


■H 



Digitized by Google 


Digitized by Google 


x *t* Vfa. (£. M'l 

IN PEROTTINUM CODICEM MS. 

REGIAE BIBLIOTHECAE NEAPOLITANAE j 

QUO 

Duae ct triginta Phaedri Fabulae iam notae, totidem 
Novae, sex et triginta Aviani vulgatae , et ipsius 
Perotti carmina inedita continentur , 

CATALDI XANNELLII 

EIUSDEM REGIAE BIBLIOTHECAE SCRIPTORIS 

DISSERT ATI ONES 
TRES. 



VEAPOLI 1811 ; 

EX REGIA TYPOGRAPHIA » 


) 


Digitized by Google 


Digitized by Google 


LECtORI SUO 
CATALDUS I ANNELLIUS 
S. 


on dubito quin vehementer miratus fucris , 
Lector , quomodo Perottinum Codicem , abftractis 
Prolegomenis suis , ex pane iam pridem excusis f 
e mis iff emus in lucem; quique duos feme annos pa- 
tienter fujlinueramus , vix duorum menfium moram 
ferre ultra minime potuijfe , ut Differtationibus , 
quas modo recipis , fuus ordo locusque fervaretur. 
Verum aequi bontque te confulturum id ejfe fpe- 
ro , quum factum noveris , ut mature cuipiam 
Plagio obviarn iremus. Etenim I. Ant. Caffittus , 
exemplari Perot tint Cod ids iam ante annum ex- 
cufi per qucmdam Ardelionem fib 't comparato , Fa- 
bcllarum novarum Lectiones paucis ante diebus in - 
de excerpferat , nullaque prorfus five noflri , five 
cuius li bet qui a Regia Bibliotheca effet , men done 
iniecta , vulgare coeperat , fe rnirum in modum 
efferens , perinde ac fi nefcio quid maximum et 
laude digniffimum praeflidjfet . Quamobrem aequum 
fuit Perottinum Codicem illico vulgare , et audaciae 
hominis iflo pacto occurrere. Quod quidem confi- 
lium eventu probatum ef . Etenim quum Caffittus 

a 2 fuam 


Digitized by Google 



4 

fuam quatuor paginarum editionem pluribus dono 
miftffet, epiftola enixe efftagitans , ut per epiftolam 
paricer fibi plauderent ; nemo unus inventus ejl , 
quad ego quidem fciverim , qui ei refponderit , coe- 
ptumque fuum probajfet. Ex quo factum eft ut et 
ifta editio , ft tali nomine digna eft , modo iam con - 
ciderit et evanuerit ; Quamobrem ineptum Plagium 
haud amplius nos morabitur . Polliciti quidem fimus 
Praefatione in Fabulas Phaedri ex Codice Perottino 
de ifta re heic abunde locuturos : Nam quum ea fcri- 
bebamus ( Kal. Martiis ) , pervemt ad aures no - 
ftras rumor Caftittum aliam quamdam infuper vi- 
ginti fere minoris formae pagellarum editionem 
parare, in cuius praefatione plura audacifttme com - 
minifceretur ; Quod verum comped : Paucis enim 
pofl diebus adlatae nobis funt quaedam Caftitti 
Schedulae typis excufae , nonisque Martiis figna- 
tae , in quibus plura revera impudentia mendacia et 
prioribus abfurdiora fuperftrucbantur . Quamobrem 
ut glifcenti et contumaci petulantiae obviam iretn 
totam rei hiftoriolam ab ovo , ut dicitur, digerere 
ftatini coepi , et quo pacto plagium confectum fue- 
rit diftinchjftme fcribere ; Praeterea Regium Edi - 
tioms noftrae decretum anno 1808 e/nijfum , ac 
penes Cl. E quite m Francifcum Danielium Regiae 
Typographiae Praefectum affervatum , ut teftimonia 
amplijftmorum Praefidum turn Regiae Bibliothecae , 
turn Regiae Typographiae , atque eorum etiam 
qui me unum iam pridem Perottinum Codtcem 
cuftodiijfe et exfcripjiffe norant fimul contrahere 


Digitized by Googl 


J 

jlatim adgreffus fum : Quin illu/lriora etiam eo~ 
rum nomina colligere , qui fub fine m anni 1809, 
vel per annum 1810. exemplaria Perottini Co- 
dicis excufa viderant et tractaverant : inter quos 
ex advenis peculiari mentione digni funt doctifji- 
mus Eques Rosminius , eruditus et perurbanus 
Eq ues Boffius , praeflantiffimus et praeclanjj'imus 
AJlronomus Francifcus Orianus , qui omnes Fa - 
Bellas novas et otio legit : emditijjimus et or - 
natiJJt/nus Ranierius Gerbius Pifanae Academiae 
ornamentum , qui non modo excufum librum , et 
MS. Me non femel verfavit, fed venia etiam il- 
luflriffimi Regiae Typographiae Praefecti exem- 
plar Perottini Codicis , et partis etiam Prolego- 
menon fecum Pifas duxit . Verumtamen quum ijlam 
tertiam, ut vocat, edittonem in lucem adhuc non 
emififfet Cajftttus , nee amplius , ut puto , emitter, 
ideo alia injuper molejlia, Lector , liberate te vo- 
lui , ingratamque narrationem , quantum potui , 
rejecare . Quin fi Cajjittus illam revera editionetn 
parat, ipje potius diflincle dicat , qui ii plufeuli, 
ut ait , fuerint , qui Perottinum MS. verfaverint , 
et exferipferint , expromat fingillatim nomina , 
proferat tejles , dijlinguat tempora ; dicat qui 
MS. legendum tradiderit , ft ego unus a fexto 
menfe antequam priorem illam fuam editionem 
vulgajfet fub ferd cujlodio ; quis veniam exferi - 
bendi dederit , ft Editio noflra Regiae Biblio- 
thecae Praefidum iuffu curabatur : Doceat nos 
tandem quos labores in Fabcllis novis edendis 

exan- 


Digitized by Google 


6 

exantlaverit , et quae fua fint in eis inflauran - 
dis mcrica . Exjsrip/it fortajfe MS. Cajjittus ? 
Haudquaquam . Sed omnino quaedam inde ex- 
ctrpjlt Frater eius circa Aprilcm mcnjcm anni 
1 8 o 8 , ut poflmodum comperi . Nam ego ad Co * 
dicem exfcribendum lunio menje eiusdem anni 
accejji , quo menfe primum in Script ore m adle- 
ctus fum , et plane nefcius , quod quifpiam id 
occupaffct : Nec per plures menfes aliquis inven- 
tus ejl qui ea de re me ceniorem jaceret . Et quis 
revera Jufpicatus umquam fuijjet quampiam ignotam 
evanidi et corrupti Codicis partem celeritate fum- 
ma raptimque ad tentaminis potius fpeciem per ali- 
quot dies excerptam , nec ultra leclam , relectam , 
conlatam ad editionem par an potuijje ? At legit 
Jdltem MS. CaJJittus ? Minime , vidit tantummo- 
do , et femel prorfus , et ad momentum temporis t 
et Cl. Andrejio indicante et adftante . At ipfe 
primus Fabellas novas detexit . Falfo ; nam prae - 
ter Cl. Andrejium , qui faepe et otio MS. verfave- 
rat(i) , eas noverant Dorvillius et Burmannus . lllc 
enim hide feribebat (2) : Se vidifle ipfum Perot- 
ti Codicem , in quern ille omnis generis Fa- 
bulas Aefopias , Phaedri , Avieni , et fuas (3), 
nempe novas , non uno Carminum genere con- 

tu- 

(1) V. Eumd. Cl. Andres. Dell’ origin, progres. e stato di 
egni Letteratur. Tom. II. Libr. I. c. 6 . not. (*) Edit. Ro- 
man. 1808. 

(2) V. Burmann. Praefat. in Phedr. suum cum Comm. novo. 

($) V. Dissert, nostr. II. Cap. I. §. XIV. pag. XC. 


Digitized by Googl 


7 

tulerit . Nec rcvera quifpiam effe potefi vel me- 
diocriter eruditus , qui MS. verfans, fragment a falcem 
quaedam novarum Fabularum in eo fervari fla- 
tim non deprehendat . Ac ipje primus Fabellas no- 
vas Phaedro infcripfit . Id verum : Quin ego 

turn fcribebam prae/lolandum effe Doclorum Vi- 
rorum iudicium (i). Sed eadem fiducia Caffittus 
quatuor ante annis Fabulam quampiam ex inepta 
profa a fe in nefcio quos iarnbos coercitam Phaedro 
plane folemniter infcripfit 5 et in editione Fabula- 
rum novarum plures verficulos ex Perotti profa con- 
feclos Phaedro pariter adtribuit . At fupplementa. 
etiam adiecit. Scilicet. Quantum autemfibi literas 
hoc labore demeruerit vel ex lev’t eorum fpecimine iu- 
dicabitur , quod data opera hie excudere fec 'tmus , cui 
et refpondentia, ex noflra editione , et fua fecunda 
adiecimus , ut unico intuitu tota res pefipiciatur . 
Atque haec, Lector, tandem fint fatis : Nam tu 
certe invitus hie detineris , et ego etiam ad alia 
propero . Vale . 

Ex Regia Bibliotheca postridie Idus Aprilis 1811. 


(0 V. Differt. I. §. XV. 


Ex Edit. 


« O Draw 

H-s l ° > 
5"’; = 

.1 < 



SHS* 

S*- » 

g>g=s 

£ Br5 

M O 3T 


n?cjo 

IsiSjf 2 

33 = » d > 

3. = ??SP 

mo<s 


S ’ 3 3 §t§' 


n * — - ' ' 

“. “ 2 3 * 

O tJi iV " 2 . 

S 3 " < sTs ■« 

n <* s* " = 2 ?! 

a’ - 3 

3 “ _ r, n s~ 

£ 3 ? * =■•! 5 

sf *■§<§*£ 8 

i 3 "§.: S | 5 ? 


g;2>S 

C» — 

” "O 
° * 2 

I D.-e 

3 " g 
o*»3 

*-i 3 

S' 2 

- n 

c — - 

| 3*5 

E .3 2 

ra S 

“TO . 
” £ 


s-fl 1 r 

• =• 3 2. 


wwwZE 

£•§.§ S-S ? 

2®s - c a 
3 1- 3 " 3 
- " 2~-nS 
F S-'S- 2.^- 
5 „ S " « 
, « ' sr - 

*=•2 S' | 

& 3 3 s a ' 

2.3 3 ' *' 

o.»S e 

a ■ . "3. 

g-S - * g’S" 

** m a 2 " 

<* S ' a 
x c r 
g.a.?. _ 

S-3‘ a 2 Eh 

” » 3 " 5 


g£? 

»*s - 

??§>' 

E Srw 

ki 

r» 3 

C .-3 3 


O £ CJ 

-If.? 
si 3 § 

3 W W 

m n ’'o 
rt /* o 

or.? 

,?SS 

i 3 3 < 

it? 

1 3 3 =■ 


e 2 

3>i* 




- 3 nT ! 

— • rt 


3 g- « 
2 2 2 


2 . m -.f.3 

§-«•*• I- s> 

£ r. C “ < 


“ s 

” 2 
.. w 


g 3.-S 

B •» 5 
St»>3 

s 'l -< 
SfS 
1.3*8 
r§ ? 

Cs* 

c. 3 * 


-• P 

£>=> S 

3*3 3 

O P -, 


-* o- 

— CU 

o ° 3 


? 


3 S 3 

S» — g 

2 B>o 
2 <M a 
» i? 


*!*.?! 

a. 1.3 = 3 . 

5 o“S 

Nls-f 

n rt r: _ " 

SS"o’< 
C. cu _ — M 

"52 n — 

" n 2» (L 

• 2 I E- 


g ? . c r> c'g. S a . 


8 !.»? 


2 . e 


E% “ S U 
.•*>5 a 

5J 


_ 3 -. " S -V* 
« 5 jiJ < 3 o a !> 


«• e*S c "*3 E 
£•£>'* ^■SS'S? | a- - 

- s r-H..** S >r H 

a 0 s »_ s a.B a 

B — 2.g«. o-s 1 

® ? 2 . 3 -o r'i R 5- 8 
2 2 - » :. 2 s E ; 

4 q5 , »S* 

St I !, “X 

2, 3 S “ S =■ g 3 S' 3 .a 1 

3 ! : » ~x 3 f S a a 

It nr t| f * i- 

8 Ss. s - 2 - S 

p S ? ». 3 3 


SZWWfl w<> 
ft s • " -o O - ^ 
n 2 Pi 

^£5 ?i D. = ^ S 
c c n < ut W c 
*-• s 3 i ^ a 3 

s l^r 3 s| 
1 3 r 3 's s. s 

s- ? 1 . 1 - ! si; 

g 2.3.S .3 - B_ 

*5 

0 " “ 3 * 

i - 3 ii ri.i 


WHPz? 

" 3 3 i 
2.5.5 5 ° > 
-,■$ a 


rt; ? = 

s-l-litfs-: 

I ? 3 1 = 2-1 §■ 

S’S.s.g 5 5 EL 
S * •> a- 

rt u ►;■ 

o 2 


8*8 3 

s|i 

Is. 


1^3 * I ^ ^ ® 

= s?<! ^ g :.i-3< 


xz 


^ c 

£.3 

3 w 
™ 3 
OP 


If 


*8 5 . a>j^g = ?* 

i * »• i* £ * s i 

^ W 3 > i\ 3 O 

S *8 *•!=:§ * 
sy*z> < ** *» r "’*a* 

I'd g S 5*3 2 .? 

3 - 3 n &.Q « p 


2-3 


E-S** 5 ^ 


OP rv 
3 r> 
O c 
o 3 


SO- 

S'" 

3-Ut 
0 C 

5*2. 


“ ' S5»P « OP »» Q 
3>u O . : » 

2 5‘2. n» " 
v o 

S 3 5 B.% &2>% 

B “ „ " £ 2. 1 Z 

“ 2. w 3* s a. S a 
? = 3 p rt* n 
— , 2 2.^3 p " 3*o 

Is. 3 S 1 3 3* 

"ssjIis 

3 “ p- 2 . n 

* £-p ^ 


M 

M 

w 

gt 

3 ? 

, m 


- a 


zox 
3 S 

r» «* a \Zt 

§ 3 ® ' 

8>s ®B 5 

_ P g 

Ifb 

5 -r»? 

3 (S g 

-i rt 2 


- H 

s !1 
o ? 


Er 

? 3 

-I 

S-» 3 


^ C 

op 3 
5« 


*0P 


3 0 

W r. ft. ft! P 

■sg: <2.^ 

■ S S 3 . 


Digitized by Google 



I 


NICOLAI PEROTTI 


EPITOME 

FAJ3ELLARUM (i) AESOPI , AVIENI, ET PHAEDRI 

AD PYRRHUM PEROTTUM 
FRATRIS FILIUM 
ADOLESCENTEM SUAVISSIMUM 


INCIP1T FELICITER- (*) 

NICOLAI PEROTTI AD PYRRHUM NEPOTEM 


N, 


PROLOGUS (}). 


... on funt hi mei , quos putas y ver/iculi} 
Sed Aefopi funt , (4) Avieni, et Phaedri: 
Quos collegi ut effent , Pyrrhe , miles tibi , 
Tuaque caujj'a legetet Pojlcriias , 

Quas edidijfent viri docli , fabulas . 

Honori et mentis dicavi illos ( j ) tuis , 


Saepe 


(0 Sic in Codice non Fa- 
bulurum , ut ex Scheduiis Dor- 
villianis edidit Burmannus . 
In Epigraphe Indicis eft etiani 
Tabellarum , non Fabularum. 
i) Epigraphe Codicis. 

?) Haec ad perfpicuitatem 
adie&a. 

(4) Burmannus edidit et A- 
-jieni : Sed et in Codice eft 
deletum, a vetere forte manu, 


quum in Epigraphe fcriptuna 
tuerit Aefopi , Avieni , atque 
et nec ad iententiam faceret , 
nec ad metrum in rythmico ver- 
ficulo. Quamobrem nos vocu- 
lam omittendam cenfuimus,etfi 
ex veftigiis deprehenderimus . 

(5) Sic in Codice, non il- 
ia , ut Burmannus edidit : il- 
los nempe verficulos , quos 
collegerat , quibus verficulos 
foos 


Digitized by Google 



2 

Saepe verftculos interponens rneos , 

Quasdam tuis quaft injidias auribus . 

Solet quippe iuvare ijla varietas . 

Hos fi leges laetabor , Jin autem minus , 
Habebunt certe quo fe obleclent P often . ( 6 ) 
Nunc fabularum cur lit inventum genus (7), 
Brevi docebo : Servitus obnoxia, 

Quia quae volebat non audebat dicere , 

Affeclus proprios (8) in fabellas tranjlulit , 
Calumniamque ficiis elulit iocis . 

Redeo unde difeejji ad lib : 

Hunc obtreclarc Ji volet malignitas , 

Imitari dum non pojftt 3 obtreclet licet : 

Mihi magna laus eft , quod tu , quod ftmiles tui 
Labores libenter legant uftque meos , 

Dignofque longa iudicent memoria . 

Semper fugatae plus vetuftati Jdvet 

Invidia mordax , quam bonis praeftentibus (9) . 


PARS I. 


etfi riot , ut reliqua, aliquan- 
to aeqrius perfpiciantur . Ex 
quo faftum eft, ut puto,edi- 
tum fuifle a Bnrmanno' ex 
Dorvillianis Excerptis prope 

Nemini vero fit mi- 

rum Dorvillium pauca haec 
non fuifTe adlecutum . Vid. 
Diflert. nofir. I. §. III. 

(p) Vide,fi lubet,quae c?e 
hoc Proloso diximus in Dif- 
fer. I. §. X. 


fuos interponebat . Sequitur 
etiam bos. 

(6) Animadvertat hie leflor 
ad Perottum non pertinere , 
fi quae deinceps aliis chara- 
cteribus , quam ifiis , imprefla 
in libello occurrant 
. ( 7 ) His formis refiitutae funt 
ex vulparis Phaedri libris lite- 
rae deficientes in Codice, vel 
verba quae exciderant. 

(8) Ita omuino in Codice , 


Digitized by Google 



PARS I. 

3PHAEB38.I FAMTLAEM- 

i 


(*) De his fabellis loquuti tuimui. Qui earn non lege- 
fjumus in §. XIV. Diflert. I. rit , ubi ratio poftulabit > fi 
ibique rationem , quam in ani- placet , locum confqlat. 
madverfionibus tenemus , ape-i 

a t 


Digitized by Google 


Digitized by Google 



H AE D R 

F A B U L AE. 

s g> aoaae<^>»Mc»< 


i. FAB. VI. LIB. II. num. 103. 

AQUILA ET CORNIX . 

Potentibus non facile refifli pojje ; quod fl nefarius 
confihator accejferit omnia pejj'umdari 

Aquila in fublime fujluli, tefludinem , 

Quae quum abdidijfet cornea corpus domo , 

Nec ullo paclo laedi pojffet condita , 

Venit per auras cornix , et practer volans ( I ) : 
Opimam , inquit ,(2) praeda/n rapuifli unguibus ; 

Scd 


(*) Promythium defumtum 
ex Phaedro , qui haec hiber.- 

Contra potenres nemo ejl mu- 
nittss fatis : 

Si veto accejfxt confiliator ma- 
lt ficus , 

Vis et nequitia quidquid op- 
pug nant , ruit . 

(1) Praeter volans . Libri e- 
diti exhibent propter volans , 
quod improbari non poteft : 
led illud, ni fallor, melius ad 
rein . Praetor enim inrerdum 
adhibetur, quum aliquid cum 
motu fit ante oculos et adfpe- 
£tum alicuius. Id fane con- 
llat ex Cicerone Orat. III. in 


Verr.ex Seneca de Ira lib.IT.cap. 
6. et aliis pluribus. Quin Svei o- 
nius in Claudio c. 7. Ut forum , 
ait , ingredient 1 praetervolans a- 
quila dext trior e bitmoro confidcret . 

Accedit porro Romulum Ri« 
micii habere contra volans : al- 
terum Nilantii contra advolans. 

(z) Inquit. Editi fane . Sed 
inqtat vel aliud huiufmodi in 
hoc loco requiri videretur , 
fi attendatur. Et re quidem 
vera uterque Romulus earn 
vocem fervant . Nec morari 
poteft Ecthlipfis quae reii- 
cienda efiet ex verlu , quo 
redie conflaret . Nam reie- 

a 3 «- 


Digitized by Google 



Sed , nifi monjlraro quid fit faciendum tibi, 
Gravi nequidquam te lajfavit (3) pondere. 
Vromiffa pane 3 vadens , ut fcopulos Juper • 
Ab ajlris duram illidat } monct , corticem (4) 
Qua cornminuta facile vefcatur cibo . 

Jnducla verbis aquila monitis paruit , 




Si- 


cerunt quidem nonnumquam 
Poetae clariflimi Lucretius 
lib. I. v. ;6j. etc. Propertius 
lib. II. Eleg. ?a. v. 4S. Ovi- 
dius Amor. lib.II. Eleg. 1. et 
alii. Quin et ipfe Phaedrus 
non femel reiecit , quemadmo- 
dum Marquardus Gudius ad 
fab. 4. lib. I. et ad fab. 5. 
lib. IV. David Hoogftratanus 
et Iofephus Desbillonius ire- 
rum ad 4. lib. I. plurimis ob- 
fervarunr . Quod fi id non- 
nulli faftidirent reponere for- 
tafle poflenr dixit , quo faepe 
•leganter utitur Autor, veiu- 
ti v. s- fab. 17. lib. I. v. 2j. 
Prol. lib. III. et v. s. fab. 17. 
V. 9- fab. 5. lib. V. 

(?) Lajjavit. Libri recentio- 
res turn ex MSS. fide , turn 
Gudii et Gronovii filii auto- 
mate receperunt la/fabit ; prio- 
res lajjdbis habebant . Noftra 
aurem letio probatae quam 
proxime accedit , omnefque 
norunr quam frequenter b in 
v immutatum fuerit. V. Vof- 
fium , et PalTeratium de per- 
mutat. literarum , et cognatio- 
ne inter fe. Sed , ni fallor , 
•a ipfa ut eft in Codice defendi 
et retineri pofTet . Poetae enim 
fortaffe placuit induceie Cor- 


nicem fuadentem Aquilae, ut 
•ex labore potius incalTum to- 
lerato , er ex quo fefla iani effet, 
quam ex futuro et incerto il- 
lud experiretur. 

(4) Is verfic. et fuperior dif- 
crepant aliquanto a vulgatis, 
qui funt huiufmodi : 

Promijfa parte : fuadet , ut 
fcopulum / uptr 

Altis ab ajlris duram il/iJat 
corticem . 

Non quidem male . Sed illi 
praeferendi m multis videntur. 
Nam , nifi certa quaedam ra- 
tio urget, retius fcopulos quam 
fcopulum fcribitur. Praeterea 
qnum accedendum ad eos fuif- 
let aquilae commode quidem 
vadens appofitum . Contra au- 
tem altis ab ajlris nimis poe- 
ticum fapit , et illud adiun- 
ftum innuit quafi certo con- 
ftlio id diceretur , quod fane 
neque opportunum eft , neque 
verum . Equidem fateor in al- 
tero ex verfibus Codicis car- 
minis leges non fervari . Sed 
ft tantuni monet tu iUid.it prae- 
ponatur res eereeie procedet . 
Nemo aurem nefcit quam fa- 
cile fierent in omnibus prope 
Codicibus iftae inverfiones et 
traietiones verborum . 


Digitized by Google 



Simul (j ) magiflrae large dimifit (6) dapem . 
Sic tuta quae fuerat naturae ( munere , 
lmpar duabus occidit trijli nece . 

2. FAB. VII. LIB. II. num. 3J. 


MULI ET LATRONES . 


De divitiis et paupertate. 


f uli gravati farcinis ibant duo : 

Vnus ferebat fifcos cum pecunia , 

Alter tumentes mu It os (1) faccos hohieo . 
llle onere dives cel fa cervice eminet (2), 
Clarumque collo iaclat (j) tintinnabulutn , 


Co- 


(5) Simul. Edit! Simul ft . 
Hoc quidem non improbo 1 
fed eo fortafTe paflo a Phae- 
dro ftiifTe fcriptum putaverim. 
Nam Codex noflet idem etiam 
fervat v. 1?. fab. 16. lib. III. 
et v. 10. fab. *1. lib. IV. et 
eft in Ediiis v. 6 . fab. 8. lib. 
eiusdem. Praeterea quum Au- 
£lor fimu / pro fimul ac fere 
femper adhibear , veluti v. 14. 
fab. 4. lib. II. v. jp. fab. io. 
lib. III. v. ?. fab. 14. v. 16. 
fab. 16. eiusdem libr. et plu* 
ribus aliis locis , facile fimul 
pro fimul et quoque ufurpa- 
vit . 

(6) Dimifit , vulgo legifur 
iivifit . Burmannus autem ad 
v. ?8i. lib. III. Metamorph. 
Ovidii nndta exempla proferr, 
quibus probat ea verba in Co* 


dicibns alterum in alterum 
tranfiifle • Quae ergo qenuina 
leiftio eft? vulgata redta eft , 
noftra improbari non poteft . 
Nam hie dimittere eft relin- 
quere poteftatem facere etc. 
quod quidem , ft dicer.dum 
eft , magis decorum videretuc 
recinae avium . 

(7) Fuerat naturae . Edit! 
naturae fuerat , et numerofius. 

(1) Nlultos . Ed. multo , ele- 
gantius . 

(1) Eminet. Ed. eminent. 

(?) la&at . Edit! iatians . 
Haecet fuperior Editionum le- 
ftio iamdiu faftidium creave- 
rant Bentleio , qui propterea 
priorem verfum legebat : 
llle onere dives celfa it ctr- 
vice eminent . 

Neque dubium videtur , quin 
a 4 no« 


Digitized by Google 



8 

Comes quieto fequitur , et placido gradu . 

Lat rones fubito (4) ex injid'us advolant , 
lr.terque caedem jerro mulum fauciant (j) ; 
Diripiunt nummos , negligunt vile hordeum , 
Spoliatus ig'uur cafus quum fleret (uos; 
i'quidem , inquit alter , me concern turn gaudeo , 
Quod nihil (6) amiji , nec fum pajjiis vulnera (7) . 


noflrae ut probatae et genui- 
nae habendae lint . Nam in fa- 
bella eamdem ac cetera fyn- 
taxin fervant , quod vulgatae 
jion praeftant. Quin iam ex 
conieftura reftituerunt viri do- 
£liffimi Francifcus Hare et 
Richtcrus , Philippus porro 
et Desbillonius etiam edide- 
runt. 

(4) Latrones fuHto . Editi : 
Stuiito latroncs , quod retinen- 
dum eft gratia cai minis. 

(5) Sauciar.t. Pithoeanus et 
Remenfis Codex , Gudio et 
Rigaltio teftibus , habuerunt 
itucidant . Sed lectio plane re- 
iedta fuit, quia metro et fen- 
tentiae adverfabatur. Quam- 
obrem Salmafius legere ma- 
ltb'at tu/itant , Meurfius tu- 
t/itant , Scioppins tor, plant , 


3. FAR 

Heinfius incur /it ant , Crollius 
/ancinant , Rigaltius trufitant . 
Plerique auteni libri hoc re- 
ceperunt : Sed fauciant omni- 
bus praeftat . Nam de caede 
et vulneribus fane loquitur 
Phaedrus . Quin iple Hein- 
fius ill ud viderat , et vehe- 
menter probaverat Bentleius. 
Philippus autem et Desbillo- 
nius, comperto Perottino Co- 
dice , receperunt . 

(6) Quod mbit . Editi nam 
nihil . 

(7) Nec fum paffus vulnera . 
Edit, nec Jum taejus vulnere . 
Quae praeferemus ? Philippus 
noftra praetulit . Ego nil au- 
derein , tantum quaererem an 
certum fit vulgatam leilio- 
nem Ccdicuni aufloritate fir- 
mari . 


Digitized by Google 



£ 

3. FAB. VIII. LIB. II. num. 20. 


CERVUS ET BOVES. 

Dominos in rebus fuis vide re plurimum (*) . 

{ Uervus nemorum exagitatus (1) latibxxMs (2 ) , 
Us venatorum fugeret inftantem necem , 

Caeco timore pr ox imam ri/lam petit, 

Et inter bubulos rufiicus fe condidit (3). 

Huic 

(*) Ex Epimythio Phaedri: ftione Codicis noftri cogitan- 

Dominion videre plurimum in dum puto. 

rebus fuis . (?) Ab hoc verfic. editus 

(i) Exagitatus. Sic plane le- difcrepat , qui fic fe habet : 
*>itur in Codice. Sed Bur- Et opportuno fe bukili condidit . 
mannus ex Schedulis Dorvil- Re£le quidem , ut videtur : 
lianis excitatus exhibuit . Sed noflrum propterea totum 

(a) Totus verficulus ita in non reiicerem'. Probari fane 
Editis fcribitur: non poted inter bubulos, quuin 

Cervus nemorofis excitatus la - bubulus adiun&um fit , neque 

tibulis. hie ad fententiam faciat: Ve- 

Non quidem male. Sed quo- rum fi ex ipfius vocis et vul- 

modo cervus tantum excitatus gatae le&ionis vedigiis repo- 

induci pored , ut caeco timo- neretur bubile verfus exfurge- 

re inflantem necem fugeret , ret qui , mea fententia , pul- 

et praeceps in bubile feconii- chre procederet: 

ceret ? Longe propius ad rem Et in bubile rujiicus fe condi- 
exagitatus. Cicero lib. III. de dir. 

Otfic. Suntne igitur infidiae ten - Rufticus profefto multam hie 

dcre plagas , etiamfi excitaturus habet vim , et coecum ilium 

ntn /is, nec a git at ur us I Seneca timorem eleganter probat. Con- 

Hippol. v. 51 . Tu praectpites tra vero fere nullam to oppor- 

clamore feras fubfeffor ages . tuno vulgatum . Villae enira 

V. etiam v. top. Praeterea ni vel habent bubile, vel necefle 

fallor iatibula nemorum ma- ed plane ut habeant. V. Vir- 
ion cum verborum proprie- ronem deRe Rud. lib. I. cap. 

rate dicuntur , quam Iatibula i?. et Columellam item de 

nemorofa. Quamobrem de le- Re Rud. lib. I. cap. 6. 


Digitized by Google 



ro 

Huic (4) eo (1) la tend f quidnam voluifli tib't , 
Infeiix , ultro qui ad necem cucurreris , 
Hominifque (6) teclo fpiritum commiferis? 

At ilie Jupplex , vos modo , inquit , parcite j 
Qccaflone rurflus erumpam data . 

Spatium dein (7) nociis excipiunt vices. 

Frondem bubulcus adfert (8) , (9) nihil videt t 
Eunt fubinde et redeunt omnes ruflici , 

Nemo eum advenit ( 1 o) ; tranfit etiam villicus , 
Nec ille quidquam fentit . Turn gaudens Cervus (i i) 
Bubus quietis agere coepit gratias , 

Hojpitium adverj'o quia prae flare nt (12) tempore. 
Rejpondit unus , Jalvum tevolumus (13) quidem , 

Sed 


(4) Huic . Editi hie vel beic. 
iftud praeflare videtur. 

(O Eo. Editi bos , et re- 
ftiflime. 

( 6 ) Hominifque . Vulgo ie- 
tjitur bominumque : nofirum e- 
legantius. 

(7) Vein, I.eeendumeft qui- 
dem dies, ut libri omnes editi 
exhibent. 

(8) Adfert. Sic in Codice , 
non edfertur , quod protulit ex 
Excerptis Dorvillianis Bur- 
mannus . 

(9) Hoc loco reponendum 
videtur et . Secus eniin verfus 
erit fyllaba truncus. Editi ha- 
bent nec idea videt : Salmafius 
autem , Gudio tefte , malebat 
legere nec adeo . Sed potiorem 
efle leflionem Codicis etiam 
ea } quae in fatella fequun- 


tur, oftendunt. 

(to) Nemo eum advertit . 
In Editis legitur: Nemo ani~ 
madvertit . 

(11) Cervus. Libri omnes 
ferus , quod lex carminis po- 
ftulat . Nam videtur , Phae- 
drum in poflrema verfuutn 
fede perpetuo iambum reti- 
nuilfe. 

( I a ) Quia praeflarent . Edi- 
ti quod praefliterint . Nofirum 
quidem egreeium eft , pro- 
batumque a Philippo , et ab 
ipfo Burmanno . Sed vulga- 
tum , ni failor , melius ad 
rem facere videtur . Cervus 
enim gratias bubus agit de 
beneficio accepto, veluti iam 
ab omni periculo evafiflet In- 
columis . 

(1 i) Volumus. Vulgo cupimus. 


Digitized by Google 



II 

Sed ille,qui ocuIos( 1 4) centum habet,fi venerit (15). 
Haec inter ipfe dominus a coena redit , 

Et , quia corruptos viderat nuper boves , 

Accedit ad praefepe ; cur frondis parum ejl? 
Stramenta defunt : tollere hacc aranea 
Quantum (16) eft laboris ? dum fcrutatur Jingula , 
Cervi quoque alta confpicatur (17) cornua ; 
Quem convocata iubet occidi familia , 
Praedamque tollit , quam paraverat cafus (18). 


(14) Sed Mr qui oculoi etc. 
ut libri omnes. Verurn Iuve- 
natius nitidius legi putat: Sed 
Me och hi qui centum etc. nu- 
merofius quidem . 

(ll) Port hunc verficulum 
alius deGderatur huiufmodi.- 
Mapno in pcriclo vita verte- 
tur tua . 

Sed fabella fine eo recte con- 
flat Quin nefcio quam ele- 
gantiam praefeferat , quum 
inflitutum a bubus cum cervo 
fermonem repentinus Domini 
adventus abrumpat. Quamob- 
rem fctibi poftet : 

Sed Me qui ocuhs centum ba - 
bet fi venerit .... 

Haec inter , ipfe Dominus a 
coena redit etc. 

Sed id ni fallor Phaedri fti- 
lum vix fapit , et vulgata le- 
ctio recta efl . 

(16) Quantum : ut libri 0- 
mnes. Iuvenatius mallet <?»>»- 
ti , ut an\ca Heinfius , Bent- 
leius , Hoogllratajius , aliique 
autumaverant . Sed rccepta le- 


4. PARS 

ctio optima efl , quemadmo- 
dum ex exemplis patet , qua* 
Ovidius Meramor. XII. v. 19. 
XVI.v. 479. Terentius Phorm. 
IV.f. Valer.Flaccus Argon.VI. 
v.b6s. , quin et ipfe Phaedrus 
lib. I. tab. i?. lib. II. fob. 4. 
aliique pa fTim fuppeditant. 

(17) Confpicatur . VulgO efl 
confpicatur. Codicis lectio 0- 
muino potior , nam omnia 
ibi ut praefentia ab Auctore 
inducuntur. Atque ita quidem 
ex eius fide Philippus edidit , 
et ita reflituendum efle ratus 
fuerat Iuvenatius . Ad hunc 
enim locum : Quid , ait, ft a 
Pbaedrofuit: Cervi quoque al- 
ta confpicatur cornua ? 

(18) Hemiflichium quam pa- 
raverat cafus a libris omnibus 
editis exfulat. Sed refpuendum 
non e(Te probare vifi litmus in 
DilTert. I. §. IX. Scribendum 
autem eft cafus quam parave- 
rat , fecus fpondaeum in po- 
flrema fede oflendemus . At- 
qu« haec poftrema verba funr, 

nil— 


Digitized by Google 



12 


4. PARS EPILOGI LIB. II. num.71 


PHAEDRUS . 

Ingenio et virtuti veram gloricun tribui . 


J&csopi ingenio (1) ftatuam pofuere Attici , 
Serv unique collocarunt aeternae baji (2) , 


Va- 


nilque aliucl fabellae appofi- 
tum occurrir ; neque verum 
eft , quod Burinannus in Ex- 
ccrptis prodidit, earn hoc ver- 
fu daudi , nempe : 

Tunc re Re fieri omnia quum 
per nos factmus . 

Haec enim quum trochaeum 
habeant iambum non faciunr, 
et fi facerent argumenrum fi- 
ve promvthium funt fabellae 
XXI. Aviani , quae hanc fta- 
tim excipit , et cui egregie 
prorfus convcniunt. Et mira- 
ri fane fubiit quomodo ifle 
error oriri potuiflet , quum 
etiam ilia verba rubro colore, 
quo numquam verlus Cabula- 
rum , effent exarata , et quo- 
dam quoque fcripturae genere 
argumentis veluti peculiari. 

(l) Aefopi ingenio . Vulgo 
Ae/opo mgentem legitur. Sed 
ledio Codicis praeferenda eft, 
turn quia elegantior, tuinquia 
exprimit Phaedri liilura . Et 
earn quidem gravi coniedura 
reftituerunt Marquardus Gu- 
dius , Ezechiel Spanhemius , 
Richardus Bentleius, et Petrus 
Burtnannus . Quin is eo fibi 
placuit, ubi cam in Schedulis 
Dorvillianis deprehcndit , ut 


vel hoc folo nomine Codicis 
noftri pretiuni abfolvi pofle 
profireretur . Iuvenatius porro 
iudicii fubadi vir ad hunc 
locum : Nefcio , ait , quomodo 
mibi magis arridet , magifque 
Pbaedro Jigna b.iec altera ieblio 
( nempe Aefopi ingenio ) vi- 
detur. Vide Prolog, lib. III. 11.4. 
e: 5? , et bujtismodi fexcenia 
alia genera paffim toto like 1 to . 
Neque tandem praetereundum 
eft in Pithoeano et Remenfi 
codice fuifte Aefopi , et elfe 
exploratum , quod frequenter 
in Codicibus ingenio in ingen- 
tem tranfierit. Id oftendit Va- 
lens Acidalius ad Curtium lib. 
X. c. 4. nuin. 3 a. et pluribus 
Burmannus in Comm, novo ad 
hunc locum . 

