri ordinauo, Iliad. 

*• * 97 - 

'imtyas JTjwfo avv iW?r oi 9 tv not) 

Ilf^odr d* IfontSf* arwarv 7ta\las Tt 4e$\ovf, 

Jj*fv Tfo'/Jfsoio , %axovr # is piaeov i'Aoagrvv 



8o . coasuKT*jims..i» ammiaauh 



Ouam aciei ordinationem eliam Pyrrhus imitams eft. ut Seat. Iu- 
iiua I'rontinns ait, Strategem. lib, u, cap. 3. ukdenbr. 

10. I'elut pedis anapacjlt praecinrnlihus moduli*. Vid. 
Val. Max. lib. 11. cap. t>. jj. 3. Gell. lib. 1. cap. n. Agathias 
Hiftor. lultinian. LiSDBNBH. 

I'elut pedis anapaefti praecin. moduli j.] Snariiatarum exer- 
citiis ad' modnra procedebat et tibiam, nec adlubebatur ulla fine 
ajiap.icftis pedibus hortatio, ut ait Cicero in 3 . Tufcul. c. 16. et 
"Valerius Max. in lib. a. cap. r. cuius verba riiblegifte videtur 
Marcellirius. Sic cnim ait Maxiitfuj de Spnrtanis : Aon attic ad 
ti unirandum drjernderc Jolebant, quant tibiae concentu, et ana - 
pnrjii pedis modulo cohortationis ca/orem animn trasriffent. 
PorrO haec anapaelin Tyitseus compoluei.it Spartanii, leltePau- 
I'.uiia iu MelTeiiiflcis.' Erant autem eiusmodi : v 

"Aytr\ J SrraVr as rvJ.Syou 
Kou^oi »or^#> nbXiHrat,' 

Aatif fxtv Vruv 

Aoyu 6 ' *cToX/uwSr fidW ovrts, 

Mm (pfidffSc frjs. 

Ou ydf ituryte* ru 2 nd$r>j. 

Ut refert Dio in Orat. a. de regno, et Tzetaes in Giiil. i. hift. 
at*, qui haec tjufiaTtifiU piAtj appellant. Et alioqui anapaoliis de- 
lectaios efle Spananos, patet ex Athenaei lib. 4 ubi Hyacimhio- 
rum follemne deferihitrtr. Ait enim ibi Polycrates, pueros canen* 
tes ad libiam , puilalle citharae chordns fiinul o miles ad pedis 
anapaefti motlukn: iv avanafortfi ptr 6 %ios 6 n ro-.ov rpiv 

Siov aJoloir Celeri quippe et incitato J^conum ingenio bic ana- 
paefticus modus, acinus ct creber ac vegetus, conveniebat. vales. 
/ Et praepilatls mijjfilibn *,] Malim propilatis , ut in lib. 16*. 
c. 12. Propilabantur , inquit, mijftlia, etc. id enim erat spud ve- 
teres initium pugnae-r Caefar in lib. 1. et a, de bello Gallico, 
pills miJJU dicit. At praenilata millilia apud T. Liviurn funt, quae 
obtufa funt, et roucronis loco pilam praeBxam babent. Polybius 
te$cci£otf/utvci dixerat, et Xiphilinus in Kerone. vales. Nil mu- 
tandum, Anomianus niijjilia ponit pro ipGs pilis, eaque PRAEpi- 
lata nominat, quod iis mittendis initium Romanis pugnae factum. 
Rcclius tamest ieciflet Marcellluus, fl aliorum exemplum fecutus 
dixilVft : pilis miflis . W. 

( Humus rapido tut bine portabalur.] Hoc vero nimis poeti- 
cum, et plane oAugoufiJides. Sic Silius llalicus in lib. x. v. 204. 
— — Jublatum pulvere campum 
Fullurius rot at. 

F.t Statius in 5. Theb. v. 3 G 8 « 

tolutnqud Not is portanlibns aequor . /albs. 

Sen lii 9 eft: in puiverem foluta tellus ventis agitata. W. 

12. Lent et inconcito gradu.] Sic CsJtello plscuit, cum in 
Editionc Rom. cxcufum efTet, leni ante inconcito gradu : prout 

etiam in Mf. legitur Florentino, * et Tolof..* [ac Colbert. j At Co- 
Hex Regius ira Icriptum ha bet, leni ante incitato gradu : [lego, 

leni ante , dein concito gradu.] Sequitur enim , calejactis armi* 
retrorfus era die ns, ut appareat eum curium incitatum fuifle. qui 
an tea lenis fueral. VALBS. Adfcriplit RcineGus ; „Cum in Mitis, 

uti 

1 

v I 



digitized by Google 



MARCELLIKUM. I. IB. XXIV. C. VI. §. 10-17. 



Bli conGrmat Valef. , fit lent ante, malim lent atque incon- 

ciip.“ W. 

Calef actis armis ] ptigna calidiore facta : poflit etUm e'Te ca- 
U fact is ieitifi.it ione armis. Reinelitis ob verba : Jagittarum peri - 
culis miles erat imrnurtls, legendum putabat l a he fact is, quod non 
placet. CadeJ actis, i. e. abiectis, conierit Salmafios do modo 
uiurar. p. 47 1 * l° cuni fvolvifie liatui poemrebit. W. 

Cum Tigrane.] Non fum veiilus Edilionia Rom. feripturam 
auctori fiio redder©, quam et auctoritas exemplaris Regii Vt To- 
lof. * fac Colbert.] firmabat. Accedit Zoiimus in, 25. q tii Pigra- 
xem bunc nominat. rris yytisapr.uv rwv er? as^y-Tv * jfjav 

ii olroi Thypufys yl^u *a< amidst < fifcn'xwv djrdvrwv , xa) ’Avo^- 
$sos xal 2 ot^>»?vaf. Fugae inilium Duces fee ere : Pigrares fum- 
mo loco , et dignilate aliis anterellens, ct slttarreus , (Narteui in 
ALT. Reglo, PI. et Valent, fet Colbert.] diritur^ et Surenus . Sex 
aaiem millia Perfaruin in hoc prot-lio orcubuifl'c prodit Libanius 
pag. 323. At Marcellinus 11 . millia tantum ditit, et id. vales. 

uldverforZm feriens furas et terga.] Libro feq. cap. 3. elicit 
averforunique Ptrjarum et beluarum fuffragines concidcbat et 
terga. Ut dubiteni, an ei nunc etiam non ita lcripferit. Alio- 
qiun adverios foiet ponete pro boliibus. gron. 

1 3. Perrupiffetque civitatis ad it us, nl Victor .] Aliam eius 
jei caufam anert Rufus Fellus c. 28* Perfas, ait, lerrore fubito 
mifeuerunt : verfuque agminibus lotius gratis, apertis Ctrjiphon - 
tetri portis victor miles intrnjfet , rtiji rnaivr praedarum occajlo 
fuifjel , quam cura victoriae. Idem eliam dilerte conlirmat Liba- 
nius in Orat. iuuebri pag. 522. vales. Et ^olimus in, 25. VV. 

Fapforum] Reinef. ipforum vel lafforum. Sed nihil muian* 
dum : lapjorum eniin ell fugientium. W. 

14. Thejfali ducis] Acbillis. W. 

Sophanem, et si mini am, et Callimaclium, et Cynegyrum .] Do 
bis fparfirn Herodotus Ub. vi. 114. mu. 93. ix. 74. 75. luilinus 
lib. if. c. 9. *Valer. Max. lib. 3. cap. a. * lindbnbr. 

Fulmina Medicorum bcllontm ] heroas, terrores hoflium. Ipfe 
Cicero pro Balbo 15. fulmina imperii Scipiones dicit, quem fe- 
cutus Virgilius Aen. vi, 343. [Imo Lucretium, ni Pallor, m. 1047. 
Scipiades, belli fulmen. erf.] Sic Plutarchua Marcellum appel- 
lat gladium Imperii. W. 

15. Carfts Perfarum plus minusve duob. mill.] In numero 
caeforum variat Zolimus lib. in. c. 25. r E ntaov Si *ol h ry pd- 
X*J Iliyowv p iv TttvraxosiOi %a) StoxlXiot, Pw/xa/wv Si ou nXttovs 
%{*ts xal iflSoi lofnovro. lindenbr. Cf. Gronov. praef. p. xix. W. 

16. Navallbus donavit coronis , et civicis , et cafirenftbus .] 
Protrita iam funt, quae de bifee coronis in veierum libris legun- 
tur. Vide Vegetiuro et eiua Scholiaiien. liisdekbr. 

17. Nec refecravii .] Id efi, nec fe religione folvit, quam iu- 
rando contraxerat. Refecrare enim efi lolvere religione, ut ait 
Felt us: fed proprie de obfecrantibus dicebatur. Cum enim reus 
c^raitiis populum per Deos oblecraverat, ut periciilo liberaretur : 
iubebae magifiratus eum refecrare, ut populus Rom. religione fol- 
seretur, qua fe obligatos efie putabant, quod per Deos efient ro- . 
gati. Hiuc quoties aliquid, poitulantes ab altero Obftcro dixt- 

COftUC. LN AMMIAX. If. F 



# 



Digitized by Google 




COMMENTAHIVS IN AMMIANUM 



82 

rant, fiatim religionis caufa addebant Rejecro , ut tlocet Plautua 
in Aulularia lv, 7, 4 - Interdum ipfi qui obfecrabantur, relecrabant. 
ut apud eurndem Plautum in Pcrfa 1, 1, 49 - Refecratio eiiam 
exfecrationi tionnumquam opponitur, ut apud Cornelium Xepo- 
tem in Alcibiade c. 6. Rejtiiuta ergo huic Junt pul) lice bona,' 
lidemquc illi Eumolpidae ac Crrycrs, qui eum devoverant, rur- 
Jus rejecrare June coacli, ray tigor difoaiuiaoiai dicit Pluuirchua 
in Alcibiade. Diodorus Siculus in lib. i 3 * aoat rijv dqdv. Cal- 
lifthenes uno verho dvafuaiai, telle Suida. ’Pollux Inava/daHas 
dicit in lib. v. Onomalt. capite 34.* Ritus autem exfecrationis 
ac devovendi is erat Athenis, ut Sacerdotes et Autiflitae itanres 
verlus occalum imprecarentur dira quaedani , ct puniceaa v. lies 
excuterent, ut tradit Lylias in Orat. contra Andocidcm. tales. 

Rrjecravit] *Aemil. Probus in Alcibiade cap. 6. Rejecrare 
Junt cnacti, qui eum devoverant. Plaut. Pcrfa I, I, 49. Objccro 
te, refecra, etc. Id. Aulul. IV, 7, 4- Refecroque mater, quod due 
dum objecraveram. * Vid. Feltum in Rejecrare. LlauanuB, 



C A P V T VII. 

3. Latebrae texere notijjlmae.'] Port baec verba in' Mf. ' Flor. 
Val. et Regio, [et Colbert.] *ac Tolof. * legitur bine opulent a t 
Jed ille, etc. Neque aliter in Editione Romani. Quare aecedo 
libemer coniecturae viri docti, qui Rcgium exemplar manu ftia 
deferipfit. Is enim ad oram libri adnotat fiifpicari fe. plurima 
liic deelle. Deeft autem primo legatio Saporis ad lulianum, de 
qua praetcr Libanium pag. 322. loquitur et Socrates in lib. 3 . 
cap. tg. Deinde deOderailir narratio rerum, quas exerciius Rom. 
Ducibus Procopio et SebaAiauo intra Tigriin relictus geflerat, et 
quam ob caufam Iuliano in Aflyria , prout ipfis maudalum erat. 
occurrcre non potuerit. Haec autem deliderari ip lb docet Alar- 
cell inus in fine buius libri pag. feq. bis verbis : Hisque accede- 
bat aliud malum, quod nec adminiett/a , quae praejlolabamur, 
cum jirface el nojtris Ducibus apparebant , ob caujas impedila 
praedictas. Ubinam praedictas, niu hoc in loco? Ccrto Liba- 
nius polt legationem illam Saporis a Iuliano occulte dimiflam, 
ne pacis meutione frangerentur ac mollirentur anirai milituro, 
fubiicit de Arface et exercitu Rom. Pollremo defideretur in hac 
lacuna fraus Perllcorum transfugamm, quorum fuafu luliamis in- 
ductus, clafiem temere concremavit. De bis enim fo locutum liic 
elTe, fatis indicat Marcellinus fcqucntibua mox verbis, vales. 

3 . Parvi habit it vetantium dictis .] Ducum et Comitum, at- 
que inter bos Regalis Hormisdae, qui transfugarum conlilio ac 
promillis dolum fubefTu admonebant, ut feribit Zonaras. vales. 

jlmllti Juadcrenl pacne inn] Hauc integrant ntfinonviv pri- 
mus Gelbbius ex conicctura, ut opinor, adiecit. Kim in Mf. 
Regio [et Colbert.] et Editione Roin. dcllderantur baec verba. 
vales. 

Inf a u ft ij ductoribus praeviisA Ad Zopyri exemplum quon- 
dam, non viae ductorem tantum le obtuljffe, fed auctorem quo- 
que Iuliano exftiriffe , ut naves reique alimentariac -copiant , qua 
abundabat, flammis .darct, Nazianzenus feribit erjjAirsi/rnijt Ora- 



aole 



MAiici ll i n. lib. atxir. c. vi. §. 17. c. vii. §. a-5. 83 

lione* ti. cuius verba operae pretinm erir videre. * fra DanK Sa- 
xoni.im inl'eltantes, cum milirem caplivum etucem itiner ' f 
ad loci diiticiliora paludis eutusdam perductl, facile A Sixonibu* 
qiu iniequebanUrr , font diaiecti , et pericrunt ex 'ei» xx. mHIrsr. 
women rn 1 litis qui delimit eos a<l inviurn , fil'it-’ Hcrwarrfus, ■ qu; 
psnmni Saxonum laude celebralur. Heimoldus lib. 1. cap.’ c^.* 
uaOEMaa. * - i • , ' 

Infaujlis ductoribus prarvits.] C F. Scxtum Rufura c. 23, 
Aur. V iclorem i'-fiil. 67.* W. 

4. Exurl cunclas iujferdt naves.'] Zofimus Jib. nr. c. a& 
Cre gor. Naiianxenus in Iulian. (Jfar. 11. AuguAinus. de Civitata 
Dei lib. i». cap. ag. cap. ai. usdvim. 

Prattler minores duodecim.] Numerpa apud. Zofimnm nr, 
Sb. auction ra nXoia ipngimn *0! naira nAiJv d»riv«j/dma 'P». 
paixJv, Tie go, *-Tv dt rutfi/ar, iianaiif^vf it vgt. LmncrtBH . 

Praeter minor es xil J Cbnfentit Zonlrdi, qui 700. trireme* 
cum 400. onerariis incenliis fuifie (licit. At Libantua pag. 3 oa. 
quinderim naves ail coiupingendos pontes ait eQ*e fervaias : qui 
QBidcm fO'iJSci miiltutn lubor.it .' lit bod incnnfultiim rt impru. 
bens Athillia lui faciqus exculei. Adde AuguAinum in lib. v. de 
Ciritate Dei, cap. *9. vale*. ... ... 

Quas proJ~ uluras pangrndis pontibus difpofuh vebi carpen- 
lit.) FI. \ egelius de He inilil. lih. in. cap. 7. ' .Cenvnot/iKj re- 
fer turn rfi, ut monbxptos, hoc rfi paul/o laiiorrg. Jcapbulns ex 
fiigulli trabibus excavatas , pro > genere ligni ,rl' fubtilitate le- 
vijjimn . carpentis fecum portrl exercilus , tabula tit pariter et 
Claris ferrets praeparalis. Ita absque mora cpnjlratus pons, 
el f unibus (qui prvplerea \ habendi funt) vi actus , tapidci arcus 
foliditatem praeftal in teiApore. ISeque id mirum videri debet,' 
in bunc uluin naves curribus vectas: cum et Hunnos conAet, 

iliosque lllri circumcolas, navigia' fua temere conferta de loco 
in locum pallim hoc mods traiwferre folitos. Vid. J’rilcns Rbet. 
in Eclogis legation. ‘Bello etiam quod' Maximilianus Imp et 
iudovicus XU. Oalliao Hex contra Venctos gelTetunt. Germani 
«c Galli milites fcapbis, quas rarpentis vexerant, Si la m fl. tra- 
iccerunt. Bembua Hillor. Venetae lib- xn. pag. 1C7, b. Vid, 
Aimoin. lib. 5 - cap. 7 - pag. a 73 - likdbxbu. ' t , 

jirmatorum — regendis ] ut, quae ad trahendai a dime et re- 
gentlai naves adbibita efl'eut vigimi hominum raillia, exerritui ad. 
loogeret. Alii alias caufas huiui| confilii attulerqnt, in. quibua 
imperitia regionis, quod placet Heynio ad Zofimum p. 687. non 
ultimo ponenda loco elt. Nec a vero abborret fentthtia tiibboni 
T. vi. p. 45. Julianum bene perfpexifie, naves fuss contra rapi. ' 
Jrai fiumen, idque cataractis vel natura vel arte factia diitincturo, 
uon fine fumma diflicultate conniti poOe. W. 

6 ■ Tortique prrfugae.'] Id plane codem modo refert Zonaras: 
vii it ttihuv fxri^yubruriuv . ini 1 no>.Xo) rlit raf ,jgx** itiSgat 
**) do’Ao* ivirravro that ra' 7ia?a r»> avrd/siXut dxrivwv X.ryoptui, 
inbn sw xarfvruevv draeSirvai rod* •IrvSuv'roubXoUs • ot d»do9-/v* 
r« fiatdvois {(tifnvax ro anbgfurot. Cum' lam unhierfae naves 
tenfiagraffent, pterisque Trihunorum cohlendenlibus ea quae 
• iransfugis diceremur f random el infidiat ejft , vtx permift, 




84 COMMENTARIES.- IIJ <A M M IAN U Mj z*t A i 

wc quaefiioni . tflansfugae fitbdercntur : tjui tormcntis adactiy tan- 
dem veritatem aperuere. vales. 

6. Claffc , cum non oporteret non opportune, temere abolita , 
abfumta. — Per diverja di/iringeretur per naves et conthienrem 
difperlus eflet. W. , .... ... 

*7. Sencfrereni) -detiagrafienf. Amat omnino h$c ^erbum Am- 
mianus pro defecere t rninui , vim emitter?. Sic lunn •fenefeent 
xvi. 12. motup oceani adolefcem.es et fenefcemeAV.xx.vii* fl. leges 

ivi, 5 . W. , 1 . . 

Ob caujas impedita praedictos.] Arfaccs quidem Arroeniae 
Bex feu nroditmne, lit ei obiicit Libanius, feu quod .regionera 
lu am nudare Perlis nolebat, cop bis funs Iuliano obviam niitlcrf 
fuperfedit. Chiliocomum taitien vaflavit, ut legitur p. 3 ob. 
Exercitus aulerti Born, qui cis Tigrim relictus hierat., parti m 
ignavia ac iiumu, quod confortet fuos in Tigri lavantet lagiilts 
Perlarum occiloa viderant, partim difeordia Durum, cum libi in- 
vicem obtrectarent, et ahero proficifci iubenie, alter ut maucrent 
hortaretur, inertia ibidem et ofrio commarcuit. Libanii verba [tint 
p. 301. eo enim recurrendum eft poll finem pagiuae 3 aa. ob 
trahspdfUionem pagiuarum, qua baec Oratio mifere depravata ell. 
VALES. 

Ob caufas impedita praedictasJX Er liis verbis manifcftwri 
fit. quaedatn, ut lupra lufpicabaiur \ alelius, in Aramiani contexto 
excidifle. Cum jirjace quidem pactus fuerat lulianus xxui, 2, 
ut auxilia fibi mittenda femper naberet in promtu, duces verq 
Procopium et Sebaftianum iufierat intra Tigri dem fe ten ere* ita 
tamen. It fieri poflet, fe componere, Ut in Afiyiia fibi iungeren- 
tur xxnt, 3. Quid vero impedimeuto fuerit, uarraverat quidem 
Ammianus fupra in hoc capite; incuria tainen librarii alicuius 
omifi'uin, ex aliis fupplendum ell. W. 

’ , * 1 » ,»•«.. 



C A P V T VIII. 

. . * . • • • • *1 

1. Captivos graciles iuffit in medium duci.J Hoc firatege- 
mate ad iiigenerandum militibus hoilium contemptum antiqui 
imperatores faepe ufi funt : et Leo Imperator in Tacticis id ma- 
gnopere fiudet. Simili arte Agelilaus captivos Perfas nudos diven- 
di ante ora mHitum iufiit* ut milites, cum eorum mollitiem cer- 
nerent, cum mulierculii fibi bellum fore fperarent, tefle Xepo- 
phonte in lib. 3. eo Phitardho in Agefilao. vajles. 

3. Ergo eliam ad difficult.] Vff. Eo etiam ad difficult, luj- 

rBWBR. . • • . . »» 

4. Cum niJitf humani proficerent fenfus] nihil expediret hu- 
inana prmlentia. W. 

Chiliocomum J fertilem Mediae provinciam prope Corduenam 
fitam. v. omnino xxm, 3 . W. 

[Quorum neutrum ext is infpectis con/ore diccbatur. J Ter 
rentius in Andria hoc uticur verbo : Rejtat Chremes , qui mihi 

exorandus eft: et fpero con/ore. Ubi Douatus con/orc male a 
con fu deducit: Puiat Petrus Pitboeut efle hoc verbum exiiifpi- 

dbm, ut ad oram libri fui notavit.J vales. 



Digitized by Google 




MARCEL LIN. LIB. XXIV. C. Til. $.5-7. C. Virj. §.1-7. 85 

» » f 

Confore\ r^au. W. 

5 . uirripercmus J fubitia ilineribus occuparemus. W. 

6. [ Sacenae duces adventure , etc.] Ita prae ceteris codex 
Colbert. Legendum tanien puto Saracenos duces adv . etc.] 
talks . Saracenos ego in contextum recepi : nam Sacenae nihili 
eft. Saraceni auxiliares Iuliano copias proiuifcrant, xxm, 3 * 

Quod Irnperator Ctrjiphonta mag n is viribus oppugnaret ] 
Inde praedae libs abigendae occalionem datum iri i'perabant. W. 

A 'onnulli P erf as novis mot iff us incubuijfe firmabant .] Mf. 
noris viatibus . Jegendurn nobis vianlibus t ut libro *v. cap. 10. 
viantibus opportunas. Jib. xix. cap. 8* terga viantium nggrejfd. 
Libro xx. cap. 9. intend ad viandum. Libro xxv. cap. 3. 1 Jinn- 
ies catervas. Qni eft idiotismua Auctorum coaetaneorum. id eft. 
nobis iter carpentibus. oiselius. Ita et P. Pithoeus legendum 
ait nobis 'viaitlibus , per eadem loca, quia in vett.J libris pro «o- 
vis mot ib us Leri plum eft nobis viatibus. had. vales. 

Nobis vi anti bus incubuijfe in itinere nos adorturos adefle* 
ct recte quid cm affirmabant. W. 

7. Quod his fqua/ldius videbalur .] Emendavi , ' quod diu 
/qua. vtdebadur : cum viderefn in hac cadem pagina paullo fupra 
pro diu fluctuantes el dubli , in Mil. ct Editione Rom. Jcriptum 
efle diis fuel, eodem errore. henr. vales. 

Squalidisis oblcurius videbatur . v. ad xxt, 14. et xxv, 2. W. 





Digitized by Google 



86 



COMMEMTABItTSv IN AMMIANUM 



* 

A M MI A N I MAR CELL INI 

LIB, XXV. C. L 



i. Loricae rtlvels Umbis circumd.] Sic emendavit Caftellus, cum 
in Editione Rom. legerctur, nivlbus / umbis . Ego vero cum in 

omnibus MIT. Regio, Val. ct Flor. repererim, loricae nimbis cir- 
cumdalae Jerreis . earn fcripturam IVcjui malui. I'imbis tamen 
equidem (haetulerim. Sic enim loquitur Marcelliaua in lib. 16. 
c. to. Sparfiqne catnphracti eqnites, quos Clibanarios dictitant 
Perfae , i thorac.um inunit i tegminibus , et limbis Jerreis cincit. 
[Sane in Mf. Colbert. Icriptum elt , /umbis circ. jet. led corre- 
ction eadem manu, nimbis.] Hi funt quos ^pnfSCgsovs xa) • ac>j~ 
govs Uugaxus vocat Plutarthus in Crafld. vales. 

Corufci thoraces] Hos igitur difiinguit a loricis Ammianus. 
Illis folum pectus tectum, his ei aliae corporis partes. W. 

а. F/uvio brevi] Durus fortafle Zofimo in, 27. W. 

Machamaevs cecldit. J Zofimo in lib. 3 - c * pax^pa Tor. 

Eumdein inlelligit Libaniua pag. 302. cum ditits nitrovror di row 
yptrigov r i\os v lic MlT.) 7tgcpJx°v. vales. 

Cul propugna turns] Verbum propugnare Dativo fic et alibi 
iunctum. v. c. xxvm, 6. laiuti fuae propugnans. cf. et xviu, g. W. 

Perterrens ] Wakefield, ad Lucret. iv, 1017. corrigendum pu- 
tat prolerrens . erf. 

3 . Hive recedentibns nobis.] Ad locum qui Baraphtlias dici- 
tur, tefle Zofimo. vales. • 

Saraceni] nam et in agmine Perfarum erant. W. 

4 - sid Hucumbram nomine villam.] evpSq av vocat Zofimua 
in, 27. villam inediam inter duas urbes Nifcharam et Kifcbana- 
bem, quae cum fiuvio Tigri dirimantur, pome ad utilitatem com- 
roerrionim fahricato iunguntur. [ Hucumbra Icriptum eft in codi- 
ce Colbert ] vales. 

5. Exercltu fedatius procedente.] Ad locum , qui eft inter 
Danabam et Symarn opida, teite ZoUrao. vales. Sedatius fe- 
curius. W. 

б. j 4 dac s legatus q. ad Conflantlum.] Idem dicit Zofimua 
Hi. 27. avypi yap tv ravr y r»i > a'xtf earpuwvj# ns rJv dn/<pat-} 
vwv ovopa ^aufr, £fcrib. ’Ada***) Is ervxs itfcrs/oy In) ngfafitia*/ 
nqcs rov xwvc-Jvr.ov dntera'kptvQs. vales. CF. xvn, 5 * ubi do 
hac legatioue lermo eft, legatus tamen A Jarjeiu* W. 



Digitize^ by. Google 




MAR CEL LIN tTM. LIB. XXV, C. I. §. I - Sj 

7. Tcrtiacorum equejtris nutrients."] Forfan fcripfit Ammian. 
Tertianorum equeji. num . ut in Notitia Jmp. p. i/ f 4o. Jegiones 
Comitatenjes triginta duae , Secundani lialicani , G crmanicnni 
iuniorcs , teriiani,Jivc lerlia Ita/ica , Tenia Hcrculia. lixdenbh. 

Equejtris n timer us a /egionibus \ incufatus ejl.] Legionibus 
Ungulis equites 5 oo. cram allignati. Cf. Nall. Rom. Kriegsalier- 
ihuroer p. 98. W. 

g. Aliae] df%at%Zs pro alii; nec Liviuj fprcvit. W. 

9. Abiecti facramenlo ignominiofe mlfli funt alii quatuor 
2 fexillationum equitum, vel auxiliorum, vide Salraaf. ad Iuiii Ca- 
pitol. ^ertinacem c. 2. Tribuni . W. 

11. Ad tr actum Maranga appellalum.] Zofim. xn, 28* Ma- 
ranfa : sis Ma forvact naftyivovro xupw limjenbr. 

Mercne ] Noraen cR non viri , fed muneris. In dignitatibus 
enim Perfarum a Procopio Perlic. ^ib. 1. numeratur etiam M<$- 
javnr. Ammianus ipfe addit: equejtris Magijiro militiac. cf. 

iupra xxni, 6. ab init. ubi Uitaxac. W. 

12. Catervme ferralaer\ Cataphractarii Perfae Ammiano meo 

ita placuifle videntur vel difplicuilfe, ut, quamquam antea faepiua 
commemoraverit, hoc loco tamen ob oculos quali eosdem pingat. 
— luncturae rigenles chalybeae. / luma noru/n vulluum Jimula- 
era larvae ferreae. W. ' 

13. Pars contis dimicatnra.] t Dio in lib. 4 °« de Perfica ar- 

matura : dsniSt /uiv, inquit , ov 6 iv ' innoro^orat 61 *0) 

d*£>vTO<po$»o< (feribe ex Mf. xotrolpofoi) rd itoWd xa rdttyfaxroi 
mr far svotrat. Cljpeo quidem uti minirne cur ant: fagittarii au- 
tem ex equo , et contis dimicanles , cataphracti pier urn que in 
pugriam prodeunt. Adde Herodianuin in fine lib. 4 * vales. , Re- 
linaculis aereis paxillis. W. 

Sagittarii , cuius anis fiducia ab incunabuiis ipjis gens 
prarvaluit.] Tria nempe naec ab ipfa infantia difcebant Perfae, 
equitarc, fagittare , vera dicere. Herodotus lib. 1. c. 13b. Strabo 
lib. xv. Plura hue fpectantia collegit V'. Cl. Barn. BrifTon. de 
Reg. Perfar. lib. 11. et 111. lixdekbr. 

JDivaricatis longius protenfis brachiis • Aliis tantum in cru- 
ribus, pedibus ufurpatum. W. 

Ut nervi mammas praejtringerent.] Ut apud Homerum Pan- 
darus Iliad. 4 » X2 3 * 

Net/^ijv [sht ntXassv, ro|y 6 t ot 6 tffov. 

Quod fagittandi genus nafd fsa&v dicebatur. Erat et altera ia- 
culandi ratio nafd dcfmv cJr/ov, itemque 7 taJ u/uov , ut docet Eu- 
Ratbius in 11 . x. Quibus adde et quartura iaculandi modum ab 
inguine, quern Parthis fainiliarem fuiffe docet Periius in Sat. 5. 
Propertius in lib. 4* El. 10. v. 43* de Virdomaro: 

//// virgatis iaculanlur ab inguine brads . 

Sic enim corrigendum eum verfum exifiimo. Quintus denique 
modus fagittandi fuir, pede vicem manus implente: qua ratione 
ufos elTe Arabas feribit Suidas in 'Aya/Str. Vide et Servium in 
lib rum ix. Aeneid. vales. 

14. Elephaniorum fulgentium ] glabrorum. Truculcntos hia- 
tus probofcidas. Magi* inflrimia. W. 



/ 



I 



88 COMMENT A RItJS IN AMMI^NUM 

15. Manubriatos cultros. ] Li vim XVII , 49. Fabrile fcalprum 
cum malleo. linde.nbh. 

Explordtum rjl enim ab Hasdrubale.'] Totum liunc loctijn 
optime Livii verba illullrant , lib- xxvn. c. 49. Flephanti p/ures 
ab ipfis rectoribus , quam ab hofte interfecti. Fabrile fcalprum 
cum malleo habebant : id, ubi J’aevire bclluae ac mere in fuos 
coeperant , modifier inter aures pnftum ipfa in cornpage , qua 
iungllur capiti cen>ix , quanto maxima poternt ictu ddigcbat . 
En celerrlma via mortis in tantae molis bellua invent a erat t , 
ubi regendl fpem viciffet ; primvsque id Hasdrubai inflituerat, 
dux cum Jaepe alias memorabilis , turn ilia praecipue pugna. 
limdknbr- .. ‘ • 

Exploratum eft enim ab Hasdrubale .] Id Hasdrubalis con- 
filiura refert Zonaras in tomo 2 . pag. 90. n<xqiiyyn?Uv 0 ’AvtfyoJ- 
flas roll In avruv xa$np.l)wis • rovs rtrqve%dpl>ovs rvv - 

naqaer/xa t»y‘ Si v <«? ttqty rrvl vno to ovs vvrr6fui(voi 

IxTtMMvo'.ro. Praccepit Hasdrubai In a is qui belluis inf deb ant, 
ut vulncratos elepbantos conffiim interfi cercnt. Cultro autem 
quodam fub anrem perrujji facillime necabanlur. [Ceterum 
pa 11 1 io fupra pro v ertebram , venatn upturn reperi in codice 
Colb rtino: et it a in velenbus libris fcriptuiu fe inveniile nolavit 
P. l ithoeus.j ViLF.S. 

16. Maior vis et trucior.] In Editione Rom. legebatur , mn- 
ior iuffit atrocior , quaiti Icripttiram < aitcllus iniris raodis depra- 
varar. Sed ArcuHius quidem fie edidit, maior vis ita trucior . 
Gelcnius autem hoc modo , maior vis ita atrocior: quo mndo 
in exemplari Rcgio leriprum reperi. [In Colbert, maior vi/it 
atrocior f omnino pro maior vis. et atrocior .] vales. 

Lunari acle, fnuatisque latcrib .] Vide Aelian, de acie inilr. 
LUtDENBH. 

17. II la tis concit. fgnis fplculorum ^imprtum fregU."] Idem in 

ilia celebri Maratbonia pugna obfervavit Miltiades, qui Athenien- 
f«s efiufo curfu iullit Pertas aggredi , quo (rilicet ante ictus fa- 
gitlarum ad hofieni venirent, ut feribit Herodotus in vi. c. na. 
et lutfinus in 2. c. 9 Vegetius qunque in lib. r. cap. 9. hoc 
praeceptum Ducibus int uit at. *J\cc fecus Ventidius adverius 

Farthos, telle Frontino libri 2. cap. 2.* va1.cs. 

18. Aihil perpetiens remiffum] ,.i. e. fine remillione aut 
mora. Proprie: non patiens. ut alinuid remitleretur. Dicitur au- 
tem hoc aevo ca vox illo fenfu.** tmelli. W. 

Cedendo in modurn tmbrium ] qui paullulum cefiantes, roox 
roaiorem aquarum molem effundunt. VV. 

Pone verfus directis fagittis] Exercitatio haee Partborum 
five Perlarum full, ut non tantum itataria congrefiione fagittis 
excite uterentur, fed eliam cum terga vertilTent. Plutarchus in 
Cm (To. Virgilius in. Geoig. v. 3t. ( 

Fidentemque fuga Parlhiun, verfsqne fagittis. lixdexbr. 

Solis curfu ftammeo nimio aeitu laxatus refolutus mem* 
bra. W. 

19. Qui legionem Ziannorum regebat.] In Notitia Orientalis 
Imperii Tzannl dicuntur lub difpoutione Magillri militum per 
lliracias. Sic enim in Mf. codice legitur, cum vulgo Thaanni 




mjiacellik. lib. xxv. c. i. J. i 5 - ig. c. n. §. i 89 

I 

J»g»tur et Thanni. Erant autem Tzanni populi Lazis fmitimi ' 
at Armeniis, ut docet Prompius in lib. r. Perfic. Agathiaa 
in libro v. et Iufiinianns in Novella 28. de moderatore irleleno- 
soou. Znnni dicumur a Marcellino Comite in Ghronico lub 
Tlieoiioho Minore. Eullailtius in Dionyliutn, oi fsdxquvts , inquit, 
&K>» Itovrn tov. rovrovs vgv cavvoty iJiinTmuTfijov c$£ T$d*ouj* 

tff %a'i Titv mX»>i *>!» viArs’evev. Sane Zanni, et Sanni, Tzanni , et 
Tbanni fola proiiunriandi ratione diflerunt, ut Zangae et Tzangae, 
Tabenneliotae et Zabenneliotae in Chronico Victoria Tuiooerilis J 
Turullus et Tzttrullus opidum Thratiae in Procopio et Suida. 
Ex his quae diximus. apparet Tzannos longe ante iuj'tiniaui tern- 
pora foederatoa Rom. et auxiliares luilTe. vales. 

Legionem Ziannorum regebat.] * Zanorum jnentio in Novell. 
Iuniniani 1. et 28. Agath. lib. 5.* l-egionis nomen non ponit 
Zoiimus, ram tatnen ita narrat lit, 28 * dewAreav dXXour rf ar'q a- 
Tturas, sal Bffrrav/ajva rtjv yiyi/moviav i^oi/Tts tov Xoxov. uv't.i/air 
dyaiviffa/bsavov. In Noliiia Imperii nominatur Cohort tx. Tbano- 
rum Nitriae : et foriallia-au in fcriptura tanturn variatio ell; re- 
ipfa vero cadem haec cum ilia, cuiua hie menlionem Ammianua 
licit. Lin DEKBB. 



C A P V T II. 

2. Sub cnlumel/ls tabernaculi parvis] Tub tentorio fubitario, 
perticia tenuibus fulto. Munifict foflidienda gregario. cf. xvi, 
5. Atunific.es opponuntur beneficiariis . qui immunes funt a qui- 
bnsdam officiis calirenlibus. — Qu idquld ad minifteria poftu/a- 
baiur, conquirebatur ei pro cibo apponendum. Sul fee urns ni- 
hil de fe cogitans. W. 

3. Sentenliis culiisd. Philofophl .] Sic coniecit P. CaHellus, 
cum in Editione Rom. et MIT. omnibus legeretur fetilus ml. 
Unde feribendum exiftimo ohfeuro nortis , (lie in Mf. Reg. *et 
Tolof. * et Edit. Rom.) altitudine fenfus cuiusd. Phil, tenerrtur. 
[Sane in Colbert. legilur.oA/ruro noctis altitudine fenius cuius - 
dam Philofophl tenerentur.] vales. 

Dum altitudine fenfus cuiusdam Philofophl tencretur ] gra- 
ven! aliquant pbilofophicam fententiam animo veilarct. W. 

/ id it f/ualidius ) obfeuriua. W. 

* Speciem Genii public i cum cornucopia.] Cornu pomifemm 
vocat Arnobiua lib. vt. Fortuna cum cornu pomis, Hcubus, aut 
frugibus autumnalibua pleno depingebatur. lb.* LUttituiSR. tf. 
xx, 5. W. 

4. Kuminihtts per facra depulforia fupplicans] mat mini* 
precious a Diis, ut omina infaufta averruncarent, petens. W. 

flap rant ijji m a in facem cadcnti fimilem .] Iterum inf. facem 
vocat, tit Apul. de Mundo: Sunt et alia eiusmodi imaglnum ge- 
nera,' quae Graecl faces — nominant. Ariliot. live quis alius au- 
ctor libelli de Mundo , \afxndias dixit; g/obum Aural. Victor in 
Julian. (Epit. c. 43.) sic. ne noclu ijuidem vifus ^ngens globus 
carlo labi, diem belli cautum pratfUterit. *Gell. lib. 19. cap. 1. 
Fumigantcs globi.' lixdembb. 



(jo COMMENTAHIUS IN AMMIANUM 

4 \ 

Minax infelhira Jidus Martis, cuius numcn offcndcrat 
xxiv, 6. W. 

5 . Quem AIAI 220 NTA.] Id lignum ab amiquis infaulium 

efle babitum docet Homerus 11 , 4, — 77. 

Otov 6' dvr (get- v\ xs Kgovov r ta7s a y%v\ofA^rou 
*H vavT>,at rtgas t di <rrgar£ svgii Aawv 
Ao lAiigoit* rov rot a r.o noWo) ffff/v&jffir ttvr4u, 

Ubi Euftatbius recte notat: acr rtgct <!£ Xtyvi 00 xvqlvs , dXXu r$ 
dvrs got i 6 is t otov X onoiot oi diurrovTf*, uv X yivsvts d Mqos 

uryoty* f * cho *al dvi'fxovs vs imnoXv 6 n\ow/. V entorum (juidem id 
lignum efle teftatur Araius in Prognoltico. vales. 

AIAI 220 NTA rms appellamus . ] Achilles Statius in Arati 
Phaenomena, 71 sgi xo/urjrvy. Oi a no ronov sis rdifov ui.rigxoid.aot 
*aXoJvrcw drroTfSt xa) <fidrrovrss * yfrsrat 6 i tovto , r Jv durtgv* 
vno Trvfvaarrof riva»<ro/**y*»>v, xa) oiovtl VTttv^tffas a $*/vr«v. 6 to «al 
fjtffxsio’i dvtftvv sirrsv ‘'Agaros vo£ro. Quae eadem apud lieronem 
Alex, leguntur. Araii aulcm locus bic ell Sect. 79. v. 11. p. 108. 
cd. Par. 559- 

— — onfttv gvfAo) vrtoXfvxalvovTCti, 

Aei3fX$ a * xihots awTifv ddov igxofAivoio 
llvf •J/ACtTOf, etC. LlifDENBR. 

Cttalssoira La line : raptim transeuntem, pervolantem coelum. W. 

Profanus et demens ] Proi'anum dementi iunclum acceperim 
non de tireligiofo, fed homine ex vulgo , uno ex multi.. W. 

6. Scintillas al> aetherio cadences vigors.] Idem fentit Theoa 
in Arati Prognoftica. Sic enim definit ha. imagine. : cTt\fi* 66 :ss 
eiaiv di dxonlpnH o alfy? ’ asst too aiStqar ipri nittusts to 

1 toiovto. vales. Ab aetherio vigors igne emicantes. Acri con- 
tactu frictione. h.umen lucida materia. W. 

In aefium Jolvitur corpus.] Sic emendavit Gelenius, cum ex 
Caftelli couiectura ante legeretur iners tumjolv. At in Edition, 
Rom. lie legebatur: inerlium folv. corpus. Sed rum^ in codice 
Rcgio fcripium roperiffem in aertum folv. corp. fin Colbert, in- 
dium folv. corpus:] flatim emendavi, in aeilum folvitur corpus: 
quae emendiftio confirmatur verbi. fequentibuj, ad fuhftant in m 
migrant, cuius alirilu incaluit nimio. Quidam eniru ex attritu 
aeris haec profilientia formari Bdera dicebaut, inter quo. Ana- 
xagoras telle Diogene, et Seneca in lib. a. Natur. Quaeft. cap. 14. 
Vales. 

Cum adlritu incaluit.] Oi yd? iidrrovTtt, derlfts plv ov* 
§le), ylvreif it ttugot fitfopltov it nafarolinus as rtfuv, ut Theon 
Alexand. inquit, in Commentaiio ad modo laudato. Arati verfu*. 
UtoUBI. 

7. Tarquitianis ] Vid. Petr. Pithoei Adverfar. lib. 1. cap. xx. 

LINDENBfl. . 

Tarquitianis lihris.] Tarquitius libros de Etrufca difciplina, 
et Oltentarinm Tul'cum confcripferat , tefte Plinio, et Macrobio 
*in libri 3 . Sat. cap. 7.* Is ipfe eft, opinor, cuius mentio lit in 
hac Inlcriptione veteri : Li Tarquitio. L. p. Pom. EtruJ'co. Sul- 
piciano. Scrtlne. Quarjiorio. vale.. 

Tarquitianis lihris.] Libri ifti nomen babent a Tarquitio, qui 
fcriplit de Etrufca difciplina. Nomen viri laepe a librariia falfo 



MARGE LI, IN. LIB. XX V. C. II. §. 5 -. 8 . C. III. §. I -5. 91 

[crip turn TarquiNius, v. c. apud Macrobiuni Saturnal. it, 16. rc- 
cte tamen HI, 7. TaiquiTius. Libros iftos piuras titulos liabuifle, 
pat«*t ex ip To Nnftro, qui litulum de rebus diviuis laudat , quem 
often t a continuin'** a Diis jpiis rmfta, in coelo vifa prcbabile eft; 
aluun tituium habet Macrobius 11, 7. ofientarium arborarium , 
H qua arhorum futuri praenuntia. cf. euam Laiiantium inituuit. 
1, 10. Voiliuni de lii/tor. 1, 31. Pithoeum in Adverfar. p. 71. 
Cranium Animadverll. phiiol. hilt. T. ix. p. 44. f. W. 

$. Imperaiorc omni vaticinandi fcientiae reluctant? J in quo 
umcn Ammianua libi non coniiat. cf. xut, 1. 1 2. infra c. 5. W. 



C A P V T III. 

i. Stabiles ftatarias ptignas. — yfdusque perpctuum diem, 
toto die. cf. perpetua hieme xvin, 6. W. 

a. Terga anna cogent ium , (ftatim poft ultimi) aciei extre- 
mae. W. ~ . 

3. Obi it us loricae.] Zonaras idem feribit: frux* bi bid fid- 
for *3} rijv tx rov >} \iov (p> 6 yuaiv (&iqov <s yi<? piv dx/sd) rbx 5 w- 
faxa Ixived/A vox. Id eft: Quippc Joricam oh pondus, rt Jolis 
ardorrm (medium enim tunc tempos erat a*Jlatis ) depojuerat • 
At Libanius in Orat. funebri, pag. 3 <» 3 * colorem hie 'afteit mini- 
ma probabilem. Ait enim inermem tunc fuifte luliatfum, eo quod 
Perfas ubiqiie vicerat: quae nirni.i fui Hducia in tanto duce nequa- 
aoam iVrenda eft. Itaque merito in Victoria Epitome reprehen- 
flitur. VALES. 

4 * Fartorem Jlridoremquc elephantorum impatienter tole- 
rantih. no/iris.] Addidimut n> ^uaorrm, ex Mf. fenfu pleniore 
perfectioreque Sir paullo retro hoc eodem libro: Elephantorum 
Julgentium Jormidandam Jpecietn , el trur.ulentos hiatus vise 
mentrs pavidae perferebant : ad quorum Ji ridorem odorrmque 

el infuetum tunc afpectum magis equi t err chant ur. lterum lib. 
Xix. c. 7. ^ 4 diectis elephantorum agminihus, quorum flridore im~ 
matiitaleque corporum nihil humanae mentrs terrihilius cernunt. 
Q. Curtius lib. vm. c. 14* de Pori Regis elephantia : Alagnum 

belluae iniecerc terrorem, injolitusque jtridor non equos mo do , 
lam pavidum ad omnia animat , Jed viros quoque ordinesque 
lurbaverat. * Floras lib. K. cap. ig* Quorum (elephantorum) cunt 
magnitudlne, turn dejormitate, el novo odore fimul ac Jirtdore 
corjlernati equi.* Magna hinc Romania bello Tarentino clades: 
foedior tamen CalToveilani Lritannorum Regis pavor, qui ne ad 
twin* quidem elephant! adlpectum durare poruit, cum ad'eum 
Caefar tranfttum pararet. A quo malo, ut libi praccaveret Per- 
Teus, giidXois fjvXhois lXt<pdnTuv Hi av xa) Xfoav tx°.M-ivoiS , llri- 
doreque lubarum acutiore, paullatim equos luos verorum elephan- 
torum barritum et magnitudinem ferre docuit. Florus lib. 1. cap. 
18 * Polyaenus Strategem. lib. 4. et 8. limdenba. 

5. Succlnctior] expeditior, alacrior. W. 

Averforumque Perjarum et belluarum fuffragines concidebat\ 
Simile ftrategetua Aiexandri Mag. de quo Curtius lib. 8- c. 14. 
Anceps ergo pugna nunc Jequenlium , nunc Jugientium elephan- 
ts, in muttum dies variant cert amen extraxit, donee /ecu- 




1 



Digitized by Google 



93 



C OMMZNTAR1US I AMMIANVM 



\ 

rj bus (id ruimque genus auxilii praeparatum ernt) pedes nmpue 
tare, corperunt. * Quale ct illud, (If quo Helmold. Chronic. Sl»i 
Torum lib. i c. ti 8 . FuU pugna vehemens, ec victoria utrimquo 
ambigua, quousque units pnrtium Comltis proc/amavit, ut po~ 
p/ites equvrum, i/uos hojtes infidebant , Yortiter caederentur; 
f net unique eft , ut cadenlibus equis , JcJfores quoque ioricalt 
collabcremur , glad Usque nojlralium protriti Junt. pag. 54 -* 
LIND&NBR. 

Sujf engines ] nervi , quibua imi pedes tibiis nectuntur. CF. 
xix , 6 . VV. 

6 . Clamabanl hinc inde Candidali ] Candidatorum fignifi- 
catio non uua: led quorum hie utentio, ii e Scliolarium nu- 
meio ob corporis proceriiatem electi, primi Scutarii Prote- 
ctoresque Principis erant. De bis iierum Ammian. lib. xxxi. c. 
1 3- l£. Procopius Gothicor. lib. HI. ev Si our os dvtjg jossi Xiots 
ph 'Iooeriviavov fas . ini) is rods *a vJiSdrov* uu'AwptvovM 

rtAdiv isrvx* T ur Si inirmuv naraXoyvy Vid. Cedien. in 

lumorr, pag. an. Linosxan. 

Incertum fubila equijtris hajla , etc.] De morte Iuliani alia 
longe diverfa Soromenus lib. G. cap. a. Nicephorua CalliA. lib. x. 
cap. 34 . Gregorius Nazianz. F.pdc. in lulian. Oral. a. Arnphilo- 
chius in Vita ISalilii Magui Arrbiep. Chryfollomus de Baby I a 
Martyre, Augufiinus de Civitate Dei lib. ir. cap. 39. likdeubh. 

Incertum'] Hoc unde pendeat, vel quo referatur, non vi- 
deo, el quovis pignore rontenderim , e margine irrepfifie in con- 
textum. Sciolus alleverat, qui non eandem de Iuliani morte 
omnium fuifle fententiam meminerat, nec hoftili . fed Chrif'tiani 
cuiusdam militia lance*, vulneratum efle cum Libanio credebat. 
Sentit igiiur Ammianua cum Eutropio, qui et ipte incerfuit, Sexto 
Kufo et Aurelio Victore, qui omnes hoftili fagitta eum confof- 
fum tradunt. W. 

Sabita equeflris hafta.] Libanius pag. 3o3. (Reisk. 1 . p. Gi3.) 
tdgu 4" innlois in' adrdv ivix^is dorrAov did row ftgaxiovos Sgu- 
pdv sis vijv jrAaujd* tiriSu , etc. Hnjia equeflris in eum iner- 
mem lllata, per brachium in latus irrepfu. Et bic quidem 
eius candia anctores Chriliiauoa fuifle contendit* qui * luliano 
depreili ac vexati, cum inlidiaa ei dudum compararent, tandem 
oblata occaftone facinua peregerunt, ut dicit pag. 3a5. quem Li- 
banii locum profert etiam Sosomenua in lib. 6 . Sed Eutropiua 
qui huic Perficae expeditioni interfuit, et Rufus Feltus, ac Vi- 
ctoria Epitome ah hoftium equite , et quidem fugiente, conto 
perculTum efle memorant. vales. 

g. F.xiiium ] mortem, cf. xiii, 5 . W. 

Epaminondas tile dux inclytus.] Val. Maximus lib. ni. 
cap. a. luAinus lib. vi. cap. g. lindenbr. 

9. Phrygian appel/ari locum ubt cecidcrat. ] Iuliaous cum 
elTet Anliochiae, noctu in fomnis iurenem vidcrat rutila coma, 
(i. e. Solcm. W.) qui ipfum in Phrygia morituriim ei vifua erat 
praedicere. Cum igitur letaliter vulneratus , locum ilium in quo 
caflra habebat, Phrvgiam appellari didiciflet, exclamalTe dicitur: 
O Sol, Inlianum perdidiAi: ul narrat Zonaras, et auctor Chro- 
nici AJcxandrini: fed in hoc jafla perperam exaratum eft pro 
$goyia. vales, 



* 



J 



MARCEILINU Mi LIB. XXV. C. 111 . §. 5-l5. g3 

io. Vtlut crauetoratus] fui iurij. W. ■ > ' 

is. Quamdirt J usque dura, donee, xxir, 5. W. 

1 3 . Cum plrbe maxima ] plurima. — Merena c. I. Noho- 
iare xvm, 6. 8. W. 

Proclia xx. Marcelli J Maior numerus apud Plinium lib. tit. ■ , 

cap. Solus (lul. Caef.) M. Marcellum transgrejjus : qui undc- 
quadragies dimicaverat. Solinus cap. vi li.xdbxbk. 

[ Profit a viglnti Marcelli ] At Plinius in libri 7. rapite 2J. 
el Solinus in capiteS. (quem fere totum exl'cripfil Aimnianus. W.) 
taulto plura M. Marcelli proclia Coimnernorant , et iignis coltatis 
nndequadrsgies dimicaviffe etim leribunt. Quod auteni paullo in- 
fra ait Ammianus, ultimum ex Sergil pofbris, Cntilinam c/nrnt 
g/oriarum rites adoreaj Jempilernis maculis objitnhrar'iJ }* , id 
accepit a Solino, ut folet, cui in capite vi Coll^claneyiuni di- 
cinir Catilina tantas Sergii adoreas odio damnati rn; minis ob- 
Itmbraffe.'J VALES. Cf. Gronov. Praef. p. xxt. W. 

Sicinium Dentatum] lta Ml. lit et Valerius Maximus lib. in. 
cap. 3. A. Gelliiis lib. ,11. cap. 11. At vulgati qiijditiu lodil. Sic- 
ciuia vocant, mi et Dioiiylius Haliear jib.' p. pag. G* >ta. Atv- 
*101 2i*»ior Arvrdros. Plinius lib. vu. cap. ;8- Solinus cap. vi. 

*Varro apud Fulgent, in wsfrewdes. ' , linoexbb. i 

Sicinium Dentatum.'] L. Siccius Dcnt.nus emendate dici de- 
bet: fic enim practer Dionyfinm Halic. vocal Zotiaras in tomo 3. 

Annaliurp , quos ex Dione compoluit, pag. 27. Afdxrov e/xiov, et 
Fulgentius Planciades de verbis amiquis ex Varrone. De cod cm 
siccio Dentato vide Felium in Obfidionalis corona.' vales. 

Srrgium , qui vicies et ter vulneralus. ] Plinius lib. vtl. 
cap. 38. Solinus cap. 6. lad quem vide Salmalium' p. 34. W.) 
apud quem ipfiUima fere Amntiani verba Bratus prtsfecta tot 
fuffragiis gloriarum, ni heres in pojteritatis eius Jucceffiono 
Catilina, tantas adoreas odio damnati rwminis obumbrajjet. 
undebbb, Uterque, et Sicinius et Sergius iterum iunguntur 
xxvii, 10. W. 

14. dnatolio interfecto, qui tunc erat Offtciorum Magijtrr ] 

In Zolimo tn, jg. perperam dntonius leribitur pro dnatoliot 
Maxes J 1 xagrtgds yivoplvut t-ntstr ’Avndwos , d Twv nefl vhv 
Q .JX gy tjyovptvos rafsaiy , or xaXovSr ‘Pwuaroi MJyrsrgor; L t te- 
ll EBBn. 

Occupato cqfielli vicinl praeftdio .] Id Zefimns paullo ab- 
ler refert bis verbis Hi, ag, dy Jgss i(t ixovra juo'v 01, <np»v <3) 
rou 'Pujuaiaiv diidfsaTos A*«/wmjutvoi, nctgafiiaXXoptroi rt a%gt ita- 
vdrov, rov Spgougiov yryo'vaeiv tyxgarsis , a$' ov rots Pwua/orr 
SxsffASavrar oi tligoat n/.torsxrsir idofav* xal rgris e/xtgas rwv 
roXrjwiwv ityfSgtvotT «v, ©ox okiyov algous ruis 7 tq\iogxov<str ins* • 

Sisn'vou ntgitadiirsar. lx. rnilites , Jut et dignitatis Bom. memo- 
res, ad mortem usque audacler deccrlanCes , cajiellurn tllud 
occuparunt , ex quo Perfae in Bom. iter Jacientes impeturn fe- 
ttrant: et ah linjlibus per triduum obfejji, aggrrjjl tandem ^ ' 

oppugnatores ip/Cs . incolumes eva/erunt. Infra c. 7. (6.) C4- 
Itellum Vaccatum dicitur. vales. 

15. Qttam repofeenti naturae ut debitor bonac fidei reddi - . 
tvrus exJulio\ Non minus prudoutor, <ju*m pie, Jofephus Apud 



Digitized by Google 



9i 



COMMIKTARfUS IN AMMIANUM 



Egefipp. lib. hi. cap. 17. Deus ofnnipotens thefaurum nobis opti - 
mum dedit, Clique incJnfum in hoc vofe fectlli et confignatum 
commifn nobis ctjiodiendum , quoad ipji placeat repofcere. 
Aonne in utroque crimen eji , vet reiicere ’drpojitum non re- 
pofcente qui dederit , vel repofccnli ncgare ? Si hominis d*po- 
fttum viol arc parna inj amine cjl , quanto magis viotare depofi- 
turn Dei? lindo br. 

t » .... . , ' * • > , 

Ut debitor bonne fidei reddilurus exfulto. ] Sapienter id 
quidem et ex nraecepio I). Marci , quern lulianus Iibi imitahduoi 
propofuerat. Hie enim in Iibris de vita lua nibil Foqueniius in* 
culcar, quam bilari ac libemi animo mortem elbe exlpectandam, • 
gratia* quineliam Deo habendas efle. In libro autem 4. eadern 
utitur metapbora qua lulianus hoc in loco: •Kiq1piT4pn .ro 4 va- 

st \*}Tt%ov i% roZ fiiou tv\vrot 1 p^Tt oqtov itoutyos pvi fra dv&?oT* 
7tov ritus piqrvqos. Sign urn receptui 4 ex hoc vita 4 ex/pectajris 
expedites , ut nee iuramento opus Jit nec lejiibus. Et paullo 
poll fubiicit,’ honViuem fnpientem eadem Facilitate^ et conltantia 
digredi A vin, qua ad aliam quam actiohem vefyrcQnde ac de- 
center obeuridain fe conferret: fieque mmquain liVqidrfVctam eiut 

vitam tamquam fabulam nomlum ultimo actu fimto iutercipi a 
fato. VALfcS. 

Ut debitor bonne fidei] qui, quod ,debet* promte reddere 
paratus eft. — Pbilofopkorum Jentemia generqli omnium. — 
j Beaiior, nobilior, praeilantior. — Quolics conditio melior a de- 
teriore difeernitur , in meliorem transit. W. 

Mortem tamquam Jummum praemium .] Notae funt hiito- 
riae, iam ab antiquo in Scholia trartatae, Cleobis et Bitonis : 
quibus rum# mater precata elTet ab Argiva Iunone, ut illis prae - 
mi inn da ret pro pietate, quod maximum homirti dari pojjet a 
Deo , mane iuventi Junt mortal . . *-llem Ag^wnedis atqup Tro- 
pbonii , qui cum Deo Pythio templum aedifi callent , quodque 
optimum foret precareutur, conFeJibn , fomop. prelli nunquam 
poftea furrexerunt. Xenocrates Platonicus de Morte peg. u£. Ci- 
cero Tufcul. lib. 1. Plutarth. de ConloJat. 4 Ad quae exempla baud 
dubie live lulianus live Ammianus frefn^xit. linDenbr. 

t A» .. , ^ # - 

16. Ac me proiiciam out projternnm ] cogar yictas manus 
tradere, pacem petere ab boiiibus. — 4 Dolores infultanj. ignavis 
acriores bunt impatientibns , mollioribus. W. 

-« 17. Civil/a] in; pace. Examlnqtls rationibu* nonnif] rite di- 

ligemerque omnibus perpenlis. Tametji profperUUs firnul utili - 
tasque conjultorum non ubique concordent , etli utibter provills 
non Temper roipondet eventus. W. - & Jv , - • 

ig.' Jjcentinm omnem actibus meis exterminans. V *Magna 
laus in cefta poteftate, cum Priucipes nil iibi amplius licere pii*’ 
tent , quam privatis, ur Plinius in Panegyr. ait. Et ppeclaro 
Impp. Leo et Anthem, in libro LL. Anlbemii Aug. Tit. 3 * A r e<jue 
enim nliud Impcratoriae mairjtati , cut femper debit aequitns 
inhaerere , et vigere iujlitia , videtur nccommodum, quam com- 
mune ius omnibus refervare Jkblcctis , et nihil amplius bonis li- 
cere Principibus , ni/i quod liceat privatis, *Uidorus Sen tent, 
lib. 3 . cap. 51. lufia ejt vocis eorurn (Principtim) auctoritas t Ji 
quod populis prohibent, Jlbi licere non palianlur . Gratianua 



\ 



Digitised by Googl 




MAttCELLINUM. LIB. XXV. C. III. §. l5-20. 9 $ 

diflinct. g. c. Ittfium eft. * lindf.nbb. Licentiam abnfum po- 
lenUae , impotentiain, fuperbiam. W. 

