w 



































fcYz un A ‘ Ayt J 

THESES 

physiologic^ 

HY G I A S T I C £• 

PATHOLOGIC JE, 

E T 

CHIRURGICi, 

IN SCH0LIS 

MEDICORUM PARISIENSIUM 
PROPUGNATfi, 

A B ANNO l>^0, mEu- 
AD ANNUM if* 

c /-{- y '"‘>i llo f /'* 1 rr n 
Q)ec*,U) . 



OA^c^ly tfr) i ii Ij-dPi < 

/yuju d'E’T. 

• P A R I S I I Si 


m r. \ 

>j-,$ iA 


^ 4 / 
v r ^ / 


1DCCLII- 








A j 


H C I 


* »• *. 




r • r . T r 




■ 

v . T*’T •" ' * " • 

> 1 .\. v...- A ‘J 1 - i- A * ' 

, ?. i o i:i o ?. ■ vi i ■ 

. 

c c', t. a.t: o < tr . > si ‘X 
■ • - ' ,o 

' ■ \ ■> .■ A •- 

\ \ 


' 


.81 I 81 il A *1 


•T ma ci M 








i&w * 




DEO OPTIMO MAX- 

QUiESTIO MEDICA, 

QV0DZ1 B ETA RIIS D1 S PVT AT 10 NIJBV $ 
mane difcutienda , in Scholis Medicorum , die Jovis duodecimo 
menjis Novembris , Anno Domini M. DCC. L. 

M. FRANCISCO-DE-PAULA COMBALUSIER, 

Do<5lorc Medico, Prxfide. 

An Calor animalis ab attritu in Cafillaribus? 

I. 

ORP OR A omnia certo caloris gradu gaudent, Inanimata quxeun- 
que, ab Auro omnium ponderofi/fimo ufque ad vacuum ipfummet Tori i- 
cellianum,aequabiliperfunduntur calore. Iis fciliceteadein prxcifequa: me¬ 
dio ambienti temperies inert. Aniraalia vero terra:, volatilia cocli plemquc, 

Sc pilces maris haud pauci caloris fruuntur gradu , quiliquidi in quo dc- 
gunt temperaturam fxpe multo fuperat. Hunc caloris exceffum , calorem 
innatum , nonquidemfenfuantiquioribus acccpto,- aptillime tamen voca- 
bis. Jam verb abfolutus animalium calor , in ftatu fano , omni tempeftate , five rigente 
five fervente acre , xquabilis eft & conftans. Certis id eviftutn Ob'ervationibus (<j). Et (4 ) Derham.' 
quidem calor hominis abfolutus 96“'” thermometri fahrenheitiani gradum attingit. Qua- Thcol. l’hyfiq. 
drupedes verb domeftici , ut canes, feles, pecudes, fues, See. calidiores funt(&) , Mer- Liv.I.cljap i.p. 

Curiumque ad gradus ioi , 101 & 103 attollere valent. Majori adhuc calore potitur ^arrin.de cal. 

avium genus , n.imirdm ufque ad gradus 103 , 104, 106 & 107. Omnia base animalia animal, p. 141.' 
calida vulgo dicuntur ; ilia verb qua: medii ambienris temperaturam parum aut ncqua- ( h ) Martin , 

quam excedunt, ut infefta , reptilia & pifees, pleraque inter frigida numerantur. Nemi- ^hear 

liem autem latet corpus quoddam ealens eo majores patr caloris fui jafturas , quo frigi- bodies p. 3 3*4! 