(1) Aeternae baft . Ed i t i aeter- 
na in bap . Non inficior hunc 
loquendi modum et frequen- 
tem et vulgatum elfe , quum 
contra Iuculentis exemplis ille 
vix probari poflit ■ Sed ea ipfa 
ratione , quod fere infolens 
fit , et quia certum eft in fe- 
re fimilibus cum dandi cafo 
collocate non raro occurrere , 
earn ledionem non plane reii? 
cerem. 


Digitized by Google 



IJ 

Pat ere honori (3) fcirent ut cunefi (4) viam , 
Nec generi tribui , Jed virtuti gloriam . 

j. FAB. I. LIB. III. num. 108. 

ANJLS AD AMPHORAM. 

Luxuriofos et fold luxuriae cogitatione delcclari (*) . 


j^Lnus iacere vidit e pot am amphoram , 

Adhuc Falerna faece et (1) tejia nobili T 
Odoretn quae iucundum late jparferat ( 2 ) . 

Hunc pojlquam totis avida traxit naribus : 

O jitavis anima , quale te dicam bonum (3) 
Antehac fuijfe , tales quum ftnt reliquiae ? 

6 . FAB. 


(3) Htnori . V ulco honoris . 
Noftrum elegantius.quodiam 
"Bentleius ex coniedUira repo- 
fuerat, etFrancifcus Hare fir- 
maverat : Scribendum , is ait , bo- 
nori pot ins , quum S ex prima for- 
te vocis fequentis litera bmc ad- 
baejerit , male ut Jaepe fit ge- 
minata. Iuvenatius autem et 
his fimilia habet : Repetttus , 
ut mibi quidcm videtur , e pro- 
ximo Jibilus , et certe Pbaedro 
ft eius to# #«# ( mentem ) fub- 
tiltus limamus lubentijfime abef- 
fe pot eric e 

(4) C unB't . A liqui ex editis 
c unfits , ut Prafchio placuit . 

(*) Burmannus ad hanc fa- 
bellam in Comm, novo cum 
Perottofentire videtur, quam- 
vis adhuc Codicem non no- 


viflet. Nam quutn ceteri ea ad 
Phaedrum fenem referrent , i- 
pfe maluit notari iis vetuii 
Tiberii libidines . 

(1) tejia nobili. Redie , 
ni fallor, veluti aliquid etiam 
ad odoris praeftantiam conter- 
ret nobilitas teftae : atque ita 
quidem legebatur in prioribus 
editionibus , dubio procul ex 
codicum au&oritate, quemad- 
modum Gudins fatetur. Ve- 
rura is ipl'e legere maluit e 
tejia nobili , et fie vulgo rece- 
ptum eft in libris. Sed Iediio- 
nem noftram Bentleius et Des- 
billonius rellituerunt . 

(2 ) Sparferat. Editljpargeret. 

(?) Quale te dicam bonum . 

Priores editiones habuerunt 
qualcm te dicam bonam > quum 
Co* 


Digitized by Google 


num.io7' 


*4 

6. FAB. II. LIB. III. 

FANTHERA ET PASTORES . 

Non faciendam ejje alicui iniuriam . 


'JP anthera imprudent olim in foveam deciding 
Videre agrefles ; alii fufles congerunt , 

Alii onerant (axis : quidam contra miferiam (l), 
Periturae quippe , quamvis nemo laederet , 

Mi fere panem , fuflinentes (2) fpiritum . 

Nox infequuta eft, abeunt jecuri domum , 

Quafi inventuri mortuam pojlridie . 

At ilia vires vi (3) re fecit languidas , 

Veloci faltu fovea fefe liberat , 

Et in cubile concito properat gradu . 

Paucis diebus interpofitis provolat , 

Pe- 


Codices Pitboeanus et Remen- 
fis , Desbillonio telle , exhi- 
buifTent qualem te bonam . Sed 
quum Gudius legere maluifTet 
quale in te dicam bonum , haec 
leftio vulgo recepta eft. Hein- 
fius autem ex conicffura no- 
flram probavit , et Burman- 
nus , comperto Codice , earn 
iure placere pofle pronuntia- 
vit. 

(1) Miferiam , |mendum eft; 
libri o mnes habent miferiti , 
et redliflime. 

(1) Sujhnentes . Editi ut fu - 
flineret . Hie loquendi modus 
■vulgatior, et propterea nofter 
contra Iprobatior videretur ; 


Nam nemo dubitare poreft 
quin reftusfit. Salluftius fane 
in Bell. Jugurtb. Hominum , 
ait > quos terra ft fh net fee! era* 
tijfmus. Virg. Georg.i x.v.$ 14. 

.... Hmc Patriam parvofque 
nepotes 

Sujimet .... Ovidius Me- 
tamorph. X. v. 187. Nunc a- 
nimam ( Hyacinthi pueri ) ad- 
mot is fugientem Juftinet ( A pol- 
io ) berbts . 

(j) Vi. Lege ut , ex vulgata 
lefiione . Saepe quidem inCo- 
dicibus alterum in alterum a- 
biit , quemadmodum pluribus 
obfervarunt Burmannus in 
Comm, noro ad v. 12. fab. a. 

lib. 


I 


Digitizedlby Google 



Peats trucidat , ipfius paflorcm (4) necat > 

Et cunclu vertens , (j) Jaevit irati impctu (6). 
Turn fibi time rites qui ferae pepercerant , 
Damnum baud recujant , tantum pro vita rogant . 
At ilia (?) : me mini qui me faxis petierit (8) , 
Qui pattern dederit (9 ) : vos timere abfijlite , 
Hits revertor hojlis , qui me laeferunt (ioj . 

7. FAB. III. LIB. III. nura. 11 . 

AESOPUS ET RUSTICUS . 

« 

Ratione potius quam oraculis agendum . 


JEl abend cuidam pecora pepererunt oves 


Agnos humano capite : 

lib. I. Et Gudins ad v. 5. 
fab. 11. eiusdem libri. 

Ipfius paftorem . Edit! 
ipfos pajlores, et melius . 

(s ) Vcrtcns . Editi vajlans . 
Hoc potius quidem, fed illud 
redlutn . 

(6) Irati impetu. Sic fane in 
noftro Codice , ut etiam vi- 
dit Burmannus in Schedulis 
Dorvillianis . Sed Philippus 
edidit innato impetu , quod pla- 
ne fricidum eft. Vulgo legi- 
tur irato impetu , et non qui- 
dem male . Sed noftrum ele- 
gantius videtur. Poeta enini 
feram fortafle induxit vaftan- 
tem omnia non naturali modo 
furore fuo , fed veluti eiusqui 
vehetnenti ira ob atrocem in- 


monflro exterritus 

Ad 

iuriam exardefcir . 

(7) At ilia, quemadmodunt 
ex coniedfura reflituerant Hein- 
fius et Schefferus > antea le- 
gebatur et ilia . 

(8) Saxis petierit ; elegantius 
quam vulgatum faxo petiertnt : 

(9) Dederit. Editi dedennt \ 
lidem dicendum eft ac de fu- 

periori ; quin utraque leflio 
ut probata haberi poteft. Ro- 
mulus lib. IV. fab. V. fcribit 
qui mibi faxo non nocuit . . . 
qui panem miferit . 

(10) Laeferunt. V ulgo laefe- 
rant . Sed notum eft illud me- 
diam contrahere pofle,multa- 
que ad earn rem exempla ha- 
bet Tanaquillus Faber ad v.i. 
adpend. fab.XIX. lib. IV. quo- 

cir- 


\ 


Digitized by Google 



i6 

Ad confultandos (i) currit moerens hariolos . 
Hie pertinere ad domini refpondet caput, 
Avertendum effe (2) viclima periculum ; 

Ille autem affirmat coniugem effe adulteram , 
Et illegitimos fignificac liberos (j) . 

Sed expiare (4) poffe maiore hoflia . 

Quid multa ? variis diffident fententiis , 
Hominifque curam cura maiore adgravant . 
AEJopus ibi flans , narrare incipit ; 

Naturam nequaquam verba cuiquam dare (j) . 


circa etiam ut elegantius an- 
tea probaverant Burmannus , 
Gudtus, Guyetus, et Ritters- 
hufius. 

( 1 ) Confultandos . Edit! confu - 
Itndos. Utrumque probatumeft. 

(a) Avertendum effe . Editi 
et avertendum vidima etc. quid 
tenendum eft. 

(3) Hunc verfic. aliquanto 
aliter editi libri exhibent , 
nempe : 

Et infitivos fgnificari liieros. 
Equidem non dubito, quin hie 
tedus fit , et multa proprie- 
tate verborum ufurpentur mftti- 
tos et J ignificart , quemadmo- 
dum pluribus oftendit Bur- 
mannus in Comm, novo ad 
hunc locum . Sed verfus Codi- 
' cis omnino refpui propterea 
non pofle videtur. Nam Ha- 
riolus , qui pan 1 lo ante adfir- 
mat uxorem effe adulteram , 
non male profedo ftgmficat , 
graviter nempe ait et declarat 
filios efte illegitimos . Sedquum 
ad leges carminis debt fyllaba, 
neque ea facile reftitui poftit 


a vulgata ledione non eft re- 
cedendum . 

(4) Expiare . Editi expiari 
monftrum nempe , et redius . 

(5) Is et fuperior verfic. a- 
liter vulgo leguntur, fcilicet: 

Aejopus Hi jians naris emun- 
£iae fenex , 

Natura numquam verba Cui 
potuit dare . 

Sed haec vel plane aflequi , 
vel probare ipfe dodifiimus 
Burmannus non valuit . Nam 
certe , in Excerptis ait, femper 
in illo, altero, verfu has ft , nec 
quomodo natura non potuerit Ae- 
Jopo verba dare , idefl fat lore in tel - 
iigere potui. Contra vero fen- 
tentia, quam verficuii Codicis 
noftri praefeferunt turn aptior 
eft et verifimilior, turn egre- 
gia et fublimis , ita ut haud 
videatur a Magiftello et Ama- 
nuenfi facile fingi atque ob- 
trudi potuifle. Propterea fane 
idem Burmannus ledionem , 
ut novit , avide arripuit , et 
quum expendiflet, locum refti- 
tui poffe ratus eft, it feriberetut: 
Ac « 


Digitized by Google 



17 


Si procurare vis ojlentum , Rujlice , 
Uxores , inquit , da tuis pajlonbus . 


Aefobus ibi flans , narijque 
emunctac Jsnex 

Scions naturam verba nequa- 
quam dare. 

non hercle male : ego tamen 
nefcio quatn eleganter ilia duo 
participia fie ftatim excipiant', 
et quam fapiat Phaedri llilum 
eiulmodi loquendi ratio. Quin 
vidcretur, propius haerendum 
efl'e veftigiis Codicis. Nam , fi 
de fecundovcrficuloloquimur, 
nil temere ex eo reiecfrim , 
turn quia omnia ad rem fa- 
ciunt, turn quod, fi fingula 
verba fpectenrur, cum totum 
ipfa vulcara lectio quodarn- 
" modo probat . Nequaquam idem 
fere eft ac numquam , et cui- 
quam in citi potuit facile tran- 
sit . Quae fi vera funt , quo 
pacto recipi pollit illud nans 
emunctae Jenex non video . Pla- 
ccret profecto ; fed locus ei 
hie non efle videtur , et , fi 
attendatur, Phaedrus Aefopi 
nomen nudum perpttuo etfim- 
plex adduxit. De primo por- 
ro cogirandum etiam eft ; nant 
praeterquamquod eius fenten- 
tia recte ad alterum verficu- 
lum facit , poftremi quoque 
earn quodammodo poflulant, 
quum non return Aefopi fer- 
monem , fed prioris tantum 
condufionem continere vi- 
deantur. Quod fi fecus forer, 
turn oraculi refponfo propio- 
res eflent, quo inrsrpres ege- 
ret interprete, neque fane «o 


8. FAB. 

acto a tarn gravi cura li- 
erari poterat mifer rufticus. 
Sed quid tenebimus , fi ne 
noflri quidem verficuli to- 
ti recti ftent et genuini } Pri- 
mus integro pede truncus eft, 
turn narrare inctptt , quod ha- 
bet, occurrit etiam totum fab. 

6. lib. i. v. 2 . et ip/um narrate 
baud plane ex verbi proprie- 
tate ufurpari videtur ; alter, 
quo probetur cuiquam reci- 
pere debet trifyllabum , quum 
Phaedtus cut five folutum five 
compofitum monofyllabum fe- , 
cerit . Haec non levia funt, et 
propterea doctis excutienda et 
decernenda relinquimus. In- 
terea tamen non abfurde legi 
pofie putarem 

Aejupus ibi flans , narrare it » 
Us incipit 

Naturam cuiquam verba ne - 
qua quant dare. 

Nam.Homerus , Virgilius , 
aliique Poetae praeftantiftimi 
non unum modo alterumque 
verbum interdum repetunt , 
fed hemiftichia , et integros 
verfus ; turn narrare commode 
defendi poteft ; Plinius lib.XX. 
C. I. Narrabimus humini cibos 
fuos, Propertius lib. II. Eleg.I. 
v. 43- . 

Navira de ventis , de taurii 
narras arator . 

Tandem tranfpofitio verborum 
non fit tarn raro in Codice, 
ut quaedam aiiquando trarsferr* 
iure non pofle videamur. 

b 


Digitized by Google 



1 8 

8. FAB. IV. LIB. III. mim. 109. 

SIMII CAPUT. 

Afpeclu hominum faepe iudicium falli . 

JP ends re ad Lanlum quidam vidit S/'/nium 
Inter reliquas merces atque opjonium (1). 
Quae/ivit quidnam faperet : turn Lanins iocans , 
Quale , inquil , caput eft , tails praeftatur ftapor. 
Ridicule magis hoc dichim (z'pquam vereexiftimo: ( j ' 
Quando et formojos faepe invent pcfthnos , 

Et turpi facie multos cognovi optirnos . 


(1) Oofonhim . Vu’co Ot~ 
Junia . Utramque probatae au- 
ctoritatis eft. 

( *) Magis hoc dictum , qiicm- 
admodnm docti in libris e- 
diderunt. Codices, Gudio te- 
fle , habebant hoc diSum magis. 

(;) Extflimo. Sic quidem in 
Codice . Burrnannus in Ex- 
cerptis exhibuit aeftiaio , quod 
librorum edirorum eft. Hoc 
commode retineri poteft , ut 
ipfe Burrnannus , Schefterus , 
et Desbillonius pluribus ob- 


9. FAB. 

fervarnnr ; Sed iilud p'raefe- 
rendmn fuitTer , ni s'erficulus 
fyllabalongiorefficeretur. Quin 
propterea Schefterus malebat 
legere extimo pro extflimo , que- 
madmodum vuigo dixtt dici- 
tur pro dixifli , et Bcntleius 
totum verficulum fic profere- 
bat 

Ridicule hoc dictum mage quant 
xere extflimo. 

Quod profecto p!usetiam,quam 
putatur, auctoritatc Codicum 
defendi poteft. 





9. FAB. V. LIB. III. num. no, 


*9 


AF.SOPUS et petulans . 

Male agent es procejfu temporis puniri . 

-S&Efopo quidam petulans lapides ( 1 ) impegerat . 
Fio, inquit , melior (2).* ajjem deinde illi dedit. 
Sic profequutus : plus non habeo mehercules , 

Sed unde accipere pojjis monflrabo tibi . 

Venit ecce dives et potens ; huic fimiliter 
Impinge lapidem , et dignum accipies praemium • 
Perjuafus illc } fecit quod monitus fuit $ 

b 2 Sed 


(l) Lapides . Editi Lapidem, 
et rectlus ; nam panllo port 
occurrit fimiliter impinge la- 
ps. I em . 

(t) Fio, inquit, melior, Ita 
prorfus in Codice. Burman- 
nus tamen ex Schedulis Dor- 
villianis protulit Fio, quo in- 
quit etc. Libri autem otrmes 
habent Tanto, inquit, melior, 
Haec lectio ut egregia et pro- 
bata ad hue habira eft , atque 
erit tortafle; fi vero dicere, 
quod fentiatn , licet , vit'um 
eft, ea recepta, totam fabeliain 
non recte procedere . Nonenim 
intelligebam quomodo 'Aefo- 
pus tam gravi iniuria adeems 
percuflbrem ultra, et ,ut ita di- 
cam , ex abrunto laudet , et 
infuper merccde donet . Ne- 
que melius videbam quomo- 


do petulans, qui nullo pacto 
nefeire poterat facinoris gra- 
vitatem, et propterea demi- 
rari potius debebat, ut info- 
lentem et novum Aefopi mo- 
dum, quo monitu nefcto,fta- 
tim perfuafus idem in poten- 
tem moliatur. Contra vero, 
Codicis lectione probata , to- 
ta res mihi pulchre procede- 
bat. Nam quum Aefopus o- 
flendiffet tills verbis fe me- 
liorein ex ea iniuria factum 
fuifl'e , et egregiam animi vir- 
tutem exercuifle ; turn petu- 
lans facile fibi perfuadere po- 
tuit , mercedem veluti pro be- 
neficio donatam , et alios in- 
veniri , qui ad eamdem pa- 
tientiam maiori quoque pre- 
tio comparare fe vellent. 


t 


Digitized by Google 



20 

Sed Jpes fefellit impudentem audaciam ; 
Comprenfus ( 3 ) namque poenas folvit fceleris ( 4 ), 

io. FAB. VI. LIB. III. num. in* 


MUSCA ET MULA. 


'Vanas fninas fine vinute paruni momenti habere (*). 

* * • ' * 

JMFufca in temone fedit , et mulam increpans ; 
Quarn tarda es , inquit, non vis citius progredP. 
Vide tie dolofa ( 1 ) colhun compurigam tibi ( 2 ). 
Refpondit ilia : verbis non moveor tuis ‘ 

Sed iflum timeo fella qui prima fedens , 
lugum , flagellans , temperat collo meum , 

Et 


(r) Comprsnfns . Editi com- 
prebenfus . Perinde eft , natn 
iflud per era (in. trifyll.ibum ef- 
jfl tur. Scfiefterustamen,Hein- 
fius , et Burmapnus noftrum 
malueruiit. 

(4) Potnas fclvit fee/eris . E- 
diti poenas perflvit ernes . Non 
levisdifcrepantia. Sedquum u- 
traque lectio egregie procedat, 
quam praeferemus ? Ego nil 
auderem , quaererem ranturti , 
an vulgatam MSS. auctoritas 
t peat ur . 

(*) Haec defnmta funt ex 
Epiinythio Phnedri. 

Pine dcriJeri fabula mcrito po- 

‘yfl > 

Oni fine vinute vanas ex er- 
ect minas . 

(1) POotufa. Petrus PithceuSj - 
fortaife ex Codice fuo , legit 


dalofe , quod noflro proximum 
eft. Libri omnes editi habent 
tiolone , quae vera lectio efle 
videtur. 

(a) Totum hunc verficu- 
lum p fi verbum de quo mo- 
do diximuj , excipias, e'odem 
pacto exhibent libri editi . 
Burmannus tamen ieeere ma- 
luit 

Pide , dalone ns collum pun- 
gam tibi . 

Sed, docti viri pace, praeter- 
quam quod hie verfieulus pa- 
rum numerofus evafit, iuftaque 
aucroritate non nititur ; vul- 
gatus contra nil habet quo cul- 
pstur, ut Gudius etiam obler- 
vavit. Quamobrem quum ex 
fide Codicis noltri quoque pro- 
berur , ut genuinus commode 
haberi poteft. 


Digitized by Google 



21 

Et ora. frenis cominer fpumantibus (3). 
Quaproptcr aufer frivolam infolentium . 

Vbi fir rardandum , et ultra currendum fcio ( 4) . 

, b 3 ii.FAB. 


(?) In hoc et fuperiore ver- 
ficolo libri editi difcrepant . 
Vulgatior lectio eft 

lugum flagella temperat len- 
to meant 

It lorn frenis. &C. 

Sed Prafchius, Graevius, Schef- 
ferus iam in fecundo reftirue- 
ra-nt ora , quod nofter habet . 
In priore auteni, quem omnes 
Cririci ut corruptum habue- 
runt , Burmannus loco vocis 
rag am reponebat tergnm , quod 
fibi tribuens Bentleius proba- 
vit , vel cttrfim , quod rece- 
pit Philippus, et edidir. Ve- 
rumtamen hae lecriones ne i- 
pfi quidem docriftTimo Aucto- 
ri fuo deinceps placuerunt , 
qui propterea lioftra avide ar- 
repta , earn etiam nonnullis 
argumentis firmare vifus eft , 
led iterum in eo haeftt, quia 
nempe intelligere non pouet, 
quomodo iugurh aurioa 1110- 
deraretur et reeeret. Id pro- 
fecto verum eft: Si tamen in 
ardua re coniicere Iiceret,dif- 
licultatcm tolli putareni , ft 
fcriberetur 

lugo , flagellans , temperat 
eollum meant . 

Etenim quum temperate inter- 
dum idem lit , ac cobibere , 
coercere , continere & c. quemad- 
modum in altero verfu ora re- 
cte contineri frenis dicuntur , 
ita hie coltum iugo temper ari , 
nempe coerceri commode dici 


arbitrarer. Quin, fiadhticCi- 
ltidimn fupereflet , pofljtne 
legi ? 

lugo flagellans, coat ins : , col- 
tum meant. 

It ort frenis temperas f pit - 
mantibus ? 

Verborum permutatio in ver- 
ftculis corrupt!? baud difficil- 
liine fieri potuit. Senrentia re- 
crius procedere viderur. Tem- 
perare ora frenis Horatianuin 
eft. Romulus apud Nilantimn 
lab. 16. lib. II, habet qui pri- 
ma fella fe.-t-t , qui frenis ora 
regit , quod iilud temperat eft . 
Alter, quern adducit Gudius 
fab. 17. lib, II. qui printa Jet - 
la fedet , qui frenis ora tempe- 
ras . Atqui hi Phaedrum non 
raro ad verbum exfcripferunt. 
Sed tandem , iilud J'edens fla- 
gellant eft huiufmodi ut in Scri- 
ptore elegantiffinio ferri pof- 
lit ? quid ft fcriberetur 

lugo ac flagella temperat col- 
tum meant ? 

Docti haec viderint. 

(4) Verficulus vulgatus hu^ 
iuftnodi eft. 

Namque ubi Jlrigandum eft, 
et ubi currendum , fcio . t 
Codices auteni , Francifco Ha- 
re auctore, habuerunt 

Nam ubi tricandum , et ubi 
currendum efl fcio , 

Noftra tamen lectio utriqus 
praeftare videtur . Eleganrec 
er.im abeft namqi.t , quum for- 
tip- 


Digitized by Google 



II 

ii. FAB. VII. LIB. III. num. ny. 

CAN1S ET LUPUS. 

Quarn dulcis Jit libenas (J ) . 

& ' ani perpaflo made confectus lupus 
Force occurrit; dein falutatt inviccm (i) 

Ut 


tiores et irati preft'e et abru- 
pre loquantur , atqne elegan- 
rius retinetur ultra , quo gra- 
vius inlolentia mufcae retun- 
ditur: qui porro de tj tar- 
dandum ienriendum (it dixi- 
mus DifTert. I. §. VIII. 

(*) Phaedrus : quam dutch 
fit Itbertat brcviter proloquar . 

(t) Verficulus, quein exhi- 
bebanr Codices Pitboeanus et 
Remenfis , parum a noftro di- 
fcrepans , Gudio telle , hujuf- 
moai erat 

Forte occurrit , dcin falut an- 
tes invicem 
vuigatior vero : 

Forte occurrit , falutantes dein 
invicem . 

Sed neutra lectio Doctis arri- 
fit. Quamobrera Salmafius le- 
git dein fe falutant inviccm . 
HeillOuS falutando invicem , vel 
dein falutant invieem , quod 
Burmannus recepit. Bentleius 
Forte oceucurrit , dein fatu- 
tant , invierm &c. 
et Francifcus Hare 
Forte oceucurrit dein falutant 
ft inviccm. 

Qii.mtihaec omnia fccienda lint 
alii viderint s cent quidem le- 


ctio noftra non recta modo eft, 
led praeftare etiam ceteris vi- 
detur. Etenim turn (implicior 
et perfpicuior eft , turn qua- 
dam etiam auctoritate firma- 
tur ceterorum Codicum. Pro- 
ptsrea nil tidenter in eo ini— 
mutaverim. Dun diflyilabum 
qunque eft , et poP quirrum 
pedem apparet caelum . Dubi- 
tari tamen non potePqnin nu- 
meroflus feriberetur occurrit for- 
te , quod probavit Guietus, 
vel forte oceucurrit quod placuit 
Bentleio, Hare , et Iuvenatio 
noftro, cuius verba ad vulga- 
tum verfic. libenter adferam, 
quum vehementer probent in- 
dicium Viri . Scrioit igitur : 
Verfus inconditus , nec Pbaedro 
dig nut , quippe cuius utraqueSi- 
irchix intrgro vtrbo terminetur de 
quo ad fab. 10. lib. I. Ernen- 
darim cum Bentleio 

Forte oceucurrit , dein fa- 
lutans invicem 

aut fi placet etiam falutanti 
invicem cani nempe , qui cum 
poji diElam Jalutem loqui tHCoe- 
ptat . Bentleius paullo aliter me - 
dtemam facit , et adverb turn in- 
vicem cum fequemt leftiterunt 
con- 



*3 


Ut re flue rum \ un&t fc, quaefo , wires, 

Aitt quo cibo fecijli taruum corporis ? 

Ego , qui fum longe fortidr , pereo fame . 

Canis fimpliciter , eadeni ejl conditio tibi , 
Pracjlare domino Ji par officium potes . 

Quale (2), ir.qun , ille ? Cuflos fl fueris(j) liminis , 
-A furibus tuearis (4) noclu domum. 

Ego vero fum paratus ; nunc patior nives 
Jmbrefq'ie , in Jilvis afperam vitam trahens : 
Quanto ejl jacilius mihi fub tecto vivere , 

Et otto fum largo fatiari cibo? 

Veni ergo mecum. Dum procedunt, afpidc 

b 4 iw- 


coniungit , mufis opinor , irrvi- 
tis , et baud Jcio an Jatis lati- 
ne. Poffet et dein fjlutat in- 
vicem , quod ne ipjum quidem 
difphcertt . Dtniqtte dum nt pri- 
ma et media heobtxfinitis pe di- 
bits et dicttomius plurium fyi- 
labarum quae babeant proximam 
ab ultima long am', cUudatur, 
probet ur per me quidvis. Ad 
fabulam a*tfem iq. lib. I. quam 
luperius adduttit , arguens Des« 
billonii verficulum 

Roflrumque aprugnum derifit 
procaciler \ 

quem is Phaedriano fubflitue- 
rat , baec adnotavit : Hunc 
•verjum in Ennto , Pi auto, Te~ 
rentto ferrem in Pbaedro non 
ftro. Et indignaretur ijle puto , 
jl viveret , tam inficetot , et 
inartificial es numeral fibt obtru- 
di . Qtiaeris quamobrem ? quod 
nufquam ipfe , fcHictt in tot 
miltibus verjuum unam alte - 


ramque itxobtxv , ft non inter - 
Ctfa , Jed plena tntegraque fit , 
ita ut ateSoo conftititat , dictiont- 
bus 1 , ? , aut plurium fyllaba- 
rum , quae penulumam babeant 
longam claudere jolet . Et vide- 
tur is eerie , ft rtete attenda- 
mut , banc legem dedita opera 
fibi impofuiffe , baneque velutt 
propriam et infigmtam notam 
unit etui fenarii agno/cerentur , 
ej]e voluijje . j Quorfum id au- 
tem , et quanti referat , videant 
quibus tantum orii ejl . 

(1) Quale. VulgojHii. No- 
ftrum rectius. 

({) Si fueris. Editt ut fit , 
et recte quidem ob leges car- 
minis , fed to fi placeret . Quidni, 
ft fit, l 

(4) Hie defideratur particu- 
la et , quarn metrum et fen- 
tentia pofiulant . Habent por- 
ro libri omnes. 


Digitized by Google 



24 

Lupus a catena collum detritum cant (5). 

Unde hoc , amice? Nihil efl . Die, fodes (6), tamen : 
Quia videor acer , alligant me interdiu , 

Luce ut quiefcam , ct vigtlcm nox quum venit (7) . . 

Crepufculo Joint us , qua vifilm cjl , vager (8). 
Affertur ultro pan is ; de men fa fua 
Dat ojfi dominus , frufla iactant famuli (cjj , 

Ec , quod fajlidit qutlque, pulmcntarium . 

Sic fine labore venter impletur meus. 

Age , ft quo abirc vis , cjl licenda ? (10) 

Non plane efl , inquit . Fruere his ( 1 z) quae 
laudas canis , 

Regnare nolo, niji libertatem habeam (13). 

I 2. 


( s ) Cam. V ll! go Qam!. fl- 
lud elegantius, et ex Phaedri 
lUlo . Heinfius et Bentleius 
rem ex conieftura iam videranr. 

(6) Sodes. Ediri quaejo. Per- 
inde eft. 

(7) Venit . Editi venerit, et 
refte admetrum,fi ecthlipfim 
in verficulo adhibeamus , fe- 
cus noftrum retineri potefl in 
praefen'ri tempore. 

(8) Vager - Editi vagor , et 
ot puto melius. 

(pj Iactant famuli. VulgO 
iaiiat famiha . Quamobrem , 
ft attendatur , genuina leftio 
effe videtur iactant famiiia . Et 
re quidem vera anonymus Fa- 
bulator aNilantioeditus habet 
proiiciunt famiha , et ad fab.X. 
niiius libri v.24. Codex Pitho- 
eanus et Remenfis habebant 
dum concurfant famiiia . Lo- 
qnendi autem modus et ceteris 
fetiptoribus minime infolens eft. 


C to) Deed verfui fyllaba . 
Sed commode legi poteft 
Age (i quo abire tu vis eft liesntia ? 
Nam vocula tu neque abs re 
eft , neque difficile excidere po- 
tuit. Libri autem editi babeut 
Age, fi quo abire eft animus, 
eft licentia . 

Eleganter quidem , fed tria 
eft, quae fe e veftigio excipiunt 
male atficiunt aureat . Ideo 
Guietus emetidabat age ft quo 
erit abire. Heinfius age ; ft quo 
fert ire animus. Schetferus age 
ire quo fert animus . Nifi fallor, 
left 10 noftra non iniuria his 
omnibus praeferri poteft. 

0 *) Hit . Vocula deeft in 
editis: Damnum non eft, fed 
reftius recipitur. Romulus Ni- 
lantii fab. XXXIV. fruere bis 
quae laudafti ( Canis ) . 

(1?) Vulgatus verliculus hit- 
iufmodi eft: 

Re- 


Digitized by Google 



2f 

1 2 . FAB. VIII. LIB.IIL num. j7- 


PRATER ET S0R08 . 


De fpeculo ab adohfcenubus afpiciendo . 

JEdfabebat quidam filiaul turpijfimam 
ldemque (i) infigni (2) et pulchra fade filLum. 
( 3) Speculum , in cathedra matris ut pojitum {4) fuii, 
iduerilher ludentes forte infpexeruat (y) . 

Hie 


Repnare nolo , liber tit non 
Jim mi hi . 

Sed quae eius fententia eft ? 
Abfurdafi gravius expendatur, 
fi aequiori modo fumatur am- 
bicua et incerta. Ideo mirari 
fubiit quomodo Critic! , qui 
tam lubenrer ad ioca notae 
longae nielioris mantis admo- 
verant, ab ifto fe tempera vc- 
rint . Videretnr rediius, vel 
falrem clarius iegi potuifle 
Repnare nolo , liber Ji non 
Jim mthi'. 

Sed ledtio Codicis perfpicua 
plane eft, et recipi redie poteft, 
fi ad leges carminis reduca- 
tur, feribendo 

Regnare nolo , libertalem niji 
babeam . 

( 1 ) ldemque , quemadmodum 
multi ex libris ediris ; alii ha- 
bent itidemque , fed qua au- 
dioritate neicio. 

(*) Infigni . Plertque ex e- 
ditis inftgnem . Noftrum vero, 
Eurmanno telle , multi dodti 
viri exconiediura reftitueranr. 
Quin et ipfe earn ledlionem 


pltirimis exemplis fittnai a at 
Comm. novo. 

(,’) Hoc loco in MSS. Ps- 
thoeano et Remenfi imt ins-, 
in libris editis eft bi , quoJ 
redie retir.etur: non male ita- 
men abeft , etiam quia renfi- 
citlus fine eo numens ims re- 
die conftat. 

(4) Ut pojitum . In CcxS di- 
bits 1’ithoeano et Reioenli eras 
Jubpofitum , quod propterea iwus 
lcmel editum eft ; led Tana- 
quillus Faber iure Jediiouetai 
reiecit , et nofiraer. ex coaie- 
diura refiituit . Cereri Crlta- 
ci pedibus in lenreniiatn ei«i 
iverutu. 

(t) Infpsxerunt . Poflremis 
liter is deiicientibus verbo in 
Codice noflro, ita leget-e j*U- 
cuit , quum id fenteotia ipo- 
ftulare videatur, et revera w- 
terque Codex , Gudio tefle * 
exhibuiflent . la omnibus li- 
bris, quos novi, receptum et 
fervatuin eft infpexerunt , {fed 
qua ratione et audiorirale nua 
video . 


Digitized by Google 


26 

Hie fe formofum iaclat , ilia irafeitur , 

Nee g/o riant is fratris fujlinet (6) iocos . 
Accipiens , quid enim ? cuncla in contumeliam . 
Ergo ad Patrem decurrit (7) laefura invicem . 
Magnaque invidid criminatur f, ilium (8) . 
llle amplexus utrurnque (9) , et carpens ofcula , 
Dulcemque in ambos caritatem partiens : 

Continue ( I o) , inquit ,fpeculis ( 1 1) vos uti volot 
Tu formam ne corrumpas nequitia (12) malis , 
Tu facie m ut if lam moribus vincas (13) bonis . 


I 3* 


(6) Fratris fuflinet . Editi 
ftijhnet fratris. 

(7) Decurrit . Gudio audio- 
re, hoc rerinebant etiam MSS. 
Pirhoeanum, ct Remenfe,at- 
que egregia fententia , quem- 
admodum Burmr.nnus quoque 
obfervavir . Nihiio fecius in 
plerisque libris vulgatum eft 
cue unit . 

(8) Pod hunc , verficulus 
deed , qui in Editis huiusmo- 
di eft : 

Fir natut quoit rem femina - 
rum tetigerit. 

(9) We amplexus utrumque. 

Ex Codicibus Pithoeano er 
Remenfi alter habebat utrum- 
que Hie amplexus, alter tile u- 
trumque amplexus . Sed neutrum 
ad leges carminis redle proce- 
debat, ideo nonnull i ediderunt 
amplexus utrumque tile , quod 


auribus af per urn, alii amplexus 
tile utrumque quod ferri potefl. 
Verum nefcio an unum quod 
fupererat, nempe utrumque am- 
plexus ille , ceteris praeferen- 
dum iure fuiflet. 

(10) Continue Editi quotiiie. 
Nollruin maioreni vim prae- 
sefert. 

(it) Speculis. Editi Speculo, 
quod elegantius videtur. 

(11) Nequitia. Mendum eft. 
Scribendnm eft nequitiie, quod 
fententia plane poftulat , et 
libri omnes refte retinent. 

(1 {) Fincas , quod ledlionein 
vulgatam firmat. Sat enim o- 
perofe et dodle Vilhelmus Tril- 
letus in Obferv. Critic, lib. III. 
c. 17. oftendere conatus fue- 
rat a Phaedro fortafte feriptum 
fuiffe p ingas . 


/ 


Digitized by Google 



1 3. FAB. X. LIB. III. num. 9. 


i7 


AUCTOR . 


De fide non adhibenda lemere , et adhibenda 
opportune . 


JT ericulofum eft credere , et non credere. 
Utriufque exemplum breviter ponam ^ 1) rei. 
Hippolicus obiic , quia, novercae crediiurn eft ; 
Cajf.indrae quia, non creditum , ruit Ilium . 

Ergo exploranda efi veritas j’emper ( 2) , prius 
Quxzm fiulce prava {3) iudicet fententia ; 

Sed fabulofam ne vetufiatem ajjeras (4) 

Nar- 


( 1 ) Ponam. Vulgo ex ponam. 

Noftrum elegantiuseft, etqumn 
R imicius lib. III. fab. 8. ha- 
beat auEltir pofuit talem fata, 
lam , probatum quodammodo 
et genuinum haberi pored . 
Placnit etiam Burmamio ubi 
in Schedulis Dorvillianis de- 
preheudit , et letfdioni editae 
praetulit . Verum tanien to- 
tum verficulum legere male- 
bat hoc pafto 

Utriufque breviter exemplum 
ponam rei . 

Non quidem male, praefertim 
fi vera funt,quae de integris 
dipodiis nos paullo fuperius 
docuit Iuvenatius. Sed quum 
utrius mediam producere pof- 
ftt , et propterea caefuram in 
verficulo inducat , ego tutius 
totam leftionem Codicis reti- 
nerera . 


(t) Semper. VillgO m*!rum. 
Noftrum praeftat, nam hie de 
omni yeritate exploranda agi— 
tur , ideoque iure Bentleius 
probare non poterat leftioueni 
librorum editorum. 

f .;) Stu/re or ova. Edit! Stu’~ 
ta pravc . Noftrusn re&ius , 
qnod iam Barm innas ex con- 
itftura vidit , ideoque Iu*v.-n- 
tius probavit,ubi in Schedu- 
lis Dorvillianis deprehendit . 

(4) Hunc verficulum Codi- 
ces reliqui, libri editi, Criti- 
ci varie protuleVunt. MSS. Ga- 
dio refte habuerunt 
Sed fabulofam ne -vetufiatem 
ievem , 

libri editi modo 
Sed fabulofam me ■vttujlatrm 
elevent 

modo Sed fabulofa ne vetufin* 
ft tltxem. 