Gaudensque ] FortaJle hie aliquiti excidit. adeo feiens, quod 
Be et xiv, 7. Imperiofa parens , quae iua habet imperandi. con- 
fideralis a penis periculis. Fundatus lirmo gradu , turbines for - 
tuuorum , quae forte inciderent, calamitaium xv, 5 . calcarct con- 
temn ere, fuperarc. W. 

19. Fide falidica praecinente'] cf. xxiit, 6. W. 

Vel damnatorum fine decedo.'J Sic recte in Florentine Mf. 
at fup. lib. xv. Damnatorum forte Poemenius raptus ad Jiippli - 
cium intcriit. Et de hoc ipfo luliano Jib. xvn. c. 1. §. 14. Op- 
peiere di mi can do qloriofe ttiagis optabat , quant damnatorum 
forte, ficut fperabauLy ut fratcr Gal/us , occidi . Igitur quod vulgo 
iegitur, delicatorum f corruptum efle facile apparcr. lindehbr. 

Merui clarum e mu/ido digrejfum] Al. clarum. c medio . 
Sed Mf.’ lectio, ouam expreflimus', verior. Sic lib. xxt. c. 14. 

E mundo cilius digreffurum. Lib. xxix. Cum mundo digredi 
ftatuijfct. Lib. xxxt. c. 2. §. 22. Fortuitis cqftbus mundo di - 
grrjfos. Calliodorus Variarum lib. vi. Epift. 2. Cingulum fiidele , 
quod nefeit ante drferere, quam de mundo homines coni in gat 
exire. lijiDEXBR. 

* E mundo. digreJTurri] Sic Tertull. ad Uxorem cap. 1. Chri - 
fiianis faxcudo digrejjis nulla rejiitulio nuptiarum. * li.ndesur. 

dequo i fiiCiQ ] baud iramerito. \Y. 

20. Super Imp . vero crcando cautc reticeo .] Libanius, pag, 

525* (Reisk. 1. p. 614.) rffOjUtvwv dl*, ail, rjv <p/Aw v drro<£>j»at rrjs 
dfxrjs *Aif 5»ovo/uov , ouJl/st airw itaq<xn\*i<uo>i iyyvs d?wv, <£<pijxe 
ry arqortd rrjv Cumque amici rogarent , ut fuceejjorem 

Imperii nuncuparet , ipfe qui netninem fibi parent circumfpi- 
ceret , fpffragiis militum rent permifit. Videtur autem lulianua 
exemplum Galbae Aug. reformitlaile ; qui aft'ecta aetate cum Pi- 
fonem Gacfarem nuncupaflet, et fibi, et Pifoni perniciem crea- 
viu Namque Otbo praelatum fibi Pifonem aegre Fergus, in 
Prinppem confpiravit, ut in Hifioriis refert Tacitus, vales. 
Egregia veto comparatio. Et Galbae iilcolumi , et bene valeuti 
et confiderato cum iudicio ad ordinalioncm illam aggr'efio et liinc 
infidias perpeffo fimilis eft Iulianus et liic letaliter vulneralus et 
in horas mortem venturam profpiciena, hoc fcilicet agit, ut me- 
tuat repentinum Otlionem. Quis credat? Immo vult imitari 
Magnum Alexandrum, fi ex imitatione alicuius ad hanc ra- 
tioncm venit, et imperii caufmn rite agit; alioqui metus ille tra- \ 
deudi alicuius in ultimum discrimeil noime inaniFeile refpicit hi- 
ftoriam Auguiti itidem dcliberantis dc bac re apud Taciturn lib. 1. 
Anna!, cap. 13. et quid ille nominandis quibusdain effecit? Nempe 
ait ibidem , omncsqnc praeter hepidum , variis mox criminibus , 
ftruenie Fiber io , circnmventi funt . gron. 

Super Imperalore vero creando ] Aur. Victor in luliano (Epit. 

C. 4 ^J • Circa noctis fere medium defecit , praefatus confulto 
Me de Imperio nihil mandare , ne , uli fo/et , in multiiudina 
aiscrepantibus Jiudiis amicorum , ex invidia Rcip. disccJrdia 
x*£Rcrrrs periculum facerct. lixdetshr. 

Ne per impudentiam dignurn pr acta ream'] MoliuS in Mf. 
per imprudciUiam. lisdsabr. 



\ 



<J(J COM M ENT.1R1US IN A M M 1 A N 11 M 

Alumnus reipublicae frugl ] patriae atnan's (Patriot). W. 

ai. Familiares opes J pecunias fuas. Supremo Jlilo tefta- 
mento. cf. ail xxr, ij. W. 

Quern cum beatum fuijfe Salluftius- refpondiffet ] Beati et 
Felices mortni dicunttir, in' tufrip, a/sou , lit Graece /umaf/ro/. 
Helycli. Maxxftrr.s . o rrihrwr , o fxaxdqios , ' o rsx^os. Suidaa in 
Manjp.Y Plutarcbus in riciyauidhxu. lulianus in Epiftola ad 
Hermog. 'Ei <»/>yi wt'v i»! , Aar /uuxayiYit* iylsiro , xojtfrf yri, 
tta&Jmq \ 6 yos. lindbnbr. 

Cum beatum fuijfe.} Til. Marcilius dubiut an non rnelior 
lectio lit beatum et fuijfe, quod fane nimia captaium, nec ad 
geulum Ammiani. grok. 

Qui elate ante conlernpferat fuum ] qui modo tam elato 
anitno dc fua iplius morte literal loculus. W. 

aa. Auctoritate etlamlum integra increpahat . ] Neque id 

pmifit Libanius, ( Keisk. i. p. G14.) cniua have funt verba: diraV 
Twv yiq rwv »<;if?T->fxdruv 'is Sgif'ov nestritxSruv >0) ot/’JJ rjv 
<Pi\oaof ojrTuv i-jvuixiruv xafrtqrtr , imrifsa voir tf Ja A on >a) 
oux thusra SI rourois , etc. Et cum circumjtantes in Jlelum 
univerfi effunderrntur , neque ipfi Pbilofvp/ri a gemitu pqfferrt 
temperare; cunctos increpahat, fed hos maxima : ^fuod cum 
rebu t a J'e in ornrii vita gejlis adit urn ftbi ad Dcorutn fedes 
aperuijfet , ipfi hand fecus uc tartaro dignum lugeeent. Deinde 
tabernaculum illud luliani carceri comparer, if 40 jpomurum 60- 
cratem ainici conveneraut. vanes. 

Auctoritate integra etlamlum j lono vocis itnperatorio. W. 

Coelo conctliaturn ] deftinatum. W. 

a 3 - Cum Maximo el Frifco Phllafophis fupet- animorum 
fublimitate perplexius disputant ] Magnorum virurum exemplo. 
Sic Thralea , cum i.im Neronis fcelere iufla morte libi obeun- 
dum iniellexiflet . maxime intenius Dcmetrio Cynicae infiitmionii 
doctori , de nature animae et disfocialione fpirilus corporisque 
inquirebat. Tacitus Annal. 16. Sic Socrates: • Cum potioncm 
pub/ice mixtam ebiheret , dc morte disputavit usque ad ipfam. ■ 
Seneca cap. 3.' Diogenes Laert. in eius Vita: Kal r * 

00 noA Adi ru/qss mi ro siiuiev, ireAXii xotAa ndyaSa 6 iut*,c- 
X^rlr , a nxirwy iv ry $aidtuv/ Qrtai. Ceterum de Maximo et 
/ Prilco plura EunapiuS in Vitia Philofophorum. lindexbb. 

Super animorum fublimitate dirina origine, immortalitate 
perplexius lubtilius, Soeratia ad exempfum disputant. Quanto 
, in hoiiore habuerit Maximum, v. xxtt, 7. Prifcum in magiitria 
luliani numeral Eunapius. — turnorc venarum, aeflu fan- 
guinis. W. 

Anno aetatis altero et tricefimo.] Id eft, fecundo ac trice- 
fimo. Sic enim fere lnquuntur Latini , ut Quintilianus in Dia- 
logo de caulis corruptae eloquentiae. Vno et vicefirno Caefar 
Dolabellam . altero et xx. Aftnius Pollio G. Catonem infecuti 
funt. Neque aliter Eutropius in lib. 9. de Maxiraiani Galerii 
pugna, cl alii pallim. Obfervavi tamen interdum cam voceni pro 
uno fumi , 111 apud Velleium alicubi legere memini. Sed hoc in 
loco a Marcelliao pro fecundo accipitur, ut dixi. Cui enim po- 
tius de luliani aetate quam Iuliano ipfi crcdamus? At ia in 
■ ‘ Epift. 



Digitized by Google 



JTARCCLL. LIB. XXV. C. 1X1. §. 21-23. C. IV. §. I. 



Epift, Sr. ad Alexandrines , (p. 355 . Spanh.) 3a. annos namm 
fe elle dicit , turn cum cam Epillolam leriberet. Idem in Milo- 
pogone fignilitar (iis verbii : Ji iv/axovra afA/rxfv x$n-.xt 

aayxa'sunov. t/uo't 6 i %x] nXsiv roi/rwv r'crrxv. Ac ^ocrate* in i m. 3. 
lulianum anno aetatis 1 el xxx. initriilTe feribit: quod ex iplomct 
Socratq rel’ellere facillimum luerit. Scribit enim in lib. 3. cap. 1. 

f >olt obiruin Conltautini Magm cum Dalmatius Gaelar eflei occi- 
ut, Gall um,el lulianum in discrimen vilae p.triter .adducios efie. 
Sed Galium i|uidem morbo , quo tunc gravdhmo labnrabat in- 
fuati exitio ereptum: lulianum vero ob teneram adhuc ae.atem 
luvaium fuilTe, quippe qui vix turn eflet )>< tennis. Idem eiiam 
feribit Sozomenus in Id), v. Igitur li id disrrimen Iuliano conti- 
(idr ponamus anno 33 ?. quo Gondaminus e/l inorttrus; elli.ietur 
profseto lulianum 4. et 30. annit vuiUe. Mortuus oil enim .mno 
Domini 363. Sed li Odreimm leqiiiiiiur, qui caedem Oalmatii, 
ft discrimen ill ud luliani reiert in annum 2. ah obitu Gonltamini 
M turn id efficietur quod nos poluimus , 32. annos vixdle lulia- 
num. Cailiodorus anno aetaiis 32. lulianum obilfc dicit. vai.es. 

Parentis (lulu) Conjiantii obitu drjiiiuttu J inops, vel, ut 
ipfe fupra hoc capite extulit: in umbram et angu/os aman- 

aatus. VV. 

Kt Bajl/ina metre } Supple dno xotvou de/litutus. Nam Ga- 
Clina cum lulianum primum . atque adeo unicum . peperifTet, 
paucis poll menlibos decellit , ut teltaiur lulianus ipfe in Mifo- 
pofone. Haer Boldina erat luliani filin Praefecti Praworio, quern-' 
admodum feribit Libanius in Oral, funubri ring. 260. Eiusdem 
meminit Athanalius in Epill. ad Solitarios, ubi do Eutropio Ha- 
drianop. Epifcopo feribit, qui in exlilium miilus elf fludio et in- 
Ainctu Baiiiiuae. BaeiAivx yap »v >i novo «ar' adroit tnouJdfavea. 
BafUina enim tnagnopere runt infeclabatur. Ideo forralfe quod 
Euuopius Eufebium Nicomed. Epiicopum (adinein Balilinae, ut 
fupra notatri , acriter reprehendebat. -Meminit et Georgius Alex, 
in Vita Chryfoltomi , ubi ait obiectum fuifle Cbryfodomo , quod 
prsedium a Balilina Eccleliae Conilautinop. legatum vendiderat, 

« pretium in fuos ufus verlerat or) iiafyipm rij T li- 

tre Saif BonAIva d rod iovXiaroC ft r.rep »JT) ,Utii , itu’Aasus ijpt- 
rifiVaro. Balilinae frater erat lulianus Comes Orientis , dvuricu- 
lu» luliani A. Male Chryfolloinus in Oral, contra Gentiles Sr.'ea 
*for narpos vocat. tales. 



C A P V T IV. 

Ism vero mores, totumque, quem vocant, characterem I11- 
tiini ita ad vivum ob oculos pingu, 'ita line partium lluilio et 
'mates et vitia temporal, ut plaut'um omnium tulrrit intelltgen- 
•‘"m.. cf. xvi , 15. et qui liugulares libros de luliani vita edtje- 
rt: la Bhtterie lie de CKmpereur Ju/ien. A mil. 1735. Schrocckh's 
eUgem. Biographic Th. IV. W. 

t. Vlr profcctn Heralds conn. ingcniU Nihil minim, li 
'it Graecanicae fuperllitioni deditus, in luliani fui laudes eli'uii- 
’Mr. Sed et Clirilliaui quotquot absque adeem animi line era 
locuti lunt, Iuliano tcilimonium egregiae indolit perhibucrunt. 

COWM. m aUMIAH. II. ‘ G 



COMMENTAAISS 'IN AMMUltlM 



98 

Audi Auguftinum in lib. 5. de 'Civitate Dei cap. 21. Jpje apojta* 
tac lu/iano , cuius egrrgiam indh/rm decepit arnore d&niinandi 
Jacrilega et detrjianda curlojltas , etc. Sed ot Prudenlius idem 
ingenue confitetur in Apotheoli v. 449. IT. 

Principibus tamen e cunctis non defuit onus 
Me puero , ut me mini . duclor fortjjimus armis , 

Condiior et legit m celcbcrrimus , ore manuque 
Corjultor palriae , Jed non conjullor ho b endue 
Rcligionis : amans lercentum mi Ilia Divum 

Perfidus ille Deo , quamvis non perfidus orbi . 

[ Orbi , id ell orbi Romano, Imperio Romano. Sic enim malo, 
quam quod in vulgatis Editionibus legitur 1 , Urbi , hoc ell, urbi 
Romae. Vult igllur dicere Prudentius, luliauura, quamvis a 
Chrifto defeiverit , bonum tamen ct utilem Imperio Rom, Prin* 
cipem fuille.j vali-s. 

Vtr titles quatuor praecipue") Vid. Cicer. de Offic. lib. f. c. 5 » 

*B. AmbroGus de OMic. lib. 1. c. 2 4. Marius Victorious in Cicer, 
Rhetor. 1. pag. Porphyr. apud Stobaeum Serm. r. pag. 23. 

UNDER BR. 

slccedcntes] Sic lego pro accidetues . W. 

I/itcnto Jiudio coluit omnes, ut Jingulas] Egregia lraec fane 
laus ell. ct cui adhmilis ilia, qua Sliliconem extollit Cl. Clau* 
dianus lib. il. v. too. , - 

Omnes prneicrea , puro quae crimina pcllutit w 
Ore IJeae , iunxerc choros , unoque reccptac 
Pectore diverjos tecum cinguntur in ujus. 

' Iujtitia utilibus rectum prueponerc Juadet, 

Communesque Jequi leges, iniujtaque nunquam 
Largiri Joclis. Durum palicntia corpus 
Injiruit i ut nulli cupiat cejfijfe /abort* 

Temperies , ut cajta petas . Prudent ia , nc quid 
Inconjultus agas. Conjtantia , futile ne. quid 
Injlnnumquc geras , etc. lxjydenum. 

a. Pofi nmijjnm coniugeml Helenam, quae tamen ipfa nen 
fponte domum deducta, feu a Iratre Conftautio oblata ell. \V. 

si pud Platonem legitur , Sophoc/em) .Plaio de Repub. lib. k. 
(™. VI « Ripont. p. 150*) Cicero de Sencctute c. 14. Stobaeu*. 

tap. 6. L 1 NDBNBR. 

3. Isyrici Bacchj lidis , quem legebat iucunde] non fine vol j- 
Pjate, in Cuius tameu .frag mentis ab Henr. Stephano editis ri- 
hu tale invenio. — Citerioris interioris vitae minijiris. cf. xiv, 1 
xxvu, 10. cet.. W. 

4 - V* tint ad pallium mox reverjuri . ] TEtlam miuabaiur int« r- 
dum ad vitam fe difeeflurum privatam, inf. hoc lib. std pallium 
autern, id ell, ad vitam pbilofophicam : talis naroque Philofopb 0- 
rum aniictus. Apuleius Flor. 1. Togam parari ct voto ct Jure- 
ri, item pallio cadavera operiri, ct Philojophos ' amicirl. Hen o- 
d®* Atticus apud Oell. ix. cap. 2. Video harbam ct palliu n, , 
l bilojoplmm non video. * Lactant. Firmian. de quodam fui te n- 
P °* 1 * Philofopho, de lullicia lib. 5. pag. 2G2. I r itia Jim ' ( 1- I 
pi/lis et pallio praetegebat. Tatianus contra Graccos pag. ao : i.* ' 



Digitize^ by Googlti 



J 




MAR CELLINUM. LIB. XIV. C. IV. §. 1 -J. gg 

iiSDGNBii. Mcnfura aiqur tenuitas. Sic cod. Coibertinus pro 
mcnfarumquc tenuitas. Vid. Hadr. Vile/ii Praef. p. liv. W. 

Stans interdum more mi/itia e.] Idem teAatur Mamertinus in 
Graliarum actione c. Ii. Aeque turban i'Jiitutorum ad delicias 
miaijtrorum , cut lam pauca Jint minijirandu : neque tempus 
epularum ei . qui farpius Ji atari um prandit/m ad neceffitatem 
humani corporis capiat, gaudens cajtrenft cibo , mini/tro o brio, 
pocu/o fortuito Hie poiro iuos erat militum Rom ur in r.tltris 
fiantes cibum lii me rent. Untie Quimilianus in Milite Marirfno fie 
dir it : Cum alii excubcnl artnati , alii clquflra portarum tuean- 
lur, alii vallum JuJfasque fcutis innixi litigant, cibum ipjum 
fiantes capiant: Tribunus inter Jcorla volutubitur. Plutarclius 
etiam in Apopblh. et ex eo PolyJemis narrant, Scipionem, cum ad 
Numantiam venifl'el, in Rifle ut milites fiantes qttidera prandium 
fumerent, cenarent autem fedentes : tricliniaies enim, et cubicti- 
lares lectos ex cafiris fullulit , primus iple in vili iiramento de- 
nimbens, telte Appiano in Hilpanienfi. Quam dilciplinam poltea 
Xom. Duces fervarunt. Tiberius enim niaiore parte aeffivarum 
exneditionum cenavit fetlens , ut ait Velleius in lib. a. rap. iitj. 

(ubi vid. Kuhnkenius. W.) Olim tamen in Rep. Rom. hnnc mo- 
rem non TuilTe, ut flames eibum (umereut, docet Livius in lib. 

34. ubi de Gtaccbo, qui id multae ac poenae militaris lor.o mi- 
litibus iis indixit, qut legnius le in pugna geflerant Citatosque 
fingulos iureiurando adigam. nifi quibtts morbus caufa erit, non 
alitor quam ftanles quoad fhipendia fecerint , cibum polumqut 
captures efje. vales. 

Stans interdum more mi/itiae] Non Temper milites Romani 
fiantes pranli lunt. v. Cafaubonum et Salma/Ium ad Spartiani 

Adrian, to. p. 82. et 85 . W. 

1 / 

Cibum brevem vilemque .] IJbanius in Monodia de obitu Iu* 
liani (Heist. «. p. 517.) J Xbxot eryanoirwv, ois dnoXuXc fiatst- 
Xivi, raw a Toil noXXois list eryarr/qt arrovurios. Idem in Oral. 
Confulari ad lulianum, eius tenuitatem victus magnopere praedi- 
cat : quam profecto admirabilem fuifle Marcellino facile credo. 

Nam et Zonaras eiusmodi ilia in fuiiTe afiiiui.it, ut ab omni.ructu 
et Tputationo liber efl’et. Et i'aepenumero dicebas, Philulophum 
ne reTpirantem quidem exaudiri oportere. Itaque eleganter Liba- 
nius rsrrrywv Too&rro ei tribuit pag. 249. id e/1 cibum cicadarum, 
quas aiunt /olo acre vivere, ut ait Philo in libro. Quod omnis 
probus liber ell. Unde nata ell liaoc proverbialia locutio : ^ 
nXtiu rut TSTriyu* iaiisnt, qua utitur idem Libaniua in tomo 1. 
Declamat. 37. vales. 

Cibum — brevem tenuem vilemque, uti praoAo erat, ro'» rt> 
iCoVra. vilis et foriuilus xvi, 5. W. 

5. Pojt haec ferias ad aites.J Ita cod. Coibertinus. Olim 
legebatur pqfl haec feria ad artes. v. Hadr. ValeT. praef. p. 
iv. VV. 

7. Prudentlae] Plura hoc nomine comprehends Ammianus, 
quae ad prudentiam, quae maxima in con/iliis capiundis cerni- t 
lor, referrt alias non Tolent. W. 

’ Studiofus coenitionum omnium, et indec/inabilis aliquolies 
index.] Sic initio libri 21. Ammianus lulianum appeliat eruditum, 
el fludiofum cognitionum omnium Print ipem : at in libro 1$- 

G a 



Digitized by Google 



JOO 



COMMENTARIES IN AMM1AN UM 



c. f. fuilTe cum ait indeclinahilem iujiorum iniufiorumque di- 
Jiinctorem . Auguftinus in Epiftola 48. ad Vincentians de Dona- 
tiftis loqtiens lie ait: Quando lulinnn Imperntori in fun petilio- 
ne dixerunt, quod apud eurn fola iujiitia locum ha beret. * 
VALES. 

Cognittonum ] Ambiguum hoc; poteft cnim efle omne genus 
feientiae, uti xxi, I. turn vero ad priora pertinebit, ubi de noctur- 
nis lucubrationibus erat fermo ; 'fin film as de caufis iudicialibus, 
quod fuadet adiunltum indeclinabllis dnX/vtjs index , turn occu- 
pavit, quae in iequentibus ad iujtitiam rcctius referuntur. Can* 
Jor acerrimus, et quae aliae adiiciuntur laudes, iultae omne*, fed 
b. 1 . alieniores. W. 

Cenfor tnoribus regendis acerrimus .] Nollem Sig. Gelenium 
huius loci depravandi primum auctorem fuiflfe. Quid enim ele- 
ganlius et planius bac Editionis Rom. feriptura ? Cenjoriis mo- 
ribus: regendis accrrimis placidus . Sane in Mf. Regio, * Tolof. * 
et Flor. legitur Cenforiis moribus: in Valentino autem Ccnforius 9 
telle Amonio Loifello, [ut et in Colbert.] vales. 

8. Paucorum difcrimlne vilia cohibebat ) paucoa tantum pu- 
niebat, xxir, 3. W. 

9. Geuuina le nit:/ dine cafiigaret .] Vulg. leniludine vefiiga - 
ref, corrupte: et animadverterat vitium vir AmplilT. Petrus Faber.: 
itaque miiigaret, vel, ut 110s nunc ex Mf. edulimus, cafiigaret , 
legendum cenfebat, Semeftr. lib. m. cap. 18. linDbmbb. 

Caftigarpt\ miti^aret, temperaret. Veriilime monet Ernefti, 
cofiigare li. 1 . eife Graecura %oX quod de vino aqua tem- 
perando, mifeendo adhibeatur. W. 

10. Corporis munus a mil it e, ah Imp. vero animi pofeicur] 
Pauli Cof. dictum eft, apud Livium lib. xliv. c. 34 * Militem haec 
tria curare decet, corpus ut quam valid (fftmuui et pcrnicifjimum 
habeat , arma apta, animum pa: alum ad fubita imperia: cetera 
Imperntori curac effe dehcfc. LiNDENhH. 

Ipfe trucem hoftem confect t\ xxfv, 4. — In pulvere vapo - 
rato Pcrfidis, per arenas aeftu folia ardentes. W. 

11. Praetenturae ] praefidia. cf. ad xtv, 3. W. 

II. Totis rationib. ordinatae .] Emendatum eft ex eoniectura 
noftra tut is rtUionibus. Quam emendationem confirm at alter 
Marcellini locus in lib. xvr. cap. 12. Hoftes mifcucre difeurfato - 
res et leves , profecto rations tnta pofeente . vales. 

Dilectus arctiffime ardentiftime, unice. — - Caefar adhuc finrt 
Jlipendio regerel militem xvn, 9. — Discejfurum ad vitam mi- 
naret ur privatam . xxiv, 3. W. 

13. Exhort a turn eumfupplid condone .] Apparet feribendum 
hie elTe Jimplici condone, vales. 

Sirnplici una condone militem Gnllicanum adusqne confinia 
traxlffc Medorum xx, 4. W. 

1 4. Ipfts quodammodo cervlcibus Fortunae gubematricis expe- 
ct us. Metaphor*, quamquarn fjtft\lypart quodammodo mitigata, 

* inepta ta men ; alii in finu geiiare. — FictoriojU curfibus, Vi- 
ctoria. W. 






Digitized b7 Google 



i 



MAnCBtLINUM. LIB. XXV. C. IV. §. 7-1 5 . IOI 

Fortunae aliquand. bonne Gubernatricis .] Ex Terentio in 
Eunuch o Actu v. Scena 9. ubi Chacrea : 

Quid commemorem primum out laudem maxi me. 

Ilium ijui mi hi dedil conjllium , ut facerem ? an me, qui 

aufus Jiem 

Incipere? an Fortunam collaudem , quae guhernatrin 

fuit ? vai.es. 

Difficult. Juperaret immenfas.'] Nefcio quid caufac fucrit Ca- 
ftello, cur fcripturam Edilionis Rom. refpueret, fuperfiaret imnu 
quae et elegans eit, et metaphorae illi qua utitur Marcellinus, 
melius convenit. Sane in Mf. Regio fupcrejiaret fcriptum reperi. 
Sed media ilia littera ibidem expuncta oil. [in Colbert, legitur 
fupeftaret .] vales. 

Caduceo lenlentc mundano .] Haec loquendi forma videtur 
poffe conHrmari altero loco lib. 22. c. 9. qui JGc habet : Ei or- 
ient Rom. placide iam regenti , velut muntFanam cornucopiam 
Fortuna gcjtans propitia, cuncia gloriofa dejerebat et projpera • 
Sed tamen magia nobis arridet coniectura nolira, ac fi q. cadu- 
ceo Imitate mundana. vales. In caduceo non tam de Fomina 
cogiiaffe Ammianua videtur, quam do Mcrcnrio , quem mundi ve- 
iocitatem appellat xvi, 5. W. 

15. Indicta funt tributorum ndmodum levia.~\ Eutropius lib. 
x. c. 16. In provinciates iufffimus , et tributorum, qnalenue 
ferri poffet, oppreffor: civil is in cunctos, mediocrcm habeas ae- 
rarii cur am. Hanc tributorum relaxationem tangit etiam Gregor. 
Nazianz. ita tamen ut reprehemlat magis, quam laudem- mereri 
putet, Orat. 1. in luiian. li.\dkniji\. 

Indicta funt tributorum adm . leviaS] Hanc , Iuliani laudem 
celebriorem rcddidcre tributorum augmenta, a fecutis Principibus 
excogitata : de qua illuliris ell locus S. Ambrolii in Orat. de ob- 
itu Valentin iani iuntoris: Proviucialibus nihil umquam indict 

paffns eft . Praelerita , inquit , non queunl Jolvere: nova poie- 
Tuiu fujtinefe ? Hoc laudant provinciac Iulianum : et ille qui - 
deni in rObuJla aetatc ; ijic in procejfu adolofcentiae : ille plu - 
rima reperi t, et erhaufit omnia , ifte nihil invenit, et omnibus 
abundavit. Iulianus ipfe de fe in Mifopogone: odd* intyga’bap cv 
to Xfve/ov t odd* yrffirajuev a oyvqtov. 1 \eque anrum indiximus, ne- 
qur argentum exegimus. Eratque ei id in volis, ut bellum ita 
ubi conlicere a Diis concederetur, ut ad antiquam formam tributa 
rcducere liceret, telle Libanio in Orat. funebri, p. 326. vales. 

Coronarium indultum.\ Aurum coronarium e/ 1 , quod a victis 
gentibus datur propter conceflam vfeam ; velquod indulgentiarum lae- 
lilia , vel rebus profpere geltis admonitae, in coronis aurcis lignisr 
que diverlis civitatej Imperio Rom. parentes obferunt. L. 4. C. 
Theod. de aur. coron. Cicero in Orat. in Pifon. Servius Acncid* 
lib. 8. Ipfaque ConTtitutio, qua auri buius praeflatio remittitur, 
etiamnunc in Cod. Theodof. exilat lib. xii. Tit. xui. quam to- 
tam hie adferibere lubet: Imp. Iulxanu^ A. ad Salluiiium P. P. 
durum coronarium munus eft voluntatis , quod non folum Se- 
natoribus, fed ne aliis quidem debet indicl , licet quaetfant in - 
dictionum nece ffitas pojiulaverit , fed nojira arbilrio refervari 
e portebit . LINDEN DR. 



< 



1 03 



COMMEftTARIUS IN AMMIAN'UM 



Corona ri urn indul'tum .] Aurutn coronarium illud erat, quod 
coronarum nomine provinciae, ac civitaies tniili* legaliombus 
Principi ofterebam, ui docet Dio in Fragmento illo luctilemifli- 
mo lib 77. quod abliinc biennio publicavi : idque vel ob Impei. 1 
primitias, ut infra in hoc libro , cap. ix. et in lib. 28* cap. vi. 
vel ob victoriam de barbaric, vcl ob vota quinquennalia ac de- 
cennalia: ut in lege 4 * de auro coronario Cod. 'ill. De bis lo- 
quitur Themiilius in Oral. i 3 . ov xyvvoCv 6 * T^vof' err^avov %?t>- 
eou antfpbou noAAJy raXaryrwv, o?oi TrnXXol oilry u<p/xvouyra< xai 
TioXXux^fv* nt/xnn* J-juccv etc. In his autem mitten- 

dis coronis inter l‘e certabam civitates, ut pretio ac pondere lefe 
muLuo luperarent. ltaque iiac quidem rnille folidos. bae bis ruille, 
aliae aliquanto plus pendebant. Quare cum luiianus has non 
line incommodo exigi lcirel, legein tulit, ne plusquam 70. folido- 
rum pondo coronao aureae demceps mitteremur, ut Irribit 1 iba» 
nius in Orat. funebri pag. 305. (Reisk. 1. p. 58 b.) eundem enim 
honorem efle in minori, quern in graviori pondere aiebat. Cete- 
rum avaritiae extremae efle , lucrum honoris fpecie cjuaerere. 
Quin etiam aurum coronarium arbitrio decurionum reliquit, ut 
videre eft in lege 1. Cod. Thcod. de auro coronario: quo for- 

tafle haec iliius verba referenda funt in Milopogone, ov 6 * tntyqd— 
4 /ocufv to x?ua»'ov. Ante lulianum autem Impp. Piomani aurum 
coronarium remiferam : primus Augulius, ut eft in lapide Am yra- 
n ®' apud Dionem in lib. 5 1, * n V* Confulatu Auguili : 7 taqu 
twv 7xoX<a)v ruTv dv t% irat\ia to xqvaio* to tois areffuvois nqos- 
H*ov ovx £ 6 (% error deinde Hadrianus : turn Antoninus Pius, ut 

Spartianus feribit: et Alexander Severus, tefte Lampridip. Ab boc 
auro coronario cliftinguendae funt coronae aureae, quae olirn li- 
bera 1 Rep. Praetoribus aut Confulibus dabantur a Regibus ac pro- 
vinr iis et civitatibus liberis ad ornamentum triuniphi, quod aurum 
poftea in aerarium referebatur, Sed cum lmperatorum avaritia 
et cupiditas civitatibus damno maximo eilet, Pilo legem tulit, ne 
aurum coronarium nili decreto triumpbo decerni a civitatibus , et * 
ab lmperatorihus accipi liceret, ut ait Cicero in Pifonem. vales. 

Of. Ernel’ti Clavis Cict-roniann v. Coronarius et Gothofredi Glof- 
far. Nomicdm ad Cod. Theodof. W. < 

Rcmijfa debita mu/ta dim. congrfta."] Idem praedicat de fe 
. luiianus in Milopogotie (p. 365* Spann.) : aAXu nqog toIs iWtin- 
poffiv avfira. nasi ruTv (ikioptw v sfatyoifyy to rr^unrov. Sed pratr* 
ter indulgentiam reliquorum, etiam quinta pars Jol/emnium tri- * ' 
butorum omnibus remijja eft. Ex/Ihi eiiam Epiliola luliani 47. 
ad Tliracenfes, qua eis tributorum reliqua usque ad Indictionem 
tertiam re mitt it Quae cum ita lint, quo modo conciliari pollint 
cum iis, quae in lib. xvi. c. 5. ^icta funt , equidem non video : 
fic enim de luliano ibi loquitur Marcnllinus: Id eum adusque 

imperii fittem feimus utililer obfervajje, tie per indulgentius, 
quas appellant , rei trihulariae concederrt reliqua. An direimi* 
hie loqui Marcelltnum de reliquis non tributorum, fed aliarum 
praefutionom, puta chryfargyri: (Atqui hoc, nionente Reindict, 
nondunt erat indicium. W.) quod confirmat lea 50. Cod. Theod. 
dc Decurion. vales. , 

edequala. Jtfci iurgia cum privath .] Ut fcilicet quotics inter 
fifeum et privatum lit eflet, aequo iure uterque ngeret, nec fifei 
caul'a potior haberctur. Iecerat id Traiatius, de quo Plinius in 



qj;. -"lS - . 



MARC EL LINU M. 



io3 



LIB. XXV. C. I V. §. l5, 

Grat- actionc c. 3 & Ec dicit : Dicitur aciori atque etiam procu- 
rator i tuo, In ius vent. Et mox : Sors et urn a fifco indicem 
ajjlgnat: licet reiicere , etc. Eodem foro utuntur principatus et 
libertas. (^uae praecipua tua gloria ejl, faepius vincltur fifrus, 
cuius mala cat fa numquam ejl niji Jub bo no Principe. vales. 

Vectigalia civitatibus rejiituta cum fnndis.] Veciigalia funt por- 
toria et huiulcemodi reditus, qui conceilione I'riccipum civitatibus 
reiicti Funt ad reiiaurationem operum publicorum, et ad alias ne- 
ceiiitates. Sic Alexander Severus, telle Lampridio, vectigalia civi- 
tatibus ad proprias Fabricas deputavit. Itaque et legata quae ci- 
tiiatibus reltcta erant , eo nomine continebantur. Capitolinus in 
Gordiano. de Timeficleo PraeF. Praet. Morbo , inquit, exjiinctus 
ft. hcrede Rom. Rep. ut quidquid eius fuerat, vectigalibtis 
Lrbis accederet. vales. 

Cum fundi. r.] Exflat ipFa Iuliani lex in Cod. Theod. de Io- 
citione Fundorum iuris emphyt. ad Secundum : Pojfefjiones pu - 
blicas civitatibus iubemus rrftitui , ita ut iujtis arjiimationibus 
locentur , quo cunctarum pojjit civitatum reparatio procurarl. 

PP. Id. Mart. Conjhmtinop. Mamenino et IScvitta Coff% Hu- 
ius If" is pars elTe videtur lex i. Cod. lull, de diverlis praediis 
templorum et civitatum. Eamdem Iuliani conltitutionem memo- 
rat etiam Libanius in nqot x£u>v>jr/«w Fub finem (Ueisk. i. p. 419.) 
jfs let) plv %a\ to ruts ito'Aeoiv i’TrsvofiSieai r>p 7f«v/av ^£fX>fAa- 
[dnQis ayX £ * <wv TS 6 t%aitav xr^pdruv ’ o rods piv iSiovs oVxou# 
ptydXovs £7101*19*1 rois 61 xorjois auogtyiav. Cuius et 

hoc. eximium ejl, quod civitatum egrftaiem fuhlevafli, quae an - 
tiquis et legitimis poffejji ambus fpoliatae fuerant: unde priva- 
te quidem aedlbus magnitude el opes accelerant, puhlicae ve- 
to deformatae et neglectae iacebant. Eodem pertinent lex 8* 9» 
et 10. eiusdem Iuliani in Cod. Theod. de operibus pub. Porro 
bacc praedia et agri civitatum dicebantur praedia vectigalia et agri 
vectigales, quoties in prrp^tuuifi locabantur, ut elt in lege r. 

D. fi ager vectigalis, etc. Dicebantur etiam praedia Iuris civilis, 
ut in Novella 30. Thcodofii Iunioria, et in Novella 3. Marciani. 
Ceterum eos civitatum agros Decuriones inter Fc dividere Folebant, 
telle Libanio in Orat. pro Rlietoribus in fine, vales. 

Quos *vclut iure vendidere pr. potftates.'] Puta PraeFecti 
Praetorio, Comites Largitionum, et Rationales. Hi enim agros 
publicos civitatum occupare et vendcre folebant ad iuvandas ne- 
cellitates aerarii, ut patet ex Novella 30. Theodo/ii, et Novella 3. 
Marciani iam citatis. Maxime autem loca et praedia quae ad 
ius templorum pertinebant , a Divis Conitantino et Conllantio 
vendita vel donata Fuerant, ut fupra adnotavi : quae Iulianus tem- 
plis rellitui praecepit. Sed pofiea Valenlinianus eadem templis 
ahlata, in filcum luum redigi iuHit, ut videre ell in lege 7. Cod. 

Tlieod. de iure fiFci. Univerja , inquit, loca vel praedia quae 
nunc in iure templorum funt quaeque a diverfts Principibus t 
vendita vel donata funt etc. vales. Quum antecedat iple rir 
doctillimus, per poteilates lac. GotboFredus non rnagis iudiews 
intelligit, quam iplos Principes, ad legem vm Cod. Theod. de 
operibus publicis. cron. 

Numquam augendae pecuniae cupidtis fuit, quam caulitts 
npud dominos fervari exjl.] Similis in hoc Conllantio Aug. dr 



io 4 



COMMENTARIES IN AMMIAKUM 



3 uo Eutropius lib. x. Fijcl commoda non adniofhim ajfcctnns, 
icensque melius publicas opes , a privalU haberi , . quam intra 
unum claujlrum refervari. lindenbr. 

[Quam caulius apud dominos fervari cxijlimabat .] Sic Con- 
flantius Cblorus Aug. avus paternus luliani A. dicebat, aurum et 
argentum apud dominos tamquam apud fidos depdutarurn opum 
cuiiodes fibi fervari: ut tradit Eufebius irt libri t de vita Lon- 
ftamini capite xiv. Unde et Pauper cognominatua eu, quod pnr- 
vara in aerario pecuniam, nil fere in domellicia tbefauris recon- 
ditum babcret.j vju.ks 

Alcxandrum Alas, ubi habcrct thefauros inter rog alum.] 
Tbeon Sopbifta Ghana 1 . pag. n*. * Liban. Sopbilt. in Exem- 
p!i» progymn. Cbria i. pag. 4- « 2 ’ P*8- JH 5 - Plaut ' m 

Trucul. Act.^4. p a „ 722 Perum rft verbum quod memoratur . 
ubi amici, ibidem funt opes- Micipia apud Sallulbum Bell. Iu- 
gurlb. A an excrcitus, neque thcfaurl praefidia regni funt. Reruns 
*iminl • f t. marm . neaue auro parare our as. 



amici: quos neque armts cosere, neque auro parare queue. 
Officio it fide parantur ' f ’A A^n.dyor i^r^As *at* rums. 
et.. not il, fX3l Tax \ s ^esufovs, rocs ifitovs vnidui"] Mobaeue 
Senn. 314. linuekbh 

16. Carpttm ] breviter, quod iuugit ipfe Nofter xxm, G. W. 

Leviorls OigeniH X.ib. xxti. r - de bo 5 ipr ° lul '* n ? : Le T 
vitalem agnnjce,,., commotiarU ingenii fui. Itaque q»°d >" ' ul ‘ 
galls libb.° lenttorls lug. babetur, corruptum ell. Lt noenbr. 
Inftiiuto reel iff mo] more admodum laudando. W 

17. Linguae tuPioris i volubilis. — Praefaglorum. (>afaob. ad 
Hadrian. Scr HdL Aug T- »• P > 35 : Hahe. /amwaa. ex me- 
moria. SclfcitaUonl nifniae dediius. cl fupra ad cap. a. extr. W. 

Jcquiperare , nderelur in hue pane Principem Hadnunum.] 
Tangit eanidem banc prarfaginrum fedcuawonem wm.am m Ha; 
driano Tertullianu*. cun. curiofualufn ommum exploraiurem 
eum vocat, * Jn Apolng. cap- 5 -' U»dbmbr. , 

Hadrianum] v. Spanhem. ad luliani Caefare., ed. Franco- 
gall. p. 71. W. 

* Innumeras fine parcimonln. pecudes morions.] Idem d e In- 

Marry re, contra Gentiles, p*g 7 b2 ' et " 7J TMl.nmn* 

Mora iUius f mills] cf. Spanbem. L c. p. > 57 - T.Uemont 

" P. a p. 3 pg. et 5 ' 3 - . 

*OI AETKOI DOES, etc •] 

O; a’ , , Mdouv rS K alsafi 

ViRots o, Xcvxoi M * MNDEXBR. 

n * n "* v ** Caraubono ad Scriptt. Hill. Aug. 
Ste etram Anthologia, laudante t-aiau 
T. I. p 34 o. ■ytr b 

' ‘ waPKfb TO. KAI 2 API. AN 2 T 

vj.j.tp' AETKOI BOFS _ 7 , mE qa.] lobannes Georgius Grae- 
AIKH 2 H. 2 , HM:.I2 , mihi Traiecto Batavorum re- 

“s. vii opumus atque do ctl IXXX . ut verfus conftet, legcn- 

ro»pfit menr e Maio anno »*• DC ' 

“ um llbi videri. 



T. 



* ' 1, er '- , r Z Kola®?' xalgitr- 

0 ^Xivxo) pits 



* a » n 



vixtjays. 



I 



MARCELLINUM. LIB. XXV. C. IV. §. J$_2I. I05' 

L ' ' • , 

Addidit, huie voto non diHimile alterum commemnrari a Seneca 
in libri III. <Ie beneficiij capile xxvii. apprs quidem Aeolice di- 
ciiur pro npeir : fed rum in codicibus prifcia omnibus Graeca 
haecce fcripia reperiantur. ita ut a fratre olini meo funi ediia ■ 
nihil muiamlum : nihil addendum puio, ne temeritatis accnfer C 
a codicibus conCi'niientibus' fine cauffa receffero, quorum aur[o- 
rilaiam plurimi farirndam elli* nemo nelcit. Verlum quidem 
flare nihil necefle ell. Ingrniola tamen. eft amici noilri cooie- 
clura: cui libenier acquiefcerem, ni conlpiratio codicum obltaret.l 
rants. 

18- Cum indignis] abicctifCmis hominibus. W. 

19. Ouam Bratus extollit in caelum ] v. i 3 ^. \V. 

30 . Jura non mo/rfta ] leges aequas. eihjolute plane et 
aperte. W. 

31. Quad docere Drill it magifiros Rhrtaricns et Grammati- 

cal Chrijlinnns, ni transiffent ad numinum cultum.] Hoc atubi- 
gnem, unde factum, ut nonnnlli ita intelligerent , Juliannm inven- 
intcm noluiffo a Hhetoribus et Grammaiicis erudiri. Sed et aliaN 
ratione potelt explirari, ut to Chrijlianos ad iplos Rhetoras per- 
tineai, quibus, mli ad paganani reverterentur religionem, ius do- 
cendi, (catbedram, tlironum) non concederet, vel fi baberem, adi- 
meret. cf. fupra xxii, 10. ubi iisdem fere verbis eadem rope- 
ries. W. 1 1 

Nr tranjirent numinum cuhu .] Haec quidem ut a Sig. Ge- 
lenio fuirt edita, fenfu omni carent. Caufa enim cur luliauus 
Chriflianos I’rofeU'ores- publice docere vetuit, non ea fuit, ne ipli 
iranlirent a numinum cuhu : nili de dilcipulis eorum id intelli- 

galur. Sed cum in Mf. Regio, 'ToloT. * fet Colbert. J et in Edi- 
lione Rom. lie feribatur hie locus, nr tranfijj'rnl numinum cultu: 
r.on dubitavi quin ita eorrigendus effet ut edidi, ni tranjijj'na 
ad numinum cultum. vales. lam Ritlershulius in lib. 1. Sa- 
crar. lection, tg. de fuo publicavit ni tr.anjtjjent ad numinum. 
cultut. enow. Cf. etiam Praef. Gronov. p. xxm. W. 

Min. ordinum corlibus pat. iniuftr quosdam adnreti.] Erat eer- 
ie Iulianus non fine caufa in Curiarum favorem propenfior. Quippe 
plerique earuin nnera fubterfugientus.alii ad inilitiam Iransicrant ; alii 
utSenaiores urbis Romae aut Conitantinop. fierent ambierant, utdo- 
cei Libanius iu Oral, funebrip. 296. Plcrisque etiam Conllantius im- 
muritaies et vacationes civilium munerum concefferat, quas Notaqi 
et Eunuchi (qui eo imperante plurimum potuere) pretio accepto 
vendebant, tefte ibidem Libanio. At Iulianus lege lata cunctos 
line diferimine ad Curias revocandos efle (intuit : quo facto Cu- 
riae quae antea vacuae erant, vix iam multitudinem introeuntium 
capiebant. to yap dtf 7roXXrav Irtalvuv a %io\ t’xrlvo ypawua, ro' dttv 
eatra dv <f?o fir /SouXsfv xaXriV, xa) pnih sxovra lexupo* » fir alpt- 
»n, ilyypdlpftv, ooroi rd rrpdyc ta inwufS vet, etc. ait Libanius. 

Id elt: F.tenim dictum i/lud fummis Inn dibits digit urn, omnes 

ad Curiam retrabendos rJJ'e. el tjtti nihil caufar ad immunlla - 
tem fuam a fferrrnt, albo inferibrndot rjfe , adro cuncta rrfti- 
tnii, etc. ltlud tamen mimme ferendnm erat t quod ad Curiarum 
facorem nimis propenfus, iniulte plures muneribus publiris ad- 
nectebal, ut teftatur Marcellimis in lib. ai. cap. ta. adeo ut 
•egre fub eo a Curialibus quisquam appetitus, licet privilegils, et 



I 



”■ Digitized by Google 



COMMENT ARIUS IN AMM1ANUM 



,106 

ftipendiorum munero, et origin!* penitus alieuae firmitudine rom- 
muniius. obtioeret aequiliitnum , ut idem icribii in Jib. 22.. c^p. 
9. (jut locus cum hoc, quem nunc prae manibus babcmus, com- 
pom dcbet. Adeo hie paeac ad verbum cuncta icpeiit, quae iilic 
coramcmoravorat. vales. 

ai. Municipal um ordinum coetibus niimero Senatorum. u4dne- 
cti invitos add», qui tamen ah iU confortiis , onerolis plerumque 
longe dlfcrcti immunes omnino erant , vel quod pvregrini non 
eiusdem urbis cives ellent, vel privilegiis vel origin e natu. cf. 
xxii, 9.' et quae congellimus in iud. 11. v. Curialis. W. 

Privilegiis aut origine.] Inter cetera Clericos Chrifliauos, 
quibus Conilantinus et Conliantius vocaiionem civilium munerum 
conceflcratat, ad Curiam revocavit, ut Icribit Sozojncnus in lib. 5. 
cap. 5. Exl’tatque lex ipla luliani in Cod. Theod. de Decurioni- 
bus. vales. N 

32. Figura talis utique membrorum .] Haec ell feriptura 
omnium librorum: quae tamen an a Marccllini manu lit, dubito. 
Dc Conftuntio He dixit in line lib. xxi. c. 16. Figura tali fuu- 
q ne membrorum. L'ude hie quoque ita legendum videtur. Certe 
alterutruin in alterum refingendum erit. Porro lulianum He de- 
feribit Gregorius Nazianz. Epifcop. in Iulian. Orat. 2. pag. 306. 
ovSfvos tooxu fxoi atifxsiov tivat X?i9rou y adx*i v dnaynt t upoi naXr 
\yfXf vot xa) dvart’xoufAfvot, 6<p^a/.fx6s <Jo<3ovun,os y xa) ne^t'psqo/xe^os, 
%a) /auwxov . itoties dsrarovyrss xa) /jttrax>.d{o\Tts , /xuxtjj? 

vfiqtv rmtav xal nepi(pfovtj9i v, n^ouojTVoy 9X*1f*ZTt9fxo) xcrraytAaaro/, 
rd avro (plqovres y y Injures dxgarsts re xad fifajpardieis , vevvei* 
xor) (xsavfvfff it aCv ovSfv) A oyy. A oybs iordpews xa) xonro/utvos 
nvfvuan, iqurystis araxro/ *a) d 'ovverot , dnoxqlsets odd£v rou- 
ruv upfhous^ a*AA>jA(/vr Inepfiaivoucau xa) ovx evaraSeTs ovSl rd- 
Hei 7i?oiov9ai nai6tu9fu»s. Landulf. Sagax in Hilioria Milcell. lib. 
xi. Corpora validus quidem , fed brevis J'uit , barba prolira , 
oculi currentes hue illucque dirccti. Quae ex integriore Sex. 

Aur. Victoria codice deliimpta videntur: nam decile apud eum 
quaedam, collatione cum Saga ce facta, aperLe patebit. lindexbh. 

Vtfiitus] hoc infolitum de barbis. W. 

Venuftaic oculorum micantium.] Mamertinus in Gratiarum 
actione de luliano loquens, micanlia fidtreis ignibus lumina. 
VALES. 

Mentis ehis angrtfiias indienhant.] Y<x. argutias irtd. lin- 
dekrb. Temere aflentitur Emeftius, ncc bene Martinius in qd. 
opp. luliani p. 464. vulgatam exponit per levitatem . Elt Grae- 
corum 

Labro tnferiore divifo. ] Sic in Editione Rom. legitur. Sed 
liuic feripturae multum antepouenda ell codicis Regii, et Val. et 
Fauch. feriptura, quam etiam Accurflus in Editione fun reftituit^ 
labro Inferiors demiffo : [in Colbert. 1. i. dimiffo :] certe in ve- 
teribus nummis luliani etiamnum apparel, labeoncm eum fuilTe. 
Eodem autem modo loquitur in Eunucho Tcrentius: 

Incurvus, tremulus, labils demiffis. vales. 

Labro inferiors demiffo"]. prominence, qualia in familia priri- 
ripum Aultriaconim propagata teftantur numi. — uib tpfo capite 
usque unguium fummitates linlamentorum recta compage. cf. 
xiv, 11. W. 

\ 




MARCELLIKUIW. LIB. XXV. C. IV. §. 21 - 1&7. IO 7 

13. Cum Metrodori mendaciis avid, acquiffcit.] Metrodorus 
fltiidam Philnlophus Conitamioi M. temponbus orbis perl u lira u- 
ai gratia ulteriorem indiam penetraile dicitur. Cumque ad liracli* 
manas venillet, Irugulitatis el contmentiae caufa, et quia molas 
aqua rids et balnea piius illis ignota fabncarat, ab its diieitus, 
cum in adyta templorum rcligionis fpecie introire permitteretur, 
muitos lapillos unionesque lubripuit. Multas quoque ingentis 
preiii genmias a Rege lndorum accepit , quas Conilaniino Regis 
nomine offerret Igiiur cuin Byzantium reverlus. haec omnia Con- 
iUntino non Regis lndorum, fed luo ipfius nomine obtulifTer, 
ulmiranti genimas Printipi, le longe plura terreRri it mere prao- 
railiJife dixit, fed a Perils cuneia elle direpta. Quibtis auditis 
Condantinus litteras ad Saporem paullo atidius et afperius dedit, 
quibuj lapides et cetera Regis lndorum munera ail (e quainpri- 
num remilti flagitabat. Sed Sapor acceptis litteris cum nihil re- 
fpondilTet, pax cam ob caulam inter Rom. et Perfas foluta eR, 
in ferihit Georgius Cedreuus in Chronico, auno xxi. CofiRantini 
M. cui uni expiicationcm huius loci debemus. Eiusdem Metro- 
dori I'liilofoplii meminit Ru (intis in lib. 1. Appendicis cap. 9. et 
ex eo Socrates atquc Sozomenus. Hieronymus denique in Cbro- 
nico : Anno 3 <p Conllantini, Metrodorus , aft, Philofop/tus agno- 
feitur. Sufpicor autem hunc elle Metrodorum, qui Cytlum fe- 
riarum quem ro^rajrixdv Graeci vocant, confcripfit , de quo I'ho- 
tius in liibl. vales. Sine dubio ex Ammiano hauirrat Cedre- 
nus. Tota tameu nnrratiuncula fabulam olere vjdetur Tillrmontio 
T. iv. P. 1. p. 627. Diflferunt certe in eo, ut quae Cedrenus 
de ConRanti no . ea Ammianus ConRantii aetate accidill’e velit, 
quod propius accedere ad veritatem fequenria tellantur. W. 

I indicia e Jiti ad ind. e.cciium u/ti noflri .] Hunc locum fie 
primus excudit Gelenius , qui in Editiono Rom. et codice Regio 
*ar Tolof.* legebatur liocinodo: f ind ic toe ft ad ind. exercitus 
noftri , etc. [In Mf. Colbert, plcnae vindiclac ft ad indignatio- 
hem exercitus noftri, etc.] Ego vero longe mihori nudaria locum 
rriltino nitoxi reRiluifle mihi videor. Certe emendationem no- 
itram magnopere £onfirmat alter locus lib. 22 cap. 12. »S dens 
ft an die /is , gentem afp err imam per lx. ferine annos inuffiffe 
Orienti medium et dirrptionum mnmmfrnla faevljflma, ad inter-, 
necionem ex:ercitibus nojlris faepe deleti. r. vases. 

24. Caejl exercitus . urbes excifae , rapta muni manta, pro-' 
vinci ae exhaujiac ] v. fupra Lib. xvm — xx. W. 

25. Bellorum tenore g/ifeente) ubi aliud ex alio belJum or- 
tum. — Iain yJlpibus perrumpendis, cum iam in eo effet , ut 
perrumperentur. — Pro man dpi is haud (ecus ac mancipia agi - 
tans captives abducens. Correxit compofuit. W. 

27. Bella interdum vicii, et naufragi repetant maria.] Sulp. 
Servatus in Caimine de Spe: 

Naufragus Itac cogenie natat per facta procellis 
stequora, cum merfas v id Grit ante rales. 

Captivus d liras ilia Jolante catenas 

Perfert, et victus vincere pojfc putat. LINDEBBH. 

Bella interdum vicii , et naufragi repetant maria.] Ex Se- 
neca lib. 1. de Benehciis cap. 1. liauc p-anslata fum. Sic enim 
Seneca: stdevquc adverfus experiment a pcrtinaces fumus, ut 




commentarius in ammtanum 



108 

I 

bella vied , et nadfrasi maria repetamus. Simile ell illucl Ovidii 
in lib. i. de Ponto, Eleg. 6. 

Saucius riurat pughas gladiator , el idem 
Immetnor anttqui vulnerts arma capU. 

Nil ftbi cum pelagi dicit fore naufragus uadis: 

Et ducil reinos qua modo navit aqua. 

Adde Ariftotelem in Rhet. ex bis autem apparet, hunc locum lie 
corrigi debere : Et cum feiamus adco adverfus experimenta 

quosdam, etc. praelertim cum in Mf. Reg. [et Colbert. j *ac To- 
lof.* et in Ediiione Rom. legebatur, adeo experimenta quosdam 

fitC . VALES. 



C A P V T V. 

i. XJt ubi olim ipfe Jhatuerat\ Tarli nempe xxm, a. conde- 
rettir infra c. to. — Quinturn KaJ. Iulias. Hcinelius adfcripflt: 
,, decimum quintuin. *' — Collecti Duces tjui ftatim poltea nomi- 
nantur, Arinthaeus cet. Advocatis legionurn principiis et turma • 
rum , Tribunis. W. 

3- hum eft voluntate omnium ad Salluflium.'] Non poll 
luliani c terns digrcllum, fed loviani, purpurani Sallultio oblaiam 
Zolimus ait lib. m. cap. 36. *et Zouaras in loviano pag. 25.* 

L1HDBNBR. I 

hum eft voluntate omnium in Sallujtium."] At Zofimus in, 
3 1. et cum eo Zonaras, non tunc teniporis, fed poll loviani Aug. 
mortem omnium confenfu delatum efle Sallultio narrant: quod 
quidem ipfe feuectutem caufatus conllanti animo recufavit: fiiio 

vero, quod adhtic is iunior efl’et, deferri noluit. Eumdent Zolimus 
optimum et eminentillimtim virum temporis lui vere nominat. 
Quid eriim praellantius ad laudem, quam ab omnibus uno con- 
fenfu dignum lmperio exiftimari? Quod contra magni animi illu- 
Xlrius argumentum eft, quam Imperium, quod ceteri fere omnes 
per ignes et gladios raptum ibant, id UBi ultro delatum afperna- 
• ri? Quanttis autem vir fuerit, praeter iam dicta, abunde decla- 
rat teftimonium Nazianzeni in sr^Air. 1. his verbis: <pa?i rot 
£id ravra *od row r^maCra inagx ov (ynieSfat ydq dv<Jpa fAA*»ot 
piv riiv 5 ?>i<sxftav, row rponov Crri? eAAjfva *a> yard root dj>/_ 
erovs rwv na\ai xul vow inatvovptvus') etc. Eumdcm Phoenicera 
, vocat Libanius in Oral. Confulari pag. 236. quod ut Acbillem 
Phoenix, lie ipfe Iulianum praeceptis imbuerat. vales. 

Honoratior aliquis miles ] quem Animianum ipfum fuiffe fu- 
Tpicatur Gibbonus P. vi. p. €7. et ante cum la Bletterie Vie cle 
lovien p. 176. W. 

f hri usque exercitus ] et orientalis et occidental^. VV. 

4. Inter has exiguas ad tantam rem moras .] Itaque quanto 
fubitanca magis baec ad fublime culmen evectio loviani, tanto ab 
omni quoque fubdola roachinatione remotior, nomine gratia vcl 
donis corrupto. Themifiius Euphrad. in Oration, ad Iovian. 
Oi tf ulrtqoi ^ij^olpo'po* %a) arqariwTCn rifs tov auparos dyxtvrtias 
rifw rtfs ^vx** nfOgj-tfracrav , »a) dnlfpnva w x^tjqovopov rtfs akov?- 
yioos row TtXjjgovopov rijs agtrijs. %a\ ravra ov% is ax<>A>:, ovx is 



tigitizQdby tittle 




,v 



MARCELL IN. LIB. XXV. C. V. §. 1-8. C. VI.'§. I. 2. log 

,lj,r t oln ittiilnros too xaifo u it gam las, xa3 na^xyytXtat , *a> 
InaTieuovs, a AX' w'r it d*/afi rijs itooos, it rols fiptstt , »'v rots 
sagas. Qigorrts rds doffpous. oVayaxXijrov yvuiuev . anarajsioaoTot 
Xfiforo*.o» . ex 6 uatgos i 4 *l$ fyro , ngo s )?» x?*** i%t‘gayuyu. 
xal, royt «r< SavMJV.uIrffov , t'» ixxXr/eia Cut gogiai, rifr ' P ^ - 

palsy “/tfi. Cnig tv\s 'Pwjua.'wv u?XB*. V id. Gregor. jVaziauz. in 
lulian. Orat. 3. limderbr. 

Domrjlicorum ordinis primus."] Eutropius in lib. ult. c. 17. 
(q.) Iovianus, ait, gut tunc Domrjlicus tnilitabat, rlc. Hierony- 
mus i n Chronico : Iovianus ex Primicrrio Domrjlicorum Imp. 

faaus rjl. Tbemillius in Orat. Confulari ad lovianum, aixfto- 
(ogos ilcrrgurf ocas ‘ inurtixtit 61 oar oxgaTug, [Primicerius et 
primus unum idemque elt. Sic Steph.inus Primicerius Ulnrly- 
rum ab Auguftino, ct Petrus Primicerius yfpojiolorum a Baldrico 
(iictuj eft. J VALES. 