diori medio ambitur. Ut ergb uniformis conftanfque , qualibet aeris viciffirudine , re- 
maneat animalium temperies , major in ipfis generari debet calor, frigida quam calidd 
tempeftate. Phcenoinenan autem illud fingulare, non ea qua par eft attentions, ab Au- 
toribus perfpeftum fuiffe videtur, Douglaflium fi demas (r). Nullum enim ab his in- An 
ftitutum fuit dilcrimen calorem innatum inter & abfolutum : inde tanta in opinionibus upon the heat in 
eorum orta confufio , ut caloris generati quantitatem , quolibet tempore eamdem fta- animals. Load, 
niifle videantur. Vertim fi caloris animalium Phcenomena parumper expendas , fta- 
tim in contrariam fententiam ibis. Liquebit enim quod novus haud generetur calor edm 
reponitur animal in medio cujus temperies fanguinis ipfius calorem adxquat. Dein fi 
idem animal varios experiatur frigoris gradus, calorem generabit in ratione diretta fri- 
goris externi, ufque ad certos Iimites. Sic v. g. in medio cujus temperatura fit 90 gra- 
duum , calor hominis , quem innatum vocayimus, 6 tantdm graduum erit •, ablpluto Hem- 
Pi: ejus calore gradum attingente. Si verb thermofeopium fit ad 47“™ gradum in 
aete externo , 49 caloris gradus generabit homo, ut temperies ejus uniformis fervetur. 

* eruni, niagis ac rnagis deinceps aufto frigore, innati caloris incremcnta minorem fe- 
quuntur rationem quam frigoris intenfitas, donee ultimum attigerit pun&um, novique 
augmenti prorffis incapax fit calor animalis; tuneque fi ulterius adhuc adaugeatur fri- 
gus, pedetentjm minuitur calor ille , penitufque tandem cum viti extinguitur. Quantas 
veto caloris frigorifque varietates ferre poflint animalia , incertum adhuc manet. Con- 
at tamen ( d ) tarn immoderatum aliquandb fuiffe Monfpelii calorem , ut liquor Thcr- ^ ^^ 
mo copu dnefte Solis aeftivi radiis expofiti, ad gradum ufijue ebullientis aqux eve.ftus l'Acad. ties Sc. 
mina j Un< ^ re / erunt ccleberrimi Mathematici qui, Clobi hujus terreftris figurx deter- 1705. p. 3S. 
r(mt n * causa , Regiones perpetuo glacie niveque horridas peragrare non reformida- 
rlinn r , antura ffigus experti fint , {e ) ut fpiritus vini in Thermometro Realmu- Figure de 

gradum 37U111 infra o feu congelations punbtum demiffus fuerit. Sed quod nu- la ve, p. $<• 







(/) Mem. de 
M. de Lifle , lu i, 
la fiance publi. 
que de l’Acad. 
ries Scicnc. le n 

Nov. 1749. 

(«) Videopus 
egregium cui tit. 
Diilcrtac. fut la 
dace, par M. de 
Maiiaa . p. 30, 
•See. 

(h n( P !2« f xS'- 

Edit. Foef. fed. 

III.p. 19. 

( c ) Lemons de 
Phyf.de M. l’Ab. 
Nollct, To. IV. 
P- an. 

(d) Boerh. 
Elem. Cbcin. 
Tom, 1 . p. 131, 
1SJ & 15 J. 
Hook Microgr. 
p. 44. 

Leq. de Phyfiq. 
Torn. IV.p.uff. 

(O Willis, de 
Sang, incal. p. 

3 i.l’hilof.Tran- 
fadt.n 0 . 47tf.p. 


(*1 Arcan. 
Natur. deteck 
Tom. III. Epift, 
6 5 , 66 , 6 y , 6 i 
png. 1 63-117. 
Tom. IV. Epift. 
lit. it 9>, lit, 
llH. 

(b) Gallic i 
Tttnrds Gy rini . 
Plinii. 

<0 Epift. tS. 
P a fi’ 449 . 

«d) Epift. et. 
p. t<fJ. Philof. 
Tranf. n°. 117. 
yi 3 80. 

< e ) Douglas , 

Way upon anim. 

Heat. Obf. 1. p. 

(/)' Epift. ffo. 
J. 7 8. Epift 128. 
f. 110. 


•is ftupendum , quodque vix fine iatimo q'uodam rigoris fenfu profern pored , tarn hora 
rendum in Siberia fa:viens obfervatutn fuit (/) frigus, ut liquor in eodem Thermo- 
metro ufque al 70 gradus infrd o condenfatus fuilfet. Quanta] tunc in animalibus ca- 
loris gencrario fieri debeat tit ijitenfilfimo huic frigori refifterc valeant 1 Ha:c autem 
nonnifi ab attritu folidorum inter fe repetenda videtur i fola euim hate caula Phano- 
menis omnibus explanandis par effe demonftrabitur. 