Crl- ’ 


Digitized by Google 


i8 

Harrabo tibi quod mcmoria ( <j ) faclum cfl mca . 
Maritus caflam (6) quum diligeret coniugcm , 
Togamque puram compararet (?) filio , 

Seduclus in fecretum a liberto ejl ( 8 ) fuo , 
Spcrante heredem fieri fie ( 9 ) proximum . 

Hie 


Critici tandem illud Irjtm e- 
tiam in eleves , rlevent $ el ever 
immutarunt Noflra tamen le- 
ctio, non modo his omnibus 
praeliat, fed , nifi fallor , ut 
plane probata haberi poteft . 
Nam, (i de illis verbis agitur 
Jed faiulojam nc vetuflateni , 
quum uterque Codex Pithoea- 
nus et Remenfis habuerint , et 
pleraeque veteres et recentio- 
res editiones fulceperi nt , de eo- 
rtlm genuinitate dubitari vix 
potefi . Rcliquum afjeras ad 
rent plane facit , five adferere 
eft ajfirntare , adductre , five 
potius narrare , ad quam fen- 
tentiam ufurpare videtur Mar- 
tialis lib. X. Epigr. 35. ubi 
feribit 

Omnes Sulpiciam legant me- 
rit i , 

Non hate Colcbidos afferit fa - 
rorein , 

Diri prandia nec refer t T bye- 
flue . 

Quin contra interpolatum vi- 
detur illud levcm , nam nul- 
lam, vel abfurdam habet fen- 
tentiam. Neque rei meden- 
tur qui elevcm vel aliud huiuf- 
modi tenent . Credibile e- 
nim non eft ea a Phaedro 
profkifei potuifle • Nam qui 
A pologos,et fictos iocos,quem- 
admodum ipfemet vocat , pro- 
ponit , quoinodo feribere po- 


tuit auctoritatem veterum hi- 
ftoriarum, etiam in iis qui- 
bus fapienter vira inftituitur , 
a fe vel ab aliis infirmari ? 
Nonne in femetipfum fafees, 
ut aiunt, fecurel'que expediif- 
let ? Sed vetuftatem fahulojam 
vocavit . Verum quidem. Sed 
quid. turn? Hoc loco Auctor 
non apologum , non vererern 
hiftoriam , de cuius veritate 
ambigi poterar , led rem fub 
oculis fuis lactam narrare in- 
ftituit. 

(l) J Quod mcmoria. VulgO 
mcmoria quod . Par u it) intereft, 
noftrum tamen ad fyntaxim 
melius , alterum ad metrum . 

(.6) Caflam. Editi quidam , 
quod tenendum videtur: nam 
illud parum opporymum eft , 
et paullo poft iterum occurrit. 

(7) Compararet. Editi tarn 
paruret. Recte , noftrum tamen 
reiici nequit, ea etiam ratio- 
ne quod comparo interdum eft 
ipfum paro . Exempla obvia 
lunt . 

(8) In Editis hoc loco de«- 
fideratur e/l. Sed iure ex no- 
ftro repofuifte vifi funt Phi- 
lippus et Desbillonius. 

(9) Fieri fe. Ex editis li- 
bris recentiores fujfici fe , quod 
rectum eftetelegans. Priores 
habebant JefectJJe, et Codices 
jujfiojjt . 


Digitized by Google 



29 

Hie (io), quum de puero multa mentitus foret , 
Et plura de flagitiis caflae mulieris\ 

Adiecit id, quod j'entiebat maxime 
Dolicururn amantem (11), vent it are adukerum , 
Stuproqwi turpi pollui favci'am domus . 

Incenfus ille falfo uxoris crimine, 

Simulavit iter ad villam , clamque in oppido 
Silo Jedit (12), dehinc (1 3) noclu fab i to ianuam 
Intravit , recta cubiculum , infelix (14), pete ns , 
In quo donnire naturn mater (15) iufferat, 
Aetatem adultam fervans diligentius . 

Dam quaerunt lumen , dum concurjat familia (16), 
Irae jurentis impetum non jujlinens , 

Ad leclum yadit (17) , tentat in tenebris caput , 
Ut fen/it (18) tonfum , gladio pectus transfigit (19) 

Ni- 

(re) Hie, Vulgo qui . runtim eft , praefertim quia 

(11) Dolrturum amantem. E- paullo ante ururpatum fuit. 
diti doLiturum amanti : Non (15) Natum mater. Vulgo 
male , fed noftrum praeferen- mater natum. 
dum videtur; nam doleo cum (16) Concurfat familia . Co- 
.accufandi cafu, ceteris paribus, dices reliqui, et multi ex li- 
vehementiorem habet vim,et bris edicts concur] ant . Noftra 
Befcio qUetn clariorem et ma- lectio recta eft , et ab aiiis 
nifeftiorem dolorem oftendit. recepta, led alteram genuinam 
• (t*) Sue [edit. Editi fui- diceretn. 

/edit, quod rectius eft, et ex (17) Vadit . Vulgo acctdit. 
proprietate verborum. Ad earn Illud dubio procui praeftat. 
(ententiam ulurpat Cicero pro Burmannus eriam in Excer- 
Milone c. 19. Seneca Hippol. ptis rem vidir. 
v. 52. arque alii. _ . (18) Sen/it. Editi [emit. 

(<q) Debtnc. Editi deindc. ( I p) Tranifigit . UterqueCo- 
(14) Infelix . Huius vocis dex Pithoeanus et Remenfis , 
loco vulgo uxoris legitur. No- auctore Gudio, idem plane ha- 
ft™"] praeftare videtur. Nam buerunt. Sed probari non po- 
aonibetur appofite , et mollius tuit, nam fpondaeum , ut o- 
ad atrocia animum praeparat; mnes praedicant, in poflrema 

alterum contra baud oppor- fede Iambus plane reiicit . 

Qua* 


Digitized by Google 


Nihil rcfpiciens , dum dolorem vinJicet . 

Lucema adlata , fimul adjpexit (ilium , 
Sanclanique uxorern dormicntem cubiculo , 

Sopira pritno quae nil fomno jenjerat : 
Repraejentavit in Je poenam facinoris , , 

Et ferro incubuit , quod credulitas Jlrinxerat . 
Accujatorcs po/lularunt muliercm, 

Romamquc pcrtraxemnt ad Ccntumviros ; 

Magna indole mem ( 20 ) dcprimit Jufpicio , 

Quod bona po/Jidet ( 21 )* flant pauoni , fort iter 
Caujfam tuentes innoccntis feminae . 

Pomificcm maximum rogarunt Iudices { 22 ), 

Ut adiuvaret iurisiurandi /idem , 

Quando ( 23 ) ipfos terror ( 24 ) implicui/fct criminis . 
Qui po/lquam fontem yeritatis reperit ( 25 ) 

Luat, 


Qaamobrem Salrmfitis lesebat 
trmfhcit , et Rittershulius 
tram fit it , qood in libns fere 
omnibus , et non iniurii, re- 
ceprum eit. 

(2c) Magna infoltntem. E- 
dili ma/rgna injontem , quod 
itcl ins videtur. Lectionemta- 
incn Codicis non reiecerim . 
Commode enim hie femina di- 
cittr m/olens, quae nil hniuf- 
lnodi audere et moliri antca 
AfU frerat . Mat arum art mm 
njalrntem vocaffet Salluftius 
( Bt-il. Cat. c. ). Praeterea 
jaw lt> port eft innocent is. 

(n) Pcffuirt . Hoc recipi 
j'pfet.niii obfiaret lex carmi- 
riis. Libri edit! habent pofft- 
rieut , quod propterea tenen- 
dnm eft. Salinaf.us leperetm- 
lebat p'JJidat , quod lucretia- 


mra eft , et pfopius ad no- 
ftrum accedit. 

(12) Hunc verficulum libri 
editi exhibent hoc pafto 
A Qivo Augujlo tunc petiert 
iudices , 

indents diferepantia , fed de 
ea re non pauca diximus in 
Diftert. I. §. IX. 

(ij) Quando. Vulgo quod . 
Ill ud nifallor gravius eft. 

(14) Tenor. Mendum raa- 
nifettum . Legendum eft error, 
queuiadtnodum libri omnes ha- 
bent . 

(*0 Is verficulus contractus 
eft ex duobus , qui in Editis 
huiufinodi funt : 

Qui poflquam teneiras difpu- 
lit catumniae , 

Cenumque fontem veritatis re- 
pent . . .. 


Digitized by Google 



3 1 


Luat , inquit , poenas pejjimus libcrtus ; ( 26 ) 
Na/nque orbam nato flmul , ac (i 7) privatam viro , 
Mijerandam potius , quam damnandam cxijlimo . 
Quod fi delatuin bene fcrutatus crimen ( 28 ) 
Paterfamilias effet , fi mendaciurn 
Suktiliter limaffet , a radicibus 
Non evertiffet fee /ere funeflo do mum . 

Nil fpernat auris , nec tamen credat Jlatim , 
Quandoquidem et illi peccant ,quos minime putas ( 2 9), 
Et qui non peccant impugnantur fraudibus . 


\ 

I 

(2ft) Pejjimus libertus. Haec 
uti iacent probari in verficu- 
io nequeunr. Secus enim et 
fvllaba brevier effet , et Spon- 
rfaeum haberet in fexta. Com- 
mode tamen reflitui pofTet fi 
fcribeietur 

Luat poenas libertus , inquit , 
pejjimus . 

Sed, ut verum fatear, proba- 
tiorem puto vulgatam lectio- 
nem quae fie fe habet : 

Luat, inquit , poenas caujja 
Ubertus malt . 

(27) Sinsul ac . Editi fimul 
et, quod praeferrem; illud e- 
nim faltem ainbiguam habet 
fenrentiam . . 

(2X) Hie verliculus aliquo 
pafto corruptus apparet , quum 
lyllaba truncus fit, et fpondaeo 
claudatur . Verum tamen ad 
genuinam, nifallor, le&ionem 


14. 

reftituetur , fi feribatur 

jJuod Ji delata bene Jcrutatus 
crimina . 

Erenim non unum crimen de- 
latum fuit marito, fed plura, 
et crimina libri omnes exhi- 
bent . Hi vero non retinent 
reliqua aeque ac nofier. Nam 
vulgarior eorum leftio habet 
damnanda perjerutatus , quod 
Criticis non placuit, ideoque 
SchefTerus reponebat clam tan - 
ta, Heinfius enodanda, Gudius 
tarn infanda , Burmannus do- 
nanda , nefanda , commenta , et 
tandem nofirum delata , quod 
proprerea ubi in Schedulis Dor- 
villianis deprehendit gravius 
probavit . Et re quidem vera 
nifi hoc genuinum efi , quod 
effe poterit nelcio. 

(29) Putas. Editi putes. 


Digitized by Google 


3 * 


14- FAB. XI. LIB. III. num. 2j. 


EUNUCHUS AD IMPROBUM . 


Haud infectandum cjj'e fortunae vitium . 


JSi unachiis litigabat cum quodam improbo , 


Qui , fuper objcoena dicla et petulans iurgium, 
Damnum infecratus cjl amiKi corporis . 

En , ate, hoc umim eft-, cur laborem validius , 
lnecgritaci (*) tejles quia dcfunc meae . 

Sed quid fortuna Jlultc delictum arguis ? 

Id dcmum ejft hotnini turpe , quod meruit pan . 



(*) Tntegritaii .... nr.n . ele;.intiu5 eft , et ' plane ad 
Edtri htegritath .... ntibi , Phaedri ftiluni . 
non quidem male , fed illud 


Digitized by Googlj 



iy. FAB. XII. LIB. III. num. yg. 


35 


PULLUS AD MARGARITAM . 

Contra eos qui res optimas non gujlant . 

$n flerquilinio pullus gallinaceus 
Hum quaerit ejcam , margaritam reperit . 
laces indigno quanta res , inquit , loco ! 

Hoc fi quis (]) prctii cupid us vidijjet (i), 
Olim rediffes ad fplendorem prijlinum (3) . 


Ego 


(1) Hoc fi quit. ReliquI Co- 
dices eadem habuerunt , Gu- 
dio tefle , qui leftionem quo- 
que probavit. Eaque porrein 
multis libris vulgata funt. Ri- 
galtius tamen legere maluit 
O fi quis . Alii Critic! TV fi 
quit, et Iuvenatius O fi tc . 
H ui us verba funt ad hunc lo- 
cum Edit. vulg. L’gercm O fi 
te pretii ; fatius eft cnim pro- 
nomen quis bic qui Jem defide- 
rari , quam quarlum cafum , qui 
a verbo regular . Sic Jupra Spo- 
liatus igitur cafus quum fle- 
ret fuos hoc eft, qui fuerat fpo- 
liatus , ut bic cupidus pro eo , 
qui cupidus eftet . Haec Iuve- 
narii obfervatio et acuta et 
refia eft , fed aeque facit ad 
noftram ledYionem , quain pro- 
pterea , ubi tanta libroruin 
MSS., et editorum audoritas 
firmat ceteris omnibus tuto 
praeferrem . 

(2) Defideratur hie vox tui. 


quam Editi omnes reftiflime 
retinent. Sed idipfum,ni fal- 
lor , et fuperiorem et fequen- 
tem leflionem aliquo pailo 
firmat. Fieri enim poruit,ut 

3 ui haec feriberet , quum vi- 
eret eamdem rem uno tem- 
pore ad duas perfonas , quas 
Grammatici vocant, fpedhre, 
alteram expunxerit. 

(j) Priftinum. Vulgo maxi - 
mum. Noftrum plane praeflaf, 
turn quia melius ad rem facit, 
turn quia to redires huiufmodi 
verbum poflulat. Quin ut pro- 
batum prorfus et genuinnm 
haberi poteft , quum in hac 
fabelld retineat uterque Ro- 
mulus, et alius Fabulator an- 
tiquus, i pie quoque Phaedri 
interpres , quern edidit Bafi- 
leae Sebaftianus Brantius an- 
no 1 soi. Neque praetereundum 
eft Bentleium et Burmannum 
vocem ex coniectura reftituiln 
fe, et vulgatae praetulifle. 

C ' 


Digitized by Google 



34 

Ego quoi te invent (4) , cui potior e(i cibus (5), 
Ncc tibi prodejje , nec tnibi quidquarn potejl (6). 


1 6. FAB. XIII. LIB. III. num. 27 et 46. 

APES ET FUCI VESPA 1UDICE (*) 

Vbi dubia efl fententia ajlu utendum e jje . n. 27. 
Pulcher modus mdicandi . 46. 

dLpcs in aha fecerant quercu (1) favos : 

Hos fuci inertes cjje dicebant Juos . 

Lis 


(4) Ego quod te invent . Hiec 
plane in Codice . Burmannus 
tamen in Excerptis Ego quod 

invent . 

(s) Hie verficulus in libris 
editis faepe Iegitur huiulmodi 

Fgo qut te invent , potior cui 
mu/to eft cibus . 

SedGudius repofuerat Ego qui 
te invent ? etc. quod Bentleys, 
Burmannus, alilque plures re- 
ceperunt . Burmannus autem 
compel ro Codice Perottir.o 
legere maluifl'et Ego quo te 
inveni t Scd noftra lectio to- 
ta , ut eft , retiueri pulchre 
poteft , quuin fententiam iu- 
11am habeat , et leges carmi- 
nis fervet . Mutio haud pla- 
ne requititur , et ego alteram 
fyllabam recte producit. Tol- 
li us poiro iam coniecerat feri- 
bcr.dum efle Ego quod te in- 
vent . 

(6) Poteft. V ulco poles . No- 
Urum optimum , nam reliqui$ 


egregie refpondet. Verbum non 
ad ipfam margaritam, fed ad 
eius inventioncm refertur . 
Grammatici cafus nomina- 
tivus, qui t m poteft cqpulatur, 
eft tota dictio quod ego inve- 
ni te . Quamobrem recte le— 
ctionem noftram retinuerunt 
Heinfius , Tollius, Bentleius, 
et Hoogftratanus . Et, fi at- 
tendatur , haud difficile patebit 
totam fabellam ad tidem Co- 
dicis Perottini efle reftituen- 
dam . 

(*) Haec fabella occurrit 
bis in Codice. Exempla ea- 
dem font: vix unum alterum- 
ve eft, et minimum, in quo 
diferepent. Nos id adnotabi- 
mus : fi lubet , recolietiam pof- 
funt , quae de ea re animad- 
vert! m'us in Diflerr. Prael §.X. 

(1) Fecerunt quercu. Sic u- 
trumque exemplar ; Burman- 
nus in Excerptis velut ac ab 
altero tautum proditum exhi- 
buit. 


Digitized by Google 



li 


Lis ad forum deducta efl (2), vefpa iudice l 
Quae genus utrumque nojfet (3) quum pulcherrime y 
Legem duabus hanc propofuit partibus : 

Non inconveniens corpus , et par efl color , 

In dubium plane res ut rnerico venerit s * • 

Sed , ne rcligio peccet imprudens mea , 

Alveos (4) accipite , et eeris opus infundite ; 

Ut ex fapore melliset forma favi y 

De quis nunc agitur , auctor horum adpareat . 

Fuci recufant , apibus conditio placet . 

Tunc ilia talem pertulit ( j ) fententiam : 

Apertum efl quis non pojfit , et (6) quis fecerit: 
Qudpropter apibus fructum refituo fuum . 

cz 17. 

buit. Vulgo legitur querett fe- vir Burmannus ad Dedamat. 
cerant : noftrum, ni fallunt au- XIJI. Quintiliani c. 10. Alveos 
res, numerofius. porro per fynaerefin dissyl— 

(2) Lis ad forum deducta efl. labum eft , et ipfe Virgihus 
Haec unum exemplar , et ea Aeneid. VII. v. 34. illo 
plane , quae libri omnes reti- Adjust at ripis volucres , et 

nent. Alterum lis deducta ad fluminis alvto . 

forum eft. exemplum rei praebuit. 

(l) Noffet. Itautrumqne e- (f) Pertulit. Alterum exem- 
xemplar,ct prorfus dare. In- plum habet protulit , quod ma- 
terea Burmannus, five Dorvillii gis placet , utque genuinum 
ervore, five fuo, edidit tiojcet. haberi poteft . Burmannus in 
Ceterum ea lectio vulgatilli- Excerptis magnopere probavif, 
ma eft. et vulgato fufluiit praetulit . 

(4) Alveos. Id utrumque fa- Quam operofe profecto et fru- 
bellae exemplum , et plerique ftia adlaborarunt Interpretes, 
libri editi habent. Ceteri al- ut verbum huiufmodi ad fer.- 

vos, quod Critici , Pithoeani tentiam Phaedro dignam per- 

et Remenfis Codicis auctori- ducerent ! 
tate praefertim tuentur. Du- ' (6) Et . Vulgo aut . Noftrum 
bitari nequit, quin lectio re- npn modo praeftat , fed , nifi 
ctiftimafir, fed aeque certum tailor , unice tenendum eft . 
eft et noftram efte probatam . Nam per propofitas conditio- 
Nam etiam MSS. vocem fer- nes non alterutrum ex illis > 
▼ant, quemadmodum obferva- fed utrumque evincebatur. 


Digitized by Google 



3 6 . 

■ 1 7. FAB. XIV. LIB. III. num. 38. 

At S OPUS LUDENS . ' 

Reloxandum cffe interdum iocis et ludis animunu 

uerorum in turbo, quidam hidsntem atticus 
Aepopum nucibus quum vidijfet reflitit , 

Et quaji delirum rifit : Quod fcrtfit fimul , 

Ut denjorem pod us ridendum (1 ) ofienderet {p) y 
Arcum recenjum pofuit in media via . 

Ileus , ihquit , Japiens , expedi quid fecerim . 
Concurrit populus ; ille fe torque t diu , 

Nec quaejlionis pojaoe (3) caujjam intelligit : 

No- 

(i) Hi den turn . An tea fcri- 
ptmn fuerat in Codice 'deri- 
dendum , fed eodem viridi co- 
lore , quo ceterae literae Icri- 
ptae fuut , et propterea , ut 
videtur , eideni fnanu , quae 
libellant exarabat , to de can- 
cellis deletuin ell. H<>s fortaf- 
fc Dorvillius non obfervavit . 

Nam Burmannus in Excerptis 
dedit dsridendum. 

(a) Totus verliculus long? 
ajiter in libris editis occurrit: 

Icilicet in eis legimus 

Peri for poll us, quum deriden . 
dus fenex . 

Sed praeterquam.quod Tnrer- 
prctes nequaquam fatisfeciffe 
vili funt , quum contenderunt 
in bonam acquamquc partem 
ad hanc fententiam furai yo- 


cern dtrifor , nefcio vero, quan- 
ta ratione hie Aesopus denfor 
dici poffit, quum rem graven* 
peragat, et lapientiae praece- 
pta tradat. Codic is contra le- 
ctio perl'picuam habet fenten- 
tiam, et fubiecto pulcherrime 
congruentem. Verliculus qui- 
dem ell fyllaba longior , fed 
ad iuflos nunteros rcltituetur, 
li feribaptus 

Dsriforem ut potius ridendum 
ofienderet , 

quod vedigia quoque vulga- 
tae lectionis probare videntur. 

(l) P ofitae. In Codice ell 
pcit.u • Adnotavimus , quia 
Burmannus in Excerptis ne-r 
fcio quid confufi hoc loco 
exhibuit. Cetetum lectio ra- 
ceptilfitna ell. 



i 


Digitized by Google 



Novijfimc fuccumbh : turn veto (4) Acfopus (j.)c 
Cito rumpes arcum , fi tenfurn femper{ 6 ) habueris; 
At fi laxaveris (7), quum voles, erit utilis . 

Sic lufus (8) animo debet aliquando dari , 

c 3 ■ Ad 


(4) Turn vers. Libri editi 
MSS. auctorirate babent turn 
victor i non quidetn male, fed 
noftrum fimplicius ell, et pro- 
pius ad Phaedri ftilum . Bur- 
mannus certe in Excerptis at- 
tefi praetulit. Victor porro op* 
portunum non videtur , quin 
nefcio ad quam v'lrtdictam in- 
iuriarum animum praeparit , 
unde etiam fortaffe vocem 0* 
riinino refpuebat Meurfius. 

(i) Aefopus. Sic uterque Co* 
dex Pithoeanus et Remenfis , 
fic in multis quoque libris vul- 
gatum eft. Sed Critici porro 
iectionem plane reiecerurit , 
quia fpondaeum habebat , et 
confenfu unanimi probarunt il- 
, lam Pithoei , qua Jopbus repo- 
nebatur in verliciilo. Id qui- 
dem in fabella edita non in- 
juria receptum eft , fed in no- 
ftrarequiri videtur fenex . Ae- 
lopus enim quia fenex deride- 
ri potuit > ut deiirus , quum 
luderet. Quamobrem , fi vox 
deeffety nefcio an pulehra et 
perfpicua tota lententia pro* 
cederet. Vox autem probata 
eft, fefvant libri editi in hac 
Fabella v. 4. ut retulimiis , 
»t Phaedrus etiam k*t‘ t'oxw 
Prol. lib. II. v.8. fab. 14. iib» 
IV. v. 2. Aefopum fentm ap- 
pellat. Sophia porro nulfa ni- 
titur auctoritate , et ad rem 
plane non eft: Turn Phaedrus 
Aefopum nullo illuflri cogno- 


mine exornare fo!et , et hie 
quum paullo fup'srius Pctu- 
lans VO caret ur fapiens , quod 
Jopbus eft, nefcio an eleganter 
etperfpicue eodem rtomine, di- 
verf3 iententia, Aefopus ap* 
pellaretur-. 

( 6 J St unfum feinper . V ul* 
go fem'per fi t'enjum . 

(7) Laxaveris . Editi lax a * 
ris . Perinde eft ad fvntaxim , 
ffed hoc renendutn eft ob 14 * 
ges carrninis. 

(8) Lufus. Vulgo luaus , 
quod tueri conatus eft Schef- 
lerus . Sed ft vim utrlufque 
vocis gravRls perpendimus no- 
ftramfortafte praefereraus. Vi- 
dstUr enim qUod dare ludum 
ammo fit praebere ei aliquid 
veluti intuendum et fpectan- 
dum , cuius adfpectu otiofus 
fruatur-. Corttra Vero dart lu- 
fum fit aliquid gratum et iu- 
cundtim ei indulgere agendum 
facie ndumque, cuius exerdtio 
fe oblectet , et rtlaxet a gravio- 
ribus. Aefopus autem ludebat, 
non ludentes fpectabat. Prae- 
terea ad hartc fententiam lu* 
fum non iudum ufuruarunt O- 
vidius Metam. VIII. v. ipe. 
et III. de Art. v. J71. Sene- 
ca de fra. lib. IT. c. 9. Vale- 
rius Maximus lib. VIII. E- 
xempl. c. 8. num. 2. etalii plu- 
res. Qiumobrem in noftro lufunt 
probare iure vifi funt Tollius, 
Hoogftratanus,etFreinshsmius. 


Digitized by Google 



3 * 

Ad cogicandum ut fic melior redeat (9) . 

• 1 3 . FAB. XV. LIB. III. num. 73. 

CANIS , ET AGNUS . 

Gbftare facpe homines naturalibus legibus , mentis 
capi (*) 

Inter capellas agno balanti cam’s , 

Stulce , inquit, crras ; non ejl hie (1) mater tua $ 
Ovefque fegregatas oftendit procul . 

Non illam quaero , quae , quum libitum eft, concipit , 
Dein fen (2) onus ignotum certis menftbus , 

No- 


(9) Dee ft verficulo fyllaba. 
Ad iuftum vero metrum com- 
mode reftitui poteft, fi fcribatur 
Ad cogitandum fic ut melior 
rtdeat . 

Nam udiat primam produce- 
re poreft , ut cetera quae a re 
eomponuntur, quemadmodum 
lofephus Scaliger in Lection. 
Aufon. lib. II. c. 11. Obertus 
Gifanius Indie, ad Lucret. Io- 
fephus Desbillonius ad fab. 18. 
lib. III. v. it. in Addendis ob- 
fervarunt. Atque eo fane pa- 
cto ilia quaeftio folveretur , 
nenipean in vuigato verficulo 
Ad cogitandum melior ut re- 
deat titi 

retinendum fit titi , an repo- 
nendum fit;, quod etiam Iuve- 
natio placebat . Sed vereor ne 
duo /ic parum commode fta- 
tim fe e\dpiant,ni quaedam 


antithefis placeat. 

(*) Ex Epimythio Phaedri 

Ot/iftere homines legibus, me- 
ntis capi. 

(1) Non eft hie. Codex Pi- 
thoeanuset Remenfis , nee non 
multi libri editi Non eft bare. 
Schefferus primus, ni fallor , 
Gudius porro , Burmannui , et 
ceteri viderunt legendum eTTe 
beic vel bic. Recte ; nam le- 
ctionem probat turn fenten- 
tia , turn auctoritas Codicis 
noftri , et Romuli . etiam a 
Nilantio editi, qui fab, XXIII. 
earn vocem tenet . 

(2) Fert. Editi portat . Hoc 
rectius quidemputo, illud ta- 
men non reiecerim , quum vox 
eafententia penes probatosScri- 
ptores non raro occurrat . Me- 
trum porro verficuli fervatur. 
Dein enim et difly llabum eft. 


Digitized by Google 



39 


\ 


I 


J S 

Nov iff me prolapfxm ejfundit farcinam : 

Veru/n illcitn , quae me nutrit admodum ( 3 ) ubere r 
Fraudacque nacos lacte , ne de/it mild . 

Tamen ilia ( 4) potior , quae ( 5 ) pcperit . Non it a e/ 1 . 
Unde ilia /civic niger an albus na/ceretur (f>)? 
Age porro ; parere ft volui/fct feminam. 

Quid pro jea /fee ? quum crearer rnaj cuius ( 7 ) 

c 4 Be- 


(>) Admodum. Editi admo- 
n>,quod rectum eft. Burmao* 
mi 5 : autem in Excerptis , le- 
ctione noftra infpecta , udm*- 
tum a Perot to I'criptmn fuif— 
fe autuinavit , inde torrafle ad 
earn coniectioncm ajlducrus , 
quod in Dorvillianis Schedu- 
lis , uteri , non ubere iecerit. 
Sed, quum iftud perfpicuum et 
certuin fit, etiam ea coniecrio- 
nis fpecies ruit , quae ceterum 
ablurda prorfus erat , quum bru- 
taanimantia non tjnatos ad ube- 
ra ,fed ubera gnatis admoveant. 
Admodum vero retineti com- 
mode poteft. Nam recte dici- 
tur vutrire admodum , abunde 
i’ciJicet , ajpatim , copiose , et 
fententia,ur patet,apte con- 
gruit. 

(4) Hie libri editi habent 
eft. Non male, fed quum ta- 
cillime fubaudiatur , reClius ex- 
punqitur , praelertim quiaatiud 
iequitur e veftiqio , et verfi- 
culus eo fit minus nutnerolus. 

(t) Hoc loco libri omnes 
editi habent te. Sed Burmau- 
nns in Comm, novo voculam 
expmncit , qtiia parere ablolute 
lumtum apte etiam t'aceret ad 
rent , ideoqtie fibi placuit ubi 
rn ScheduJis Dorviliianis de- 


prehendit conieftionem fuam 
Codicis noftri auftoritate fir- 
mari. Revera verliculi lenten- 
tia hoc pailo non male pro- 
cedit, et metrnin quoque, fi 
vulgatuin eft noftro porter peft- 
ponatur. Verttm tamen , uifi 
tailor, re gravius perpenfa lon- 
ge reiiius te retinetur . Natn 
ubi de rebus invidiofis agitur, 
vel aliqui contendunt invicem 
pronomina perfotiarum , quae 
vocant , magnam habent viin 
et fingularem . Hie te expro- 
brat quodammodo agno ingra- 
tum aitimum . Praeterea ii pa- 
rere hie elTet ablolutum , et 
ad incertam perfonain relerte- 
tur, haud eo padto , quo re- 
Ipondet, aenus refpondere de- 
bulftet . 

(6) Nafceretur . Libri editi 
najetrer , et redi (Time ; fed no- 
ftrumoftendit in fuperiori ver- 
ficulo iilud te nequaquam le- 
£lum fuifle . 

(7) Hie et fuperior verficu- 
lus fi c in unum contradli vul- 
go leguutur 

Age porro , feiffet ■; quum 
crearer maf cuius. 

Sed fi fabella tenetur,et Phae- 
dri ftiliR , non dubito , quin 
Codicis lectio probetur . Nam 
eius 


Digitized by Google 



40 

Bsneficium June magnum (8) natal i dedit , 

Ut expccturcm lanium in horas fingulas . 

Cuius potejlas nulla in gignendo fuit , 

Cur hue Jit potior , quae iacentis mijerta (9) cjl ( I o), 
Dulcemque j pome praeflat bcnivolentiatn (11)? 
Facte parentem (12) boniias , non necejfuas . 

19. 


eius fententia egregia eft , et 
ad rem tacit. In vulgata con- 
tra aliquid eft, quod defideres; 
quamabrem Ludovicus Pras- 
chius in colore nigro mafeu- 
luin , in albo feminam inve- 
JiifTe fibi ratus eft. Sed illud niger 
an at bus ex tritiffimo prover- 
bio fuit , quod Catullus Carm. 
in Caefarcm ufurpavit, Plau- 
tus Plcud. IV. 7. v. 9?. et alii. 
Praeterea fequens verficulu; 

Cuius potejlas nullain gignen- 
do fuit. 

ad ca plane fpeftare viden- 
tur, nempe 

Age porro , parere ft voluijfet 
feminam , 

Quid profeciffet ? 

(8) Sant magnum . Ed i t i ma- 
gnum fane. Noflrum tenerein. 

(9) Miferta . Leeendum eft 
miferita ob leges carminis. Sic 
libri omnes. 

(10) Hunc , et fuperioreni 
verficulum ita quoque exhi- 
bent et interpungunt omnes 
libri editi ; et propterea eorurn 
ledlio gravius lirmatur audto- 
ritate Codicis noltri . Id au- 
tem ideirep obfervamus, quia 
in ea haeferunt Interpretes 
praeflantiffimi Barthius, Schef- 
ferus , Burmamuis. Is praefer- 
tim verficulos ita legendos et 
jnterpungendos autumavit : 


Cuius potejlas nulla in gignen- 
do fuit , 

Cur bac jit potior ? Quod ta- 
centis miferita eft . 

Turn hanc fententiam appo- 
fuit : Canis quaerit : ea , ca- 
ella nempe s quae nullam ha- 
uit poteflatem in te gignen- 
do, cur hac , ove fcilicet fit 
potior? Refpondetagnus,quia 
ea miferita ftierit iacentis. Sed 
fi licet dicere quod vifmn eft, 
ego contra vulgstam ledtionem 
egregiam arbitrater . Senfus eft: 
Agnus pergit loqui .■ Cur ma- 
ter mea , quae nullum arbi- 
trium nullamque potefiatem 
habuit in me gignendo, nam 
ex neceflttate naturae et tato 
rerum concepir,erit ilia potior, 
quae ultro et fpoute miferta 
ell iacentis ? Si ledtores rem , 
ut pareft, diligenter excutient, 
alia plura invenient , quibus 
haec probent , atque ilia omni- 
no refellant . 

(11) Bcn'ruolentiam . Editi 
brnevolentiam , quod frequen- 
tius ufurpatur . Non .defunt 
tamen exempla , quae illud 
tueantur. V. Celiarii Ortbogr. 
latinam. 

(12) Parentem . Editi paten- 
tee . Illud elegantius , et , nifi 
fallor, propius ad Phaedri fli- 
lum. 


Digitized by Google 



4 « 


19. FAB. XVI. LIB. III. nurc. 76. 
cicada et noctua 

Non ejje fponte alicui faciendum iniurium ; nam 
qui humanitati fe non accommodat plsrumque 
poenas dat fuperbiae . (*) 


Cicada accrbum noctuae convit'mm (1) 

Agcbat (2) , fohtac victurn in tencbris qua ere re , 
Cavoque ramo capcre fornnum interdiu . 

Rogata efl ut tacerct ; muho validius 
Clamare occocpit (3): Rurfus admotu prcce , 
Accenfa magts ejl . Noctua in vidit fibi 
Nullum effe auxilium , et verba contemni data , (4) 
Hue efl adgrefpi garrulam fallacia : 

Dormire quum non (5) finunt cantus tui (6), 

Po- 


(*y Ex promythio Phaedri: 
Humanitati qui Je non accom- 
modat , 

Pleruntque pawns oppttit ftt* 
perbiae . 

(1) Convitium . Editi convi- 
cium, et redlios. Illud quideirl 
tnultis exemplis firmari poteft: 
quin unum tuentur Laurentius 
VallaVI. Elegant. c.fi. Etipfe 
Perottus in Cornucopia; Sed 
hie convtcium eft gravis et diu- 
turnus clamor Cicadae , quod 
proptefea Jlridu/um dixit vetus 
Poetaapud Schefferum hoc loco 
qui eumOvidium appellat. A 
voce ergo eft, quod turn etymon, 
tum orthograph, verbi proban 
(1) A&ebat, Editi facie bat. 


(?) Occbipit . Vulgo coepjt . 

(4) Data . Editi jtta . No- 
ftrum return eft. Ad banco* 
nini fententiam dan eeregie 
ufurpatut a Terentio Heaut. 
Prolog, v. 1 6. a Cicerone I. 
Acad. Quaeft. c. {. Virgtlio 
Eclog. I. v. 19. cr aliis por- 
ro. Verum eft verba dare effe 
fallen , decipere verbis . Sed nil 
huiusmodi reciperc poteft ie- 
flio Codicis : Quamobretn er 
iam vul gatae praeferrein, quuia 
fua ftatim fibt excipiar. 

(5) Quum non . Edit! quit 
me non , quod retinendom ell 

(6) Poll hanc verficuhrn 
alius in libris vulgatis exhib?- 
tur huiusmodi : 

5 V. 


Digitized by Google 



41 

Totare fi ( 7 ) animus nectar , quod P alias mihi 
Nupcr donavit , fi non fajlidis veni : 

Una bibamus . Ilia quae arebat (8) fid , 

Simul gaudcbat (9) vocem laudari (uam , 

Cupide advolavit . Noctua cgrcffa e cavo ( I o) , 
Trepidantem conjectata ejf , c? let ho dedii . 

S/c vi'va quod negarat , tribuit mortua . 


Sonar? citbara quos pates A- 
pot Unis . 

vel alius fimilis , quum va- 
riae omnino fint Criticorum 
Jedliones. 

( 7 ) Si. Editi efl, qUod pro- 
batuin videtur. 

(8) Arebat. Vulgo ardebat . 
Noftrum elegantius . Qtiam- 
obrem Burmannus leflionem 
gravirer probavit in Excer- 
ptis. Seneca in Thyeft. v. 5. 

• . . ptius inventum efl fiti 

Arentc in units atiquid . . . 
Claudianus II. in Rufinum 
V. s 10. Are/cat decepta fins. 
Ovidius IV. Epift. Heroid. 
v. 174- 

... arentem quae levet uniafitim. 
Ad quern locum ipfe Burman- 
niis optime oblervat alterum 
verbum non raro in alteruin 
tranfiifle Amanuenfium errore. 

(9) Simul gaudcbat . Editi 
fimul cognovit . Codicis leflio 
eft potior, natn 1'ententia lon- 
ce melius rei congtuit. Quin, 
fi attendatur vulgata vix t'erri 
pofle videtur . Etenim ibi fi- 
mul, eft fimulac , ideoque fen- 
fus loci eflet; Cicada quae fiti 
at debut , fimulac cognovit a no- 
£iu» laudari vocem fuam advo- 
lavit etc. Quis haec probabit ? 