Domrjlicorum ordinis primus] omnium primus xxvn, to. — 
falernis mrrltis mrd iocritet, hoc lolo quodammodo, quod bene 
meriti patris filius eller, commendabilis. W. 

/ arroniani notijjimi Comitis Jitius.] Zouaras : V r 7 p xoittf 

iojStiavor sis r*i» aurafX^ a * jsgoxlxgirai tots X‘Xiagx-t . uidr /Saj- 
gunxtou X!"ptsThtttTOs xofan-ros. Iovianus communi confenfu ad 
Imperium eligitur , tunc Tribunus , T'arronianl Comitis filius, 
Doraefticoruro euur Comitem luillc prodit Zolimus tit, 5 o. vales. 

6. Mu/to magis] altiori voce laetiusquc. Gentilitate fimili- 
tudine nominis perciti in errorem ducti. W. 

Quod una liltcra di/crrnebat.] Litera nimirum O. loco L. 
filtim transpolita. Unde error I’omponii Laeti palarn fit, luvia- 
num fcribemlum autumanlis. lindknbr. 

7. Gravis feverlor acr/uitutis Jpcctator index in ultimo re- 
rum Jpiritu in fumma neceditate, rerum anguliiis, uti paullo poll. 
— Jacvicnlibus Jlabris vends. YV. 

8. His it a carco guodam iudicio Fortnnae per act is.] Refpi- 
cit ad illud, quod Conftaminus Imp. dicere lolitus, Imprratorem 
rjfe Fortunnc eft, Lampridius in Heliogab. linde.nbb. 

Iudicio] arbitrio. cuius lignifieationis plura cxempla eollegit 
Wopkena in Mifc. ObU. novis X. x — xtt. p. ti8* 

lam communia fuprrgrrffo] iam Principe. W. 

DifccJfu ad Pcrjas.] Do bpc transfuga, qui Iuliani necent 
Perlis nuntiavit, Libaniua do vita fua pag. 45. vales. 



. c a p v t vi. 

t. Hojtiis pro Ioviano extisgue infpectis] Scriptores ecclefi* 
aftici Cliriftianum hiille lovianum perhibent, quos tanicn hoc 
Ammiani loco refelli pntat Gibbonua P. vt. p. 69. vereor ut recte, 
nam illud pro Ioviano ita interpretari pollis, ut non iplius Iovi- 
aai lujfu, led ab cxercitu oninino extra confulta ede dices. W. 

». Ioviani rt Herculiani.] A Diocletiano lovio ct Maximisno 
Hercnlio ita dicti, ut teftalur Vegctius in lib. 1. Victor. Huic 
pofi a euleu numinis, Hercutii cognotnentum acccjjit, ut Falerim 

I 



I 



Digitized by Google 



no 



•COMl^EN T Jk. HI (J& IK AMMlANUM 

Iovii: unde etiam militaribus auxiliis in excrcilu pratjiantihltf 
nomen impofuitm. De lisdem Suzonunus in lib 6. cap. (i. Erant 
eliam Iovii el Herculii iudidem appeilati 0 tie quibus Suidas iu 
iifitot, Nolitia Imperii Knm, vales. 

foviani ri Herculiani .] v. Ind. n. a quibus tamen diver/I 
loviani et dctores v. ibid. W. 

Occi/is hel/uis paucis . ] Belluae hie defames funt,' ut apud 
Q. Cun. lib. vmi c. 14. Bellua injiincla rahie nondum Jhucia 
invehehatur or di nib us , donee rector helium; Regem conjpexit 
Jlucntibus memhris, omiffisque nr mis vise' compotem mentis, turn 
belluam in fug am concital. Idem po/t pauca : Vndique et in 
prdites et in ipfum Porum tela conpejia /funt, quis tandem gra- 
< vat us In hi ex hellua coepit. Indus qui e/ephantum reeehat, 
defeendere cum ratus, more Jolilo elephantum procumhere iujjlt 
in genua. *Silius italicus lib 16. v. ^74. 

Malta viro terra , ac fonipes , ac hellua terror 
Bellorum , nee non Marti delectu inventus , 

Erricus AhiUiodor. in Vila B. Gerraani lib. 5. cap. 52. 

I \ 

— — Mox si Ip in a teporcs 
Senjlt, Maura ducem vcheret cum hellua lufeuin . 

Quod luvcnalis imitatione dictum efl, Sat. x. v. 158. 

Cum G octal a ducem portaret hellua lufeum . 
luvenal. Sat. xi. v. 126. 

— — Naha taco hellua faltu, 

Quintus Curtius libro vm. c. 14. Elcphantis in conjpectu totius 
excrcitus obiicit : omnesque helluarum pedibns ohtrtti funt .* 
Arnobii haec verba multos hactenus exerritatos habuere, libro vli. 
— * — Camelos, helluas, leones , et quod quisque non intellexit, 
continuo mutare voluit. <Sed ne Facile novis abfnrdtUimisquc «men- 
dationibus locum demus, per helluas interpreters poli o mu s, *(aec 
cnim de elephantit inlelligendum, quippe quoa fUtim nominarat)* 
hyaenas : ut in Gloflf. "Tcuvft g«oy, hellua . Sic apud Capitolin. 
in Gordiano tertio : Leopardi manfueti xxx. he l hi, id eft hj ae- 
nae x. Legendum, Beluac, id e/t, hyacnae . Quae cum da ma- 
rinis monitris inlelliguntur, pillrires notant. dollar. Bellua\ K»f- 
ros; et' alibi, Kens , ■ Pijirix de htlua. Item., Belua marina, 
K vros : ut Suetonius in Nerone, cap. tz.* Exhibuit naumachiam 
marinis aquis, innantihus helluis. ltndenbr. 

3 . lulianus, et Macrobius et Maximus .] Non Maximum, fed 
Maximianura bunc vocal Zoiimut lib. in. c. 3o. antfravov 6Z *ol 
'VvfAaiuv rqtis Xo%a-/o\ , yrvva/wr aywwffu Ipryot', *lov\tavoSj *a) Ma- 
tlfAlQUiOS, xa\ MfiM ifofiiOS, L.INDEKBIV. f 

4. Caftcllum Sumere.} Zojiin. w , 30. 2 oCpa to 
lindlnbr. Etiamiiunc Samara. Manners v, 2. 461. W. 

si natality Magiltri olhciorum. v. fupra c. 3. • Vaccatum ca- 
ftellum, de quo nihil babeo dicere. W. 

6. lalianum telo cecidife Romano .] cf. fupra ad c. 3 . W*. 

7. Chare, ham.'] Sic Gelenius quidem edidit. At in Edilione 
Aug. Char cam, in Kegio codicc Car chain f crip turn inveni; in 



l 



Digitized by Google 



marcellinvm. LIB. XXV. C. VI. §. 2-10. 



J 1 1 



Edilione Romma .Chartam *) : [in Mf. tamen Colberiino Char - 
charn] vales. 

Chare hani] cf. xvm, 10. — Ripnrum aggeribus deftrucli * 
quod factum line dubio a Traiano, Dio CalT. lxviii, 3 i. vel Se- 
vern, Herodian. in, g. qui utrique bella in ea regione gclTe- 
raat. W. 

9. Duram .] Civitas clt trans Tigrim fita, cuius rneminit Po- 
lybius in lib. 5. c. 52. Differt a Dura Melopotamiae civitate,- de 
qua fuperius (conf. xxiu, 5. xxiv, 1.) notavi. vales, Hodie Dor, 
Manncrt v, 2. 462. W. 

10. Saracenos ideo patiebamur infeflos, quod falarla , etc."] 

Non tam hoilis terrore, quam prudenii confilio factum arbitror, 
auibus tributum retro temporibus imperabant, illis ipfis id Romani 
Priocipes annuatim ut penderent, pacentque pccunia emercarentur. 
Sic Hadrianus Imp. a multis Regibus pacem rbdemit , ut inquit 
Spartianus. Gallus quoque Imp. Scythas , poft Pbilippopoltm ca- 
ptara ftragesque innumeras, a limbus hoc pacio potius, quam ar- 
mis expellere maluit. Zoliiuus lib. J. c. 24, rd 71 jr fvrfpsqt as rwv 
pa qBaquv av^ 9 iv rv. OJ yd? ftovov '<?navfXfc2V avrois is 

rd oixtia £vvs X^ 9 *t p>srd Tr,s 'Mias 0 rdAXor, u’AXu xu\ xy»fftdr«v 
ri pirqov irous txaerov xofif, yf-tv vnisxsro. *Scythi$ tamen itc- 
rum negavit Valens Imp. Vid. Thcmilt. Euphrad. Orat. 3 * ad 
Valentein p. 216.* De Perlico foedere ita Procopius Perlicor. 
lib. 11. pag. 62. Ar 7 v ro/vtv *P«/xa iovs raxrJv rt iniretov 

lUqvats. Ouru yd? avrois r*?v W?vfv»jv l\{qsat ftifiatov^ tfovet. 
*B. Valerian us Epil’cop. Horn., xii. pag. 147. Partem conjtat rfjh 
victoriae , proelium oblato Auri pondere redemiffe. * Sic cum 
Attila Huunoium Rege dextras renovantes Romani, hoc etiam iu- 
rare fuftinuerunt : <fv\drres%at tiajxivfiv ras ouySyxas knr 0W0- 
ff/w> XsTOaiv trovs ixdjrcv rt\ov/At*uv rra?d 'Pwpatuv rots 

Past?.dots ^xitiats. Prifcus Rhet. in Eclog. legat. Similia de Go- 
this legimus- Ad quorum exemplum cum Carpi etiam ilipendium 
peterent, Julius Menophilus MoeIIae*Dux graviter refpondit, quod 
imperator Rom. gcntibus extraneis benefaciat, non necpilitatis id 
elTe aut ex ailerius arbitrio debituni, fed indigentibus ad vitae lub- 
fidia munus gratuitum : On Adrox?drw? tvoAAwv x?»q*c*Vccv xvotos 
hrty xa) rots dsophots aCrov x<*qi£*rat. Petnis Mag. in Eciog. 
legation, pag. 16. Exllitere enim imerdum cordatiores et Martiae 
tirtutis fervantes Duces, qui ferro potius, quam auro qnietem 
quaerere optarunt. Ut a luliano egregie hoc loco dictum, i>«- 
peratorem bcllicofum el vigllantem ferrum habere f ' non aurum . 
Qua eadem animofitate fretus tributuin quoque Saracenis negavit: 
uti et Iuftinus Iun. Avaribus et, Perlis. Hiftoria Mifccll. lib. xvi, 
ImpcndebaC Roma/iorum Imp. per Jingulos annos quingentas , li- 
bras auri, ut c'(\fira , quae loco proxima erant, Perftic cujiodb - 
rent , ne ingrrjjae gentes utramquc Remp. dejiruerent : cornmti- 
nibusque fumptibus cajiella muniehanlur. At Tcro tujiinus par 
cem diffolvit , afferent opprobrium effe , Perjls Jolvcre tributa. 
Romanos. Corippus lib. ill. v. 34 ^* 



/ 






Non Chprtam, fed Char ram » notante Gronor, in Praef. 
P- xv. W. 



1 



Digitized by Google 



112 



COMMENT A RIUS IN AMMIANliM 




— — lituosque mihi camp unique minatur 
, Gens Avarutn , ni pacta (intuits ? Terrorc putatis 

Id nojtrum JeciJfe palretn ? miferatus egenis 
Ec profug is quod dona dedit. Pietate rcgcndi 
Hoc Jacimus , gratisque dari provifa iubemus. 

Quae verba non multuin alduduut a Menop^iili modo laudato di« 
cto. Siique line more ternpora noiira calumniantur , qui quod 
Barbaris itipendium et muuera interdum damus, infolcns putant, 
atque infra maieftatem imperautis indigmim. Cum vel hiuc fcire 
poJlinl, nihil nunc agi, quod non actum lit prius : praeiiareque 
nonnumquam honeita lege quod Hat, auro quam ferro h oft is iin- 
netum frangere, et a Kmbus propulfare. *Sciium atque prudent 
Tbeodorici Regis dictum : j Quid inicrrjt , auro an ferro adverfa- 
riorum anitnos inclincmus ? obtiilijfe quod mettles capiat hqfii , 
•vicifjc cjt : occu/uiffc, fuperari: a pud Eunodium Epiic. Ticincnf. 
in Vita Epiphanii pag. 399.* lindknbr. . 

Ad fimilitudincm praeteriti temporis ] cf. ad xxiv, 3. VV. 

11. Dluturnis ] Contra Pricaeum diuiittis reponenlem dispuut. 
Gronov. in Praef. p. xxx. VV. 

i 3 . Saepe congeminando] idem repetendo. W. 

Edic.it lmperator ui'Jift. Agmen et ajf. narc Galli.] Haec 
omnia cx depravatione P. Gaftelli nata funt, qui, cum in Editione 
Korn, lie legeretur: Id lmperator ut mixti cum A veto Ifermaris 
Ga/li, etc. ita emeudavit ut dixi. Sed in codice Vaticano et 
» JFaucli. hoc modo legitur: Id lmperator aegerrime ut mixti cum 
Arclo Ifannaris Galls* etc. *In To! of* autem legit ur, ut mixti 
cum Arectois Sarmatis Galli , etc . * fin Colbert. Id lmperator 

aegerrime, ut mixti cum Arctois armatis Galli , etc.] Ego vero* 
codicis fiegii feripturam amplexus fum, non quo earn veram iplius 
Auctoris feripturam, Ted quod meliorem ex planiorem ceteris effe 
exiftimarem. Ac videtur pro. Sarmatis Germanos potius fuilfc po- 
nendos, ut elicitur ex cap. g. Ceterum etiam’ coniectura noltra 
liuius loci emendationera adiuvimus. Rcllitui enim, id impetra - 
lam aegerrime . [Vel potius una litterula mutata, id imperatur 
aegerrime , ut mifti cum Arctois Sarmatis Galli w etc .] vales. 
Sannatas in exercitu Romano turn fuille vix credo ; cuinque cae- 
des Perfarum, de qua paullo poll fermo eft, infra c. g. German is 
tribuntur, Valelii bos ipfos ponentis acutam profecto emendailo- 
nem in texium recipere nullus dubitavi. W. 

Adfueti nare Galli."] Sic Brennus contra Graecos belligeratu- 
rus, cum ad Sperchium fluvium venilTet, oeov pvqiovt 1 rJv TaXa- 
ru* dnlerstXtv, on ottoi et v*x*iv tjftieravro a vruv, Paufanias in 
Phocicis, ubi haec porro addidit: O vroi ph oJx < 5 «xf 3 *ivov 9 iv «?v 

rf vvxr) diavt\xqptvoi w 6 t to A tp*do 6 ts rov norapov. res on\a 

rods {nex.ttqiovs Hvpeouf inotetro txaeror dvr) oxt^os. Patrium 
hunc nandi ufum in Gallobelgis etiam Tacitus in Agricolae Vita 
notat. Et vuigo iam notus eft verlus Sidonii Apoll* carai. 7. 

Curfu Hernias , iacnlis Hunnus , Francusque natatu. 

LtNDKNHR. 

.14. In region ibus genuinis ] folo n a tali. — Tamquam c 
iranfenna uuo eodemque lemporis mominto. v. ad xx, 11. ubi 

tamcn 




Digitized by Google 



no 



MAKCELL. 



LIB. XXV. C. VI. §. 10- i 5 . C. VII. 



unirn tranfenna ell funis'. — EJflcacis quae felicero eventum ba- 
boillec. Contort is fagulis cf. quae adfcripli ad xvm, 6. W. 



15. XJtribiLS e caeforum animalium coriis coagmentari pon- 
tes cf. xxiv, 3. W. 



C A P V T VII. 

1. Rex Sapor, procul abfens — exploratorurn , cum prope 
veniffet, transfugarum] Sic iungendae notiones. W. 

а. Mil item] ilomanum. Levi teffera facile negotio. W. 

4. Ferro properans ] oinifln magis vel pocius, mi xvn, ia. ob - 
Jequi optabile — qua m fervire. W. 

Fame ignaviffimo genere mortis.’] Haec vera eft lectio, quae 
etiam in Mi. reperitur: al. corrupt®, inaniffimo g. m. Sup. lib. 
xvn. c. 9. Fame ignaviffimo mortis genere tabefcentes. JEt lib., 
xix. fctmern ultimum ma/orum omnium appellat, in Diooyf. Ha- 
licarn. lib. vi. et vii. xa*/$Tov r«v poqvv %a) taxoSatpoiloTUTov 
Xii* 6 y. Homer. Odvll. 12. v. 341. ' „ 

Hav-rts f 4 .h arvytfo) Savaro* dtiXoi 9 i fiforotit, 

AiuJj 6 ' oinnerov Javuiv. 

■Quern locum etiam Columella laudat de Re ruftica lib. 2. cap. 2. 
Taeterrimnm comitem mortis fa mem vocat, Ji tamen Graecis ca- 
momis habemus f idem clamitantibus, XifxC 6 ' oVxnerov. G. Pom- 
ponius jn Epiltola ad Seoatiiin apud Salluilmm in Fragm. Hilto- 
nar. pag. 160. Fame miferrima omnium mortt confccijtis. Livius 
lib. 27. pag. 6 t> 4 - Fame ac Jrigore, quae miferrima mortis gene • 
rafunt. Vid. Senec. de Rrevitate vitae cap. ig.* hiidbnbr. 

5. Erat pro nobis] favebat nobis. Sic Liv. 39, 30. W. 

Perfae praetcr fperata priores etc.] Gregorius Na/ianz. in 

lulian. Orat. a. Zoiimns lib. in. Rufus Fell. 111 line fireviarii (c. 
39.) lixdbnbb. Cf. Gibbon. T. vi. p. 75. not. 109. W. 

Perfae praeter fperata priores.] A(tum Saporis eum fuifl’e do- 
cet Libanius in Orat. funcbri pag. 334* qui confulto nonien pacis 
iniecit, ut Rom. niilitum animi ea fpe decepti minuerentur. Cum- 
gue Romanos ad pacem ornnes propenfos effe fenliflet, -ipfuraque 
ante omnes Principem dulcedino quietis et otii deienitum elle; 
inoras coepit nectere, et interTogationibus ac relponfts tempus te- 
rere, hoc admittendo, iilud dilTerendo : eo conliiio uC dum ere- 
brae legationes ultro citroque commeant, alimenta Rom. confume- 
tentur. vales. 

б. Perplexas] captiofas. Humanorum huinanitatis vel rerum 
humanarum virillitudinis. Iilud tamen inalim. v. c. 8* init. — 
Quae iu bet ft implcverit cum Primatibus Caefar. h. e. ft reetius 
verba ftruas, ft Imperator cum Ducibus laceret, quae Rex iube- 
ret, W. 

7. Sallujiio Praefecto] Praetorio. ulrinthacus Magifter equi- 
tnm, xxiv. 1. W. 

Mittitur j 4 rinthaeus.] Auctor Chronic! Alexandrini feribir, Re- 
gem Perfarum Sabuarfacium (Ifc enim Saporem vocat, cognomen- 
lo Arfacem) nondum compel to luliaai interitu, parcufliun gravi 
COMM, in AM MI AN- II. H 



Digitized by Google 



C OMjaESTARIUS IN AMMUSCM 



114 

\ 

timore, legatum ex Armenia mififle Surenam nomine, qui pacem 
fuppliciter polceret. Quam pelilionem cum lovianus libentillirae 
eflet amplexus , Arintbacui Patricius cum fummo imperio mifl'ua 
eit, do pacis conditionibus cum Surena tractaturus. Et induciia 
tridui da t is, taudem pax inter Rom. et Perias ronvenit. vales. 

Examinatius ] SccuraUus cf. xxx, 3. Dies /juatuor funt evo- 
luti transierunt. W. 

8. Exabujus ] ValeGus in Praef. p. lv. fumi vult paflive, i. e. 
nialis adulatorum conliliia deceptus, (desabule . detrompej. Non 
credo: exahufus nihii eft nifi abujus , idque ponitur, cum aliqua. 
vi tameo, pro ufus omnino, uti ab aliis , ita et ab Ammiano xiv, 
g. nbujus mulliludine hominum, inprimis xxtv, 4. ubi eft ahuftve 
i. e. veheraemer incujjb nrlete. Ad aueend.im magis adbur ligni- 
ficationem addiium to ex, nec hoc bne illius aetatis exemptia, 
qualia Valef. ipie atrulit: exarmatus — exoneratus — cxaucia- 
ratus. cf. Cod. Theodof. qnibua adde exambitam regiam infra 
XXVI, 7. Nibii aliud igitur dicere vel voluit vel potuit Ammianue 
nifi hoc : quo leniporis fpatio ft rccte prudenterquc uftia eflet 
lorianua. W. 

Centeftmo lapide disparataej Gibbonus P. vi. p. 76. dubitat, 
an inlra quatriduum fexagima millium cxercilua tantum iter con- 
ficere non potuerit. Sed centum lapidea funt milliaria Germanica 
vigimi, quemadmodum de Mannerti fentemia (v, 2. p. 335.; 70. 
lapidea infra c. 8- quatuordecim aequant milliaria geograpkica. 
^Bletttrie p. 183 - trcnte lieues.) W. 

Pro redemtione nofir a ] ut libera noa abire pateretur. W. 

g. Quinque regiones Transtigritanas , strzanennm, etc.] Z. o Pi- 
rn u 3 lib. tit. c. 31. Suirdoxci ii 'Pufsatous Too rr BapdixifVMV i^vols 
insrnvcu to is TVgerats, Trt Kaydotnfvtcv , xal 'Pea*f>wv , xal ZaAqvwv 
ti n</us tovtois- lta mire variant hoc loco in nominibua. 1.1M- 

DBNBlt. 

Quintjue regiones Transtigritanas.'] Perfae ingenti proelio in 
Armenia .1 Galerio Caefare fiiperati, Mefopotamiain cum quinque 
regioaibusJTraustigritanis reddiderant, ut Icribit Rufus Felius in Bre- 
viario. Cur autem Tianatigiitauae dicantur eae regionea, iaepenu- 
inero dubitavi. Pleracque enim earum, Romania quidem trant cia 
Tigrim, ut patet ex lib. 21. ubi Sapor iraiecto Tigri Befabden 
in 7 ,abdicena una e Transtigr. regionibus litam, oppugnat. A r / a - 
nen a quoque trana Nymphium bta eft, non trana Tigrim, tefto 
Proropio in lib. I. et 2. Perftc. et in lib. 3 . de aediliriis. Ad 
baec Cordtiene ad Orientem erat fomibus lluvii Tigris, tefte Pto- 
lemaco. Quare Romanis in Corduenem eumibus nil opus erat 
Tigrim traiicere. Neque Ammianut nolier cum ad Ioyinianutn 
Corduenae Satrapam mitteretur, Tigrim fe traieciiTe elicit in lib. 
18. Denique Petrus Patricius in ilia pace, quae inter Rom. et 
Perfas inita eft, oua Perfae v. gentes Transtigritanas reftituerunt, 
cautum fuilfe tradit, ut Tigris utriusque Imperii limes eflet. Nou 
ergo trans Tigrim erant illae regiones, fed potius circa aut fupra 
Tigrim. * Quod quidem Rufus Pellus egregie conlirmat bifee ver- 
bis ; Pace facta Mefopotamia tft rejtituta : et fuper ripnm Tigri- 
dlt times eft con/irmatus : ut quinque gentium trans Tigridcm 
canjlitutnrum ditionem aJTequeremur. * [Transtigritanae ergo 
erant hae v. regiones non Romania, fed Perils.] vales. 



feed by Google 



MARCELLINUM. LIB. XXV. C. VII. §. 7-l3. Ii>3 



Arzananam] Sic etiam nominat Petrns Patricius in Excerpt i> 
IfjJtionum . ubi has v. Tranitigritanas region., lie enumerat: 
vara ro dvaroAfxov xXtp a rwv perd <?& (£>••*,;* %a} 

'A^avtfv^v ptra Ka^dox^vJv »a) 'Pttpaiovs §X*‘V, xa) 

Tiyftv rtfs snarly as no'AiTtias 6 yobkao* sivat* Arzanenam Theo- 
phylactus quoque vocat, el Procopius in I. el a. lib. Perl Sell in 
lib. 3 * < 1 ® aedificiis dffav* v»j> appellat , quemadmodum et Menan- 
der Protector in lib. 8- Hid. pag. 103. Agathias in 4. dya^i aw**, 
A Strabone a?a£»fvsf appeilatur Armenia* regio, et »*d<ov ay a£v»jv 
He dictum ab Araxe lluvio, quern Barbari Etas Dominant , teito 
Tbeophylacto in lib. 3 * ca P* *>• Socrates in lib. 7. cap. 18. Aza- 
fenam earn regionem videtur vocare : [Afarzanaenam codex Col- 
bertinus vocat, A rf arzanenam codex Puhoei. Eutropius in libro 
fi. Tigranocertam civil atem Arzianenae nobilijf. vocat. Vales. 

Arzanenam] ab urbe Arzen lie nominatam, ad Armenian) per- 
tinentem, Mannert. v, 2. 22 5. — Aloxocnam itidem Armenian 
Chiliocoino conterminam, idem p. 226. W. 

Zabdiccnam .] Petrus Patricius {afi&cx * jv appellat, Zofimus 111, 
3 i. /Sa/ 3 d<*>jv>jv mendofe pro fafiSikyp/vi* : fafiiaion %a>?/ov vocat 
Sozomenus in lib. 2. cap. xi. Zerabden eius caput, vales. 

&abdiccnam] ad utramque Tigridis ripam in Mefopotamia 
fitam. Mannert 1 . c. p. 3 o 6 . — Rehimeham, incognitam. Mannert 
p. 226. W. 

CorduenamJ] YLaydovww vocat Petrus Patricius et Zofimus. 
Sic etiam Rufus Feilus de Traiano : Carduenos, iuquit, ct Mar - 
Comedos oblinuit . * In Nolitia Imperii Rom equites et Corduc- 
a/ et Cardueni promifeue dicuntur. Xipbitinus in Traiano ru 
Kaydfjvwv oyq appellat. Sane Gordyeni oliin Cardu^hi dicebantur, 
telle Strabone ac Stephano Byzamio. vales. 

Corduenam ] Armeniae regionem, hod. Kurden, Mannert v, 2. 

225. — N if 10 in urbem muniiillim.iin , ter fruftra a Perils ob- 
efiaro. Singaram xvm, 5. xx, 6. Cajtra Maurorum xvm, 6. W. 

10. Procooii J cui, cyiippe coguito, purpuram luJiauus praero- 
gitivam quail futuri imperii, parletnque exercitus tradiderat 

UUI, 3. W. 

11. Alicnandis ] tradendis. W. 

Rcverti ad nojtra vraef Romana .] Scribendum eft Romani , 
ut Accurlius edidit. Pactus enim erat lovianus , ut v. regiones 
Transtigritanae cum xv. caliellis dederentur Perils una cum pof- 
fell'oribus et onmi inftruxnento . Nilibis vero et Singara absque 
incoJis traderetur: atque ut ex illis xv. caliellis Bomani, quibus 
id libitum eflet, ad alia Rom. caftelia migrare Enereutur. vales. 



12. Rntione gemina] duas ob cauflas. Principle Iuliani, 
xxm, 3. Chi/iocomum, fertilem ilUm Mediae regionem. ? r ivus 
caperetur quinque annis poll xxvn, 12. W. 

1 3 . Quo ignobili decrcto.] *Ammianus lib. 27. c. 12. puden- 
dum pacem: Agath. lib. 4 * P* , 3 I * ignominiofas pactiones vo- 
cant. * Eutropius lib. xi. c. 17. ignobilem pacem vocat. Fuerit 
licet, ita tamcn neceJTum fuit, a luliano male conflabellatum ignera 
fopire. OroEus lib. vu. cap. 3 ** Foedus cum Sapore Perfarum 
Rcge etjl parum putant dignum, falls tamen neccjfarium pepigit . 
Socrates Hilt. Ecclef. lib. 11. cap. 19. Gregor. Naziaoz. in Julian. 



\ 



ll6 COMMENTARIES IN AMMIANCM 

* 

Orat. a. pag. 304. lindens*. V. omnino la Bletlerie diOerta- 
tionem tie liar pace additam vitae' Ioviani Gallice coufcriptae Tar. 
748. p. 212. IT. W. 

[Nevitta el l iclor ex parte nojlrorum, et Metlobaudes.] In 
Codice Colbertiao fcribitur: Itemora, et Victor ex parte nnjlr. 
et Bel/ovaedius. In veteribus libris MfT. Ammiani, quoa legit P. 
Pithoeus, Remora qnoque reperitur, ut ipfe lua manu ad latna 
Ammiani fui adnotavit : quamquam Remoram nomvn viri proprium 
invenire uaquam non memini. IVevitta quidem heic locum habere 
non valet, iub luliano MagiHer armotum et Conful : qui dr Ma- 

f iflro militum Tribunua pollea fieri non potuit. bed nec Mello- 
audes vel Mallobaudea locum heic babel, Rex Francorum, et ex 
Tribuno Armaturarum Comes Domellicorum.] iitnt. vales. 

Remora et Bellovaedius.'] Haec nomina nusquam alibi occur- 
runt. Locus dubiu procul corruptus, earn etiam ob caufam , quod 
Perfae quatuor, Romani non nili tree dedilTe oblides dicun- 
tur. W. 



C A P V T VIII. 

*" I. Specie humanltatis] liumanorum c. 8- Latenter (oppofi- 
tum fequenti aperte, ergo Jlagu/i) progrejfi, ut quid iis factum 
eflet, ignoraretur.' Ut efiximus paullo ante c. 6. W. 

2. Momenta periculorum] vitae discriminum. — Semet quis- 
qur reliquis anteponens alius alium occupans, retrudcns. — fllulta 
et terribilia noXXa *3) <fnvd. — Cralibus temere liibiiaria opera 
et negligenter textis compaginatis. Diver/a alia vetjantes mu- 
chinantes. W 1 

5. Prope Hatram venitnus .] Hatrac dicitur hoc opidum in 
Tabula Itineraria Peutingernrum, non longe a fluvio Tigri. Dio 
in lib. ult. rd arga appellat. Sic enim in Mf. codice exaratum 
erat. ex quo nuper Dionis Fragments edidimus. Opidum Traiani 
et Severi Principum oblidione memorabilc. De Traiauo quidem 
id refert Dio in lib. C8. c. 3f. quamquam ibi ro is ayagnto is vi- 
tiole perferiptura ell pro dryjjvot s. vales. 

Hatram venimus veins oppidum ] Stephan. 'Arjoi, noXts ur- 
rafv Et 'Qfdroii *al T/yjeros. Kins urbia litum delcribit Herodia- 
nus lib. in. c. 9. >jv Jt noXis in angar lidifAo rarer ofovs, rrixst 
pttytartf %a) ysvvaiM ■*( gij 3 tfSX»i*i*n , ttXifin dubguv rt roforuv 
dnpdgouoa- Vid. Xiphilin. in Severo Lib. Lxxv. c. 10. p.410. lin- 
dbnbb. Cf. Mannert. v, 2. p. 334. W. 

6. eidusque lapidem JeptnageJlmum] milliar. gcogr. 14. In- 
veniri Gronov. et Emelt. operarutn vitio invenirE. W. 

jlbrotanum et abfinlhlum.] In Editione Rom. *et in Mf. To. 
lof. * far Colb. I abrotonum fenbitur rectius. Sic cnim Graeci vo- 
cant. De abfintnio, quo abundat Aflvria, Philoftratus in t. do vita 
Apollonii: r xdga bi ear, n in) fia jSt'Xuvsr d<juv 3 teo nXifgtjs oljj. 

VALES. 

ylbrotonum ^StabvvurEel) jibjintliiusn (Wermuth). VV. 

* Et Dracomium.] Dracontion defcribitur a Theophrafio libri 

7. Hill, plant, capite xr. ari fpecias iut dicta, quod caulem habeat 




MAHCELL. LIB. XXV. C. VH. §. lO. C. VIII. §. I-l5. 1 17 ■- 

/ 

inltar pellis draconU varietate quadam interpictura. Vulgo Ser- 
pentina dicitur. Male in Gloliis fel terrae , bgaxQVT. stos Boras) 
redditur. Nam fel teriae Cemaurium eft. * vales. • . 

Draconiium ] Drucunculus (Scblangenkrautj. — TriJltJJima 
mifeila, vilillnna. — Mactatis camelis, quorum carnibus etianmunc ^ 

in iilis regionibus vefcuniur. W. 

7. Dux Mefopotamiae CaJJianus .] cl*. Ind. W. 

Mauritius pridcm ob hoc miffus. J Zofimus in libro 5 - c. 3 s. 
idem lie narrat : pa vqixiOv plv Ao%oy«y f'ya rgoQqv ix we/gfi as 
a yaytiv IxlXsvet <rrjaro7r^dy, dnarrnaat ptra ravrtfs us av 
04 ov rs $ no^urdru. Mauriclum Tribunum alimenla e Nifthl 
exercitui adv there et quam longijjime pojfet occurrere iujjit oA- 
viam. vales. 

Ad Ur nomine Perficum cajiellum ] cuius iani in libris Moils 
memio fir. Mannert p. 336. W. 

g. Procopius alter \ hoc ariditum, ut difeernatur ab antea me- 
morato c. 7. quern luliano languinis vinrulo coniunctum aulici 
loviano fufpectum fecerant. Contundit Zoiimus 111, 35. v. Weffo- 
ling. Obiervatt. p. 107. W. 

Miliiaris Tribunus .] Sic dicuntur Tribum militura, ad diffe- 
rent! am Tribunorum et Notariorum : et ita in lege un. Cod. 

Tbeod. qui a praebilionc tironum, et apud Eutropium in Severo. » 

TALES. 

g. Lttci/liantem focerum fuum\ Filiae, Ioviani confiigis, nomen 
erat Charito. Gibbon T. vt. p. 113. fine dubio e Cnryfoftoino, 

Ad otium digrejfum, refpicitur ad xxi, g, ubi a luliano reinotus 
dicitur. W. 1 ’ v ..• • • / 

11. Afalarichum ] Geutilium rectorem xv, 5. Torino v, 

Ind. 1. W. 

ia. Breves diffundcre concinentesJ] Haec feriptura ex con- 
iectura Gelenii profecta eft. Nam in Editione Rom. perinde ac 
in codice Regio *et Tolol*. * [ac Colbert.] legitur in hunc mo'diim, 
brevis diff. concinentibus. IJnde coniici poteft, fic a Marcel lino 
feriptum iuifie rumor es qua qua irenl brevtis diffnnderc eonci- 
nentibus. Sunt autem brevia chartulae leu pittacia. quae illi a 
loviano miffi fpargere per opida ae provincial iubebantur. henr. \ 

talk si is. (Sed roagis placet ita leribi , verbis diffundere conci* 
nentibus , etc.] hadr. v.u.esius. Si tamen et haec quatuor al- 
phabet! elementorum omnium iranspofitio probanda eft, et id tan- 
tum agere debucriqt, ut verbis dinunderent, non etiam Uteris, 
quam vocem in rf brevis latere crcdiderim. gronov. 

1 5 . In corpora fua rtccejfuas erat Humana vertendd] Satis 
obfeure et quaelite pro: fumma neceilitate coacti fuiffent carnibus 
vefei liumanu. W. 

Ut et armorum pleraque proiicerentur .} Foeda ac miferabilia 
facies exercitus Romani amiffo duce redeuntis : quam opl’ime de- 
feribit Libanius in Oral, funebri, pag. 325. (Reisx. t. p. 616.) 
out oi yt rd onXa fij/avrss lufivots txfiv, umtf 1 % vavayiov yvpvol 1 
itfQSCHTQvvTts 04 TtXtiovs inavyco ov, etc. Adeo illi , proiectis ar» 
mis, tamquam ex%naufragio nudl plerique ac mendicantcs redie - 
runt. Quod Ji qnis dimidiatum cly neutn , aut hajiae tertiam 
partem, aut ocrearutn alteram fuper humeros rctulerat , is vero 



Digitized by Google 




COMMF. KTABIB5 IN A M M I A N U M 



i «8 

i ■ 

Callimachus habebatur. Adde Cbryfolloroum in Orat. a. de S. 
Baby la. vales. 

Modius unus farinae] Ad fummum a 5. pnndo. yiureis dr- 
ctm imperial. 36. mutaretur emtus e£fet ut minus pretio aequif- 
limo. W. 

16. Thifaphata] Hodie lecundum Danvillium Tellaafar. Ut 
pofcebat follemnitas mot receptus. W. 

17. Extra urbem Jiath'd cajtra pofuit Princeps .] Confenlit 

Kofimui in lib. 3* r - 53 - rt auctor Chronici Alexandrini. Proindc 
miror, cur Johannes Antiochenus in Excerptis, quae adbinc bicn- 
nio edita funt, Invianum biduo Nifibi commoratum efle fcribat. 
Paullo poll ex Mf. Reg. [et Colbert.] et Ediiione Rom. fcriben- 
dum ell : Vt ingrrjjus , Palalio more fuccederet Principum. 

VALES 

18. Quern — docuimus evajiffe ] xxiv, 4. W. 



C A P V T IX. 

I. Bine/es ] obfes a men datus a Perfis c. 7. txtl. PromiJJa 
deditionem Nifibis. W. 

Gentis fuae Jignum ab arce ext."] In Alexandrino Chronico 
id lie relaium ell: d it iountos o nli ntftur aarfantis u»tAi« «'* 
i* rjj itoXsi xord nlXfuetv too ft cetXlur, t Is tva rw» nlqyuv *n~ 
pn'.OJ nsyaradv intrust. Junius Per/arum Satrapa pennijfu Imp. 
urbrm ingrrjjus, Jignum Pcrjicum ex quadatn lurre fujiulit. |I e- 
gendum evnios , vinius, id eil , Bine/es vel Binijes Ammisno.] 
♦Ales. 

Gentis fuae Jignum ] vexillum. Cf. Zofimus III, 33. 34. W. 

3 . Sabinus fortuna et genere inter municipes clarus.] Zofi- 
mus : Sap'i vor to C fiauXnvrntov nfOfarus uaTaXoyou. lindenbb. 

Hibitam Jiationem intutam .] Eadem elTe videtur, quae in 
Tabula 1 'euiing. dicitur Thebeta 18. .snillibus dillans ab uibe IS 1 - 
Jibi : et inter Epilcnpos Mefopotarmae, qui Nicaeno Concilio fub- 
feripfere. Jacobus Hebetenlis commemoraiur. *Sed Jacobus Nili- 
biies vel Nilibiteulis feribi debet, ex Gennadio aiiisquc. * vales. 

Provinciarum miiro.] Plane Ut Zolimus, qui nfortixrsp* di- 
xit lib. m. c. 33. ii fij^Esav ixrrtdovrcr pti errfijSevai v>jv 'P upaitn 
apxdv toC njoTttxtepaiTos. Sic lordanes in Jdillor. Goth. Grtas 
tjuaji mttrum regnt Jut contra celcras gentes Jiatuit. * Peutadius 
m tumulo Hectoris in Catalect. I’oei. vet. p. 178. Scalig. 

Defer if nr patriae, ittvenum fortlffimus' Hector, 

Qui murus miferis civibus alter erat. 

In altercatione Hadriani? 

Quid ejt miles ? murus imperil. li.vdenkB. 

Oblce) Anliquiores editt. babent line fenfu obiiJTe. ValeGns 
meminilTe oblilus Guil. Canteri , qui in novis lectionibus v, fi. 
iam lua aetate obices repofuerat. W. 

4. Coronaml auream, quam imperium aufpicantibus principt- 
bus offorre provinciae folebant. W. 



‘Digitized by Google 



» ' \ 
r • 

MAR CELL. L IB. XXV. C. VIII. §. l5- 1 8 . C. IX. §. 1-8. Ug 

Silvanus q. caufarum defenfor.] Hunc Comitem et Decurio- 
nem appellat auctor Alexandria: Chronici : %ctl i^sX^uv n qos au- 
rov 'S.iXjimos Mop** r$v aftctv oca) noXrrt vo/uutos ry\s ai/rtif noXtwr, 
nqootnset rp fiaaiXtt 3s6fj.r/os /u > f naqaiov*<xi r»iv voKiv niqeais. «Jjr 
it oCx e'nstatv aCrdv, o/utufxoxlvai yaq ttpaexs xa ) u> i /3 JuXts^at 
^**00*01; Aa/3#7v, etc. £t ^S re ff us ^dvanus Conies , <•/ Z)e- 
curio Piijibcnus ad Principis genua affufus oravit , no Per/is 
Nifbin tradere 'vellct. Quod cum perfuaaere non paffet t ( aie- 
tat enim Imp. fe iurarnento objiriclum ejfe, etc.) vales. 

Cotifidentius J licentius. W. 

5. Procul ah eorum Manibus pelleretur ] non eodem, quo 
ills, loco iepeiietula. W. 

Turba Jlebilis pojtes penalium amplexa vel limina. 1 *Val. 

Plarcus lib. 4* Argonaut, v. 373. Ultima turn patriae Tydetis do-' 
dit olcula ripae. Vid. Ovid. lib. Trill, vel de Ponto. * HutiJ. 

Claudius lib. 1. v. 43. (Poet, minor. T. v. p. 85. Wemsd. W.) 

Crebra rclinquendis infigimus ofcula portis, \ 

, Inviti fuperant limina facra pedes . llndenbr. 

6. Furabantur'j, , raptim colligebant. W. 

7. Tti hoc loco Forluna cet.J Idem Trebellius Pollio in xxx. 
tyrannis ix. lie elferi: nimis For tuna Jtbi indulgendum putavit • 
Dijjlaruibus procrllis rempublicam undique earn agitantibus. W. 

Conjiimmatido iuveni.] Sic honelle et verecunde dixit Mar- 
cellinus, cum ob maieitatem Augufli culminis inconfummatum 
nollet aperte dicere. Ell igitur figura, quam Graeci f'J$yif*rj/x6v 
dicunt. <^ua ufua rll eliam Demofibenes in Oral, adverliis Le- 
ptinem, ubi ampliilima munera olim ab Atben. civitate quibusdam 
publice data cominemorat. rort piv ydq >) noXts iquJv xa) yv,s 
yCnoqn *a) xy^f*arwv, vuv rvnoqfatt. 6ti yaq roZro Xiytt* xdt 
pj Tunc enim civitas nojtra et agrU , et pecuniix 

abundabnt : nunc vero abundabit : hoc enim j'alius eft dicere 
quam male omtnari. vales. 

8. sld medullas usque honor urn pervenit ] fummo quetnque 
patriae amantem dolore affecit. W. 

Dum exiimefcit aenuilum potejtatis.] Eutropium imitatus vi- 
detur Marcellinus, qui lie ait ae ioviano c. 17. Sed dum aemu - 
lun\ Imperii veretur intra Orientem refule ns , glorias par uni 
confuluit. vales. 

Galli as et Illyricum.] Scribendum videtur, per Gall . et Il(y* 
ricum verfat , quosdan\ faepe fubl. tcntajfc. vales. 

jimictu ] vel.imento xix, if. praetextu. W. 

Nifibi prodita, quae iam inde, etc.] Severus quidem bac ur- 
be recepta gloriari folebat, lefe earn Syria© propugnaculum red- 
didilTe. nqoSoXov avrtjv rtfs vvqias nsnoiijoSai. Sea Dio earn ur- 
bem plnrimorum et bellorum fimul, et damnorum caufara fuille 
lmperio Rom. prodit. Ceterum ex quo a Ioviano Perlis dedita 
eft, a Rom. recuperari non potuit, telte Zofimo et Agathia. Gives 
quidem ipli maxima pars Amidam le receperunt, cuius uibis fub- 
urbanum Iovianus eis incolendum dedit, ut feribit Zollmus et 
auctor Alex. Chronici. Gliryfollorous in Orat. 2. de S. Babyla 
contra Gentiles, Nilibin vocat propugnaculum orbis Romani: o rfe 
%a¥ jjuas oixovphy,s aismq rtixot ifv djyaylr, etc. vales. 



• \ 



# 



» 



•Digitized by Google 



* • 



ISO COMMENTARIES IN AMMIANUM 

Nifibi prodita , temere tradita quae iam inde a Mfihrida- 
tici rr°ni temporibus — viribus refit tit maximis. Romani® coepil 
iunoteicere luo Lucullo. cf. Dio Call, xxxv, 7. Z of ini. in, 5 ** 
omneruque urbis biiloriam vide ap. Mannertum v, a, p. 295* VV. 

9. Numquam cnim ab Ur bis ortu inveniri potrji J Eutropiut 
x. 17. eadtm verbis non multum diff« reniibus , quae hiftoriae 
illiiftrandac caufa adfcribam : Uno a Per/if atque altero proelio 
1 vidus flovianusj pacem cum. Sapore necejfariam quid cm , Jed 
ifitiobilem fecit , multatus finibus ac non nulla Imperii Romani 
parte tradita: quod ante earn annis MCiixx, fere, ex quo Roma - 
mini Imperium conditum erat , nunquam accidit. Itufus Feilus 
' c. 29. Tania reverentia Romani nominis /Wf, ut a Perjls prius 
fcrmo s de pace haberetur , ac. reduci confect us inedia exercitus 
finer etur y conditionibus, qttod numquam ante accidit , dij'pendio- 
fis Rornanae Reip. impofitis. Falluntur autem, quod Imperii 
Rom. fines ante nanc ignobilem loviani pacein mutatos atque ro- 
ftrictoa neganf qui error ut craflus nimis , lie nemini in Hii'toria 
Romans mediocriter verfato ignotus efl'e poteft. Meliore itaque 
iudicio Zofimus: nam et is iicet in loviani invidiam multa feri- 
bat, Per lid is tamen terminus ad ilia usque tempora immotos tan- 
tum dicit. turn operae pretium erit vidcre Hiiior. lib. 111. c. $2. 
LIXDENBfl. 

Numquam enim ab urbis ortu.] Hoc Marcellini dictum Ca- 
faubonus in Notis ad Spartianum in Hadriano c. 5. et poll 
(ante W.) eum Lindenbrogius ad hunc locum falfi arguunt. 
Exemplum enim Hadriani ei Aureliani ohiicit Cafaubonus, et Dio- 
‘clefiani, qui Rom. Imperii limitem a meridie fupra Aegyptum ar- 
tavit tefte Procopio. Sed quia non videt horum Principum, et 
loviani longe dillimilem efTe caufam? Illi enim fapieuti conlilio 
regiones quasdam, quas line magno fumptu et incommodo tueri 
non poterant, citra foedus ullum dimiferunt, at lovianus turpi 
pacrione quafi victus, redemptionis loco provincias pop. Rom. 
Perfis tradidit. Verum itaque eft, quod Marcellinus nofter et Eu« 
tropius cum Rufo Feiio arferunt, numquam ab Urbe condita Du- 
cem ullum Rom. nactione iuita provincias hoftibus conceilifle. 
Quo maxime pax ilia loviani plena dedecoris et infamiao fait, 
quantumvis eum excufare Chriftiani tentaverint, ut Gregorius Nax. 
in Philipp. 2. Augultinus in lib. 4 * de Civitate Dei cap. 29. ut 
in lib. 5. cap. 21. Itaque recte Zonaras id foedus indecorum, et 
jruiignum nomine Rom. fuille dicit: xavriVox At^apsvos rqv cr$>xvv» 
rots n^quatg deniisaro ov nqo 9 **ovoas patois unovids {% dvay- 
%9t * .. W€ * 04 * Et Agathia® in lib. 4 * lovianum omnibus 
modis feftinantem ex hoftico digredi, et numquam fatis cito fe 
in provincias pop. Rom. venturum elTe credentem, turpem et 
ignominiofam ac damnofam Reip. nacem fe cilia vxles. Tarigic 
nunc locum et Cafauboni de eo ludicium Freinsbcmius ad Flo~ 
rum 111. 3. oron. 

*0. Triumphi flint denegati.] Valerius Maximus lib. 11. cap. 
5. num. 4. e t 3. £ubi vide Kappium. W.) lindbnbr. 

. 1 1 ' * n extremis cafihns ida cum dedecore foedera.] Sic 
opiime cx Mf. nam quod in vulg. eit, cum ductore f. non pit* 
cu. Hoc primum; nunc reliqua ex Eutropio x, 17. adtexam: 
7 7 r, p ttiam fcgiones nofirae , ita et apud Caudium per Pontium 
1 * Jmum , ita et in Hifpania apud Numantiam , et in Numidia 



% 



Digitized by Google 




4 



ha a cell. lib. xxv. c. ix. §. 8-i3. c. x. §. a. 3. lai 

yLi iugum mijj'ae funt , ut nihil lamen finium Lrcidrretur. Pa 
fac.ii conditio non penittu reprehcndenaa force , ft foederis ne- 
icjjuatem, eum integrum full, mutare volulffel , ftcttl a Ronia- 
nit omnibus his beilis , quae commemoravi, factum eji. _ Ann 
it Samnitibus, et Numnnlinis et Numidis confeftlm bella illata 
Junt, neque pax rata fuit. Viil. Livium lib. lx. Flor. lib. I. 
cip. iC. lib. ii. cap. ig. lib. m. cap. I. lixdenbh. 

Ptjlquam ] etiamfi. W. 

12. Cum Iuliani fipremis] cinere. Utrumque et fuprema et 
coeres iungunlur cap. leq. — Ut fuprrftes vivu» ille mandaral 
urn, 2. W. 

In fuburbano Tarfenfi .] Vide Libanium in Oral, funebri, 
p«. 33 i. Gregorius in l’hilipp. 2. Iuliani cadaver praecuntibus 
munii, et ludionibus fcurriliter moriuum deridenlibus Tarfum effe 
ildaium ait: quod non per contumeliam Factum effe putandum 
efi, fed ex more veteri, do quo Agellius in lib. 20. cap. 2. et 
Suetonius in VeTpaliano , el ibi Calaubonus. Memotabije eft, 
(juAl ait idem Gregorius in Carmine de Virginitate, Iuliani cada- 
ver in tumulo quafi ebullire vifum elTe. 

OZ &fob»v nXtryivTos, inti /i*o£lov fyaro Xgisry, 

©f^UOV IT l fftOUOCt feiyct S Juft Of oX.Tgois . • 

‘Idem dicit in Oratione 2t. de laudibue Atlianalii pag. 394. * 
ticss. Cf. Zofimus 111, 34 - VV\ 

1 3 . Vifus eft fubito purpuratui.] vide infra xxvi, £. W. 



C A P V T X. 

1. Sphaeram aeream form, in fp. poll .] Sic fere imagine! 
Imperatorum piugi folebant: ut docet Balllius Seleuciae Epilco- 
pui in Sermone 1. de Adam bis verbis: usneg oi rds rwv (ion- 
him dno^Xinouris uiuotas, rr rtvv x? uptaTm XajsngorriTi ptagpta- 
fjyas dtf ideas , aXovgyiia plv to Ter HaXaeoi u dmori\fiovtav 
iiaSiepta ii rots tyiyyiei r vv Ai&uv deTgdnrov, %tiga ii t$ 
tpaigoi tit, exnf* ari r °v noeptou tov kuxAov TOtf iaxrZ?.ots tpigi/v 
trmj ’optfnt*, /xnAuVrovroe pth, etc. Ut qui imagines Impp. ad- 
Ipjciunt, quae co/orum fu/gore praeftringunt oculos, chlamjdem 
ijtiidem purpuream marina J, lore collucentcm , dindema autem 
utpUiurum luinine corufeans, manum denique, quae orbem ter- 
rurum in moduin fphaerae formatum digitis geftare crcditur; 
kaerent attonili, etc. vales. Supra lib. xxl- cap. 14. 

Sidera cometarum . fuper quorum natura ratioclnantes Phy- 
Jlci variant .] Vid. Acbil. Stat. Alexandria, in Arati Phaenom. 
«p- trey) xopurnav pag- toa. Stob. iu Eclog. Phylic. can. ab. 
'Seneca Natur. Quaeft. lib. ult." Apul. de Mundo, Tbeophvlact. 
Simocat. lib. vn. pag. 339. liulcnbr. Adde Plin. II. N. it, 
23. (35.) extr. W. 

3 . In unum Jtellis mult, congregaeis. ] Quae Democriti et 
Anaxagor ae fuit opinio, qui coroetam nil aliud eue dicebant, quam 
coucurlum errantium fiderum, teiie Ariftotele in lib. I. Meteor, 
et Diogene in Anaxagora. Sed banc fententiam refutat Seneca in 
lib. 7. Nat. Quaeft. Sequens autem opinio cometas ex halitu 



I 



, 123 



COMMENTARIUS IN AMM1ANVH 



licciore terra rum nafci, Ariftotelis eft, et Penpateticorum, ui Spo- 
ri apud Tbeonem in Aratum pag. 120. Poltrema omnium opinio 
hie relate, eaque proxime ad veritatem accedens. W.) Pythago- 
ram habel aucioreni, telle Arilioiele, et Plutarcho in lib. 3 . de 
Placitis Pbilolophorum. vales. 

Quorum onus — humanis mentibus ignorari . j Recenliores 
tamen Computare didicere. \V. 

4. Flagrante media, alias adulta hieme. — Cuius origlnem 
docuimus Jupra. xiv. 8 W. 

5. Exornari frpulcrum Jlat'uit Iuliani in pomoerio Jltem 
itineris .] De hoc iplo lepulcro Zofimue lib. III. c. 34. xal rouro 

> a (Iuliani torpus'' tit KiXrx/os aetvrxSA, i* ran Tageou jryoa- 
rr ,: v fiatiXng raiff ■nagtbibozo , »al inlygapisa xgoetygd<f*To r» 
rafu rofovd*’ 

IOTAIANOC META TITPIN ATAPPOON EN 0 AAE 

KEITAf 

amootepon baciaetc r Ar.\®oc kpate^oc 

T‘ AIXMHTHC. 

Aliter Cedrenus pag. 253- To" i iVftfvov ciZ.us dnsxopisfy A Kao- 

erovrtvoi/no'Afi , xa) fW»i| is Xdyvo.i *»£■£ cj-f *vX/vdj>of/ifi , A « 
ini yya<J>tv dAsysiov rc'Jf • 

ktano eit APrrpoENTi, An' etophtao poadn 

nt PClAOC EK TAIHC ATEAETTHTfl Em EPm 
KINHCAC CTPATIAN, TOAE IOTAIANOC AAXE 

GHMA, , 

AMOOTEPON BACIAETC T’ AIA0OC, KPATEPOC 

T’ AIXMHTHC. 

•Idem Epitaphium apud Zonaram quoque exftat. Ceterum cura 
Zofitno confenlit. et cadaver Tarfum perlatum, in proal'tio ibi fe- 
pultum dicit.* LinnKNBR. 

Exornari Jepulcrum ft. Iuliani.] Idem tradit Zonaras his 
verbis: t’f isT,o%tias <» *** ragaos ytyosm t, *oi ro noepn- 

tat roC iou*<avoj in av»f«<. Idem Iuliani cadaver Tarlo Conltan- 
tiuopolim poltea allatum effe feribit, quod confirraat Cedrenus. 

VALES. 

Cydnits gratiffimus amnis.] Curtius lib. m. c. 4. Cydnus 
non J'palio aquarum, fed liquore memorabtlls : quippe lenl tra- 
ctn r fontibus labens puro fa/o exclpitur , nec torrentes incur- 
TUIII, qui placidr mananlis alveum lurbent ; ilaque ineorruplus, 
idrmque frtgidijffjmus, quippe mu/ta riparum amoenitale inum- 
bratus, ubique fontibus fuis Jimi/is In mare evadit. LinitEKBB. 

• Non Cydnus gratijjf. amnis et liquidus.] Idem dicit Dio in 
Tarlica 1. initio, et pag. 401 et 402. puriflimas eius fluvii aquas 
AiiQe tcftattie. adeo nt Tarfenfes, It forte Cydnus per urbem 
luam turbidior fluxillet , indignari folerent: aquam enim Cydni 
purillimum non bibere folum, fed etiam cemere cupiebant. * 

VALES. 

Gratiffimus J WaVelieldius ad Lucret. v, 176. malebat da- 
rljfftmus, Horatium oxprimi pulans Epift. it, a, iso. ear. 

Praelerlaberetur Tiberis.] Sic primus emendavit Gelenius, 
cum in Editione Rom. et Bononienli legeretur praeter/aberri. 
In codice Regio, [et Colbert.] feriptum report praeterlaberit Tj- 



Digitized by Google 



M;tHCELLI KU M. LIB. XXV. C. X. §. 3 - 8. 1^3 



krrit. Ego vero non dubito, quin legendum fit prarterlambere. 
Hippie deberet: fic enim loquitur Marcelljnus in lUiro xvii. cap. 

5. M oft | Jluvius praeterlambtt . Certe in Edilione Auguft. legi- 

iDr prneterlabere. vii.es. 

Divorumque Veter tun monument a praeflr ingens. ] Maufotea 
enim Imperatorum erant in campo Mnrtio iuxta ripam Tiberis. 
De M.m folio quidem Augufti id noiifliinuin #*A ex Strabone iu 
lib. * 5 . <*t Suetonio, ac Tacito in lib. 5 * Annalium, ubi de Pilone 
loquitur: Mari ac mo v Tiberi dried us, auric vulgi iras, quia 
narem tumu/o Corf a rum applicuerat. Sed et lequentium Prin- 
cipum lore omnium fepnlcra ibidem fuiffe, Scriptoros Aug. HiAo- 
me teAantur. vai.f.s. Si Mauloleum et campum Martium modo 
haec refpiciunt; ubi Maufoleum Hadriani? grow 

6. Procopius Notarius et Memoridus ) in Ulyrietim et Gallias 
cum mandatis milli c. g. I ncillinnus , focer niuiirum Impcrato- 
ris, Mediolanum , uti iufius erat, ingrrjjus. Scuiaucho xv, 

f alentiniano poAoa Imperatore. Mala richus , quern in loviui 
locum Magi Aru in militiae per Gallias ordinaverat. W. 

7. Tamquam in alto .gentis Jilentio } Idem fere quod paulio 
poll : non d uni firmatis omnibus. — Extra calcem , ut dicittir , 
procurrcbat. Translatio duct a a linea vel fulco in ciroo due to. ubr 
equi currusque decertaturi confiAebant ; ergo : intra fines iullos fo 
non roncinuit, immoderatius egit, et ex Actuario ralionibus Jcru - 
Landis ( Reclinungsexaminator ) incubuit rationed exegit cupi- 
tlius. W. 

Ex actuario ratiociuiis feribendis ] Corrupte retro Editiones, 
ex Aucturio ratiociuiis feribendis, qui idem error in Eutropio 
olim fuit, lib. ix. c. 9. Acturio quodam machinante dolum, olvrl 
tvv Actuario. At recte Aur. *\ict. de Caef. 33 » 13. Tan turn 
Actuariorum , quorum loco Attitianus habebatur , In erercilu 
factiones vigont. Actuarii in veteri doff, vocantur unopvtipaTo- 
y?a$ot: quorum ut offiria divert*, fic nomina quoque. Ut Actu- 
arii ratiociniis feribendis , id eft, qui ratiocinia numcroruin five 
calbenfium, live palatinorum et comitatenfium periractant. L. 5. 
C. de erogat. mil. ann. L. 5 . C. de Caiirenf. pecul. Actuarii 
equorum turn lium civitatum diverfarum. L. 7. C. de numer. 
Acluar. Actuarii farcinalium Principis iumentorum. Animian. lib. 
xv. aliique, do quibus in libria lcgalis feientiae mentio frequens. 
UKDE.'tBR. ^ 

Ad militarist Jig na confugit ] tamquam ad afylnm? Zofimus 
ill, 35. addit ad Batavorum. — Quemdam (conternlim) medium 
t medio. W. , 

g. Capita fcholarum ordo caftrenfis appellat .] Scbolae mili- 
txres multae erant: et quidem luAiniani Imp. undecim , L. fin. 
C. loc. cond. Qoi iia adferipti erant , dicebantur fcholares . L. 
34. Cod. Theod. de erog. milit. ann. Harmenop. lib. iv. Tit. 12. 
§• 2$. eornmque Praepollti Capita fcholarum, eodem modo ut 
Capita contubernii , apud Veget. de Re rail. lib. 11. cap. 8- et 
13. De his optirae Agathias lib. v. I % rwv ray/xdruv ixihuv 0 i 
is to iififxsgsvttv Tt %a) SiQcvvxrsffvtcj iv rf au^g axox/xpvro» 
0*5 xa) oxo'Aaqiovs unoHaXoCeiv. oirot Si arquriurat f. ih evopdfav 
rat, xdl {yyqd<po\Tai rots tJv xaraXoyoiv fiifiXiois, tie) Si «< ito'K- 
Xol dvrtxol rs xa 1 (paiSfotipottf, *a) povov olf*at oyxou rov fia 9 t- 



i 



124 CO MME KTAR 1 US IN AMMIANtJH 

Xtlov tve%a , *<*) fair ngosoiois fttyaXauxias ^cvfiii^vu, 

etc. Ammian. lib. xiv. e. 7. §. 9. Solisquc Jcholis iuffit effe con- 
tentum palalinis et Protectorum , cam fcuturiis et gentilibus. 
Corippus African de Laudib. luitini, lib. 111. v. 157. 