I I. 

A RDU UM fand opus caloris natviram inquirere (*); ram altis enim involuta eft te- 
ncbris , ut poft tot Philofophorum labores, nil adhuc certi de ea ftatui quear. 
Quod caltdum vocamtts illud mibi immortelle ejfe videtur , ait magnus Hippocrates ( b), 
Attamen quidquid fit de illius origine , vel caufa primaria, non minuS*compcrtum eft, 
quod attrittis calorem exciret, ( c ) & quidem in ratione elafticitatis , denfitatis & cele- 
ritatis corporum ipter fe attritorum. Num tunc colleftio fit particularum ignearum, tit 
fentiunt nonnulli ? An potius infenfiles parriculx vorticofo turbine agitantur , ut aliis 
placet? Mirandum fane caloris vehementiftlmi, ex attritu quam minimo temporis inftan- 
ti geniti, excnrplum habemus in collifu filicis cum chalybe ; fi quidem feintillulas, feu 
particulas ex his abrafas, in fphjcrulas vitreas ftatim converti deprehenditur (d)-, quod 
nonnifi fuinmi ignis vi fieri pofle apud omnes in confefTo eft. Quo molliora funt cor¬ 
pora, eominorem ex attritu concipiunt calorem. Liquid.! ctiamfi perniciftimo motu agi¬ 
tata , nullum caloris gradum acquirunt (e) , fiVe quod ipforum particulac fint adeo le- 
vigatae , ut motui nulla ratione refiftere valeant j five quod per pundta tantdm fefe tan- 
gant ratione fphaericte figurae quae iifdem vulgotribuitur. Aqua ex alcillimis rupibus delap- 
fa , vel rapidilTimo motu per afpera faxa provoluta , nullo modo calefcit. Quis ergo ca. 
lorem nonnifi ab attritu folidorum fobolelcerc inficias ibit ? Haecce attenta mentc re- 
volventi minim forte vi^ebitur ,"quod tot pracftantiflimi in arte viri, a folo fluidorum 
(olidorumque attritu mutuo in majoribus vafis, calorem animalium oriri pofle credidc- 
lint. Sed de his infra. 

' 1 1 L 

J AM veto pulcherrimis celcberrimi Leeuwenhoekii obfervationibus flat inconcuflum, 
globulos fanguinis non mediocrem attritum experiii in capillaiibus. Satpiftime enim 
oblervavit ( a ) oculatiftimus ille vir, & non fine maximo voluptatis fenfu , circuitum 
fanguinis in minoribus vafis anguillarum , vefpcrtiliontim , ranarum , cancrorum , &c, 
Sed nuinquam jucundiore fpeftaculo frui ipfi datum fuifle fatetur, quam cum detexit 
diverfas fanguinis vias in minimis vafis vermium (b) ranarum. Videbat enim eeleriter 
fanguinem ferri (c) per vafcula adeo exigua , ut fingulis tantdm globulis qui ruborem 
finguini conbiliant , pervia forent. Tam aide in iis faepc comprimebantur iidem globu- 
li, ut fplia-rica eorum figura mutaretur in fphxroiden (d) , vel ovalem : fed vix diiin 
liafee evaferant anguftias cum ad priftinam redibant formam. Haecce Lecutycnhoekii in-, 
venta plurimis oblervationibus accuratd poft eum inftitutis («) confirmata fiicre. Idem 
verum efte de caeteris animalibus, deque ipfo homine, in quibus liaecce experimenta ten- 
tare non licet, fane plufquam probnbik : & id admittere pronum eft edm obfervave- 
rit jam toties laudatus naturx feruxatot, globulorum fanguinis magnitudinem non dif- 
parem efte in bove & in cuniculo (f), in cete & in minimo pifcifiulo; & fic de cxteris.4 
Nunc autem evidens eft globulum unum feotfim fumptum t.inquam folidum fpeftar 
ri debere , affridhifque in capillaribus * tandid pact, quandid peragitur circulatio , at- 
que ex attritu illo calorem neceflario oriri, ut jam in §. pixcedenci expJanavimus. 
Cdm ergo conftans & perpetuus fit fanguinis circuitus , caufa ilia caloii fovendo, fri- 
gorique pratcavendo fufliceic videtur; idque clarids adhuc elucefcet enodatione Phai- 
nomenum qua: nunc exponenda veniunt. 