ZOm 

(10) tgrefia e cavo , qtiem- 
admodum libri ornnes. Et rc- 
6le ni tailor . Verum quidem 
Hei r.fiiim , Salmafium , Gu- 
dium , Burmannum vulgatam 
ledlionem non probafte , autu- 
mantes to e haud eleganter hie 
ufurpari , quum probati Scri- 
ptures ablativum vel accufati- 
vum ablque praepofitione ad- 
hibuiflent longe trequentius : 
Sed no; contra, pace tantorum 
virorum , turn potius latinae 
linguae ingenio Ipeftato, turn 
Scriptorum confuetudine lu- 
benter praepofitionem recipi- 
mus. Cicero VI. lib. Epift. ad 
Attic. 8. E portu egredt . In 
Vatinium c. 12. Egredt e na- 
vi. Caefar de Bel. Civil, lib. I. 
c.8 1 . Fgredi e caflrts , et alii plu- 
res fimilia habent. Sed pergir 
Gudius, et redtius lepi purat 
egreflam cavo , verba ad cica- 
dam referens . Deliderator hie 
Gudii iudicium. Evidenter e- 
nim ea ad nodtuam non ad 
eicadam lpedlant , eique uni 
congruunt . Salmafius legebat 
ingreffam cavum , fed nulla vel 
ratione velauftoritate. Quam- 
obrem etiamli illud e hand fa- 
tis elegans videatur, quum fe- 
cu* lectio corrumpatur , et 
Poe- 


Digitized by Google 



JO. FAB. XVII. LIB. III. num. 1 $ 

ARBORES IN DEORUM TUTELA (*) . 

Nil agendum cjfe quod non profit . 


43 


O/z/ 72 , quas vellent ejje in tutela fua , 

Divi legerunt arbores . Quercus lovi , 

Et myttus Veneri placuit , P hoe bo laurus ( l) , 
Pinus Neptuno (*), populus celfia. Herculi . 

Mi- 


Poetae aliquid induleendum fit, 
Ipnge tutius et reftius retine- 
tur. 

(*) _Haec ea fabella eft , 
quam in Cornucopia fua de- 
lcripfit Perottus, et unde tot 
concertatioues, et tot in eum 
iudicia orta font. Sed hac de 
re alibi difputavimus . 

(i) Liurut. Editi laurca , ob 
merrum reifte. Attamen in hac 
ipfa fabella, quam in Cornu- 
copia Perottus protillerar , Ber- 
nards Moneta Tom. IV. Me- 
nagianae p. 118. legere male- 
bat laurus et . Non male, fed 
vulgata leiftio potior. 

(a) Pinus Neptuno. Libri e- 
diri Pinus Cyhelae , vel Cybelae. 
Nam alterutrum fat operofe 
tueri conati funt Critic! . Cy- 
bebaevero reftius rerinetur,ea 
etiain ratione , quod Codex 
Remenfis , Gudio tefte , Ci- 
te he exhibuerir.. Quidqfiid 
autem fit, lectio re< 5 laeft,eam- 
que arborem Deae facram ma- 
gno confenfu Veteres tribuunt, 
quemadmodum obfiervavimus 
Diftert. Prael. §.X. Nihilofecius 
vocem , quam Codex nefter r e- 


tinet veluti fpuTiam et fubdi- 
titiam propterea non tefetv 
verim. Vidimus cit. loc. quam 
incredibile fit Virutn docium 
interpolate cam potuifTe , et 
qaam contra dienum fide a 
vetufto MSS. fuifte colfeft.mu 
Veruni porro eft Pinum Cy- 
bebae facram praecipue fuitfe, 
fed id haud vetuit , quin et 
fub tutela aliorum Deorum efic 
potuerit . Et re quideni ver* 
lacra erat Patti* Siivatio, Fau- 
no, ceterisque aureftibus Diis, 
ut ex pvidio I. Faftor. v. 4 1 1. 
V. Epiftol. v. l?7- Propertio 

1. Eleg. 18. y. 10. Statio Stl- 
var. II. ?. v. 57. abunde pater. 
Erat Dianae virgini , ur re- 
ftis Horatius III. Carm. Ode 

2. et Propertius II. Eler. 19. 
v. 28. Erat Baccho, Plutarcho 
autftore Sympos. V. Probl. ?. 
atque ut certum plane et ex- 
ploratum haberi debet fuifte et 
Neptuno . Id enim ipfe Plu- 
tarchus patriarum antiquPa- 
tum callentifTimus non obiter 
monet, fed loc.cit. data ope- 
ra inquirit et decernit . Et 
re quidem vera, ft fub Ne- 

ptu- 



Minerva adrnirans quart flerilis ( 3 ) fumerent > 
Interrogavit caujjam , dixit lupiter : ( 4 ) 


ptuni tute’a erant naves, quae 
P' m temper dictie 
In nr , quomodo eae ipsae noil 
fuiflent ? Ad rcm Pltitarchus 
ex vcrfione Xylandri . Erant 
fane ob navium potijjimum con- 
flruBiones . Pinus enim et cogna- 
tae ei ar bores picea et larix cum 
tig sut navigiis aptijjlma Juppe- 
ditnnt , turn pic/s et reftnae un- 
guentum, fine quibtts compnElo- 
fttm hgnorutn nullus eras futu- 
rus ufus in nurri . Praetefea 
idem doctiftimus Scriptor in 
Thefeo §. ?7. Ariftides Rhetor 
in Orat. Ifthmica Tom. I O- 
per. mim. ?. Pyndarus Olymp. 
Od. VIII. 57509. y. er Nemeor. 
Ode. V . s’oo.fi. y. Scholiaftes eius 
ad Argumll. Ifthm. Scholia- 
ftes Apollonii ad lib. III. Au- 
fonius Idyll. XXVI. aliique 
plures autftores funt ludos Ifth- 
mios Neptuno facros fuifTe , 
ideoque rum in ipfa Ifthmo , 
turn Sycione er ptnei lucl et 
tempJa celeberriml fub Ifthmi- 
ci nomine ei pofita fuere, de 
qua rePlutarcnus InPompeio, 
et Plinius lib. IV. hiftor. nat. 
meminerunt . Arqui Vittores 
ex more vetuftiffimo Corona 
inea in eis coronabantur , ut 
lutarchus reftatiit loc. prim, 
cit. et in Timoleont. Lucia* 
nns de Gymnafiis, Plinius lib. 
XV. c. 10. DionChryfoftomiis 
Orat. 9. de Ifthm Scholialles 
Nicandri in Alexipharm. et 
corona, ut omnes norunr, ex 
arbore Deo ficra pledtenda e- 
rat. Vide Carolum Pafchalem 


Ho* 

tieCoroms. C0nft.1t tandem Ne-t 
ptunurn liuncupatum tuiffeASy* 
talmium,et eiquidem de caus* 
sa , ut animadvertit vir do* 
dilTimus Iulius Gaefar Scali- 
gcr de Comocd. et Tragoed. 
c.zt.i quod ilia arbor riempe 
pinus fub eius efTet tutela . Et 
re vera, ootxxuw?, ni follor , 
eft a puToe planta, et *Xfmfal* 
filago, armritudo, ita ut Ne- 
ptunus vocaretur Dtusamarae 
ar hosts. Atqui Pinus nxr t'-ixjs 
ditta eft ainara arbor . Nam 
Graeci appellarurtt ttso^m , 
qtlod a vstr.oc amarutfl refti 
derivatur . Homerus certe 
txsTrevytv vocat , quod a in a* 
rum eft , quemadmodum ob* 
fervat ipfe Euftathius ad v. ji. 
Iliadis A. §. 63. 

(?) Stertlis. Editi fieri In , 
qiiod , ut modo feribimus , 
rectius retinetur, fed in vete- 
ribils Codicibus accufativi ca- 
fits rtoniinum tertiae dedina* 
tionis frequenter occnrrtint e- 
xeuntes in is , et propterea 
non iniuria recepti interdnm 
funt in libris editis. 

(4) Hie et fuperiof verficu* 
lus hoc paeto vulgo interpun* 
guntur : 

Minerva adrnirans : quart p." 
nits fumerent ? 

Interrogavit . Cauffam dtitt 
lupiter. 

Quod Burnnnnus in Schefw' 
rum et Bentleium tueri coni'* 
tus eft . I lie enim interpun* 
ctionem noftram in fecundoj 
hie in utroque probahat; Sed^ 


Digitized by Google 


4S 


Honorem fructu (</) ne videamur vendere 
Ac mchcrcules inquit quod quijque volueric , (6) 

on . - 


Burmannus , pace tanti viri 
dixerim , operam lufit. Nam 
rimum , fi vulgata recipitur, 
atim in illo admirans haere- 
jnus. Nefcimus enim quae ad- 
mirationis cauffa fuerit , ne- 
que facile quid fimile expe- 
ctamus, quum eae arbores in 
pretio fint atque honore, ne- 
que omnes vere fteriles ; prae- 
terea non arbitrarer , ut alii 
autumant , tarn abfolute yo- 
cem ufurpari pofle . Schetferus 
quidem adducit exemplum i- 
pfius Phaedci qui lib. IV. fab. 
17. v. 14. fcribit 

Mir at i fibi It gat os nop rtver- 
tier. 

Et Ciceronis , qui ad Atticum 
lib. VI. epift. 9. admtrotus /uni, 
ait , quod tua manu feripftjjes. 

Sed nefcio quomodo doctus 
Vir immane difcrimen non a- 
nimadvertit. In his et cete- 
ris fimilibus exemplis fubie- 
ctuin manifeflum eft , et to- 
ta dictio eft accufativus , ut 
Grammatici loquuntur . Sed 
in ilia lection* non modo nul-. 
lum in verbis eft, fed ex ipfis 
rebut haud faciilime eruitur . 
Quod fi verum eft neceflario 
fecundus nuoque verficulus ad 
ijdem Codricis interpungendus 
eft , ut fententia recte conftet. 
Sunt porro exerppla quae lo- 
quendi modum firment . Pom- 

f eius ad Ciceron. in Epiftol. 

uius ad Attic. VIII. ep. 12. 
Miror quid cavjjae Jit , quart 
conjilium mutaveris. Frontinos 
Jib. III. S;ratag. 1 . a, vi«on~ 


bus deindt fuis cauffam tarn fa- 
cilts tvcntus requirentibus dixit : 
tunc tl/os victoriam adtptos etc. 

(0 Honorem fructu'. Ira ef- 
iam in Cornucopia, atque in 
mulris Phaedri editionibiis . 
In aliis tamen libris vulgatum 
eft honore frustum , fed iliud 
otius , qucmadmodum pluti- 
us oftendit Burmannus in 
Comment, novo. 

(6) Huius verliculi lectiq 
vulgatior eft 

At me bercu/es narrabit quod 
quis voluerit . 

Sed Urfinus reponebat At hate 
me bercu/c narret . Scheflerus 
at mi Hercules narret . Guvetus 
at me narrabit bercu/es. Hein- 
lius, praeter al i pi , at mtbercie 
narret qutfque quid qui d . Bent- 
leius at mebercu/e il/a narret. 
Philippus tandem noftramcum 
vulgata mifcens edidit 
At mebercu/e , inquit , narret 
quod quis voluerit. 

Quid probabimus? Ego potius 
Codici preflius hacrerem. Nam, 
nifi animus fallit , videretur 
pauciftimis immutatis lectio— 
nem vernfimilioiem exfurgere 
pofle. Quid fi legeretur 
At mebercu/e inquiat quod 
qutfque voluerit > 

Inquiat probat urn eft. Prifcia- 
nus, cui hifce in rebus facile 
credas, init. lib.X. hanc vo- 
cem legit in Cap. r. lib. IV. 
Rhetor, ad Herennium , quo- 
rum auctorem , ut plerique 
alii viri doctifiimi, ipfum Ci- 
ceronym putabat, Quin tam 
cer- 


i 


Digitized by Google 



-f 6 

Oliva nobis propter f ruct us (7) efl gratior . 

Turn ftc ( 8 ) deorum Gtnitor , atque hominum Sator: 
O nati merito fap 'tens dicere omnibus , 

N1J1 utile ejl quod jacimus , Jlulta efl gloria . 

21. FAB, XVIII. LIB. III. num. ij. 


PAVO AD IUNONEM 


Oportec omnes contehtos effe forte fua , 


JP avo Iunonem convenit ( 1 ) , indigne ferens 
Cantus lufciniae (2) quod Jibi non tribuerit : 


II- 


certws erat lectionem et ve- 
iian et probata m effe , ut Ti- 
ros t'nerit ex analogia dtei 
ptiffe nttjutam etc. Vetbum por- 
no force iptins adhibetur , 
quart! trigfdum narret vel nor- 
iabm y tx qoutn Minervae ver- 
ba nefeto quem vulgarem lo- 
quetidt mod am , et commune 
i-dajium innuanr. lectionem no- 
riram ;hid leviter firinant . Certe 
Trebtllins Pollio in Mario Ty- 
unno idhunc modum feribit: 
Sid diem qtttftjut , quad vv.lt . 

(* ) F ropter fructus . ] tl quo- 
«jne Codex Remsnfis , Gudio 
tsJle , et priotes editiones du- 
Lio procni ex fide MSS. Pi- 
tStoeani. Deinceps vero vulga- 
tiun eft propter jn<cin>n , quum 
fears verficulus recre conitare 
pedibu ; non poruiflet . 

(8) Turn fit. Vulgo tme fie. 

1 1 ) Pavo lumnrm convenit . 
I.fiiri Pav » ad Iunonem venit . 
•Noftrum videtur eleganrius , 
quum ifta hrnnani ingenii lo- 


Iertia apte in fabellis brntis 
animanttbus tribueretur. Quin 
Burmannus in Excerptis eo e- 
tiam ex capite probit conve- 
n<r,quod Cicero et Terentius 
ad fententiam fimilem pierum- 
que ufurpent. Metrum porro 
iervatur, five convenit mediam 
produc.it , live corripiat . Nam 
pav 0 alteram ancipitem habet. 
Ego tamers convent ut praeteri- 
rum , quod vocant, tenetem. 
Phaedrus enim , fi memini , 
numquam fabellas fuas verbis 
praelentis reinporisadgreftas eft. 

(1) Lujcimai. Vulgo lufct- 
nii , quod improbari nequit . 
Non enim verom eft, quod tu- 
tunubat Rittersbufius, vocena 
eo genere in unis Phaedri li- 
bris occurcere, quemadmoduin 
lat is luperque oftenderunt Fa- 
ber , Schefterus , Gudius , et 
Burmannus. Sed contra verum 
quoque eft, noftram longe fre- 
quentius adhiberi , et tutius 
propterea a nobis ufurpati . 


Digitized by Google 



47 


Ilium ejfe cunctis avibus (3) admirabilem , 

Se deridtri Jimulac vocem miferit . 

Tunc conjolandi gratia dixit J)ea : 

Sed ‘forma tu vincis , et magnitudine (4) 1 
Nitpr fmaragdi collo praefulget tuo , 

Pictijque plumis gemmcam caudam expliers . 

Cur mi/ii , inquit , Jpecies ( j ) fi vincor fono ? 

Fa- 

(?) Cunctis ev'bus , Itaetiain Sed fotma vincis, atque ma- 
in pvioribus Phaedri editioni- gmtudine. 

bus vulgatum eft . Sed quum Tu opportunum plane non eft, 

Gudius teftatns efTet in utro- et Codices non raro fuper-_ 

que Codice Pithoeano et Re- fluum habent. Ita quidein fab. 

menfi feriptum cunctis auribus', 19. huius lib. v. 8. retinebant 

reiecta ilia lectione , quam i- Codices Pithoeanus et Remen- 

pfe Pithoeus protulerat, haec fis , fed docti unanimes ex- 

vulgo recepta eft, quam unam punxerunt . Et recte expun- 

tueriidem Gudius conatus eft. ctum fuifle , non modo ipfe 

Equidem fateor auribus reiici p$r fe locus oflendit , fed et* 

non pofle : At contra arbi- 1am Codicis noftri auctoritas, 

tror lonne melius avibus re- qui illud non liabet. Vulgo 

tineri . Nam certe melius fen- legitur 

tentiae congruit. Burmannus, Sed forma vincis, vincis ma - 
qumn multa adduxiflet qui- gnitudinc. 

bus illud firmaret , fubdit in Non quidetn male. Attamen 

Comm, novo.' licet tamcn baec nifi opinio vehementer me fal- 

fpectofa Jatis first, quae pro ilia lit , ilia verbi repetitio no* 

lectione adduci pojjint , qcfcio videtur ex Phaedri ftila, 
tamers guonio.it ad’ouc inclines (s) Cur mibi , inquit, jpecies . 
animus in avibus. Juvenatius Lectio vulgatior quo ml , in- 
vert) rem confecifte vifus eft. quit, mutam fpeciem. Sed >nu- 

Scribit enim : legendum avi- ta fpecies parum placuit Cri- 

bus , quod et alii viderunt . licis eruditis . Propterea Bur- 

Quod fi auribus retincas , tuns mannus malebat legere mutae 

cunctorum reporsendum erit , Jpeciem , vel cultam fpecicns . 

quod qui terstes aures bakent fa- Philippus edidit tanta fpecies . 
cite mM afientientur . . Alii alia . Verum tamen vix 

(4) Verficulus in tertia fe- dubitarem , quin nuda et fim- 

de habet trochaeum , quern plex lectio noftra magis pro- 

carminis ratio non patitur . banda videatur . Eft quidem 

Commode tamen legi poteft vitium in metro, fed vocula# 

trail- 


- Digitized by Google 



' 4 S 

Fatomrn arbitrio panes funt robis datae : 

Tibi forma , vires aquilae , hfeiniae tnclos , 
Auguriitm coryo , laeva cornici omina , 

Ornnejquc (6) propriis funt contentae dotibus (7). 
Holt adject are , quad tibi non ejl datum , 

Dduja (8) nc fpes ad querelam recidat . 

22. FAB. XIX. LIB. III. num. 120. 

AESOFUS ET GARRULUS 

In tanta, mortalium multitudine paucos effe homines. 


S- F fopus domino , quum effet folus ( 1 ) familia , 
Parare coenam duff us cfl matunus . 

Jgnem erpo quaere ns, domos aliquot luflravit (2), 


Tandcmquc invenic ubi 


twwffertione , quae leniftima 
cmerrdarLo eft, occurritur. Le- 
S« ergo poreft, 

IMrbt cur fpecies , inqu:t , ji 
vincor font- ? 

(f>) Omncfque. Ir.t omnino 
in ('office. Burmannus tatnen 
in Exctrpti? protul t omne s 
yt-i , quod librt editi habent; 
leaf hac Jectione omnino noftra 
potior eft . Quamobrem e\ co n- 
iecr.rn reftirnit Heinfius , et 
ipf'e Burmannus probavir . 

(7) Dot Hus. Editi vocibus , 
quod recipi vis poteft . Nam 
rion de avium vocibus in fa- 
ce!!.! agitttr , fed de fingulis 
enrom proprietatibus , neque 
vccabulum ad earn fcntcntUm 


lucernam accenderet . 

Turn 

elegante r 11 fur pari pofTe vide- 
tur. Nonrum egrepimn plane 
eft , illudque iam viderat fo- 
lertiftimus Heinfius,tum Hoog- 
ftratanus , Bentleius, Burman- 
nus ittre probaveranr. 

(8) Dslufa. Ita fatis dare 
in Codfce , ut eriam reliqua. 
Dorviltius legit denfa , et in 
ceteris haefit . Elementa re- 
vera fugientia funt, et ftatim 
vix deprehenduntur. 

(1) Quum effet folus . Vul- 
go Jolus quum ejjcs . Pertnde 
eft . 

( 2) Domos aliquot luflravit . 
Editi aliquot luflravit domos . 

Recrc ciuidem i ftcus tnetrum 
non fervatur. 


Digitized by Google 



• . 49 

Turn circumeunti (3) fuerat quod iter longius , 
Effecit brevius 3 namquc recta per forum 
Coepit re dire . (4) Quidam e turba garrulus : 
Aefope , medio foie , quid cum lumine ? 
Hominem, inquit , quaero , et abit ( j ) feflinans domum. 
Hoc fi moleflus illc ad animum retulie , 

Sen/it profecto fe hominem non vifum feni (6) . 


23. FAB. XIX. LIB. IV. num. 33. 

VULPES ET DRACO . (*) 

In avarum . 


Abi turns illuc , quo priores abierunt , 

Quid mente coeca miferum torques fpiritum ? 
Tibi d'tco , avarc , gaudium heredis tut , 

Qui ture Superos , ipfum te fraudas cibo 3 
Qui triflis audis mujicum citharae fonum , 

Quern tibiarum macerat iucunditas 3 

d ’ Qpfo- 


(•?) Circumeunti . Multi ex 
libris editis circueunti . Non 
male , fed illud potius a Seri* 
ptoribus ufurpatur. 

(4) Hlc vulgo eft et ■, fed, 
nifi fallor , ex Phaedri ftilo 
fuperfluum videtur. 

(5) Abit . Editi abiit , quod 
tenendum eft merri ergo. 

(6) In libris editis non ifto 
verftculo , fed alrero qui hunc 
excipit fabella clauditur : hu- 
iufmodi eft 


Intempcflivc qui eccupato ai* 
luferit . 

Probatum puto , fed non vi- 
detur facere defiderium fui . 

(*) Libri omnes editi in 
duas partes diflractam , necnon 
inverfam fabellam exhibent . 
Haud difficile tamen perfpici- 
tur earn effe genuinam lectio- 
nem , quam Codex nofter reti- 
ner. De hac re nonnulla di- 
ximus in Diflett. Prael. §.XI. 


Digitized by Google 


fO 

Opfoniorum pretia cui gemitus (i) exprimunt , 
Qui , dum quadrante augeas patrimonial (2) , 
Coelum fatigas jordido periurio (3) ; 

Qui 


(1) Gemitus. Editi gtmitum. 
Illud gravius ad fenrentiam 
futfTet , fed alterum retinen- 
dum ell ob leges carminis. 

(2) Ut hie verficulus recte 
ad metrtim procederet, omit- 
tenda eftet fynaloephe in ter- 
lia fede . Id, li fieret , neque 
damnandum eftet , neque in- 
folens. Nam et praeftantilTiini 
veterum Poerarum non raro 
omiferunt. Vel unus Virgilius 
teftis eft plane locuples in E-. 
cloga II. v.6s. III. v. 6. VI. 
v. 44. ety?. VII. v. tj. VIII. 
v. 108. in Georg. I. v. 221, 
a8i. 457. IV. v. 461. in Ae« 
neid. I. v. 409. IV. v. 607. 
VI. v. 502. et aliis quoque 
in locis. Nihilofecius , quum 
vix ullum exemplum huiuf- 
modi ab ipfo Phaedro peti 
poftit, ego potius loco augeas 
leeerem adaugeas. Immutatio 
levis eft/., arque earn , ft ele- 
menta compareutur , qnodam- 
modo probat lectio vulgata . 
Verbutn porro non abs re 
maiorem vim rebus addir . 
Ceterum verficulus egregius 
elt , et quern facile praeferres 
vulgato, fei licet 

(Jut dum quadr antes a tiger as 
pat’ 1 man 10 . 

Et re qnidem vera, quum de 
fordidiflima plane avaritia hoc 
Joco aeatur , ea longe melius 
in nollro pingitur,et gravius 
exagitatur , Propterea ad ma* 


iorem , ut par eft , invidiam 
excitandam aptius patrimoma 
ulurpatur , quatn patrimomo , fa.- 
tius quadrante , quam qua ir an- 
tes. Codicis porro lectio vulga- 
rem quemdam loquendi modurn 
praelefert, et adagio fimilem , i- 
deoque quum ad rem faciat , eo 
etiam ex capite probatur. Simi- 
lia profecto de Avaro habue- 
runt et alii Poetae . Horatius 
lib. II, Sermon, j. v. 9 2, 

ut fi 

Forte minus locuples una qua- 
drante periret , 

Ipje videretur fill neqttior . . 
Petronius Arbiter in Saturn 
C. 4}. Par at us , ait, fuit qua- 
dr ant tm Jc flercore mordicus tol- 
lere . Perfius Satyr. V. v. ii(. 
In luto fixum poffit tranjetn- 
dere nummum . 

I.ucilius Satyr. XXVII. apud 
Nonium. c. 2. voc, mordicus. 
Si mordicus pet ere aurum dr 
flamma expediat , e coeno cibum. 

(?) Haec ipfa eft vulgata 
verliculi lectio , quae pro'pte- 
rea Codicis noftri auctoritate 
gravius firmatur. Idautem ea 
potiftimum de caufta obfer- 
vandum eft, quia illam non- 
nulli Critici doctiflimi non 
probarunt Burmannusquidem 
turn in veteri , turn in novo 
Comment, multa in earn mo. 
vit , et nifi plane refpuit , 
nronu’iti ivir tamen fibi in eo 
loco nondum latistecifte . Ni- 
colaus 


Digitized by Google 



J 1 

Qui circumcidis omnem impenfam funeri (4) , 
Libitina ne quid de tuo facial, lucri ( 5 ) , 
Fabellac noflrae parurn (6) aures accommoda (7) . 

d 2 V iil- 


colaus Heinfius longius etiam 
progrelfius fuerat. Nam legere 
malebat 

Cei/am fatigas fordida penuria . 
vel potius 

Alvunt fat ip as fordida penuria. 
Quae, fi quis ferio perpendet, 
viro longe doctiffimo indigna 
inveniet. Sed quid eft in verfi- 
culo quod tantum negotium t'a- 
cefterir huiufinodi luterpretibus 
folertiftimis? Alii noverint; mi- 
hi quidein in lecrione vulgata 
res rectiftime procedere vila eft. 
lbi enim fatigare, non eft ex- 
ercere , Jollicitare , commovere 
in poenam et vindictam ; nam 
quamvis huiufmodi etiam fit 

f ioteftas vocabuli , earn tauten 
ocus non poftulat: Verum po- 
tius eft onerare , pondere preme- 
re , multitudine et gravitate oi- 
ruere. Ad quam fententiam 
Horatius IV. Carm. Ode 14. 
v. 18. fieri pfir 

Devota nrorti pectora liber ae 
Quant is fatigaret ruinis . 
Valerius Flaccus Argon. III. 
V. $48- 

. . . . tua me , Grandae- 

va , fatigant 

Con/ilia , et monitis cede mi- 
nor .. . . 

O vidius V. Metam. v. 485. 

. . . . lolium tribulique 

fatigant 

Triticeas meffes . 

Tacitus Annal.XV. c. 7t. Et 
dextram ojcuht fatigntt. Ser.« 


fius ergo verficuli eflet . T«, 
avare , oh JbrdtdiJJimum lu- 
ce/tum tot et tanta periuria in 
Coelum tngcris , ut multitudine 
et gravitate velutt obruas ac 
oppnmas. Neque obftat periu- 
no non perturns ficriptum fuif- 
fe . Id enim palam eft ex mo- 
re Poetarum fieri . Valerius 
Flaccus VIII. v. $86. fattga- 
rc quae flu . VII. V. $11. gemi - 
tu et moefla voce . Juvenalis 
porro deipfo avaro ad fenten- 
tiam feribit Satyr. XIV. v.2t7. 

. . . vendee periuria Jummd 
Exigud . 

(4) Funeri. Edit! funeris . 
Illud elegantius,atqne ut Phae- 
drus loqui amat . Burmannus 
in Excerptis lecrionem proba- 
vit. 

(O Lucri. Vulgo lucrum . 
Noftrum potius , et iterum 
ex Phaedri ftilo. Id Burman- 
nus in Comm. nova ex con- 
iectura pluribus probavit, at- 
que in Excerptis Codicis au- 
ctoritate firmavit : quamob- 
rem iure lectionem receperunt 
Philippus, et Desbillonius. 

(6) Parum . Legerem paul- 
lum . Secus enim in tertia fie- 
de offendetur trochaeus. Paul- 
lum porro frequent ius atque 
elegantius de tempore uhir- 
patur. 

(7) Hie verficulus totus de- 
fideratur in libris editis . Sed 
fipedato ordine et iunctura ta- 

bellae 


Digitized by, Google 


Vulpes cubile fodiens , dum terram emit J 
Agitque pluris (8) aims cuniculos , 

Pervenit ad dtaconis fpeluncam in t imam (9) \ 
Cufiodiebat qui thefauros abditos . 

Hunc fimul adfpexit ; oro , ut impmdentiae 
Des primum veniam , deinde fi pukkre vides , 
Quam non conveniens aumm fit vitae meae , 
Refpondeas clementer : quern fructum rapis (10) 
Hoc ex laJboce , quadve tantutn efi praemium , 

Ut careas fomno , et aevum in tenehris exigasi 
Nullum , inquit , ille : verum hoc a fum/ao mihi 
Jove attributum efi . Ergo nec fumis tibi , 

Nec utli donas quidquam ? Sic Fatis placet .* 
Nolo irafcans , libere fit dixero : 

Dis efi iratis natus , qui efi fimilis tibi « 


24- 


beltae non opporttmus modo 
eft , verum etiam ad tuftam 
fententiam, et nexum rerum 
plane neceffarius . Neque for- 
taffe alia dc cau(7a in libris 
excidit, vel receprus non eft, 
quod fabellt inverfa et divifi 
non amplius facere ad rem vi- 
fus fuerit. 


Pluris. Vulgo plurts.V. 
fab. zi. not. ;. 

( 9 ) Intimam. lEdiu ultimam. 
Noftrudi praeftat , quod iam 
Bentleius ex coniectura acute 
viderat, ideoque iure Burman- 
nus probavit in Excerptis. 

(to) Rapis . Editi tapis t et 
return-. 


Digitized by Google 



24* FAB. XX. LIB. IV. num. 91. 

avctor. (*) 


Mu hum femper invidiae inter homines effe . 


3E£eu quanius eft femper monalium liver (1) ? 
Sunt qui quidquid putant (2) dignum memoria (3), 
Aefopi dicunt (4), ft (5) quid minus adriferit , 
A me contendunt (6) fictum quovis pignore . 


(*) Haec fabella non levem 
habet a vulgata difcrepantiam. 
lpfa quideni fententia eft ; fed 
quaedam ratio et fyntytis ver- 
borum fententiam quodafnmo- 
do immutat. Nonnulla ea de 
te diximus Prael.<j.!X. 

(i) Pro uno hoc verliculo 
duos habent libri editi ac dt- 
Verfos , nearpe 

Quid iudicare cachet llvor 
moio , 

Licit diffimuiet , pulcbre tainen 
intelligo . 

(1) Sunt qui qui quid putant. 
Editi qkid quid puiabit effe . In 
noftro autem legerem putatint. 
Secus vetficuli rr.etrum non 
recte couftabit . Praeterea ver- 
bum amfcrit , quod paullo poft 
fequiruf earn fyn'taxin innuit. 

(j) Dignum memoria. V ul- 
go dignum memoriae . Dubitari 
ilequit , quin huiufmodi lo- 
quendi modus rectus fit , et 
propterea non iniuria eum iue- 
ri conatos effe Burmannum in 
Comm. noVo , Heinfium ad 
Pviiium Trill IV. Elkg. 3. 


v. 57. Bangium Obfervat. Phi— 
lot. lib. II. aliofque plures 
fed contra videtur potiori iu- 
re probandum et fetiAendum 
noftrum, non modo quia fre* 
quentius a Scriptoribps ufur« 
patur , fed etiam quia eft ex 
Phaedri ftilo , qui ptatter a- 
lioj loquendi modes , lib. V. 
fab. v. 1?. feribit dignum 
poena, iA Prolog, eiufd. lib. V. 
19. plane dignum longd memo - 
rid. Quamobrem eeregie Iu- 
venatius nofter ad hunc lo- 
cum : Non mate quidem , ait , 
latino feriptuto eji memoriae ; 
fed non iubitarifn mentor id te~ 
gere , Pbaedro ipfo non modo 
non invito , fed maxime , fi fa - 
tis 'eiut genUs caltro , dpprobante . 

(4) Dicunt . Editi dicer . 

Si (juemadmodum et vUl- 
go legitut . Iuveftatius tamen 
mallet fin . Puto .ait , a Pbae- 
dro fujffe fin , quod n « txvoi* 
XXI t'.'xpyeiK popular* rtb ipfo 
t/idebantur . 

(6) Contendunt . Editi 
ten det. 


Digitized by Coogle 


Quos (7) volo refelli iam nunc rcfponfo meo : 
Sive hoc ineptum , five laudanduni efl opus , 

Invenit ille , tiojlra per fecit manus . 

\ 

25. FAB. XXI. LIB. IV. num.4. 


DE SIMONIDE. 


* Simonides , qui fcripfit egregium melos , 

Quo paupertatem JuJlineret Jacilius , 

Circurnire coepic urbe s Afiae nobiies , 

Mcrcede accepta laudem Victorum canens . 

Hoc genere quae ft us pojlquam locuples factus efl y 
Redire (1) in patriam voiult curfu pclagio (2). 
Adfcendit navem , quam temperas horrida , 
Simul ( 3 ) vetuflas medio dijfolvit mari . 

Hi Tpnas , illi res pretiofas colligunt , 

Subfidium vitae : Quidam curiofior , 

Simonide , inquit , tu nihil ex ijlis fumis? (4) 

Me- 


(7) Quos. Editi quem , quod 
antea fcriptum fuerat in Co- 
dice . 

(1) Redire. Vulgo ventre . 
Noflrum rectius , et ex ver- 
borum proprietate . 

(*•) Hunc verficulum in li- 
bris editis excipit alius hu- 
iufinodi 

Erut enim natus , ut aiunt , 
in Cea Infuta . 

(3) Simul . Editi ftmu l et . 
Sed rein iam obfervaviniusFab. 

1. r. 1 a. 


(4) Hie verficnlus fie vul- 
go legitur : 

Simonide , tu ex opiius nil 
fumis tuitl 

Quod recte quidem retineri po- 
teft. Propterea tamen noflrum 
non omiiino reiicerem . Ete- 
nim, nifi fallit opinio, quae- 
dam fragmenta praelefert pro- 
batae lectionis. Auctor hoc lo- 
co non videtur loqui de et» 
temporis articulo,quo immi- 
net quidem naufragitim , fed 
cuncta fere fupcllect ilia /er- 
van- 


Digitized by Googl 



Me cum , inquit , me a funt cuncta : turn pauci enatant,* 
Nam (j ) p/ures one re degravati perierunt (6). 
Praedones adfunt , rapiunt quod quifique extulit t 
Nudos relinquunt. Forte Claiborne ne (7) prope 
Antiqua fuit urbs , quam petierunt naujragi . 

Hie literarum quidani jludio deditus , 

Sitnonidis qui Jaepe verfus legerat , 

d 4 Erat* 


Vantur , verum de naufragio, 
quod iam factum fuerat. Nam 
meminir navis iam tempera- 
te fractae et dilTolutae, quod 
ira exploratum fuit Bentleio , 
ut legeret in tabella ut difl'ol- 
vit : turn r.auticos inducit col- 
li gentes res fparfas et d i fTl pa- 
ras ; flatim ait paucos enataf- 
fe , et fuifle porro ademta > 
quae qurjque extulit , quod ver- 
bum iis, quae a mari extrahe* 
bantur recte congruit. Quam* 
obrem videturzonas et res pre- 
tiofas a nauticis collectas, non 
eas fuifTe , qlias quifque ante 
naufracium poiiidebar, fed quas 
fors offerebat , five fuas five a- 
liorum, quum omnia mixta ef- 
fent et confufa. Id etiam in- 
nuitillud rapuiftis , quod fequi- 
tnr, nam aliena rapiuntur non 
propria. Bentleius acute rem 
vidit , fed de more vocem po- 
ms corrumpere maluit, quam 
iuftam fententiam inquitere . 
Scheffetus ad hanc fab. Iuve- 
tiatius , cuius verba paullo poll 
adferemus , et alii rapete pu- 
tant effe colligere cum feflina— 
tione ; id quidem verum , fed 
rnaiorem plane vim habet ver- 
buin > neque Simonides ea ex- 


( 


/ 


probralTet miferis naufragis , 
ft finguli fua pretiofiora, vitae 
fubfidium , fecum tulilfent. Si 
haec igitur ita funt, non pu- 
tarem auctorem loqui de fin- 
gularibus Simonidis opibus , 
ideoque fatius el Te legi in ver- 
ficulo extftit) zonis nempe et 
ceteris rebus pretiofis ; quod 
quidem ea etiam de caulTa ter 
nerem, quod in naufragio non 
crone opum genus , fed illae 
unae fervari polfe videntur . 
Quomodo ergo verficulum le* 
genius, fi corruptus eft? Si da- 
retur coniectioni locus ex u- 
traque lectione colligerem 

Snnonide , tu ex ijiis nil fur 
mis tibi ? 

(5) Nam. Vulgo quia . 

(6) Perierunt . Ita quidem 
multi ex libris editis. Ceteri 
habent perierant . Sed Burman- 
nus in Comm, novo illud pre- 
ferendum efte pluribus oftendit. 

(7) Clatomcne . Hoc ret i— 
nent veteres Editiones dubio 
procul ex Codicum fide , et 
nomiullae etiam ex recentio- 
ribus. Aliae habent Clazcme - 
nee , quod gravior Geographo- 
rum auctoritas tuetur. 


Digitized by Google 


J 6 

Eratque ab fends admirator maximus ; 

Serrnone ip Jo ( 8 ) cognitum cupidiffime 
Ad fe receptum ( 9 ) vefte , nummis , familia 
Hominem exornavit ( 10 ). Ceteri tabulam fuam 
Portant rogantes victurn ; quos cafu obvios ( 1 1 ) 
Simonides ut vidit : dixi , inquit , mea 
Mecum effe cuncta $ vos quod rapid flis (1 2 ),periit (1 3 ). 


(8) Sermone ipfo. Edit! fer- 
ntonc ab ipjo , quod retinen- 
dum eft etiam gratia carmi- 
nis. 

(?) Receptum. Non male , 
ram fyntaxis recta eft. Sed 
propius , ni fallor , ad Phae- 
dri ftilum vulgatum rtcepit . 