Ornata efi Augujta donuts , iuffuque regeniis 
Acciti proceres omnes, Jchola tola palali efi 
luff a Juts adjiare locit . lindenrk. 

Capita Jcholarum.\ Horum mentio fit in lege paen. Cod. 
Iuft. dtf erogat. milil. ann. l'orro Capita fchoiarum lunt, quo* 
Capita comuborniorum vocat Vegetius in lib. 2. Comubernium 
enirti in armata militia idem eft ac fchota: lie fcholas idem Ve- 
getius pro contubemiis poluit leu nianipulis, in lib. 2. cap. 2i« 
Non enim pro cemuriis lumi poftnnt. Centuriis quippe prae- 
cr ant Centunones, quos Centenaries fua acute dictos eue tefta- 
fur Vegetius. Cum igitur legio in cobortes, bae in centurias* 
centuriae in comuberma diftributae olim Fuerint, ac cobortibus 
quidem Tribuni, Centuriones feu Centenarii centuriis , contuber- 
niis vero Capita contubermorum Praepofai, lequitur Capita fcho- 
iarum eosdem elTe ac contuberniorum Capita. At Lindenbrogiut 
nudia bic de Schoiaribus congeflit, quae profeeto nibil ad hunc 
locum faciunt. Alii enim iuni Scbolarcs, de quibus in fuperiori- 
bus ltbris aftatim dixi. Eodeni modo Capita otfiriorum dicuntur 
in lege 4. Cod. Theod. de extraord. et lord, et in lege 2. Cod. 
lull, do proximis lacr. ferin. vales. 

9. J italianus, qui mu/to pofi auct. Comitis <//**.] Vitalis- 
ms Comes rei militaris, a Gratiano milTus eft in liiyricuro: ubi 
agetite eo, du'ae manus Gothorum, quaruni alteri praeerat Friti- 
gernus. alteri Alatbeus et Saphrtx, cum Galliis et Italiac inimi- 
nerent, eo neceflitatis Gntianum adduxere, ut iis Pannoniam et 
fuperiorem Moefiam , quo a Galliis ablcederent, con ce fieri t, ut 
feribit Zofimus, in lib. 4 * c * 54 * Id autem contigit Gratiano V. 
et Theodofio Augg. Coif, anno Domini 38 o. paullo antequam 
Athanaricus a Gotbis expulfus ad Theodofium ft* rcciperet. Zo- 
Jimus 1. c. bunc orgartiycv fiiraXtotvov vocat, avdja rots ntnovvf- 
* 6 at 7r^dy/aa9< sar’ ovSiv afstaau dt/ya/urvov. vales. 

10. AJpund] cf., Weflcling. hineraria p. 144. W. 

11. Ancyrnm ] „ lbi reliquit Valentinianum. Ancyrae dedit 

L. 2. Cod. Theodof. de raptu et matrimonio fanctimonialium 
virgimim xv. Kal. Mart." Rcinefius. W. 

I'arroniano ft lio Juo admodum parvu/o] Imperatores veniam 
quidem aetatis nliis vel Caelaribus laepe a Senatu exoraveraftt; 
iufantis hoc primum exemplum fuit. W. 

ij. Dadafianam , qui locus Bilhyniam dijiinguit et Galatas!\ 
Welle! . ltiner. p. 142. Mannert vi, 3 p. 76. W. 

13. Fertur enim recenti colce cubiculi, ere.] Sozomenus lib. 
vi. cap. 6. Oroftus lib vn. cap. 3 1 * Cum in cubiculum quod- 
dam novum fefe recepiffet , (lovianus) calore prunarum et ma- 
dare parirtum nuper calce illitorum aggravatus et Juffocatus, 
octavo demum menfe , quam imp e rare coeperat , vitam finivil. 
Hieronymus Epift. ad Heliodor. lovianus gujiatis tan turn impe- 
rlalibus bonis faetore prunarum fuff oca t us intertit. Quo fati 
generc conlimili Q. Luiatius Catulus eliam interiit: de quo Ap* 

pianus de Bello civili lib. 1. c. 74. KarovXos iv oixv\fA an 



Digitized by Google 



MAR CELL1NUM. L I B. X X V. C. X. §. 1225 

tru n xa) I ri Cygw naluv avSgaxas, cxwv dns nviyrj. ’Veil. Pater- 
cut lib. a. c. aa. [Diodor. Sic. Fra gin. libri xxvii. Tomo x. Bip. 
p. 104. W.J Zonaras in loviano p. 24. Lis dodaVrava rt xaraXt'- 
S2f , aippiJion rrr*A*uf*f*rv, ws i’woi ooaiygd'parro, afTi<put 7 s 

fAvvfras difAijrify/ou* ^ay&Jv * ijv yd; Xiros ns?) Haircut * cJs d‘ irn 
fOt, xtipuMos o-.rot, iv ointjfxari *arl 6 a v*ov lu 7 t(i\asut\i »3 xovia. 
sal d;a ro too 4 /vxoos 7 to\v dv&patxttk aVo^^/vrw> t'>rdf, arulr 
r«fa %Wtas nv^avfAihpfs uvtSoBff woA'A*j\ %a) d<* avrnr dntnviyn *o<- 
pwpnof, jui fd’ rw* r/<yuo»i/, ^ 0Z00 xa?>j#a?wv. i)a- 

iafianis repente obiit, cum (ut alii fcrihunt ) r fee rites J'ungos ve~ 
nenat os corned ijfet : vill enim victu ujus eft: ut alii, r- r;t hi- 

lento tempore in conclavi tectorio recens inducto obdormijfet • 
Asm cum o£ Jrigoris acrimoniam carhonibus intus accenjts rna- 
fims 'vapor e calce aejtuante vxlitijjel . ro donnierts Jlne Jertfu 
north Juffocattu ejl, vino gravis: multo enim mero ufus effe 
fertur. limdsnbr. Cf. Tzfchuck. ad Eutrop. x , ig. p. 
810. W. 

Fertur enim.] Ita quidem Socrates in lib. 3 . Sozomenus in 
6. Victoria Epitome, aliique uarrant, led Zonaras quosdam ait 
foipfifle, Iovianum comeitis fungis recentibus veneuaiis necatum 
effe: cui conlentit vetus Auctor apud Suidam in *1 ofiiavos. Quia 
etiam Chryioltomus in Homilia xv. in Philippenles , venenata 
potione exitinctum eiTe loviauum paiam aftirmat t eiusdemque 
Elio Yarroniauo prae imminentium difer imiuum metu alterum 
ocalum erutum e(le. Adeo invidiolum erat ac periculoiuni , Au- 
gulii filium, et Nobilillimurn quondam nominatum fuilTe. Verba 
Chry folio mi font, haec : infos ndfav o fttrd roCrov vno 
fan to ipagpux wv , %a) to nonjgto* tfv aoru ovxiri nofxa, 

•AAa iavaror , xa< 6 vios aorov to v o'^&sA/udv tfagoTTfro u» 
r«» ^•AAdvrwv, ovJiv tiSinqxdf. Pollremo Marcellinus noiter annou 
fitis aperte ligniticat proximorum inlidiis llrangulatum eiTe lovia- 
num? cum dicit : Cumquc hulc el sfcmiliano Scipionivitae cx~ 
itiu fimilis contigijjel , etc. Aemiiiano enim domi fuae quielrcnti 
ooctu vis iilata eit, ut refert Cicero pro Milone: eique C. Caibo 
Trib. pi. vim attuliOe eft exiltimatus , tefte eodem Cicerone in 
lib. 9. Ep. ai. et Pulvius Flaccua, tefte Plutarcbo in Gracchis. 
viiai. 

Extuberato capita perijje fuccenjlone prunarum immenfa] 
n quo loco Beckmannus, Gefch. d. Erfinda . B. v. v. Schorjtei - 
*en S. 425. canales iftos iumarios veteribus ignoios fuifle col- 

Ugit. W. 

Ex colluvlone ciborum avida crudilate djientus.] Indige- 
ftionem vocant Medicorum iilii. W. 

DeceJJU at/no aetatis tricejlmo et tertio] octo menlium Im- 
perator, v. Reuemeier ad Zolimum m, 35. Quae fubiiciuntur do 
a <que incerta Scipionis Aemiliani morte, fubindicare videntur fu- 
ipidonem Ammiani do violenta loviani morte. W. 

yfemiliano Scip/oni.] Livius Epitom. lib. lix. Velleius Pa* 
toe. lib. 11. Valerius Maxim, lib. vui. cap. 15. §• 4 * LIS * 
DtaiB. 

14. Incedelat motto corporis er'avi ] non line dignt- 
«tt. W. 



h 



12.6 COMME iNTAIUUS IN AMMIANUM 

Diu nullum, indumentum .] Idem fcribic Cedrenvs: >Jy 61 
I ]Xi%iav f Ju>f x>jj, wf ** rwv fojLCtl.ixZv iu or*wv dqpo$siv oJry. 

TiLKS. 

Aemulari malebat Conftantium ] quam Iulianum? W. 

15. Chr{fiianac legis Jiudiofus et nonnunquam honorific uS\ 
Antiocbiae Jtatim omnia Iuliani cdicta contra Chriilianos abiogu- 
vit, veteremque ornatum Eccleliis reddidit. Philoliorg. vm r 5. — 
Pcrpcnfius nonnili exploratae fidei iudiccs magillratus oinnin.o 
electurus. Vide omnino la Bletterie Vie de lovien Par. 1748. 
Gibbonuin P. vl p. 100. IT. W. 

Vino vmerique indulgent.] Eadcm de Ioviano tradit Zona- 
ras xiii, 14. o ph *1 ofiiavos svat/ 3 yr qv mq) to iCypa *al dya&o- 
o'tvov 6* Hitty.to xa ) dtppoStoiwv. * a ) r > ]v tov awpuros dvr 
dqopviv fdpv[x^s % xal yqappdrtnv ovx ixneiqos. Ioinanus quidem 
religiofus full erga Chrijiianam fidcm , et bcnivolus. Vino ta- 
me n, venerique indulgent. Procerus ftatura, nec litterarum ex* 
pars. vaz.bs. Cf. Aurel. Victor in epit. 44, 4. W. 

16. Adipifcl non potuit aliud .] lovianu* quidem Varronia- 
oum patrem libi in Confulatu collegam adlcifcrre decreverat: IVd 
eo, dum iter faceret, mono©, Varronianum fdium fnum libi col- 
legara adiunxit : ut docet Themiltius in Orat. (Jonfulari, quam 
Cal. Ianuarii Ioviano in urbe Ancyra Confuiatum ineunti dixir. 
Sed quia locus ille Themiltii corruptus, el’t, hie cum, ut ex Mf. 
legendus ell, apponam. noifircu ydq aCr* jv (iaoiltlas 6 ph a!>Acv f 
6 6? nqooipiov * xcuvov dl vpiv xa) to ujfyovv rijr fir rot dpsivts 
itqooiov. a/u(pu ydq ov 6 l v 7 i^ 0 fX 7 riemr , ev piv avToxqarunf if 
ItJiwrov, 6 d»f <Ji vnaror, 1 <P* trtqov rvjr o^pijr yrytvrpiv^s. Hunc 
enim (honorem Confulatus ) alter •veftrum imperii pracmium, alter 
primordium facit. Sed et utrique veftrum fubita el rcpentlua 
ad maiorem ftatfum provectio communis rjl. Cum enim neuter 
id antea fperajfet, tu ex privato Impcrator, hie Corfu/ eft fa - 
ptus, cum in alterum animus propenderet. vales. Aliud alte- 
rura. W. 




— Digitieed*by Goijgle 



MARCEL. LIB, XXV. C. X. §. 1 4 - I 6. LIB. XXVI. C. I. §. I. 



1 



AMMI ANI 



M ARCELLINI 



L I B. X X V I. C. I. 



A rope aberat ab eo Ammianust in calamum hie poneret. 
pan ini, quod , quoin lubricum eflVr res fua aerate geftas vere at- 
que iibere feribere, intelligeret, ( pericula veritati Jaepe contigua) 
- pariim, quod nollet infcitiac vulcari 1’efe accommodare. et ludi- 
rium fuhire examinatorum intempejiivorum , aulirnrum in prim is. 
qui, II quis hiitoricus bonum dictum , quod Principl Forte in 
coena exciderat. vel eorura, qui ad Urbani Praetoris officium 
convene r ant , ifrum deduxerant munus aulpicantem) nonien ali- 
quod praeteriiFTet, in raagno fciiicet fcelere ponere folerent. Idem 
fere formidantes veterum nonnulli , dum viverent, cosnitioncs 
actuum variorum Jtylis uberibus enrpllcntas plrniorem fui lc< uli 
hiftoriam edere, iplo Cicerone telte, noluerunr. Sed, pergit, 
reri nominis hiftoria difeurrit per negotiorum celjitudines refpu- 
iique minutiae Ulus, qua* fcciari o times non minoris ftultiriae 
efTet, quam volitantia per inane corpufcula , atornos, velle nume- 
rare. Similis locus xiv, if. extr. W. 

I. fleferrc a notioribns pedem.] Sic loquitur Solinus in Eni- 
fiola ad Adventum : cuius quidem Solini phrales Graeculus nofter 
faepe uiurpat, ut obfervavi. vai.es. 

sfd Urbani Praetoris qfficium .] Praetoris officium illud pro- 
prie dicitur, cum Praetor, quo primum die Alagiftratum inicrat, 
(id autem tunc temporis fiebat Kal. fan.^ ab Honoratis deduce- 
baiur et plcbeiit officii caula. Sic Piinius in lib. r. Epift. (Epift. 
50 ad V oconium Romanum Ipfe me Reeulus convenit in Prae- 
toris off do : et Spartianus in Hadriano: Praetorum et Confulum 
officia frequentavit. Eratque haec /ingularis amhitin Praetorum 
et Confulum . ut quamplurimi et honoraiillimi viri ad oFlicium 
fuum accederent. * Quo admirabilior eft Traiani Principis mode- 
ratio, de quo haec ait Piinius in Grariarum artione c. "6 Ipffius 
quidem officium earn modicum , lam temperatum , ut antiquus 
eltquis magnusque Corfful fub bono Principe incedere videretur . 
Haec ambitio a Magiftratibtis (aecularibus tran/iit tandem ad Ec- 
cleiiae Sacerdotes, qui ut plurimi et honoraiillimi viri officio Fuo, 
id eft, ordinationis Fuae caerimoniis intereFfent, valde ambiebant, 
et Fportulas Feu munera mittebam abfentihus, Magiftratuum mo- 
re: ut teftatur Ruricius in Epiftola ad Aeonium EptFcopum xtv. 

lib. t.* VALES. 

[Obituque intcrvallato breve tempore Principum.] Ut f<-nfu* 
conftet, legendum omoino oft : Obituque inter vallate trium brevi 



COMMENTAH1US IN AMMIANUM 



I»8 

tempore Prirtcipum. Nam intra breve tempus, nimirum intra 
triennium et menlcs quatuor ac dimidium tres Imperatores obie- 
rant, Conliantius , luiianus , lovianus. Conftamius quidem lit. 
Nonas Octobres Tauro et Florentio ColT. anno Chr. 3 b I. luiia- 
nus A. Iuliano A. IV. et Salluiiio ColT. anno Chr. 3 G 3 . et lovia- 
nus in luo Conluiatu, A. Chr. 364. die xvii. Februarii.] vales. 
Niii ex (imilitudine literarum, quibus tenninatur verb urn interval - 
lato, interciderit vox iisdem iitcris conlians, et idrirco non repe- 
tita, obituque intervallato tot brevi tempore principum> gbom. 

Obitu intervallato J fe invicem excipiente. W. 

4. Nomen praffiringebatur Equitli) levi mentione facta. W. 

5. Procul iacebat aberat per Illyricum annonae militari 
praefectus. Dicitur autem, uti monet EineAius , optiinis quibus- 
que auctoribus iacere pro morari aliquo in loco, delitefcere. W. 

Diebus decern .] Deceffit quidem lovianus Aug. xm. Cal. Mart, 
telle JEutropio L. x. c. «8- feu 17. menlis Februarii, ut Socrates 
dicit. Valentinianus vero Imp. renumiatus tit v. Cal. Manias, 
ut Idatius in Failis, Socrates in lib. 4. Marcellinusque teftantar. 
Quare ab obitu loviani ad Valentirtiani inaugurationein x. omni- 
no dies imerfunt, ii utrumque terminum induferis, et bis vi. 
Cal. numeraveris : fuit enim annus ille biifextilis, telle Marcellino 
noltro. Res clarior fuerit, li a die 17. Februarii ad 26. compu- 
laveria, quo levatus ell Valentinianus, non auteni 25. ut perpe- 
rana ait Scaliger in Notis ad Eufebii Chronicon num. 2351. Hie 
autem annus erat Natalis Dominici 36 q. quem ^jilfextilem fuille 
caeleiiis motus ratio demonltrar. vales. 

6. Exitialis pojhca Magijier Officiorum'] xxx, a. 5. Ut 
Phnnonii populares igitur Vafentiniani. W. 

7. Videri\ conveniri. die fccundo poftero. W- 

Biffextum intercalarem diem Februarii. Nomen inde du- 

ctum, quod quarto quoque anno dies Jcxtus ante Kal. Manias 
bis numerabatur. — Cf. Gibbon. T. vi. p. 119. W. 

Biffextum vitans Februarii .] De biflexto lie Matt. Blallaras: 
To rod B teixTov ovofxct qufxatxo'j lort, Stj Aoov to dir r. at yag gu- 
paina'i A/f#ir, dvr) rov d. to ( 3 . 7tgoe\a p/3dvo(/?<. A lytrat d£ o^r#» # 
did to Sis stvou rds ugas t*\s 7Xg07Tt%Sf*{v*is rw (pEfigovagiu 
ga s xai dir r. rtjs vuxror. tjrts xard TSTgasrtay s'ivSev anotgrlfsouat 
rov ntgtaacvovTos rsTagrtjfAogtov rijs tj/uigas xad’ rxaarov IvtavTov, 
sis ftia v rptgav rtivixavra evYTt$t/xi*ou. tirts xa) ? zgoeriHaTat rd 
<Lsj3govagitf> , dr slvat tots ras tovtov yfxigas. Inlaultum vero 
oillextum Rei Rom. faepius fuifle, etiam Macrobius notat Satur- 
naliornm lib. 1. cap. 13. lindewbr. 

* Biffextum vitans Februarii menjls tunc illucejcens .] Non 
modo hunece diem Romani infauRum putabant, fed etiam totum 
annum, quo biffextus fuerat. Augullinus Epiltola 119. ad lanua- 
rium, ridet eos, qui fuperltitiofa dicere folebant: Non plantem 

hoc anno vineam, qui biffextus e/t.* vales. Ab hac ipfa ta- 
men luperllitione, quam Hipponenlis irridet epifeopus, non itmnu- 
xiis fuit Merleburgenlls, Dithmarus Lib. vu. p. 226. ed. tneae. W. 

N 8. Alrnon et Euctfmon.'] Mf. Memon et Euct. Legendum 
Meton et Euct. Et ita recte in- veterib. Servii codicibus Aeneid. 
3 . vocatur: nam in rccenii Editione locum corrupere. Diodorus 

Siculuj 

\ ' " 



Digitized by Goggle 




MARCELL1KUM. LIB. XXVI. C. I. §. t - g. I2g 

Siculus lib. xii. c. 36. tv ii rats *AS>yvo/x MtV*» o Ilameav/ov 
i/ios, atdofatjfAt'tos i' iv u 9 T$o\oyi^ t£t$>?xs T 9 iv ovojuafo/xl v>jv f'vvia- 
Jraatrtff/da. Ab hoc Meione annus Metonis nomen invenit, cle 
quo plura in opero arduo lof. Scalig. de Emendatione temp. lib. 

II. LINDfiNBR. 

Melon] Sic repofui pro Menon iubcnte Diodor. Sic. xit, 56 . 

Aufonio Ep. a. p. 4 ^ 7 * Floridi, Pithoeo in Adverfir. p. m, 

121. W. I 

Euctemon .] Huius meminit Plinius in lib. 18. cap. 25. In 
Indice quidem eius libri Eutemon perfcribitur, in ipfo capite Eu~ 
daemon. Vitruvius quoque in lib. 9. cap. 7. eum inter celebres 
Aftrologos recenfet : Siderufn et occafus et onus , trnipr/i at uni- 

que fignifcatus Eudoxus , Euctemon , Callippus , Melo , Philip- 
pus, Hipparchus parnpegrnatorum difeiplinis inverter unt, * Lbi 
mendofe legitur, Eu daemon, Cal lift us, Melo. [Pro Menon autem 
cotlex Colbertinus Memon icriptum liabet; alii Melon praeferunt 
Vitrnvium fupra laudatum fecuti.] vales. 

Polo percurfo ftgnifero .] Verior Scaligeri emendatio, poll 
p/rcurfo Jigrt. lindenbr. 

Polo percurfo Jlgnifero .] Nihil hie opus erat emendationo 
Scaligeri. Nam Lucan us in fib. 3. perinde dixit v. 253. 
jielhiopumque folum , quod non premeretur ab nil a 
Sigrtiferi region e poll, vales. 

Si a 11. pariicula elatus arietis.] Dubitari merito poteft, 
enr fecund am potius arietis quam primam dixerit partem. Dio- 
uyOus quidem Petavius , vir undecumque doctiillmus, in lib. 2. 
cap. 2. Uranologii, feribit Marcel linum in 2. parte arietis cardi- 
nem verni aequinoctii videri ponere , idque ex vetcribus Aftroio- 
pis, Eudoxo, Euctemone, et Meione. Atque id ita vir ille doctif- 
Jimus ibidem explicat. Antiqui circulos in lx. partes dividebam. 

Ergo fmgtilis Dodecatomoriis imputabantur partes v. quarum una- 
qu deque partes babebat feu gradus bodiernos vi. itaque octavus 
hgnorum gradus ad 2. partem pertinebat. Hoc fibi velle Marcel- 
linum non quidem affirmat, led coniicit tantum vir nunquam 
line honore nominandus : cuius coniecturae cquidem, ut debeo, 
multum tribuo : vix tamen in animum inducere pofiuni, tantam 
fubtilitatem in hoc loco contincri. Nani Marcellinus de fpaiio 
anni vertentis hie agit, non de cardine Solaris circuitus Zodiaci. 

Annum autem a cardine feu puncto, feu aequinoctiali , feu fol- 
Ititiali incipere nihil neceffe elt. Igitur exempli gratia 2. partitu- 
lam arietis pro quovift determinate initio anni pofuit. Etenim ut 
ait Macrobius in Somnium Scipionis lib. 2. cap. xi, annum Solis 
vocamus non folum a Cal. Ian. usque ad easaem Cal. fed ct a 
lequente poll Cal. die usque ad eumdem diem, et a quocumque 
cuiuslibet men/is die in diem eunidem reditus, annus vocatur. 

Et Thco in Arati Phaenomena : orav yay a(jp* ov t)s aqqr,rat <jy,- 
ptlov %?ovov » Art to auro notX/v e\5ot, IvtdvTos lari, vales. 
iloc idem fenlifle Marcellinum liqnido patet ex adierto verho 
terms i. e. exempli caufa, fed- ut aJTolet, doettus efforre voluit, ut 
fe aftronomicam circulorum in particulas quasdam diviiioncm non 
ignorare faceret palam. W. 

9. Horis fex ] quibus addenda quaedam, quae vocamus, mf- 
nuta. W. 1 

COMM. IN AMMIAIf. II. I 



Digitized by Google 



i3o 



C0MK1KNTARIUS IN A M M 1 A N L< H 



10. Sijua/idn obfcuriori, vaga et incetta diverjhale con/un- 
flat. Sin ilem locum vide infra c. 5 * W. 

jdultimnalis menfts invenialur quandoque vcrnalis ] Solin. 
cap. i. Cum haec Jic forent confiiluta , mod usque intercalandi 
interdum cumulatior , inter dum Jicret imminulior , vel omnino 
dijji mu lotus praeteriretur , nonnumquam accidebat , i/f menjes , 
qui fuerunt hieme transact /, modo in arftivuni , rnodo in aunt- 
mnale tempus incidercnt . lindenhr. 

j 4 ulumnalis merjis invenialur qunndoque vcrnalis] quod 
factum reapfe aliquando, ut vindemia iu vernum tempus incidc- 
ret. W . 

11. Circumvrrjio curfus annul.’] Ita codex Colbertinus. Edd. 
aliae, circumverjio anni, aliae, convcrjio curfus anni. Vid. Hadr. 
Valef. praef. p. lv. W. 

I a. Cum in Sacerdotcs potejlatem irons tu/ijjfent intercalan- 
di .] Iplilliina paene verba apud Solin. c. i. Trauslaia in Sacer - 
dotes intercalandi ffotejiate : qui plerumquc gratificaotes ratio - 
Tubus publicanorum pro libidine Jua Jublrahcbant tempora , vel 
augebant. lixdenbr. 

Publicanorum] qui vectigalia publica rcdemUTent. W. 

13. Ex cocplo .] Sic pro excepto feriplit Hadr. Valef. quern 
vide in praef. p. uut. W. 

Quibus abolilis Octavianns -due. Graecos Jequutus.] Primus 
ftcruraiae limns correctionis auctor lulius Caefar exfli tit. Octa- 
vianus autem annum a D. Iulio ordinatum, fed po/lca negligen- 
tia conturbatum atque confufum, rurlus ad priliinam rationem red- 
egit. Sueton. lib. 1. cap. 40. Jib. 11. cap. 31. Vide lul. Solin. 
cap. 1. Macrobium Saturnal. lib. 1. cap. 14. lindekb*. 



C A P V T II. 

2 . Ut vlr ferlus] Infra xxix, C. princeps ferius, quern ibi 
Valelius opponit communi (niediocri, medio xxi, 16.) quo fenfu 
et Mamertinus Paneg. in lulian. c. ia. ufurpat. W. 

3. Mox prinelp . habitu circumd . et corona .] Scutoque pe- 
dellri impofitus, ut feribit Nicephoros Calliftus in lib. xt. cuius 
verba quia ex optimo feriptore mihi videntur baufu, hie addu- 
Cere placuit : fiov\u rov OTgzroniJov novror xa) rwv rar /ueyuAar 
6tt7t6>roiv dfX'XSj *°d /waA/ffra Aa riov too vtart/tniou tu yaXar/a# 

2f xoiinJoy rt rov indtpxfl-j xa) 'A yivbaiov rov jrpa- 
rrjyo J xa) y\ai<fou (rwv dof*Far/xwv <J‘ ovros tjytiro) sis to fiaa- 
P.rJf iv atftirau. xa) <bf rd oif*fio‘Aa 7if{>cj(p.tdov , xa) tir) rv.s dent- 
60s ( 0 Jr oxovpivoif ar^uros £6tiro xo/vwvov rv dqx% *<}os\ct- 

fit 7*. Suffragiis cxercitus et eorum aui Jummas dignitates ge- 
rebant ^ maxime Daiiani Patricii, e( Secundi Pracjccli Pract. et 
sirinlhaci Magijhi mi/it urn, et Dagalaiphi Dorncjiicot um Co- 
mi tis 1’alcntinianus eligitur J/nperator. Oui cum injignia Im- 
perii accrpijjet , et ex more Jcuto impojittts effet : univerjus 

rxercitus rogarc coepit . ut cvllegam Imperii adjcjiervt . vales. 
Corona diademate. W. 



MARCELl. Lie. XXVI. C. I. §. y- 1 3. c. ir. §. 3-y. ,3, 

-I 

naasMvit po'un excogitare AU.] Quid canfre Tuerlr. 
cur Caftellus Editioms Rom. lcriptutam interpnlarct . equidero 
non video. Nonne emm recta erat haec iectio 1 LaudihusampUt 
nu<u novuatu pot. excitare dulccd o: quo modo et Ree code* 
f" Colbert. J et Aueuftana l.abet Editio. vales. novitatU 

^oTen'rW ^ ^ U ** aCCUInu *“ n nov ' t *ti» gratiq in prin- 

Alterum] non alium, fed Tecundum, collegam Imperii. W. 

4. Defpcctorum] qui fpe poliundorum liouorum excidiilent 
uocumenio recenti Ioviani. W. 

5. Ut Pr incept fiducia plcnut.] Sic primm edidic Gelenius 
cum in Horn, eamque iecutis Editionibus iegeretur, in Principit 
fidoca plan. At m exemplar! Regio fcriptun. reperi, ni Prlnci- 
pet fid. plan : et luperfcnp turn e * conicctura, ut Princ. *n UB ,n- 
admodum in lololano fcnpiura eft.* Ego veto, I, quid mean 
leotentiae eit, ita fcnntun, inalim, vi Principit fiducia p/eni 

■ fut. leg.lur .n MI. Colbert J valls. Sed et ftricaeua ad Apu-' 
toum cxigit, ut Icnbalur properc. o non. ‘ 1 

6. Foreiffimi prorvinctarum defenforet (ad gratiam captan- 
dam, anas comnnhtones) vrftrat virtutet. more ill,., s aeiaiis abs- 
tract pouto pro concreto : voa tam egregie meritos. YV. 

q. Ouod erat igitur in manu pafitum veftra.] Vocem cor- 
datam Imperatom ftrenui Valentiniani Aug. cum conforiem fuum 
cligere vellet,_ banc ponit Tbeodorems Jib.' tv. cap. $. 'Tju irtoo* 
a>, u rryar.ura,, fiat.Xla r ova Zeros, /p o) doova, rjs SamXflat 
rts Briar- lands' 'it rauVnv l*fa>B* lyd, tpi, Aoinov, ov X uur'n- 
f«, rs n, [>) ray none cbajxorrna&ai nqa yparuv. LiEftEtosH. 

Splendid'] non fine laude. W. 

8 . Concordiae viribut tolls, per quant ret minimac conva- 
lefcunt | Sailult in lugurth. c. to. Concordia pa, vac ret err/cunt, 
iifcordia maximac dilabumur. lindeniir. 

. 9 - OUigemer fcrutanti tempera, nentum.] Huic Gelenii cob- 

iccturae fcnpturam codicis Regii fet Colbert. J *ac Tolol.* ei Edi- 
tionis Rom. equidem mulium antepono: Dabit enim, ut fpero 
fortuna conf. adiutrix bon. quantum rff. el conf. pojjum . dili- 
genter fcrutantibiu temperaium. Id eft: Dabit enim nobis for- 
tuna dilig anter inquirentibus, ut fpero, moderatuin et fobrium col- 
legam. In Ediuone Rom. ne quid difiimulem. excufum eft te,n- 
peraiim: ex quo ft. Caftellus ineptam banc fcripturam excuderat 
diligenter perfcrutari temperautiam. vales. Gelenii commen- 
tum aptius videtur praecedenti : inearum pa, limn cji. W. 

Nan modo in impcrio , vernm etiam in priv. rat. alienum 
ed amicit. etc.'] Sumpiit id Marcellinus ex Cicerone in Euiilola 
t. ad Q. fratrem. * vales. ‘ 

Alienum ad nmicitiam , cum iudicrrvcrit quitquam prudent , 
tdiungere.] * Cicero de Amicitia c. 22. Quum iudicaris, d Hi 'ere 
oportet ; non, cum dilexerit, iudlcAre. ftubl. Syrus in Min, is : °ffo- 
nrfiiut eft, cum iudicaverit, amare, quain, cum amaverit , iudi- 
care.' Nicoclis auten, praeecptum elt, apud Siobaeum Serm. 2 13. 
Ari xjiiovrar <PtXtiv, ov f>,X^ta vrar nqhtct. * Quod alii ex Theo- 
rhralto laudant. ftlutarch. ntfi fuXaJtA (flat. ’Seneca Epift. 3 .* 
craepnjicre ojjiciu permifcettl , qui contra praccepta Thcophra- 

I 2 



Digitized by Google 



COMMEKTARIUS IN AM Ml AN CM 



1 3a 

Jti, cum amaverint, indicant > et non am ant . cum iudicaverint. 
Pub. Rutilius Lupus de Fieur. lib. i. c. 6. Theophrafius dicitur 
dixijfe , prudentis ejfe ojjictum , amiciliam probatam appctere t 
non appctilam probar e . linden hr. 

io. Ob nuncup. slug. dcbita.j Mos erat Principibus Roma- 
nis, ut finiuJatque Auguiii a militibus nuncupate erant, donativum 
«is erogarem , quo militum benevoleniiam conciliarent libi id- 
que etiam Augudorum filii , cum in Imperium quad hereditario 
iure fuccedcrent nibilo minus obfervabanc, ut de Commodo Ten- 
bit Herodianus in lib. i. Hoc donativum recentior Laiiuitas Au- 
eudaticum dixit. Sic Marcellinus Comes in Chronico, Paulo foJo 
Conlule: sfugujlatico, inquit, Juo dudum ytnajtajlus militibus 

praejiito , donativum quoque hoc fratre Confute tribuit . (^oiu- 
quennalibus etiam ac decennalibus, quod baec quaedam quaii re- 
novatio erat Imperii, ut feribit Dio, donativum miligbus rrincipes 
erogabant: fingulis fcilicet aureos quinquet quern follemnem Prin- 
cipum morem tandem Iudinianus abolevit, ut tradit Procopius in 
Anecdotis pag. 108. Do bac confuetudine loquitur Libanius in 
Orar. in Ellebichum pag. 326. (Brisk. 11. p. 2.) uni caufam fedi- 
tionis illius Antiochenae Theodo/ii Aug. temporibus hanc a Pert : 
X?M/uarwv li ftciot'tei nyos r> tv rwv cAwv avTpjf/av * xot) pd/utorce 
dtj rf /aIv t if ires d/xarov , ry nst 6 ) <11 ntp-nrov rye fiaotXtia* 
Ttqo'io^ros. vo/uor ill tv rots rotovrots xqovots xqi /cov iVvau at rJv 
xparoovrwv rots orqartdrats sis x*<? a ** Principi ob necejji tales 
imperii pecunia opus fuit , maxi me cum ipji quidem dec i nuts , 
filio autem quintas imperii annus proccdcret : quo tempore Jo « 
lent Imperatorcs anrum militibus largiri . Ex quo interim loco 
annus lediiionis Antiochenae colligitur: Valentiniano fcilicet 111. 
et Eutropio CofT. qui fuit annus Natalis Dominici 387- hoc enim 
anno Arcadit quinquennalia acta eJIe Marcellinus Comes ldatius- 
que tedantur. vales. 



C A P V T III. 

1. J’eneficos , qui turn rarrjcebanr'] Leges enim graviflimas in 
eos fanxerat Conjianlius, L. 6. Cod. Tbeod. Con/utatos con- 
victos. W. 

2. I'JJtcacilcr] cupidius, dudiodus (x*i, 12). luliani promo - 

tus arbitrio xxm, 1. \V. 

In amphltheatrali curricula .] Sic et Accurfius et Gclenius 
ediderunt. At in Editioue Rom. legitur, in amphilhcatrali cir - 
cn/o, *ut lib. xxxi. cap. 10.* quod fortalTc rectius eft. Nam cur- 
riculum de ampbitlieatro quomodo dici poflit, non fatis capio. In 
Regio codice frriptum inveni amphith. curricula. [*ln Tolofano 
codice legitur etiam curriculo. Sed hoc leve et minimi mo- 
mend. Jllud potius not.it u dignum, Magidratus olim Rom. in 
medio amphitheatre capitalia iutlicia exercuiffe, et in fontes anim- 
advertiHe : cuius feveritatis exemplum retulit Marcellinus in libro 
xv. c. 7. de I^eontio loquens Praef. Urbi: alterum exempli) m 
affert Socralrs in libri 7. capite 13. de Orede PraeTeclo AuguJia- 
li, nui Hieraccm quemdam comprehending ut feditiofum, publice 
in tlicatro torquen praeccpit: et in capite 14. de eodem Orcile. * 
VALKS. Circulo unice 'Vurum puut Erneliius. W. 






Digitized by Googlt 






SHAH CELL. LIB. XXVI. C. II. §. IO. C. III. C. IV. §. f .* 



1 35 



Vndatim coeunte plebeJ] Sic loquitur Orofius in libri G. ca- 
pite at. ha prunes ad exp cr lend am belli dccifoncmquc ford 
rts undatim gentes commovebantur . * vales. 

3. Hilarium aurigatn conviction atque confqff'um » vixdnm 
pubefcentem filium Juum vcnrfcoA In fames valde eranr agita to- 
res circenfes vencficii fufpicione. Nam ut in curfura vincennl, 
lama concertatio eorum erat, ut etiam magicis imprecationibus 
Jrnbusque maiis adverfariorum equos impcdire conarentur. Hie- 
jonymua in Vita tfilarionis : Hie igitur (Iulicusj aemu/o fuo ha- 
benie malefcum , qui daemoniacis quiburdain imprecationibus et 
huius itnpedirel equos, el illius incitarct ad curfum, venit ad 
it. Hilarionem , et non tain adverfarium luedi, quam ft drjendi 
obfecravit , etc. De iisdem iterum Ammianus lib xxvm. c. 1. 
Marcianus quidam et Eufaphius omnes ctarijjiml arceffd in 
crimen , quod einsdem confcit vencficii aurigatn fovere aicefi/tn - 
tur jl uchenium . Idem c. 4 * aurigam confugit audentem 

omnia prae/icenter, c unique ut venefeum curat urgeri. ’“Arno- 
bius advert. Gentes lib. 1. pag. 32. In curriculis equos debilita- 
te. Vid. Raevard. Var. lib. 5. cap. t 3 . * Contra hos aurigaa ve- 
neficos feripta elt in partem Conllitutio Valentin. Theodof. Ar- 
cad. Jmpp. quae ell L. 9. C. de malef. et matbem. liUdf-XMI. 
Cf, Caulabonum ad Vopifci Saturnintim See. H. A. T. n, p. 720. 
et Mifc. OblT. novas T. 1. p. 8- W. 

Confugit ad ritus Chtijtiani facrarinm .] dollar. Sacra rium, 
n?uo>, Svetaertffiov. Ut de Germano, qui ad altare perfugiuru 
fecerat, apud Theophylactum Simoc. lib. vm. *f xtjubtt Mavqinms 
ruv ncqaTu * v rov fh «jiaoT»qiou naroxov rov T sqpanon yryovlvat. De 
boc ritu iam olim ad Hiiioriam Longobard. quaedam a me no- 
tata funt aliaque ad LL. Germanor. inox edenda. lisdrmih. 

4. Tempore fectud] vide xxvm, f. A/odo non per JJngra- 
p/iam prope iuiio, eoque fcripto pacto. W. 

5. Hoc genere J Hac opima mercede. quo iactum rjt uti vid- 
eo ferebarur. Variat enim oraiionem Ammianus. oblcuriusquo 

illud iactum idem eft, quod in praecedentibus errbrior Jama 
vulgarat. Edit. Gryphiana iactatum. W. 

Per f/ices ] cf. xiv, 6. — Trahit agmina fervulonnn. cf. ii 
lubet, Horatii Maenam mannis terentem Appiam etc. Epod. 

4 , > 4 - W. _ 

Duillium accepimus veterem.\ Livius Epit. lib. xvu. Floras 
lib. 11. cap. a. Valer. Maximus lib. vn. cap. 6. Cicero in Catouc 
c. i 3 . li^^ekur. 



C A P V T IV. 

1. Tot a confdia tamqnam Jibi pi .] Hunc locum praeclare 
mihi videor reftituifTe. Nam cum in codice Reg* [et Colbert. J 
*ac Totof.* et Editione Rom. legi comperilTera,. tota confdia 
quam fbi placentia , lie corrigendum efle exifiimavi, tuta confdia 
quam fibi placentia fccuturus : id ell tuta potins quam fbi pla~ 
cetuia : quod loquendi genus familiare Graecis, et Marccllino no- 
liro non infrequens elt, ut fupra adnotavi. uenr. vales. Mf* 



COMMENTAHIUS IN AMMU.NUM 



liabet confilia quam Jtbi , Id eft, magi* quam, Graeco more , ut 
libro xvi. cap. ia. cito quam conjidcraio curfit . libro xx. cap. 
iuffa morte oppetere quam. Eodem ifbro cap. 7. multis acce- 
pts quam i l Unis vu/neribus . libro xxvu. cap. 3 . Libenttr pro 
libentiu* . Item Janguinis avidi quam praedarum. libro xxvm. 
cap. 4 * Erpedil peregriuos iure interjicere quibuslibet , quam- 
quam , to gat is ad cortvivium excujarc. Leg en Hum puto , quam 
rogafos ad cortvivium excufare. Pro magi" quam. oisemus. 
Petrus Pithoeus, qui eumdeiu codicem Ammiani , qucm Oitelius 
Valentiae evolverat, idem etiam notat ad orarn Ammiani fui liunc 
ipfuin locum. Tanquam fibl placcntia: quam (iuquit) vett. libri 
p,u\Xov ut 1 ’arpe alias, iiaoa. vai.es. Tota oppolita Jlbi Jolt 
placentibus, ergo omnium. W. 

Si tuos, inquit , am as Imp. optime, hakes Jratrem .J Cedre- 
nus in Valentiniauo, pag. 254* Mcrd 6 i To sis* to Bu- 

jfavrxo v, inti rmr *i %iovv evyxoivwvJy th> 

t * Atjtpofsa* ov av xo<vc avov. lino's ov Aa yaXdi$os evyx'/.»i- 

f tixos dntxqbaro * E< tous govs (ptXtis, I%tit ti d£ r»j» 

7to\iTfiu*j cxonwov oT(f> uv r>jv uXovqylSa ntqtiiaXtts* lindenbr. 

Quaere quem 't'cjiigas.'] tv. q. quern Vejtias. Id cnim eft, 
quod Cedrenus elicit, or^» ur r>jv d'Xovqyifa ntqtfiaXtls. lindenbiu 

Quaere quem vejiigas.'] Laudo acumen Lindenbrogif, qui cx 
Cedrcni auctoritate 'htuic locum eraendandum efle nerlpexit. Sic 
veftire dixit Idatius In Faftis: Diocletiano IX. et Maximiano VIII. 
ColT. His 'Caff, depojiterunt purpuram privati effect i Dioclciut- 
nus et Maximianus : et vejtierunt o everum et Maximinum. 

£t Themiiiius in Orat. i 3 . Tub finem : tjpfptaeF ouov 6 ytvvr\ruq 
to ts uotu xvnXw not) rov tufa r*\ aAovqyiit. vale*. 

3. jffperatus] turn quidem : immemor enim iftius liccntiae 
Magiftrmu militiae confirmatum fibi fervavit. c. 5 * W. 

3 - Magnitudine urgent! neg . iam feje parare .] liunc locum 
lie primus edidit Geienius. bed cum in Editione Rom. et in 
codice Regio [et Colbert.] *ac Tolof. * leriptum eiTe vidillem, 
magnitudine urgentia negotiorum iam fe Jeparari, leviilima mu- 
tations veram ut puto icripturam ailecutus Turn. Quid enira elc- 
gantius et planius hac feriptura? Magnitudine ut gentium nego- 
liorum iam Je fuperaii conjiderans. vales. 

Quintum Kal. s 4 prilis .] Vulg. to quin turn deeft. Eaque lo- 
cutio aiiis minus ufitata, Ammiano tamen frequens eit. Sic lib. 
xxv. c. 5* S' Principio lucis fequutae. . quae erat quintum Kal. 
In/ias. InF. hoc libro c. 10. §. 15. Diem duodccimum Kal. sju - 
gujias Cof. Valentiniano . lindenbr. 

Quintum Cal. Hprills .] Idatius in Faftis et Cbronfcum Ale- 
xamlrinum ante diem iv. Kal. Apr. Va lantern Auguftum a fratre 
renuntiatum efle feribitur. Sed Marccllino noltro fuftragatur So- 
crates in lib. 4. cap. 1. qui tricefimo poll die quam Valenlinia- 
nu s Aug. erat nuncupatus, id factum effe teftatur. vales. 

Productum Pdlenieni in fub urban nnt."] Hoc fuburbanum Se- 
ptimum dicebaiur, quod feptiino ab urbe Regia miiiiario abeftet. 
Jdatius in Faftis, loviano et Varroniano ColT. Ipfo anno, inriuit, 
/evatus eft I'alens slug. Corr/lantinop. in miiiiario vn. in Tri- 
Uunall a J 1 atre % fuo\ / dlcntinianq die tv. Kal. s/pril. Quae iis- 
dem verbis in Gluomco Alexandrino fie referuntur Graece: roCrtf 



I 



MARCEL LI NUM. LIB. XXVI. C. IV. §. I - 3 . l 55 



rf mi in* ovaXsjs avyoveros tit x«vo~ravr/voo noXty 4 v rf f( 3 &o~ 
py vno ouaAavnvjavoy a vyoverov ngo i' xaXavc j£y dnpiWtxy. In'* 
to loco Valent Tribunal illud in quo creatua erat Augtillus, gra- 
dibus marmorei* et ibtuis ornavit , tefle Tbemiltio in fine Orat. 
i6- quae Philadelpbus inlcribilur: nuts ovx aronov rsjv jub 
Ttt y tit Ttjv uXovpyfda , ntpt^ayfjrlgav nnttjaat xqnni&s , 

%a\ (Zyuart xal dydqidet, etc. Lnde etiam Tribunal is locus di- 
cebamr, telle Nicepboro CaJliilo in lib. 13. initio, et in lib. i8« 
cip. 41. Dicebatur etiam Campus, ut fcribit Theopbylactus Simo* 
c«ma in lib. 8. cap. 12. quia fcilicet lata ibi planities erat, quem- 
adjuodum canit Claudianus in Rufinum lib. 2. v. 348 * 

Urbis ab Juguftae tract u, qua v erg it in uiujirujn, 

Planities vicina patel: (nam cetera Pontus 
Circuit, exiguo dirimi fe tramite pajjas.) 
ft paullo poll de Rufino loquens ait v. 382. 

Increpat slueujlum, fcandat fublime Tribunal : 

Parlicipem Jceptri, Jocium declaret honoris. 

Quippe poll Valentem cuncti fere Impp eo loci coronabantur, 
ut de Arcadio ct Honnrio fcribit Marcellmus Comes, de Leone 
Victor Turoncnbs in Chronico. hcxr. vales. 

[Productum eumdctn Valeniem in Suburbnnum , jditgi/Jitim 
pronjntimrvit.] Meretur Suburbanum iftud, in quo quidatn gravi- 
ter erraverunr, a nobis exacte explicari atque deferibi. A re no- 
men habuit. Graecis enira "E/Sclojuov, Latims interdum Hebdomum , 
pl rtiroque Septimum appidlabaiur , propterea quod vn. ntillia 
paifuum ab urbe Conllantinopoli aberat. Septintium Temper Hi- 
Itoria Milcella men dole vocat pro Septimum. Sozomenus to 
'ifiiofAov fjLiXtoy: Falti Conlulares fub nomine Idatii a Sirmundo 
fditi milliarium Septimum femel atque iterum nuncupant: Septi - . 
uum nb Urbe milliarium Marcellinus Comes in Chronico: Snb- 
trbanum nomine Hebdomum, nqoderaov xaXovpevos *E/Sdo/u.o», 
Procopius in libro 1. de Aedificiis lulliniani. Hebdomi partes 
riqr, Pajilica lohannis Baptijlae ampliflima ac pulcberrirna , a 
Theodolio maiore exliructa , et capite Praecurloris Domini noitri 
Hie ex Bitbynia translato bonorata : Campus; Tribunal ; et Pala- 
tum Secundianae, Campus erat lata patensque planities, in qua 
exercitus explicari, et inftxui acies poterat. Ibi Arcadius A. mili- 
tss poll confectum belium Eugenianum domuin reverfos excepif, 
piorque ex more Duces ac /igna falutavit. Quippe Impemtorcs 
(opiis luis i/dvenientibus honoris caufa extra portas occurrere con- 
fueverant. In Campo milites exercebautur : ibi nonnuraquam da- 
mnati fupplicio alhciebantur, et eorutn capita ibidem erecta oilen- 
tabantur. Ibi et cum alias, turn praecipue vn. Kal. Febru. fup- 
plicationes fiebant: et Epifcopus Conftantinopoiiianus lecticae iu- 
lidens, comitante Clero et populo, interdum otiaiu praefentc ip To 
Iniperatore, ab Urbe ad Campum pfallendo proccdebat. Cam- 
pum Scriptores Graeci Latino nomine xdpnoy appellitant; ct xd/x- 
5o* rou TfiftovyaXiov, campum Tribunalis ; Kicephorus Patriarcha 
Conllantinopolitanus in Brevi&rio Hiflorico capite 11. to nt 6 lo> 
to nqd rtfs noXtut d *E fiSopov xaXovet , nuncupat, Campum He- 
Momi Hebdomumque confundens. Nobiliilima pars Hebaomi fuit 
Tribunal excelfuro, heic pro temporario perpetuum a Valente A. 

1 actum, iiatuisque et tabulis ac gradibus marmoreis e porpbyrite 



Digitized by Google 




l36 COM ME NT Alii US IN AMMIAN CM 



lapide ornatum : quod adfcendebat Iinperator, ut flans Dueibus ac 
'JL'iibunic Agnisque et aquilis circumdatus, do bcllo et pare milites 
alloqucretur , five ut aliquem ex eorum fenteutia Imperii confor- 
tem «iur Caefarem faccret. Ibi igitur Valens a Valentiniano fra- 
lre r ibi Arcadius et Honorius fra ires alter poll alterum a patre 
fuo TheodoAo, ibi ab Arcadio TheodoAus junior, a Pulcberia 
Maicianus, cius demum fucceffor Leo Augufli font appellaii. Ibi 
IjaAIUcus fugnto Zenone, ATauricius a Tiberio Cooftantino focero, 
l’hocas dt-iiituto Alauricio, et Leo cedente Alichaele ab exci'citu 
Imperatores confnlutati. Tribunal iAud Hebdomi ac limul Cam - 
pn/n adiacrntem libro n. in Kufinum Claudianus coni men) o ra t : 
Jiil'torici Giaeci Romano nomine, fed Graeca terminatione T ?/- 
/SovAXtov t aut Tp#/?ot»>o A<ov row *L fiSofAov noflri nonnumquam et 
Trihunallum appellant: differebatquo a Tribunaii iritranunano 

porphvteticis gradibua exftructo, quod ante Palatium , nec piocul 
a Cnna in a. region* Urbis politum Ammianus Atarcellinus in li- 
bro xxvii. c. 6. et ZoAmtis in rebus Procopii Tyr. iv, 6. memo- 
rant ; et quod Suidas Tribunal Pal alii , quidam Tribunal novem - 
decim ac.ctthitorum , to dfxctfvv/* axxoL/Sifrwy , cogno- 

niinaat: Liutprandus domum altam et pulchram iuxta Hippodro- 
jnum efle ait. Do Palario Secundianis infra diremus. H m bdo - 

mum autrm faepe Campus , laepe et Tribunal promifcue appella- 
tur : ut* iolcnt loca celebria nobiliorum partium fuarum ncmini- 
bm» non raro defignari. Eadem ratione in Difceptatinnis de Ra- 
fiiicis capite i. et n. olim dncui, Gregorium Turonicum Epifco- 
•pum praetor ceteros Mouafleria nunc Oratoria , nunc Baft/icas , 
laepe et Cellular, a duobits maximis ac praecipuis cuiusque Coe- 
nobii membra vocaviffe. 

Hebdomum five Septimum ab urbe ConAantinopoli millia paf- 
fttum feptem Temper abfuifle, unde et nomen acceperit, nec uni- 
quam pomoerio Urbis inclufum efle conjtat: minim ut fit Petrun 
Gillium bominem doctum eL diligentem alitej fenAffe, et quon- 
dam recentiore* in errorem induxifTe. Certe Valentinianus , cwn 
veniffet Confiantinopolim , productum T’alentem in Suburb amen 
(hoc eJi in Hcbdomon) Augufium pronunciavit , et in eodem vs- 
hiculo fecuni reduxil : ficut icribit Ammianus Marcellinus in libm 
xxvi. Qua de re Idatius» feu quivis alius ita loquitur in Faflis, 
Levtilus eft Valent A. Conftaniinopoli in miliaria vn. in Tr'.~ 
bunuli a jratre fuo Valentiniano. Suburbanum igitur, et //«£- 
arium Septimum una re* erat : Miliarium inquam vii. ab urb3 
Rcfcia ConAantinopoli, fuo Tribunaii inftructuni , in Chronic* 
Alexandrino "E £do/uov nominatum. Eiusdem Idatii de Arcadio ver- 
ba fuut haec : Merobaude II. et Saturnino Coif. Levatus eft. Ar~ 
endius A. Conftantinopoli in Miliaria vit. in Tribunaii a Theo- 
do fro A. patre fuo: quera Alarcellinus Comes a patre fuo Theo- 
dnfio A. confnrtem imperii vii. ab Urbe miliario coronalum di- 
cit ; Cbronicum Alexandriinim in Tribunaii Hebdomi, rf T 
flovva'Alu) row *E fiicuov. Quod igitur uni eA miliarium Septimum, 
alleri Tribunal Hebdomi , a Marcellino Comite apertillimis verbis 
dicitur vn. ah \ Ur.bc miliarium: ne quis Foriitan dubirare pofli:, 
Hrbdomon , nut Septimum cum Tribunaii feptem ab urbe Augn- 
fta mi Ilia paJTuum abluilfe. Hermias So/oiuenus in libri vit. eft* 
pile xxiv. HiAoriae EccleljaAicae de Theodofio Magno ad bcllum 
Eugeuii prolicifcente Ac icribit: Cum egrejjus Conflantirtopoli ad 



MAHCELLIKU M. LIB. XXVI. C. IV. §. 3. iZj 

Srptimum miliarc pervcnijjet , Drum illic ornjfe dicitur in Ec~ 
clejla, quam Iohanni Bapt'Jtac exjirujccrat. Xt 'ysrat 6t rort rijg 
K soffravrooundXfwf iudtjpMv , nyis rep ‘E jJSojxui fstXiv yt*6[*svof t 
itfovft/iluvSau ru 0fw iv rvj iv&ade ixxXqalq , i?v in) rqftjf 'Iuia'woy 
rov Banr/grov idcl/xaro. Ej3Jojuov piXtov, ubi crat Eccleiia lohan- 
nis Kaptiftae a Theodofio A. exftructa, fi verbum verbo reddas. 
idem elt quod miliarium Srptimum femel atque iterum Idatio in 
Faitis. Srptimum ah Urbe miliarium Marcellino Coiniti, non ob 
aiiud quam quia Hebdomon cum Jua lohannis Baptiilae Bafilica 
feptimo ab urbe Regia lapide difiabat. Socrates quoque in libri 
yi. capita vi. Hebdomi ab urbe Conit. diftantiam diferte declarat 
his verbis: Tuivar plqfiaqos vnox^nopsvos 6atp ov«Jv, vs t£{opuvoe 
to papTvfiO)' rov An&uroXov 'Iwdvvou (inrai 9v\utiots a \ni%to 
rovro t$s noXivs ) *araAar/*/3avf<. Gaina naiionc Barbarus 
urrepticium Jr Jtmulans * tarn quam orationis cauja confert Jc ad 
tcc/rjiam lohannis xipojioli , quae Jeptrni millihtts pajfuum ah 
Vrbe ttbeji. Quid clarius? Quid aperlius? Si non fufticit unum 
Socraiis veteris gravisque Iiiilorici tcllimonium ; addemus ciusdem 
et aiterum ex libri vi. Hill. Ecclef. capite xn. quod tale elt de 
Epipbanio EpiTcopo : n^oeoqpyfsctf in) 'Iwcmsfv jua^ry^'w, aw/- 
X« rovro inrd ayptia r*s noXeuSy ifsXSa Jv rijs vrsJ s, auSts 

its r>;v noXtv tlaiqxtrai. Cum ad Bajilicarn lohannis appulijjvt 
Til. millibus ab Urbe difiantem ; nave rgrrjfus collcclam ibi 
celebravit , et ordinato Diacono, pojtca civilaiem (Conli.') intro- 
o il. Hoc Marly rium lohannis , vei lohannis ~4poJioll , Sozo me- 
nus de Gaina Irribens , Ecclcjiam lohannis Baptijtae , a patre 
Imper. s/rcadii in Hebdomo aedifiealam vocat ; Theophylactua 
Simocaita in libri fin. capite x. Fcc/rjiam Prophctae S. lo- 
hannis Baptijtae in Hebdomo appellat ; Theophanes aedem S . 
lohannis Prodromi ; tempi urn Jancti lohannis Baptijiae Anafta- 
Xius Bibliothecarius qui Theophanem tranttulit, et Hiltoriac Mi- 
Jccllae liber xvii. Omnino igitur Johannes Baptiita ab Socrate 
dictus eJt ytpoJUlus pro Praecurfore vel Prodromo. Nam Apo- 
Jtolus nuntium mifTunique iignilicat: qualis utique fuit Johannes 

Bnptifta, qui praemilTus ell Domino, ct ante rius Jaciern praeivil 
ad parantlas vias eius ; et de quo Johannes in Evangelio fcriplit: 
Fuit homo mijjns a Deo , etii nomen eral loh antics . Nec mint 

credo Socratem lohannis Apolioli nomine Iohannem Apoiloluin 
unum de xii. et Evangel ill am delignare voluifle, quandoquidera 
Conliantinopolim patriam luam, ubi natus eit, ubi et vitam egit 
et liilioriam Jcriput, ac fuburbana Conit. in primis Hebdomon vir 
tantus ignorare non potuit, et quo BaJilica Hebdomi patrono titu- 
loque cenferetur. Cum itaque BaJilica lohannis Baptiltae in He- 
bdomo It at u ta efiet a Theodofio A. et ut feme! atque iterum aftir- 
inat fupra Socrates, feptimo lapide ab Urbe dillaret: quis non yU 
dei Hebdomon eadem ratione vii. millia palTuum ab urbe Regia 
Conftantinopoli abfuiile? 