I V. 

C A LORE, corporis vafa relaxari, frigore vero conftringi, teftantur fatis divcifi qpi- 
bus afficimur fenfus in variis tempeftatum vici/Ktudinibusi Ubi enim fervet aer, cor¬ 
poris noftri pondere quafi obruimur, porique ita dilatantur , ut in fudores fere onini- 
nd refolvi vidcamur. In frigida autem aeris tempetie ita couftiinguntur vafa , rigidaque 
evadunt , ut vix perfpiratio ficii poftit , nullufque profluat fudor , ecianifi validiflimum 
inftituamus corporis excrcitium. Aliunde ingeniofis admodum experimentis demonftra- 
vit folcrtiflimus Halefius (a) quam divcifc calor & frigus in vafa ipfinfmet cadaveris 


_„— -n globulis r- - *, - 

capillaria in eodem fenfu , rei| eftu globulorum quorum fex juxii ClarifT. Eccuxrcnhoelc & Martin 
unum rubrum eftormantt verum lute fyildu fubtiliyu yidefentu;, uccclliuiaquc BUB lUEt adexpheanda 
•aloris .winoljs Fliotnonicna, 
















agere valeant. Tandem fi quis attente circuitum fanguims in digitis ranarum circum* 
fpiciat , videbit capillaria (£) faciliorem aut difficiliorem globulis tranfitum prxbere , (fc)Bou'las 
pro caloris frigorifve varietatibus. Erit itaque certus caloris gradus in quo tantam re- ibid, obfery.n 
laxationem patientur capillaria vafcula , ut ipforum diameter major evadat globulorum p-17. 
fanguinis diametro, tuncque attritus locum habere vix poflit. id autem accidit, quantum 
oculis mfcrofcopio armatis cernere valemus, quandb calor animalis ( e) medii ambientis . 

temperaturx xqualis eft. Vcrum eo prscise caloris extern! gradu in anirnalibus haud ge- ibidfobftrv.m 
neratur calor, imo idem pcrmanet. At ft parumper imminuatur calor ille externus, tunc , p. 10. 
capillaribus pro ratione conftriftis , globuli majorem patientur affritftum , & a d ejus 
moduluin calor generabitur, Si autem magis ae magis dccrelcat calor externus, tan¬ 
tam globuli iidem in capillaribus comprelfionem experiuntur, ut fphxricam eorum fi¬ 
gurant in ovalem mutare coafti , per plurima punda vafculorum parietes tangant , at- 
que proinde multo major exoriatur caloris generatio. Verdm ft ulterius adaugeatur Fri— 
gus , jamjam valde comprefli globuli majorem refiftentiam vi capillaria conftringenti 
opponunt, minuitur velocitas, proinddque novus calor generatur quidem, fed non araplius 
in ratione frigoris adau&i, donee ad fiimmum evehatur gradum calor illc generatus, ad 
cum nimirum ftarum in quo isnminura velocitas globulorum aud 5 ftiperficie attrita exa<ft£ 
contpenfatur. Itaque intenfiori adhuc faftofrigore, velocitas globulorum dfecrementa ma- 
jora ac majora patitur , decrefcunt pari ratione & calor generatus & abfolutus, ufquequo 
tandem circulatio , attritus & caloris generatio cum viti fufflaminentur. Perfpeda hare 
mechanica ratio amicam animalium generi providentis naturs manuirr oftendit. Frigus 
enim externum capillaria vafcula conftringendo, calor vero eadem relaxando proprios 
ipforum deftruunt eftedus, Inde igitur variis in tempeftatibus, xquabili Temper & con- 
ftanti caloris gradu animalia gaudent, deque illibatant fanitatem fervant. Pltcenomenet 
huic enodando, alio in fyftemate,laborabis incaffdm. Corpus majus calcrem acquifitum 
diutius conferva! (rf) in ratione diametri, ex eo quod fuperficies ipfius minor fit in ilia (d)Nevt.Phll; 

ratione,pro quantitate materia: contents. Majora igitur animalia multo parciorem patiun-' Natur. Princi P* 
tur caloris fui jafturam, quam minora ; proindeque in his major fieri debet caloris ge- 
neratio, quam in illis, ut conftans xquabilifque fervetur ipforum temperatura. Cdm 
ergo calor animalis a globulorum attriru in capillaribus oriatur, major debet efle attrr- 
tUs ille in minoribus anirnalibus quam in majoribus, i’n ratione diametrorum inverfa ; 