(10) Exornavit , quae lectio 
vulgata eft , ideoque auctori- 
tate Codicis noftri gravius fir- 
matur. Quod propterea pbfer- 
vamus, quia Bentleius , I uve- 
natius aa hunc locum, et alii 
legere maluiffent au*u, inftruxit, 
vel fimilia . Sed doctorum vi- 
rorum pace, nil eft in lectio- 
ne vulgata quod doleat , five 
elegantiam , five ufum fpectes : 
Terentins Eunuch. II. 4. v.16. 
exornatus vana vefte . Curtius 
lib. VIII. c. 1 Vefte regia 
exornare . Plinius lib. XXX. C.I. 
Oftanes comitatu eius exornatus , 
et tandem Cicero propius in 
Caton. II. Tu a grit , tu aedi- 
ficiis , tu argento , tu familia , 
tu rebus omnibus omatus. 

(11) Obvios. V ill go obvius . 


26 . 


Noftrum praeftat , ideoque ge- 
nuinum videtur . Salmafius , 
Bentleius, Iuvenatius'graviter 
probarunt . 

( t *) Rapuiflis, quod vulga- 
tam lectionem firmat. Benr- 
leius, ut innuimus, in babui- 
ftts immutavit , fed haec in 
eum repofuit Iuvenatius . E- 
legantiffime foiptum eft rapui- 
ftis , feftinantcs fcilictt pro Je 
quifque in illo naufragii articu- 
lo fibi confulere , fecumque ut 
quafque res cariffimas babebant 
auferre . Cicero III. dc Oral ore. 

( Ennius ) vive , Ulyxes , 
dum licet, 

Oculis poftremum lumen ra- 
diatum rape . 

Non dixit cape non pete , ba» 
beret enim moram fperantis diu- 
tius effe fefe victttrum ; [si 
rape , hoc verbum eft ad id a* 
ptatum ; quod ante dixerat dum 
licet. Haec Bentleio fat is. 

(1;) Periit . Editi perit . 
Perinde eft , duo enim i per 
crafin in unum abeunt , fed 
vulgatum rcctius retinetur. 


Digitized by Google 


i 6. FAB. XXIII. LIB. IV. num. 29 


S7 


FORMICA ET MUSCA . 


Ncminem debere fe exornare falfls laudibus • 

ormica et Mufca contendebant acriter , 

Quae pluris ejfet. Mujca fic coepit prior : 
Conferre noflris tu potes ce laudibus? 

XJbi immolatur exta praeguflo Deum , 

Moror inter aras , templa perluftro omnia (1): 
In capite regis fedeo , quum vifum eft mihi , 

Et maironarum cajla delibo ojcula: 

Laboro nihil , atque optimis rebus fruor . 

Quid ho rum Jimile tibi contigit (2), rujlica ? - 
Efl gloriofus plane (3) convictus Deum , 

Sed illi qui invitatur , non qui invifus efl. 
Reges commemoras , et matronarum ofcula ; 

Ego, granum in hiemem quum fludiofe congero , 

v Tc 


(1) Templa perluftro omnia. 
Haec verba quum in Codice 
noftro defeciflent hac inter- 
punftione mutuati fumus ex 
valgatis Phaedri libris. Schef- 
ferus et Burmannus interpun- 
gunt templa , perluftro omnia , 
atque ita faepe eis auftoribus 
editum eft. Mihi vetus inter- 
punftio praeftare vifa eft ; nam 
ae rebus facris loquitur Au- 
ctor , atque aris et extis Deflm 
templa omnia redle cohaerent. 
Contra >fi attendatur, ex nova 


vel ambigua leftio exfurgit vel 
parum elegans. Quid eft mo- 
ror inter templa , vel perlu- 
flro templa , perluftro omnia t 
quad clauderet fiefcio quam 
longam partium enumeratio- 
nem ? 

(2) Contigit. Editi coming it, 
quod praeferendum eft ob me- 
trum potiftimum . In noftro, 
ut hoe conftaret , feribendum 
eflet contigit tibi. 

(?) Plant Editi Jane. Illu 4 
maiorem vim habet. 


© 


Digitized by Google 


Te circa murum pafci video ( 4 ) flercore . 

Aras frequentas , nempe abicris ( 5 ) quo venis .*■ 
Nihil laboras , iieoque nihil habes ( 6 ) . 

Super etiam ( 7 ) i act as tegere quod debet pudor ( 8 ).* 

Acjla- 


(4) Pafci video . Edit! vi- 
deo pafci. 

(s) Abievs . Mendum eft . 
Nam verbum nullam hie fen- 
tentiam habere poteft . Ediri 
Jiabent abigeris , et refiiftime. 

(6) Huic verficulo deeft svl- 
laba ad iuftum metrum . Oc- 
curretur tamen facillime. ft le- 
vi fane immutatione feriba- 
tur : 

Nibi/ laboras , et idea tu nil 
babes . 

Vulgatus autem hniusmod! eft 

tSibil laboras , idea qttum opus 
efi nil babes. 

Si attendatur, nofter praeftat, 
quum longe aptiorem et ar- 
gutiorem habeat fententiam . 

(■>) Super ettam . Sic quo- 
que uterque Codex Pithoeanus 
et Remenfis, Gudio telle. Vul- 
go in libris editis eft fuperba , 
uod ipfe Pithoeus primusde- 
it. SedGudius, Burmannus, 
aliique veteretn et verarn mul* 
tis probarunt , quam tandem 
recepit Desbillonius, auiftorita- 
te noftri quoque Codicis mo* 
tus. 

(8) Hunc verficulnm et quin- 
que luperiores ,eo ipfo ordine, 
quo ill Perottino MS. exhi- 
bentur , ediderunt Clariflimi 
Viri Petrus Pithoeus, Cunra- 
dus Rittershufius , Nicolaus 
JRigaltius lecunda et tertia vi- 


ce, Tanaquillus Faber, loan* 
nes Scheflerus, Ludovicus Pras- 
chius, Ioannes Laurentius , 
David Hoogftratanus , et Pe- 
trus Burmannus . Richardus 
Bentleius , lie de more , ur 
ita dicam , difeederet nonnul- 
la immutavit ; Sed Rigalrius 
in primaeditione , Ifaacus Ne- 
veletlis , Gabriel Brotierius, et 
Iofephus Desbillonius novapia. 
ne rationeeosdifpofuere : fcili- 
cet hocpacto ; i. Aras frequen- 
tas etc. 2. Reces commemoras 
etc. t Super etiam iactas etc. 
4. Nihil laboras etc. 5. Ego gra- 
nuni etc. 6. Te circa murum 
etc. Quin Desbillonius pluri- 
bus ad hunc tabellae locum 
conteudit hunc revera genui- 
num effe et probtrum ordinerrl 
verficulorum . Et primum Pi- 
thoeani et Remenfis Codicis 
fidem appellat, affirmans con- 
tra eoruin auctoritatem a Pi- 
thoeo cum primis , a ceteris 
porro, vero ordine turbato , 
vulgatum confictum fuifte.Sed 
docti hominis pace tarn certa 
provocatio ad MSS. temeraria 
eft, iudiciumque in Viroscla- 
riftimospraeceps. Etenim ipfe 
Desbillonius, fe fatente inDi- 
fput. III. ad Phaed. praefixa 
neutrum Codicum viderat , fed 
tantum quaedam excerpta : ne- 
que l’altem auctoritatem ad- 
ducit 


Digitized by Google 



59 

Aejlate me lacejjis , cur bruma files ( 9 )? 

Mori conuactam quum te cogunt frigora , 

Me 


ducit eorum qui viderant , et 
verfaverant. Quamobrem eti- 
amfi novus ordo fuus revera 
Codicum fide niteretur, tantl 
fiducia mir.ime aflirmari pote- 
rat. Sed quod maius eft, mul- 
ta adfunt et gravia arguinen- 
ta quibus confici videtur non 
novum , fed nofirum et vul- 
gatum ordinem Codices exhi- 
buifle . Nam quomodo facile 
credi poteft Petrum Pithoeum 
egregium virum,et alios non- 
nullosdoctos homines, qui MSS 
verfarunt , immutationem tarn 
infignem, et nulla contra, quae 
appareret, ratione fuftultam , 
omnes inducere in fabellam 
voluifle , neque aliquem in- 
ventum, qui lectorem faltem 
de ea re monuiflet? Praeterea 
Nicolaus Rigaltius quum vul- 
gatum ordinem immutavitau- 
ctoritatem Codicum nullam 
habuit . Turn enim ( anno 
1 59p. ) quemadinodum ex prae- 
fatione ad lectorem patet, nul- 
lum eorum viderat, fi Danie- 
lianas Schedulas excipias, quae 
nil fuerunt ad rent , quum ad 
fab. XXI. lib. 1. dehcerent , 
Contra vero quum illi noftro 
deinceps femel et iterum hae- 
fit, rum (an. 1617. 1630.) ut 
ad AuguftumThuanum fcribit 
iam utrosque verfaverat , per- 
legerar,et contulerat; ideoque 
fatis clare oftendit eum ordi- 
nem Codicum fide niti . Ne- 
que porro de his verbum addi- 


dit Gabriel Brotierius , ut ipfe 
Desbillonius innuit ; atqui il- 
le facere recte poterat, et de- 
buiffe etiam videtur, quum a 
vuIgatifTima lectione recede- 
ret . Tandem Marquardus Gu- 
dius , qui longam et diligenrem 
operam illis MSS. dederat fe- 
prem variantes lectiones in hac 
tabella non ad novum, fed ad 
vulgarum ordinem proferr,et 
quum ipfe quoque rranfponen- 
dos efie verficulos cenfuifTet 
coniectura tantum propofuit 
rent, neque ullo pacto ad Co- 
dices provocavir, quod omni- 
no feciffet , fi illi faltem in- 
nuifTent . Neque praetereun- 
dum eft Anonymum Fabulato- 
rema Nilantioeditum noftrum 
non novum ordinem fervare ; 
qui profecto non modo ple- 
rumque per Ipfa Phaedri ve- 
ftigia incedit , fed hac in re , 
fi ferio attendatur, neque di- 
fcedere ab eis potuifle videtur. 

Pergir interea Desbillonius, 
et ait : eo etiam novam ver- 
ficulorum difpofitionem pro- 
bari , quod ifti tantum iuftus 
rebus ordo,et perfpicuitas fa- 
bellae reftituitur ; turn aequum 
efTe formicam refutare obiecta 
mufcae, ut ea excenerat. Sed 
videamus modo an naec reve- 
ra huiufmodi finr ut Interpres 
iactat . Hoc alrerum leviffi- 
mum eft. Nam, quum obiecta 
alicuius refellimus , ille epre- 
gius ordo eft, qui melius prc- 
. / polite 


Digitized by Google 


6 o 

Me copiofa recipit incolumem domus . 

Satis profecto retudi ■ ( I o) fuperbiatn ( 1 1 ) . 

» /• 


pofito noftro refpondet . Qtiirt, 
perfonis rebufqm; fpectatis , fa* 
tis prudenrer nonnumquam et 
folerter induciturquaedairt con* 
fufio et perturbatio , quam pul- 
chram propterea vocat politu* 
et elegans Poeta Gallus Nico- 
laus Boileau in fua Art. Poe* 
tic. Hlc autem Formica loqui* 
tur, non Dialecticus. Primum 
vero quod gravius urgetur , 
re mature perpenfa fatfum , 
v«l faltem incertum et ambi* 
guum deprehenditut . Nam 
qui ordo , quae perfpicuitas 
inducta eft conncxis invicem 
his duobus verficulis, nempe 
Reges commemoras , et ma- 
tronarum ofcula , 

Super etiam i act as tegere quod 
debet pudor ? 

Si hoc loco rria obiecta non 
duo continentur, Ut illud fu- 
per etiam omnino oftendit , 
priora nullo pacto refelluntur. 
Quin neque tertium novimus. 
Nam quod eft illud pudore re- 
gendum,fi ad prima non refer- 
tur? Etfi refertur, eritne huiuf- 
modi federe in capite Regis? 

■ Contra vero in vulgatalectione 
recte omnino videtur fententia 
procedere . Hanc efle puto : 
Tu commemoras mihi capita 
regum et ofcula matronarum, 
fed memento , quod quum e- 
8*o grana in hiemem congero 
non video te circa reges et 
matronas , fed circa immun* 
dot muros ct foeda ftetcqta 


verfari . trtquiertt : illud ergo 
Super etiam iactas tegere quod 
(is bet pudor. 

ad matronarum ofcula non per- 
tinet? Equidem fateor et Jo* 
annem Laurentium -, Jornnem 
SchefFerum , Davidem Hoog- 
ftratanum, aliofqUe magni no* 
minis Interpretes ,qui noftrum 
ordinem tuebantur , ad ea re- 
tulifte ; fed quanta tatione ne* 
fcio. Hie enim ofcula matro* 
narum longe aptius ad nobili* 
tatem et dignitatem , quam 
ad libidinem referuntur ; ideo 
Auctor matronas regibus ad- 
didit. Praeterea pudet non ad 
obfeoena tantum ufurpatur , 
fed ad omnia facinora quae 
ingenuum dedeceant . Exem* 
pla palfim obvia funt . Qua- 
propter, quum mufeadixiftet : 
Laboro mbit , atque optimis 
rebus fruor , 

Et priniam partem formica re* 
futaftet eo refponfu : 

Nibit la boras, et idea tu nil 
babes 

Quod reftabat his verbis con* 
fecifle videtur 

Super etiam iactas tegere quod 
debet pudor * 

Nam (juum aequum effet qUeitt* 
que vivere ex labore atque in* 
auftria fua , et rurpe corttfa 
rapina et furto oriofum ven* 
trem implere , quin turpius 
ea gloriofe iactate , id plane 
erat quod pudore faltem te>* 
gsndum uiiucae fuerar. 


Digitized by Google 



tj. FAB. XXIV. LIB. IV. num. 118. 


61 


SIMONIDES A DIIS SERVATVS . 


Quantum momenti habeat Pietas et Religio 
divina . 


^Simonides ills fupra (i) de quo retuli , 

Vic tori (2) laudes (j) cuidam Pyctae ut fcriberet > 

Certo 


(9) Cur brumd files ? Editi 
quum krurrnt eft files . Noftrum 
praeftat , et maiorem habet 
venuftatem , quod erian; Bur- 
mannus obfervavit in Excer- 
ptis. 

C10) Retudi. Ita quidem in 
Codice , non omnino perfpi- 
cue ut alia, eo tainen pacto, 
ut tuto teneri pofTit . Adno- 
tavimus , quia Dorvillius in 
ea voce haeftt, quemadmodum 
retert Bunnannus loc. cir. 

(11) Hoc verficulo claudi- 
tur fabella etiam in libris e- 
ditis . Burmannus tamen in 
Comm, novo autumat eum ad 
epimythium fpectare , quod 
ifti exhibent. Ait enim non 
videri eiufmodi verha formi- 
cae convenire animali quieto 
<t manfueto , et propterea le- 
gendum efle 

Satis profecto retundit fuper- 
biam &c. 0 

Sed quid hoc canfTae eft ut 
abauctoritate codicum, atque 
a iufta feutentia recedamus ? 
Formica Jrata, et quidem ob 
magnas contumelias, tnodum 


jiotius fervat illis verbis. Quin 
tarn Auctor initio dixctat con- 
tendebant acnter . Certe Perot- 
tus ;illum refecaftet ft ad epi- 
mvthium fabellae fpectare po- 
tuiffet. 

(1) Ille fupra. Editi idem 
/ 7 /e. Noftrum retineri poteft , 
quum fupra ancipitem primam 
habeat , fed vulgatum proba- 
tum putarem; nam in promy- 
thio fabellae , quod de more 
hie non apparer, eft fuperius. 

(z) Victors. Vulgo victoris . 
Illudelegantius, ctrectius quo- 
que. Ifta enim lectione duae per- 
lonae videri poffiint victor et 
pycta , quod falfum eft. Ideo 
ex coniectura noftrum repo- 
fuerant Gronovius et Schefle- 
rus , quin Burmannus pluri- 
bus oftendit in Comm, novo, 
quanta ratione id factum Buf- 
fer. 

(?) Laudes . Editi laudem , 
et recte . Nam hie laus eft lau- 
datio , five carmen , quod Grae- 
ci fyxufiixctxou , Latini lauda- 
tivum dicerent. Odae Pinda- 
ri exempla fuppeditant . , 


Digitized by Google 


6z 

Certo conduxit ( 4 ) pretio : fee re turn petit . 
Exigua quum frenaret materia impetum , 
Ujus Poetae more et licentia ejl (j) , 
Atque interpofuit gemina Ledae Sidera , 
Auctores aptae ( 6 ) Jimilis referens gloriae . 
Opus adprobavit , Jed mercedis tertiam 


(4) Conduxit , quod firmat 
lectlonem reliquorum Codi- 
cum, et accuratiorum editio- 
num. Nam non pauci Critici 
invent! funt , qui poteflatem 
yerbi non afTecuri contende- 
runt legendum effe condixtt , 
eumque errorem in ntultis li- 
bris produxerunt. 

(5) Verficulus ad leges car- 
minis non procedit . Sed ad 
eas reflituetur, fi levi verbo- 
rum tranfpofitione feribatur 

Ufus Portae more eft , et li- 
centia . 

Hoc fecit iam antea Burman- 
nus in Excerptis , et Philip- 
pus ceteris vulgatispraeferens, 
fic emendatum edidit. Sed il- 
le verficulum quodammodo cor- 
ruptum autumans legere ma* 
lebat ufus Poeta etc. Sed, nifi 
fallor Poetae retinendum eft . 
Nam neque mos effe poterat 
Poetis inducendi Diofcuros in 
Pyctarum laudem , neque , fi 
fuiflet, licentiam dici par erat. 
Praeterea Gudius, aliique te- 
flantur utrutnque Codicein Pi- 
rboeanum et Remenlem Poetae 
non Poeta exhibuifTe . Neque 
grave eft quod Burmannus ur- 
jjet , pportuifTe nempe feribi 


Poetarum . Nemo enim nefeir, 
quod Poeta , Orator , Scrtpror 
aliaque id genus apud quof- 
que probatifTimos Auctores non 
laro fumi pro toto genere Poe- 
tarum , Oratorum , Scripto- 
rum etc. Quamobrem reiicien- 
da etiam videtut lectio ,quam 
Rittershufius , Bentleius et 
Desbillonius vulgarunt, nempe 

Ufus Poeta marts eft licentia. 
Omiflis autem aliis , quos 
Schefterus , Heinfius , Wal- 
chius , et iterum Burmannus 
prodiderunr , receptior haec 
eft 

Ufus Poetae , ut moris eft , 
licentia . 

Quae propius ad nofiram ac- 
cedit . 

(o) Auctores aptae. Legerem 
auctores apte , quod Burmannus 
in Excerptis vidit et proba- 
vit . Nam fi aptae fpectat ad 
Jtmilis gloriae turn vel nullam* 
vel parum opportunam habet 
fententiam , fed fi legitur a- 
pte referens , t»m egregia pla- 
ne exfurgit et recta . Ideoque 
non dubitarem hanc lectionem 
vulgatae praeterre quae habet 
auctoritatem Jimilis etc. 


Digitized by Google 



6 3 

Accepit partem ; quum reliquum (7) pofceret , 
J//i, inquit , redden: quorum funt partes duae (8). 
Vt rum , ut fine ira te dimijjum fentiant (9) , 

Ad 


(7) Reliquum. Codices Pi- 
thoeanus et Remenfis habue- 
runt reltquam . Ex Criticis a- 
lii reponebant xeliqua\ alii re- 
liquas , longe plures in noftrum 
confenferunt , quod probatum 
revera videtur. 

(>') Partes duae . Codices Pi- 
thoeanus et Remenfis habue- 
runt laudts duae , doctique 
Critici Joannes Schefterus , 
Marquardus Gudius David 
Hoogftratanus , Petrus Bur- 
mannus,aliique non pauci le- 
gere m.iluerunt laudts duae . 
Desbillonius autem lectionem 
Codicum tuendam fufeepit, et 
hanc ut melegantem , duram 
et parum latinam arguit,quin 
obfeuram etiam , quum vox 
partem tantummodo praece/Jerit, 
et alnut etiam ilia repetenda fit. 
Sed haec Juvenatius nofter in 
eum repofuit . Cur inelegant 
ft parum latina ? Non doces paul- 
lo infra laudtm hie laudatio- 
nem five ryx&’i aiov , ut et glof- 
Jae vetcres exponunt , valere l 
At dicimus bene lattne duas par- 
tes laudationis , car minis , poema- 
its etc. Praecejfit etiam vox ter- 
tiam , quae arnbae voces ( nem- 
pe tertiam partem) quum fint 
nm irpo« 1 1 Jufpendunt oratio- 
nem , et lectionem expectare co - 
gunt , dum cetera qttibut re- 
Jpondent reddantur. ha vox par- 
tem non altius , ut Desbillonius 
ttilumat j fed e propinquo pot ins 

1 


repetitur . Quid ergo tenebi- 
mus ? Lectio MS. Pithoeani 
et Remenfis probari non pof- 
fe videtur , quum hie de una 
laude five laudatorio carmine 
agatur non de pluribus, noftra 
reiici nequit, quum ad partes 
duae non difficile fubaudiatur 
laudts. Quin Bentleius excon- 
iectura recepit , et quafi a Bur- 
manno rellitutam ceteris prae- 
tulit. Sed ego potius a reli- 
qua laudts duae non recederem. 
Nam longe facilius fubauditur 
partes , non modo quia vox 
five exprelle five tacite plu- 
ries in fuperioribus invenitur, 
fed etiam quia ex latinae lin- 
guae ingenio non raro elegan- 
ter reticetur. Cicero I. Epi- 
ftol. ad Attic. 14. Amoris tibi 
primas defers . De natur. Deor. 
lib. V. Ad quern Epicurei pri- 
mas deferebant . De Claris Ora- 
tor. 11. 95. Primas in cauffis 
ag 'bat Hortenfius , et alia pe- 
nes eurndem Ciceronem,et Seri— 
ptores ceteros. 

(9) Sic quidem verficulutn 
exhibet Codex nofler. In Ex- 
cerptis autem Burmanni hu- 
iufmodi eft 

Verum ut fine irate demijfurrt 
te fentiant. 

Quia fcilicet Dorviliius rem 
non bene perfpexiftet . I lie e- 
nim verficulum coniecfurl ad 
veram lectionem peftituit. In 
libris autem editij varie legi- 
tur, 


Digitized by Google 


64 

Ad coenam mecum veni (io), cognatos volo 
Hodie invicare , quorum es in numero mihi . 
Fraud atus quamvis , et dolens iniuria , 

Ne male dimijjam (il) gratiam corrumperet , 

Pro- 


tar , et locum multis modis 
tentarunt Rittershufius, Schef- 
ferus , Heinfius, Burmannus, 
cererique Interpretes . Lectio 
xeceptior haec eft 

Verum ut ne irate dimiffum 
te fentiam. 

Noftra praeftat . Burmannus 
qui earn ut ceteras omnes pro- 
be noverat, et expenderat fic 
in Excerptis : quam certe le- 
ttionem ( noftram nempe ) 
meae eiiam coniecturae nunc prae- 
ferre non dubitem 

(io) Ad coenam mecum ve- 
ni. Editi ad coenam mibi pro- 
mise. Hoc elegantius , atque 
ob metrum et fententiam re- 
cttus quoque . 

(n) Dimiffam. Ita etiam 
Codex Pithoeanus et Remen- 
fis , necnon priores Phaedri 
editiones. Sed lectio non pla- 
cuit ; ideoque Interpretes in 
diverfa abierunt . Heinfius , 
Gudius , Burmannus repofue- 
runt dimiffus , Gronovius cam- 
mi [[am ; Burmannus iterum di- 
vifam. Francifcus Haretotum 
Verficulum immutans fcripfit : 
Ne male dimiffus fe aegre fer- 
re oftenderet , 
vel potius 

Negando , et initam gratiam 
corrumperet . 

Ex his autem coniectionibus 
nulla probata plane, et rece- 


pta fuit. Jure; nam,fi atten- 
aatur , neque perfpicuam fen- 
tentiam habent neque rei con- 
gruentem . Fateor locum fat 
difficilem efie tentatu , ve- 
rum tamen quum Codex no- 
fter paullo fuperius nova le- 
ctione praeluxifTet , non du- 
bitarem aftirmare verofimilio- 
rem ceteris Videii acutam i- 
pfiusGudii coniectionem , qua 
putabat non dimiffam , fed Dis 
miffam fcribendum efTe. Hu- 
iufmodi enirn lectio non mo- 
do quam proxirne accedit ad 
illam quam Codices exhibenr, 
fed viaetur etiam rectam et 
opportunam fententiam prae- 
feferre , quae efTet : Simonides 
ne corrumperet gratiam Diofcu- 
m miftam promt fit ad coenam . 
Commode , ni fallor. Nam 
corrumpere hie eft vitiate , de- 
pt evarc . Gratia eft quidquid 
gratum facit et benevolum , 
unde etiam Diis aliqua gratia 
fieri poteft. Cicero de Natur. 
Deor. I. cap. ulr. Dtinde fi 
maxime talii eft Dens ut nntld 
gratia , nulla bominum ebarita- 
te tenetur . Mtffa eft tributa re- 
lata , et quafi mferipta ac nun- 
cupata . Praeterea Pycta non 
ironice , ut parum acute in- 
terpretes autnmant, fed ferio 
atque ex animi fententia Si- 
monidi dixit , Diofcutos red- 
ditu- 


Digitized by Google 



6 5 

Tromijlt ; rediit hora dicta ; recubuit . 

Splendebat hilare populis (12) convivium (13). 
Repente duo quum iuvenes fparfi pulvcre , 

Sudore multo difji uentes , corpore (14) 

e Huma- 

dituros elfe ei reliquas merce- dio egregie fuperiori refoon- 

dis partes; etenim non modo deret ne mate Dis niiffam ( 7 c. 

profeflus ell habere eum in Senfus loci elTet : fed ut Dio- 

numero cognatorum fuorum , fcuri , o Simonide , qui red- 

fed etiam ea praefertim de dituri tibi font reliquas mer- 
caulfa ad coenain invitavit , cedis partes , fentiant te mi- 
ne fcilicet Dii fentirent eo- fiffe , hoc ell tributffe , facrdffe 

rum vatern male abs fe babi- eis ijuasLaudis partes fine iri 

turn , ideoque perniciem libi in me , quod padis non fle- 

~~ molirentur . Quaroobrem , ex terim,promitte mihi ad coe- 

Auctoris fententii revera Si- nam , ut tu mens! hofpitali 

monides , ne laudis gratia to- exceptus bonum erga me ani- 

ta periret reliquas partes Dio- mum induas, et Dii benevoli 

fcuris tribuit' ; quod quidem mihi , praefentesque fiant. 
probat etiam eventus rei ; nam (n) Populis. Mendum eft. 
nullo pacto Simonides lerva- Scribendum poculis , quae re- 

*tus fuiftet , ni Dii laudem ex- diffima ledio eft omnium li- 

cepiflent , et ipfe proprerea brorum . Qui enim populi ad 

ex animo non diinififlet. Tan- convivium Pydae } nec porro 

dem Simonides li coenam Py- populi fplenient bilare. Contra 

ctae refpuiflet non gratiam fi- vero omnino proprie fplende- 

ve amicitiam huius , a quo re dicitur convivalis fupellex. 

tarn infigni fraude laefus lue- V. lnterpretes. 

rat , corrumpere feu perdere (i?) Hunc verficulum in 
poterat , fed favorem potius Editis excipit ille, quem ap- 

Deorum , a quibus mercedem ponimus: 

laudis expectabat. Nam eo fa- Magna adporatu tact a refona- 
flidio oftendiflet illud necefti- bat domus: 

tate coactum ,animoque pror- (14) Diffluent is, corpore. Duo 
lus iniquo fecifte. Atque hie haec verba putri humore in 

fane fubit in eo verliculo Codice noftro deleta ei inter- 

Verunt ut fine ird te dimij- pundione et fyntaxi ex libris 
fum fentiant: editis mutuari placuit. Multi 

non abfurde legi polTc cum feribunt , et tuentur diffluen- 

folertiftimo viro Nicolao Hein- tei corpora , et quidem non 

fio loco T8 te d mtffum , demi- male; fed , quum nic loquen- 
fiffe, vel potius, ut ego arbi- di modus plane graecusnt,et 
tror,« vtififfe. Ifta enim le- aliquanro infolentior, ille con- 
tra 


Digitized by Google 





66 

Jlumanam fupra fpcciem (1 j) ciiidam feryula 
Mundane , ut ad fe provocet Simonidem (16) « 
Vaum propidrat vix pedem triclinio , 

Ruina domus (17) [ui?uo opprejfit ceteros , 
free uUi iuyenes, June repent ad ianuam % 

Ut € fi yulgatus Qrda narrata e ret ? 

O nines dixcrunt ( f 8 ) : Numinuen praejentiam 
Yat 't dedijje vitam mercedis loco , 


\ ' 




Ua latinos , concruentior, et 
reripicuior , iftam propterea 
leftioneru ptaefprendarp e(Te pu- 
tavimus , quod iam , praetur- 
ceteros , gravi conlilio fecit 
Petpus Burmannus in C.pratn, 
povo . 

(is) Speciem . Edit! formant , 
Perinde eft, utrumque hoc lot 
co re&utp , utrutnque ad eam- 
de.m (ententiam a probati (Ti- 
rol s Scriptoribus ufurpatum. 
Compendii gratii vide, ft lun 
bet, Lexicographos, 

( •> 6) Libri editi poft hunc 
verficulum alios duos huius* 
modi fervant : 

lUiut interefft nt f leiat mo * 
ram , 

Homo perturbatus, excitat Si* 
m/midem , 

( 17 ) Donuts . Editi Cnmaraty 
et plane reftius turn ratione 
metri, turn ratione fententiae. 
Phagdrus enim de uno tricli- 
nio , ut par erat , loquitur , 
idque unanimes fervant Cice- 
ro lib. II. de Orat. c. 86 , et 


Qulnrilianus lib.Xl Inftit. c.a 
qui ipfam hanc hiftoriolanr 
narrant, Certe quidetn ft tota 
domus copcidifler , turn dubia 
procul et ipfe Simonides rui- 
pi oppreffus fuiflet. . _ . 

(iK) Dixrrunt . VulgQ fcit- 
t unt : Noflrum praeftat . Quae 
enim argumenro et conieftu', 
ra pendent, non dicimus Jci- 
r c, ideoque populus non fcivit 
Simonidem a Diis fervatum , 
fed ratus eft , collegit , argu- 
mento reputavir. De omnibus 
vero loqui et diflerere femper 
poffumus . Praeterea fcierunt 
frigidum eft,et minus pppor- 
tunum . Nam fuperiori verfi- 
«u1q continetur . Nil enim 
yuigatum diet poteft nifi in 
nptitiam vuigi pervenerit, nifi 
vulgus narrata m rem jciverit . 
Quamobrem iure iftaledliofa- 
ftidium creavit Criticis acu- 
tiftimis Heinfio , Scheffero , 
Bentleio aliisque , et iure 
noftra utgenuina habenda eft. 


Digitized by Google 



07 

28. FAB. I. LIB. V. num. 4j. 

DEMETRIUS PHALEREUS , ET MENaNDER . 

Quomodo faepe fallcuur hominum iudicium . 

JQtemetrius , qui diclus ejl P hale reus (1). 

A chinas occupavit imperio improbo . 

Vt mos ,ejl vu/gi, paflim et cenatim nut (2) , 

e 2 Fell* 


(1) Haec ipfa vulgo eft li- 
brorum editorum ledlio , et 
haec ipfa fuit Pithoeani quo- 
que et Remeufis Codicis. Ve- 
rum tartien quum vifiim fue- 
lit vocem Pbalercus penulti- 
mam fyllabam producere Hein- 
fius, Schefferus , Hoogflrata- 
nus legere maluerunt Pbale- 
rius , Burmannus vero verba 
tranfponens fcripfit : 

Demetrius ' qui Pbalercus di- 
Hus efl. 
yel etiam 

Demetrius , Pbalercus qui di- 
Hus efl. 

Sed nil opus eft iftistmmuta- 
tionibus,ut in recepta leiftio- 
ne pedem iambum in l'exta fe- 
de tueamur . Nam Pbalercus 
graece plerumque eft4>*Mipsu{, 
quemadmodum Oppsus, n*p«u<, 
EfiiuS-suj, OSmnrius etc. In his 
autem diphthonsus non raro 
per diaerefim folvitur in iam- 
bum , vel pyrrichium. Exem- 
pla obvia iunt. Virgilius E- 
clog. III. v. 41 fcripfit : 
Orpbeaque in medio pofuit . 
Audor Culicis feme! et ite- 


rum Orpheus daftylum fecit. 
Turn Palladius in Cataledis 
Virgilianis, et ipfe Nofterlib. 
III. Prol. v. 57 ilia voce iam- 
bicos verfusclauferunt. Perfeus 
penultitnam corripit apud Ma- 
nilium lib. I. Aftron. v. ?yo» 
et Tyndareus apud Ovidium 
Epift. Hero id. VIII. v. ? 1. Ju- 
re igirur Philippus Labbeus 
vir dotftiffimus in Indice emen-' 
dat. pronuntiat. feribit ad fyl- 
labam Pba : Corripit pcnulti- 
mam Phalereus Demetrius , Ji 
diffolvas ; ut fieri Joke . Nee , 
qutefo , te indoHi Juas in partes 
oblorto pertrabant eollo , et di - 
pbtbongum infer i bas penult imae ; 
quod revera inepte fecit Pe- 
trus Danetus in fua Delphinia- 
na Phaedri editione, iure pro- 
pterea a Burmanno reprehen- 
fus. 

(i) Ruit : quae etiam le- 
fHo fuitCodicum reliquorum, 
quemadmodum teftanrur Gu- 
diuSj Bentleius , Burmannus. 
Plerique vero librorum edito- 
rum nabent ruunt , fed nulla 
auftoritate vel ratione. Vul- 
S« 


Digitized by Google 



68 

F dicker fucclamant ($) ; Ipfi Principcs 
Ilium ojculantur , qua June opprejji , manum % 
Tacki (4) gc me me s t rifle m Jonunae vicem « 
Quin etiam rejides , et Jequentes otium , 

Ne defuifie noceat repunt (j) ultimit 


gus eiiim totus populns non 
eft, neque totus populus sta- 
ting ad Demetrium cucurrit. 
Quin AufiotCivitatem Athe- 
narum tres veluti in partes 
diftinxir, plebem nempe,prin- 
cipes viros , et delicatos ho- 
mines vel literario otio de- 
ditos , i (toque ordine earn ad 
Demetrium procedentem in- 
ducit. Prirna corrcurpit plebs. 
Ergo 'feribendum eft run. Non 
neaamus per fyllepfiu, quam 
Grammatici vocant , redie di- 
ci polfe vulgui ruune. Sed ubi 
fifta leftio ambigua et foliax 
eft, cur perfpicuae et proba- 
tae Codicuin iedlioni baeren- 
dum potius non eft > Et re 
uidem vera vulgata vox vel 
ocftifTimos Interpretes decepit. 
David Hooqftratanus rem ge- 
nerating ad homines , atque ad 
omnes Athenarum Cives re- 
tulit ; et Burmannus qui in 
Comm, vereri opinioneni bu- 
nts probaverat, in novoPhae- 
drum ea voce ad universam 
civitatem fpe&afle autumavit. 
Sed palam eft quam urerque 
a vero aberrarint, quod con- 
tra probe viderunt Menrfius 
et Bentleius . In altero qui- 
dem verficulo eft fucclamant, 
non /ucclamn, fed inde tadlum 
id tenco > quod Amanuenfis 


non rettilit voeem ad to iW- 
gi fed ad to principes , quod 
e veftigio fequebaror, et ideo 
voeem acinterpuntiionem cor- 
rupir. In Codice noftro pri- 
ina litpra vocis ipfi minufeu- 
la eft , et port to principes eft 
punflum, periude ac eo fen- 
tentia claudcretur : eadem in- 
terpuiivlio fuit Codicis Pithoe-. 
ani, et ita etiam edidit Pi- 
thoeus . Sed quis non videt 
verbum omnino referendum ef- 
fe ad vu/gut > quamobrem ne- 
mo ullus recipere rectifavit re- 
dlam et genuinam interpun- 
ftionem quam omnium primi 
in verficulum induxerunt Rit- 
tershufius et Menrfius. 

(5) Succlamant . Scribendurn 
fucclam.rt , quum de una pl«be 
agatur : Principes gemebant 
taciti. Turn run quod genui- 
fnuin eft , omnino jucclamat po- 
ftulat. Meurfius id iam vide- 
rat. 

(4) Taeiti. Editi tacite. 

(5) R'oiotr.Codices Pithoea- 
nus et Remenfis babueruut re~ 
pet uni , quod proptereain non- 
nullis iibris vulgatum eft. Sed 
leftio evidenter corrupta erat. 
Ritrersbulms repofuit reprant 
quod multis non immerito pla* 
cuit . Joannes autem Tarinus 
maluit repunt , quod Aeqidius 

Mena- 


Digitized by Google 



6 9 


In quis Menander nobilis comoediis , 

Qafis , ipjum ignorans , legerat Demetrius , 

Et adtmratus fuerat ingefiium viri : 

Unguento delibatus , vejlitu fiuens ( 6 ) , 

Veniebat grejjii dclicato et languido . 

Dune ubi Tyrannus vidit extremo agminc i 
Quisnam (?) cinaedus ille in confpeciurn meum (8) 
Audet venire ? Rejponderttnt proximi : 

Die ejl Menander feriptor . Mutatxs fiatim (9).* 

e 2 Homo. 