Situm erat in Thracia Hebdomum od mare Conftantinopolim 
inter et Rhegium, locum in veteri Itinerario a Burdigala Hierufa- 
lem usque mernoratura: ficuti docent Theopbanes , quern Analta- 
Jius in Latinum fermonem transtuiit, et Hiitoria Mifcella in libro 
xrn. ubi haec de Pbocae promotione leguntur : Prajml exeunt tfs 
iu Rhrginrn, mag n is laudibus tv r annum Phocam efferebanl . el 
perjnadcm ei venire in Srptimum . Dirigit igitur Phocas Theo - 



Digitized by Google 



COWMEN TARIUS IN AM.MU.MjM 



j3S 

v T *' ■ / 

f forum a Sec.rrtis : qui ingrrffus magnam Ecclefiam . comm po- 
pulo legit, ul tarn Patriarcha quam Senatus et vulgns venirent 
in Seplimum, Hoc igilur facto , ct cunctis convenient thus apud 
Seplimum , pronuntiatur mains , cl dominus feepirorum trrannus 
provchitur. Denuntialio nero tj ranni in lemplo S. lohannis 
Jlaplijiae ejfrcla eft: ubi duobtts moratus diebus , trrtia die in - 
troivit Regalia , Jupcr Impcrialem ft' dens carrucam. E loco 
Tlirdciae Rhegio venit in Septimum live in Hebdomon Phocas, 
ubi appellants ell AuguRus; et ex Hebdomo Conftantinopolim ac 
Palatium petii't. Ex quo apparct Hebdomum Rlieginm inter et 
Conllantinopolim medium fuilTe. Et cum Phocas poll acceptum 
diadeina in Mariyrio lohannis Baptiftac, heic biduum commoratus 
dicetuf: videtur mihi ifia lohannis BaptiRae Balllica Rcgiam ali- 
quam adiunctsro babuifle, in qua novus Imperator una cum Pala- 
1 inis ofiiciis, totoque comitatu aliquamdiu nabitare potuerit. Ni- 
\nirum erat ri^ji in Hebdomo Palatium Secundianae apud Grego- 
rium Maguum memoratum initio libri xi. EpiRolarum hifee ver- 
bis: Coronatus eft Phocas et Leontia Augifta in Septimo , Pa~ 
latio quod dicitur Sccuntfianas. Idem narrat Tbeopfudactus Si- 
mocaltus in libri vm. capite x. nimirum Pralinos apud Rbcgium 
Phocam fauAis acclamationibus ac laudibus profecutos elTe, eique 
perfiiaiille ut ft* conferret in Hebdomum, vn. tanturn millibus ab 
urbe ConRantinopoli diftans: ubi eum a Patriarcha Cyriaco dia- 
demate redimitum elTe Zonaras tradii. Quin et Mauritius A. an- 
no principatus ix. egrelfus ConRantinopoli , primo ad Septimum 
live Hebdomon, mox ad Rhegium pervenit, Thraciam et Hunnos 
A v ares petens: ut in HiRoriae Milrellae libro xvn. invenimtis. 

j4nno imperii fit ix. cum 'ver inciperel , et a grain a pervenijfcnl 
ad Thracern, exivit cum eis Mauricius videre. quae a Barbaris 
ejfent everfa. Excunte aulem eo ad Seplimum , Solis eclipjis 
Jacta eft : ctimque ejjet atwd Rhegium , multitudines pecuniis 

anirnavit. xii. millibus diRabat a civitate ConRantinopoli manfio 
Rc*ium, ul docet Itinerarium Burdigalenle fupra laudatum. Inter 
ntraque loca medium erat Hebdomum feu Septimum, a CP. vn. 
a Regio v. millibus dillitum. 

• ZoAaras in Theodofio et in Phoca, Cedrenus in Arcadio • et 
in lultino, ac plurimi alii Jlebdomi memincrunt. Ibi et miiltas 
j e gt*s ab ltnperatoribus latas eflo, afforit Guidus Pancirolua in 
Defcriptione Conitantinopolis Notitiae Imperii Rom. praefixa. 
Longum ac etiam paene lupervacancuin ellet, laudare iingulos ac 
univerfos Scriptores, qui Hebdomon , adt de eius partibus unam 
aliquam commeraorant, tamquam non extramuranam modo, fed 
etiam ab urbe Con|lant»nopoli notabili intervallo diliitaro. Suifi- 
ciet de pluribus Auctoribus et Hiftoricis aui Hebdomi mentioncm 
faciunt, paucox attingere. Hifioria Mifcella, cuius auctor Paullus 
Aquileienlis Diaconus creditur, coroplura ex Thcopbanc gravi Hi- 
Rorico accepta complectitur. In eius HiRoriae libro xiv. haec 
reperio : xxx. imperii Theodofii (tunioris) anno terrae morns ma- 
rt) i facti funt Conftantinopoli per iv menfes ; ita ut timentes 
Byzanlii, extra chitatem in loco qui dicitur Campus , ejfent prr- 
feverantes , una cum Epifcopo (Proclo) ad Drum precibns ct 
litaniis vociferantes. Tbeodorus Lector in libro i. HiRoriae Ec- 
rlcf.. eiusdein Campl, et fupplicationum ibi fieri folitarum non 
feme! mcminit. Dicitur emm Marcianus Tbeodolii fuccelfor ad 



fupplicattoncs quae fiebant in Campo, (lv rw Ka/wr^O pcd^8 extra 
Urbeoi pSlgreAus, mujtas et niagnas egentibus pecunias donavifTe, 
Anatoliumque Epifcopura hortatus efle, ut iuxta tnorem Epilropo* 
rum novae Roroae a Tauro usque ad Campuin Icctica vectus ail 
lupplicationem procederet: qui cum Marcianum pedibus inccden- 
Icm videret, ipLe quoque pedes procefl'erit. Idem memoriae pro- 
didit, Marcianum A. iterum ad 1'upplicationcm proceflifle in Cam - 
pum vii. Kalendas Februarias. Utrubique liic ell Campus Hcbdo- 
mi. D. Ioviano et J’arroniano Cojf. levatum eJTe Jdlcnlem A, 
Conjlantinopoli in milliario vii. in Tribunali , Fafti a Sirmundo 
editi docent: item Mcmbauda II. et Saiurnino Cojf. levatum 
ejfe Arcadium A. Conjlantinopoli (id ell prone ConAantinopo- 
Cm, apud Conftantinop.) in milliario vn. in Tribunali. Ex qui- 
bus Valens in Suburbano factus lmperator dicitur in libro xxvi. 
Ammiani M. in Hebdorno, lv ry *E/SIo/i*«, in Chronico Alexandri- 
ne). Arcadium autem Marcellinu* (Monies in Chronico vn. ab Vrbc 
milliario coronatum refert : Chronicon Alexandrinum Conflantiuo- 
poll in Tribunali Hcbdomi, tv rJ T ^</3ot/vaA/y rou 'E (SJojxou. lbi 
flufinus Praefectus Praetorio a militibus, quibus ex Italia doroum 
xedetintibus Arcadius extra Urbem occurrerat, ell interlectus : quam 
caedem ad pedes Imperatoris in Tribunali , lv 'rf A*youtv« T gt- 
^omaX/w, lactam efle Philoftorgius in libro xt. et Nicephorus 
CailiJlus* in libro xm. fcribunt. Hi Auctores apertillime indicant 
Heldomum cum fuo Tribunali feptimo ab urbe Regia milliario 
abfuifle: quod Socrates et So/omenus fupra iam laudati cum de 
Dafilica loannis Baptiftae non femel dicunt, eadem opera et de 
Hebdorno dicunt. Theodorus Lector in libro i. auctor Chronici 
Alex a ruin ni, Nicephorus CalliAus in fine libri xiv. aliique tradunr, 
Marcianum in Septimo, iv rw *E ftSopu, AuguAum appeilatum eflc: 
quern ldatius in Chronico late et ilnproprie apud Conjlantinopo- 
lim a militibus factum Iinperatorern dicit. l)alj life us in Campo , 
Iv r$ K poll depulfum Zenonem Imperator eft confaluta- 
tus:*uti refert in libro i. Theodorus Lector: Tiberius Conjlanti- 
nus A. accito Patriarch a lohanne ct Senatu , in Tribunalium 
lectica ejl deportatus , et cum confi/io Sophiae A. Mauricium 
generum Juum pronuntiavit Imperatorem : Jicut in Hilloriae Mi- 
cellae libro xvii. traditur. De provectione Phocae fupra dixi- 
mus : Phocas Tyr annus perrmit Mauricium utia cum mafeulis v. 
purr is eius , cl horum capita injfit poni in Campo Tribunalii 
diebus mult is: et exivit ab Ur be , et contemplabatur ra , quo- 
rum nuda corpora in Tribunal abiecta efife ait Nicephorus in 
libro xviri. Anno imperii vn. Phocas Macrohium Scrihonium 
in Hit fagittari apud Septimum, prndentem in lanc.ea in quit li - 
rones cxcrcebantur , quafi cor/Jcium injidiarum fuarum : quem- 

admodum docet Hiftoria Mifcella in libro xvn. Nimirum in Cam- 
po Hehdomi ad lanceam ibi fixam folebant tirones excrceri. Mili- 
tum autem exercitationes campeftres extra urbes fiebant. Ex qui- 
bos omnibus apparet, usque ad Mauricii et Phocae principatum 
Heldomum cum Martyrio loannis Rapt, cumque Campo el Tri- 
bunali non folum extra urbem Auguftam fuiffe, fed eliam ab ea 
procul abfuiffe. In libro Hilloriae Mifcellae xix. haec reperio da 
Conftantino Pogonato live Barbato Heraclii A. pronepote: Anno 
v. imperii Conjtanlini Deum impugnantium Saracenorum Jlolns 
adfeendens applicavit in Thracenfibus partibus , a fumrnitate vi- 
delicet Septimi quae vergit ad Occidentem, et rurfus usque ad 




COMMENT ARIUS IN AMM1ANUM 



l4o 

arcem quam Cyclobtum dic.unt , quae Jpectat ad Orirntem. El 
infra : A hrnchlalio Aurtac portae usque Cyclbbium. Hoc eft 
quod prodit Nicepborus Patriarchs Confiantinopolitanus in rebus 
Heraclti A. et eius filiorum ac nepotum, initio principatus Con- 
ftantini Pogonati maxiinam Saracenorum claflem ad Hebdomon 
ConPantinopolis fuburbanum appuliffe. Nimirum anno v. regni 
Conftantini R.uhati, Chrilti DCLXxin. ad loca propinqua urbi He* 
giae qua in oldidere decreverant, appulerc Saraceni ; Urbem utique 
lpfam non intravere. Idem r Ibeophaoes ab Analta/io Bibliotheca- 
rio translatus . Zonaras et Cedrenus feribunt. Ex quihut facile 
intelligitur, Hebdomon aliquot palTuum millia turn ab urbe Con- 
i’ta ntinopoli abfuiil’e cum pars Hebdomi, quam Jummitalem Se- 
pt i/ni Hiiioria Mifcella, Gillius promun tori um Hebdomon appellat, 
ionge ab Urbe abfuerit. lu libro xxiv. Hiltoriac Mifcellae de Leo- 
ne Armenio liaec leguntur: Leo veuiens ad Tribunal ante Ur- 
hciti pojltum una cum Praetorihus et exercilibus , 'i , a/de legiti- 
mus Roma norum Imperator qftenditur , et die media Confiatt- 
tinopolim per Carjil portam ingredilur, et ad Regalia pervenit: 
pojtera vrro die coronatus ejt a Nicephoro Patriarcba in am - 
bone maioris Hcclejlae. Ubi legendum videtur non Carjii por- 
tam, fed Chryjen portam, id e/i Auream portam- Cedrenus enim 
eadein enairans eisdem fere verbis ait, <J«* r%$ ndqrnx. 

Cuin igitur in Trihunali Hebdomi Leo a militibus confalutatu* 
Imperator, mox Ccnftantinopolim ac Palatium intramuranum Au- 
rea porta ingreffus, poRridie deimim in maiore Eccle/ia coronatn 
acceperit: apparet anno Domini Dcccxm. imperii Leonis Armenii 
primo, Hebdomon , ac partem Hebdomi Tribunal procui ab Urbe 
dillitum, ct portae Aureae adverfum ac longo iutervallo obiectum 
exftitifle. Leo Grammaticus in Vita Conltanlini Porpbyrogenneii 
tradit, Symeonem Eulgarum Regent cum magno exercitu ad urbem 
CP. veniHe, et foflam a Blacbernis usque ad portam Auream du- 
xilTe: fed perfpecta Urbis moeniutp firmitate, cognitisque opida- 
norum viribus et machinis de expugnatione defperantem , in He- 
bdomon fe reccpiffe, ibique de pace egifle. Idem in capile v. 
fciibit, Romanum Caefarcm cum ConJtantino A. genero i'uo ad 
Tribunal fe contulifie, et pollquam ibi ftipemlium militibus ero- 
gavillct, in palatium mox revertiffe. Subiicit in capite vm. Ma- 
riam CUriilopbori A. liliam, Impel. Romani neptem , Conltantino- 

f ioli Petro Eulgarum Regi nupfilTe; quam in Bulgarian! cum viro 
uo proficifcentem parenres usque ad Hebdomon honoris cau- 
fa Pint proleciiti. Anno autem Chrilti ncoccxn, Conftantinus 
Porpbyrogenuetus Leonis Philofopbi hlius imperare coepit: anno 
Dccccxix. Romanus Lecapenus eius focer, primum Caefar, mox 
Augultus ell appcllatus. Turn ergo atlltuc Hebdomon , et Tribu- 
nal, vel potius Campus Hebdomi, quo milites liipendium aut certe 
donativum acceptun conveuerant, non modo extra urbem CP. 
erat, fed etiam ab ea fat longe diflabat. Quid apertius? Georgius 
Pachymeres res geftas Imperatorum Michaelis et Andronici PaTae- 
ologorum feripfu. Is in Jibri 2. capite 21. tradidit, quosdam de 
exercitu Imperatoris, qui caflrum Galati a Genuenfibus occupatum 
terra marique oblidebat, venilfe in Hebdomon , et ibi Monaitcrii 
Teliquias, ac Ecclefiae quae in Rabulum mutata erat. ruinas, cor- 
pusque integrum Imper. Bafilii Bul»aricidae rtperifTe:- quern Ro- 
mani A. fill um a caede plurimorum Eulgarum Graeci B ovXyaqouTo- 
voy cognominavere. Haec ruiuoia Ecclefia iu Rabulum couverfa. 



UAHCELL1KVK. LIB. XXVI. C. IV. $.3. I- j 1 

• , * 
band dubie er.it ip fa Iohanfiis Fnptiflae Ecclc/ia in Hebdomo, 

vn. ab urbe Regia CP. iapide diiians: in qua R.dilius A. Bahlii 
Macedonia abnepos fepeliri le iuflerat. Nondum autem Francis 
Michael Palaeologtis Conflantinopolim eripuerat. Ut appareat cir- 
ca annum Chriiti m. cclx. Hebdomon ]i% t* Sep ti mum Una cum 
fi:o lohannis Baptii'lae Martyrio ab urbe CP. procul adhuc ab- 
fuifle. 

Pluribus arguments ad rem tam man if eft am probandam nobis 
opus non ell. Praeftat rationes adverlariorura reseller*: quos in- 
ter Gillius qui Conitantinopolim luam nobis reiiqnit, facile pri- 
mal tenet; vel potius untis ell inilar omnium. Qui igitur Giilrnm 
reftdlere potuerit, ceni'endus erit in eo uno cmnes rius opinionis 
fectatores prollravifle. Ac primum verba lupra laudaia Sosomeni 
in libri vit. capite xxiv. fenbemis, Throaojium egrejjum Con - 
fianiinopoli, cum ad VII. miliare pervenijj'et, Drum ihi orajfe in 
lohannis Jiapt. Ecc/ejta a Je exjtrucia : iia exponit Petrus Gil- 
iius in libri tv. de Conftantinopoli capite i. Tneodojius cgrcjjut 
unum miliare extra Conjiantinopolim , in aede lohannis Uapt, 
quant ipje conjtruxerat in Hebdomo Juburbio , Drum prpeatus 
rji. Haeccine ell veiborum ac lenfus Soxomeni expofitio, an 
potius impoliiio, vel aliorum pro aliis luppoiitio, 7100 s rtf *F/2do- 
jau n tXiw ytvoufvos, *g re J) tiS unum miliare extra Cotjt antinopo- 
lim? An Gillius talein interpretationem • aut probavii ipfe, aut 
aliis perfuaderi pofTe fperavit? Si baec nobis in veteres Auc tores 
licent, quid non lirebit? Pergit Gillius: Qui nejciunt Hebdo~ 

mum ejfe Juburbanum ConJiantinopofitanum, interpretarentur ad 
vn. miliare Theodq/lum extra Urbem progrrjjum . sit Hebdo- 

mum fuburbium rji ex. eodem Sozorneno, quum alibi dicit (lib. 
vn. c. xxi. ^ Theodojium caput lohannis naptjiae ex vlco Co- 
fdai qui Pantichia Lalchrdonrrjis agri loco proximus erat, 
transtulijje , et pojuijfe ante Corjtantinopolim Qvgo too oorewr 
Knjyvravr/yoimdAfwr) in loco Hebdomo aicto : quem nos J'ubur - 
bium olirn fuijje , nunc intra Urbem ejjfe mox declarabimus • 
Haec ille. bit quidem Hcbdomon Conilantinopolis Juburbanum 9 
cum ab Ammiano praetor ceteros 11c appellctur: fed (ut vel nomi- 
ne fuo folo indicat; ab Urbe nihiiomitius vn. millibus pailuum 
diilat: uou autem uno milliario ab ea diferetum efl. ficut Gillio 

f 'lacet : nec umquam Conilantinopolis mocnibus inclulum fuit. 
n Defenlione Difceptationis meac de Bafilicis pag. 359 34°* et 
fequentibus docui, Latinia Scriptoribus Juburbana , Graecis wjoa- 
crau dici loca, quae v. vi. vm. x. xit. millibus palTuum , itinere 
etiam dici ab urbibus abelTent Nimirum fuburbanorum vel n?o- 
a<rri/«v (quod maxime notandum) duo funt genera. Altera enim 
font fuburbana proprie dicta, videlicet rauris portisque urbium 
proxima ac paene continua, quae plerique fuburbia. recentiores 
noftri Scriptores burg os ac forenjes bnrgos appellant ; qualia ftib- 
urbana fola Gillius agnovit haud dubie. et praeter quae nulla alia 
videtur nota habuilfc; ita ut Hebdomon, quia Juburbanum C 011 - 
llantinopolis nounumquam voratuiu rll, urbis Regiae niutis proxi- 
mum, ct ab ea uno tautuin Iapide diditum, decode intrairuraniim 
factum fuillc crediderit. Altera fuburbana funt late atque impio- 
prie fumta, loca fcilicet remotiora a moenibus, vi. vui. x. et am* 
plius milliariis ab urbibus feparata : quale eft Hebdomon noflrum, 
Juburbanum Couitautinopolis Ammiano dictum, in libro xxvi. ubi 



COMMENTARIUS IN AMMIARUM 



1 4* 

Valens a fratre Imperator elt Cactus.* Talo ful) urban um Naifi vol 
Naefli, opiili l)aciac raediierrancae, cuius mcmiuit idem in codem 
libro c. 5. hifee v erbis : In fuburbana , quod appellatum Media-* 
na a civ it ate (Naefio) in. lapide difparatur , etc, Daphnen 
amoenum et ambitiojum Antiochiae Jukurbanum Ammianus in 
libro xtx. c. 12. Lluardus in BabyU J'uhurbium Aniiochiae ap- 
pellat; Ttjoq errno* [obannes Chryloltomus ; tTuoepov r^s ’A vr*o- 
%tiat ttqo atertto* Sozoitienus in libro v. Et Dapline cum temnlo 
Apollinis et fonte Caftalio, et cum luco DaphncnA ac BaAlica Ba- 
bviae m. xi. ftadia feu v. raiilia pafluum aberat ab urbe Antiochia, 
quae ab eo iuburbano cognominata elt Antiochia Epidaphnes. 
Suburba/aim f return* n libri v. Epigrammate 1. nuucupat Martia- 
lis mare ad Antium, Album item Juburbanam in Epigrammate ad 
Crifpum: cum Antium ab urbe Roma itinere diei, Alba xti. millia- 
riis a blit. Decimum luburbanum Carthaginis AmiJiter dixere, 

quod tamen (ut ait Procopius) ab ea diltabat ltadiia lxxviii. five 
milliaribus decem. Supervacuum effet pluribus exeraplis rem adeo 

certain et uiamfeftam confirmare* 

1 

Nibii igitur obftat, quo minus Hebdomon Fen Sept imam 
quod vn. ab urbe Conllantinopoli millibus di/tat, Suburbanum 
tamco a Latinis Auctoribus, TtfQueruo'* vocetur a Graecis, et 
njo rov aerecas Kwvfrravr. fuifie a Soxomeno dicatur , a quU 
busdam ctiam ad Conft antinopolim , cl Conjiantinopo/i : 
cum vetercs et reccntiorcs Scriptores linguae Latinae peritiilimi 
pallim ita loctiti lint. Diximus lupra Gillium ad ununi milliarium 
extra ConAantinopolini Hcbdomum fuburbanum et EccleAam lo- 
hannis Baptillae gratis et citra iiliam auctoritatem poluillc, ut ni- 
tuirum Tacilius legentibus perfuaderet, Hebdomon iflud cum Mar- 
tvrio loliannis lfapt. aucto pomoerio Urbis moenibus inclutum 
iuifli*. Sed quoniam intelligebat luam fiancee de tantula Hebdo* 
mi ab urbe Regia diUantia opinionem lolo nomine latis refclli: 
novam homo ingeniofus commemus elt buius appellationis origi- 
ncm, aflirmavitque a Jepienario rt umcr o fubur biorum, quae nomi- 
71a. retinuerint ctiam inclufa in Urban, Hebdomoh dictum effc. 
Sed quam confidenter haec alTeruntur, tam facile negantur a no- 
bis. Quando enim , aut fub quo Principe adeo promAta funt 
Conftantinopolis pomoeria, ut feptem fuburbana fua ilia fuis mu* 
ria ineluferit, et unum ex his feptem Hcbdomum 'a numero fub- 
urbiorura dictam velerem fuam appellationem fervaverit? An quod 
anno Cbriiti mcclx. nondum factum erat, poflea praevalentibua 
Turcis et velut iugulo Imperatorum Orieniis cotidie imminent!- 
bus fieri potuit, ut Conftantinopolis tantis increments augeretur, 
et feptem fuburbana ilia muris includeret? Turcis quidem Con- 
itaniinopoli dominantibus haec comigiOe nemo fanus crediderit. 
Futile lit his nugis rcfellendis diutius immorari, cum nullo firmo 
Fundamento nitantur. Poliremo Gillius in capite tv. libri v. de 
Topographia CP. adiicit quae feqiuintur: Suburbiurn Hcbdomum 
in vi. colic fniffc, qui nunc ejl intro. Urban , ojtcndlt aedes lo- 
liannis Bnptiftae, quam ctiarnnnm Gracci Tulgo vocant Prodro- 
mi, maxima cx parte diruta. Si qua fuit vivo G«llio, feu Frau- 
eifeo I. reqnante, A qua elt ct nunc Conltaniinopoli uualiscwm- 
que Ecclelia fancti lonannis Prodronii , plane dillcrt ab Ecclelia 
ejusdem Prodromi et Baptillae in Hebdomo lita, cum vn. ab ea 
millibus pafluum di/let, at praeter Pauoni appellationem nihil 



MARCELLINUM. LIB. XXVI. C. IV. §. 3 - 5 . 



L.,3 

hiec habet cum ilia commune. Praeterea Graeci (ut funt nunc 
omniuiti antiquitatum, omnium fere omnes littcrarum ignari) in 
atfigoando tiiulo iitiua Ecclefiae Iohannis liapt. et Prodromi facil- 
iime errare poiluot, fallaci maiorum traditions decepti. Nemo 
enim veterum quos quidem legerim , Ecclefiae' land* Iohannis 
Prodromi CbriTli intra muros Conftantinopolis ullam mentioncm 
* fecit. Guidu* quidem Panciroiua de opinions Gillii lie loquitur: 
Cillitu nunc intra ur/mm Rcgiatn ejje vult Hcbdomum in vi. 
colie, et a numero Jitburbiorum Septimum (five Hebdomon) ro- 
cari. Sed nihil adiicit, |ta ut omnino a Gillio disfeutire videaiur. 
Saturn porro iftum cnllem, in quo Hebdomon fituin fuerit, ct 
<jui uaa cum Hebdomo poitea urbe iiiclulus lit, omnes ignorant, 
bin vero li quamlo inclufum Con/taminopoli cflet Hebdomum, 
non folum cum Bafilica fua loannis Baptiilae et Prodromi, fed etiam 
cum reliquis fuis membris limul et feme! utique eifet inclnfum. 
Oltcndant ergo nobis qui ita fenliunt, in v i. colie Juo intra Con- 
lUntinopolim cum Ecclrjia Prodromi Tribunal ; oitendarit Cam - 
pum; oftendant Palatium Secundianas , vel faltem trium iftarum 
Hebdomi partium reliquias ibi aliquas, led indubitatas, aliqua cerra 
▼eftigia. Hoc Petrus Gillius, et inter Gillii fectatores Fresnius 
Caugius, qui noviflimam Conilantinopolis Defcriptionem vulgavit, 
sdeo non fecere, ut ne harumce quidem Hebdomi partium usquam 
tnemineriut : quas tamen limul cum Hebdomo et Bafilica Prodro- 
mi ex luburbanis una eademque opera ei&demqtie ingeniofi nli- 
cuius mnthinis Confiantinopolim transferri oportebat. Ex bis quaa 
lupra diximus apparet vel caeco , Hebdomon five Septimum cum 
tv. fuis partibus, quas primi diligenter explituimus , tumirum cum 
Campo , cum Tribunhli , cum Martyrlo vel Ecclejia Iohannis 
Baptifiac, et cum Palatio Secundinnis , non modo femper extra 
Conftantiuopolim pofitum luifie, fed etiam ab Urbe vn. millia 
pafiuum femper abtuifle, id ell femper J'uburbanum exflitilfe. num- 
quam intramuranum ; femper vere Hebdomon ac notninis fui , et 
onius eiusdcmque, videlicet vn. milJiariorum, ab Urbe diftautiae.] 
JLLDRIAlf. VALES* 

Auguftum] cf. xxvii, 6 extr. In modum Apparitor is morl- 
gerum xiv, l«. XVI, 7 . xx, 8 . W. 

4 . Conflricti rapidis febribus .] Idem feribit Zofimus in lib. 
4. c. i. nifi quod Vaientinianum folum febre correptum fuiil'e 
prodit, idque cum a Nicaea Con/lantinop. peteret. vales. 

Crudo~\ iracundo et faevo c. 5* Iuventio Sifdano , in urb* 
Pannoniae Sifcia (SilTek} nato. W. 

Tamquam clandrft. prarjligiis laeji.] Zofimus, vno^la, inquir, 
•vro? tiayti wsr 1% rtvos yoi^rsias 1% rwv *1 ovXiavov <p/X«v 

ovrw s%£uti)$r,$tt<3yis voaoiff. Sufpicio quaedam eum pcrculit jalfa, 
ne ex praq/iifiiis amicorum Iuliani , ac malcficis in morbum in - 
cijfijfct. Subiicit deinde Zofimus viros dignitate confpicuos eius 
lei infimuUtos effe, fed iuduftria et dexteritate Sallufiii Pracfecti 
Praet. difcuilas efie calumnias. vales. 

5 . Scotti cl Attacotti Rritatmos aerumnis, etc.~\ Ita lib. xxvii. 
c. 5- Attacotti bcllicnfa hominum natio, ct Scotti, lit bine Viet- 
nam effe gentem coniicere liceat. In Notitia quoque Imperii no- 

, minantur Artccotti iuniores, Attecolti Jcniorcs : et inter auxilia 

PaUiina Honoriani Attecolti iuniores. likdinbjl. 



C0MMENTAR1US IK AMMIANUM 



Picti , Saxon es , Sccui et Atacoui ] De bis omnibus vido 
xxvii, g. xxviii, 5 . et Manner! Jjriiannitu p. 91. W. 

At iftoriani, Mauricaeque alias gentes.] InF. lib. xxviii. c. C. 
Aufiuriani his conterminant . Utrobique legend urn videtur, Au- 
furiani> vel Auforiani . lohannes CP. in Rclogis legationum ex 
Prifco : ’E s rtiv Atfivav Siaf-Sdura rtf 7fpos At sooftonovs *ta%tf. 
Syiieiius ‘Aoov^iavoCr vocat, Epilt. Lvu. et in CataftaE de Penta- 
polcos calamitate. lindbxbr. 

Gothorutn ] De hoc populo, cuius prims hie racniio fit, con- 
ferri merentur quae monuit Tzlcbuckius ad Eutrop. x, 7. p. 
766. ff. W. 

6 - Caufando quod pvjt loviarti excejjum, cum quo foedus .J 
Non caret res exemplo. Sic enim Fidenates, poftquam Romulus 
in terns eiTe deliifl'et, iteruna in Romanos arms moverunt, ac ii 
cum Roniulo lallim , non cum Romanis pacis Foederc coiifTent. 
Dionyfius Halicarn. lib. m.^ c. 22. rots TTaqaytvofxtvotf In Pdfxv,s 
Stgiefiturals Truv^orvo/yt/vo/r rtjv airion Tr,s dnoaraatwr dnnqivavro 
(Fidenates) /**t div adroit trr nqdyfxa ngos rify 'Pwjxaluv ttoA/v tl*a$ 
xoivov, ov *Pw fxdXos 6 fiaotXfvs crJrwv nfos ov fxoaj- 

oavro res tytXtas dfv/a. Nec iecius arbitrati Apuli, et reliqui'La- 
tini omnes Anco Marcio mortuo; itaque et agros incenderc, prae- 
dasque agere ut holtes incepere. Turnus quoque Herdonius di- 
cebat, foedus quod Latini cum Tarquinio Prifco icerant, mono 
illius interveniente ruptum, rds evvibfxar, ds dxoteaavro nqd r rev 
wdrmov aurov (Tarquinium Prifcum intelligii) na^adtiovrfs rtjv 
siyspovtav, XtXveSat Xiyotv fxrra rov ixthou Zavarov , dux ro /u> y 
71 qosytyqdtpSat raTr ouoXoyiats r*i» odr>rv r<v at dwprav xa) rots 
T aqnwiov iyydvots pionyfius Halicarn. lib. iv. c. 46. Tale fait 
xefponfum PerFei Macedonum Regis, Foedus cum patre iclum ad 
Je nihil pcrtinerc. Livius lib. xlii. c. 25. Aliaque fimilia exenn- 
pla in prifea Hiitoria, faeculi praefertim inedii, in facili eft obfjr- 
vare. lindbnbr. 

Quae antea ad maiores fuos pcrlinuijjc , .] Armenia prino 
quidem Perils paruit: eamque Satrapa iniflus a Rege Perfarnni 

adminiftrabat : poftca victis ab Alexandro Perfis, in Macedonum 
diiionem venit, et Syriae Regibus obtemperavit usque ad tempt i a 
Antiochi Magni: quo a Romanis fuperato, Artaxias et Zariadr ;s, 
cum antea Regis illius irt Armenia Satrapae luiiTent, regnum oc u- 
paverunt. ut icribit Strabo in lib. xi. p. 55 t. Alrael. Tandem a 
Parthis regnum illud occupatum eft, ct Partborum Rex Frau m 
fuum Arfacem nomine Armeniis Regem impofuit, ut coliigo ex 
Procopii lib. 2. Perl*, initio, et ex lib. ciusdcm 2. dc Fabricis Ii ft. 
vales. 



C A P V T V. 

1. Naejfum] Illyrici urbem xxi, 10. — Comites Duces. V 
3. Aeqnitius ] quern loviani fucceflorem quidam propo e- 
rAnt c. !• Sacramento digrcjfus fponte. W. 

Jlecinctus efi. J Recingi -dicitur, qui cingulum mil i tare ru »» 
aC cipit# quod a ’.hafanCtriou Graeci vocant. oic Themiftius in ie 



marcellin. eib. xxvi. c. iv. §. 5 . 6. c.v. §. i -7. 1 

Orat. 6. c?AA‘ dnaviu^ra *oV woff/jurvov o 7 ov rtva rCSoxsuov nat.ac 
oryariwrifv uvaxorAfi rat xa) ava^Vvvuffi* Sed fatifcentem et jra - 
aum, tamquam magni nominis veteranum revocat , et red n git. 
tales. 

4. Divifo palatio] urbibus, quibus pro fedibus domiciliisqut 
Uterque uterentur. W. 

5 . Praefecii Praetorio; (magiflratus civiles.) — Illyrtco. Deefls 
fuleiur praefectus lilyrici orieutalis, fed utrumque Ulyricum el 
orientale et occidentale iimul adminiftraviffe crniendus eli. W. 

7. j 4 b Urfacio tunc Magiftro Officiorum.) Magifter OHicio- 
n>m leg&liones tractabat, unde lub dispolitione fua hal ebat 
frrinia la era, ut legaiionibus non civ'itdtum lolum. fid < tiara ,cx- 
terarum gentium refponderet. Scrinimn quoque Adtuiliionum lub 
eius erat adminiftratione, ut tiftatur Imperii Notitia, quo legaios 
luiionum in Conliftortum introducer®^ Quocirda a Caffiodoro m 
lib. 6. Epift. 6 a df pectus Regii baud irritus promijjor dtdtur, 
col/ocuiiortis Regiac gloriofus donator , aulici Cotjyiorii quajl 
euidam Lucifer. Et paullo polt: Per eum exteris genii bus. ud 
laudem Reip. noftrae ordinalur humanilas , et volentes rrdt unt , 
quns maerentes exceperat : per eum quippe legatorum quamvis 
feftinautium praenunlialur adventus . Quod lie intflligo. Sub 
Magiftro Officiorum erat fchola Agentum in rebus ex qua fcbola 
Curioli per omnes provincial, et ad limites mittebantur : - per eos 
Curiofos in limite conftitutos ndntiabatur M.tgiitro Offic. li qua 
legatio a barbaris gentibus ad Imp. miiteretur. Nam ut ait Pri- 
feus Rhetor in Hiftoria pag. *6. naeuv yd? rJv fiaeiXtws /SouAJx 
6 pd yiargos xo/>«>or <ha <J>j tJv rt oyyfA/atpopwv xa) typ ifv/wv 

ar^ar/wrwv rwv up<f.) r»Jv jSaetXsiav ^tAaxMv vn a Jrdv rrra- 
yptvwv- Omnium Imp. confiliorum Magifter Offic. particeps eft, 
turn propter yeredarios, fey slgentes in rebus , et interprets, 
turn oh milltes circa palatium cxcuhantes, qui omnes fub illius 
adminiftratione funt poftti. Hinc apud eumdem Pril'cum Lega- 
tos Gobaxis Regis Laxorum Euphefnius Magifter Off. in Confi- 
florium induxifle dicitur : et apud Corippum in lib. 3. v. 233. 
Legatos sfvarum iuffos intrare Magifter 
ylnte fores facras divinac nun Li at auiae , 

Orantes fefe vrftigia fntra videre 
, 4 Clemcruis Domini : quos voce et menic benigna 
Imperat admilti. 

"Lncianus de Dea Syria thayyeXia vocat quern Romani Magi- 
Jirum Officiorum feu Admiflionum. Sic enim ait : d-nl^fat di naf* 
jut as dvsv sieayytXLss.* Atque idcirco Magifter Offic. ante ve- 
lum facri Confiflorii Rabat: ut praeter Corippum in hoc quern 
adduxi loco, teftatur S. Athanalius in Apologia ad Conftantmm 
fub initium, ubi purgat fefe, nec umquam nifi bonorifice de Con« 
ftaniio apud ConlUntem v^rba feciffe aflerit: tivyarcu xa) E dyi^iot 
d yfjofxsvos p.uyterqos * avrds yuq tiorjnn npo rov fij- 

Xou, %a\ jxovtv dnff ti£tovp *v adrov, xa) ant? avrds xarr^iov Af- 
yay Potcft etiam Eu genius, qtai turn Magifter erat Off. 

leftimonium dicer e: hie enim ante velum Jiabnt. et quae pete - 
Lomus nos, et quae ille nos dices? volcbat, audiit omnia. Ei- 
dem Off. Magiltro legati exterarum gentium relerebant ea, d« 
quibus cum Imp. acturi ven*ranr. Bine apud Mcnandrum Pro- 

COMM. IN AMMIAN. II. K 



-Digitized by Google 



1 46 CQ'MMENTARIlfS IN AMMIANLM 

tect. in lib. 8- cum ii, qui * Sccrctis erat Hortniadae Perfarom 
Regis, legatos Rom. interrcgall'et, ecquid acturi venerant - nequa- 

3 uam ipu, Ted ills a Lalinis Magifter Off. dicitur, id eniinlian- 
um eife dixerunt. Sed quando in tractaiionem banc incidimus, 
operas pretium facrurus mibi videor, ft et reliquas illius dignitatis 
partes fummatim attigero, quo perfectior eius notitia lectoribus 
lngencretur. Igitur lub eius dispolitione fuerunt offiria i'ala- 
tina, et Scbolae: quod et Rutilius in lib. i. Itinerant declarat 
v. 563 . 

Officiis regerem cum regia tecta MagiJler, 

Armigerasque pii Principal excubiat. 

Pofterior enim verfus dc Scholls Palatii intelligendus ell: de qua* 
bus ad lib. xiv. c. 7. dixi. ldque teftatur practer Notitiam im- 
perii Calliodorus in formula Magilleriae dignitatis lib. 6. et totus 
titulus in Codice lull, de ofiicio Mag. Off. Prior autem verfua 
ad officia regiae domus pertinet, quae Magiiler regebat, unde 
etiara nomen babuit. Graeci quoque »i yod/xtvov rut tv TV utiAfi 
rdfruv vocant, ut Zoftmus in lib. a. et 3 . Zonaras in Conliantio. 
At Procopius, et Agathias ac Menander ndyierf/ov feu nyofirrivra 
vocant rev tv 'Tv, auAjj raypdruv : quae parum inter fe difterunl. 
rdi.ii> quidem ptoprie funl officia, ut in Iuliani et Synelii Epi- 
lloiis occurrit ; cc in Glollis veteribus, rd(it ufx ovrox, Officium. 
Apparitio. raf<«!r»fr, OjjicialU. Inter officia autem quae Magi- 
ftro Off.'parebant, priim numernntur Menfores in Notitia Imperii. 
Hi erant qui hofpitia ffngulis in palatio militantibus metabantur, 
ut docet lex 4 - et 5 - Cod. Theod. de metatis, quae ad Magillroa 
Off.' directae lunt. Menfores etiam dici poffunt, qui menfuras ct 
ponders annonae publicac tractabant : unde .et cum cellariis re- 
cenfentpr in lege ult. Coil, dc diverfts off. Peraequatorcs vidua- 
iium rerum- vocat Calliodorus in formula Magiilertae diguit. Eius 
enim erat, menfuras et ponders fpecierum annonar. in urbe Re- 
gia confliiuere, ut ibi docet Calliodorus. Quo fenfu Menfores 
dicuntur in Cod. Theod. lege 1. de Canone frum. urb. Roinae; 
et lege 9. de pifloribtts : et in antiquis Infcriptionibtis. Poll Men- 
fores fequuntur in Notitia Lampadarfi: quos fub Magiftro Off. 
fuiffe docet Novella Theod. de Lampadariis , data ad Opilionem 
Mag. Off. His iungendi funt Curfores et Decani: haec enim tria 
officia coniunctim numeranttir in lege ult. Cod. de div. off. Cur- 
fores funt, qui ante agmen Imp. comitatus praecurrebant , cum 
Lampadariis ignem feu lampadem praeferentibus. De quibus Co- 
rippus in lib. 2. v. 293. 

— — praeuumius ante 
Signa dedit Curjor, pojita de more lucerna. 

Horura Primicerius Protocurfor dicitur in lib. 17. Hid. Mifcellae. 
De Lampadariis vide Gloffarium Mcurlii. Decani autem erant, 

S ui fafees Principi praeferebant. Cedrenus enim ait Decanos a 
omanis dici rods ja/Sdou'xaur- De bis Chryfoliomus in Epift. 
ad Hebraeos, Homilia 13. ruv Acyo/xivuv Jrvavuv ronov ini~ 
Xovrrr tv tois fiueiXtioH : gravi errors Meurlii, qui in Gloffario 

bos cum lecticariis illis Ecclefiae qui fepuhuras curabant, confu- 
dit ; quern refutant verba Chryfoilomi, et Imp. in lege 2. Cod. de 
■Decanis, Ambroftus in Epift. 35. denique Corippns in lib. 5. 
v. 358 . qui et hos fub- Magiftro Off. fuiffe fstis iudicat. 



Digitized by 



M A il C £ £ L I N V M. IIB. XXVI. C. V. §.7-1^. 1^7 

— — fchola cunrta Pnlait 
Iuffo fu is adftare loch: iamqw or dine certo 
Turba Decanorum, Curforum? in rebus yfgenium, 

Cumque Palatinis Jians Candida turba Tribunis , 

Ec Protectorum numerus : mandante Alagifiro 
Omnis Jacrorum vis adfuit Officiorum. 

Ubi et Protectorum fcbolam Fub Magiitro Off. fuifle fignificat : 
quod notandum eli. Sed et lex 2. Cod. tie Decani* ad Helid- 
nrm Mag. Off. dirigitdr. Ad baec fcrinia farra lub eiu» dispo- 

iitione Fuere, ut Notitia declarat : unde in l.icris Scriniis militan- 
ts apud Magiftrum Off. conveiTiri oportebat leee la. Cod. de 
proxirais fac. fcrin. et totius Fere tituli leges ad Magiftros Off. 
lcriptae cernumur. Denique' oftirium Admillionum »is pnrehat, 
de quibus lupra dixi. Praeter bos Caiirenfiani at Minifianani 
eius iurisdictioni fubiacebant, ut obFervavi ex lege 3 . et 4. da 
Callrenf.. quae daiae iunt ad Mag. Officiorum. vales. 

Iracundo quodam et faevo j Sic xiv, 5, 6. glabro quid am 
Tub vultu la tens. W. 

9. Incruenti J Sic Liv. 8, “29. incruento milite. W. 

ix. Equilio aucto Magifterii dignitate.} Aequitius ex Comite 
rei rnilitaris Magifter milituin a Valendniano fucrus , po/tea eiiam 
Conlulatum gefut cum Gratiano, anno D&uini 3-4. de quo Hie- 
ronymus in (Jbronico ad annum 373 . baec elicit : Equitius Comes: 
lllyrici iniquijfirnis tribuiorum exaclionibus ante provincias quas 
regebat, quarn a barbaris vafiarentur , evertit. Aequitius autem 
in codice Regio fere Temper feribitur cum dipbthongo, Femel in 
Editione Auguffana. In Cbronico Alexandr. et Failis Idatii MIT. 
Aequitius limiliter exaratur, et in Victims Epitome, ut teffatos eft 
Scbottus. Zofimus taroen et Socrates Equitium vocant. A ixvrto* 
qtiidam rccenfetur eiusdem nominis in Canonibus Eccle/iae Afri- 
canae. vales. 

12. Egentes adminiculis eius .] Sic primus edidit Gelenius. 
Anteriorcs enim Editiones lie praeferebant , adminiculis in eius - 
que legationes , etc. Ego vero cum in codire Regio et Flor. 
*Tolof. * [et Colbert.] legi viderem, adminiculis macnisque : non 
dubiiavi quin locus hunc in modum reffituendus effet, egentes 
adminiculis magnis. Usque leg. etc. valbs. At vere boc eft 
lpccimcn Fupplementorum Caftellianorum. Utique non infercien- 
no tot literas, ultro ex MIT. procedi t egentes adminiculis ma - 
gnis. Quo legationes etc. gronov. 

13. Tandem denique ] Sic denique tandem 17, 12. W. . 

14. f’ultcrium pojiea Confulem .J Hitius viri nomen primus 
corrupit P. Caftellus, quern cetcri poffea Funt fecuti. At in Edi- 
tione Rom. excufum erat ne f 'ultrrium. Ego 'Vero cum in codice 
Reg. ’ToloF. * [et Colbert.] Neulterium diftmete perFcriptum of- 
Fendiffem, levi negotio veram Fcripturam elicui. Ne uteri us in Fa- 
ffis Idatii dicitur: in Codice Tneod. Efeothcrlus , quod magis 
placet. Eft enim Graeca vox ytofbtqtor. Hie PraeFectus Praet. 
fuit in Occidente Tub Valentiniano luniore, ConFulatu Arcadii I. 
et B^utonis, ut colligitur ex Cod. Theod. titulo de indulg. crim. 
et tit. de extraordin. five Ford. mun. et aliis ex locia. Fucrat 
iam antea Praefcctus Praer. Gratiano V. et Tbeodofio Aug. Goff, 
ut eft in Cod. Theod. de Decurionibus. Conful denique fuit anno 

K a 



COMMENTARIES I N A M MIAN U M 



1 48 

Dom. 39 ° cum Valentiniano Aug. IV. etque oil banc dignitatem 
eratulatur Symmachus in lib. 5 . Epilt. eoucmque ann Fraefectua 
P/aet. lege y. Cod. Tbeod. de Coriolis. *In veteri Infiriptiono 
Rufii VoluCani frribitur absque adl'pirationc lie: o. if. vai.ebti- 
kia.no auo. kt n cote bio conis. Praellat igiiur hanc fcxipluram 
fequi: ut lit Graece vfwrtfior, ut Protenus, Deuierius, el iimilia.* 

TALES. 

Kcolherium pajlcu Cox.] ,, i. e. Confulsrem. Sic 28, a. de 
Syagrio port Coni', an. 38 i-‘‘ reineshis. Alio tempore adfert- 
pjit: ,, pollea Coni'. 3go. tamdiu . . fupervixit Ammianus. Kur- 
lum alio tempore: ,,Lege Olybiium. Melius Buleforum , qui 
Confularis Campaniae A 365. Ad eum 1 . 04. Cod. l'heodol. de 
curlu publ. ColT. Valentiniano et Valento AA. “ W. 

Sub paire Crelione) Comite Alricae xxt, 7. W. 
t 5 . Partem in Orient e gejiorum huius libri usque ad finem 
deinde bella barbarica cum Alamannis uvn, 1. Aldus Africa- 
nos vide xxvrt, 9. W. ‘ 



C A P V T VI. 

1. Procopius ] de quo vide Xofimum it, 4 ~ 8 . qui quum non 
fempt-r confentiat cum Nortro, Reiiemeierus tamen maiori fide di- 
gnum pronuntiat p. 581. cf. et Gibbonum T. »i. p. 126. IT. W. 

Propinryuitate principem Iulianum contingebai , confobrinus 
fprtalle, ut mater eflet foror B.ililinae matris luliani. v. Ducange 
F.tmil. By rant. p. 49. si primo grad it militiae c/uxit, laudem prae 
ceteris meruit. — Perjpicaciler inOgniler. W. 

2. In Mefopatamia rcUqucral] xxm, 3 ' bit pro cognitorum 
' ngeret textu, pro eonditioue rerum. Si Juhjidia ret Bumanae 

languiffe JenJiJTct prout res in Periia male fortalfe cedere audif- 
fet. W. 

3 . fid regenda communin. ] Et hie graecilTat Marcellinus. 
Grarci eimn ra xoc/d dicum Rempublicam, ut Thcmiilius aliique. 
vales. Vid. ad xiv, 1, 1. W. 

Piero] Haec vox quid Cbi velit neftio , et plures libri igno- 
rant. W. 

Clavos Jitmmae rei gerendae cnmmitii ] Bene ita in Mf. ut 
lib. x\I. Clavos pro fiuctuurn motibus erigens. Lib. xxv. Clavos 
regendae navis cuilibet periculi Jocio commijerunt. Kota elt 
Ciceronis loquendi forma in Oral, pro P. Sextio c. 9. Quit enint 
clavum tanli Imperii lencre , el gubrrnacula 11 'ip. iraclare in 
maxima curju ac Jluclihus poJ)'e arbilietur. linijenub. 

E medio Je confpectu diferevic.] Vulg. diffrruil. hand pla- 
cet. Lib. xxix. c. 5. Injonis grad i bus reltcto cubilp mauibus re- 
peat el pedibus longifps feje diferevil. Lib. xxxr. Quindecim 
miltibus pajfuum a civilate difereti. LlNDENim. 

Cruciabi/iter interfeclum ] xxv. 8. W. 

4. fid abdilOt longiusyue remain dife .] Zofimus in lib. 4 * 
c. 4 - 5 . feribit, Procopipm luliano mortuo ad lovianum venilTe, 
eique chlamydem purpuream quam a luliano acccpcrat, (ct xxm. 



I 



Digitized by (google 



f . • ' 

MARCELLIN. LIB. XXVI. C. V. §. 14. i 5 . C.VI. §. 1-7. 149 

5 . W.) tradidifle, ac rogafl'e ut militiae facramento felutus do- 
mum reverri iineretur. Quo impetrato, Caefaream Cappadocian 
cum uxore et liberis fe contulit, ubi multa praedia pollidebat. 

Poll cum Valentinianus et Valens qui hominem fulpecttim babe- 

bant, eum comprehend! iulJilient, ille milites miffos frultratiw, in 

Euxinum Pontum auliigit, et ibi confcenfa nave nd, Taiiric.ini • 

Cberlonefum delaius eit. Sed cum incolas lufpectos haberer, in- 

de Bvxl&tium noctu profectus, divertit apud quemdam notum Itbi 

vetulia confuetudine : tandemque re cum Eugenio Eunucho coin* 

rauaicata, imperium arripuit. vajl.es. x 

* Forma* vitae iam fuiJTct pertaefum."] Huius loci emendatio 
debetur i'ncaeo, qui iampndem emendavit ferinae vitae. Alcjwe 
ka loquitur tiellius, cuius verba imitari lolet Ma/cellinus. Hanc 
emeodatiouem conlirmant Mil. codices, Regius et Tolofanus', in 
quibua feriptum ell, et ferine vitae iam fuiffent per tarj'um.* [In 
Colbertino, et fermae vita iam fuijfet pcriaejum .] vales. 

5. Ex Palatino milile Senatorem .] Palatini proprie diceban- 
tur, qtii rei privatae et largilionales iilulos exigebam, de quibua 
vide titulum in utroque Cod. de Palat. facr. larg. Qui vero in , 
hoc officio militaverant, transacts itipendiis inter Senotores feu 
CUriilirnos allegebantur : et quidem inter Conlulares, ut ex iego 
Tbeodoiii »Q. apparet in Cod. Tbeod. de Palminis , et lege uU. 
eodem tit. Solebant enim, qui poll laberioiae militiae decurfa 
itipendia loco praemii allegebantur in Senatum , inter Praetorios 
aut Conlulares allegi, ut onere i'raeturae ac Quaeliurae , quae 
xnaximis ludotum impenlis gerebantur, immuncs forent : quod do- 
cet Svmniacbus in lib. 7. Epilt. nfr bis verbis : Sed adiiclcnda 
ejl ei praerogativa militiae „ ut hcneficio allectionis utatur. His 
quippe (an turn rriunia relaamri Divalia ftatuta voluerunt * quos 
caftrcnfis honor illuminat. / Si igitur et hoc infgne deluleris , 
prono curfu inter Confu/ares allegetur. Sic Dotnefiici Protecto- 
res, cum transact!* itipendiis exibant, inter Cia-riilimos ex Oonfu- 
Jaribus allegebantur, nec ad ullas Senatorii ordiuis expcnlas vo- %% 

cabanlur lege 7. et feqq. Cod. Theod. de Donieitieis. Huius- 
modi allcctionum liequentia a Conftantini M. temporibus coepit, 
qui innumeros ex omui hominum genere in Senatum a lie git, ut 
leribxt Naxarius in Panegyr. ad Conltantinum. Coromodus quo* 
que, cuin plerosque inter Praetorios allegiflV.-t , Senatum mifeuu; 
ut in Pertinacis vita feribit Capitolinus. vahjs. 

* 6 . Oh fqttalorcm vultus] FortalTe culms , fed nil opus. Alii 

Jegunt : ignotus vultu ob fqualorem et maciem ; Gronov. et Erne- 
llr^dpararum vitio fqualorVm. W. 

Incujantium multorum] AdfcripCt Reinefius: „ Graecismus 

xariryo^odvrwv noXX Jv, nili velis ad rumufento ^ referre. “ lllud , 
non placet, hoc unice verum. W. 

7. Incentivum) xiv, *. focer Petronius coniugi Valentis no* 
men fuit Albiae Dominicae. W. 

Ex Pracpofto Martenfium!) Praepofiti a Tribunis diflinguun- 
rur in lege un. Cod. Theod. de Comitibus et Trih. Schol. et in 
lege 1. dc crogat. militaris annonae, lege 1. de commeatu : et 
apud Vegetium in lib. a. cap. 12. denique apud Rufimim in 
lib. 1. cap. 18* et lib. 2. cap. 3. Hegclipptis tamen in lib. 1. 
cap. a$- Praepofitos vertir, quos xtXidgxour dixerat lofcphus, et 



Digitized by Google 



I 



l5o COMMENTARIUS IN’ AMMIANUM t 

Apuleius in x. lib. Idem Hegtftppus in lib. a. cap. 1 4. Galbam 
Praepofttnm duodecimo ordinis vocat, quem lofcphus ijyr/^dva. id 
eft lcgatum vocat. Eorumdera meminit Alhanalius in Epift. ad 
Soliiarios: d or^orifAdrijf er/Saffriavo# sypajte tois Kara rerun 
np J'TSoairoif %a) erqarnaTiKjiis l^ovi'tats. Hi minori videntur fuille , 
dignitate praediti quam Tribuni, licet Rufuius hoc ordine eos re* 
cent eat. TYibuni, Praepojiti , Comites. Praeeunt afitem cohort! • 
permile ac Tribuni, ut docet Vegetius in ciuto loco. vaAes. 

Patrlcius .] Petronius Patricius dicitur in lege 7. Cod. Theod. 
do fil its militarium pater Albiae Dominicae, quae Valentis Aug. 
coniux fuit. Procopium tauten Valentis »»fd«er»jv, id eft focerum 
vocat Zolimus in lib. 5. c. 9. (ubi vid. Reitemeier. p. 415. W.) 
homincm faevum et humanitatis expertem 1 led in nomine for- 
taUia error eft. Ceterum de Patriciatus dignitate a Conftahtino 
M. mftituta. quae ceteras omnes anteibat, vide eumdem Zolimum 
in lib. a. c. to. De iis- Prifcus in Hift. p. $6- fo rois narqiKiott 
cv iufi.M xaraXtyofAtvo* , 0$ <J*f ras *q%us avafli&n-itajt r.aras. 

JVomum, qul una cum yfnatolio inter Patricios cenfebatur , quae 
dig nit as ceteras omnes antecedit . vales. 

Quadruplicibus nexibus vinciebat .] Vetus codex quadruple 
ct, ut L. 8* de iure fifci. L. 1. de bis qui ex publ. rat. C. quae 
Ills ColT data® funt. oisflius. Petrus Pithoeus tamen ita legi 
ait in Mf. codem quadrupli nexibus n\ Uic. In Colbert, codico 
Icriptum etiam reperio quadrupli nexibus , non quadrupUcl : ita 
ut i'orlitan dicere figurate voluerit Ammianus Petronium Patricium 
j focrrinn Valentis A eos quos nudarc volebat, quadrupli conde- 
znnaile. had. vales ids. Vjd. eius praef. p. xvi. W. 

g. Cum dilnretur luclibut alien is. Inf. Ditandus cafibus 
alicnis. Ut Ciaudian. 4 * Conf. Honor, v. 499 * 

— — privatU crejcunt aeraria damn is. lindenbr. 

In raltido corde duriffimus J ad rabiem usque laevus ac tm- 
culrntus — nec rcddcndae, nec accipicndac rat ion is Jani conhlii 
vel capiendi vel audiendi capax. W. 

Irrvifior Cleandro .] Spartianus \n Commodo. lindetvbr. 

Cleandro ] Praefecto Praetor. Imperatore Commodo v. Dion. 
Calf lxxii, in. 13. Lamprid. in vita Commodi 6. 7. TiUemont 
in. p. 108. W. 

Sublata vecordid] ftulta fuperbia — diverfas vexajfc fortu- 
nas multos exfpolialle, ad paupertatem redegifle. W. 

Onerofior Plautiano.] Spartianus et Herodianua in Set$ro. 

LINDENBR. 

Onerofior Plautiano Praefecto fub Sept. Sevcro Dio CaXT. 
lxxv, 14 — 16. Tillemont in, 97 — 106. W. 

10. Ubi felicius accident fatam ] In Mf. eft adfidcrie. Inde 
dubitat Erneitius, an legendum lit adfuerit , ut 16. 12. ft arbi- 
trium adfuerat veftrum. — Vlfo quod capi poterat poJIit. W. 

12. Hare, quae maturabat properabat xvtl , 8* ardenti an- 
helanti, cupido perficiendi. — Impendio tempefiivam admoduro 
opportnnam. j 4 d Sjriam contra Perfas. Gentem Gothorum ea 
(cm pejlatc intactam, quibuscum diu bella non gefta, quique inde 
a Conftantino JVI. et ipfi ct filiis adhaeferunt, (iam vero de duo- 



Digitized by Google 



MARCttUNOM. LIB. XXVI. C. VI. §. 7-14. l 5 l 

bus pcregrinis Imperatoribus ad folium evectis non line indigna- 
tion* audiverant) parari pa rare fe. W. 

13 . Clementlbrem ] tolerabiliorem. Alettm periculorum 
omnium iecit abrupt* ultima experiri temere conilicuit. W. 

Divitenjes Tungritanosaue iuniores.] Levis variatio lib. xxvit. 
c. I. DivitenJlbus praefidebal et 7 'ttngricanis. Ut etiam in No- 
titia Imperii p. 14S3. Sub difpcfilione viri illufiris Magiftri pe- 
dhum Praejenlalis , DiviCenJ'es Jenlores, Tungricani J'eniorcs. 
likdxnee. *■ 

Sollemniter ex more moraluros • quieturoa. W. , 

13. Sub confecratione ] religione iuriiiurandi, (exfecratione fic 
xr, 5.). W. 

Stipendiis excellent es et merltlt .J Ufu et lege CaArcnfi id 
receptum erat, ut non aequalia cunctis militibus itipendia nume- 
rarentur : fed novitiis quidem ac tironibus minora , promotioribua 
autem niediaqne iam in matricula inl'cripiis maiora : veteran!* 

autem, qui mot dimittendi eflVnt, multo maiora. quo et ipli fa- 
cramento foluti rcliqtium vitae feliciua degore, et polleris fuis fo- 
latii loco aliquid polTent transmitter*. In horum autem abotm- 
tium locum rriilites ordine inferior** fuccedere folebant, et amplio- 
ra iiipendia pro loco' et gradu fuo confequi, ut fcribit Procopius 
in Anecdotis p. 104. Qua autem ratione hae promotion** in 
militia fierenr, docet Vegetius in lib. a. cap. at. lgitur qui mili- 
llae nomen dabat, poilremum legionis locum obtingbat donee 
decedentibus lubinde aliis atque aliis, ad altiorem gradum paul- 
latim adfeenderet. Itaque ut novum et inlolitum in Marciano 
notat Evagrius in principio lib. a. quod ob eximiam fonitudinem 
a militari quodam numero adfeitus ell non poflremo loco, ut 
inoris ell, fed in locum cuiuadam militia nuper morlui. Idem 
etiam in militia Palatina, et in Officio Praefetturae Praet. et alio- 
rum iudicum ad exemplum armatae mililiae obfervabatur: quod 
divinum inllitutum non immerito Vegetius appellat. vales. 

14. Vttjue condictum) uti convenerat. cf. xx, r. et oronino 
de hac voce Gronov. in Oblf. p. 15. ubl excanduit radiis dies 
quaelite pro prlmo mane. W. 

Anafiajianas balneas"] Quae in tegione U. C. P. rx. erant, 
ut in eitts Defcriptione veteri habetur. uxdekbr. 

Anafiafianas balneas a forore Confitanlini cogn.J . Anaftafia 
ConAantii, Chlori Alia, Conllantini Magni foror, lialUano Caefari 
nupfit, ut legitur in Excerptis de Conllantino, quae cum hac no- 
lira Marcelliui Edition* vulgavimus. Ab eius nomine dictae funt 
balneae Anailaftanae Conllantinop. in regione tx. urbis. At Sozo- 
menus in lib. 6- cap. 9.. Anafiafianas et Caroliangs balneas ab 
AnaAafia et Carolia Valentis filiabus ita appellate* efle prodit: 
quem fecutus ell Nicepliorus et Auctor Cbronici Alexandr. Ce- 
terum hunc Procopii proceffum ex AnafL balneis egregie deferibit 
Tbcmillin* in Oral, ix. vales. 

Ubi locata noverat figna ] duas illaa legiones caltra ha- 
bere. W. 

Societate coita nocturna . ] „ Hinc cum Idacius in Fail. Con- 
fular. vocat latroncm nocturnum, 'hoilem publicum , addons Coll. 




COMMENT AR I US IN ARIMIAM'M 



j 5a 

Valentiniano et Valente intra urbem Con/ttntinopolin die 4. Kal. 
Oct. apparuiffe. “ Reinelius. W. 