& revera quidem illud ita contingir. Manifeftum eft enim quod numerus vaforum capil. 
lariuni qux , juxta perfpicacillimum Leeuwenhoek , in omnibus anirnalibus funt fere ejut 
dem magnitudinis (e), ficut & globuli fanguinei, fit in diverfis anirnalibus ut ares tranf. (e) Tom. I. 
verfarum fedliotlum horum animalium , feu in ratione quadr.ita diametrorum. correlpon- p *tc. I. p. >8. 
dentium. Verdm cdm animalium moles fint ut cubi diametrorum , fcquitur quod capilla- 
xium quantitates fint in illis reciproce ut eorum diametri. Superficies igitur attrita ma» 
jor eft in minoribus anirnalibus , refpeftu molis; major proinde, csteris paribus fit in 
ipfis caloris generatio. Hinc etiamfi majores patiantur jafturas quam grandiora , squa- 
lis tamen in illis fervari poteft caloris gradus. Idem did debet de variis corporis parti- 
bus inter fe collatis. Digitus v. g. caloris detrimenta decies forfait majora patitur quam 
femur, tantbque majorem caloris quantitatem generare potis eft , mechanifmo jam expo- 
fito. Notandum eft tamen diverfas animalium partes non eumdem prxeife fervare calo¬ 
ris gradum in omni tempeftate. Manus, pedes, brachia , aures, facies, &c. frigore ma-. 
gjs afficiuntur quam esters partes ; vel ex co quod remotiora fint a motus fangui¬ 
nis origine , vel quod olfibus, carcilaginibus, tendonibiis & ligamentis prxeipue com- 
ponantur , in quibus minor adeft quantitas capillarium , & aliunde vafcula ilia relaxa¬ 
tion! conftridlionique parftm obnoxia fint , ob partium illarum rigiditatem. Verdm 
quantacunquc videatur hxc diflimilitudo, nihilominus ob vclocitatem circuitus fanguinis, 
calorifque communicationem ratione continuitatis partium , multo minoresinde oriuntux 
cffeftus quam ftatim crederetur. 

Prsterea calouis frigotilque fenfationes parnm plcrumque abfolutis corum quantita- 
ttbus tefpondent. Quamvis cnint gelu rigeamus hiberna tempeftate, calor corporis Tlier- 
mofeopio exploratus non minor reperitur quam fervida sftatc. In rigore paroxvfmi febiimn 
fanguis aliquandb calidior eft quam in ftatu fano! e contrario ubi fefe quafi fervore uri 
credunt sgri, calor eorum ablblutus vix gallins incubantis temperiem attingit. Ingra- 

autem ills fenfationes, juxta theoriam quam ftabilire conamur, excitari tantum viden- 
* ur » a majori quam par eft conftriftione vel relaxatione vaforum , in variis frigoris ca- 
lorifque viciffitudinibus, etiamfi uniformis femper & conftans perftet calor animalis. Mow 
refti vero fenfus illi quos experiuntur sgri febre correpti , non tarn caloris frigorifve 
quantitatibus aWblwis debemur, quam certis q.urbufdam alterationib-ns in extremis vafis 
produdis, quaj maximam habent analogiam cum cftedibus conftridtioins vd rcLawiofca 





(4) via. Diir. 

Je Srevenfon.Ef- 
fais dc Med, d’E- 
iinb. Tom. VI. 


Mpillarium, (3mn'a Caloris animalis Phenomena Me rccenfere fiipemeaiieiim eflet; fati< 
cnim pater ex didis quam minis fit confenfus hancce theoriam inter & obfervationem, 3c 
quam apprime folvantur difficultates quae in aliis fyftcmatibus vix fuperabiles videntur. 