Menagius ad Diogfcnem Laeft, 
in vit. Demetr. se£t 79. Gu* 
xiius-, Schetterus probarunt,et 
Burmannos etiam recepit et 
edidit . Quuin autem Codex 
nofter hanc ipfam vocem ha* 
beat, nec potior le&io fingi 
poffit , dubitari nequit 
ea vera (it et genuina. 

(6) Plains . Editi ad flat ns . 
Noftruni reeViim atqneexver* 
borum proprietate. Hinc Pro* 
perrio vcfiis flams-, iib. HI. 
Eleg. 17. v. 1 j. Petronio Ar* 
bitro veftifiaut Lydius cap. 1 1 
Saturae , et Aul'onio veftifiaut 
Set. i(t Tecnopaegn.cap.de bid. 
v. 24. Peftiru vero adfluens et 
infolens eft ad hanefententiant 
et ambiguum . Adfiuere cum ab- 
(ativo eft abandon , ideoqde 
vefte adflufrt efTet fruiltatn n ad- 
here veftem , qflod plane ad rein 
non eft. Heiufius autem iam 
leftionem noftfatn ex conie* 
flura reftituerat. 

{7) Quifnam . Editi quinam. 
Perinde eft . Illud tauten et 
slius Codex, tefte Gudio, ha- 
buit , et frequentius ad fen- 
te iu iam ufurpatur. 


(8) In confpt&am mwm.VuU 
50 in corfpetlu mto , quod re* 
cipi et defendi poteft.Seddu* 
bitari nequit , quin noftrum 
(cage maiori audoritate nita- 
tur, et plane fit ex proprie- 
tate verborum. Quin videtur 
ex Phaedri etiam ftrlo , qui 
fabul. VIE huius libri v. a* 
(cripfit : 

I^aidam rn eonfpe&am proa 
Aitttrum fine more . 
Juvenarius porro nofter vir 
prifeae elegantiae et mundiriae 
ciiligens vulgatam le&iouem ex 
coniedura, ut puto , in no- 
ftram eraendabat. 

(9) Mutatus fiatim .His vex* 
bis in Otroque Codice Pithoea- 
ho et Rertienfi Fabelli defecit. 
Richardus Bentleiits vir ma* 
ximi , sed audaciffimi iftgenii 
feribens mutatur fiatim earn 
perfedafti et abfolutam autu- 
mavit . Sed ex ratione fabel* 
lae, ex feiitehtil, ex fide Co* 
dicis Pitboeani , qui lacunam 
praefefereba't , palam eft non- 
nulla adbuc in ea defidetari . 
Ifta autetri quae fuerint , tam 
difficilU Coniedu Vila funt , 

uc 


• i 


Digitized by Google 



70 

Homo, inquit, fieri non 


ut ipfe Burmannus faffus fit 
in Comment, novo vix um- 
quam futur.uni,ut reftitutio lau- 
dabili conatu tentaretur . Ve- 
rum tamen quum aegre omnes 
ferrent fcitam et elegantem 
fabellam non ttuncam modo 
legi , fed fuo , ut ita dicam 
fpiritu carentem Chr. Hau- 
ptius in Milcel Lipfien.Tom.I. 
p. 160. iaduram reparare ad- 
gre{Tus eft ; Sed homo meus 
tarn invito Apolline et rudi 
1V1 inerva fecit ut merito a Bur- 
nianno graviflime fuerit exa- 
gitatus . Acceflit deinceps ad 
periculum Iofephus Desbillo- 
nius tabulator et ipfe minime 
abfurdus, fed conatu, utHiu- 
ptius , irrito ac vano . Ver- 
ficuli eius huiusmodi funt : 

Nunujuam , inquit ( Deme- 
trius ) , tontines J'pecte ab 
externa tnibi 

Dtiudicandos ejfe nunc intellign. 
at quis ferre aequo animo po- 
teft haec Demetrio Phalereo 
tribui , quae vix imprudent! 
et rudi tyroni convenirent ? 
Demetrius enim ex maximis 
Graeciae viris fuit, Peripate- 
ticorum aevi fui nobilifTimus, 
et_ non doctrinae modo llu- 
d_iis,ut ait Cicero, fed fapicn- 
tiiregendaeCivitatis princeps. 
V. 11. de Lee, c. 26. III. c. 6 . 
Pro Rabir. Pofthum &c. Dio- 
genem Laertium lib. V. de vi- 
tis Philofoph. Sed. 7^, 
lure igitur ad hunc fabellae lo- 
cum exclamat Iuvenatius Ho- 
lier : Ego veto te , Demetri , 


potefl f . . m .f . . . ( i o). 

• 2 9 - 

quod tarn fero fapias : difcipu- 
larum inter iubeo plorare ca- 
thedraS ; fed tu numquam cer- 
to ita locutus es , nec ft vera 
Desbil/onius in fcboliis narrat 
locutus fuiffes. Quin, quum i- 
dem Desbillonius ad calcem 
Difputat. III. de his verficu- 
lis fuis loquens , fibi aliqqo 
pado blandiretur, haec adno- 
tavir Iuvenatius : Fruflra ft is 
Demetrius fuit , qui tejhmonio 
omnium , ne ipfo qui dent Desbil- 
lonio refragante fuit . Quid au- 
tem illis verfibus alienius ab 
bomine tarn confiierato et pru- 
dent! ? Praeterea quae fpecies 
externa Demetrium fetellerat? 
Nilgrofedo minus. Nam nifi 
homo delibutus unguent o , 
fluens vefte , grelfu frado et 
delicato cinaedus eft , cinaedi 
nulii plane dicendi funt. Nec 
Menander , ut ut dodus et 
Comicorum maximus, eo mi- 
nus dici et haberi poterat 
mollis et effeminatus . 

(10) Hie verficulus ,ut feri- 
bjtur , tam clare et perfpicue 
in Codice legitur , ut ejus 
ledb certa et explorata ha- 
benda fit . Burmannus quidenj 
in Excerptis edidit 
r Homo , tnqutt , f. ... eri non 
potefl . 

Sed inde fadum id puto , quod 
five Dotvillii errore, five fuo 
liturarum figna tranfpofitafue- 
rint. Fortafte ledum fuit: 

Homo , inquit . . eri non po- 
tefl /..... 

nam revera elenienta quae h:c ; 

de- 


v 


Digitized by Google 



i0i FAB. II.' LIB. V. aunt. 

DUO MiLItES ET LATRO. 

Mutios in tebus fecundis fortei ■ejfe > qui in du~ 
bits funi timidi. 

jDuo quuifi incidiffeni in Latronerii Utilities s 

e i Vrint 


defiderantur nohnifi adhibiti 
aliqua follertia et induflria de- 
prehenduntur. Ad toturnauteni 
verficulum dtlo pedes tantum* 
tnodo defuht. Fragmento per* 

S enfo , fpeftato ordirie et vi 
uperftitum literatum y nullum 
plane verbum commodius in* 
tie exfurgerc mihi vifdift 'eft* 
nuani far mo fiat. Quod profe* 
eto egregie metrUm fervat y 
et ad (ententiam tam tefk 
facity Ut vix comrrtodiusy ni 
Vehettienter Fallory firtgi quo* 
que poffit . Quemdam tinae* 
dice ornaturh accedete ad fe 
cum ftoinacho DehiettiUs Vi* 
del ; paUllo port competit etirrt 
ipfum e(Te doctum et iucUn* 
dam Meriandrum ; Quid face* 
tet? Neque delicatum et mol* 
lem hortiinem fibi vifurtl he* 
gars poterat > deque huiufmo* 
di vitium in viro tam infighiy 
Bt cuius ingeniurti vehemen* 
ter demirabatur arguere etiatit 
et infe&aii decorum aeqUUm* 
queerat. Quamobrettt aptiflime 
•t argute laudavit eum ab e* 
gregii fotmiy quae fuo vein* 
ti iUre elegantiorem culttihi y 
et molliofeS mimdirias expo* 
fltllat . Quo quidem pafto , 
deque invidiam inMenandriim 
tteabat Demetrius * neque a 


tudicio Fuo y ut pair fcta't y re* 
cedebat. Scio quidem Suidartt 
in Mtnand. fc'ribete tdm fuif* 
fe firab'um ( ep*/3o» o^si?) 
fed elegans fpeeies naberi te* 
tfte poteft firabis ocUlis y he* 
que hoc vitium deformes y 
quos dicithusy et turpes facity 
uin immo y qUidqtiid fit de 
uidae auftotitate , cefturti et 
txploratum videtur itifighi re* 
Vera fpecie pfaeditum _ faille 
MehandrUm. In eleg&hti enim 
infcriptiohe pofita ad Ra'tuam 
tiUs y Ut viaete eft apud la* 
hum Gruterum in Cotp. In* 
fcript. p. MXXVll. i. inter 
alia haec leguntUr : 

Ar'Kof S’ el 0opilnr tttet Btov 

X Epar* ) y oinrari **t vot 
Shv ftofow kxnSui/ auTixfc 
*« ere faitot i 

quae ific Vertebat y qUamvii 
haud fauftifTimd Apollitte Laii* 
teiltius Gambara : 

Eft ttcuYn rutin fempir Amor) 
it digitus dmari k . 

! it y quitumque tUani videYtl 
ejfigirtn . ' 

fcraeterea hofiefti fahe for* 
mi exhibetur in humo apud 
Fulviurii Urfinum . Noftra i» 
gitur le£iio probari et recipi 
iure poteft i 


Digitized by Google 



72 

Urns profugit , alter autem reflitit (i), 

Ec vindicavit fefe forti dextera. 

Lac rone excifo (2) , timidus accurrit comes , 
Stringicque gladium , deinde (3) reiecla penula ; 

Cedo , 


(0 Utrumque verGculum 
non habuerunt Codices Pi* 
thoeanus et Remenfis : attamen 
ne in libris editis abrupta et 
trunca fabella legeretur Rit- 
tershufius, Hoogftratanus, Bur- 
mannus,et Hauptius i n (la u ra- 
re quae exciderant conati funt: 
Tres. primi aliqua fane ele- 
gantia rem confecerunt , fed 
tanti verborum copii , ram 
difiFufe,et prolixe, ut ex hoc 
uno capite oftenderint quam 
longeabierint a veftigiis Phae- 
dri , qui femper prefliis eft , 
et ftili brevitatem unice prae- 
dicat. V. Prolog, lib. II. v. 12. 
IV. fab. 23. v. 8 . V. fab. 5. 
v. 4j. ut et III. fab. i«. v.6o. 
Hauptius contra mufis quam- 
vis invitis ad iuftam breirita- 
tetn , et ad fententiam accef- 
Gt : feripfit eriim 

lnvafit im pro bus vi at ores intro 
Duos j fed alter fugit , alter 
conjlitit. 

Sed tandem , Perottino Codi- 
ce ccmpertO) genuini verficu- 
li recepti funt , ac vulgati a 
Philippo, et Desbillonio. 

(t) Excifo. Edrti occi/e , et 
fententii, »t videtur, ita ob- 
vii , ut nullus adbuc Intcr- 
pretum , quod feiam, de eius 
genuini tate dubitaverit. Sed, 
perpenla re , erit quo vulga- 
la ilia le&io minus probata 
et reda v ideal ur . Nam x ft 


latto plane necatus fuerat, ut 
vis vocis eft,quomodo miles, 
qui pugnam Ipeftaverat , et 
adcurrens latroni propior fie- 
ri debuit , audere potuiflet 
gladium in eum ftringere,ve- 
luti ad mortem iterum pete- 
ret, atque ut commodius cum 
defundo depugnaret reiicere 
penulam, et quafi aliquid ad- 
nuc perficiendum fuifiet illud 
a focio efflagitare > Longe er- 
go verofimilior eft fententia, 
quae ex noftri letlione colli- 
gitur. Exctfut redle ufurpatuc 
pro devitio , opprcjjo , grant ter 
■uulnerato . Ex Nonio Marcel- 
lo patet rxcidcre fuifte etiam 
vulnerari , et taniare , quod 
Perottus in Cornucopia , ce- 
terique Grammatici et Lexi- 
cographi merito receperunt . 
Velleius Paterculus lib. II. c. 
22. Germantam excifam dixit . 

(}) Deinde. Sic etiam, Gu- 
dio tefte , Codex Remenfis . 
Editi veto habent dein , fed 
qua audoritate nefcio . Non 
dubito fane quin rediffime 
retineatur , fed quam in ren- 
ew prima fyllaba contrahi pof- 
fit, quemadmodum in ceteris 
.verbis fit, quae a re compo- 
nuntur, putarem ledione Co- 
dicum', indudo anapaefto in 
quarta fede , metrum rede 
fervari poffe. 


/ 

Digitized by Google 



73 


Cedo , inquic , ilium ; iam curabo , fentiat , 

Quos attentdrit . Tunc qui depugnaverat : 

Vcllem ijlis verbis faltem adiuvijfes modo (4) . 
Nunc conde ferrum , et linguam pariter futilem 
Ur pojfis (j) alios ignorances fallere: 

Ego qui fum expertus quantis fugias viribus , 
Scio quam ( 6 ) virtuti (7) fit credendum tuae. 

30. 


(4) Deeft hoc loco verficu- 
lus , qui in edicis huiufmodi 
eft : 

Confiantior fuifjcm vera e */'- 
ftimam . 

(5} Ut pojfis . Sic etiam vul- 
go iegitur. Sed quid his fibi 
voluit Phaedrus ? quis hanc 
fententiam probaverit : tace , 
ut pojfis fallere , qui te igno- 
rant ? Desbillonius inrerpreta- 
batur ut pro etft , licet , quam- 
•vis , fed exempla non protu- 
lit. Ego quidem damnare le- 
flionem non aufim , fed levi 
immutatione indufta mihi le- 
ge re m tu poffes , quod egre- 
giam plane et perfpicuam fen- 
tentiam praefefert. 

, (6) Scio quam. Codex Re- 
menlis fcto quid, quod Gudio 
placuit , nec immerito. Libri 
vero editi habent fcio quod. 
Sed acerrime a viris do£lis 
decertatmn eft , an poftremus 
ifte loquendi modus fatis la- 
tinus et probatus fuiftet. Ne- 
garunt Fridericus Gronovius, 
Marquardus Gudius, Richar- 
dus Bentleius , Francifcus San- 
diu:; affirmarunt contra Hen- 
ricus Stepbanus de Latin, fal- 
fo fufpeft Ger. loan. Voftius 


de Conftruift. c. 10. et 6 i., 
Gafpar Scioppius in Auft. Ma- 
riang. c. 6. et Iacobus Peri- 
zonius ad Minerv. Sandii lib. 
III. c. 14. Ego quidem dicen- 
di inodum reftum generatim 
puto , fed longe reflius et e- 
legantius in fabella noftri fcri- 
bi fcio quam , quod revera u- 
nice probarunt Gronovius., 
Bentleius , et Burmannus.. 
Quam ibi eft quantum . 

(7) Hoc loco libri editi ha- 
bent voculam non , quae ferri 
quodammodo poteft ; fatius 
vero expungitur . Eo enim 
paftoargura et opportuna iro- 
nia inducitur , quam vel ea , 
'quae luperiori verficulo con- 
tinentur, poftulare fatis dare 
videntur . Nec dubium eft 
quin , vulgata leflio , ft nd- 
ftrae comparetur , frigida fit. 
Metrum vero tn verficulo Co- 
dicis fervatur . Etenim in vo- 
ce fcio altera fyllaba product 
poteft. Vermn quidem Ma* 
rium Vidorinum , Mariuto 
Corradum , ceterofque paftich 
Grammaticos docere earn efle 
femper corripiendam ; fed con- 
trarium ruen conatus eft Ger. 
Joan.„Voflius Graminaricorum 
do- 


✓ 


( 


• Digitized by Google 



74 


3 & FA B. III. LIB. V. num. 1 2 J 


MUSCA ET CALVt/S. 


His qui cajii peccant dandafn effe Veniam , qtu 
vero confulto delinquunt eos effe puniendos (**). 

Calvi momordit mufea nu daturfi caput , 

Quam opprimetc captans, alapam fibi duxit gravenii. 

HunC 


doftiflimns JnAriftarch.Hb.il. 
c. 17. Et re quidem vera muf- 
ti ex Veteribus ira tenebant 
Jcio, ut cetera Latinorum ver- 
ba in o,poftremam producere, 
tit purarent , exempli sratii 
apud Virgilium Eclog. VIII. 
v. 4?. nunc Jcio , non efle da- 
dtylum , fed fpondaeum , dua- 
bus fyliabis per ewtQaiv itl 
unam coeuntibus. Vefatm ta* 
men quum illorum auttoritaS 
non levis ponderis videatur * 
et numertls Phaedriani veffi- 
culi aliam fyllabam poftulet , 
ego loco in non reponerem nunc, 
quod iam fecit Gudius,e£le- 
gerem 

Scio quam virtuti nunc fit ere ■» 
dendum tuqc. 

Plant appofite , ut arbitror , 
perinde ac ft miles pugnator 
Sixerit; ego qui antea virtu- 
tem tuam non probe nove- 
xam , modo , nunc , ifto fpecimi - 
nt edito, feie etc. omnia iro- 
nice , ut res poftulabat jet no* 
obfervavimus. 

(*) Ex Epimythio Phaedn* 
cuius vulgatior leflio haec eft: 


the argument uni veniam ma- 
ge dan docet , 

Qui cafu peccat , qUaM qui 
confiiio eft nocens , 

Ilium effi qtlavit poena di* 
£ num iudicJ. 

Animadvertendum auterri eft 
in his verficulis, qui in ipfis 
Codicibbs corrupt! erant ac 
Vitiati t hitldqUaquaiti finguli 
probata effe et genuina . Et 
primum magei quod Codices 
non agnoverUnt > eft omnirio 
expUngendutll ; quum fertren- 
tiam pervertat ac corriltnpatJ 
Ex fofi enim fabelli * et ex 
poftretfto epimythii verficulo 
omnino patet nil minus i 
Phaedri tneftte abfuifte , quant 
venii dignUnt ilium atituiria- 
fe* qUi dati opefi , et pravtf 
confiiio peedavefiti Burrftan- 
nus repofuit niado ; fed Kujuf- 
tnodi vot plane otiofa eftjnt 
mavis etiam minus opportu* 
ns * Ego pofius cum Riga!- 
tio,ef-aliis plerifqUe Idgerenf 
ei : aiilnt hanc vocenl , noil 
fequiri, et PbaedfUm praeno- 
mina huiufmodi noil rare or- 
rbif-> 


Digitized by Google 



' 7 $ 

Hur.c ilia irridens ( i ) : punclum volucris parvulae 
Volui/h morte ulcifci , quid facies tibi , 

Iniuriae qui addideris contumeliam ? 

Refpondu : mecum facile redeo in gratiarn , 

Nam (2) non fuijfe mentem laedendi fcioi 

Sed 


mittere ut fab.*, lib. III. v.17. 
fab. 4. lib. V. v. 10. &c. Sed non 
vident ingens locorum et re- 
rum difcrimen. Praeterea, fi- 
princeps orationis dos perfpi- 
cuitas,nil potius hanc leflio- 
fiem commendat. Quam alte- 
ra vox eft emendanda. Hein- 
fius legebat nam ,et certe lon- 
gs potius prae quam ; fed fa- 
iendum eft: cauflalis ilia par- 
ticula hie fubfrigida videtur , 
et paruin opportuna.Egosim- 
pliciter legerem non. Sic fab. 

1 5. lib. 111. v. 17. 

Farit parentem bonitas non 
nccejjitas. 

Tertio no ilium , quod in le- 
ftione Heinfiana teneri re£le 
poteft , in vulgata abfurduin 
eft . Quidni fcribamus iflum ? 
Tandem Iuvenatius malebat 
in poftremo verficulo iudica 
non iudico . Malim , ait , iudi- 
ca , idque auHoritatis ct borta- 
minis gratia , quae no 
ineffe debet. Quamobrem , nili 
vehementer (allot, magis per- 
fpicuum , magifque ad fabel- 
lam accommodatum erit epi- 
mythium, fi hoc patfto legemus.- 
Hoc argument um veniam ei 
dan doctt , 

Qui cafu pec cat , non qui con - 
filio eft nocens : 
ljium ejfc quavis poena dU 
gnum iudica. 


(l) Hunc ilia irridens . Editi 
tunc ilia irridens. Noftrum po- 
tius. Nam fubieftum verbi ad 
iuftam fyntaxin , et ad fenten- 
tiae perlpicuiratem longe po- 
tius exprimitur , quam reti- 
cetur. Irridens autem et cete- 
rorum Codicum fuit . Bur- 
mannus tamen legendum efTe 
contendebat tunc ilia ridens , 
quia verbum fuiffet mutatum 
a fcioto , qui rijum proprium 
effe bomini crcdepat , nec decorf 
mufctf dari . Sed mirari fubit, 
quomodo Burmannus,qui ple- 
rumque religiofe lsftioni Co- 
dicum haeret, nulla modora- 
rione et temere ab ea recef- 
ferit . Nam , praeterquam,- 
quod ex noftra et vulgatd le- 
ttione egregia exfurgit fen- 
tentia, revera rifus ea huma- 
nae naturae dos eft, quae de»> 
corfe ceteris animantibus attri- 
bui non poije videatur . Cer- 
re nefcire me fateor , qui ex 
praeftantioribus Fabulatoribus, 
vel Poetisid ufurpaverit. Prae- 
terea , qui ridere poterat mu- 
fca , quae vix turn a praefemi 
morte fe fubduxerat ? Sed quura 
quis a gravi et imminenti pe- 
riculo tutus eft, turn non ri- 
det , fed opprefforem , quetn 
iam non timet irridet . Et] 
Mufca et Calvus. , 

(i) Nani . Editi quia . 4 


/ 


Digitized by Google 



?6 

Sed te co/uemti generis animal improbum , 
Quae deleclaris bibere humanum Janguincm , 
Optem carcre (3) vel maiore incomrnodo . 

31. FAB. IV. LIB. V. num. 126. 

HOMO ET AS1NUS. 


Vitandum femper ejfe periculofum lucrum (*) , 

^ uidam quum immolaffet verrem finclo Hcrculi( 1 ), - 
Cui pro falute votum debebat Jua : 

Afello iujjit reliquias poni horde i , 

Quas adfpernatus ilk fic locutus ejl : 

Li- 


r 


(?) Car ere . N*on prorfus ab- 
furde. Libri vero editi habent 
necare , quod reiVms . et pla- 
ne, ut videtur, genuinum. 
(*) Phaedrusin Epimythio: 
Periculofum f tmper vitavi 
lucrum . 

Nonnulli loco ™ vitavi , 1 »- 
gunt rtputavt , et Desbillonius 
hanc revera Pitboeani et Re- 
menfis €odici$ leftionem efle 
alTerit. Sed Desbillonius, ut 
fab. 16. dixiinus, neutrum Co- 
dicum viderat , nec alius qui 
eos vidiffet, id unquatn dixit. 
Rigaltius autem qui tertii fui 
Pbaedri editione primum to 
vitavi protulit , id plane ex 
Codicum fide fecifie videtur . 
Turn enim iam utrofque ver- 
faverat; nec virdoftus acorn* 
modi et recepti leftione nul- 


la au&oritare rdccltilTet. Quin 
id exploratum etiam dixsris 
quum idem verbum in Excer- 
ptis eius, quae iaepe Heinfius 
add licit , exaratum inventum 
fuerit. Praeterea , fi Perottus 
habet vitandum , et is verfi- 
culum Pbaedri ad verbum de- 
fcripfit , quisdubitaverit , quin 
genuina vox fit vit.ivi ? Tan- 
dem haud le viter le&ionem tio- 
ftram firmat, quod Phaedrus 
etiam defe ipfo Prolog, iib.ll I. 
v. a 1. fcriplerit: 

Curamque b abend! penitus cor - 
de erajtrim . 

(1) Verficulus in libris e- 
ditis iegitur: 

(juidtm immolaffet verrem 
quum JanSto H'rculi : 
quod tenendum eft gratia car* 
minis , 


. Digitized by Google 



77 

'Libenter iflum (2) prorfus adpeterem cibum , 

Nifl qui niuritus illo efl iugulacus floret, 

3 2. FAB. V. LIB. Y. num. 3 r. 

SCURRA ET RUSTICUS. 

Pravo flavore flaepenumero homines labi (*) . 

JF* aclurus ludos dives quidam et nobilis (1) , 
Propofito cunclos invitavit praemio , 

Quam 


(2) Libenter iflum. Codices 
Pithoeanus et RemenGs ha- 
' buerutit , tefte Gudio , libenter 
tuum , quod , quum leges car- 
minis graviter violaret dofti 
viri ediderunt tuum libenter. 
Bentleius autem le&ionem no- 
ilram ex coniedura propoluir, 
et probavit, quae profe&oge- 
Tiuina videtur . Etenim neque 
proprietate varborum , neque 
perlpicuitate fententiae de ho- 
mine dici poteft hordeum ef- 
fe cibum fuum. Uraebat <jui- 
dem Burnaannus in Bentleium 
recepto iflum nefcio quid 
afperi exfurgere, quum paullo 
port fit illo , fed quomodo non 
vidit vir dodlus ex vulgati 
leflione graviorem difli^ulta- 
tem oriri / Nam illo ad tuum 
fpeftaret , atque de una et ea- 
dem re , acerbiort etiam aa- 
rium faftidio , duae perfonae, 
quas Grammatici vocant , in 
fyntaxim inducerentur . 


(*) Phaedrus in Promythio 
fuo 

Pravo favore labi mortales 
fol ent . 

(1) Dives quidam et nobilis. 
Uterque Codex Pithoeanus et 
Remenfis habuit Quidam di- 
ves nobilis , quod propterea in 
multis libr'is receptum eft. 
Scheflferus autem primus lege- 
re maluit no biles , voct-m non 
ad bominem, fed ad ludos re- 
ferens. Ceteri porro fere om- 
nes in fenteoriam eius con- 
ceflerunt . Attamen Ioannee 
Georgius Walchius in fui 
Phacdri editione pro vetcri 
CoJicum leftione ftetit , et 
nil immutandum contendir , 
quum Phaedrus ad nobilita- 
tcm et genus Editoris for- 
tafTe fpe&averit . Burin.rnnus 
quidem emendationem Schef- 
ferianam tueri cogatus eft > a- 
nimadvertens non a viris ge- 
ncrofis tantummodo editos fuif- 


\ 


Digitized by Google 



7 8 '• 

Quam quifque poffet (z) ut novitatem faceret ( 3 ). 
Venere artifices laudis ad certamina : 

Quos inter Scurra unus ( 4 ) urbano fate. 

Habere dixit fe genus fpeclaculi , 

Quod in theatro numquam prolatum fore 
DiJperJ'us rumor Civitatem convocat (f)j 
Paullo ante vacua turba ( 6 ) deficiunt loca. 


fe ludos , fed a plebeis quoque 
et ignobilibus ; at, quamvis 
id verum fit , did nequit de 
iftis potius quam de illis Phae- 
drum locutum,quin fab. VII. 
huius lib. v. 16. iidem Codi- 
ces habuerunt 

Erat fadurus ludos quidam 
nobilis . 

et fi aliter aliquot in libris 
legitur audore Heinfio fa- 
ftmn eft. Ledio igitur noftra 
quum elegans,perlpicua, fub- 
jedoque egregie congruens fit, 
turn audoritate reliquorum 
Codicum ex parte etiam fir- 
metur , dubitari nequit , ut 
arbitrqr , quin probata fit et 
genuina . 

(a) Faceret . Editi oftenderet , 
quod gratii metri tenendum 
eft . 

(5) Poffet . MS. Reraenfe 
poffit, Noftrum potius, quod 
libri editi retinent. 

(4) Unus . Editi notus , quod 
xedilfimum . 

(5) Civitatem convocat. Ex 
proprietate verborum , quem- 
adniodum exempla Scriptorum 
paftim oftendunt. Vulgo le- 
eitur civitatem concitat . Nob 
jibfurde : fed noftra ledto pla- 


In 

ne praeftat , ea etiam de cauf- 
fa,quod verbum concitare in- 
vidiofam plerunique exprimit 
fententiam , et nefcio quid 
turbae, irae, tumultus figni- 
ficat. Interpretes ad vulgatutn 
locum hoc Ovidii diftichon 
adducunt fcx Epift.Hero.XVI. 
Y.ttP. 

Elec tu rapta time , ne nos 
fera holla [eqtiantur , 

Concitet aut vires Graecia to~ 
ta Puas. 

Sed eo fententia noftra pro- 
batur. 

(6) Turba. Mendum mani- 
feftum . Scribi poftet turbae y 
quum verbum deficia a Cice- 
rone HI. Verr. c. 1 1 , a Cae- 
faie de Bell. Gallic, c. 15. , et 
aliis quoque cum dandi cafu 
copuletur : Sed quum longe 
frequentius aSctiptoribuscum 
accufati vo coniungatur , quem- 
admodiim praeter ceterosplu- 
rimis exemplisobfervavit He- 
infius ad Ovidium I. Amor. 
Eleg.VIII. v» 91. , et II Me- 
tam. v. 582. quum libri omnes 
editi habeant turbam , iftud po- 
tius probandum et retinendum 


Digitized by Google 



79 


In fiend vero pojlquam fiolus eonfiitit } 

Sine adparatu. , adiutoribus , 

Silentium ipfia fecit expeclatio. 

Hie in finum repente demi/it caput , 

Et fic porcellum voce imitatus ejl fiua (7), 

Vi. rum ut fiubeffi pallio contenderent , 

Et excutere ( 8 ) iuberent : quo faclo , fimul 
Nihil ejl repertum , mult is oner ant laudibus ( 9 ), 

Ho - 


(7) Libri ediri totum hunc 
Ysrficulum fic exhibent, nempe: 

Et fic parcellt vocem eft imi • 
tatus lua: 

Difcrepantia profedo non le- 
■yis ; fed difficile tamen dcrer- 
ni pored, quae ledio^xdua- 
fcus vera omnino fit , et ge- 
nuina. Aufonius Epigr.75. de 
fimili fcurri utrofque loquen- 
di mados ufurpat ; fic enim 
fcribit 

Latratus catulorum , binnitus 
fingu equurum , 
Qaprigenumque pecus , lanigf 
tojque grcges 

Bal.uu ad fimul us 

Callosum cantus , et ovantes 
culture Corvas, 

Sed Plato unum noftrum ex- • 
lib.lll. de JRepub. p.i'd. 
.dir. Lugd. 1590, it is ; nrirxs 

jCfEfxsTi^ovT*? , xui 7 eeof«s 

fic vx;,xxi •KmufiUf vJ-opiti-TeS, xxi 
XTU»*T«V , XXI POOB- 
7*e , X*» Itxmx XUT* TOIKUT* X 

fuiiwxorai ; fcilicet ex Mar- 
filii Ficini verfione: Num e- 
1 u °i btnnientes , vel mutientes 
tauros , aut fragarem immurmu- 
tationemque ftuviorunt ,aut mu. 
fit frcmitum, vet tomtrus , vet 


cetera eiufdem generis ( pueri ) 
imitabuntur ? Ita etiam Plutar- 
chus de aud. Poetis quemdam 
Parmenonem ait imitatum fuif- 
fe tub ia fuem , et Theodorum 
rtc trochleas . Quam- 

obrem , quum videatur etiam 
facilius nofiram ledionem ia 
vulgatam tranlirc potuiflenon 
contra, in ipiam nofiram ani- 
mus indinaret. Certe Phil ip- 
pus ubieam in Schedulis Dor- 
villianis deprehendit , prqba- 
vit, et vulgatae praetuiit, 

(R) Excurerc . Edit) excuti . 
NoRrum videtur potius; nain 
ex ledione vulgata non levis 
ambiguitas oriri poteft. Plau- 
tus aurem Aulul. lV.4-v.19- 
Agedum , excuse dum pallium. 

(9) Laudibus. Ita quoque in 
iibris omnibus editum ell . Sed 
Gudius quum in Pithoeano 
et Remenli Codice se re peri fi- 
fe lancibus non laudibus tefia- 
tus effet , exquifita quadam 
eruditione hanc efie genuiium 
ledionem contendit ab Inter- 
pretibus minime intelledam. 
Heinfius quidem in fententiam 
eius ivit, Critici tamen reli- 
ant plerique omnes illud /<»#* 

dibits 


Digitized by Google 



8o 

Hominemque plaufu profequuntur maximo (10). 
Hoc vidit fieri Rufiicus : non mehercules (u) 
Me vine it (12), inquit 3 et fiatirn profejjus eft , 

Idem 


dibus retinuerunt et propu- Pbaeiri bumilitosi , et /inipli- 
gnarunt . Et iure quidem . Scur- citati cum Horatii granditate et 
ra enim nullo pafto onerari munditits > quare , quad moribus 
potuit in feena iftis lancibus, hie, meliorque fama ( Carm. 
nam , ut lepide Burmanims IILod. I. v. 1?. ) et ludo, tk- 
ait, periiflet procul dubio fa- tigatumque fomno ( lib. cir. 

to Tarpeiae virginis. Neque od. IV. v. 11.) Ore pedes, te- 

porro Hiftriones douabantur tigitque crura ( Carm. II. od. 
lancibus a populo,fed a Iudi- ip. V. JJ. ) et fexcenta alia ire 
cibus , ac Editoribus . Praeterea bunc modum dixeris Horan us , 
de laudibus Au&orem loqui il- iure fuo fecit , ut a vulgi con- 

fa oftendunt , nempe : venere fuetudiae difeederet , at Pbae- 

ieudis ad certamina : plaufu pro* drus contra omnino debuit . 

fequuntur : movet plaufus. Tan- ( 1 1 ) Mehercules. Vulqo me* 
dem onerare laudibus egregius bercule ; perinde eft; illud ta- 
eft et probatusdicendi modus. men et aPhaedro,et ab aliis 
Livius lib. IV. c. jj. Laudibus Scriptoribus frequentius ufur-» 
baud immentis onerare, Jib. X. patur. Hoc alterum fane mu- 
c. 14. luvenes pari comitate u- tiium quodammodo eft. 

trumque nunc laudibus , nunc ( i j) Ale vincit . Editi me 
pronujjit onerant , et limili pa- vincet . Noftrum videtur re- 

$0 Iuftinus lib. V. c.4. bona- ftius. Nam verba funt Rqfti- 

nbus onerare. Haec igitur le- ci , qui cafu ad ludos vene- 

<ftio quum ex fide Codicis no- rat , et quum ea , quae cerne- 

flri fit,et ad fententiam uni- bat fieri , fe etiam praellare 

ce faciat genuina dubio pro- pofle fentiret, affirrmt in ilia 

cul habenda eft. re a Scurra minime fuperari. 

■' (10) Verficulum hunc eo- Contra vero ex le&ione vul- 

dem paflo exhibent omnesli- gata videtur eum iam para- 

bri , et certe minime male . turn adeffe , et to profejjus eft 
luvat tamen hie conie&ionem faftum quodammodo fuperva- 

luvenatii adferre , quae ali- caneum. Nam vincet et pro- 

quando fortafte inutilis non vocationem , et profeflionern 

erit . Malim , ait: Plaufuque certaminis exprimit. Praetej 

profequuntur hominem maxi- ea, nifi iallit opinio, vincet 

mo. Eft fane id genus figurae et profejjus eft neque reftifT;- 

( qua nempe particula efper- mam fyntaxin, neque fenten- 

foim , non rebus adne£litur ) tUm esregiam h a bent. 

fioratio familiars s , fed quid 


Digitized by Google 



8t 

Idem faclurum melius fe poflridie 

Fit turba maior ; iam favor mentes tenet , 

Et derifurus , non fecuturus fedet (ij). 

Uterque prodit : Scurra degrunnit (14) prior , 
Movetque plaufus , et claniorem (15) Jufcitat . 

\ Turn 


0 }) Hunc verficulum Co- 
dex Remenfis hoc patio ex- 
hibuir, Gudio et Heinlio te- 
ilibus, nempe : 

Et derifuros , non fpcBaturos 
filet. 

Poftremufn vero (her , mani- 
feflo corruptum , Salmafius le- 
git flint , quod probare con- 
tends Gudius, Hsinfius fieiat , 
lohnfonius ettat , Burtnannus 
putes, Desbillonius ciet. In li- 
bris autem editis vulco repo- 
fttum et receptum eft : 

Et derijun non j pedal uri fe- 
dent , 

quod Hoogftratanus in illud 
immutare malebat : 

Et deriforct non ( pcBatoret 
fe lent . 

Non dubito vero quin Ieftio 
noftra his omnibus praeftet. 
Certe non modo aniloritate 
Codicis tota commendatur , 
fed elegantia quoque et per- 
fpicuitate fui . Quin folitum 
etiam Phaedri ftilum prodit. 
Hie favor fedet et fpedtat , ut 
tab. ij. lib. I. v. 11. flupor 
ingemit fab. I. lib. II. v. 14. 
aviditas efl dives. Prolog. lib. 
III. V. 60. livor fruflra gemit. 
fab. 10. lib. IV. livor cog 1 tut , 
difiimulat , emtendit , et alia 
pallim to to opeie. Vos au- 


tem fequi multi cum proprie- 
tate ufurpatur. Nam revera 
populus non fpedlabat , ut 
antea , fimpliciter et aequo 
animo , fed certo ftudio eo- 
rum alterutri tavebat; quam- 
obrem non erat fecuturus vi- 
dtoris partes , quifquis ille fu- 
turus erat five Scurra five Ru- 
fticus, fed hunc rantummodo 
derifurus . Accedit etiam in 
Pithoeano Codice non fpeEia- 
turos , fed expeBaturos ledlum 
fuiffie ; quod verbum eamdem 
fere fententiam habet ac no- 
ftrum fecuturus , nam expcBe- 
re hie eft ex pe Bare event um 
rei > finem , exttum , et ex eo 
iudicare. Qnidni ex Glofla , 
quam vocant, irrepere inCo- 
dicem Pithoei potuit? 

(14) Degrunnit. Sic multi 
etiam ex libris editis . Alii 
digrunnit . Noftrum malebant 
Ritterhufius et Heinfius , quin 
fic legendum plane conten- 
derunt Freinshemius , et Bur- 
mannus. 