Ut Praetoriani quondam pojt Pertinaci .1* necem llcitantem 
Imperii praemia Lilian .J Spariianus in Didio iulimo c. 2. Pofl- 
eaquam in cajtra ventum eft, auum Sulpiciano Praefccto Urbi , 
focero Pertlnacis , concionante Jtblque Imperturn vindicantc , ///- 
lianum e muro null us admitteret , primunx In Harms mo/iuit 
Prartoriahds , ne eum facerent Imperatorem , qui Pertinacern 
’ vindicarct , — Jane quum 1 vicena qulna millia mllitibus promt - 
* JlJfet , tricena aedit. linde.nhr. * 

Attenti ad omne compendium ] quantum pecuniae promiiTu- 
iu$ cllVi. W 

15 Suhtabidus J exfanguis. Paludamento — tunica. Cf. Sal- 
maf. ad Scrr. Hill. Aug. T. 1. p. 1043. A calce in pubem a 
pedibua ad femora. W. 

. In paedagogiani pueri Jpeciem.'] Lib. xxix. c* 3. Adulius 
quidam ex bis, qnns uaedagogianos appellant. De his fatis iaru 
ab aliis dictum ell ad Taciu Anna), lib. xv. LiNntMui. 

Purpureis opertus tegminibus pedum.) Fait us hie erat Impp. 

, Rornanorum , ut purpmtoc ac rounds ufutn Attguiio tantum ar 
priucipali cultui ronvenire putarent. Quemadnioduni igitur indu- 
menta reliqua hoc colore luperbircnt, lie infa quoque pedum tc* 
gumenta; de quo ritu op time Corippua lib. 11. v. 104. IT. 
Purpureo furae rejonant fulgente cothurno , 

Crurnque puniceis indurit regia vine l is, 

Parihict » Campano dederanl quae tergora fuco , 

Qui folet edomitos victor calcure tyrannos 
Romanus Princeps, et barbara col/a domare p 
Sanguinets praelaia rofis, laudata rubore , * 

Lee toque pro Jacris taciu mollijjimn plantis. 

Augujtis Jolis hoc cullu competit uti. 

Sub quorum efi pedibus Regum cruor.: omne profeclo 
AfjJierium certa rerum ratione prqbatur. 

Eum habitum crefccnte luxu mox etiain Papa Rom. et Ratriarcha 
CP. libi vindicarunr, /x n^oajdy/MiTor rov dyiov p tydXov K*v- 
erarrivov , ut ait Theod. Balfamon in Explicatione Concilior. loh. 
Curopalate*, niagnus Drungarius Viglae, in Hiftoria Ilaaci Covr.ne- 
ni. pag. 12 (). Aggrrjfus rjt etiam (Patriarch*} cocxo tine to in - 
duere calciamenta , antiqui Jacerdolii morem hum: ajfrrens , et 
opart ere his ull nm>um quoque Archiepifcopum. nam inter fa~ 
cerdotium et regtium nihil intercjje, vel admodum parum. Sci- 
tiim autem ac prtidena hie Bafilii Imp. moniium eft, in Exhorta- 
tionibus ad Leonem fil. cap. jlxiit. llo?(pJva 61 as voapv.ast lav 
vi a(v<pqoovvn raurtf trwsnavShiOFt. xa) r«v ?roffJv as to iqufyov 
Tiprasi tbrddfffta, lav avroif r»jv (pXoyot rov rv<pov varanartjatiF. 
ivriv a /ub ydq nqoaxatqov 001 r>fv /So aiXstav xar$»axr» iflfri. rorCrc* 
vex) rvir aiuviov xoXdotvs Qvostui , *0) r>f> d&xvarov 001 rsqo^svtt 
P**t\tiav. UNDENBP.. 

Ut in tbcatrall feena ftmulacrum. ] Zoflmus lib. iv. c. 5. 
(ubi v. Reitemeier. p. 581. W.) fttwvro Ufovon tov urns? dito avr r 
vijs fiauuXia axsSiaa^lvra. limdenbix. s'. 

Simulacrum inftgne per gulaeum reluni lheatro obtentiim. 
vel mimicam cavillationem , machiuaiionem , praeitigias, quibus 






:ed by Google 



JUARC EL LI HUM. LIB. XXVI. C. VI. §. l4-l8. l53 

« * 

ortili fallerentur. cF. xxx, 4. et Solinum c. 5. „In Sicilia primum 
„ invents comoedia elt : hie et cavillatio mimica in fccua ftetit. 

„ quern ad locum vide (is Sal mat i uni p. 76 *' W. 

16. Dchonejiamentum honor urn ] yincillnri. adula- 

tion* xvi, 2. Adumbatum forrader ex SiiiliiftijF in fr.igmem. p. 
230. Bipfnt. cF. et r \ rebell. Pollionis Claudium cf. 5. et ibi in- 
terpretes. — Procejfu in publicum urbem mgieilus elt. Erect ins 
confidentius. W. 

•* Quae metuentes ne a teeth faxis conftictarenlur , galea- 
ram crifiis aptabnnt .] Sic Herodiamis in libro 11. «r 6. dr* lulia- 
ni A. per urbem Romani proceil'u lorjuiiur, et milites Didii lu- 
litni a caftris Praetoriia Urbem ingreJlos, capita, fua leutis texiflo 
prodit. * vax.eb. 

17. [Huic timidius incedenti .] In MIT. codicibus cum Col- 
bertino, turn his quo# P. Pit hoe Us per legit, legitur dilerfe in ti- 
midius eodem plane fenfu. Nam ut Properiio intartus cupidini- 
bus pro tact us dicitur; Plauto dunes infra rti pro J'racti ; Vel- 
Jeio m libro ir. c. 37. /imiliier Tigranes Luculli arm is infra- 
ctut, pro fractus : ha intimidus pro timidus, et intimide ab Am* 
iniauo Manellino ti.'urpatur pro limide .] vales. 

Sepulta iatn dudum negotia ,j Id eft, taciturnitate Fopita. 
lufliniau. L. 3 * Cod. de annal. except. * Vel Fenre ntiis definitivis, 
aut irausactionibtis decifa. Novell. Tneod. ‘I it. 2. pag. 524. Ubi 
idem Imp. refufeitare lites dixit, ut Ammian. ex cilare.* lih- 
Dixbr. 

[Sepulta iamd . negotia , et redivivas labulas debitorum. J 
Not.it P. Pilhoeua ad oram Ammiaui lui . in veteribus Ammi.iiu 
libris quos legit, Fcriptum le reperifie, rediv . nebulas debitorum . 
Idem quoque diferte icriptum inveni in codice Colbertiuo : quae 

Fcriptura vulgatae praelerenda eft haud dubie. Nebulas debiio- 
rum, vel nebuloFa debita metaphorice apprliavit Marcellinua de* 
bita obfeura, et diuturnitate ternporis tamquam lenebris aut nebu- 
lis operta , longa tecta caliginc , ob idque i«nota.] had. vales. 
An ergo quum Macxobius libro 1. commentani in Fcmnium Sci- 
pionis Ccnkit in prima fomni nebula , quum Petronius notat in 
muliere nebulnm lincam, reFpertu obFcuntatis, et te/iebrarum acci- 
pi debent, et non tenuitatis, quae nihil haberent lolidum et lub- 
liFtens. Nimis plene haec in commentariis doctioribus enarrati 
funt. Immo apud noftrum initio libri 14. quum dicuntur per fu - 
Jpicionum nebulas aejiimali quid am noxii » utrum opertae ncTiii-' 
lit. an vanae et nulla Foliditate nixae erant? ghon. cuius etiani 
vide PraeF. p. xxm. W. 

Redivivac tabulae .] ITaX/v^wov xqtor. Contra vero. Tabulae 
novae, dnouonat. GloFFar. lindknrr. 

iR. Tribunal idem adfeend .] Zoiimus in huius biftoriac nar- 
ratione iv, 6. to n?b r*s avXj s Rtipta appcllat. Eft ergo illud 
Tribunal jmrpurei* gradibus ftrudfum , quod iuxta Curiam loea- 
tum erat m regione 2. ut legitur in DeFcriptione urbis Conftan* 
tioop. Nam Curia ipFa lira erat e regione Palatii, teitc Zofimo in 
lib. 5. c. 24. Hinc Suidas in v. trrtfXsj Tribunal Palatii vocat. vales. 

Timer etur filentinm) tamquam malum omen. — Implicatior 
impeditior, timidior. — Clarijftmorum Senatus principum. Eejffi- 
wo Fecit rato pede . W. 



/ • 



i54 



COMMENTAHItr* IN A1UMIANUM 



30. Adramyttenus Andrtfcus degenerc.] Sup. iu lib. xir. c. 
iv. extr Dc reliquis quorum hie rnentio, abunde Hiiloriae Augg. 
Scriptores agunt. lindk>bh. 

De genere\ Iia cod. Colbert, et ed. Roberti Stcphani. Ce- 
tera e eda. male *>g ener. Vid. Hadr. Valef. Praef. p. jlvu W. 

Emrfa\ Syriae urbe. v. Salinal. ad Vopifci Aurelia^ c. a5. 
Hcliogabalus exivit. v. Lampridium in eiua vita. TiUetnont hi, 
434. — Alexander Severus cum Mamaea matre confoffus eji . 
lul. Capitolin. in Maxiraino 7. 8- Lamprid. iu Alexandro 61. — 
Superior Gordianus paler in imperium raptus lul. Capitol, c. $. 
/< itam laqueo fpiritu interclufo prof-ulit ornatius fcilicet CapilQ- 
lino c. 16. laijueo vltam finivit. W. 



C A P V T VII. 

I. Intra reliant apparel ant , aut parere dejlerant .j Virgil. 
Aeneid. 12. v. 84 fj. farvique in limine Regis Apparent, ubi Ser- 
vius: Apparent , id ejl , praefio funt; unde etiam Apparitores 
conftat ejjc nominates Teriullianus Apologet. cap. i3. Quo 
dijfert ab epulo lovis Jilicernium ? a Jlmpu vio obba ? ab Haru- 
Jpice pollinator ? nam et Harufpex mortuis apparet. lindbnbb. 

Qul intra regiam apparchant] minillri. Parere apparitores 
efle. Quique coetu mil'uarium next ad pacatiora iam vitae 
difcejferant exauciorati militrs. Omnia tutiora praefenlibus , ubi- 
que tuiiores fe efte, quam Conliantinopoii. W. 

2 Sophronius. J Caefarea Cappadociae o ruin Hus, lit indicat 
Bafilius Magnus in Epili. 332. ad eumdem. Foil Praefectus urbi 
Conltantinop. Exftatque ad «um Gregorii Nazianz. Epiltola hoc 
titulo, aupqody vndqxy’ Pollea Magifter Officiorum rreatus eft, 
lit indicant Balilii plures Epiftolae, paylerqu. vales. 

Vaporatis aejiibus Ciliciac.] Intolcrabilem in Cilicia aeftum 
fuifle teftatur Hieronymus in EpiJi. ad Rufmum Cum me Thro 
cia , Pontus atque Bithynia, totumque Galatiae et Cappadociae 
iter , et fervido Cilicum terra JregiJJe.t arjtu: Syria mi hi velut 
portus occur r it. Q etiam Curt ius in lib. 3* c. 5* tunc , inquit, 

aejius eral, cuius color non aliam magis quam CUiciae oram 
vapore Solis accendit. vales. 

Ad Antiochiae perc. fedcs.] At Soctates in lib. 4* cap. 2. et 
5. et poll eum Soznmenus in lib. 6- cap. 7. Valentem Antio- 
chiam venifie feribunt hoc anno, meiu ne trier nnales induliae 
violarentur a Perils: et in ea civitate aliquamdiu commoratum 
eflVs. Sed Marcellini in hac parte potior eil auctoritas ; cui fub- 
feribit Libaniua de vita fiia. vales. 

Antiochiae fades ] nam haec fecuuda ab Conilantinopoli re- 
gia imperatorum Orieniis erat. r W. 

Avertit Galatiam] perfualit ut in Galatiam properaret. res 
adhuc trepidas nondum Ermas atque Habile* arrepturum , fubito, 
compoliturum. W. 

3. Suhditivos quosdam ojlentans. ] De quibus Themiflius in 
Orat. ix. ad Valentem pag. 205* ras dronovs pjpets , *c*} rovs 
•yyi\ovs rovs i* ruv nqoaorfietv ntxovtaptvovs, rovs pfo ^ iAAu- 



-» Digitized by Google 



barcell. lib. xxvi. c. vi. §. 20. c. vir. §. I -7. i 55 

ftit, nut il i( iraXlat, etc. Subiicit deinde, legationes emcnii- 
Ul dherfarum gentium el provinciarum in Confiiiorium introdu- 
ce efie. vales. 

Subditivot fubornatos quosdam ojientans in medium pro- 
ducens. W. 

4 .Nebridius in locum Salluflii Prarf. Praet.~] Zofimus idem ■ 
fcribit.' Htugibiot, f riit au’Ars fj.fr j eoXodor.ov nofcduxav o\’XHV, 
«tc. Hie Nebridius paullo port in carcere roortuua eft, ut vido- 
tu indicare Tbemiftius in Orat. ix. bit verbis : roiv 4 ' aVxdvroiv 
rsii tofutoaloiv b pit rfShnxwt rn.art.ro * 0 bl (f«v imortvin rt- 
bwsi. £ fummis vero mapijtrulibus alter qui erat litre mur - 
nil, non credebatnr : qui vivebat, morluus putahattir Hi enim 
iiiinnu magiftratut alii elle non poffunt, quam Nebridius Praef. 
Praet. et Caelarius Urbi PraeFectua. Quorum Nebridius qtiidem 
am brevi poft abiiftet e vita, adhne vivere fingebamr, ut litteris 
tlui nomine inferiptis abuteretur Procopius. Quod ex Man.ellino 
quoqtie noftro confirmari videtur. Subdit enim : Et Nebrtdli lit- 
trrit ad/tuc c/auji violcnter exprrjjls. vales. Vid. de Nebridio 
Ind. t. W. 

In locum Sail ujt // . ] Salutil legitur in codice Regio [et Col- 
bert] et in Auguftana Editione. Et ita quoque in principio buiua 
libri, et in lib. 23. 24. et 25. codex Regius Temper , et interdum 
Editio Romana praeferunt. Quid, quod et Eunapius in Maximo 
P. 106. Commeiin. X sXovriov appclTat? ilic tub luliano quidem 
Prsefectus Praet. Galliarum fuerat, itemque Tub ■ Joviano. l’oitea 
rero divifione Imperii inter Valentinianum ac Yalemcm facta, 
Praefectua Praet. fuit per Oricntem, donee Nebridius in eius lo- 
ctun fuffectus eft, Valentiniano et Valente CoIT. Orta deinde Pro- 
copii tyrannide, cum Nebridius nb eo comprcbenfut fuiflet, Sa- 
lauius iterum Praefectus Praet. Qvicntis a Valente factus eft, ut 
tc/latur Eunapius in Maximo. Tandem Lupicino et Iovino Coll’. 
Valens cum adverfus Gothos exercitum moturos effet, Marciano- 
Boli degena Auxonium Praefectum Praet. conftituit, Salullio ob 
lenectutem remoto, qui iam fecundum earn poteliatem gefterat, ut 
fcribit Zolimus in lib. 4 - c. IO - et Eunapius in Maximo p. tog. 
Commeiin. bis verbis ; r<j! you* SoXoi/ot /« r»fv aqxrr naqaXCeat, 
Alfowov inevbtivt ro it rift at !\t!e igyoit. i'eribe Adfowov internet, 
etc. Ceterum hie Salultius cum unico 1 in codice Regio et Edi- 
tione Rom. Temper feribitur, ut obfrrvavi. Iulianus quoque et Zoy 
Gmut, Socrates, Suidas, aliiqua SaXodorior appellant, vai.es. 

Factions Petronii) ReineGtls adferipfit : „ Haec verba traiicien- 
da fie ! confeftim factione Nebridii Nebridiut etc. vel ,' praefectua 
factione Petronii in vincula compinguntur. v. Zofim. 4. •* W. 

Phronemius ] cf. c. to. — De Gomoario et Agilone vid. Ind. 
t, — Ut docuit exiius c. 9. W. 

5 Julius Comes ] poftea Magifter eqnitum xxxi, 16. — Kebri- 
iii adhuc claufi mortui adeo in cuilodia. W. 

6 . Examblta] pro fimplici ambila , ut exabufus pro abufus 
s 5 , 7. Infra c. to. §. 7. idem Araxiua ambltu praefecturam ad- 
eptus dicitur. W. 

7. Ut ufu venire continglt ) Mira profecto tautologia , cuius 
lamen fimiies attulit Thomas Wopkens. in Mifcellan. Obfervatt. 
T. vti. p. 38 t. fq. W. . • • 



56 



C OMMEKTARIUS IN AMMIAMUM 



g. In unum fuae J uno eodemque campo caKra metatae. W. 

10. Recordatio ] immo vero memoria. W. 

Puellae J l.onftantiae. Inftgnia principalis habitus purpureas 
veftes aliaque omamenta Augullae dignitatis. cf. infra c. 9. W. 

11. CapeJJcndum J folliritandum. Petulantiam. Rcinefius „Aa 
PetuUntiUm T" Aureos nummos ad vultum novi Principls rjfi- 
eiatos quales et nunc in numoibecis vifumur De voc. effigialut 
vid. ad Gallium 17, 10. Aequitius Magiller equitum c. 5. W. 

12. Per riper Jem Daciam.j Duaelunt Daciae in segiouibus 
Moeliae et Dardaniac; quarum altera fupra Danuhium . ideoqiie 
Ripenjis : aliera traos Danuhium, « Mediterranea. Ut p’oricus 
Ripen fis fupra Dauubium, et Noricus Medilerranea, in veteii 
Notiua r.-gionum. Rufus Fell. Traiauns Dacot full Rege De c<- 
balo t licit, et Daciam irons Danuhium in foto barbarico provin- 

' ciam fecit, quae in circuitu hahel decles centena mi/ia pajfuum. 
Sed J'uh Gal/ieno Imp. amiffa eft, et per Aurelianum LramlaUt 
exinde Romanis, duae Daciae ia regionibus Moeftae ac Varda ■ 
niac Jaciae Junta lindewbr. 

Per SuccojJ xxi, xo. i 3 . W. 

Appellant Atontifma.\ infa. lib. xxvii. c. 4. et Antoninus m 
•Itiner. p. 321. Weffelmg. fquem vide Cs etiam p. 603. W.l Iter 
quad ducit a Dyrrachio per Macedoniam et Thraciam Byzan- 
tium usque — Neapoli, Acontifma, Topinco. limdinbr. 

1 3 . Gallo - Graeciam] ftipra Galatiam, quod idem ell. Cf. 
Zofim. 4, 7- lor, it et Vlctores xxv, 7. W. 

Mygdum acreleravit .] Videtur intelligi opidutn. quod Ml- 
detim dicitur in Tabula Peutingerorum fic : A Ptic.ara Aertlio 
m 24. Dorylaeo 35 tranfts Sapgarium Jl. Mideum 25. Hole, 
niaeus dofdXAs.ov et paid*. ov voi*t Phrygiae opida Ad banc porro 
expeditionem Procopii pertinent haec Eunapu verba: 0 il ngato- 
nios rout xagaarigovt dvaXa^wv In) rtiv RaeiXla ocd\fvra bin £?v- 
vtas auvjnriro. Citat Suidas in xagdrsTtgos- VALES. Cl. «'«. 
8. Weffeling. Itiner. p. £78. et Mannert Kleinafien HI, 94 - ”■ 

15. Si norat ] an nolTet? W. 

Eumque porrecta dextera fuaviattu .] Hie [itaviandi mo* cele- 
berrimus fuit apud veteres. ut manura ad os latam deimle porn; 
ceron:. Dio in lib 64. de Olbone : $,\ 4 para ra ut inoerors *« 
rwv daxruAuiv intuns. Quod Tacitus in 1. Hift. c. 36 . fic due- 
rat : Noc deerat Otho protendens manus, adorare vulguin, tacere 
cfrula. De eodem more Libanius in Oral, neg) ngoeraoM* , cum 
Jicit. sa) x W* rois iii <P Deu.que Hieronymus 

in Epiil. ad Pammachium contra Iobannem: SaluttUnque. an, et 
voce et main, Ecclefia. etc. Quod ofculorum genus nefcio cur 
divinmn vocet Lipfius in lib. 2. Electorum. Nam in privalis quo- 
tidianisque faluialionibus et olim nfurpatum eft, ut dixi , et nunc 
follemni ufu rcceptnm eft. vales. Refpexit Lipfius ad verbum 
adorare, quod uti proprie de vcneratione Deorum ufurpatur, U* 
tamen nee de hominibus infolitum eft. v. locum noftro gemmum 
Tacit. Hill. l. 36. Otho protendens manus adorare vulgum. vs. 

16. Chna Romanorum (ides. J Virgil. Aeneid. I, 292. Cana 
fides et Vejin. ubi Serv. Canam ft Idem dixie, vel quod in cams 
hominibus invenitur, vel quod albo panno involtua marut et 




y Google 



UARCILL. LIB. XXVI. C. VII. §. 9- I7. C. VII*. §. I. 

fucrificabatur , per pood ojtendilur , fidem debere effe fecrriam. 
* Prudent! U8 Hainan jgema 85 a. Tunc pojtliminlo redruntcm. Jus- 
tipU alto Cana fines grcmio. Inile Symm.ich lib. f’,piit. 4a. 
Alba velamina, non Jegmentati amictiu J. idem vq/iiant. * aih- 
fiumn. 

Cana fidet] .^ervius ad Virgilii Aen. i, aga. ex Horatii Oil 1, 
> 5 . aa. exponit alto pauno irrvolutam, limpjiciua vrro prijeam, 
antiquam, quod et hoc optitne quadrat. VV. 

Pro tgnotls lot fuorum canfurrexiJTr mucrones ] imprratorea 
bnbaros a popularibus lamen fortirer tuilTe defenios. — Panno - 
aid Valens degener infimae fortis W. 

La/ief oceans enne/o.] In codice Hegio , fet Colbert.] et iw 
Editinnc Aug. legiuir aliefaclas cm net as . IJndc lulpicor legen- 

dum eflr, labrf actant cunctot et proterens valfi. 

Cu/minis furruni profaplam\ me genus ducentem a Conilan- 
tinia. W. 

Vt rapine aliena, fed in ini. mai. avitae ] Haec verba tam 
in exempiari Regio Tec Colbert.] quam in Auguftana Editions de* 
lunt, et a Sig. Geleaio ex conieclura, ut opmor, adiecta funt. 
Potrrat lemon minori negotio lorus lie rellitui: Sequimini cu l mi- 
nit fummi projapiam, ut rejlituatur, arm a iujtijjnna commoven- 
tem. Txt.es. 

17. Signorum apicilut aquilisque fiubmiffit.] Quod apertifli- 
raum lignum alt defeclionis et dedilionie : unde apud Lucanum in 
n. miles quidara Caefarianus ait r. 34a. 

Pacem gladio ft quaerlt ab ijio 
Magnus, adorato fubmittat Caefare Jigna. 

Cuius moris illultre exliat exemplum apud Zonaram in Gallirno, 
libi ait ligniferum Macriani calu quodam prolapfum inrlinaile ve- 
lilJum: quod ceteri ligniferi confpicati, cum eaulam ignoiarent, 
fofpicati fnnt ilium deditione facta Imperatori lignum lubmilifle: 
liatimque ipii (ieois omnibus fubmiflis Gallieni Aug. nomeu arela- 
■naverunt. Similis prope cafus refrrtur ab Orolio in lib. ult. de 
Mslcisele : Signijerum, ait, quemdam gladio percujfit in brachto, 
rumque mattu debt/rm ipfo vulnere coegit inclinare vextl/um. 
Ifan vijo, reliquae cohorles dedilionem inm fieri prinruin exijii- 
Wantet, certatlm Je Mafcezili Jlgnit tradidere converfit, Deni* 
que Pacatut in I'anegvriro ad Tbeodolium c. 56. Quanto melius , 
inquit, manus ilia confuluit, quae Jiibmiffis precabunda vexi/lis 
petiil veniam necejfilatls, et terram ofeulit premens, etc. Omit* 
ta Velleium in lib. a. c. 85. ubi de pugna Acliaca. valxs. 

Barrltum ] x*t, 12. \Y. 



C A P V T VII (. 

t. [Rumita/ca Tribunus, etc.] In codice Colbertino nunc Ru~ 
ntith. nunc Rumitallca corrupts leriptum reperio. Hie autem ex 
Tribuno Curac I’alatii Procopii, aui et Nicacam occupavit, et Va- 
ientem Aug. a Chalcedonis obfitfione difeedentem paene circtiin- 
tenit: baud dubie natione Tbtax fuit, ut nomen eiut imUcai, 



l5S COMMENTARIES IN 'AMMIAKUM 



Nam Rocmetalces Thraciac Rex, foci us et amicus Augufti, a Vel- 
leio Paterculo in libro n. c. 112. et a ceteris Hiftoricis Graecis 
Latinisque mcmoratur. Rhoemeialces tile 'PvuqTaXxtis a Dione 
vocatur in libro liv. c 20. 54 * et Tub Augulto patruus et tutor 
filiorum Cotyos fuide dicitur: et in libro lv. c. 3o. 'Pvfatf rdXxrte 
dfa'f nuncupatur. Rumetalces autein vel R hymn alecs , et Roemc - 
ialces , ac Rumita/ca unum idemque nomen eft. Quippe v Qrae- 
cum faepe Latini in oe vertunt, ut ex Muela fecerunt Afoefiam: 
quin et pro u pofuenint oe, et pro muris dixerum moeros, unde 
pomoerium quali poftmurium.] had. vales. Magnus taraen 
etiam hodiernis antiquariis labor pergit ell'e huius regis nomen; 
de quo ranien quum verifiime annotaverit Vale/ius, rideri meren- 
tur. qui quoniam in nummis perpetue occurnt POIMHTAAKH 2 , 
inde in leriptoribus appellationem Rhymetalces vel 'Pu/*»jraAxijf 
pro auctoritate iubent exftilare contra tantam tarnque cenam ve- 
ritatem librorura vetuftorum. givon. 

Cura Pa/atli] v. Ind. 11. v. Cura. — Perm/Jio communieato 
cum militibus ad Drepanum , nunc Helenopolin , a matre Con- 
ftantini M. Maunert Klein alien m, 58 $* W. 

2. Vadomario , ex Duce] Phoenicea xxi, 3. xxxix, 1. et rege 
olim Alamannorum. v. lad. 1. W. » 

Fjl aurem Sabaia ex ordeo et frumentn in liquorem con* 
verfujt paupertihus in Illyrico potus j Confirm*! baec Ammiani 
verba Hieronym. lib. vi. cap. 19. in Efaiam: ZuSov, quod genut 
q/l porionis ex. frugibus aquaque confectum , et vufgo in Dab 
matiae Pannoniaeque pror incite , gentili bar baroque Jermone 
appellatur Sabaium. Cerevifia nimirum et alia potionum genera 
pro mutatione provinciaruin nomina quoque mutant. Quae nodie 
Bier a in onini Teutonum natione dicitur, ea erat olim Cerevifia 
in Gallia, nomine ibi nato, re cum aliia nationibus communi. Et 
quae Danis et Suecis Oel, Scottis Hel, ea Celia **rat Hifpinis. 
rlonia lib. n. cap. ig. Celine , Jic vocant indigenam ex t'ru • 
memo potionem. De Numantinia loquitur, de quibus etiam Orof. 
lib. v. cap. 7. Subito portis eruperuru , /area prius potlone ufi, 
non vini , cuius ferax is locus non ejl, fed fucco tritici per ar - 
tern confecto , quern fuccum a calefaciendo Celiam vocant. Mo- 
han. Saresberienl. Epift. 85. Cae/ia , quae a nojiratib. ufu v^- 
gari cereinfia nuncupatur . * De huiusmodi potionibus etiam 4 Dit* 
mams Epilcop. lib. 7. pag. 90. (p. 214* ed. meae. W.) Quia 
defecit aaua , medone erjiinguunt . * Plinius lib. xxh. cap. a 5 . 
Herodotus lib. it. c. 77. Diodorus Sicul. lib. w. c. 34 * Callianus 
Baflua de Agricult. lib. vn. cap. 34. Columella lib. x. L. 9 » & 
de irilic. vin. oJeo. Iulianus in Epigram. Aniholog. Jib. 1. cap. 95 - 
Aliaque incognita potionum nomina Gregorius PP. enumerat lib. 
v. Epift. 37. ad Eulogium Epifc. Alexandrinum. Ouia xo/atum 
ac iurithqum non libenter t bibo ; praejhmens cognidium requiro, 
quod in hac urbe poji multa tempora vejtra innotejeere tram- 
acto anno fanctitas fecit Nam nos hie a nogotiatoribus ttomen 
cognidii et non fubftaniiam comparamus. Quale etiam iOud, 
quod in veteri GlolTar. Cutmen , ZC$os and oirov.* Cardenum 
Augufiin. lib. 2. de Morib. Manich. pag. 176. Appius locis pe*- 
multis, Apicius lib. 5 * * Sic Aledo iam olim fuit Germanis, cl 

praefertini Septemtrionalibus populis ufitatilfimus : cuius mentio 
in Concilio Triburienfi Poeuitentiali Rom. Ditmaro Epifcop. Meis- 




wahcellinum. lib. xxvi. c. viii. §. 1.4. i5g 

burg.* Atbenaeo ex Polyb. Deipnof. lib. 1. peg. 16. ‘Prifro Soph./ 
in Eclogi* HiAorite Gothicae pas. 4 '!' ’Ex>j'»ryoevro it h/u<v *q- 
rd ssiusr (tm 2 «uSm») ryolpal , a'vr! yulv ciVou *»yX?«*> o»r) 4 i 
am ! plior lniX“t‘ •>* *oA pivot, ivoui^ovro it xal oi ino^tioi 
i } fui vmjftrai m 4 yX 9 ov i %a ^ vu *’* X''V* M y rvutvor tt'uj »d- 

pot 04 pdgflugoi saAueciv auro- *lThi el illutb de notandum : 

quamquam vocem earn apud Apicium lib 3. leginius, et Ulpiau. 
lib. Q. ft. de tritico, vino, oleo leg. Ut vel liiuc pravis rnienda- 
tnoibus renuotient, qui locum lunsconfulti de vitio fulpertum ha* 
btM. Errant enim inligniter, ei dum eorum laudator exillit, er- 
rorij in partem venit V. Cl. Iacob. Menot.hius Praelurnpt. iib. 
4 * At vero Graecia medo oA hydromel. vel xovv.iAt\, and rift 
X&tus rov fAt'AiTtr, aputl Zonarani in Schol- ad (.anon. Apofto- 
lot 3. El pomatium, plratium , Hebraeorumque Jicera , ex Hie- 
ronvmo aliisque Scriptoribua nola Tatis, lixdlmir. 

Ex ordeo vel frum. in liq. converjuj .] Converjit Tcribendum 
videtur. Uic autem potut * ex ordco vel tritiro, qu-m Sabaiam 
focabtnt, ufitatua erat in Pannonia niaxiroe. Unde Valens utpoto 
Punonius, ortua Cibali opido, * Sabaiariua vri* .Sabiarius (Ac in 
Keg. codice [et Colbert.] ac in Editiorie Rom.) per ludibrium vo- 
cabatur. Eutndem Pannoniorum potum fuifte teltatur et Dio in 
lib'. 49. c. 3 b. Ait enim Pannonins victu durillimo uti, nec vi- 
aum oieiimque nifi admodum rarum habere: ordeurn enim ac 

milium elui lirnul ac potui illis eAe. vaxJta. Pima de cerrvifiie 
qui noAe cupit, adeat lunii Animadverla p. 132. Meibomii hngu- 
latem libellum de cereviCa a t>88- Helm/}, editutfi, et Fabricii Bi- 
biioth.. amiquar. p. ggt. ed. SchaTaliauf. W. 

3. Jllunitorum ] ob/identium. W. 

Per Sunonen/em locum . ] Sic Accnrfius et Gelenius edidere, 
[et ita habet Colb. MT.]. Sed in Editione quijlrm Rom. Simo - 
oenfem ; in codice aulem Regio Sumohenfrm legitur. Videtur 
porro hie Sunonenfis lacus idem eAe qui Alcanius a Geographic 
dkitur, iuxta Nicomediam. Evagrius in lib. 2 cap. 14. Hi/} /Soa- 
ne a; u ,„ v nuncupat baud procul Nicomedia. vju.es. Cf. Gro- 
»ov. in Praef. p. xxx. Mannert Kleinafien tit, 57a. W. 

Hum. Galli finuofot amfractus ] Gallus 11 . in Phrygia eft, 
iede Strabone, et Stephano, et Ovidio in FaAis. Sed de buiue 
Tinuolis amfrartibiu mbit legi. Fuit quidem Draco 0 . iuxta He- 
luiopolim in Bitbynia ita flexuoius, ut vicies a vi.itoribus traiice- 
retur in Bitbynia , tefte Procopio in lib. 5- de Fabricis. vixxa. 
Cf. Mannert Kleinafien in, 572. et 575. W. 

4 * l.upicinuni' ab Oriented] Hie a lpviano promotus fiterat 
Magifter railitum per Orientem, ut Tupra retulit Marcellinus. Idem 
'idem r eAe, qui a Conftantio Magifier armorum per Galiias da- 
■as (A Iuliano Caelari, de quo Marcellinus in lib. xx. lull arms 
Poftea cum Impcrator creatus rftet, cum ut fufpectum in cuAodia 
aabuit. Sed mortuo paullo poA ConAantio , non modo liberavit, 
fid etisin eius opera uTus eft. Idem cum Arenuam operant Va- 
finti navaAet Procopiano bello, ConTulatum meruit in Tequentettt 
*qaum : quo anno I.ibanius ei Antiochena in urbe pancgyricuni di- 
*it, ut Tcribit iple in vita fua p. 64. (Reisk. 1. p. log.) ubi inter . 
cetera eum vocal rev erqurnyuv iroAXov /xlv nfro v iov Aiavdj yttd- 
M>»», noXKod 4 i o*ra rJri r j jiattAti , fafisgir ptit noAtfiion. 



Digitized by Google 



COMMENTARIUS JN AMMIAKUM 



lCo COMMEKTARIUS JN AMMIAKUM 

Et paullo poll: naga p*v yaq tov xftXTovvrof >Jv aJrJJ ro t’f vjia- 
ron ilvaii fyiov *** Sic enim in Mf. codicc locus altc- 

rxfco no tutus eft. V&UI. 

j 4 rimh(ieum\ Magiftrum equitum per Orientem c. 5 * 

5. In qua fiatione perijje dirimus Iovianum ] xxv, 10. W. 

*/ 0 ^rffcA/«/n,J flyperechius M»ximi filius, ontimae indolis 
adolclcens, memoratur a I.ibanio in libro iv. Epiftolarum : ubi Li- 
banius eum com men da t Cello atque Datiano: et inter cetera ro- 
gat Datianutn, ut iuveui Praef] datum provinciao aiicuius impetreC 
a Principe. Eumdera igitur elTe arbitror, cuius heic meminit Mar- 
cellinus. * vales. 

Recta Gaflrenfis jlpparitorem , id ejl ventris .] In cod ice Reg. 
ct Fior. (ac 'Colbert.] et in Editioue Rom. Cajtrenfis legebatur. 
bed Caftellus cuin ventris niiniltrum interpretari vidiilot. Gajtren- 
Jts emendavit. Ego vero iampridein odoratus film, hunc locum 
putido gloflVmate rfie innuinatum. Scriplerat enim procul dubio 
Marcellinus. ut et nos edidiuius : HyperccJtlum repents Jibi t>p- 
pojitum vidit cum copiis , antehac. Cajtrenfis * Ippuritorem . Srd 
cum in quodam exemplars Gaftrenjis ex a return diet, Grammati- 
cus nefcio quis ad oram Adnotavit: Recte Gaflrenfis yfpparit. 
id ejl •ventris minijlrnm et gutturis. Atque hoc fcbohutn „ex 
ntargine poitea in lextum, * atque adeo in ipfos MIT. codices* 1 
bkrariis admilVum eft. Porro Caftrenfis Apparitor* is eft, qni Ca- 
lirenlianus uoo verbo dicitur, qui Icilicet in ofticio feu apparitio- 
ns viri Spectabilis Caftteniis !«• ri Palatii niilitabat. vales. 

Cqftrcnjis'] Comitis Caftreniis. plura vide in lnd. 11. v. Ct* 
llrenlis. W . 



jPefpicabilem ] paullo poll umbi atilis. W. 

Cclfi fiducla corporis. J Mira quaedam de hoc viro tradit Ea- 
Xilius M. in £pi& igd- qua Arintliaei viduatn confolatur. Ait 
enim pulcritudine et Itatura confpicuum ilium fuilTe, et corporis 
robori virtu tern animi parem habuiilc; prorlusque a Deo creatum 
eflis, ut humaai generis fpecimen effet: adeo ut otnnes in eum 
oculos coniicerent, eius facinora omnium ore praedicarentur : pi* 
ctores ac ftatuarii in fingendis illius imaginibus ac ftatuia long® 
ab exemplari fuperarentur : hiftorici vero qui eius gelta narra* 
bant, Tabulas referre viderentur. Quo factum eft, ut plurimi tr»- 
ftem ilium nuntium miniine credendum putarent , neque in ani- 
snum inducere poflent, mortuum efle Arinthaeum. Atque hie tan- 
tus vir, paene alter Hercules, uxoris hortatu ac monitis paullo 
ante obitum facrum baptihua fufeepit, ut docet ibidem Bafilius. 
Vide eiusdem Epift. aoa. Exftat etiam eiusdem Balilii EpilMa 
3 So. ad Arintbaeura. Eiusdem meminit Ciaudianua in Eutropium. 

VAXES. 

Ipjis hojlibus iuffit] more ferioris aevi pro ipfos hofles . V* • 



6 . Largitloruim apparitor'] v. Ind. n. Hac tri/litia, hoc tri- 
fti rerum itatu, alienum non laris tutum tempus pervidens ratus. 
cum iis quae fufeeperat pecuniis. Cyzicum. De hac urbe vid. 
■omnino Rambach de Mileto p. 41. Marine rt Kleinaiien iu» 
52 (j. W. 

7. Miff us ad thefauros tuendos.] Thefauri erant in urbe Cy- 
zico, ut ex hoc loco apparet, iisque Comes Tholaurortjm 

cut: 



Digitized by Google 




mahcellinum. LIB. XXVI. C. VIII. §. 4 -i 3 . 161 

erat: qui erat fub diapofitionc Com it is facrarum Largiiionum, ut 
ex Notitia difcimus. Duo autem numerofa corpora eiant Cyitici, 
^lonetariorum, el Linvphortim, qui quoumni* cerium nunieruni, 
hi qnidem auieorum nummorum, iiii vero veltium nulitarittm tifco 
peodebant. ut docet Soaonienus in iib. 5. cap. 15. vale*. 

Tumultuarto J raptim collecto. W. 

Ut pojj'ejfa Bithynia .) Cui Procopius Confula/em mox prae- 
£pcit Antiionuum ex Conlulari Phoemces, quem i‘ub indium yr- 
ramtidiS ConJtantinopolim evocaveiat. Idem paullo poll in Thra- 
chs iniiius cum Vicarii poteilate, auciori iuo (idem integrant 
praeititii. Cumque Valenti* parte* fupeiiores ellem, fuga libi aut 
laiebri* confulere noluit. led victoribus femetiplum tra-!idii. x VTox 
tbf. ilia cervice periit, bonaque ei\i* publicaia iunt, ut fcribit Li* 
banius iu Apologia adverlus doetrinae tuae obtrectatores. Idem 
id Orat. do vita fua pag. 5b. ,Reisk. i. p 113.) Andronirt ne- 
cem Hierii polios fraud! ac mendat iis , quam Valenti adicribcu- 
dam elTe elicit. Erat autem Andronicua Tyro onundus, dih ipwius 
elim Libanii : ad quem exilant cqmplures Libanii Epiitolae , et 
aliquot D. Baiiiii. vales. 

8- Glandibus ] quae © fundis vel fcorpionibus mitteban- 
tur. W. 

9. Ahfcidit ] perfregit. Erjertus Fortin, a«*er. W. 

Cohaerentes] Ferri potelt. li exponas conferlim Jlantes. ma- 

lim Unien cohaerenier, ut ad fcuu referatur, hoc enirn adver- 
bio ei aLibi utitur Notfer xvi, 10. xx. 7. xxiv, a. — JuJfrragini- 
bu 4 inns pedibus infidentes conquinillente*. De hoc teitudmum 
genere vide Najl griech. Kriegsaltcrthumcr S. 125. W. 

10. Siipite trunco arboris. — Extincto imcrfecto proterviae 
tot i us auctore Procopio. W. 

• 11. Hoc Marte] commeoto, W. 

11. Hormisdae mat. iuveni .] De quo Zo/imus in lib. 4. c.*8. 
ules. 

Hormisdae Regalis illius , de quo vide Ind. 1 . Jllio , qui ad 
eius partes acceflerat. W. 

Civilia more veterum et bella recturo .] Proconfules enim 
Reip. Rom. temporibus bellicas res, ct civilia negolia in provin- 
ciis adminiftrabant : quod primus mutavit Augulins, qui cum pro* 
vincias qua© line militari imperio regi non polerant, flhi rerinuif- 
fet, erteras pacatiores populo Rom. et Froconl'cilibus reliquit, 
Arque exinde Procofl* nec chlamydem, nec gladium gellare liciiit, 
oia quibus fpeciali privilegio Princeps iua gladii nedjflet. Eifc 
autem mis gtadii poteuas aniraadvertendi in milites, ut docet Dio 
in lib. 53. vales. 

Dejilnatio ] obftinatio. Discriminibus maritum exemit , d* 
qua nihil tamen in fequentibus ah Ammiano , vel alio qiioqnam 
narratum iovenio. Hormisdae iplius Tub Theodolio memirm Zoii- 
mus iv, 30. " W. 

13. Quivis beat us verfa rota Fortnnae ante vrfperum potrft 
'JJe miferrimus .] Pertinet hue proverbium vetus apitd * Varronem 
in Satyra Menippea, * et Titum Livium: A ’efeis quid ferus 'vrfpcr 
vehat, Nihil cnim aequo metuentes prudentiores elTe <lebent, 
quam rtfs ntq) rtjit rux> dntvrov qonpjt , ut bene Valenlinianum 
COMM. LN AMMIAN. 11 . v L 

I. 



Digitized by Google I 



lC'2 COMMENT ARIUS IN AMMIANXJM 



Imp. monet Themiftiu* Eupbrad. Orat. g. Et IGdori PeluCotae 
dictum hoc'elegan* eft, liu. n. Epiit. io 5 * noAAoi* ai 1 % dyxr* 
{nirv%ia» xa*wv a'/uu!l»f Tmv ytyovaai nyottvoi. E* yap rrou r dxi/- 
rryov rrapd rev af/av rrv-cjayrxc reoeaiov. dr* aurij* sit 

i\nlia ri }* VoA/un*, inafitvTts Tv a'o'cxrrw *tinyay/tj , xa) tit pti- 
foot ictvrovt px'^avrf*. fxivdovr vffav fTXJrvj. LimjEtiBn. 

Verfa rota fortunae J Imitatus eft Ciceronem, qui Orac. in 
Pifonem c. to. Fortunae inconltantiam ad fenlua revocarit, vilu- 
peratus ideo ab auctore Dialogi da corrupta eloquentia, defenfus 
a Upiio Elect, n, 17. vide Scbulxii edit, llliua Dialogi p. 93. YV. 

Exinantri J exfpoliari. W. 

Ob it lot cafut inaeflimabilet plenatn.] Locua corruptus, ne- 
que a Mf. auxilii quidquam : itaque alii viderint. linO£nba. 

Ob illot cafut inaefti] Noliem Sig. Gelenium huius loci cor- 
rumpendi auctorcm fuifte. In Ediliooe Horn, lrgebatur, mobilel 
cafut inarfiimahilit plenam. Neque abler MU. codice* Reg. 
Flor. Valent, et Fauch. [ac Colbert.] praeferuot. Qnare ceudll- 
m> coniectura bunc locum mibi videor lie reftituilTe : Arbrtionit 
domum iufftl exinanir i malilit cenfut inarjiimabilis plenam. 
Quae emendatio conlirmatur altero loco, qui eft in lib. 2$. ini- 
tio : Proiectot/ue in ignem mobili cenfu, etc. vai.es. Mf. codex 

J iro ob illot habet mobiles . An mobilibut cenfbus inaqftimabi- 
thus plenam? ut intelligat domum Arbetionis ob iimites Proco- 
pii cafu* mobilibut prciiofi* et inaeftimabilibua plenam refer um- 
que fuifte? Nam et libro xvi. lectum eft Arbetionem circumla- 
tratum invidia, velut fumma adepturum, decora cultus Imperatorii 
praeftruxifle, et e gregario ad magnum militiae culmen evectura 
efle. Qua in re limilis fui{ Procopio. Sic libro xxvm. cap. & 
cum rem mobilem fcrutarelur. Et in eodem libro cap. I. pro- 
iecto in ignem mobili cenfu. ottaLtua. 

*4. Licet praefumtor momentum pertimefeeret grave ] fufpi- 
cari poiTet certamina libi do fumma rerum imminere. Novitatem 
" sfuandam novum Principem. — Segnior erga negligentior in alli- 
ciendis civitatibus. A id. ad xvt, 10, 17. — legendat eruendi auri 
peritot qui fumtus belli necefTario* expedirent. YV. 

13. Pefcenniut Niger.] Herodian. lib. nr. c. 4. Xipbilinua in 
Severo lxxiv, 6. Spariianus in Pefccnnio. lihdenbb. 

Ubi Darium Alexander fudit .] Idem feribit Herodianu* in 
lib. 3 . c. 4 * Nigrum fcilicet eodem in loco, in quo Darium Ale- 
xander vicerat, a Severo clle fuperatum. Neque hie folum, fed 
et multi* aliis in locis obfervavi, Marccllinum noftrum Hcrodiani 
veftigiis iiiftilifTe, ut verbi gratia cap. 6. cum Procopii proceflum 
ex balneis deferibit. Annon cniin verba, circumclnufut hurrendo 
fragore feutorum, etc. converfa flint cx illia Hcrodiani in lib. a. 
c. 8. de Didio luliano; quod manifeile fatebitur, quitqui* locum 
utrumque inter fe contnlerit. Mitto quae de Pelinunlis urbi* ori- 
gine dixit Marcellinus in lib. aa. quae cx Hcrodiani lib. 1. c. 11. 
translcripta efle fatis apparet. vale*. 

Darium ] In Editiono Aug. et codice Regio, *Tolof* [et 
Colbert. J Dareum hie et in lib. a3- Temper exaratum inveni. 
Neque aliter in caitigati* Ciceroni* Editiouibus legitur. Certc in 
• lib. 33. c. 6. Editio Romans Dareum ubique feriptum cxbibet. 
Vale*. 






jitized by Google 



I 



marce ll« lib. xxyi. c. Kin. §. i 3 -i 5 . c. ix. §. *,-7. 163 

C A P V T IX. 

f. In Gratianum ad hue privatum ] Nondnm feptimum an- 
num expleverat. sfmplijjimo magiftracu Confulatu. v. ind. u. 
luncio Jibi Lupicino c. 8. W. 

PrJJinunta Jigna propers tulit Phrygian quondam. nunc Ga- 
laliac oppidum.] Strabo adhuc Phrygiae adnumerat, lib. xi. Tf- 
rruraytt it to nqbs Tji ptyuXi/i Ofvyiif. rj vara r>)\ tlioafouvra. 
Slephanus Galatian: TheetroCs, no An TaXarlat , dno mot TaWov 

UfSCIUOViTOS. LINDEUBR. Cf. XXII, 9. W. 

5. Ut ante relalum ejt ] c. 7. W. 

Cum propinquae acies Jlarene.j Sic pritnua edidit Gelenius. 
In Editions Rom. eaculum erat, cum prope in acies Jfiarent. 
Unde Caltellua proclivi coniectura correxerat, cum prope acies 
Jiareni : quo modo in exemplari Begio Irriptum repert. Sed Ac- 
eurfius ita edi iuilit, cum propinqua acies Jtaret. in M f. Colbert, 
lffitur, cum prope in acie fiarent, optime: id eft, cum iam fere 
militej ftarent in acie. Ita et P. Pithoeus feriptum fc in vett. 
libris Ammiani reperifte teitatur.J vales. Cf. Gronov. in Praef. 
p. xxltt. W. 

Sicut aliquartdo dimiealuri Macedonet.] Diodorus Sicul. lib. 
itv. luflinus lib. til. c. 2. Panegvr. Nazarii c. 20 Puer Eropus 
in cunis deductus ab Illy rids in proe/ium, animojiores fuos red- 
didit. lindehbr. 

jidverfos ] adverfarios. W. 

4. Nutanti negotio] rebus fic dubiis. slrbetlonem ex Con- 
fide (355. ). Conjtantiniani. Sic cod. Coibertinua. Edd. Conjfan- 
Uani. Vid. Hadr. Valef. in Praef. p. Lvi. W. 

5. j 4 c fi\ quail. W. > 

6. -Id cajlra opportunitate intervalli proximi ] band proctil 
diltantia. Captivi colore captivum fe iimulans. Cf. Gothofredi 
Gloflar. Nomic. Cod. Tbeodof. in voce color. W. 

7. Succenjut] JSic repofui ex Cod. Colbettino iubente Vale- 
bo in Praefatione p. lvi. nam in ipfo contexto fervaverat cum 
rulgaribus JucceJfus, quod ineptum. W. 

Valent cafira promovit ad Phrygian.] Superato, vel potiua 
dedente fe ad Thyatira Lydiae opidum Gomoano, Valena Sardes 
venit: ibique aliquantisper moratus, Phrygian) petiit, et in Naco- 
benllbua campis in Phrygia Salutari arie cojlsta, cum Agilo ftgna 
ad eum transtulilTet, Procopii factionetn oppref&t. Procopius 
eaim a fuis comprehenfus, et Valenti oblatus , mox fupplicio af- 
fectus eft, ut feribit Zobmua in lib. 4 - c. 8. ldatius in Faftis VI. 
Cal. Iuniaa, Gratiano et Dagalaifo ColT valbs. 

Prope Nacoliam collator manibus] Gibbonus vl, 137. nodum 
videtur quaerere in feirpo. Ultimum, quo debellatus Procopius, 
eertamen uterque et Ammianus et Zoiimus iv, 8. ad Nicoliam 
accidifie narrant. Quod praecefTerat ad Thyatira , non memorat 
Ammianus, fed perttnet ad c. 8- ubi Hormladae mentio fit, qui 
m eo proelio videbatur efle quodamraodo fuperior, quae verba font 
Zofimt. W. 

Par Hum dux in anclpili slgilo rem excurfu prodidit.] Ha- 
plonem vocal Zoftmus c. 8- corrupts, ut puto. lair Sagiitir 

JL 2 



COMMENTARIUS IN AMMIANUM 



164 



IntSri/iviaas, *d«<!lrv ini dtfvyiav ixdaas, tufmr 41 rov ITfoiiosios 
tt SanoXsif T y 71 o As j, xJvradJa ^naXsv ArtXoivor tou Ilf ouoniou 
CTf jr^yov to nfaypa Ttfos to T<f fSaeiXti XvetrtXoov 4 ladhrot, 
rfv/xa naranfu'ra* i OvaXt ft. Vide Socratem lib. iv. cap. 5. Litt- 

SL.NUR. 

Excurfu repentino ordinibus relictis transfuga rcm prodl- 
dit. W. 

Cum vexillis fcula pen- erf a gtfinnles.] De hac defections 
lie Themilliua loquitur in Oral. 9. Spa ru ysrleHat ivros ni> 
e«v oipUaXpuv, vno pa'Ayi ixyvnrov rat denUat, want? tywfta *3- 
gco uqyut war uXtjQ&ivrfs in’ avroipdff- Simut atque fub confpc- 
h/um tuum verier e, clypeo 9 fub axillis occultavcrunt, perinde ac 
fares deprehenfi rem furtivam occullare /oleric. Eleganli firudi- 
tudine defectionem I’rocopianorum militum his verbis ei prim it 
Thcmillius. Sub axillis enim geitare feuta , nil aliud elt quam 
perverla feuta gerere. Nam perverfa tUDc funt feuta. cum ope 
anfarum feu lororuin fub alia appenfa reiinentur. Quod quidem 
furto recto comparat Themiltius. Graeei enim uno pjXnt de re 
furtiva et occulta folent dtcere: ut Arilioplianes in Ljlillrau. 

Demollhenet in 3. contra Aphobum , el Calenus apud Dionem 
in lib. 46. c. a3- Porro in defectione feuta perverla non fub alia 
tantum gellari, fed etiam cn pi ti fuperponi folita docet Appiauua 
in lib. 2. de bellia civilibus, uhi de Afranianis c. 42. oi 61 infoi- 
aav t ait us^aXais ras aanliar, on If 1 st) ouufioXov iavroit nafa- 
iiSovruv. De vexillir autem inrerlis locus efi Orofii in lib: ult. 
quern fupra [ad c. 7. §. 17.] adduxi: Certalim fe MafceziU 

Jignis trejdidere converfu. Et Spartiani in Severn c. 7. Prae- 
latit ftgnis, quae Practorianis adernerat, fupinis, non erect it. 

VAi.ES. 

8. Salutis interclufo fuffragio] auxilio. cf. xxxt, 13. Pro fsif- 
fragio, quod cod. Colbertinus et Valentinus atque ed. Rob. Stc- 
phani exliibenl, vulgo legebatur fujfugio. Cf. Hadr. Valcf. Praef. 
p. LVil. — Florenllo Jequcnte et Barchaiba Tribuno , quorum 
alibi nulla fit mentio. W. 

g. A vefpertino or lu. Luna praeluceru in diem] brevius : Lu- 
na peniox. W. 

* Statimque a/fclfla cervice.] At Zonaras feribit, Procopium 
p/oditum a liiis, cruribus innexum duabus arboribus vi incliiutis, 
eisdem refurgentibus et arrectis mifere efife divulfum. * uhdemhiu 

Discordiarum civilium turbines fepelivit et bella ] discor- 
diao civiles cum eo fepultae ceffavere. — Perpcnnae rectius Perw 
pernae, do quo vide Plutarchtun in Sertorio c. 26. Livium Epit. 
96. Velleium Paterc. 11, Jo. W. 

to. Florentius et Barchaiba, cjui earn duxerunt.] Non liot, 
fed Agilonem et Oomonrium ponuut Socrat. Hillor. Ecclef. lib. 
iv. cap. 5. Sozomenus lib. vi. cap. 8. Nicephorus Callill. lib. xi. 
cap. 4. Qui etiam de fupplicii geuere longe diverfa narrant. lik- 

DBNBR. 

Non penfata ratione] inconliderate, iniufte. W. 

Ampins eit memorabilis facti oportuerat drferri mercedes.J 
Jmpp. Arcad et Honor. L. 5. C. ad L. lul. Maielt. Si quit ex 
his in exordia initae fnctionis , fludio Verne laudts accenfux 
hiitam prodiderit f actionem; et praemio et honore a nobit do* 



* 



MARCELL. UB. XXVI. C. IT. §. J-ll. C. X. 1-5. l65 

nnhiiur. Sgjtuflius in Catilin. c. So. Si quit indicqffet de eon- 
iuratione, quae contra Hemp, facta erat , praemium deerrvere 
Jervo lihertatcm e^fejlerlia centum, librro impunitatem el us rel, 
et feflertia ducenta. Sic faepc apud Dionylium llalic. et Tit. 
Livium coniurationem iudicantibus fervis libertatem, ingemtis miiia 
aliquot aeris, et praeter ea interdum quoque alia munera donate 
Jsgunus. LiHDEKBn. 

II. Per morum trijtium latebras ] quia vultum prao fe fere- 
bat ad feveritatem onmem coropolitum, tectujnue erat et occultua. 
c. 6. W. . 

Slmilis Crajfi, auem In vita feme l rifijje Lucill. affirmat et 
Tullius .] Cicerojtis locus exllat He Finib. iib. v. c. 30. XT. Craf 
Jo, quern femel ait in vita rififfe Lucillius, non contlgit, ut ca 
te minus dylXaorot, ut ait idem, vocaretur. Hieronymus Epiit. 
id Chroinai. Semel in vita Craffum rlfijfe ait Lucillius. n«- 
Btsan. 1 

Incruentus ] baud dinu ilquo crudelis. Incruemus et mitis 
iuucta xxt, 6, 9. W, 



C A P V T X. 

1. Protector Marcellas.'] At ZoGmus in lib. 4 - c. Marcel- 
lum ait iuflu Procopii Cyzicura veniflfe, et Sereniauum Domeftico- 
rum Comitem compreheufum occidifTe: quod folium eft. Mortuo 
cnim Procopio Serenianus occifus ell, ut tellaiur hie Marcelli- 
uus ; qui et Procopii imperium aWpoirw, id elt incrueutura 
futile teltatur. riui. • 

Serenianam intra palatium claufum] vide c. 8- W. 

a. Genitalis patriae] Fuit enim popularis Valentis, Panno- 
niui, c. 5. W. 

3 . Concrepantibtis fociis paucis. — Gotborum regibus lam 
lenitis. cf. c. 4. et 6. — Tria millia Zofimus iv, 7. decern mil- 
ha habet. W. 

4. si equities] Magiiler armorum c. 5. et 7. Digrejfus per 
Saccos c. 7. Phitippopolim olim Eumolpiadam xxit, 2. xxvii, 2. 
Seferare recuperare. stemimonium regionem circa hiemum znon- 
tem fitam. Cf. xxvii, 4. W. 

5. Levi vana , venlofa praefumtione fiducia, ulurpatione. — 
Pavorabitis laudandus. W. 

lilt et till fidum ad doctrin. dir.] Hunc locum fic primus 
aacudit Gelenius. Nam in Editions Rom. ac Bouonienli ita lego, 
hitur : llte et itle / idem ad doctrinarum dlritatem caufs inani- 
lus praetexebat. jSieqoe aiiter codex Regius, et Flor. et Valen- 
tinus; nib quod in lis feriptum ell fidum, [ut et in Colbert.] 
Per doctrinarum autem diritatem intelligit Ammianus praefagio- 
tum et divinandi matas artes, quibus deditum faille Serenianum 
docuit in lib. xiv. cap. 7. [et 11 . W.) vales. Mihi, fateor, 
vox doctrinarum omntno non placet, nec quo referendi lint Da- 
tivi tlli et illi, fatis perl'picuum ell. Ovidius Arte am. 1, *17. 
habet ille v el ille duces pro hie, ille. Nifi nimii breve lacunae 
fpatium diet, dici fortalio poflct excidiffc nomina Call! Caefari* 



COMMENT \RI US IN AMMIANUM 



1 66 



et Valentis, quorum utriusque gratia valebat Serenianus, quosqoa 
ad faeviiiam inlligabat. Quid, fi fop picas miniftrum illi et illi 
fidum ad diritaiem (ut doctrinarum expungasj quam caufu in- 
an thus prarcrxebaNt il'ti pnncipes. video,’ roe audaceni fatia 
jnedelam adbibero loto, led cum facilior diu eum verfami nulla 
procederet, cuniecturam temerariam dare niaiui, quam nui- 
fam. W 

6. Occafu ducis\ Procopii. W. 

7. j 4 d gratiam precamlum ] precibui nonnullorum intercede*, 
tibui. — In ipjo rerum exujiarum ardore in coromuni lotius im- 
perii incendio, ubi cummaxime periurbata eflent omnia, — ^ mb- 
it n exambita regia c. 7. Supplicio infulari deportatione. W. 

X. Euphrafius et Phronemius) hie Praefectua Vrbi, illo Magi- 
fter Ofliciorum c, 7. arbitrio I'alentiniani (tint oblecli permilli, 
erant enim Galli ibid. — In eodem negotio baud roagii noxiut 
Euphrafio. W. 