V. 

E QUIDEM fi a fluidorum folidorumque attritu mutuo calnr animalisoriri poflet, cum 
motu fanguinis atqua proportione Temper incederet; generaretur novas calor in medio 
calefado uique ad fanguinis temperiem ; varius eflet calor abfolutus pro medii ambientis 
temperaturd, nullo modo enirn frigoris gradibus reiponderet caloris generatio ; caloris 
frigorifque fenfationes excitarentur in ratione quantitatis eorum abfolutae; non videtnx 
quomodo in animalibus, anjmabumque partibus qua; majoris qua pollent fnperficiei 
causa, rnulto plus caloris amittunt, fervatd proportione tunc regeneratio fieri porter. 
Idem dicendum de fermentatione , cfiFervcfcentia , motuve inreftino quocunque , cui ca- 
loris animalium produdio ab aliis tribuitur ; aliunde vi multo majori in capacioribus 
vafis grandiorum animalium , quam in anguftis minoruin tubis agere potis eifet motus 
ille inteftinus, contra vero calor animalis generatur , ut jam vidimus, in ratione inverfl 
diametrorum ; ita ut centids forfan major caloris quantitas geueretur in paflere quam 
in elephante. Praeterca irregularis eflet motus ille inteftinus, tantafque aliquandd in hu- 
moribus alterationes procrearet, ut exitiofi iudd- nafeerentur effedus. Fiuftr.i dicere- 
tur (a ) moturn ilium chyli mifcela contincnter foveri, certum eft enim animalia, per pla¬ 
ces horas aut etiam dies integros , chylo defraudari poffe, fine ulla ipforum caloris immi- 
nutione fenfibili. Manifeftum tandem eft nec mufculorura, vifceruin , articulorumque 
motus, nec fibrarum ofcillitiones, nec cordis flammulam , nec fanguinis accenfionem a 
nitrofo quodam aere, pro caloris animalis caufa meritd artignari pofle. Sed infurget for- 
f.ln aliquis; tantopere imminuta eft fanguinis velocitas in capillaribus vafis, ut attritua 
quern ibi experitur, calori generando vix par efle videatur. Verum ab ingenti fnperficiei 
accrctione abundc compenfautur hate velocitatis dectementa, ut patebit cuiliber atten- 
dpnti ad immenfum capillarium numerura , globulorumque exilitatem adeo ftupendam, 
in utiam 3t4o am partem pollicis vix adsequent. Cum igitur calor concipiatur ex foliclo. 
turn quorumeunque attritu, globuli verb fanguinis qui folidi funt, affridum pratcipui 
in capillaribus patiantur calori generando parem , & aliunde folahatcce caufa Phcenome-- 
$is omnibus rede explanandis apta elfe videatur,cojicludere non dubitamus. 

Ergo Calor animalis ab attritu in Capillaribus. 

DOMINI DOCTORES DISPUTATURI, 


u Antonins Petit, in Ma- 
tronarum gratiam Anato- 
mes dr Artis Obftetricis, 
Profejjor. 

Id. Stephanas Ponrfour da 
Petit. 

M- Pafiafius Boric. 


M. Florentius-CarolusBellot. 

M. Luiovicus Pathiot. 

2rl. Francifius - Nicolaus 
Gautier. 


M. Achilles - Francifius Fon¬ 
taine , Chirurgitt Gallict 
Idiomate Profeffor. 

M. Joannes-Baptifia - Ludo- 
vicus Chomel , Median 
Kegis ordinaritts. 

M Hiacynthus - Theoderus- 
Baron , Caflrorum Kegit 
dr Exertituum in Germa¬ 
nium dr Italiani Proto- 
Medicus , necnon Median 
magni Noficomii Purifiers' 
fit. 

LAVIROTTE; 


Proponebat Parifiis LUDOVICUS-ANNA 
jEduenfis, Do&or Medicus Monfpelienfis, Regius Librorum Cenfor „ 
necnon faluberrimx Facultatis Mcdicinge Pariilenfis Ilaccalaureus * 
A. R. S. H. 1759 , a fexta ad meridiem. 


Typis Quillau, Univeriitatis & Facultatis Medicinx Typographi, 1750. 