(ft) Clamorem. Nempe vo- 
ciferationemet adclanntionetn 
in Theatro , vulgo legitur 
clamores. Hoc plerumque , fl 
memiui , ad invidiofa tradu- 
citur. 


Digitized by Google 



82 

Turn (i 6} Jimulans; fefe vejlimentis Ruflicus 
Porcel/urr* obtegere , quod jaciebat fcilicet (i 7) j 
Pervellit aurtm porco (18^ quem celaverat * 

Et cum dolore vocem naturae exprimit.. 

Adclamat populus Scurram multo. fimilius 
Imitatum , et cogi * Rufticum trudi joras.. 

At ille profen ipfum porce/lum de (19) Jlnu , 
Turpemque aperto pignore (20) errorem expro~ 
brans (21) ; £«* 


(16) Taw . Vulgo tune > 
quod obfervandum- , quia ida 
permutatio faepius fit. 

(17) . Hanc verficulum in 
libris editis alius, huiulmodi 
excipit, nempetr 

Set , in pnore quite nil com*, 
peter ant , latent . 

Ego quidetn de eius. genuini- 
tate iudicare mihi nullo pa- 
6I0 fumo r fidenter vero aio 
fabellam ablque eo recle et 
egregie condare. Neque leve- 
faneeddo&idimos virosloan- 
nem Henricum Urfinum,Ni- 
colaum Heinfium , Davidem 
Hoogfiratanum y aliofque non 
paucos, vel ut genuinum non 
agnovifle , vel expungendum 
cenfuifTe . 

(18) Porco . Ed it i vet* , por- 
cello fcilicet, quod propterea 
teneri pored . Hk autem por- 
ed Ins ed fpecies etfimulacrum 
porcelli, quod Scurrae vedi<- 
mentis fuis eftirtgebant , quo 
melius et verifimilius iocus 
procederet . Quamobrem baud 
male repetitur vox porco , de 
vero fcilicet. Heirifius vircer- 
te folertidtrr.us loco t* vero 
legebat verrt , nec dubito quin 


lefllonem Codicis Perottini 
praetulidet, ft earn, novidet. 

(19} De. Editi e , quod. ob. 
leges carminis. reflius.. 

(10) Aperto pignore . Haec 
ipfa ed leflio. vulgata , et 
quidenv re£la . Nam, apertum 
pignut , non ed hk , quod de* 
tefta vede aperitur et prodi- 
tut, quemadmodumapua Vir-. 
gilium VI. Aen. v. 406. 

. . Aperit ramum , qui ve*. 
[}e laJeb.it .. 

Nam. neque porcelfus proprie 
et fingillatim, pignut dici po- 
ted , nec ft diclus. ita fuifiet 
in fuperiori verficulo fegere- 
tur : Project ipfum porcellum 

de Jim* . Sed pignut apertum 
ed argumentum nianifedum , 
res evidens , certa , praefens :• 
Refpondet illis verbis protny-. 
thii : 

Ad poenitendum rebus mani- 
fests agi . 

Idem autem Virgilius lib. III. 
Aen. v. 610. feripferat: 
lpfe pater dexrram Ancbifet 
baud multa moratus 
Dar luveni , atque animum 
praefenti pignore firmat , 
«t Pbaedrus fab.1g.lib.IlLv.14., 


Digitized by Googl 


En hie declarat quales Jitis indices',. 

f 2 . 


Apertum eft quit non pojjit, 

et qt/.ts fecerit. 

Mi&ri igitur fubiit, quomo- 
do doftiftirous vir Burmannus 
de veritate lam receptae et 
elegantis leflionis dubitare po- 
tuerit. Putabat novis dete&is 
Codicibus dubium fuum fir- 
mari , fed contra, omnino ac- 
cidit. 

( 1 1 ) Exprobrans . Vui go pro- 
tans. Noftrum plane praeftat. 


Manifeftus enim et evident eri 
ror non proiatur , non indiget 
argumento et demonftratione. 
Secus. evidens. noneflet. Con- 
tra vero exprobrari reftiflime 
poteft , et quum etiam tam 
turpis i.niuria illata fnilTet Ru- 
ftkoj eo etiam ex capite vox 
commendatur. Tandem etiam 
quaefequuntur earn poftulant, 
et innuunt v 


Digitized by Google 



Digitized by Google 



PARS II. 


. FA38EULAE NOVAE 



Digitized by Google 



F ABELL AE N.OVAE* 7 ' 

mi 1 — »i i ' ■ 

FABULA I. num. i. 


S1MIUS ET VULHS (*) . 

Avarum -etiam quod fibi (**) fuperejl 
■non hbenter dare . 


Ulpem rogabat partem caudae Sim.*, (i) 
Contegere honefie poffct ut nudas nates $ 

Cui fic maligna* Longior fiat licet , 

f 4 Ta- 


(*) Fabellam hanc foluta 
tamcn oratione delcriptam ha- 
bet Romulus , quem edidit Ri- 
inicius iib. III. ti. 17. Al- 
ter, quem vulgavit Fridericus 
Nilantius n. XXXVI. et A- 
nonymus antiquus n. XLVI. 
Fabulator aurem Elegiacus 
'carmine expreflit. I'Jemo ne- 
fcit -altos Scriptores labellas 
fuas ex Phaedro mutuatos^fuif- 
fe , folutis plerumque , inter- 
pretatis , et explicatis vetfi. 
■culis . Quamobrem Petrus Bur- 
mannus in iambos earn coer- 
cuit, et poftliminii iure , ut 
ita dicam , Phaedro vindicate 
conatus eft. Abiit quidem lon- 
ge a ftilo er eleeantia eius, 
quemadmodttm ipfemet inge- 
nue fatetur Ptaef. ad Comm, 
nov. in l’haedr. fed id dan« 


dum potiffimum tills inter- 
polatoribus, qui prolixe fae- 
pe auftorem luum commen- 
tantur , et -non raro corruni- 
punt . Attamen qui eorutn 
tabellas cum Iambis,quos mo- 
do producimus , contert, vix 
dubitare poteft, quin illae ho- 
rum interpretatio , atque, ut 
ita dicam , glofla habendae 
lint. 

(**) Siii . Ita quidem in 
Codice . Burmannus in Sche- 
dule Dorvillianis legit «. 

(1) Sim . . . Negipe Simiut, 
Burmannus in Excerpt’u de- 
dit Simia . Id fane parum in- 
terett, quum utraque vox pro- 
bata fit ac latina , fed illud 
Tamen Codicis veftigia prae- 
feferunt, et Phaedrus quotie: 
VOtesn ufurpat in eq gene re , 


Digitized by Google 



8 $ 

7 a men ’Mail chiuS pgr lutum et fpinas traham , 
Qua/n tibi impartiar parvam quamvis pa.... ( 2 ). 

FA- 


quod Grammatict vocant, u- 
furpat . lta quoque Romulus 
Nilantii habet Stmius , et al- 
ter Rimicii Symetu. 

(2) Pa.... Scilicet partem , 
quod ex Veftigits reliquarum 
etiam iiterarum fatis elate 
eruitur . Sed vox fpondaeum 
habet ,ideoque verficulus clau- 
di ea nequit. Verum quiaem 
«ft antea feriptum tuifte in 
Codice bonum , fed verbum hoc 
neque hie elegans eft , neque 
fatis fubietto congruens. Turn 
cur deletum fuifiet , (i genui- 
na vetulli MS. leftio fuifiet ? 
Burmannus autem reponebat 
pilum , quae coniectio pla- 
cuifiet , ni to partem argute 
repetitum ex fuperioribus vi- 
deretur, et ni alia infuper vi- 
tia in verficulo efient , quae 
aliam emendationis rationem 
expoftulatcnt. Etenim in pri- 
mi fede, adhibita, ut par eft, 
fynaloephe trochaeus off'endi- 
tur, quern carminis ratio o- 
mnino abhorret . Non neea- 
verini Poetas haud raro ler- 
vafie vocales literas fibi invi- 
cem occurrentes , quod alibi 
etiam obfervavimus , fed , ft 
animadvertatur, id plerumque 
factum, ubi nomina infignia, 
praeclara fefltentia, peculiaris 
verfieuli ftruclura veniam li- 
centiae facile exorarent . Sed 
nil huiufmodi, ni fallor, ap- 
paret in noftro verficulo. Prae- 
terea , etiamfi reiiciatur fvna- 
loephe, omnes dipodiae inte- 


gfae verficulum folvunt etcor- 
rumpunt. Atqui omnium car- 
minum lex eft,ut in verficu- 
lis Caefura inducatur , et ue 
omnes pedes integris verbis 
conftent : Quod profeflo ita 
tenuit vir poeticae artis cal- 
leotifiimus Gabriel Faernus , 
ut non dnbitaverit in libello 
fuo de verfibus Comicis ad 
earn legem emendare nnnnul- 
los verficulos Catulli, Horatii, 
et Senecae, quamvis iam vul- 
gatos et receptos . Quamob- 
rem etfi probate et recipere 
nolimus eas leges de Iambis, 
quas AtilusGeliius lib. XV III. 
No£h Aftic. c. it. Iuvenatius 
ad tab. 7. Phaedri lib. III. a- 
liique tenendas efiecenfuerunr, 
cogimur faltem verbum unum 
in huiufmodi verficulis fcan- 
dendo dividere ut$edi fequen- 
ti etiam inferviat . Quamob- 
rem , quum verficulus nofter 
aliquo paifto vitiatus appareat, 
et lenilfima emendatio fit tra- 
ieflio verborum, non dubita- 
verim feribere : 

Tih quam parvam quamvis 
partem impart tar. 
vel potius: 

Quam parvam quamvis par - 
tern impertiar tibi. 

Quae profeflo metrum egregie 
fervant. Haec autem emenda- 
tio eo lubentius, ut arbitror, 
recipi poteft , quo faepius in 
fabellis Phaedri , quas iam 
protulimus, genuinum verbo- 
rum ordinem invetfum novi- 
mus 




Digitized by Google 



FABULA II. num. j 


89 


ADCTOR. 

Non ejfe plus aequo petendum. 

CO fi . a . . r . {i)f. . . .jfet (3) meo 

'Genus monale , longe joret inflruclius t 

Na 


mos etimmutatQm. faftidium 
forrafle creaverit auribus de- 
licatis ill ml partem impartiar 
•vel impertiar: fed nemo nefcit 
*}Uam frequenter Scriprores 
pVaeftantiflimi loquendi modos 
plane fimiles ufurpaverint, ut 
•vivere nit am , gaudcre gaudium, 
Jervire fcryituttm , tudeti tu- 
dum’,et alia huiufmodi. Plau- 
tus Capt. II. ? . v. ji. Milit. 
filer II. 6 . V.*. 111 . t . v. ?4. 
Terentius Andr. V. f. v 8. 
Eunuch. III. s.'v. ?8. Cicero 
Topic, et pro Murena , et a- 
*0 l^afTim fexcenta ex^mpla 
iuppeditant. Sed ipfe Cicero 
pro Sylla c. j. fcriplerat: O- 
ncrii mei partem nemini wiper- 
tio, gloriani lonij omnibus. 

(i) A ...... . Verbum 

praeteream literam ceterum 
plane deletuin eft. Legerem 
tamen arbitrio , quod loco pla- 
ne, et fententiae consruit . 
Phaedrus autem ad rem fere 
fimilem fcriplerat fab. iS. lib. 
III. v. 10. 

Fatorum arbitrio partes funt 
vobis datat. 

(*)■?*. , r • Legerem Na- 
ture. Vis enim et ordo lite- 


rarum fuperftitum , et locus 
deficientium id unum pro- 
bant . Sententia vero, ni Pal- 
lor , aptilfirae argumento con- 
venit. Nam nil fere frequen- 
tius penes Philofophos et Poe- 
tas occurrit , quam omnia 
parente Natura progenita at- 
que editafuiffe. Sic Lucretius 
lib. I. de nat- reram ,v. 62? , 
et paftina toto opere: Sic Ci- 
cero Parad. I. Tufculan. Quaeft. 
lib. I. c. 1 18. Plinius Secun- 
dus lib. II. Hift. natur. c. 1. 
XXVIL c. ij. XXXI. c. i. 
Virgilius I. Georg, v. 6i.et 
II. v. ao. et alii plures. Vc- 
tum quidem eft patcre ex fe- 
quentibus Iovein haberi ab 
Auftore rioftto humani gene- 
ris conditorem : Id tamen le- 
£tioni,noftrae non obftat. Na- 
tura enim eft vocabulum ma- 
xime , atque etiatn 

apudVetetes ita fignificatione 
varium , ut molellum fit fin- 
gula percenfere . Saepe vcro 
pro ipfo Deo Opt. Max. futn- 
tum eft,quemadmodum a Pli- 
nio Hb. 1 - Hift. nat. C. 7. Ci- 
cerone lib. I. de nat. Deor. 
c. 8. lib. II. ci 11* et 

• Man- 


Digitized by Google 



■90 

Na ....... ( 4 ) nobis iutribuiffet commoda 

Q que { j ) Fomina indulge ns (6) animali dedit ( 7 ) > 


Manilio lib. I. Aflron. v. 8*. 
jo;, xij. Ovidio I. Meta nt. 
v. 21. Seneca de Benefic. lib. 
IV. c. 7. Quaeft. nat. lib. II. 
e. 4?. et aliis quoque . l(le 
autem Deus lupiter Latinis di- 
ce bat ur , et ea de re idem prae- 
fertini Seneca Quaefl. narur. 
lib. II. c. 45. multa ac egre- 
gia difleriti 

(7) f .. . . fjct . Legi po- 
tefl vel finxtfftt vel formjjjct . 
Utrumque enim fragmentis et 
loco congruit > necnon ad 
remfacit. Primumtamenprae- 
ferrem turn quia nonnulla ve- 
lligia illud potius innuunt , 
turn quod ad earn fententiam 
frequentius, fi memini, aScri- 
ptoribus ufurpatur. Ciceropro 
Murena c. 29. Natura ie fin- 
xit ad boneftatem : Salluftius 
Bell. Catilin. c. t. Quae Na- 
tura prana at que ventri abed ten- 
tia finxit t Et plures fimilia. 

(4) Na ....... Repo- 

nerem nam cetera , vel nam 
cuntia , quum Utraque cotl- 
grtiant . Sed ex quibusdam 
vefligiis hoc potius tenerem , 
quod revera videtur melius ad 
lem: Cicero de Orator, c.44. 
Non omnia quaecumque loqui- 
n'tur mibi •vtdentur ad artem , 
et ad praecepta ejfe revocanda . 
Oration. Ilf. de Leg. Agrar. 
c. y. Omnia quaecumque ilte 

feci [f et effent n at a. 

(5) Q _ . . . . . que . Nefn- 
pe , ut omnino exploratum 
videtur, quaecumque. 

I 


El 

(d) Fortuna indulgent . Haefc 
efl clara et perfpicua Codicis 
leftio . Sed , quid hie Forruna, 
quis inquiet ? Quomodo ad 
brutorum animantidm forma** 
tionem arceflfitur , li omnium 
parens Natura, et Iupiter ho- 
mines finxifle paullo inferius 
dicitur ? Philolbpbi porro et 
Poetae five oriainem aliquant 
animantibus adflruerent , Ut 
Plato tin Tintaeo , Euripides 
inMenalippe apud DiodorUm 
Siculum lib. I. Biblioth. c. 7. 
et Eafebium Praepar. Evang. 
lib. I. c. 4. Lucretius lib. V. 
de Nat. rerum v. 778. Ho- 
ratius I. Satyr, j. v.99. Vir- 
giliusll. Georg, v. 340. Ovi>» 
dius. I. Metam. v. 74.; five 
ea aeterna cum Mundo autu- 
iuarent, ut Pythagoras , Cri- 
tolaus, Dicaearchus ex fenten- 
tia Varronis lib. II. de R.R. 
c. 2. , et Cenforini de Die na- 
tal. c. 4., Ariftoteles lib. I. 
de Coelo , Ocellus Lucanus 
de nat. univerfi fc. j.-, vulgo 
arbitrati funt omne animans 
et rationale et brutum abUno 
veluti finu , et parente geni* 
turn et edudlum fuifle . It* 
i^uidem: Verumtamen nihil 
inde adve'rfus leftionts aufto- 
ritatem deduci poteft. Vete** . 
res enirh de return atque ani- 
inantium ortu et origin* in 
tarn varias et diferepantes , 
tarn obfeuras et incertas opi*- 
niones abierunt , ut vix e*ie 
numerari , et plerumque in— 
telii* 


Digitized by Google 



I 


91 

JE7 .. hci . ... vires (8), et Leonis impetum , 

C. 


Yelligt nnllo paflo queant. 
Arittoreles, Cicero, Manilius, 
Plutarchus , Diogenes Laer- 
tius, Sextus Empiricus, Sto- 
boeus , Laflantius vel in eis 
exponendis et referendis faepe 
dilcrepant acpugnant. Qoam- 
obrem minime mirum e'flet •, 
fi Auflor nofter in re tam 
ambigua et involuta opinio- 
tiem haud vulgarem , vel mi- 
nus perfpicuam fequi videre- 
tur. Quod fi multi ex turbi- 
do Chao animantia produfla 
fuifie prodiderunt , ut Orpheus 
Argonaut. v. 9. et hymn, 
in Ocean. Euripides in Me- 
nalippe cit.‘ Ariflophanes in A- 
Vibus v. 610, aliique plures : 
Si plcrique ex bruta tellure , 
Ut Archelaus Milefius docuit, 
tefte Diogene Laertio in Vita, 
et Phoenicii , Aegyptii, aliique 
populi tenere vifi funt, ut ex 
Iragmentis Sanchuniatonis a- 
pud Eufebium Praep. Evang. 
lib. I. c. 7., et Diodoro Si- 
culo loc. cit. patett Si alii a- 
nimantia irrationalia ab Epi- 
inetheo Promerhei fratre fifia 
putarunt , quidni Auftor no- 
iler eorum formationem For - 
tunac tribuere potuit? Fortu- 
na autem Graecis et Romanis 
Dearum maxima et rerum do- 
inina habebarur. A Pindato 
in Olymp. Ode XII. Stroph. 
f. dicitur Iovis filia ; in ve- 
teri Infcriptione apud Grure- 
rum p. LXXII. coli dicitur 
proxima Iovi Tarpeio : a Vir- 
gilio lib. VIII. Aen. v. 334. 
vmnipeient appellatur , quod 


fingillatim obfervarunt La&an- 
tius lib. III. div. In (lit. c.zp. 
et Macrobius lib. V. Saturn, 
c. 16. etPetronio Arbitro tan- 
dem in tentam. Beil. Civil. 

V. 89. rerum humanarum , di- 
vinarumijuf pot eft as . Quot au- 
tem nominal quot templa , ' 
quem cultum habuerit , fatis 
fuperque contlat exOrpheo in 
Hymn, ex Paufania in Mef- 
Teniac. et Boeotic. Plutarcho 
de Fort. Roman. , et inProbl. 
Rom. Horatio -lib. I. Carm. 
Od. 35. Plinio lib. II. Hitt.' 
nat. c. 7. Ovidio IV. Faflor. 
v. 145. S. Auguflino VI. de 
Civit. Dei c. 1 8. , atque ex 
Infcriptionib. apud Gruterum 
et Muratorium ; et fi qua 
alia quis -cupit abunde fuppe- 
ditabit vir eruditiflimus Cle- 
mens Biagius I. Diflert. ad 
Monum. Graeca ex Mufaco 
Naniano. Fortuna igitur nec 
abfurde nec indecori ad ani- 
mantiufn formationem accer- 
firi potuit. Quin 'fuerunt re« 
vera Philofophi qui id iam 
pridem fecerunt. PraeterEpi- 
cureos -, aliofque multos , de 
quibus Plato meminit lib. X. 
de legib. praeter Stritonem 
Lamplacenum , de quo copiofe 1 
egerunt Philippus Scblofietus 
in diflert. de Stratone et eiu* 
Philofoph. Radulphus Cud-s 
avorthus in Sylhem. intellefh 
c. 3. §. 4. necnon Laurentius 
Moshemius hotis in Syflem. 
alii plutes qui de Deo redle 
fentire vifi funt Fortunom , 
7vx.w Graecis, rerum opificio 
prae* 


) 


Digitized by Google 



9 * 

C . rpus . . aevum (9), ghriam Tauri tracts » 

Equ i 


praepofoerunt , et quod etiam 
©bfervandum , Naturae $uett fo- 
ctara dederunt. Fuit inter hos 
Pythagoras, ut Ationymus e- 
ius vitae auftor referr >• fuit 
Plato , ut luculenter evincunt 
quae IV. lib. de legib. difle- 
nt ; fuit tandem Ariftoteles , 
qui multus de e-i re eft lib.II. 
Phyficor. c. 1. , et feqq. Quin 
vero Au&oris noftri opinio 
et rectior et clarior appare- 
nt , ft ex Sapientiorum Phi- 
lofophii repetamus. Hi enim 
Fortunam , Naturam , et Deum 
unum idemque efte praedica- 
baut , atque unius rei nomi- 
na. Id docebant Stoici, quern* 
admodum rede obfervavit Ger. 
Voflius deOrig. idolol. Hb.ll. 
c- 4?. S. Auguftiuus IV. de 
Civlt. Dei c. 1 1. Fortunam 
barbatam fuifle lovem Roma- 
nis feribit ; et Ladandus Fir- 
mianus vir Philofophlae ve- 
teris callentiftvnus : Fcrum 
Pbilofopbi , ait , Fortunam Deum 
ijfe dicunt , eumdtm tamen in - 
ttrdum Naturam, tnterdum For- 
tunam vacant : Atque ex ifta 
perfuafione fadum videtur , 
ut in MSS. Codicibus alte- 
rum verbum iu alterum non 
taro tranfierit , quemadmo- 
dum Vir dodiftimus Petrus 
Burmannus Comm, ngvo in 
Phaedrum fab. 1 s.lib.III.v.17. et 
Lud.Carrio A nt iqu. Led.I.c. 1 y. 
obfervant . Haec autem vera 
fuit Audoris noftri fententiai 
ut ex totius fabellae ratione, 
et ex its quae fuperius dixi- 
tnus abunde,ut arbitror, pan 


tet : neque Me Deum Fortu- 
nam appellavit , nifi tit egregia 
ilia et fublimis retradatio 
maius pondus haberet et lu- 
culentius appareret . Naturn 
enim quae hominibtis negaf- 
l'et , quae abunde largiri ani- 
malibus vifa fuiftet , vocabulo 
aliquantum invidiofo notan- 
da erat , et Fortuna quidem te- 
mere et imprudenter ageredi- 
cebatur . Stc graecus Stnoft 
apad Virgilium fe non a Na- 
tura vei Deo , fed a Fortuna fi« 
dura didt lib. II. Aen. v.79. 

.... Nrc ft miferum For- 
tuna Sinontm 

Finxit , vanum etiam mm- 
dacemquc iniproba finget. 

(7) Verficulus eft fyllabl 
lbngior : Ideo lcriberem 

Quaccumque indulgent Fottu « 
na animal i dtdit . 
vel etiam 

QuaequaeFortuna indulgent etc . 

(8) Ft . . ba . ... vires . 
Scilicet Elephant it vires , quod 
certum eft .. Fragmenta enim. 
locus , fententia id unice po- 
ftulant . 

(p) C.rpus . . aevum . Nem- 
pe corpus in aevum , Vel ad 
aevum quum utraque particu- 
la loco congruat . Sed ifta le- 
6io exploiata quidem vide- 
tur, haud tamen reda et ge- 
nuina. Nam primum, ft tro- 
chaeum habet , rationem car- 
minis invertit, ft dadylum, 
verficulum brevlorem tacit . 
Non negaverim vitio occurri 
pofte feribendo : In aevum cor- 
pus . Sed quid haec tandem ftbi 
vo- 


Digitized by Google 



I 


93 

Equ . v ...cis (to) placidam manfuetudinem , 

Et adejfet homini Jua tamen folercia . 

Ni- 


volunt, quae fyntaxis, quie ver- 
borum proprietas? Quomodo 
Auflor fibi conftat 1 Propo- 
fuerat enim qnasdam dotes, 
quae hominibusdeeffent, a bru- 
tis animantibus vetutf murua- 
tas enumerare . Longe ergo 
xeftius legi porter Pboenkuac- 
vum , quod metrum, et pro- 
ofitum fervat. Nam quiim 
oc loco requiri videatur ani- 
mal maxi me longaevum nul- 
lum certe Phoenice vivacius 
Veteres extitiffe putarunt . He- 
rodotus m Euterpe , Pompo- 
nius Mela lib. III. de lieu 
Orb. c. 4. Ovidius Metam. 
XV. Seneca Epift. XLII, 
Aelianus lib. VI. de Hiftor. 
animal, c. 58. Philoftrarus in 
vita A poll. lib. II. Horus A- 
polio lib. I. Hieroglyph. C.J4. 
Aurelius VitSor de Caefarib. 
in Claud, et in Epitom- ae- 
tatem eius ad annos quingen- 
tos producunt ; quin Solinus 
inPolyhifh c. $ 6 . ad quingen- 
tos quadraginta ; Plinius lib. 
X. hill. nat. c. a. ad fexcen- 
ros fexaginta ; Martialis lib. 
V. Epigr. 7, Claudianus de 
Phoenic. v. *7. Laftantius de 
eod. v. S9- ad annos milie : 
Turn multi apud Taciturn An- 
nal. VI. c. 28. ad milie qua- 
dringentos fexaginta, Ioanues 
Tzetzes Chil. V. ad feptem 
millia , Heliodus tandem apud 
Plntarchum de defeftu Oracul. 
et Aufonius Idyll. X. ex eo- 
dem Hefiodo ad nefcio quot 


annorum myriadas lingularts 
avis vitath clilatant. Ex quo 
fa&utn eft ut Phoenicis lon- 
gaevitas in commune adagium 
ct in proverbium abierit. V. 
Erafmum Chil. II. Cent. I. 
57. Quamobrem videretur ne- 
que temere neque inopportu- 
ne , fpeftata quoque Codicis 
conditione , earn vocem in ver- 
liculum porte recipi . Ita pro- 
fetto eft ; -veruin re maturius 
perpensi ego potius legerem 
Carnicis aevum. Primum qqja 
propius ad Codicis leftioncm 
accedit , quod in huiufrnodi 
difquilitionibus magni ponde- 
ris gravifque momenti eft . 
Praeterea minime verifimile 
eft Au&orem nollrum in tam 
gravi et luculenta re , exem- 
lum arcefTere voluilfe a fa- 
ulofo prorfus animali, quod 
purum putumq'ue Aegyptiutn 
Hieroglyphicum fuit , et nu- 
da piftura fymbolica . Vid. 
Deuiingium in DifTert. de Phoe- 
nic. Kirchmaierum Difputar. 
Zoolog. Ab. PlucheHiiioir. du 
Ciel Liv. II. Chap. z. §. aj. 
Non inficior quidem multos 
ex Veteribus ita de Phoenice 
locutos , perinde ac verifRme 
extitiflet ; fed prudentiores ple- 
rique omnes vel vulgata de 
eo rMerunt , vel graviflimedu- 
bitarunt. Ariftoteles, Strabo, 
Diodorus Siculus fubafti iudi- 
cil viri ne obiter quidem com- 
mentum adtingunt, alii apud 
Taciturn loc. eit. nullam ft- 
dem 




Digitized by Google 



Nimirum in Coelo fecum ridet Iupitft , 

Haec qui ( 1 1 ) negavit magno conjilio hominibus ( 12 )* 


dem tabulae adhibent : Ipfe 
Tacitus, Herodotus , Plimus 
ambigunt :• Ceteri plerumque 
addunt verba aiunt , ferunt , et 
(imilia. Au&orem autem no- 
flruin nemo ullus gravis et 
excellentis iudicit vitum non 
dixerit. Sed Cornix veraciffi- 
mum animal eft, et notifli- 
mum , aeque ac Elephas , Leo, 
Equus,qui ab Auctore in ta- 
bella inducuntur, atque habi- 
ta Temper ell penes nniverlos 
tit avis maxime vivax , quem- 
ajlmodum ex Plurarch.o in 
Grylla et Sympof. IV. quaell. 
I. ex Lucretio lib. V. v. 1084, 
Horatio III. Carin. Od. 17. 
v. 1 }. Martiali lib. X. Epie.d7. 
ipfoAu&ore noftro tab. XXV. 
v. 7,, aliifque pluribus abun- 
de patet. Quin etiam de eius 
longaevitate adagium invaluir, 
quod Erafmus refert Chil. I. 
.Gent. 6. §. 6;. Et Cornici 
quidem Ariftophanes. in Avib. 
v. 610. quinque hominum ae- 
tates attribuit : Bene vtro no- 
vem Hefiodus apud Plutar- 
.chum loc. primum cit. Auso- 
nius Idyll. X. Plinius lib. VIII. 
Hill. nat. c. 48. Aratus in. 
Phaenom. Ovidius VII. Me- 
tam. v. at4. et Amor. II.. 
. Eleg- 6. v. jSv luvenalis Sa- 
tyr. X. v. 147. aliique. Tan- 
. dem Porpbyrion Horatji In- 
te.rptes ad hunc loc. ad an nos 
„lnil,le alitis vitam producit. 

. Haec autem , ni tailor , tatis 
. commode leftionetn propoli- 
.|am probant. 


Ne 

(to) Equ. v ... eit . Nem« 
pe equt vetoed. Nam omnibus 
infpeflis id unice tenendum 
videtur. Nec le&ionis fides 
ullo pafto inftrmatur , quod 
pUci da manfustudo tribuatur 
equo, quem refte VirgiliusIV. 
Aen. v. 157. et Ovidius III. 
Metam. v. 704. acrem vocant: 
turn ille I. Aen. v. 471, et 
Manilius IV. Aftrom. v.ij*. 
ardent em v Ovidius autem ite- 
rum I. Amor. Eleg. 1. v.15., 
et Statius IV. Silv. Carm. 4. 
v.6p. ajpeium appellant. Iftae 
enim firmant earn magistt iu- 
vant . Hoc enim loco manfuetu— 
do non eft ea animalis dos , qua 
labores , flagellum , verbera 
tacite t'ert et patienter , qua 
iri. miuime exardefcit ,. nec 
praeceps in adverfa et obftan- 
tia ruit : fed ea potius pro- 
prietas eft , qua facile fe ufui 
praebet , facile ad manum ac- 
cedit, facile regitur atque in- 
ftruitur. Et haec quidem pri- 
ma fuit et germana vocis po- 
teftas. Nam manfuetus eft o- 
mnino manu [unus , qui fcili- 
cet manu traiiari fe finit , et , 
ut elegaater Virgilius VII. 
Aen.. v. 4pO. ait manum pa- 
ttens eft, ideoque proprie {era 
atque indomito opponitur . Sic 
Plautus Afiuar. 1. 2. v. ip. 
Rtddam ego te ex {era fame 
manfuetem . Cicero de Invent, 
lib. II. Deinde propter rationem , 
atque orattonem fludio/tui an djr ri- 
tes ex feris et immanibut niitct 
reddidit et m.tnjuctes . Haec au- 
trtn 


Digitized by Google 



* 


91 

Ne fceptrum Mundi raperet noflrjz audacia •. 
Ergo contend munere invicli lovis * 

Fatalis annos decurramus temporis , 

IS'ec plus concmur quam find mortalitas . 

5 . t 

FABULA III* num. 7. 

MEKCUR1US ET DUAE. MULIERES * 

. " t * 

I?e eodcm alia. Fabella . 


JMtercurium hofpitio mulieres duae (1) 
Xlliberali et fiordido receperant : 


tern dos cuimagis ex animan-. 
tibus brutis infit , quam equo 
nequaquam video. Nam nul- 
lum apparet , quod ea corpo- 
ris vi , ea alacritate , et fo- 
lertii tam facile et lubenter 
fcomini docile et obediens fiat. 

Ita plane in Co- 
dice , et quidem non male . 
Ego tanien nefcio an re&ius 
legi polfit quia . Turn enim 
egregia adeftet ratio et cauffa, 
qua merito Iupiter hominum 
imprudentem gudaciam ri-. 
deret . 

(11) Hie verficulus in quin-, 
ta fede habet proceieusmati- 
cum pedem , led exploratum 
eft eo metrum Iambici Car- 
minis non corrumpi. Phaedrus 
non femel ufurpat, ut feb. 2. 
lib. III. v. 4, fab. 15. v. 12. 
fab. to. lib. IV. v. 5. fab. 2}.. 
V. I 7 « Publius Syrus iq Sen* 


Qua-* 

tent. v. *f. ad 42. et ipfe Se- 
neca qui iambos elaboratiores 
confcripfit , ut in Agameinn. 
v. 280. etc. Et quidem iure. 
Lex enim carminis eft , ut in 
eo recipiantur quotquot pedes 
eamdem fyllabarunv quantita- 
tem habent aclpondaeus. In- 
ter hos autem , ut pueri no* 
runt,, proceleustmricus eft . 

(1) In hoc verficulo inte- 
ger pes defideratur , nec quia 
aliquod verbum humorealiove 
earn exciderir , fed quod feri- 
ptum non fuerit . Sententia 
tamen eg regie conftat , ideo- 
que arbitrarer iadluram facil- 
lime reparari pofte , ft part i- 
cula quondam vel olim reci- 
piatur. Huiufmodi enim vo- 
ces, fin minus infabellis pror- 
fus requiruntur , pulchre td- 
men atque eleganter in eis 
collocantur . Ex duabus au- 
tefit 


4t 


I 


Digitized by Google 



Quarum una in cunis parvum habebat ■ j, ilium , 
Quaejius placebat alteri meretricius . 

Ergo ut re ferret gratiam ojficiis par . . ( 2 ) , 
Abiturus , et iarn limen excedens , ait : 

Deum videtis , tribuam vobis protinus , 

Quod quaeque optarit . Mater fupplicat ,ro.... ( 3 ) 

Bar - 


tem prtraam ptaeferrem , ea 
praefertim de cauffa , quod 
fequens fa Bella iternm hsbeat 
ohm, et propterea fcriberem : 
Mercurium quondam boj pitio : 
vel Mercurium bofpiiio quon- 
dam. Phaedrus quidem fab. < 5 . 
lib. I. V. ?. Uxoitm quondam 
Sol. etc. fab. 25. lib. IV. v. 
22. Fgo quondam legi : Turn 
fab. 28. lib. I. v. l- 

I'ulpinos catu/os Aquila quon- 
dam jujlulit . 

Scribi etiam poflet mutieres 
quondam duae , fed turn fen- 
tentia ambigua fieret : perin- 
de ac mulieres quondam qui- 
dem duae, deinceps vero rna- 
iore vel minore numero exti- 
tifTent . 

fx) Par. . Lego parem, Ut 
eolligere pronum eft. Frag- 
mentum , fententia , metrum 
id tantummodo poftulant . Sal- 
iuftius in Bel. Iugurth. c. 109. 
In quo ojfenfat minimum , gra- 
tia par, ac ft prapc ade (femur . 
Et Phaedrus fab. 2. lib. III. v. t. 
SoJet adefpetht pat referri gra- 
tia ■ 

(?) Ro... .Scriberem rogans, 
quod fatis , ni fallor , iMud 
, fragmentum ionuit , et me- 
trum verficuli probat . Neque 
obitat to fupplicat proxime 


praecedere : Hoc enim ver- 
bum abfolute interdum a pro- 
batis Scriptoribus ufurpatur . 
Plautus Curcul. IV. i. v. 41. 
Voto bic in fano Jupplicare. Ci- 
cero Parad. V. c. j. Noftu ve- 
nire domum . . . precari , fuppli- 
care . Praeterea Jupplicare vi et 
poteftate lua non eft orare , 
precari , objccrarc ; verum pli- 
cate fe fub , plicare manuj , ge- 
nua , curuare corpus , et fe 
profternere ; nec fignificavit o- 
rare et rogare , nifi quod oran- 
tes , et rogantes hac plerum- 
que corporis pofitura fe col- 
locarent , unde etiam et fup- 
phees difti . Quamobrem dici 
iure poteft , Aufforem ver- 
bum ufurpafle primi et pro- 
prii Cgnificatione , perinde 
ac dixiffet : Matet in fuppli- 
cis aftum fe coliocat , ante 
Deum fe incuryat . Tandem 
etfi quis contenderet hie fup- 
pheare e(fe omnino precari , 
orare baud pertinacirer repu- 
gnarem . Id enim neque fen— 
tent iam , neque fyntaxim cor- 
rumpit . Et re quidem vera 
haec ad rem plane noftram 
fcripfit elegantiftimus Phae- 
drus fab. 19. lib. I. v. 6 . : 

Prectt admovit , temput exo- 
rdia Jbreve j 

* Dum 


Digitized by Google 



97 

Barbatum ut videat natum quamprimum {hum , 
Moecka ut fequatur feje quidquii tetig , . . . ( 4 ) . 
Volat Mcrcunus , intro redeunt mulieres . . 
Barbatus injans ccce vagitus cist : 

Id quurn forte meretrix diet validius fj), 

R 


Dum firmiores pefjet catu/os 
duccre . 

ubi animadvertendum eft ex- 
or are non efle impeirari , obti- 
nere , fed vebememer orare , et 
ext ofhuare , quod fententia per 
fe clare indicat, et dofttITinii 
Interpretes Gafpar Barthius , 
XVII. Adverfar. c. ?$. , Lu- 
dovicus Prafchius in notis , 
aliique piures gravirer confir- 
niarunt . 

(4) Tetig .... fcilicet ttti- 
gerit , quod perfpicuum eft . 

(^) Verliculus eft fillabi 
truii'cus, nec cererum probato 
metro inftruclus; quamobrcm 
dubitari nequit , quin aliquo 
vitio laborer . IVletrum reel* 
procederet , ft meretrix mediam 
yroduceret , et feriberetur : 

Id Jorte quum meretrix ridet 
validius . 