Cuius mem. vlrtutibus ambo fratres.\ Valenrinianuro cum 
fratre Va lento luliani memoriae obtrectalTe et invidiam conciviUe 
docuit Marcellinua fupra, cap. 4. Docent id quoque plures eoru'm- 
dem Conftitutiones in Codice relatae. quibus leges a Iuliano lataa 
abrogarunt. Hinc ell, quod Themiflius in Oral. tx. ad V'alentem 
t in line, luliani Principis memoriam Valenti aflemando perflringit. 
Quid jtn'im haec verba : 6 rev nJyuva %a$(/pivor xa) rod £1X070- 
tfitiTurov r»i fSamXltt* juerairo tovfxivos. Annon Catis aperte Iulit- 
num de/ignant, qni et barbam fubmittebat, et Marci Antonini ftu- 
dia ac mores ie imitari profttehatur, ut ad lib- xvi. notavi? vu.r.s. 

9 Pacts abtrntu ] inter arma enim liluifle leges. Indicium 
d' trjtandum agilabatur. Sic pro vilium d. a. , vtl cbientui turn 
d. a . , ut in cod. Colbert, feriptutn, emendavit Hadr. Valef. in 
Praei’. p. txiv. W. 

10. Conditionis aequatio ] ubi eadem omnibus timenda. 
Martiae vlrlutis potejlas fortitude out Id, quod aufum eccupat, 
voti, victoriae potitur. Inapinaia mors fincm ■vivendi fimul el 
dolendi pcrducic. Adumbratum ex Horatii Serm. 1, 1, 8. „Quid 
„enim? concur ritur : borae Momento aut cita mors venit aut vi- 
,, ctoria laeta.“ W. 

Catonianae vel CaJJianae Jentenliae.'] M. Cato 'Porciae fa- 
miliae auctor, et C. Caflius Longinus, luris peritillimi fuere. Et 
Catoni* regula etiam nunc in Pandecte faepiflime laudatur: a 
CaQio vero fecta CaJIianorum origincm inrenit. L. a. §. fin. ff. 
de otig- lur. Plinius lib. vn. Epill, 34. "Vide fupra ad librum 

XXII. C. 9. * tLlNDEMBR. 

Vel Cajfianae Jentenliae .] Cafliana feveritas dicta eft a L 
Callio, de quo ad lib. xxu. c. 9. adnotavi ad eum locum: Sed 
We iudlcihus CaJJlis trjiior, et lycurgis, etc. Sic etiam in fine 
lib. 5 o. de Valeminiano : Lycurgos InveniJJe Jr praedicabat . et 

Caffios. co/umlna iujtiliae prifea. Et alioqum univerfae Caflio- 
rum genii erai innata feveritas: unde Cafliana feveritas ac difei- 
plin.i proverbio celebrata eft. Divus Marctis in Epiifola ad Prae- 
lectum Praet. Puio, inquit, me non erraffe: fiquidem et tu no- 
turn babes Cajpum, hominem CaJJianae’fcverltatis et difciplinac. 
Et Cicero in Vcrrem actione in, 62. ' Non quaero iudiers CaJ- 

Jianos: veterum ludiciorum Jeveritatcm non requiro.* vauts. 



I 



Digitized by Google 




I 



UARCZ1LIKVM. LIB. XXVI. C. X. §. 5- 1/$. l6j 

Fuco Calonianaa vel Cnffianae fententine perlitl ] fevcrita- 
tem iitorum virorum nonnifi tultu iimulato prae fe ferentes. W. 

fit ae incidentium.]' Seri ben dum vtiletur incedentium , itt lo- 
cutui eft Marcellinus nnfier in lib. 19. c. it. de Paullo Notario: 
Cuius ex nutu, prope dlxerim, perulebat Incedentium omnium 
tahu. vti.es. VeriJIima emendatio, cui locum in temu concelli. 
Neque enim movit me Ernel'lius , omnino vulgatae lectionia le- 
uictor iuflo, quv incidentlum fervari fuadet, comparana km, 10. 
ubi penfare fortunarum verl'abiles cttfics. Sed ilte locui noltro nullo 
mono geminus habendus. Quid emm? G verba ordines, uti ordi- 
amda l’unt: momenta vitae necisque incidentlum, ct inciden- 
tium cum Erneltio idem elTe putet quod ca/uum, equidem, qui 
meus fortaffe eft jlupor, non video, quornodo cajibus vita ec 
raora tribui apte pollit. W. 

11. udrcejfent] incufana. Ditandus caftbus alien it, paupertata 
aliorum. W 7 

i 5 . ImplacabilicatJ faevitia xiv, 1. W. 

Caufae quidem piijfimae, Jed victorlae foedioris.'] Imitator 
locum Ciceronia, qui in lib. 3. e. g. de OHirils habetur de lulio 
Caefare: Seculus eft, qui in caufa impia , victoria eliam foe- 
diorc, non Jolum Jingu/orum civium bona publicaret, fed univer- 
far provincial regionesque uno calamitatls genere comprehend 
ret. Recte ergo et ordme feeimua, < um earn fcripturam , pracler- 
tim omnium exemplariuro confcnlu firmatam, hie reilituimus, ex- 
ploit P. Caltelli coniectura , qui victoriam foedantis ediderat. 
vaiea. 

Vel fub eculeo caput incurvos.') Eodem modo loquitur in 
lib. tg. c. I. §. 19. de Hymetio Afrirae Procbnfule: Inductusque 
in indicium quamquam incurvus fub eculeo Jtnrel, pertiuaci 
negahat injtantia. Eculeua, quantum ex veteiura libria colligimua, 
ftipes fult Jigneua, furfum ac deorfum perforaius, ruius in medio 
transverfarium erat lignum, cui noxiua tamquam equo inGdebat, 
unde et machinae nomen ductum. In infima parte ilipitia Tex ant 
feptem cram foramina, aliud alio inferiua , ad quae fidiculamm 
imenfionibue pedes noxii hominia adducebantur. In qua intenfio- 
ne cum hint quidem pedes deorfum attraherentur : inde manua 
poll tergum vincula cohiberent, necefle erat tit mUeri homines 
prae dofore totiua corporia caput incurvarent. Hinc apud Sulpi- 
cium in lib. a. de Vita B. Martini, fpontc adfeenderet equuteum, 
etc. plura de eculeo vide apud Sigonium in lib. 5 - de iudiciia. 
vaiea. Incurvos caput i. e. capite. W. 

fctu] i. e. ictui. Sic dedi ex edit. LugdunenG t 5 Ja. Valef. 
Eraeft. et Bipont. icti operarum fortaile errore. — Si palerelur 
natura G fieri pofi'et. W. 

FortunU gementibut univerfts ] in tanta omnia conditiottis ho* 
minum calamitate. W. 

/ 1 4 - Sacietas opum cepit el caedis,~\ Valentis tamen in pu- 
niendis faclionia confciia clementiam praedicat Themiftius in Orat. 
tx. Sed cum haec Oratio ad Valentem ipfum praefentem habita 
fit a Themiflio, illud tiratoria illiua teftimonium non magnopere 
(idem meretur. Plus apud me ponderia habet teftimorfium Liba- 
”i>, qui et amicus erat Procopii, et cum Hyperechio et Andronico 
Procopianae factionia praecipuis auctoribua magua fuit neccGitudi- 



/ 



I 



it»S 



COMMENTARIES IN AMMIANUM 



ne coriiuncius. Is igitur in vita fua p. 55- (Reisk. *■ P- n!-) 
V|lentem laudat. quod una cum tyranno Procopio tyranni amicos 
ireciiidos libi pffe non putarit. a’xV Indvtosi nyos ts'/ /3uArvro, 
ov tittfr fslv r ' U> 1 rq ru?d»»q> revs roil rcpayvou fi’Aous 

inane. rfilot. Sed redro ad Valentem , cW«J henignitas In co 

appnruit, quod cum lyranno amicos tyranni minima occidendos 
putarit. valm. ' t > ‘ 

15 . Koval ora) Procopio. W. . 

Diem XII. Cat. sfuguftas.] Confentit Idalius inFaftis: Valen- 
tiniano et Valeute Coll, mare ultra terminal fuos egrejfum -ft 
die xii. Cal. dug. quae iisdem verbis ^quod et in alii] plurimia 
loci] notaviy in Chronico Alexandrino referuntur: rovr</i ru trn >j 
SJaoji a ix nit Him opav l(eMi /*> |vl Ttavlpq, rtfo tp 'xaAavtbJv 
Au/ovjtuv. Eiusdem terraemotns roeininit Hieronymus in Chroni- 
co. ei in vita Hilarionis: ubi his verbis utitur, quae cum Marcel* 
lini nat rations yalde confenliunt. Ea t-mprjtate terraemotu lotius 
or Ms qui poft luliani mortem afcidit, maria egreffa Junl termi- 
nos Juos, el quaji rurfus diluvium Deus minarelur, vel in anti- 
quum chaos redirent omnia , naves ad praerupla montium pc- 
penderunt. vst.bs. 

Terroresj Sic emendavit Hadr. Valef. in praef. p. txiv. qno 
ducebat cod. Colbert, erroris exhibeni. *01im vulgabatur tremo- 
res. W. 

leridicae antiquitates] opp. fabulis, vetae fide dignae pri* 
fcae hiftoriae. W. 

• ib. Denfttate fulgurum acritu vlhralorum] crebris iisque vio- 
lentis. Omnis lerreni Jtabilitas ponderis tremefacla or^is terra- 
rum ad lundamenta usque trenu farms. — Species genera natan- 
tiirm marts incoUium. — Valliumquc vajlitales et montium, lub 
Oceano latentium, fufpicerrnt radios Solis admodum poetice, uti 
lotus locus, turn prunum Soli paterent, quos non radios Solis, 
uli opinatur Ernelti . led monies cum vallibus primigenia reruns 
natura — amandavit locum iis dederat. W. 

17 . Ptfces et Jlmilia ] conchas cet. Cravali repulfam aegre 
ferentes. VV. 

I erf a vice ut iura fua tuerentur, ennfurgunt, perque vada 
fervmtia visa Ubi impetu aperientes civitates et aedibcia com- 
plannrunl. W. 

• 8- Milia multa necavit hominum ] Quinquaginta liominum 
milia a refluo mari ahforpta lucre, ut ait Cedrenus:. Il/vrs fsugus- 
its xarr novr,'tjj>)v*v. Vide Mich^elem Glyc. Annal. tomo 

,v - P*g- 345- riwuEiS br. 

Dumentisjuhfanliae nquarura confcnuit refedit tumor. W. 

Ercanima toque npufragiis corpora fupina iacehant aut pro- 
f'Ji ] Mixtira nempe muliebre et virile lecus hac inundatione per- 
"lle notat; prona enim mulierum corpora, fupina virorum aquis 
exltmcta natant. Plinius lib. vn. cap. 17 . Solinus cap. v. lih- 
Jdehbr r 

’9- Ertnr/dc proicctae rabidis Jlatibtts. Rubenius Elect, p. 4 J. 
n >alit Jluctibus. W. - 



id bvuGoosIe 






MAHCELI. 1 NUM. LIB. XXVI. C. X. §. 169 

Cu/minibus Infedere tectorum. ] Sub Iuliano ant circa ea 
tempora hoc acciilille aium Sozompnus lib. ?i. rap. a. Nicepbo- 
rus Gallilt. lib. x. cap. 55 * *Similis afsnuTts primo Valentiniani 
et Valentis Impp. Conliilatu contigit. Socrates Hifior. Ecclef. 14. 
cap. 5 . et alia lub Graliano, il Georgio Cedreno tides, pag. a 58 .* 
UKOBKRR. 

Prope Melhonem opidum.} Methone Laconicae opidum me- 
moratur a * Scylace atque* a Thucydidc in lib. a- c. a 5 . eamquo 
sdhuc fua aetate nomen id retinuilTe leribit Eultaibiua to Homeri 
Catalogum. Sed ceteri MeiTeniae alligiiant, inter qnos Mela ae 
Strabo, Plinius, ac Ptolemaeus. Eaniquc ’Scylax pi* Paufaniaa 
in MelTi'nicis Mothonem nominant, perinde ac Porphyrius in lib. 2. 
de abftinentia. poyos, inquit, r v fiaaiXtvs puvqovoluv, 6 /v Mo- 
Ji'vr otpuytls in' 'Ayfinnq. fcribe jjiyos ex Strabouis lib. 8. In 
Tabula quoqttp Peutinserorum Mothone dicitur. [Hodieque vul- 
ro Modon.) Neqne afiter hoc in loco lam Editio Rom. quam 
Regius codex [ft Colbertinusj fcriptum habent. Quid, quod et 
in I’rologo 7. Trogi Pompeii Mothone dicitur, qua'e a reliquis 
Methone, opidum Magneliae longe ab hoc noitro diverlum. 
vices. 

Diuturna carle fatifcentem ] Idem fere Virgilius Aen. 1, 12a. 
indent de navibus : 

< licit hie ms : /axis laterum compatibles omnes 
Mccipiunt inlmicum imbrem, rimisque fati/cunt. 

Cf. de terras motu alio xvii, 7. et Bartels Calabrian. W. 







I 




i. 



Digitized by Google 



COMMINTAMUS 19 AMMIANDM 



I7d 



/ 

AM MI AN I MARCELLINI* 

L I B. XXVII. C. L 



1. C )b caufam fupra expofuam] legato* fuOi contemtim babitos, 
xx»i, 5. Qallicanos- limit** perfullabant. qf. ad (Jap. t. et a. 
Zolimus IV, g. ab Ainmiano quaedatn narrans divert*. W. 

a. Portion! manui primae , tribut enim, uti patet ex lequen- 
tibua, incedebant. W. 

jtpud Calidona .] In Exemplari Regio et Editione Aug. legi- 
tur Calydona, de quo loco nihil iixjiiain legere memini. he.ir. 
VAX.es. [In codice Colbertino fcnptum reperio et Calidonai 
bed non aubito Icribendum ede Cabilona. Sic Marcellinus in 
libro xv. c. 11. Cabillona Graecanice pro Cab’.Uonent in tv cafu 
earn urbem bis appellat, et militem omncm apud Cabillona col- 
leclum effe fcribit, Conllantio A. per Aielate et Valentiam Rau.. 
racos ac Rheni ripam petente, ut Alamannis beilum ini'erret. Er- 
ror onus ell ex transpoliiione triuni liiterarum, et ex limilitudine 
litterarum b et d, quarum altera in alteram facile commutatur ab 
incautia. Ex Cabilona vel Cabillona ab his qui urbem non no- 
verant, factum efl Calibona transpolitis 3 litterulis: ex Calibona 
factum ell Calidona et Calydona. Divitenfes autem et Tungri- 
cani turn in praeddio eraut (Jabillone ad Ararim, quibus p r Accra t 
Severianu* Comes : ex quibus Tungricani in codice Colbertino 

! t'uncgraecani dtcuntur: et in libro xxvt. ,c. 7. Marcellinus Divi- 
tenfes Tungricanusque lust i ores coniungit, a quibus Procopius Au- 

S ulius ell conlalutalus. Ubi codex Colbert. Icriptum babet et 
''undgraecanos iuniores, pro Tungrecanos vel Tungricanos.] 
badh- VALasius. Sane commodius et opportunius hoc remedium 
ell illo, quod attulit lac. Gothofridus ad librum v. codicis Theo- 
dof. tit. v. de poltliminio, apud Salijbna. goon. 

Cabilona ] (Chalons fur Saone) xv, 11. ubi Cabilonus. W. 

Diviten/lbus praeftdebat et Tungrlcanis.] Vid. quae ad lib. 
xxvl. e. 7. notata. likdenbr. 

5 . Brevloris aquae] fluminis non admodum lati. W. 

4. Telo per os fixum.] Sic Accurfius et Gelenius ediderunt, 
quorum confenfui equidem multum tribuo. In Regio codice fcri- 
ptum inveni, mffilique telo perfeffum. At Valentinus codex telle 
Ant. Loifello fcriptuin babebat, miff, telo peroffenfum, [ut et Col* 
bertinus,] * Vatic, ac Tolot * vai.es. 



Digitized by Google 




MARCSLU EIE. XXVII. tl. §. I - 4- C. M. §.1.3. JTJt 

6. Erulorum .] In Regio codice, [ct in Colbert.] fcribitur sft- 
rulontm : et ita Zonaras in Gellis Gallieni eoa appellat, aipouXois 
ntiSitZ yitu sal yorS ix« *«sf«A9»i'» /sparser. Hoi Dexippus in 
lib. ia. Cbron. IXoCfous uGtata Grams traiectione vocaverat, ut 
docct Stephanns et Auctor Etymologici. Ablabius etiam Hiftori- 
cus ita appelJarat, telle lordane in Gothicis : Nam praedicia 
certs, jiblcusio Hifiorico rejerente, iuxta Maroticas pamdes ha- 
bitans , In tods Jtagnanlibus q uae Grand f Xn vacant , Eluri no - 
minati font omnes. Cui cobfentit auctor Etymologici , cum ait : 
at. rwv Insta a IXw* "V.Xovqoi xluXr.vrat. Ex his auxilia niercedc 
cooducere non Romani lolum , fed etirtn aliae nariones pleraeque 
conlueverant, ut ibidem Iordanes refert : erant quippe flatura pro- 
ceri et ad curfum velocillirai. De iisdem multa Procopius in lib. 
a. jGotth. fcribit. vales. > Eruli et Balavl iunguntur etiam 

a, i. 4. W. 

Vexillum direplum poji certamina receptum eft magna.] 
Indus haec Ammiano narrat Zolimus it. q. cf. Gibbon vi. 
■So. W. 



C A P V T II. 

1. Qua clade cum ult. maerore comp.'] Zofimai in lib. 4. 
«. 9. Valentinianum accepto hoc nuntio adeo exariiife fcribit, ut 
Filavonun numerura integrum exauctorare voluerit, quod fegnius 
fr in pugna gefliffent: fed exoratum a proximit, tandem lit pe- 
perciU'e. vai.es. 

Correct nrus huiusmodt gejia.] In Regio et Vatic, codice Ic- 
gitur, correpturus Jed eius gejia. [In Colbert, correcturus Jed 
elus gejia.] Unde non line caula exiflimati feribendum elTe, cor- 
recturus Jecius . gejia : quemadmodum loquitur Marcellinus infra 
cap. 9. Quibus magno cum horrore compere is , Sever um mijit 
corrccturum Jecius gejia. valbs. 

Sujciperec injignia Conjulaius ] xxvi, g. W. 

Prope locum Scarponna.] Iiinerarium Antonini Imp. p. 3C5. 
Weffeling. jl Durocortoro Dividurum-Tullum, Scarpona, Divo- 
durum. Tabula vet us Itiner. — Tutlo Scarponna. lixdenbr. 

Prope locum Scarponna.] Quod caflrum duodecimo a Met- 
tfnfium urbe milliario litum eft, ut fcribit Paulus Diaconus de 
Epifcopis Mettenlibup. vai.bs. Scarponna (Cbarpeigne) ad Mo- 
fcllam. Cf. Manned Gallia x. 187. W. 

3. Lavantes alios, quosdam comas rulilanles ex more, po- 
tantesque nonnullos.] Simile illud, quod alibi refert Zolimus: 
>v> bs /AitivevTa t , aXXous Si Tty norauy Xovo/sivous , dniatf a{tv. 
Re Gcrmanoruru vero rutila coma Diodorus Sicul. lib. v. c. jS- 
Procopius Wandalicor. lib. 1. aliique Scriptores non pauci, ut 
ism ad Taciti Germaniam c. 4. a viris doctis notatum ell. Lin- 

IlfcXBR. 

Rutilantes] active, colorem nnilntn inducentes. vide Sueton. 
Caligula 47. Val. Max. tt, 1. 5. Diod. Sic. v, 38- et ibi interpre- 
»ts, Gesner. Thcf. h. v. W. 




^ioitizecl by Google 




17 * COMMIMTAR 1 US IK AMMIAKUM 

I * 

5 . Infianter vlctore .] Inflame legitur in Regio exemplari, in 
quo eliam ex conjecture fuperfcriptum eft urgenter. [In Colbert. 
urguente inflame victor e 7 ) Certe non (Juluto, quin aut I'cribemlum 
lit, urgenter inflame victor *, aut fane infianter ur genie victors, 
vales. 

For all] traiecti. Sic latere forato iumenti iff. ta. W. 

4. Speculations] fpeculaioribui. — Calelaunos (Chalons fill 
Msrne). YV. . . 

6. ffsbrtaiU] remittentibus et reproflis. xvn, 5, xix, 7. — . 
yirmalurarum trlbunus. V. lnd. H. — M a pniloquentia focordl 
coalitut verbis ojlentator, in re gerenda ftolidus et ignavus. W. 

7. Aon amplius dnesntis.] Codex Regius vocem interferit ne- 
celTariaro, ul puto, non amplius mills ducentis amittsret. Vati- 
canus [et Colbert.] ills duermis 'pro mills.' vales. 

r. Camporutn mollia] virides Iaetosqite eampos. — Confirlctos. 
Sic pro conjtratoj ex rod. Coibert. deoil Hadr. Valelius, quem 
vide in Hraef. p. lvii. W. 

g. Caplurn ab Hajlarils .] In Regio codice prius frriptum fuit 
udfeariis, * ut legitur in Vatic.* (et in Colbert.] quod magis pla- 
cet. Afcarii enim inter Auxilia Palatine cum Erulis et Bauvis 
recenrentur in Nolitia Occidentalis Imperii. (P. vh. p. 1487. TheC 
Graev.) Haftariorum autem numeri ita dicli, nultibi quod friam 
fit roentio, Ceterum de bac victoria Alamannica loquitur Idatiua 
in Faftis. vales. Cf. lad. n. W. 

Militarl impslu ] ignaro duce. W. 

to. Conjulsm drjlgnavit] in proximum annum 367. W. 



C A P V T III. 

Qui gravi tubicinum fonitu diu fatigaverat anres Ammianui, 
jam lepido fatis epifodio alium in feenam producit muficum — 
q/irfum. Quid? afinum ad lyrarn? Immo vero, quod longe rni- 
rabilius. a/inum ludic.rm s tribuna/i declamanteni- Quam novam 
pm tali fpecism, cui limilp, li quod umqtiam accidit, biftoria ta- 
men neque antiqua nec tecentior ad polteritatis memoriam pro- 
pagavit, operae profecto pretium eft, fubtilius exponere, teropus- 

2 ue et locum et peifctnas, quibus acta res fit, diligentius de- 
nire. 

Dubius, fateor, ipfe Marrellinus eft in tempore conftituendo: 
hoc tsmpors, inquit, vsl paul/o ants. Res A. C. 366 . geftas de- 
rcripferat hacteruu, quo anno tamen auritum ilium iudicem non 
potuille apparere, aliunde poteft probari. Orjilus enim, quum 
aitctore Corlini p. ato. Praefccturarn Urbia ab a. 3 j 3 — 359. ad- 
tniniftraverit, et sx Prarfeclo demum, ipl'o Ammiatto tefte, in iu- 
dicium potuerit vocari (rccte: 11am magiitratmim nomina iure Ro- 
mano deferre non licebat',; denique Tsrentius , li fides habenda 
Tillemonlio T. v. p. 334. et Corlino p. a6t. Corrector Tu/cits 
A. C. 364 - et 565. fuerit, — quadrupedem ilium oralorem typum 
quati atquo praecurforetn Terentii inlra annos 360 — 363. in pu- 
bliium procellilTe, manifellum eft. , 




MABCILL. tlB. mn. C. II. §. 3 -IO. C. III. §. I. 2. 173 

Sed, ^uae reftant do loco et perfonis dicenda, ipfiut Aminii- 
ni leitu praeeunle perfequamur. W. 

Per Annonarlam apparuil Tufciam.] Doae erant Tuli-iae, An- 
nonaria et Urbi< aria, ut I’icenum annooarium ct urbicarium'. Caf- 
fiod. Jib. 4. EpiA. 14. Per Picenum Jive Tujcias utrasque. Au- 
ctorea Rei agrar. pagl l 63 . Terminus trjiaceus in ped occ ct. 
per Tufciam Urbicarium el Annanariam. *loriiaudea .It Ro- 
gnorrm SucceJlionc, in fine: Ad cancellas Annonariac Tuiciae 
feliciter dimirans, Jugal exerriium . * L. 12. C. lTieod. de in. 
dujft. debit. Vietnam et Tufciam Suburbicariaj regiones. Et 
Qmfularis Tufciat S uburbicariae, iti inlcnpiioue Novel. ConAi* 
wtionia Leoni* et Maionani, Tit. ix. liudbrbr. Tufeia (Etru- 
lia, Tol'cana) urbicaria I. fuburbicarla propter vicinitatein ioria-’ 
ictioni Rumae urbia adfcripta erat, amtonaria Italiae arernieba- 
lit. Salmaf. ad Trebell. Pollion. axx. Tyrannoa c. 24. T. it. p. 

J'9- W. , 

In oppido Pijiorien/i] hod. Piftoia. Prope horam tertian, 
nonaui noltram malulinam. W. , ■ 

Tribunali adfeenfo] V'aticanua liber clare efeenfo. Haec et 
talia non fine crimine negligi piacuit elf, qui optimum exemplar 
utlpexerunt. onott. 

Deflinatius ] obftinatiua, ut filentittm imponi non poflet. W. 

1 . Terenlius enim humili genere in Urbe natus, provinciam 
Corrertoris adminijiraveral potijtntc.j Ad quern etiatn plnmnae 
Conilitutionttt in (lod. Theodol. exltant. L. 4. do iuriadirt. Impp. 
Valcntinianus et 1 altns A A . ad Terentium Correclorem Tnfciae. 
L. Si. et 65- C. Th. dc Decurionib. et ii quae aliae. u.NDnsiia. 
In Urbe Roma. W. 

Pjjior .] Horum conditio qualit fuerit, fatia ex Cod. Theodof. 
Tit. dc pillor. et Catabolenf. patet. lindenba. PiAorum , qui 
iingulare collegium conAituebant, v. Cod. Tlieod. Lib. xtv. Tit. 
3 . inter alia hoc erat, ut nomine annonaa defraudantium ad Prae- 
ferttim Libia deterrent, iiaque rei' ad pilirinum Urbia damnati 
taftodieudi tradebantur. v. CorAni de Praef. Urbi Praef. p. 
a. W. 

Ad vicem praemii] loco praemii. Sic ad vicem memorabilia 
muneris 15, 10. — Peculutus 'aerarii defraudati. W. 

OJfflcium ex Prneferto .] Sic Officium iudicnntis , L. t 3 . C. 
Tieod. de erog. mil. atm. et q fficiarum annonae , L. tg. Tit. 
rou. Princeps officii, L. 1. Cod. lheod. de ottic. rect. provinc. 
uniain. 

OJJicium ex Praef ecto] Orftum hie refiituendum efle du- 
binm non eA, qui peculatua arceUitua a Terentio, mifTna eft in 
exfilium. Idem tarnen precibua et Audio Vulcatii Rufini Praef. 
Praet. paullu poll bonia et patriae reAitutus eA, ut leribit Mar. 
cellinua cap. 7. huiua lib. valm. 

Correctoris potifflate] v. Ind. it. h. v. Sed quid Corrector! 
cum a lino ? Equidem lubenter fateor, me portents interpret, mdi 
artem non callere, fortalTe tamcn limilitudinem quandam illiue 
aetatia augttrea inveniffe libt viG funt afini e piflripo , et piJtorU, 
eiuaque humllts genere, ideoque legum impend, qui tamen iutia 
a tribunali dicundi provinciam fuicepilfai. W. 



\ 



CO.VUSM T All 1 U S IN AMM1ANCM 



*74 

Inquietius agitans mulla J conf. Hadr. Valcfius in praef. 
p. LVII. W. 

In ' navicularioru.nl negotio .] Do naviculariis vid. Cod. Theo- 
dof. lib. sat. Tic. 6. Cod. luitin. lib' xi. Tic. i. lirderbr. 

Navlculariorum] mercaiorum , qui peregrinis ox provinciia 
fruroenta advebebanc. W. 

Rcgentc Claudio Rornam .] Quern fuifle appellatum Claudium 
Inlium Aedelium Dynamium colligic Th. Reinelius ex infcriptioue, 
quara huic applicatrdam iudicac, in epillola xix. oron. 

Claudio J Reineliua adfcriplit : ,, Quo? an FI. Claud. Evango* 
lo, qui A. C. 353- cum Prael. Urb. elTet Memmius Orfitus, erat 
Comes telle Infcript. 6. p. 3 g. an, quod iam veriua vidotur, CU 
Iulius AedeCus Dynamius, quem virum intelligit et Praef. Urb. 
vocat Infer, p, 1114.“ W. 

Regente Claudio Romani] quod tamen accidie A. 374. quo 
Praef. Urbi Claudius ilie fuit. v. infra xxix, 6 . ad fin. et Corlini 
p. 260. W. 

3. Data occa Hone et aliorum Urbis Praefectorum mentionem 
iniicit Noltcr. Multo antrquam hoc contirtgerel, Symmarhut 
jlproniano fuccrffii (inter quos tamen inferendus / olufianus Cor- 
liui, p. 233 .) Aproniani Prnefectura cadit in A. 362. 363. et 364. 
Voluliani, led brevis et interrupts, 365 - Symmachi 364. et 365. v. 
Corlini p. 227 — 235. W. 

Sjrmmachus jlproniano fuccejfit.] Hie ell ille Q. Aur. Sym- 
maclius P. U. ad quem varia Edicts et Refcripta Valentiniani ec 
Valentis Impp. in Codd. Theod. et Inttinianco exllant: cuiue 
quoque Epiltolarum volumina ad noliram memoriam pervenere: 
in quibus ingenium viri et Aili facundiam merito admiramur. 
LUtDEnan. 

Sjrmmachus.] De quo ex liar baec vetus Infcriptio : L. jlure- 
lio. jlvianio. Symmacho. V. C. Praef ecto. Vrbi. Proconfuli 
Pro. Prarfectis. Praetorio, etc. Pater luit Q. Aurelii Symmachi 
illius, cuius hodie Epiilolae leguntur. Praefecturam auiem Urba- 
nam iniit Tub exicum anni quo lorianua Aug. et Varronianus ColT. 
fuere, et ad exitum usque infequentis anni gellit, ut ex Codies 
Theodoliano colligitur. *De cius domo a plebeiis incenfa vide 
Symmachi Epiitokm 38. libri 1. Ob quant iniuriam cum Symtna- 
chus in agruin fccefliilet, Senatus non fuffragiis modo, fed etiam 
oratoribus milfis, ut rediret, rogavit: quod tellatur Symmachua 
filius in Epiiiola citata. * vales. 

Sjrmmachus] Reinelius adferiplit : „ Haec do Symmacho Ora- 
tore V. L. Aurelio, in quem fcripiit Prudentius. Ga. Fabric, ex- 
pof. hymni Prudent. — — Aliter etiam rem narrat, fc. dixiflb 
eum, fe vinum lubenlius ad ealeem rcAinguendam adhibiturum, 
quam vendere civibus pretio viliore quam conllituiflet. “ W. 

Inter praecipua nominandus excmpla doctrinarian ] Poetant 
fuiOe dicunt. — Quo injlante cuius vigilanlia. W. 

, Et amb. porue exfultat atquc firm, quem.] Haec verba tana 
in Editione Aug. quara in coaice Regio et Vatic, [ac Colbert.] 
omilTa funt: quae primus fupplevit Gelenitis: ex coniectura, an ex 
Hirsfeldenli codice nequeo dicere. Quod fi vera ell haec frriptu- 
ra, pontem Gratiani hie intelligi oportet, quo in Inliilam Tibcri- v 



i 



MAKCEtLIHVH( LIB. XXVII. C. III. §. 2-6. 175 

nam traiici mot erat. De quo haec eft vetus Infcriptio : Domini, 
noftri. Impp. CaeJT. Ft. ralentinianus. Trib. pot. vii. Imp. v. 
Col. II. P. P. et. FI. Patent. ct. FI. Gratianut. Ponlem. /'elicit, 
memoriae. Gratiani. in ujum. Senatut. ac pop. R. conjiilui. de- 
dicarirj. injferunt. vales . 

Condidit] de quo vide TiUem. T. v. P. i. p. 330. W. 

4. Infixerat ] auribus animisque civium. Cf. Ha dr. Valefti 
praef. p. Lvn. W. 

Libentius ft vino pr. calcariat exjlincturum .] Calcem vino 
teftingui docet Pliniui in lib. 36. cap. 34. ubi de mafia, 'quod 
caeroenti genus eft. [Cf. eiiam Palladiui t, 17. 41. iluque Srlmei- 
derus Rei ruftic. Seripit. T. in. P. 2. p. 46. W.] I lebantur au- 
lem in cam rem vino viliQimo, ut credibile eft. Proinde (enfui 
eft, Symmachum dixille, le potius vino proprio ad inaltam f'a-ien- 
dain abufurum, quam id vili preno vcnditurum. * Sed Jiic locus 
fimpliciter intelligendus eft, ut Symmachus dixerit, le libentius vi- 
nuni penliturum, et loco aquae eft’uluruni, quam tali aut tali pre- 
tio venditurum. Porto in codice Regio et Vat. [et Colbert. J le- 
gitur libentrr; non male. Sic enim loqui amat Ammianus. [vid. 
ad 36, 4 - W.j vales. 

Calcariat erfiineturum.] Tertullianus de Carne Chrifti, cap. 
6 . De calcaria ad carbonariam. llndembr. 

3. Lampadius ex Praefecto Praetorio.] Zolim. lib. n. c. $ 5 - 
Aapnditot o rijt auXdjt vntgxot, drug diivaijoi nagd rf fiuatXtl 
trdvrwv at) rrAs'ov IniSvpui. luidssss. . 1 

Lampadiut ex Praefecto Praetorio Italiae , r. xv , 5 , Vrbit 
moderator A. 366 . urbanilatis tarn ridicules affertator, ur aeger- 
rime ferret, ft quia arlcm eius eleganter exfpuendi , qua aliis om- 
nibus praecelleret, non admiraretur, fed nonnumquam feverut et 
frugi lerius et gravis. W. • 

6. Magnificat Praetor ederet ludot.'] A Praetoribus novis lu- 
dos edi folitos, conftat ex L. 15. et 14. C. Theod. de Praetor, 
et Quaeftor. Symmach. lib. 8- Epift. 14. * Vide quae ex Photio 
notavi, ubi de Praetura agit. Tertull. de Speetacul. lib. cap. xn. 
Licet tranfierlt hoc genus editionit ab honoribut mortuorum ad 
honoret viventium, Quaejlurat dlco. et Magiftratut. Idem cap. 
uit. in fine: Ut talia Jpectet, ut tali but ejj ullet , auit tibi Prae- 
tor, aut Conful, aut Quaejtor, aut Sacerdot de Jua liberalitate 
prag/iabit ? * mhsbnur. 

Praetor ederet ludot. ] Praetores ludos fcenicos, et Circen- 
fes, et ampbitheatrale imtnus poputo Rom. dabant, ex inftituto 
. Augufti, ut videtur. Cenftantinus veto omnes qui Senators* cflenti 
ad Praeturatn et Editiones ludorum primus coegit , ut illi obiicit 
Zofimus in lib. 3. c. 38 - Quo factum eft, ut plerique Ipontanto 
•xftlio ab buiusmodi impenlarum onere le redimerent. vales. 

Indignit multa donarl faepe urgentit .] Mimis enim , et bi- 
ftrionibus, et aurigis [quibus ea aetate innrimis delectabnmur Ro- 
mani. v. xiv, 6. xxvtii, 4. W.J immenfa ab cditoribus munera da- 
bantur, ut de lunio MelTalla dicit Vopifctis in Carino c. 20. 
’Chryloftomus Homilia 67. in Mattliaeum, et Jlom. 19. in Eni- 
ftoltm 2. ad Corimhios; Auguilinus in Epiftola 5 . ad Marrelli- 
nbm, et* in Sermone 5. eorum quos hand ita dudum edidit lac. 
Sirmuudus. Damque Ambroftus m Scrtnone gi. Ouod ft Magi- 



COM MENTARIU S IN AMMIANUM 



I76 

Jlratus, lit, In iheatrii mimis , athletis et gladiatotibus aliixqne 
huiusmodi toluin fere patrimoniu/n fuum Inrgitur ac prodigit , 
ut unius horac. favorem populi acquirat , etc. ac paullo poll; 
Di villas nojtras confulte -et utiliter difponamus. Praeparenins 
nova et pracclarijfima munera. Edarnus primam candidam in 
vejlitu nudorum : fecunda/n vero non minus no/ji/ern, etc. Quo 
in loco Candida dicitur Editio, quae fiebat a Magtiiratibus fum- 
ptu ipforum, non ex area publica. Unde in Calcmlario Hcrnvar- 
tii in Decembii menfe Munus area et munus /Candida oppo- 
nuntur. *Hinc Hieronymua in Epillola ad Pamroachiura de ob- 
itu Paullinae, munerarium et Candidatum coniungit: Munerarius 
pauperum , et egc/aium candidatus. In aciis pallionis Bonifacq 
Alanyris nuper Romae editis nientio fit huius Candiaae. Sic 
enim de Aglae matrona Romans feribirur. Hacc ergo ter Candi- , 
dam egerat apud urbem Romam ex Praefectura, habeas fub Je 
73. procurator es , qui curas agebant in poffejjionibus el us , et 
7 t n urn maiorem, qui erut Juper omnes . Ubi leribendum puioj 

Ex Praetura. Praetorea enim et Quaeliores C'andidaii id munua 
edebant, unde et Candida nominata efi. ’(Graeca tamen lie ha- 
bent : avrtt di rqlrov xuwhtJa f v riy 'PJiuyj * xa) 

ra. Graecum con tex turn mihi coramumcavit V. CL. et erudiiiii. 
amicus meus, Aimericus Bigot us: ut et verba ex Martyrio S. 
Eleulherii, ubi pater 'Eleulherii Nobililinno ex genere Aninoruin 
ter candidam Romae drdijps dicitur. oCros iSunt rqia xorwhrfu It 
Tty 'Pw/uftf J Porro cum eiusmodi largitionibus multi rem famdia- 
rein exbaurirent; primutn 1 iberiut ea* donationes temperavir, 
telle Suetonio c. 34 * drinde Marcus, ut ell apud Capitolinum. 
Poltea Marrinus. ut fcribit Dio in. lib. 78. pag. 87 8. ac deincepa 
alii, ut legere eit in Codice Theod. in tit. de Practoribua , et in 
tit. de exnenlia iudorum. * Porro quod ait heic Vlarcellinus, ple- 
bem in .Jiieatro laepe poftulalTe, ut indignis tnulra donarentur ab 
Editonbus ludorum; idem quoque fcribit Augultinus in Plalmum 
13G. liilce verbis: Si non limerct famem in domo Jita , qui cla- 
mat , ut pantomin # vejliantur . et in plalmum' 149. Quanta do* 
nafit, inquit, quanta impendunt ? Ejj'undunt vires non patrimo- 
nii tantum , Jed eliarn anirni fui . Ifli fajiidiunt pauperem , 

quia popu/us non clamal.^ut pauper accipiut : c/atnat autern po- 
pular, ut Venator accipiat . * vales. n . . *•. , ju 

Accitos a J aticano q. egrrues.] Intelligo pauperes, qui in 
veftibulo aedis Apoiloloriun, quae erat in Vaticano, Hastes It ip cm 
petebant, tefle Procopio in Anecdotis pag. 117. et Pauliino in 
Epiit. ad Alethium : quod et in aliis Eccleiiis feu BaHlicis Qui- 
ilianorum obfervabatur , ut docet Chryfoitomus in tract. 2. dc . 
negatione S. Petri. *et in Homilia ix. de Poenitentia: ubi ait 

conchas quidem aqua plenas pro foribus EccleOac pofitas fuifle, 
ut fidcles ingrelTun manus abluerent : pauperea vero in veftibulo 
fedifie, ut Chrilliani per elcemofynani animae fordes abltcrge- 
rent. Deniaue in Homil. 30. in EpiAolam prioreui B. Pauli 
A. ad Corintnids, mendico* valvis Bafilicarum affixes, ornamen- 
tum elTe Ecclefiae teilatur, adeo ut absque illis imperfectus eflet 
Ecclcliae coetus . 0 Ceterum piain Cbriltianorum confuetudineiru 
quae tunc temporis obtinebat, tacitus praeterire non pofTuin. Si* 
mul atque enim Praeturam aut Confulatum Senatores erant ad- 
epti, ad aedem Apollolorum Deo gratia* acturi currebant, et 

pauperi- 



/ 



MARCELLIBfU M. 1TB. XXVII. C. III. §. 6-10. 177 

pauperibu* pecunism ac vcrtes largiebantur. Sic enim Prudentiua 
in lib.' 1 ■ contra Symmachum 55 7. 

Martyr it ante fores Bruli fubmiltere fafces 
yi mbit, el jlujoniam ChriJ'to inclinare fecurem, 
et Ennodiu* in Apologia pro Syimdo Palmari, in fin*: Mrntlor , 
nift egena agmina Confulatus vejtrl, fuhftdio mifrriarum, prae— 
Jlolantur adventum. Et paullo poll: Ecce nunc ad gefiatoiinm 
/el/am dpojlolicae ConfeJJionis uda mittunt lumina Candidates, 
etc. vales. 

7. Iudicibus] more Animiani pro fummia magiAratibus. Per 
omnia membra regiones civllalis operibus public is a Principibua 
slim erectis nomen proprium fuum inferibebat. W. 

Herbam parielinam iocando cognomina runt . j Aur. Victor in 
Conliantino Epit. bo. Hie Traianum herbnm pnrirtariam , ob 
tilulos multit aedihus inferiptos, appellare folltus tfi. limibabb. 
Cf. Spanbem. ad Iuliani Caiil p. 170. W. 

8. Prope Conjlantlnianum lavacrum.] ConAantinus Imp. am 
Byzantium vetua fuo nomine appellallet, inter alia Urbia illuilri* 
xnonnmenta , A our?* etiam Iplendida exaedificavit. Codinus in 
Originib. CP. Harum balneaium nientio quoque in veteri novae 
Rome Delcriptione, ex qua in x. resume eas iuilTe Ccimus. Un- 
de P. Gillii viri dortillimi error detegitur Topogranh CP. lib. 
ill. cap. ult. Conjlantlanas legentis. Quas et iplas quidem fuifle 
nemo negat, Jed poli Gbalcedonos rqurorum a Valente deltru- 
ctionem primum exi'trucias. Socrates HiAor. Ecdel. lib. iv. cap. 8* 
LIHDEBBB. 

Prope Corjiantiniruium lavacrum.) Tbermaa ConAantinianae 
in regione vi. urbis Romae I'uerum, ut feribit P. Victor de Caei 
Paribus 40. a Conliantino M. poA vicioriam de Maxentin aedifi- 
catae, tefle Aurclio Victors: Circus Maximus excu/tus mtrifice, 
atqtie ad lavandum inftitutum opus, ceteris baud mu/to difpar. 
tales. 

* Facibus incenderat et malleolis .] Huiuamodi periculis Prae- 
feeti lirbis Romae obnoxii erant, ut praeter Symmarbi exemplum 
proximo allatum docet AmbroAus in Ep. aq. ad Tbeodo/iitm: 
Keque recordaris , Imperator , quantorum Romne domes Prae - 
fectorum incenfae /tint: et nemo v indicar it. Immo ft quis Im- 
peratorurn voluit factum feverius reprehendere. eius magis , qul 
tamo eft percufus difpendio, caufam gravel, vales. 

Ni viclnorum el familiarium.) Vid. de bnius loci feriptura 
Hadrian. Valefius in praefat. p. LXtv. et Gronovius ib. p. xxxi W. 

g. Mulvium pontem.] De quo Livius lib. xxvtt. c 51. Iuvs- 
nalis Satyr. 6. Pub. Victor in Delcriptione urbis Romae. Lis- 

DEHBR. 

Mulvium pontem (mel. Milvium) traattiordecim Aadia ab 
Urbe diAantem, confiictu ConAantini et Maxentii famofum. W. 

10. ExorlerA ] Erneftius: ..Sic etiam Slephaniana. Fortaff* 
tamcn legendum exordiens." W. 

Ex titulis fo/itis.] Pitta ex condilis formarum aut operum 
publicorum, et ex reiiquis vectigalibus popuii Rom. quae ad reAiu- 
rationem operum publicorum crant deputata, ut fupra notare 
memini. Vide Symmachum in lib. x. Ex. 33. el 5 o. VALES, 
corns, ut amis IAS- U. 1 M 



i 7 8 



COMMENTARIES 'IN AMMIANUM 



Species] ret venalea. cf. lul. Capitol, in Aatonino Pio 
o. 7. W. 

11. Ex QuaeJUore Palatil E iventius .] Mf. luvenrius. Sed 
vulgata lectio recu. Exilantque ail hune Yiventium varia Impp. 
Valentin. Valent, et Grecian. Reftripta. L. 4 * C. Theod. tie oilier 
rect. provinc. L. 3 o. C. eod. de Corfu publ. aliaque alibi non 
pauca. likdesbb. 

Ex Quaefttore Pmlatll laventius .] De quo Marcellinna in 
lib. 26- cap 4 - haec dixit: Morborum enufa s invejligandas acer - 
rime Urfacio Off. Magifiro Drlmotae ^fic enim Mf. Reg. et 
Edilio Rom.) crude, et' luventio Sifciano Quaefiori tunc com- 
miferunt. Eiutdem luvemii Praef. Llrbi meminit Symmachus in 
lib. x. Epift. 43. Hit igitur teiiimoniia adductua Iuventium hie 
edere malui, quam cum Gelenio aut Lindenbrogio Eivenliam, 
praefertim cum et MIT. Regiut ac Flor. (et Colbert.) cum Edi- 
tione Aug. a n of iris partibua lient. Atque ita in Codice Th. 
ementlandum cenfeo. [Quaefttor autem iieic (ut et ait P. Pi. 
thoeus)^ponitur pro Quaejior .) vales. V. Corlini p. 237. et 

12. Damq/us el Urflcinux.~] Ita Anallafius et Liotprandua in 
Vitis PP* Urjitum vocat Huhuut H*ii. Ecclef. lib. it. cap. x. Vrfa- 
cium Socrates lib. iv. cap. 24. S 07 on! r mis lib. vi. cap. 23. Ur- 

Jicium Micephorut Calliiiut lib. xi. cap. 30. limdbnbr. 

Damafus et Urjicinus.'] Urjlnus in codice Regio ct Valent, 
[et Colbert.) nominatur. fteque aliter hunc Damafi competito- 
rem appcllat Hieronymus in Chronico , ct in Epifl, ad Damafttm, 
Socrates in lib. 4. cap. 3cp et ex eo Cafliodorus in lib. 8. Hift. 
Tripertitae. Accedunt Epiliolae Concilii Aquileienlis. et Concilii 
Romani a lac. Sirmundo noper editae, in quibus Urtinus dicitur, 
ut et apud Ruiinum. De quo confulcndi lunt Annalea JlluilriiT. 
Cardinalia Baronii. vales. 

Snips Jiudiis'} aemulando. Adiumentis adiutoribus , af- , 
feci is. ' W. 

13. ’ In Baftlica Sicinini.'} Marcellinus Presbyter in Praefatio- 
ne libelli precum, quern obtulit Valentiniaaa iuniori , hanc Bajl- 
licam Liberii vocat, co quod Liberius Papa illic Ecdeftam aedi- 
ficaflet. Memio lit huiua Bafilicae a Liberio Papa conitruciae 
apud Anallaltum Bibliolbccarium in gellis Liberii. Verum Ana- 
ftafius earn Balilicam a Liberio ftructam efle dicit in Macello L 3 - 
viac, non in Balilica Sicinini. Macellum autem illud, et Sicinii 
Baftlica fuertmt in regione v. Bajilicam Liberii vocat vetus 
Scriptor, qui hifloriam huius rchifmatis litteris mandavit: Socra- 
tes to librt iv. capite 49 - Baftlicam Sicinam, Ton ov rqr 

*isj2.i%lrus- * VALES. 

In Baftlica Sicinlhi ) in regione v. hodie- Santa Maria 
Maggiore. Donat. Roma rv. 3. ttno die 137. rcfcria cadavera 
perempeorum. De hac concertatione vide praeter feriptores hilt, 
ecclef. Gibbonum T. vi. p. 174. IT. Tillemont T. V. P. t. p. 55 - 
58 . W. 

14. OJlentatloncm ] magnificentiain , lautiorera \itam. Late- 
rum pulmonum. W. 



Digitized by Google* 




MiRCItUKUM. LIB. XXVII. C. III. §. IO-I^. 179 



lit dltenlur oblationibus matronarum , etc.] Nimis pol hoc 
venira: ei iofatiabile habendi Jtudimn in farri ordinis vim, non 
antiqua i'olum, fed *nofira quoque tempora fciunt. * Infanum 
bene ad Ammiani mentem Hieronymus ad Eultocbiurn Epift. 22 f 
Quidam in hoc omne Jiudium vitamque pofurrunt , ut mntrona - 
rum nomina, dornos , moresqu r cognojcant, ex quibus unum. tfiil 
huius arlis eft princeps, brevis er ftriclituque defrribatn, quo fa - i 

cilius magiftro cognito, difcipulos recognajcas. Cum $olc Jejtl* 
aus exfurgit , falutandi ei or do difponitur, viarum compendia 
requiruntur , et paene usque ad cubicula dormif nlium Jenex im- 
port unus ingreditur : ft pulvilluni viderll,Ji manlile elcgans , ft 
aliquid domefticae Jupellcclllis, laudat, miralur, attrec/at, et fe 
his indigere conquerens , non tam impdrat . quam extorquct : 
quia ftn»ulae metuunt veredarium Urbis ojjendcre. \ ide lo- 
cum. idem Epjilola ad Heliodoruin 2. ad Nepotiauum F.piiL 2. 

*Cui larnen vitio in partem obviare conaii Hint Iroj.p. \ dlenli* 
nianus , Valent et Gratianus AAA. ut ex comm ConJUtution# • 

ad ipfnm bunc Damafum Epifc. urbis Rom- conit, n ; cuius haec 
font verba i.. 20 C. Tbeod. De Epifc. ErHef et Clcricia: Ec- 
cleftaftlci aut ex Ecc left aft ids, 1 >el qui Continentium Je volant 
nomine nuncupari , viduarum ac pupillarum domes non adeanU 
fed publicis exterminentur iudiciis . ft pqfthac ros adfines ea- 
rum vel propinqui putaverint defrrendos Cenfemus etiam , ut 
memorali nihil de eius mulieris , cut J'e privadm J'ub praetextu, 
teligionis adiunxerint, liberalitate quacumque , vel extreme tudi- 
tio pojftnt adipijci. Et omne in tantum inejffleax Jit, quod alirui 
horum ab his fuerii dereliclum, ut nec per ftibieclam prrjvnarn 
vale ant aliquid vel dona t tone vel trfiamento percipert. (Juin- 
etiarn ft forte poft adrnonitioncm Legis noftrae aliquid hisdem 
eae feminae vel dona done , vel eztremo iudicio putaverint re- 
linquendum, id FiJ'cus nfurpet. Ceterum ft earum quid l oluntate 
perclpiunt % vel ad earum fuccefftonem vel bona lure Qivili . . el 
Edicti bcneficiis adiuvantur , capiant ut propinqui. 1 .ect* in 
Eccleiiis Rom. in. Kal. Auguil. .Valentin, et Valence ILL AA. 

Coirs. LIKDENBR. „ 

* Ut ditenlnr oblationibus matronarum .] Epifcopos urbis Ro- 
mae periiringit Marccllious , qui oblationes fidelinm in proprioa 
ufus converiebant in) n qootyjqoiv o’vouar/ t*Jv <Jwj>oAif<£/av Intrrx*** 

Ufvoi, ut ait Apottoniua de Moniano hgeretico apud Eufebium. 

Veteres Cbriiiiani olim annonam et pecuniaa offerebant Sacerdo- 
tibus, quibus non folum Clerici , fed etiam pauperes matriculant 
alerentur. Poitea Sacerdotes quidam has pecunias intervertcre et ** 

in iinum fuum congerere coeperunt; et paucorum culpa, ut relU v 

qui omnes hac fulpicione contingerentur, effecttim elt. Quocicca 
Johannes Chryfoftomus in Homilia 21. in Epiflolam Pauli A. ad 
Corintbioa fuadet fidclibus, ut ipfi eleeroofynas fuas erogent pau- 
peribus. nec Sacerdoti ulterius offerant. Lege Gregorium Kazi-in- 
zenum in Oratione 3 2 * P a g* 5 * 6 . et de Epifcoporum provineia- 
lium tenui victu, vili cultu, demiflisque oculis, euondem in Car- 
minibus pag. 11.* vai.es. 

Ut diteniur oblationibus matronarum ] unde Damafum Uriini 
fectatores nominarunt Aurifcalpium Matronarum. W. 

* Procedantque v eh i cults inftt denies, iircumfpecte vqftitl, ep. 
cur. profufas.\ De hoc non Antiftitum modo Romanorum , led 

M 2 



Digitized by Google 



i8o 



commentarius in iuuiakvu 



etiam reterorum Patriarcbarum et Archiepifcoporum luxu loquitur 
Gregorius Nazianzenus, in Oratione funebri de laudibus Balilii, 
pagma 560. et in Oratione 3 a . pag. 536.* vale*. 

Circumfpecte J fplendide, ut omnium oculoa in fe convertant- 
Gelliua 1, 5’ circumfpecte compoiiteque indutua. Circumlpectu* 
refpondet graeco mgifiXtnrof. W. 

<5. Quam vitiit opportune] praetendunt, qua excufare ea to- 
lunt. W. • 

[Si ad imitationem quorumdam jlntifiitum Provincialium 
viverent , quos tenuilat rdcndl putandique parcijjirnr , vililat 
rliam indumentorum et Jdperci/ia Jtumum Jpectantia commen- 
dant. ] Martinua Turonorum Epifcopus, aequalis eomm tempo* 
rum, in Epifcopatu idem conjlantlffime perfeverabat , out print 
fueral. hadem in cordc eiut humililat ; eadem in vejtitu ciut 
Vltilas erat : ut feribit Sulpicius Severus in vita S. Martini. Ger- 
rri anus quoque AutilliodorenJis Epifcopus, Martino fuppar, vili re* 
Re utebatur, licet numquam Monachua fuiflet, ficuti fuerat Marti- 
nua, Germano (inquit Conflaqtius Presbyter in libro de eius vita) 
indumentum cucul/a et tunica indiferetit fuerc temporibus. Cu- 
culla autem et tunica indumenta turn erant plebia ftomanae. Cu- * 
cullae nomine dolign.it beic Conftantius veiiein cucullatam , et a 
cucullo capitis tegumenro ita dictam : quae tunica alio nomine 
.Capa dicebatur, quod caput operiret: erat autem non cucullata 
modo, fed etiam manicata vel manuleata, et talaris. Supercilia 
humurn fpectantia >apud Ammiantim, et cordit humilitat apsd 
Sulpicium. una res eft. Legimus Theodolium luniorem Aug. Cher- 
fonenlis Epifcopi, Conftantinopoli mortui, faguni fordidum maena 
cura quaelivifl'e , et ob fanctitatem bominis rererenter induille. 
Sererus Sulpicius in libri dc vita S. Martini Icapite xxvt. Sed 
nec cibo, inquit, aut fomno quidem induljlt, nijl in quantum 
naturae necejfttas cogebat. Idem in a. Oialogi de virtutibus 0 . 
Martini capite 1. lunicam c-t ampbiba/tim Martino Epifcopo tri- 
buit: et in capite iv. eum, cum dioecefes viCtaret, frjie bifpida, 
nigro et pendulo pallio eircumtectum fuilTe prodit, nec veiiiculo,, 
ac ne equo quidem, fed afello fuo infediile, et tantummodo pi- 
Jcem Pafchae diebus edere confuevifje : ut in Dialog! ni. capita 
xm. invenio.] vales. 

Perpetuo aeterno numini. W. / 



C A P V T IV. 

Ammianus in bellum adverfus Gothos iturus excurlionem li- 
cit in Thraciam eiusque originem ac litum breviter perfequi- 
tur. W. 

1. Cuius regebatur arbitrio ] cf. Spanhem. ad Iuliani Carfa- 
res p. 11a. W.. , • 1 

3 . P/aciditate] plauitie. yiggeruin montium. W. 

Homeri perennis auctoritas.] Iliad, lx. 5. 

. Bogins «al i><pvgos, tuts ©s>>>x»| Sir orjre* 

’EXSovr’ ffamVrjf- liaDESBR. 




M AR CELL. LIE. XXVII. C. III. §. I l5. C. IV. §. I -8. l8l 

Aquilonam et %ephyrum ventos exinde flare.'] Homeri ver- 
fnm qui ell in II. 9, 5. fic explicit Strabo in lib. 1. p. a$. Almel. 
ut Homerus non generaliter dixerit e Thracia Zephvrum flare; 
fed tantum incolis Thai!, Lemni, ac Samothraciae. Alii eciam ali- 
ter explicabant, ut ibidem refertur a Strabone. Sed fortafle et 
boc dici poteft, Homerum poetica licentia id dixifle. Nam Poe* 
tae omnes ventos e Thracia flare fabuiantur, ibique ventorum Ipe- 
cura eflef ut feribit ex Dionyfophane Scholiaiies Apollonii pag. 
59. et auctor Etymoiogici in ‘A?or?rt/r. vales. 

4. Scordifci, longe nunc ab iixdcm provinciis fleparati] Am* 

miani aetaie ad Pannoniam relati. Cl. Tzlchuck. ad Eutrop. 
p. 249. et 2 55 - W. • 

Human unique flanguinem in ojjlbus capitum humants biben - 
Kutus Fell. c. 9. In Thraciac regionibus etiam Scordifci 
bahitaverunt , pariter crudele el callldum genus. Alulta de flae * 
vitia praedictorum fabulofla memorantur , quod hafiiis captivo - 
rum Diis flu is aliquando libaverint, atque flanguinem humanum 
in ojfibus capitum fotare Jim foiitl. Florua lib. 111 c. 4 « Vid. 
alia his Emilia apud Herodot. lib. iv. c. 65. et Auctorem libri 
*f?l rwv mcxAwv , Pomp. Melam lib. n. cap. 1. Solin. cap. 20. 
lfldorura lib. ix. cap. 2. Paul. Warnefr. Hilior. Longobard. lib. 1. 
cap. 27. *Aihenaeum lib. 2.* lindenbr. 

Omnan am Jit exercitum cum reclore.] C. Porcius Cato Con- 
ful cum Scordifci] bellum ininliftet . male rem gellit, ut feribit 
Eutropius in lib. 4. c. 34. ct Prologua libri 63. Titi Livii: ex* 
creitus enirn (limile prodigio) paenc totus elt imerceptus, ut lo- 
quitur Florus in lib. 3. cap. 4. Dio in Fragment!] quae nuper 
edidimui ( fragm. 93.) t ijv Kdrwvor ai/ufyapav vocat. Sed nemo 
ex illia Scriptoribua Catonera 1 'orcium in eo bello occubuiile 
feribit. vales. 

5. Ut nunc ternimu. r] noftra aetare. Cornuti Jlderts lunae. W. 

6. Qua Romanum cacfpUem lambil ] poet. Romans] provin- 
cial praetcrfluit. W. 

7. Unde corum \iu 6 ar erjurgit"] Mf. Unde eo iu/rar. SeripGt 

Ammian. unde eoum iubar: quae dicendi forma apud cum Fre- 

quens. Sic lib. 18. c. 4 - -dd tuendas panes Eoas. Lib. xx. c. 3 - 
Per Eoos Lrnctus. Lib. xxvil. c. 1. Per Eoum orbem, etc. lin- 

DENBK. 

Difcidium panditur lerrarum angujlum ] Bosporua Thra- 
cicuj. W. 

8. Jicontisma.') Hunc aditum provinciac Macedoniae comme- 
moravit in lib. 26. c. 7. Knit et ManGo in co aditu ita dicta in- 
ter Topirum Rhodopae, et Ncapolim Macedonian opida: cuiua 
meminit Antoninus in Itlncrario. lu Burdigalenii hinerario Gc no- 
tatur p. 6 o 3 . Wefleling. 

Civitas Topirum m. x. 

Abut. Pnrdos m. 8.. finis Rhodopae , et Macedoniae. ‘ 
Alanfio Aconlisma m. 9. 

Sic enira feribendura eft. Conftantinus in lib. a. ntp) SeyuaVav 
Acontisma inter urbea provinciae Thraciae numeral: cui non aflen- 
lior. vales. . 



1 8a COM ME NT Ames IN AMMIAKUU 



Arethufa coni' a ills et Jlatio , in qua vifitur Eurtpidis J*~ 
pulcrum ) Plutaichus in Ly» urgo c. 3». Pauianias in Atncis c. s. 
Fliniu* lib xxxi. cap. 2 Dionyfius Antholog. lib. m. * Vitruvius 
lib. g- C 3.* LlBDttMBH. * 

Arethufa convallis et Jlatio. ] Sic Gelenitia edidit. * At m 
codi'ihus *MflT V attc. ToloA * Kegio [ei Golbenino, ] perinde ac 
jn Atignfi.ina Edition? feriptum reperi, Arethufa cures vales ejl 
Jlatio Unde iia Yere feriptum fuilTe coniici potefi, Arethufa 
circa voiles ejl Jlatio. Arethuia urbs Graeca in Macedonia to* 
cenietur a Scylate Caryandeno. Ptolcmaeus Amphaxitidis opida 
numerar ’Af/Sot.ja, Srayttoa. In ea fuit mutatio curfus publici, 
ut icribitur in Bordigal. Itinerario p. 604. WelJeling. fic: Motif. 
Acontisma 9. Mut. Aeapollm m. 9 Civ. Philippis m. x. Afut . 
Ad duodecimum m. 12. Afut. Dobcros m. 7. Civ. Amphipolim 
m. 13. Afut. Peripidis m. x. Ibt pofitus ejl Euripides poeta: 
legend 11 m ell Afutatio Arethufa. valesius. Sane quis neget fic 
coniici pofle? Sed quis eliam dirat tali coniectuiae fentemiam 
fanam adefie? Erant baec loca plena vallibus et collibus ; ac 
tota quidem Tbracia. An igitur bare una per tain multipliers 
valle* ilatio? Quis id dixerit? ant quis recenfuit talem Rationed], 
vel alteram, circa monies? Haud dubie latet alterius lhftoriae ally- 
fio. Mihi in raentem venit Arethufa arx Sltalcae et Jlatio. 

CMONOV 



Arethufa , ubi vljltur Eurtpidis fepulcrum .] cf. Addaei Epigr. 
viii. in Auihologia Graeca Vol. 11. p. 226. lacobs. et Animadverf. 
Vol. 11. P. a. p. 237. W.^ 

Stagira. ubi Arijlotelem'] Pomp. Mela lib. 11. cap. 2. ct alii 
pi tires. LIXDEXMl. t 

. Ut Tullius ait J Acadeni. ix, 38 * ubi vid. Davif. p. a 33 . ed. 
Rath. W. 

9. Sttis popnlariiim corporibus. W. 

10. Marcus Didius , ere.] Florus lib. in. c. 4 - Rufus Felt. 

C. 9. M arcus Didius vagaates Thrac.as repreffit , Marcus Drufus 
intro fines proprios continuit , Minucius in Hebrt Jluminis gfa~ 
tie vaflavil. Per Appium Claudium Procorifulem hi qui Rho- 
dopen incolebant vlctl funt. Europae maritimas urbes antea 
Romano claffis oblinuit. lindekbb. 

11. Advenit pojl hos Imp. Lucullus] Eutropiua lib. Vi. a. 
et 10. et alii, lixdknbh. 

Aemimontanos acriter tejiji . ] Haec fere omnia ex Rufi Feili 
Breviario paucis iramutatis translata funt: fic enim ait Fefius c. 9. 
M. Luc.nl l ut per Thracias cum Beffis primum confiixit . Ipfam 
caput gentis Thraciam viclt : Aemimontanos fit beg it : Eumul- 

piadam quae nunc Philippopolis (licit ur , Ufcadamam quae rnodo 
Hadrianopolis nominaiur , in dilion em noflram red eg it , Caby* 
iem cepit, etc. Sic enim in vetuftiilimo exemplar! Bibliothecae 
Regiae hie locus Felii perferiptus efi. vai.es. 

Se r provinciae funt quaefitae .1 Rufus Fefius c. 9. fic habet, 
ut quidem in Mf. Regio legitur: Ita ditinni Reip. fex Thraria- 
rum provincial funt conquaejltae : Tbracia , Aemimontus. Afoe- 

fia inferior , Scythia , Khodova , F.uropa. Et* patillo (upra : Per 
A f pium Claudium Praconfulem , hi qui Rhoaopam Incolebant 9 
vioti funt. In Itinera rio Burd galenfi Rhodopea provincia dicitur. 



Digitized by Gpogle 




, JU.iaCKI.HN0M. X. I B.X X VI I. C.1V. §. #- 13. i#3 

in Nolitia autem Imperii Rkodopa: lie enim babet Mf. vales. 
a Tzfchucke ad Eutrop. vn, 19. p. 509. W. 

’ u. Quae ex frontr Illyriis rji confnis.] Magis placet Co- 
dicis Rogii [et Colbertiui] * Totol. ac Vatic.* aliorumque feriptu- 
1«, primage v front r , quae III. etc. Ait enim ex eo latere quod 
lllyhco coniiguum eft, primam e Thraciaruni provinciis occurrere 
Tliraciam proprie dictam, quod verum eft: Tnracia enim proprie 
dicta, Daciae lllyrici provinciae confinis eft, uc ex Itinerario liur- 
digalenll appnret. At in vulgata (criptura haec verba ex fronte 
■ fnperflua client. Quod li a ironte quae Macedoniae conterminal, 
eoepillet Ammianua, primam tunc Khodopam poluiiTet. valu. 

Philippopolit ] olim Rumolpins ^hodie Philiba). cf. xxit, 2* 
OTI, 10. lieroea , cf. Weffrling. Inner, p. 251. xiemimontus, 
«uae et Thracia fecunda. in qua Hndrianopolis , aliis Oreftias, 
dim (fortaffe lingua Thracum vernacula) Vscudamt a (nunc Andri- 
nopelj xiv, 11. - lnchialon (Akkiali). Cf. xxti, 8. 43 - W. 

Uscudnma.] Pectins in exempUri Regio, *Tolof. * [et Colb.] 
Vscudama: lie enim Fellus, lornanes et Marcetiinua noller alibi 
(uv, 11.) earn vocant. vales. 1 

Myfia ] Haec Moelia inferior feu fecunda appellatnr, de qua 
Mirceli inua in lib. xvti. cap. 12. Pannanias Moeftarumque alte- 
ram cuneis incurfare difperfis. At fqperior feu Moelia prima in- 
tei provincial erat lllyrici, ut docet Notitid Imperii, et Hufua 
Fedus. VALES. , 

Marclannpolis a forore Traiani ] Meminerunt civitatis Pro- 
copius de aedificiis, et Tabula vetus itineraria. De forore Tr#- 
iani ita in antiqua inferiptione : mvi tKauni aooosti et mak- 

ciame sonoais a no. *Cur autem fororis nomine banc nrbem 
Traianui appellarit, Iordanei narrat de reb ( us Geticia . pag. 50. 

De forore Traiani Plinius in Panegyr. * lindknbr. Cf. Penplum 
t Fonli p. rti. Itio. Gronov. et xxxi, 5 - 8- W. 

Doroftarus (Dry ft) — IN 'Icopolls, quo nomine et nunc ap- 
pellator. VY. 

Odyjfus . J Sic Ptolemaous appellat, et Procopius in lib. 4 - 
de Fabncis. Sed Diodorus Siculus, et Strabo OdelTuna vocant 
Milefiorum coloniam, inter Apolloniam et Callatim ex adverfo 
Heraclcae in Ponto nobiliilimac litam , ut feribit Diodorus in fine 
lib. xx. Quam feripturam (irmant numini veteres , quorum unum 
oftrndit imhi'air Clar. loliannea Triftanua cum hac inferiptione: 
©HOT- MEr AAOT, et ad latus, OAH. et alterum pulcherrimum 
io Thefauro Nobilillimi Aurelianenfium Principis ab fe vifum elfe 
teAatus eft inferiptione integra: ©EOT. MEr AAOT. OAHClO- 
TftN. vales. v , 

In qua celclriora fitnl aliis opptda ] Celebria elfe antiquam 
lecttonem , hoc eft, liaberi in Vaticano codice teftatur If. Volliui 
ad Melam lib. it. cap. 11. quae perperam mutata lit. ghom. 

Dioriyfnpolis ] lie et hodie. Tomi (Temeswar). W. 

Et Calatis.'] Callatis geminato lambda feribi debet ex Ptole- 
mato, Procopio, Diodoro, Etvntologico magno: quibus acce- t 

dunt Tabula Peutingerorum , et Nummi veteres KAAAATlANfiN. 
Cfindita eft ab Heraclienftbua in Ponto, ut ail Memnon et Strab >, 
cl a vicina palude lie nomioata, ut ait Auctor Etymologici. KaA- 



1 84 CO MMENTAAIUS IK AMMIANUM • 

Xa T/s , inquit, no\n 1 st) %rio$t 7 ea vno n'j>a«X»wr Jv. dvouaarot 
ano rrft nafaxti^/yifS X/uvtjf. Regius f et (olb.] codex hie 
fcripium habebat Galati: fjuomodo et in RuG Felti exemplaribus, 
et alibi diciiur ut apud Diodorum in Gne lib. 20. TiaqijXSrv fit 
oSi , » xfiTcu fjtira^v piv ar.oXXuxias %a) yaAanai ■ feribe 
na^dnSos^ Ptolemaeus saXAar/av vocal, vales. Cf. Weflcling. 
Itiner. p 2:*8. W. 

Europa ] qua prima ell ex AGa veni#ntibus. W. 

Apris . J Ptolemaeus in Thracia recenfet "Anqot • koXmv/oc »?fo- 
*A#/a Procopius in lib. 4. Gotth. et Conilantinut in lib. do 
Themat ex Hierocle an qo> nominant. vales. 

Apri <Apro; et Perinthus 'hodie Ererli) cf. xxn, 2. W. 

13. Maximianopolis J quod nomen etiaranunc habei. A/nro- 

Tiea (M.irogna . VV. 

Aenum, rjuam conditam et relictam Aeneas'] Pomp. Mela 
Jib it. cap. 2. Exlmia eji Aenos ah Aenea profugo conditz . 
Procop. de Aedil. pag. 44. Stephan, in Aa«<a. lim>ei*bil Vii. 
fupra xxii y 8- q<<i locus liuic omnino conferendus. W. 

>4- Praerogallva qua dam 'vitae longius propaganda e] lon- 
giore vita. Col/uvione cihorum quamquara vario ciborum genere 
pr>»miicue utuotur. — Perenni viriditate roris afperglnibus ge» 
lid is corpora conjlringente poetice, fed venufle. Pedeitri oral i one 
ita effern poliit : roris puriiGmi Temper tenui frigidaque adlper- 

gine <orpora confli ingente. Aurae purioris montanae dulcedine 

C otiuntur , radiosque folis fuapte natura vitales , vitae horni- 
um * onriticentes , primi omnium in motitibus degentes fenxiunt, 
mac id is rerum humanarum aeris inferioris . hominibus prop 1 oris. 
Eodem fere ieulu res mundanae xx, 11. W. 



, . C A P V T V. ' 

• I 

lam vero ipfum cum Gothis ( occidental! bus in Dacia hab». 
tantibus, Mocfo • Gothis, Mannert Germ, p.424. Zolimo Scythit) 
gcllum bellum enarrat Marcellinus, qtiicum conferas ZoGmum iv # 
lo. if. Gibbon T. vi. p. 247. IT. W. 

1. Foederihus ingenuae pads ohflricta ] Mf. vige pads . 
Forte fcriplit Ammian. foederihus iugis pads, ut inf. iuge Jilm- 
tiu/n. Vel ingenuam pacem vocat, quae nullis iophismatum tech- 
nis tallit. Sed alterum rectius eile videtur. ' lihdekba. 

2. Pubescente primo *1 fere. cf. xxx, 5 . W. 

Daphnem nomine muni men turn. ] Daphne cafirum fu!t in 
Moefia fecund a , quod Conliantinus Maximus adverfus Gothorun 
exenrfus aediftcavit, telle Frocopio in lib. 4* de operibua lufti- 
niani. Unde in Nummis Conllantini coxstantixiaka. dafkb. ii- 
citur, telle Ocrone ct Goltzio. Ab eodem caltro dicti funt Bal- 
liltarii Dafn^nfes, et Conliantini Dafnenfea inter militares nunze- 
ros . qui Magiflro militum per Thrarias obtemperabant , ut iigi- 
tur in Imperii Notitia. Procopius quidem hoc cafirum in adverfa 
Danubii ripa collocare videtur ex adverfo Transmarifcae call ell i : 
fic enira ait: psrd to xuvror to rfrr/Aa$»<#*as oxCgiapu* Itrtv, 



Digitized by Google 



MARCELL. XJB. XXVIF. C. IV. §.13-14*. C. V. §. 1-6. l85 

o vnt? xa TCtvTixgu iv rf dvnnlqctv sjns/pp Kcav 9 ravr 7 vds non *P«- 
p aluv fiziiXrvs Ipqovqiov ovx aVjUMjjui'vov (f^oSo/ni^oaro Aa<p»»i» 
or. ma, odx clfvp<poqov vrvoju/xoJ* ratdr* $uAa'<j»f efhau rov woraMov 
r»ar/?*Sfv. / y o/2 Quin turn Trismarijcae coficllum Jequitur , cut 
ex advcrfo in oppojita continent* ConJinrttinuj o/im Imp. ca - 
ftrurn non obfcurum exfiruxit , • Daphnem nomine , e republica 
fore ratus , Ji utramque Jiuminis ripam eo modo cujiodirct . 
*Haec cum ego olim adnoulTem , incidi poAea in tomum in. 
Grelferi de Cruce : ubi eadem a Grellero oblervata eJTe animad- 
vert! in iibh JL capite 3i.* vales. Cf. Tiliomont T. iv. p. 

447. w. 

5. Prope Cnrporum ' victim ] Propemodum ex hisce Ammiani 
verbis fitum Carporurn deprehendimus , quos vicinos fuiile Qua- 
dis verofimiliter purat B. Rhenanui Rer. German, lib. 1. Gerte 
poll Qua do s , Aftingos, Lacnngos , etiam Yia^noi to r^vos fequun- 
tur in F.cloga Legation. Petri Patr. pag. 16. li.^dener. 

Prope Carporurn uicu n».] In Mocfia, ut videtur. Carpi enim 
a Galerio victi , deditione facia omnes in Rom. lolum translate 
iimt, Tufco el Anulino Cofl*. ut ait Victor, ei Idatius, et Ma- 
mertinus in Panegyr. ConAantio Cacf. [Corporum fcriptum eft in 
Mf. Coib. et quibusdam aliis.J vales. 

Carporurn ] qui Carpathios monies infediiTe videntur, a .Dio- 
detiano in Moefiam fecundam iraducti. Heyno ad ZoAm. 1, 20 . 

р. 639. Iul. Capitol, in Balbino c. 16. W. 

6. Per /Vnvidunum.] CaArum fuit in Scythia , ut docet No- 
titia Imperii Rom. et Procopius in lib. 4- do operibus publicis a 
lultiniano conditis , ubi omnes Thraciarum provincias cum caAei- 
lis enumerat: 2 xv$ t 'as rqoopls , vfa/cWvy, xuAA arts, etc. Pto- 
lemaeus Noviodunum Moefiac opidum fuiffe aetate fua teAatur. 
*Hodie Nivors (in Bulgaria. W.), teAe Cluverio in libri 3. ca- 
piie 43. * Porro hoc tertio anno expeditions Gotbicae, Valrtjti- 
niano Nobil. puero et Victore (£ofF. Valentem Novioduni rrfedwTe 
teftantur lex a. Cod. Th. de fifci debitoribus, et lex 1. £od. rod. 

de veAibus holoveris. vales. • 

Gruthungos bellicofam gentem ] Lib. xxxi. c. 3. Gruthungif 
ton/inis Tanaitas — temp us opportunum nactl Grulhungi. Sic 
enim meliores codd. ( Cf. etiam c. 4* 5. W. ) Mira autem in 
hoc nomine variatio : inter quas tamen tot diverfitatef proximior 
ad Ammiani fcripturam Zofimus, qui eos Prothlngos vocat lib. iv. 

с. 38- ^E^vos rt 4 SxoShxov vniq rov ’'Iarrjo^ itpdnj nanv ayworov 
roif ixiios vo/ua'criv. *ExdAotrv Si TlgoSiyyovs a drove oi ravry fidq- 
fiagoi. lidem Claudiano Gothunni *) funt, in IV’. Conful. Honorii 
T. 623. 

Aufi Danubium quondam tr an snare Gothunni, 

In lintres fregere nemus. 

•Idem in Eutrop. lib. 2. v. 153. Ojirogothis (ita leg. vulg. jfjlro - 
gothis ") colilur mijtisque Gothunnis Phryx oger . Et poAea v. 
196. Bene rura Gothunnus Kxcolet. At Gauihunni FI. Vopilco 
m Probo c. x8. et Vithungl Sidonio Apoll. Carm. vm. Trutungi 



\ 

*) Gruthungi in ed. Gesneri. W. 



Digitized by Google 



ifc’6 



CUNMIKTAAIVI IH AMMI AN UK 



Pollioui in Claudio c. 6. Quineliam Iuthungi (de quibus Ammian. 
lib. xvii. c. 6.) iidera cum liisce Gruiltungis five Prothungis cHe 
videntur. LrsiifcNBR. Gruthungos gcnlein Golhicam ( orientates 
Guild Tunl, Manner! Germ. p. 427.) ut Iuthungos I. / ithungos, 
nationem Alamannicam, a I.indenbrogiu confundi Hadr. Vaieliui 
monel in Praef. p. ixxl. W. • 

A thnnnricum ea Irmpeftale Iudicem potcntijjimum. ] Non 
protriium hoc dicendi genua, ut Indices voccmur celliorea po- 
tellates. * In Leiania Bavonia Abbalia Corbeienl. Omnibus Iudi- 
cibus el cuncto exercltui Francorum vita et victoria. * Quo 
ijgnificaiu vox haec non femcl ab Ammiano ufurpalur. Lib. xxix. 
c. 4. -id r ml a itaque plurlum copiarum animati Indices. £[ 
de hoc ipfo Atbanarico lib. xxx. c. 5 . Alhanaricus Thervingo- 
rum Iuder. Lib. xvii. c. 13. J'ehebanl cum Armigeris Princi- 
pem, gentisque Iudicem. “Concil. Afric. c. 61. Salvianus lib. 5 . 
ubi de Bagaudis. Eodem lihro pag. 116. Indices variis populit 
proefidentes. lordanea de Regnnr. SuccelT. p. 141. Cyrillo, Mar- 
cello , Fara, aliisque dlverfis Iudicibus dolo peremptis, in Du- 
cem Sa/omonem Jaeviebat. Freculfus lib. 3. cap. b. Mijii in 
Hijpaniam Indices. Orof. lib. 7. cap. 42. Africam Jlrenue ad- 
verfum Iudices ab eo rnijfos tutatus eft. Quo lenlu eliam pag. 
14b. Iudices partial donis, partim blanditiis fibl conjbciat. 
Ammian. lib. 17. c. 12. §• 21. Optimalrs et Indices. Haec vero 
loquendi foj-nia ex eo manat, quod qui arirs vel dux gregis di- 
citur, a Graecis appellatur K$>idi and too *ffv«». Artetnidor. 
lib. 2. cap. 12. Idem Iudex et Dux idem. Vid. Synod. l.halci d. 
nag. 44. Marculf. Formul. pag. 459. Panegvr. Mameriini in lu- 
lian. Iudicum nomine a nefariis lalronibus vbtinebantur. * De 
Alhanariclio auiem 7 .oliinus lib. IV. c. 7. 'ASava'gixdv re waved* 
rou fiaoiXtiov rd> 2 »ui<»* dfgoiro ylvovs. Anmiianua iterum lib. 
xxxt. c. 2. Aluni Iudices eliamnunc eligunt diuturno bellandi 
uju Jpectatos. Ll.NliEMBR. 

Athanarlcum iudicem polenfijftmum ] Sic Gothorum Repel 
fpreta Regis appellatione Iudices dici malebant. De Athanarico 
, id tellaiur Themiilius in Oral. x. ad Valentem, quani ei poll 
pacem cum Gothit initam dixit, Valeniiniano 111 . et Valente ill. 
ColT. oCtoi your rev is f v rot fiaoiXtus Inuvu/sia v dna$tn 7 , rdv rou 
ihxaorov SI dyanq’ ns Imho /uiv Susd/stus si qoeqn/sa , to SI 00- 
ipias. Idcirco enim Regis appel/ationem rcpudiat , ufurpat Iu- 
dlcis , tamquam haec quidem potentiae , ilia vero Japientiae 
propria Jit. Ceterum in codice Regio Adatharlcus hie Gotho- 
rum Rex Temper dicilus, Augultana Editio hoc in loco ad Atha- 
naricum praefert. [Codex Colbert. Adatharicum , Adalhanirih- 
cum, et Mathanaricum.] vju.es. 

Quam Jibi crediderit ] Vo. credideral. lindemr. 

Habileni J tolcrabiliorem. W. 

7. Commerciis vetllis.] Romani veterea prudontiae civilia ma- 
eiltri , focdcraiis barbaris maximi bcnelicii loco commercaudi in 
folo Rom. copiam dabant. Sed ne mercaturae Tpecie barbari, 
utpote natura perlidi, inlidias Itrucrcnt, neve interna Reip. cu- 
riolius introTpicerent , certs in limite opida ei rei Aatuebant, et 
quibus diebus ac quoties convenire ei* cum Rom. liceret, prac- 
I crib ore Tolebant, *cullodes quoque eisdem apponebant Centurio- 
nes, qui eos deduccrent:* ut de Marco el de Cowinodo leribil 



I 



I v . 

MARC2 LL1N lIMi LIB. XXVII. C. V. §. 6-10. 187 

Dio in lib. Jt. e. 15. et lib. 73. c. 3. ubi tie p*ee ctim Mxrco- 
mannis et cum Buris facta loquitur: ’et ante ruin Tacitus in 
bbro iv. Hift c. 64. et in libro tie Moribus Gernianorura c. 41. 
tie Hermuntiiiria. * Et Gothts quitiem initio cerla in litnite opids, 
in quibus commerrarentur, praeiiituta eflie tiubium non eft. Po- 
ftremo tampn foerlerr id a Rom. obtinuerant, ubicumque demur, 
vellent, ibi commereatum ut exercere fibi liceret , ut fcribit Tbe» 
miftius m Orat. x. bed Valent in pate ilia quant cum Atbsna- 
rico percuftit, in duobus dumtaxat opidit ad Hiftrum ft tit com* 
mercandi ius Gothia dedit , tefte ibidem Themiftio De bit mer- 
utihua ad Hilirum Deupput, Prilctts pailim, et Malchut in Hifto- 
tiis loquuntur. vales. 

8 . Rudis ] ufu et experientia nondum firmatut. Spectator 
iudex. W. 

g. Mill! lam agrhant . pul.] Tria haec verba abfunt a codico 
Regie et Vat. f et Golb.j ultimum vero etiam ab Edinone Au- 
guliana. Certe longe #legeniiu» legetur hoc modo : MiJJli/ue vi~ 
cijftm Victor et Arinthacus , qui tunc equejlrem ac pedrjlrem 
mili t lam agebant , cum propo/ltis condilionibus , etc. Victor 
anira Magifter equitum, Arinttiaeut peditum crat, it proximo di- 
xit Marcellinui. vales. 

Recce nc/fcentibut J prudentibus. Beincllo legendum videbatur 
recognofcentibut. W. 

4 Navibus directU in medium flumen foederari pacemi] Gttic- 
ciardinus in lib. 3. fcribit, Ludovicum Sforliam Mediol. D. cum 
a Carblo Rege Francorum in colloquium vocaretnr, ad vitandat 
fraudcs ct inlidiat ambos fuo quemque lembo In medium flumen 
develti, ac ibi colloquium haberi maluilfe. Tbemiftiua Orations 
T. de hac ipfa re loquitur, quum unam navem, in t|ua Impera- 
tnr Valens) pacem fecit, Xerxis cum maximo exercitu HeUelpon- 
tum tranaeuntit clafli praef'erendam rile aftirmat.N lindeubb. 

to. Coriftantinopolim rediit, ubi poftea Athnnarlcus prox. 
fact, genii, ter. exp. fat. fort, drcefjtt.] Sub Theodofio Imp. 
(A._C. 38*- W.) Athanaricus Conftantinopolim venit , a quo etiam 
regio fuprer. *ati* honore feptitfus, cum codem quo venerat 
menfe mortuus effet. Zolimus lib. iv. c. 34* '&s ©rodor/ov fd?a- 
fAtv dqrlus anoXXoy/vro voaov , rov /?iov avru *ara9T*i7dars fit 
dfA<pi'l3o\ov. o %i\o <pfo*otf ft* ra rJv avv a vt$ fi&ffidqwv ^dffaro, 
Ttoqqo* nov rj \s Kttvaravrfvounr o’Ktoas BfOfX&dv *a) rr- 

A«vTJf<rovro , ra(pH iJtftforetXf. Vide Marcellinum Com. 

in Chron. Paulura Orof. lib. vn. cap. 34* Hiftor. Mifcell. lib. xii. 

LirfDENHB . 

sUhanaric . proxim . faction e gen. terr. expulfus. ] Gothi 
dace Fritigemo cum Hiftrum traiicere , et in Achaiam fe effun- 
dere decrevilTent , Alhanaricum, qui Romani* fidem inviolaiam 
fervabat, prius expellendum e fedibus luia putarum , ne Roma- 
norum copiis a fronte occurrentibus , ille a tergo (ibi immineret. 
Pull'us itaque Athanaricu*, Conftaminop. cum fuis ad Theodo- 
fiiim confugit : a quo benigne lufcoptus, cum eodem menfe de- 
cellifTet, regali fepultura ab Imp. lionoratus eft: qua magnificen- 
tia capti Gothi, qui cum Athanarico venerant, fortiter deincep* 
pro Theodofio pugnarunt, ut fcribit Zofimua in lib. 4- c • 54* 
Coutigit Athananei obitus anno Dora. 38* • Syagrio et Eucherio 



/ Google 



A 



1 88 COMMENTARIVS IN AM MI A HUM 

Cofl*. tejftc Idatio , et Marcellino Camite. # Eiu» rei meminit S. 
Ambrofius in prooemio lihrorum de Spiriiu fancto ad Gratianum 
Aug. Nam eliam Conjinntinopolls iam Del verbum recepil , et 
evidentia meruit tui documenta iudicii. Etenim quamdiu ve* 
nerta Arianorum fuis fovebat iaclufa vifceribus , be /its Jiniiimit 
inquiela , muros armis circumjonabat hojtilibus. Poftea vero 
quam fidei exfules ahdlcavll , hqjtern ipfurn ( id ell Athanari- 
cum Regem cum luis), quern Regnum (id ell Imperium Rom, 
in Orienie) Jemper timere confueverat , deditum vidit , fuppli ~ 
cem reccpit , morientem obruit , Jepultum pojjidet . * vales. 

Alhanaricus j „ AthaLaricum vocat Loxius 1 . 10. de migrat. 
gent, e Damafceno Eutropii fuppletore. •• Sic Rcinefius. W. 



C A P V T VI. 

f. Convlvio occult iore Galtorum."] Sic Gelenius edidit mt 
coniectura, ut opinor. Nam in codice nuidem Regio [et Colbert.] 
feriptum reperi convii occult. * In Tolof. Mf. Icriptum inveni, 
co/toquio occultlorc Galt, ut loquitur Marccllinus initio libri xxx. * 
In Augullana autem Editione concitatlone Gall. Equidem, 11 con- 
iecturae indulgere licet, libratius leeerem confilio occult. Gallo* 
rum. VAI.E5ILS. Admodum maoifellae funt Regii et Colbertini 
codicis vcitigia, quam ut non appareat, quo dirigant, nempe coUtb 
tu, ut maluit Ammiamis pro coitione, quam feiebat prifeorum co- 
rnitiorum propriam vocem fuiffe, etli non utioiie lie ulurpatam. 
enoiv. Convivlum ErneQi, li tamcn vera fit lectio, Graeco more 
accipiendurn elTe purat, ut de confortio , conventu, confuetudine 
cUudeiliiia , non de concoenatione aut compotatione intelligatur. 
Similiter fere efle convivere ap. Spartian. in Pefc. Nigr. c. io. W« 

a. Ternpus anceps metuens tyrarwidis ] Maximi tyrannidem 
intelligit, qui occifo Gratiano imperium quinquennio tenuit. Idem 
cum Vaicntinianum Iuniorem Gratiani fratrem acie fuperairel, Ita- 
liam cum Roma occupavit, Valentiniano in. et Eutropib ColT. ut 
docet Sulpicius in lib. i. de vita Martini, et Soxomenus in lib. 
7. Eodcmque anno Rufticum luliannm Praefertum Urbi promo* 
vit. luit autem hie lulianus vir Graece et Latine doctillimu*. ut 
teltatur Symmachus in lib. 3 * Epiflol.*) Proconful Africae fuit 
Gratiano II. et Probo Coff. ut docet lex 2. Cod. Theod. de fee- 
nicis, et anno feqiienti ModeRo et Arinthaeo CofT. ut ell in lego 
12 . Cod. Theod. de diverf. off. vales. De Maximo vide Gu- 
thrie et Gray T. v. P. r. p. 140 — 158* W. 

Leu is videri cogebatur et mollis ] Hacc omnia per proleplla 
dicta: nam Rullicut lulianus annis demum 371. et 3?2. Pro- 

conful Africae fuit, uti probari potell ex legibus Cod. Theodof. 
illorum annorum. v. Profopographiam et Tiilemont 1 . 1 . p. 343 . 
quo fit, ut Ammianus non cjtcnderat , fed ojtendcbat feripfifio 
1 putandus fit. Praefectura autem urbana viginti ad minimum 



•) Alium tamen Symmachi amicum fuifTe couiicit Tiilemont T. r. 
p. 59 « W. 



Digitized by Google 




mnctuiN. lib. xxvu. c. v. §. 10. c. v i. §. i-io. ifig 

annii ddlat ab bifloria. quam nunc tractat Marcellinua , incidit 
tnira ia a. 388 - vide Corfmum do Praeff. lirbia p. a86. W. ' 

4 . Gratimnum /Ilium adulto lam proximum ] o£itu nqos yjftti* 

rtli/flk IXHorra Zolim. IV, la. W . 

5. Tribunal afcendit.] In codice Vaticano funt hae liieraa 
tribunate fe condit, apertia indiciia iigoificantej tribunal ejcendit, 
ut fupra. nnon. 

6. sfuctum trrga me.] In *cod> ce ToJof. * et in Editione Au- 

S t. legitur baujium erga me. In Fauclietii autem liliro Tct in 
Ibcrt J Faijlum, , etc. Ego vero ftc fcribendum exiltirno : l a up. o 
trpa me v. f avoris indicio hunc loci princip. circumfcrens ha - 
iUum , quo potior aliis iudicatus fum multi 3 et Claris, ccnjil. 
Jut. lit voloriunque aujpiclbus no bis pictatis ojjicium aggrrdiar 
temprjiivum, etc. Certe cot i ex Krg. jet Colbert.j cum Editione 
Aug. fcrintum habet temprjiivum vaxsiics. Nimia apte et 
eleganter habitum ilium lmperatorium Valenlinianua dixit judicium 
fivoria militant per epcxcgelin, quam ut niutare id quiaquam do- 
etui cupiat. grok. 

Pictatis] amoria paterni. W. 

7. Quod had — transire volutmus per confcientiem ve~ 
Jiram] cuius coniilii noiiri non tantum certiorea vos facere vo- 
lutin us. W. 

8 . V -Jtrae mairjlatis] nimia ambitiofe de exercitu. W. 
Paucioribus invidiae metu.~\ Hunc locum lie emeudandum 
file non dubito, potioribus invidiae meat, ut dicitur, pmtinus 
Juccretut urn. Quod loquendi genus funiptum videtur ex Livii lib. 
x. c.. 1 3 . apud quem Fabiua haec dicit, et fe feniorum gloriae 
Juccreviffe, et ad fttam gloriam confurgentes alios laetum ad- 
Jpicere. $ic etiam Fere Marcellinua in lib. 14. de Urlicini libe- 
rit, fuccrcfccre imperio adultos eius libtros mujjilantes. vales. 
Potioribus confirmat cod. Colbertinua. Cf. Hadr. Valef. praef. 
p. uni. W. 

Invidiae metu.] Proverbiale id efle loquendi genua indicat 
Marcellinua : pro quo antiqui diccbant praefilcirie, id elt djianui- 
cy>, telle Cbarifio , quotiea aut fe ipli aut aiterum quempiam 
laudabant. Graeci dicere lolebant rtjy dbqaertiat npoexvvJ. Eu- 
ripides in Rhefo^v. 468- edv i' uiqaartltf Xiyu. Gredebant enim 
Adraftiam feu Nemelin , quae eadem cum intridia cfl, ut ad 
libr. 14. c. 11. nolavi, hominibua nimium libi arrogantibut inmii- 
nere. vatu a. 

9. Sujfragiis puris] aequa lance et line partium Audits. W. 

Faclet, ut fclanc fe boni intelllgi] agnofei ut bonus , virtutci, 
merira fua aeftimari. W. 

Rempub. ut domum paternam diligere poterit et avitam.] 
Lib. xxxr. C. 2. Provinciarum aequijftmus tutor , quorum fmgu - 
las ut domum proprtam cujiodiebat indemnes. Ifocratra ad Ni- 
cocl, faioluft Tel 710X11 opolus msrttq rev narquov oixov. Hadrianua 
Imp. dicebat. ita fe Rempub. grjturum, ut feiret populi rem ejfe, 
non propriatp. likdekBR. 

10. Pro fuo .quitqtte loco animo laelo.] Cum ultima vox ab- 
fit • codics Reg 10, ’ Tolof. ’ [et Colbert.] eo adducor ut credam 



Digitized by Google 



/ > 



r 



190 



COMM8NTARIUS *I» AMMIANUM, 



lie a Marcetlino feriptum fuifle, pro fuo quisque loco et rtnimo 
milites, etc. quemadmodum loquitur 111 lib. iq. cap. 10. tales. 

11. Fulgore J purpura. Sic imperatorii muricis fulgore' fla- 
gTantem xv. g. \V. 

1,3 • [Accingere igitur pro rerum ur gentium ponder e , etc.] 
Imperator Komanus quotiestuinque poieiiaus couloitem iibi 
parabat adiungere, live Augufiuni , five Caefarem lamum: pair 
mo conrocatoa mililet pro Tribunali alloqucbuiur , ut eo* 
rum confeutum obtineret; deinde verbis et donaiivi pollicita- 
tiona compos faetus voiorum luorutn, novum Aiigaftum vel Cae- 
farein, depoflta velle privaia turn demuun purpura urnatum, le* 
nior Imperator alloquebatur , et ad bene fortiterque regrndaia 
Rernp. coram exercitu hortabatur. Ita Cuniiamms le gifiit, in 
nunrupatioue luliani Caelans, ut feribit Marrelllnus in libro xt. 
Ita le geflit et Vateniinianus in nufictipatioae Graiiani Aug. ut 
idem in hoc loco ac libro tradit. Honoriurn in Tribunali He* 
bdomi Augufium appeilacum 'Iheodofius quoque, apnd Claudia* 
num de tv Conlulatu Honorii. longa oratiotre elloquitur. ac prae* 
ceptis falubribtis inflruit. led domi. luiperatores appellatos luffis 
nus Tiberium, Tiberius Mauririum publice in Tribunali film alio* 
cuti. Carolus Magnus Ludovi. uni, confortem Imperii de commu- 
ni omnium fententia conllilutum praeceptis fimiliier coram cun* 
clis inllruxit. ut apud Theganum, ac in Cbronico Moilfiacrnfi, et 
in Vita Ludovici I’ii reperio. Haec pauca de mulits exempts luf- 
ficieut.J vales. 

Cott /1 derate) Fori iter lubenterque. Quod ad Romani imperii 
pertinet iatus , quaelite talus et ainbigue: aecepifie tauten vide* 

tur Amniianus de imperii Romani finibus ad omnei coeli plagaa 
extentis, de his enim iiiain vocem Total ufurpare. Mallem tamers 
adiecifiet omne. W. 

t 3 . Affections fundala ] amore firmo et itabili. W. 

id. Euprnxius Carfarieufts Maurus .] Id eft. e Caefarienli 
Mauritania, 'vel potius'e LarUrea Maiiritaniae. Sic Keapolila- 
nos Palarjllnenfe.t dicit Sparlianus in Scver'o Aug.* Hie autem 
Eupraxius poftea Quaeftor lacri I’alatii fuit; tandemque Praeft- 
ctus Urbi poll Conlulatum Graiiani III. Et Acquitii, ut eft in 
Codice Theod. Eius Praeferturam ntemorat eta Syromacbus in 
Ep. 45 - lib. x. fed corrupte ibi Cuprajius exaratur ; "[in Mf. Col- 
bert. Vtpraxius.) vales. 

Ronae fiduciae ] firmitatis anirai. W. 

Legum Jlmilis, quas omnibus una eademque voce loqtti in 
multiplicih. advertimus caufis ] *Ad imilationem Cicerou. de 
OHiciis lib. 2. c. 13. l-eges J uni inventae , quae cum omnibus 
Jetnper una atque eadem voce loquerenlur, Indc Livius lib. II. C. 
3 . l.egrs rem furdam atque inexorabllem dicit. * Eleganter Se- 
neca : Regis valium omnibus exhibere. 'Seneca de Ira cap. 16. ■ 
Proredam In tribunal, nun furens, nec infejlus, Jed vultu tegis.' 
Intlubie autem ad Demofthenis verba relpexit , Oratione a. xar 
’Aynrroyrfr. Anas b tuv dsHqunuv Rios , xav psyaXsts noXty o'txm- 
ei* xav psxqds, Quest so) sopots diomtlrai . Toutmv eft tf uiv Qxt- 
eti rerJv uraarov xo) dstipaXan, *a> xar Ssdga sxaarov Titov rc‘J 
i'xovTOS- ol di Sopot xot*or xai nrayplyoy to nasty. UKDCsur. 




I 



maucellinuu, libi XXVII. c. VI. §. 10-16. igi 

Legumque /trail is, t/uns una eadcmque voce omnibus loqui.] 
Hoc lump turn eft e Cicerone, qui in lib. a. c. la. de OHictis 
lie «it: Cum id non contingerer, leges Jitnt invemae: quae cam 
omnibus /emper una alque end em voce loquuntur. Idem Cice- 
ro in lib. 1. de Ofticiis c. a 5 * Optandumque , ait, ut it qui prne- 
funl Re ip. /egum Jirniles Jistl, quae ad punlendum non iraenn - 
d'ta,/ed aequitate ducuncur. Cui fentemiae a time eft iilud apud 
T. Livium in lib. a. C. 3 - Leges rem /urdarn et inexorubi/em 
rjjc. falubriorem inopi quam potenti : nil laxamenti nec veniaa 
ktbere, fi modum exceJJ'eris. Kt h*ec apnd Dionem Chrylolt. 
b Oral, do fervitute (Heisk* 11. p. 4 ,f 0 *al par 6 pin \ 6 pos av- 
nnfos ion *a) dnstsijs. ijooi 1 II miitr jii or. xoSoAou Tout pit »d-, 
pout $aa) notiT r ctocAwy noXtrrtar. vai.es. ' 

Imperacor minax et nimtus] ferox, infoleni. cf. et xvi, ta. W. 

15. Maximeque pueri .) Vix turn novennis erat Gratianus, cum , 
Aogultus a patre Vaieniiniano declaratus eft. Natus enim fuerat 
Eulebio et Hjpatio Coil, anno Natalia Dominici 359. die iv. Cal. 
Maias, lit Icnbit Idatius in Faftia. In Chronico Alexandrinn x. 
Cal. Inniat legiiur. Auguftus autem nuucupauis eft in Gallia 
apnd Ambianos. Lupicino et lovino Coil', anno Domini 367. die 
9. Cal. Septemb. ut Idatius et Socrates, et auctor Alex. Cbronici 
confentiunt. Ceterura Gratianus urbem Ambianos, in qua appel- 
late* erat Auguftus, poftea ftudiofe auxit et muniit, adeo ut eiua 
urbia conditor dicatur a Sigeberto in Chronico. vales. 

ImpleJJct ] omni ex parte perfectum exhibuiflet. Cf. Vellei. 
Paterc. it. 95. ubi plura congeilit Ruhnkenii diligentia nec Am- 
misni immemor. W. 

16. siuguftos germnnum nuncup. et fillum ] De llac prolixa 
Valeminiam iiberalitate exftat inter Sacra Foemata Precatio Paul- 
lini Epilcopi pro falute Auguftorum, ubi hi leguntur verius: 

Ta/em ter rents fpeciem Jpcctamus in oris, 
jiugvjlus genilor, geminum Jalor jiugujtorum, 

Qui Jfratrem natnmque pie complexus utrumquc 
Nurnine, partitur Regnum, neque dividit* unurn. 

Omnia Joins habeas, atque omnia dilargitus. 

Sed id carmen non Paullini, fed Aufonii eft, exftatque inter eius 
opera fob hoc titulo, yer/us Pa/chales. Huic Aufonii loco limil- 
limua eft alter Themi/lii in Orat. xv. ad Valentem, quae $«Ad- 
4 rXp os infcribitltr : o' dt r/Arra pi v Aa’/ 9 u>, TtXtiU 41 rttpaf, o'drA- 
pos narqf, to plv Is Ter fbatm , ro 4 1 auros non isos, lorn 
ph iiaqriearo, ovpn avro 41 t%n it' fvntiinat ' too xoivwvijfavTer. 
Hic vero, (Valentinianus) qui cum integrum accepijjet , integrum 
divifit: /rater tuus fimulque pater, quorum alterum a natura 
habet, alterum ip/e Jecit fibi : licet aequalia Jit largitus , unlA 
ver/a tamen retinet, ob eius qnem par ticipem Imperii /eelt ob- 
sdientiam. vales. 

Nee enim quisquam antehac ae{fcivil /ibl pari potejiate col- 
legam, praeler Princlpem Marcum ] Rufus Feftus c. at. Marcus 
et yerus, hoc eft, /ocer et gener pariter xiugu/li , imperium or- 
bis aequala primum potejiate tenuerunt. Vide Spartianum in 
Hadriano, Capitolinum in Anton, i’hilol. et in Vero Impp. lie- 

BEit Bit, , 




_ — .JS. 



Btgifced by Google 



XQ 2 COMMENTARIUS IN AUUtANV M 

Praeter Principem Marcum.] Atqui nonne etiarti Severn! 
BalEanum et Geiarn tilios Auguftos uuncupavit , telie Herodiano 
in lib. 3 . c. g. jj. I. (Juod li quis ab exercitu, non autem a Se- 
vern appellatos efle Auguftos cavillabitur, ut fcribit Spariiaous in 
Severn c. 1 6. turn Diocleiiani exemplum npponam, qui Maximia- 
num Herruliuiq collegam Augufti imperii Ubi adiunxil. Sed re- 
fponderi pnteii, nec Diocletianum . nec Severum collegas fibi Au- 
gultos ilatim adfcivifte, led initio Caefares tanium, ut de Bailiano 

S uidein ac Geta fcribit Spanianus c.*to. de Maximiano autem 
utropius lib. ix e. aa. fi 4 ) At Valenlinianus fratrem ac bliura 
non Caefares primum, ac deindc Auguftos; led ftatim Auguitoa 
creavit. vales. 

Qui Verum adoptlvum fratrem.] Entropies in lib. 8- c. g. 
(5.) Tuncque primum . ail , Romana Refp. duobus aequo iure 
imperiunl adminijlrantihus paruit. Idem fcribit Orollus in lib. 
7. Celerum notandum eft, eum qui hie Verus dicitur, a Graecta 
fere Luciuiu dici: et qui Marcus, eum Verum fere nominari. Sic 
apud Znlimum in lib. T. c. ". r rwv dJsA©«v iv\u qls ( 3 eqov x a! 
jiovsiov. et apud lulianum in Gaefaribus. Dio quidrra , et Gale- 
nus de libris luis, et contra eos qui de tvpis feripfere, et Hiero- 
nyinuj in Chronico eum qui Marcus dicitur, Verum appellant. 
Erratque Scaliger, qui ita appellatum elle Marcum negat, in No- 
tis ad Eufebii Cbronicum. va lbs. Cf. Tiliemont T. II. P. 3. 

p. toaa. W. 

•% 

C A P V T VII. 

1. Mamertlnum Praefectum Praetorio] per Illyricum et Ita- 
liara xxvi, 5. W. 

a. slvitlanut ex Vicario] Ex Vicario African fcilicett fucrat 
enim Avitianus Vicarilis Afrirae, Iuiiano IV. et Salluftio Coll, ut 
legitur in Codice Theod. lege xv. de curfu publico, et lege a. 
de itinere muniendo. (et. quod addit Reinefius , lege ig. de in-*- 
dulg. .debitor. W.)* Avitianus quidam Comes memoratur a Sul- 
picio in 3. Dialogi de Virtutibus B. Martini capite v. vir barba- 
rae nimis et ultra omnes cruentae ferltalis. vales. 

Vulcatius fuccrffit Rufinus.] Lupicino et lovino CoET. quo 
anno rqfcriptum eaitat Valentiniani ad cumdem directum in Cod. 
Theod. de Advocato Fifes, vales. Cf. xxt, 1a. W. 

3 . Orfitum] peculatus item convictum. v. fupra c. 5. et Cor- 
Cnum p. ai 3 - 223. a 3 a. W. 

[ Valenlinianus homo propalam ferus.] Idem de eo dicit Se- 
vern* Sulpirius in a. Dialogi de Virtutibus B. Martini capite 6. 

I alrntinlartus turn maior rerum potlebatur. • . * . Etettim ad ani- 
mum illius immitem ac fuperbum uxor accefferat J/riana. (ni- 
mirum Iuftina A. mater Valentiniani luntoria A.yj vales. 

4. Prudenles] philofoplii. W. 

Iracundiares funt incolumibus languid!.] ’ Plato in Theae- 
teto (Bipont. II. p. 52.) Oi rt dfrir, »j! dyxlmoi , *dl fjtsrtp,osts, 
us rd rroAAa aal nqos rds oqyds ofvqqonoi eht, xal drrorrrs $ 1 - 
§> ovra/, Zsne$ rd dvtf[ 4 ,drtvTa nAoia, *a) /LtawxwVf $ot , t\ dyigttort- 

/ . ? ox 



» * . , \ 
• - » 



- 7 T*~Sttey 




MAR CELL. LIB/ XXVII. C. VI. §. l6. C. VIT. §. 1-5. Ig3 

foi Qvovrat. vero fagacet et ingen inji el memoriojl ut plu- 
rimum eliam ad irant propenjl magis June, et fubjilientes ferun - 
tur , ut naves non Jahurrntae, el JurioJi magis quam Jones nati 
Junt . * Ariftot. Rhetor. lib. if. cap. a. K-j/Uvyvrrr, ntvouthot. Sqjjv- 

T(f % 4i b'lvTts* o\u>$ i7ii'svf*oZ\>rts^ xu) m*j uarof^oC^rt t , o^yiX/Oi 
(is) xu) (CrtafotfUHTOi. ’Seneca dc Ira cap. 13 . IracundiJJimi in - 
JenieSy fenesque et aegri Junt. Et cap. 19. Senes dijjiei/es et 
tfuerull Junt , ut et negri. Idem lib. 3 cap. 9. Iracundiores 
Junt , valet inline aut aelate feffi. * lindlnba. 

5 . Foiejtatis J’icariae per ha/iain ] Id ell Vicarii Italiae, 
Tub cuius diipofilione (-rant hae provinn.ie, Venetia et Jliria, Ae- 
nulia, Liguria, Flaminia et Picrnum Annonaiiu.n , A) pea (.ottiae, 
Raetia prima et fecumJa : quae provincial Italia Jpecialiter appei- 
Itntur, et diftinguuntur Uibicariis rcgiombus. quae fubiacebant 
Yicario uxbis Romae. vales. CF. Ind. if. W. 

NcCatorum] Edd. vexatorum t Cod. Colbert, peccatorum, quae 
fcriptura Hadr. ValeOo veram inonilravit emendationem. Vid. 
eius praef. p. lxv. W. 

* Quejtus ejl Comes.] Comitem Italiae heic intelligi puto, vel 
Comitem Hei ndiitaris per Italiam: qui erat fub dilpolitione Ma- 
giftri militum lVaelentalis , ut docet Notitia Imperii Occidentals. * 

VAISES. 

Implorajfe iuris auxilium] pro vocalic ad maioris potefta- 

tis iudicem. altiorerw quam lCti vocant, inftamiam, Magiltrum 
‘niiuirum militum. vel eius Vicarium. W. 

Civiliter implorajfe iuris auxilium .J Sic: Praef ecti Praeto - 
r/o, aut Comitis Orientis , vel alt^ius Spectabi/is ludicis imp/a - 
ret auxilium, L. 4 - C. de iurisd. omn. Jud. s/equitalcm Praeji-. 
dis implorarc , L. 3 - C. Qui bonis ced. lindenra. 

Civiliter implorajfe iuris auxiliitm.'] In Valentino et Fauch. 
eodicibus legitur inciliter : [inliciter in Colbert, forte pro incivi - 
liter, vel inlicite: J in Editione Auguilana velociter: in exemplars 
Regio *ac Tolof. * viriliter. Sed omnibus meo iudicio pra^rren- 
cJa ell Gelenii fcriptura. Nihil enim tarn civile ell, quam Ttlvei> s 
fus violentiam hominum potentiorum iuris praefidium implorare. 
Lleoque maxime iudicia ronilituta funt, ut infirmiorihus divitum 
potentia oppreflis fubveniretur. Et eo fere fenfu civiliter lenten- 
tiam promi dixit Apulcius in x. Metam. p. 3 :a. ed. Delph. Ut 
rile et more maiorum iudicio reddito , utrirnqiie examinatis alle - 
galionibus civiliter fententia promeretur. nec adinjiar bnrbaricae 
feritalis aut lyrannicue impoteniiae . damnarctur aliquis in au- 
dit us. VALES. 

Civiliter J ^Joc non ex perfona accufatoris fumendum, fed ex 
perfona narrantis atquc iudicantis Ammiani, qui nihil in eo pec- 
cafTe Diodorum indicare voluit, cum atqtialia lint civium omniunl 
iura, vel, ut Ern^ili Verbis 11 tar, quia leges acqualiter ad otnjica 
pertinent, potentiores pariter ac tenuiores. — Officiates appmi- 
tores. W. v 

lujfu ludicis aufos movcrc proficifc.'] Apparitores Vicarianae 
potefiatis iufiu iplius Vicarii Comitem ilium proficifceniem ad 
Comiutum adnionuerant, ut 1 'e in iudicio Hilt ret, et caufam dice- 
*et. Hoc enim erat illorum oHiciura, ut praeter ceteros docet 
Symmachus in lib. x. Epilt. 41. Hoc .ero Comes ille apnd Va> 
comm, in uutua. U. M 



iy4 COMMENT A I\ XUS IN AMM1ANUM 

lentinianum conqueftus eft, quod Apparicores id aufi fuiflent : et 
Valentinianus qui Gomitem ad Vicarii tribunal re mi Here debue- 
rat, et adverfarium Ccmiilis et Apparitores ob id interfici iuJIit. 
Mediolani autem caefos fubiicit JVIarceJlinus, quae urbs cum capuC 
eflet ltaliae. fedes exat Vicarii Praefectorum per llaliam. vai.es. 

Quorum memoriam colentes Chrifiiani] non tamen ut mar- 
tyrum, quod Ammianum voluifle putat Gibbonus T. vr. p. 149, 
Reinclius adfcripfit: ,, Baronins l'ub a. 367. quod nulla kuiut 

xei exftet in eccl. Mediol. tradita pofteris memoria , Hdem Am* 
miano non habendam efle dixit. " — - si pud Mediolanum fedem 
Vicariorum Praefectorum per Italiam. W. 

6. Ab cxccutionc a iudiceJ] In exemplari Regio feriptum re- 
peri ad execulionem: fed omnino fie corrigendum exiftimo , ob 
exfecutioncm a iudice rec.te maturari praeceptam trium opida- 
rum ordincs mact'ari lujpffet. Sciendum enim eft Curialibus in- 
ter cetera id quoque onus incubuifle, ut fententias iudicum exle- 
cutioni mandarent: quod docet lex 39 * God. Theod. de Deru- 
jionibns. Hinc etiam lex 32. de appellat. et lex i 5 . quorum 
appellation, in Codicc Theod. ad Decuriones directae funt. Jgi- 
tur in caufa Maxcntii Pannonii , qui fentenlia iudicis erat conde- 
ronatus, cum Curialcs trium opidorum earn fententiam, recte a iu- 
dice maturae exfecutioni mandari praeceptam, exfecuti fuiflent t 
Valentinianus qni Maxentio utpote populari iuo favebar, Curfales 
interfici iullit. vales. 

Mar Lyras, id eji divinitatl acceptos .] Haec non it a accipien- 
da funt, quad velit dicere Martyr as, tv dv$’ ever, ut Graeci di- 
cunt, idem efle ac divinitati acceptos feu &ro $i^us. Neque enim 
Marrellinus, homo ut ipfe profitnur Graecus, adeo imperitus fuit. 
fuae linguae, ut nefeiret pdyrvqas idem efle ac teftes. Nam et 
in lib. 22. c. ft. de iis haec elicit : Aedes illis exjtruerentur in 
reliquis , qui de-vinre a religione compulji . pertulere cruciabiUs 
poenas, ( id usque glodiojam mortem intemerata fide P ro & rr JJi * et 
nunc Marty res appe/lantur. Sic autem Cbnftiani appeilarunt 
V primfe quidem Apoltolos et Oifcipulos Chrifti, qui ea quae vide* 
rant rpfi tefiabantur, et quibus ipfe Chriftus praeceperat: JEriiis 
nii hi tejies in Hierujalem et in Samaria. Deinde vero o nines 
eo nomine vocaverunt, qui cum fidem a pritnis teftibus illis flbi 
traditam accepiflent, earn fanguine fuo teftati eflient: ct qui pro 
Chriito qtiem non viderant et crcdebant, teftimonium dixiflent. 
Nam ut ait Origenes in Prooemio libroruni contra Celfum: ’Ij.- 
aovf piv ovv at/ ov * fort* ort xaxi'cts oZzvts 

iv dv^dnots ow xartiyo^ttrou , xari avros piv otuna nqdr raCra * 
dnoXoytirai 6i 1v ry fittf rwv yvtjetutv iavrov pa!bjru>v, etc. tales. 

Martyr as, i. e. divinitati acceptos ] Haec explicatio nec Eu- 
praxii, nec Ammiani efle poteft, qui, quo* martyrum nomine ve- 
xierarentur Chrifti a ni, optime nofl’et, v. xxn, 11. iramo vero pan- 
nus a monacho adfutus. W. , 

7. Sa/utarem fiduclam ] libertatem Ioquendi. W. 

Pracfeclus F/orentiusJ] Praefectus Praetorio Galliarum , qui 

Germaniano (ucceflerat: ad quern xnifla eft lex v. Cod. Theod. 
de ceniu, Lupicino et Iovino CofT. vales. 

Si opidum aliquod Curiales non haberet tamos.} Curiaa. 
quae imperante Iuliaao ct clignitate ct luullitudine homimim Jlo- 



1 






- 



itized 



MARCELUNUM. LIB. XXVII. C. VII ., §, 5-Q. Ig5 

ruerant, mortuo pdullatim labi coepere , cum plerique earura 
oncra vitames, cm pus luft'ragiis aut ad Palaunam militiam, aut 
ad civile* adminillrationes , aut ad militiae armatae facrameutx 
transient. Unde in quibusdam opidis unicus lupeierat Curtails, 
qui niunera univerla ioluv in»pler*t: ut quern ur l.iban.us in Orat. 
Xfos rdvs fiaifCv oiVov vaAleoytras : et in Epilogo Orationis fune- 
brit p. 327. (Reisk. 1. p. 620.^ fiovXtvral 6 i r»iv 6 s%a <orar»»v S*- 
fa?f/av vnio r«v narqiduv afrqSqdvrts^ r*f\ Irf.xov lAfvSsqia* i 4 lu- 
fav. Curialrs vero Jervire patriae Juae dedignantes , ' quod iu~ 
JUjfllmum ohfequium eft , libertatem et immunitatem iniujinm a mb - 
vales. Cf. ii tanti eJl, Vicat vocabular. utnuaque juris 
r. Curialcs. W. 

Tuntos] tot, ut Plaut. Amphitr. v, r, 5. Viler. Flare, v, 
656. et alibi. — Sujpendi differri, ampliari. W. 

Ut cum hahuerint .J In Editione Auguftana legitur bo burnt, 
non male: ferri tamen vulgata lectio poteit, li aa to urbes re- 
fcraiur. vims. 

8- Indicium potent is inimici dec/inarts, aliumque fibl pojtu - 
fans dari J Index vel ob grniiam faveniior . vel ob odium inten* 
lior a litigant ibri a ipfa aequitatr iubente repudinri potell. L. ib. 
C de iudic. l)e quo pleniua Ianus Langtarus V. C. Senieft. lib. 

H. cap. 3. linhenhr. 

9. Ubi debitorum allquem egeflate ohjirictum nihil reddere 
P n ,(fc dicebalur , inter fici debere pron, J L)ur iter ho» quid- rn a 
^ ait-mini. mo ftatutum, non tamen line exemplo. Nam et Legi* 
bus ait 'lab. debitor non lolvendus creditoubus adiudicabatur in 
partes fecandus. Gellius lib. xv. cap. 13. lib. xx. rap. 1. Quin- 
tilian. lib. uv. cap 8. Sunt enim auaedam non laudahilia na- 
ture, fed iure concrjjd, ut in xh. Tab. debitor is corpus inter 
errditores dividi licuit : quam Legem mos publicus rrpudiavit. 
Rigida fane lex et plus quam inhumana , nec loium publico moro 
fepudiata, verum ctiam Lege Petilia Papyria abrogata : duravit 

mini ad V. C. annum cdxxvh. Tumque prinjum C. I’etilio, , 
L. Papvrio Coll, fanciium fuit, pecuniae creditae bona debitoris , 

corpus obnoxium ejje. Livius lib. g. c 28. * Quamvis nunc 

*1 rcprimendum perniciola machination** rem IVangentium traudes, 
quibusdam in locis capitalis efle coeperit. Tertullianus Apoiog. 
Cap. 4. pag. 34. Sed et iudicatos in partes fecari a creditorl- 
b*s leges erant ; confenfu tamen publico cruaelitas pojtea eraja 
di; et in pudoris potato capitis poena converfd , honor um ad - 
hibita prq/criplione, fuffunderc maluit hominis Janguinem, quam 
effundere .* LUtDEaufi. 

Debitorum aliquemS] Debitores fifcaiium titulorum intelligit, 
qui debitores lifei in Qodicr diruntur.' Hanc autem Yaleutiniam 
in exigendis tributis nimiarn feveritatem etiam Zolimus reprrhen- 
dit in lib. 4. c. iti. vales. Piura crudelitatis exempla vide in- 
fra xxix, 3. W. 

Nulla vacat quarflio pravlt .] Ilic Ionia corrupt! Hi mu* eft. 
Et in Regio quidem et Vat. ’ ac Tolol^* codice lie legitur: Nulla 
va/at vectio prnritatum apud eos, qttf quod ve ineffi • . * . maxi- 
ma s putant ejjfe -virtuirs. (In Colbert, legitur ’ pravitatem, et in- 
In Auguftana aiitem Editione: Nulla varnt quaeftio pr . 
opud eos, qui quid vet trirjftcacijjimas putant rfje virtulcs. As 

N a 



Digitized by Google 