Attamen ego vereor ne iure 
id ,et tuto fieri poftit . Quam- 
vis enim turn latinae linguae 
analogic, turn au&orirate non- 
nullorum Doflorum , qui de 
vocis quantitate eeetunt me- 
dia eius fyliaba anceps videa- 
tur, Scriptores tamen , ft me- 
mini , nunquam produxerunr, 
ideoque teneo iure praecepif- 
fe Philippum Labbeum in In- 
dice emend, pronunt. earn per- 
petuo efte corripiendam . Me- 
lius poiro metri vitio occur* 


rerytur , ft levi immuratione 
loco re id feribarur idea, vel 
ob id: fcilicet verliculus eftet: 
ldeo quurn forte meretrix ri- 
det validius , 

vel etiam ob id quurn etc. 

Sed baec recipi , mea fenten- 
tia , nequeunt , qunm fen- 
fus per ea corrumpatur. Nam 
aliud eft ridere id, aliud ride- 
re ob id , vel tdeo ridere , et 
Audlor, quum poftremo ver- 
ficulo fcripfilfet : 

Et ahum ndens , ipfa ri- 
de ada extitit . 

Juculenter oflendit fuperius 
fcr:ptum fuiffe id non idea etc. 
Neque obftat to validius indi- 
cate h:c ride re minus efle illu - 
dcre et deridere , quam rifut 
tollere et cacbinnos edere. Nam 
r'dere cum accufativo tirram- 
que (ignificationern in fe ete- 
ganter compleilirur ; et ut 
irridere ahquem eft amaro et 
fimuiato rifu illudere , lie ri- 
dere eft permano et naturali 
rifu profequi . Quamobremex 
proprietate Petronius Arbiter 
c. 61. Satur. dixit : Sm.-hs e/1 
riders, quam dertderi . Cicero 
autem ad Q. Fiat rein II. E- 
pift. I?. Rift rrivem atram , te- 
que bilari animo effe , et prom - 
to at locandum valde me tu- 
vat . Tacitus de morib. Ger- 
man. c. ip. Nemo illte viriso 
ridet, 


Digitized by Google 





9 » 

N repk • • . humor ( 6 ) , ut fieri folec} 

£ , . ngere . g . . . .f . . . , . ns . , , ndit manu , ( 7 J 

Tra * 


j-idet j we eorrumpere et com. 
rumpt Jeailum vacatur . Ego. 
igitur to ridct potius in ride* 
ret producerem , quae levifli- 
ma emendatio eft , et fen- 
tentia fervata metrum refti- 
ftituerem (cribgns ; 

Id forte meretrtx quum ride* 
ret vahdtus • 

yel potius retinens ipfum 

Id quum forte meretrtx ride* 
ret vah dins . 

Sintaxis porrq refla eft , et 
quum in fequenti vgrficulo 
legendum dubio procul videa- 
tur repievit , et hoc rideret po- 
tius , quam ridet fufeipiat , 
earn ledtionem. haud temere 
quis tamquam verifimtllimam 
laltem,,ut arbitror, tenere poteft. 

(6) N ... . reple . . . hu- 
mor . Legerem nates repievit 
humor , quae explorata y'den- 
tur. Primum enim verbum 
loco et fragmento aptiftime 
congruit , veftigiis commode 
jpdicarur , et de naribus agi , 
quaq fequuntur qvidentifliine 
produnt . Najutn veliigia non 
addicunt . Alterutn. vero ver- 
bum ex fragmento, ex nume* 
ro deticienriura literarum , fyn- 
taxi , et I'ententia nulio nego- 
tio coliigitur. 

(7) £ • . »£«? • g • • • • 

s ..... ns .. . ndit manu . 
Haec pmnia funt verficuli frag- 
menta , ex quibus infegra ler 
dfio hand facile gt expedite 
reftituitur , Putarem tamen 
haud abfurde legi pofle; 


Ta tan gens igitur fe impru- 
dens prendtt manu. 
nerope nafurn . Ex iftis au* 
tern prendtt ut exploratuni , 
igitur ut probabile , fpeftatis 
etiam veftigiis commode ha- 
beri poffunt, cetera vero ex uni, 
pendent conieCfuri . Sgd tan- 
gens ideo non displiceret , 
quod plane refponderet flagi- 
tationi mulieris , quae petie- 
rat , ut quaecumque tangeret 
earn fublequcrentur , et apte 
hie verbum collocaretur , quod 
tota in eo argutia gt fallacia 
pofita yideatur . Imprudent ve* 
ro abs re non eft : Nam fi 
meretrix quod futurum erat 
praevidiftet , dubio procul vo- 
lens prudenfque numquam fe 
tetigiflet. _ I^aec igitur ledfio 
?d jententiam non male pro- 
cedit ; fed fatendum eft , ab 
illis fragments minirne addi* 
citur. Nam tangent ab ty nge * 
re diferepat , et locus deficien- 
tium literarum non apte ca- 
pit imprudent . Quamobrem , 
uum ratio poftulet haeren- 
um efle quam proxime Codin 
cis leftioni , ubi ea evidenter 
corrupta non deprehendatur , 
ego propterea mallem legere : 
Emungere igitur Je yolens pren- 
dit manu. 

quae locis fuis tain apte con* 
gruunt , et ita fragnientis re- 
spondent, ut nihil aptius con- 
venientiusque inyeniri queat. 
Metrum vero probatum eft , 
(enteptia , ui fallor , eft reef a, 
arque 


Digitized by Google 



. . . 99 

Traxitque ad ter ram Q<xfi . . . gicudinem (8). 

Et al...ridens (9) ip fa ridenda cxtitit . 

FABULA IV. num. 1 1. 


PROMETHEUS ET DOLUS . 

Dc Veritate et Mendacio . 

Glim Prometheus feculi novi figulus (1), 
Creta fubtili Veritatem fecerat , 


atque egregie ad propofitum, 
faciet, Emungere autem abfo- 
lute, et,ut ita dicam xxr’tjoxw 

eft najum deterges e , pituilam ex - 
primere ac tergere , quemad-. 
modurn ex Audore Rhetor, 
ad Herenn. lib. I V. c. 54. Sve. 
tonio in Vit. Horatii c. 2. 
luvenali Satyr. VI. v. 146*, 
Martiali lib. VII. Epigr. 36. 
aliifque abunde patet. Neque 
0bft.1t quod, in Codice poll E 
aliud elementum tequiri vi- 
deatur : Nam revera nullum 
fcriptum fuit, quum initiates 
verliculorum literae interval-, 
lo aequo ampliore a ceteris 
perpetuo diftent . Praeterea 
etft -Miens cum infinitivo ver- 
borum, modo aegre copulatum. 
oecu,rrat , nemo tamen, ut ar- 
bittor , lyntaxim huiufmodi 
ut parum Iatinamdamnare po- 
tent . Ceterum haec ut reii- 
qua omnia , ubi potiora ad- 
lint, ipfe primus rgiicere non 
dubitarem. 

(8) Nafi . . . gitudinem . 


g 2 Ut 

Scilicet Nap longitudinem , 
quod perfpicuum eft. Similli- 
mo plane modo Phaedrus tab. 
S. lit). I. v. 8, Colli longttu - 
dinem dixit . . 

(9) At . . . Nempe ulium , 
quod etiam ipfa, vocis vefti- 
gia addicunt. 

(1) Seen/ 1 novi figulus . Ita 
quidem in Codice, et prorfu* 
clare; Legerem tamen Jeculi 
figulus novi, ne in quinta Ce- 
de oftendatur amphibrachus , 
quern politiores iambi reii- 
ciunt . Ceterum vera ledio 
genuina et probata eft,quam- 
vis loquendi modus inlolen- 
tior videatur , atque. abftrufa 
et obfeura fententia. Et re 
quidem vera ne quis facile , 
ut fieri folet , earn temere ca- 
villetur, ac damnet , animad- 
verteudum eft j'eculum ibi 
haud efle aetatem , aevum , 
certumque temporis fpatium. 
Vox enim ifta. poteftate ufur- 
pata nullam vel omnino infi- 
cetam et ineptam reapfe fen- 
. ten. 


Digitized by Google 


100 

Ue iurtt pojfet inter homines redderel 

Su - 


tentiam habere videtur , nee 

quid attas nova , quid figu- 
lus novi a tvs valeat intelligi 
perfpicue pored. Quod fi Pro- 
methcus lovis aerate vixit , 
quae argentea , et alrera ab 
aurea fuit , quemadmodum 
Hefiodus in Oper. et Dieb. 
v. 127. et Ovidius I. Metam. 
v. 89. tradiderunt , ea vero 
numquam nova h*t‘ s? x r - di« 
£h eit , n-c dici quidem po- 
terat , quurn aenea,' et ferrea 
ftatim e veftigio fublecutae 
fuerint, quae potius prae ea 
novae dicendae fuiflent . Sed 
Jaecultm novum ill tabella O- 
mnino eft novum animantium 
genus , nova progenies , nova 
foboles, et quidem hominum. 
Tota enitn , ut ita dieam , 
Vetullas tradidit Prometbeum 
humanum genus condidifle , 
et ita profeito , ut figulus fi- 
gna e luto fingit. Teltes rei 
lunt Callimachus apud Cle* 
ntentem Aiexandr. lib. V. Srro- 
mat. p. itj. edit. Sylburg. 
Lucianus in Prometh. Paufa- 
nias libr. X. feu Phocaic. c.u 
Themiftius Oral. XXVI. Ho- 
ratius 111 . Carm. Od. 6. v.17. 
Propertius 111 . Eieg. 3. v.rp. 
Statius Thebaid. XI. v. 468. 
Martialis IX. Epigr. 46. et 
X. Epig. 39. luvenalis Satyr. 
XIV. v. 35... Claudianus II. 
in Eutrop. v. 490. Servins ad 
Virail. Aen. I. v. 74J. et a- 
lii plnres . Stculum autem in 
generis et fobolis poteftate ri- 
te redleque ufurpatur . Nam 
praetec. yocis etymon , quod 


fatis perfpicue id indicat , 
quemadmodum alibi comnio- 
dius obfervabimus , Lucretius 
Carus ad hanc fere unam (en- 
tentiam in univerfo opere fno 
fumit , et turn muisebre jtclntn 
lib. V. v, 1020 , hominum ft- 
(ta lib. I. v. 468. V. v. 340. 
Jed a fsnsrt'.m lib. II. v. 994. 
topy. Jerptntia jtda lib. V I, 
V. 766. bucera Jeda lib. VI. 
v. 1240, fcfibit , fgd ctiariy 
jt*r’ rloxmi fecia pro gencra- 
tione et fobole lib. II. 173. 
107S. V. 848. etc. ufurpat . 
Novum veto dici potuit hu-. 
iusmodi jeculum , quod num- 
quam adhuc fuperTellure ap- 
paruiflet , quurn ea dicamus 
nova , quae 1am primumfiunt, 
et Prometheus primos omni- 
no homines finxiffe fabulati 
Veteres fuetint , ut ex addu- 
ftis Scriptoribus paret.AtqueF 
oblervatu dignum eft Lucia- 
num cit. loc. de ipfo Prome- 
tbei opificio loquens haec ver- 
ba adnibere, nempe x*iv«py»- 
£0 et , quae novum 

tllud continent et exprimunt. 
Praeterea Jtculum hominum ea 
etiam de caufla dici potuit no- 
t sum , quod iam ante ipfum 
turn cetera Jeda ferarum , ut 
Lucretii verbis utar , omnia 
fcilicer bruta animantia, turn 
Dii minores conditi genitive 
crederentur. Veteris cnim Cof- 
mogoniae tradicio fuit , homi- 
nem pollremo loco proeeni- 
tum , quemadmodum ex Ovi* 
dio conftat , qui Deos illos 
I. Metam. V.73- Deorum format 
ap- 


Digitized by GoogI 



101 


Subito accer/hus nuntio (i) tnagni Iovis , 

g } Com - 


ftppellat, ex Hefiodi Theogon. 
tx Luciano loc. cit. Maximo 
Tyrio DifTert. I. Seneca apud 
La&antium lib. I. Divin. In- 
flitut. c. 5. Oppiano de Pifca- 
tion. V. v. 7. et aliis pluri- 
bus. 

Haec forrafle nonnutli pro- 
babunt, quum potiffimnm in 
Fabellis etApologis haudqtia- 
quam omnia ad Philofopho- 
rum normam exigenda plane vi- 
deantur. Nefcio tamen an alia 
potius arrideat interpretatio. 
Vidererur enim fee alum abfo- 
lute in verficulo fumi pro ho- 
minum genere , quemadmo- 
dum Lucretius fecit lib. VI. 
v. 71*. et 1 107* nec non, ut 
do&iflimi quidam Viri arbi- 
trantur, Catullus Carm.XLIl I. 
v. 8. Horatius I. Carm. Od. 
16. v. it. et Virgilius Georg. 
1 . v. 468. Turn novum dici 
non cautTa er ratione feclo- 
rum brutorum vel Deorilm 
minorum , fed eiusdem homi- 
num generis , quod iam Iu- 

f iler vel Natura condidiflet : 
ta ut novum Jiculum , alia 
tffet hominum propago , quae 
a prioribus hominibus non 
penderer. Quum enim Author, 
nofter tam luculenter et gra- 
yiter Fabelli II. hominum 
formatior^m lovi adtribuiffet, 
quern in ifii magnum vocat , 
fieri non pofle vtdetur,ut id- 
ipfum modo Prometheo ad- 
flruar. Neque utrique opinio* 
ni obflat ilia Veterum confen- 
fio , qua ptimos plane homi- 
nes a Prctactheo ti&os uadi- 


rur. Nam alii ex Natura pa- 
retue, utdiximus; alii, ex Chao, 
alii ex Tellure, ut cetera ani- 
mantia eduxerunt. Quin lon- 
ge plures ct prudentiores i- 
pfum lovem , quod Auftor 
fecit , humani generis condi- 
torei . alTeruerunt , inter quos, 
praeter Philolophos Poe tie et- 
iam fuerunt , ut Ovidius I. 
Metam. v. 79. Manilius lib. 
IV. Allron. v.88i. Silius Ita- 
licus lib. XV. Punic, v. 89. 
Plautus Poenul. IV. 4. v. 14. 
Juvenalis Satyr. XV. v. 148. 
Et quum Homerus Iliad. A 
v. 544. n. v. 426. etc. Hefio- 
dus Theog. v. 542. 645. 8j8. 
etc. Ennius apud Varronem 
lib. IV. de L. L. Ovidius II. 
Faftor. v. 152. et alii lovem 
hominum pntrem praedicarunt , 
nec non Virgilius Aen. I. 
v. 2^4. XL v. 725 , et Ph.ie* 
drus fab. 17. lib III. v. 10. 
Satorem ex eadem plarte fen- 
rentia locuti funt , quod fin- 
gillatim de Homero obl'erva- 
runt Ariftoteles lib. T. de Re- 

f iubl. c. 1 2. Diodorus Siculua 
it). 1. Biblioth. Proclus Com- 
ment in Timaeum Platon, et 
Auflor Anonymus vitae Ho- 
meri inter Mythographos a 
Thoma Gale edit os . Pratte- 
rea quum ofHcinae, forme is, 
difcipuli Artttor meminir , iis, 
lit puro , non olfendit le ha- 
bere Promt rheum , ut totiu* 
humani generis Conditorem , 
led potius ut artificem , qui 
ligna fua fenln praedita et vi* 
veatia huger* pallet , qui- 


Digitized by Google 



ior 

Commendat officinam fallaci Dolo (3) 

In 


€ 

bus nova hominum propago 
co'ftitueretur . Neque vero hu- 
iufmodi opinio infolens ell , 
et Veteribus inaudita. Iuve- 
nalis quidem Satyr. VI. v.11. 
haec habet : 

Qutpoe ali ter tunc or be novo, 
codoque recent i 
Vtvebant homines * qui rupto 
robore nati , 

Compojittve luto nul/os ha~ 
buere parentes 

Praeterea Romanis fane et 
Graecis homo Promethei vel 
luteus in adagium abiit et 
vulgare proverbium , V. Eraf- 
ninm Chi!. II. Ceiuur. X. n. 
90. et Paullum Manutium Col- 
led!. p.767. eoque vilia et hu- 
milia Capita notabantur , pe- 
rinde ac Prometheus ea una 
luto fuo finxiflet , quum cete- 
ra Naturam aut lovem habuif- 
fent conditorem. Ita Sytnma- 
chus ad Protadium feribens 
lib. IV. Epift. J}. Patere igi* 
tur , ait> ut bomullus Proms- 
ibei manu faBus mandare cejjem 
papyro , quod dudum in vatum 
foliis non leguntut . Cicero ill 
Pifonem C. 15. Quid ceffat hie 
bomuius ex argil I a et luto fi- 
Bus , atque ad eamdem ten- 
tentiam Verrem luteum dixit. 
Tandem Phaedrus ita plane ad 
lem fab. 14. lib. IV. v. 1. 

Idem Prometheus auBor vul- 
gi fiBilis , 

Qui Jtmitl offendit ad fortu- 
nam f rang t tur. 

Vulgus enim ex conftantifllmo 
Scriptorum ufu haud univer- 
futn humanum genus notat * 


fed eius tantummodo partem* 
et earn viliorem ac humilio- 
rem lignificat , quod neftio 
quortiodo adhuc InterpreteS 
non obfervarunt . Neque fi 
vox ad earn lententiam fumi 
aliquando poffet,quod falfuin 
omnino arbitror, verba Phae- 
dri dubitare nos finerent , qiiin 
pro hominum tiece vulgui u- 
furpadet . Nam erant adhuc 
turn magni Viri, quibus po- 
tius 

FortUna omnipotent et ine- 
Ju&abile fatum * 

Ut Virgilii verbis utar Aen. 
VIII. v. 554.5 cedere videre- 
tur . Certe ipfemet Phaedrus 
ita fe infradlum et impavi- 
dum in Fortunain iadlar Epi- 
log. lib. II. v. 18. 

Fatale exitium corde durato 
ferarn 

Donee Fortunam cri minis put 
deat fui . 

Quamobrerti diet ettam potefl 
Jcculum novum in tabeila efle 
genus vile atque ignobile,quum 
etiam nemo nelciat homines 
novos KfltT* d.ox'M fuiue homi- 
lies obfeuros atque ignobilis 
generis. Certe quidem huiuf- 
modi interpretatio maxirne 
firmatur hilloricis de Prome- 
theo traditionibus * qui pie— 
bem Scytharum erudiit, atqUe 
ad humanitatem finxit; quod 
nullo negotio oflendetemus * 
ni inftituti noflri ratio veta- 
ret . Sed hac de re erit tor- 
fade alibi commodior diffe- 
rendi locus. 

(2) nuntio. Ita vox in Co- 
dice 


Digitized by Google 



105 

In difciplinam huper quern receperat i 
Hie fludio accenfus , facie fimulacrum part » 

Una flaturd , fimile ct inembris omnibus , 

g 4 Bum 


dice feripta eft, minufculflfci- 
licet prioreliteri >»,quod qui- 
dem ideo animadvertenaum 
eft, quia turn rem ipfam quae 
nuntiatUr, turn eum quinun- 
tiat ilia fignifkare poreft . Id 
puerulis hoturrt eft y et PiaU- 
tiis ad tem Stich. II. it. : 
Mercurius , lovis qui NuntiuS 
perbiierur , numquam aeque Pa - 
in fuo nuntium lepidum attu » 
lit , quam ego nunc meae berae 
nuntiako . Atqui hon pariim 
inteteft et ad fententiam, et 
ad orthographiatil , qua modo 
titimur , utrum ifto vel illo 
pado volt ufurpetuf . Equi- 
detn putareni nuntium reams 
hoc loco fumi pro eo quod 
huntiatur , qUam pro eo qui 
huntiat . fea enim poteftate 
fententia egresia eft y et pla- 
he ad rem facit Prometheurii 
bccerfitum ad Magnum Iovem 
ex nuntio eius. Praeterea in* 
terpretattonem probat proprie- 
tas vocis accer/itus . Turn enim a* 
liqiiem aOCerfimus, quum noft 
per nos ipfos, fed per aliam per* 
lotilm, vel etiam per epiftolas 
advOcamus . Ciceto ad Attic. I. 
Epift. 18. Te exptElamus i te de- 
fi deramus , te etiam accerfimul . 
Nepos in Attic. C. it. Agnp- 
pam generum ad Je accerfiri 
iuffit. Contra veto , fi hunt/Us 
knagni Jovis pro Mercutio fu- 
hiefetur, neque ferrerttia per- 
fpicue , neque ipfa fynraxis re- 
die , ni faliot, procederet. 


(.;) Fallaci Dolo . Ita fcri- 
bendum eft ex legibus ortho- 
graphiae , qua htiniur , hot! 
dolo minufcula d , ad Vitan- 
dam ambiguitatem . Dolus hie 
hon eft fraus et fallacia y hort 
vetfutia,et t e-gy* ^Xi- , quam 
'quidem Gtaeci Latinique left*. 
ptores uno ore Prome'theO 
tribuunt . V. HefiodUs Theog. 
v. ^ 1 1. S ’P tSS- Oper. et Dief. 
v. 48. Aefchylus in Prometh. 
V. ?o8. 477. etc. Horatius I. 
Carni. Od. ?. v. i8. II. Od. 18 
v. 55. Sed Dolus perfonam ge- 
nt , atque eft Promethei dj* 
fcipulus , quod lane pfaeci* 
puam elegantiam ac venufta- 
tein febeHae conciliat. Nemo 
veto hefeit quam lubentet fre- 
quenterque Poetae Difcetdiae, 
Invidiae , Pallori y Moerqfi , 
aliifque hmufmodi nhihani a- 
nimi afteftibus perfohani in* 
duant v exemploque efle pof- 
funt, quae Heliodus in Scuto 
Hetcul. v. 19S- Virgilius W.- 
neid. VI. v. 174. Seneca Hip- 
pol. V. 848. Silius Italieus 
X III. Punic, v. 580. Statius 
Theb. II. v. i« 7 . HI. V. 424 
Claudiamis ll. de laud. Si- 
licon. v. 871. in Rufin. V. 
aliiftue plures ufurpanr. Quod 
quidem non tnodo iure fuo 
faciebaht Poetae , fed etiam 
ex Vulgaris Mvthdogiae ra* 
tioney qud quidquid in Murt* 
do effet vel fingeretur DeUS 
habebatur > am Deum in eo 




Digitized by Google 



104 

j Dum tempus habuit callidd finxit manu . 

Quod prope tarn totum mire quum pojitum Jorel f 
JLurum ad faciendoi il/i dcjecit pedes . 

Re die (4) Magifler , quo jejhnante (j) Dolus 
Metu turbatus in fiiu (edit loco . 

Mirans Prometheus tantam ftmilitudinem , 
Propriae vtderi voluit artis gloria/n . 

Jgicur fornaci pariter duo figna intulie ; 

Quibus percoclis , atque infufo fpiriiu , 

Mod eft o grefju fancla i nee (fit Veritas j 
At trunca jpecies haefu in vejligio . 

Tunc falfa imago atque operis furtivi labor 
Mendacium appellatum eft . , quod ne . . * (6) . 

Pc- 


Geniumve ineffe credebafur . 
Iplum vero dolum etiani Va- 
lerius Flaccus lib. II, Argon, 
v. 204. ur perfonam expreflit 
feribens : 

Et Dolus, it Rabies , et Le- 
tbi mator imago 

Vifa truces exf. rta mant/.s . 
Et Plinliis lib. XXXV. c. it. 
refert Ariftophotitem piftorem 
tabulam fecifle , qua exhibe- 
-bantur Priamus, Helena , Cre- 
dulitas, Ulyfles , Doiphobus , 
et Dolus . Ibi quidem non- 
nulli Iegere malebant Doloo , 
qui fuit etiam Priarai filius , 
Jed MS$. Codicum auclorita- 
te, aliifque arguments legen- 
dum efle omnino Do/us I Can- 
nes Harduinus in notis , et 
Stephanus Falconetus Oeu- 
vres fur les beaux arts Tom. 
VI. aliique luculentet often- 
derunt. 


(4) Redit . Sic feripretm in 
Codice pro redtt , ut puto , 
quod fententia et fyntaxis po- 
tius requirunr . detcra lane 
omnia verba in praeteriro 
funt tempore ufurnata : Quim- 
obrem ego mallem (implex 
rediit , 

(5) Quo fcfliitante . Legen- 
dum plane eft feftinante quo . 
Secus habetuf trochaeus in 
quintd, qui rationem catmi- 
nts omnino cdfrumpit , ut 
faepius diftum eft. 

(6) Ne . .. Hicfcriptum fuif» 
fe videtur neget vel negat , 
qtlod etiam ex veftigiis ali- 
quo padlo colligitur. Verbum 
porro nec longius apparet , 
nec aliud habere , quo exci- 
piatur. 

( 7 ) F.../». Legerem facilty 
quod cunftis fpeftatis tenerl 
commode poteft . 


Digitized by Google 



TO? 

Vcies habere f. . » le ( 7 ) ipfe c . 8). 

FA- 


(8) C..f. n...Hoc loco nil 
farius legi poffe vifum eft , 
quam cunfrntio . Quapropter 
duo hi poftremi verficuli ad 
Codicis fidcm reftituti viden- 
tur, (i legator : 

Mendacium appellation ejl , 
quo I nrge* 

Petit: b a here facile ipfe con • 
fentio . 

Sed propterea tamen ad ve- 
ram ac genuinam leflionem 
addufli non funt. Eteuim ne- 
que eorum fententia refla eft, 
neque iufta l'yntaxis , et pro- 
pterea videatur aliguem alium 
verficulum excidifle , vel po- 
ftremi partem non ad fabel- 
l.im, fed ad epimythium fpe- 
flafTe.Tum verficulus fuperior 
toro pede truncus eft , ft ad- 
hibeatur Echrhlipfis , Ut par 
eft,et ft quis concedete etiam 
vellet Hcere in paucis verbis 
earn femel et iterum reiicere, 
oflendentur ftanm omnes di- 
podiae inregrae , quas probae 
notae verficuli non a.qnofcunt. 
Alter vero in quarta fede 
trochaeum habet a quo vitia- 
tur . Quomodo ergo ambo re- 
ftituenrur? lncoeptumarduum, 
cui me imparem fateor. At- 
tailien addam hie tantummo- 
do noli nulla qiiae experiii con- 
ieflilra potui , non quod eis 
plane adquiefcam , (ed quia 
perfuaftim eft per huiufmodi 
tentamina ad veram aut ve- 
rifimillimam leflionem viam 
faepe ftratam fuifTe. Leflio i- 
gitur , quae metrum , et fen- 
tentiam baud prorfus abiur- 


dam fervans , leflioni Codicis 
uam proxime accederet vi- 
eretur huiulmodi r 
Mendacium appellatum ejl ; 
quod nega-verint ( neget 
Deus ) ( fatum neget ) 
Pedes habere . Facile ipje id 
confemio . 

Sed earn qui iure probare pof- 
fit nefcio . Reflius tbrtafle 
feriberetur : 

Mendacium appellatum ejl ; 

Quod nepat niodo 
Pede: baberc et ipfa bomi- 
nttm coifenfio . 

Ubt quod non eftet particula 
cauflalis,fed pronomen iofum. 
Et animadvertendum fane eft 
toram fabeliae folertiam in 
verbo mendacium fitam cfTe , 
ut ut tandem hi verficuli le- 
gendi fint . Mendacium eft a 
meoda , quod exploratum efl 
fieri a minus . Er CharifiuS 
feribit mendum in fignificatio- 
ne mendacis refle et latine di- 
ci . Adeft autem menda ubt 
aliquid ad integritatem defi- 
deratur,tdeoque mendae funt 
brachium brevius, pes decur- 
tatus, et iimilia, quae veluti 
ex _ inftituto fuo perfequitur 
Ovldius lib. II. de Art. v.fiyj. 
III. v. 261. Quamobrem pri« 
feis Romanis mendacium fuit, 
quidquid veluti truncum , mu- 
tilum , et decurt.itum appa- 
reret,et propterea fide m etiam, 
ingenium , carmen , orarionem, 
quae ad normam exafla non 
efTent , cum Graecls pariter , 
claudicantta t'ixerunt . Praete- 
rea craviffimi njomenti eft ad 
hauc 


Digitized by Google 



FABULA V. num. 17, 


106 


AUCTOR . 

Nihil diu. occultum . 


S imulata tnterdum vitia pro funt ho minibus j 
Sed tempore ipfo toman dpparet Veritas (*) * 


FA- 


ltanc rem veteres et recentes 
populos , quae falfa et parum 
vera vifa luerint ea non re- 
fle ambulare , non bene in- 
cedefe, pedibus fuis non con- 
fiftere vulgato adagio praedi* 
care . Quamobretn propofitae 
leftionis fententia non male 
prot'edo procederet . EfTet bii- 
tufmodi ; Turn falfum firnula- 
crum quod menddfurri et pe- 
dibus cateiis efTet, diftum eft 
mendacium ; quod mendacium 
etiam modo homines veluti 
otlginis et fatl eins memores 
non habere aiunt pedes, qui- 
bus incedat * Sed pergarhus . 
Si loto infuper perfonae a 
nego in pritno verficulo pro- 
bemus aliquam perfonam a 
ncqueo faftam , quae fcribi in 
Codice potuit , vel in illam 
nullo neeotio tranfire , lege- 
re non male poffemus: 

Mendacium appeUatutn efi , 
quod ncquivertt 


Pedet habere facile queis con * 
fiflerei . 

Scilicet falfam imaginem el 
ratione ntincupatam tui ffemen* 
dacium , quod non potuerit 
habere pedes* fuper quos re- 
dta, et Integra ftaret . Tan- 
dem nec Incommode , ut pu- 
to, reporietetUr ; 

Mendacium appellation efi , 
quod nequeat piles 
Habere , facile quibus et ip fit 
incederet . 

Trunca nempe irhigo ideoap- 
pcllata feft mendacium, quod 
non potuerit habere pedes * 
uibiis ipfa etiam, ut Veritas 
ecenter incedebar , graderetur. 
(*) Hi duo verficult ad pro- 
mythium vel epimythitim Ali— 
cuius fabellae perrinuifTe vi- 
dentur . Quae ea fuerit Com- 
pertum plane non eff ; non 
male vero ad fupetiorem re* 
Ferri podunt. 


Digitized by Google 



FABULA VI. num. 18 


107 


AUCTOR . 

Senfum aejlimandum ejjc non verba . 


Xxion qui verfari , aclat . 



f 1 ) . a&at . . . 0 . ; Legerem 
ia&atur rota , quod ex Vefti- 
giis quoque tamquam ccrtum 
haberi poteft . Rota Ixionis 
univerfis Fere Scriptoribus eft 
celebrata , ut Virgilio III. 
Georg, v. ?p. , et IV. v. 484. 
Ovidio IV. Metarn. v. 460. , 
Tibullo III. Eleg. ?. v. 7$. 
Claudiano de Rapru Proferp. 
II. v. jjj. , Lampridio in He- 
liogab. c. 9. , aliifque pluri- 
bus, ita quidem utinadagium 
ac proverbium abierit . Pro- 
pterea tamen totum verficu- 
lum probatuni non haberera , 
Ea enim verborum Syntaxi 
ia&atur eft fertur ,dtcitur , quod 
abs re eft, quum eo paflo fi- 
des narrationi elevetur,et pre- 
tium fabeliae concidat . Cla- 
re autem ex poftremis verfi- 
culis patet alum ac adverfam 
fuifle Au&oris mentem , et 
quum in altero verliculo ia- 
i nor fit egitor , vexor , buc illuc 
impetlor , quae prima et ge- 
tiuina eft vocis fignificatio , 
hec non exploratum videatur 
comparationem ijuarndam et 
■tratMKKr.Kov fententiarum hit in- 
flitui > dubitari non pofTe vide- 
tur,quin taElor eadem poteftate 
in primo verficulo fit fumen- 
dum.Quamobrem fatius lcgirur: 


lxion qui verfatus ia&atur 
rota . 

Sic Ovidius de eodem Ixione 
dixerat in Ibin. v. 128. 

Qttique agitur rapidae veil us 
ab orbs rotas . 

et Seneca in Thyeft. v. 8. 
Aut membra celeri differ ens 
curfu rota . 

Turn Plautus Ciftell.II. i.v.4. 
I aft or , crucior , agitor , flimu- 
lor , verfor in amoris rota mi - 
fer . Quin quum ia&atur ad- 
hucambiguae poteftatis in ver- 
ficulo videatur , nec fortafle 
admodum eleganter Fcribatur 
verjatut ia&atur , nefcio an fa- 
tius fit reponere : 

Ixion qui verfata ia&atur rota. 
Certe Ovidius I V.Metam.v. 22 1 
•uerfatum fufum dixit, et I.A- 
mor. Eleg. 1. V. 4. Verjatum cor- 
pus, nec non Iuvenalis Satyr. 
XIII. V. tl8. vet fata membra , 
Turn Plautus Epid. III. 2.v.jy. 
Vcrfutior es quam rota figularis. 
Horatius I. Carm.Od.I. v.y. fer- 
•uida rota , de Arte v. 21. cur- 
rent. Perfius Satyr. III. v.a?. 
acris : Seneca tandem iterum 
de Ixione in Hippol. v.izji. 
Haec incitatis membra tur- 
binibus ferat 

Numquam refiflens orbe re- 
voluto rota. 


Digitized by Google 



to* 

Volubilem Fonund (z) iaeldri docet . 
Adverfus altos Sijyphus 
Saxum labore fuinmo , quod de ■vertice > 
Sudore femper irrito , revolvitur ; 

OJlendit hominum fine fine miferias ( 4 )* 


(i~) Volubilem Tort uni. Ita 
in Codice foriptum eft , et , mea 
quidem lententia , rede. Volu- 
hlis enim hie eft homo levis, 
ntutabtlis , tnconftans , qui reve* 
ra variis fortunae call bus ver- 
fatur ac agitur . Praererea Phi- 
lofophi et praefertim Stoici , 
ex quorum placitis loqui Au- 
ftor videtur , nullam potefta- 
tem habere praedicabant For- 
tunarn inConftantes, fedinle- 
ves tantummodo. V.Senecam 
de Provid. c. ?. et 6. Macro- 
bius tandem haec plane ad rein 
lib. I. in Somn. Scipion. c. 10. 

Ik Veterum , ait, Sapient um pla- 
titis . . . 'Hoi radiis rotarum , 
ptndere dtjlri&us , qui nihil con - 
filio praev dentes , nihil ratio - 
ne moderantes , nihil virtutibus 
ex pi team es feque et aElus fuot 
crimes Fortunae permittentes ca - 
/thus et fortuitis jemper rat an* 
tur . Equidem fateor me nul- 
lum adnuc exemphrm nadlom, 
quo vcluhlis pro levi et in- 
conftanti homineabfolute ufur- 
petur , minime vero tamen 
propterea moveor , ut minus 
prohatam Codicis ieclionem 
exiftimarem . Quamvis enim 
verum effet nullum exemplum 
ex Scriptoribus fuperftitibus 
fuppeditar't ad rem pofte;qui 
Latinae linguae fines novetit, 
et quantulam eius partem fer- 


Qudd 

vatam meminerit, nequaqnam 
atfirmare audebit , Romanos to 
■volubiits ad earn fententiarn 
nilmquam fumfifle. Certe qui- 
dem in fermone noftro Patrio* 
Gallico.Hifpano , qui ex Ro- 
mano, ut pueri norunt , pro- 
geniti funt.ad earn ipfam fen- 
tentiam Vox fumitur . Quin 
etfi primus Auftor nofter id 
feciftet habendae filiflent gra- 
tes, quum 

Sermoneni Patrtum dit azierit 
et nova rerum 

Nomina protulerit . Horat.in 
Art. v. 58. 

idque excellenti fane et egre* 
gii analogia. Quod fi Cicero- 
ni II. de Divin. c. 6. volubi * 
litas Fortunae eft Fortunae in- 
conftantia , quidni votubilis in- 
conftans erit ? Quod quidem 
ideo in Auflore noftro pro- 
bandum eft rnagis, qttiava/H- 
bilit Ixioni comparatur , qui 
abfoluta proprietate volvi ro- 
tA dicitur , ideoque vox non 
refla modo eft , fed ea , qua 
hie nec elegantiot, ut puto, 
nec argutior collocari poterat. 

(?) Ag . . . Nempe agent, 
quod refla fyntaxis poftulat. 

(4) Huic verficulo deed pes, 
▼el ad minimum fyllaba. Si lo- 
co hominum feriberetur omwiuwi 
metrum quidem commode re- 
ftltueretur, fed qtlurti fenten- 
tia 


Digitized by Google 



109 

Quod flans in amne Tantalus medio fl. .. (j) t 
• Ava - 


tia magis etiam frigida evadat 
a c inficeta, aliae viae funt ex- 
plorandae . Melius ptocederet 
res li addito t, ullo Icribatur: 
Often Jit brim mum ullo f ins fine 
mi] tries , 

vel fi loco 7K mi [tries repona- 
tur mr feres vices , legendo 
Oftenist bommum fine fine 
mt feres vices . 

Attamen ne iftoquidem pacto, 
ut ego arbitror, ad genuinam 
ledtionem accelTimus . Audior 
enim certas poenas,cerrofque 
homines in Tarraro cruciatos 
exhibens, cerra etiam vitia , 
certumque hotninum genus , 
ad quod lingula fpediarent , 
exprelfifle hoc loco videtur. 
Et re quidem vera in perfpi- 
cuo ell eum in Ixione volu- 
biles, in Tantalo avaros, in 
Belidibus luxuriofos , inTityo 
potentes et divites notafTe . 
Quamobrem quomodo in uno 
Silypho omnes generatini ho- 
mines, incernitnque miferia- 
rum genus figtiificaffet } l J rae- 
terea qui de Sifyphi poena «- 
gerunt ad certos homineseam 
retulerunt. Silius Italicus lib. 
XIII. Punic. v.6i 6. haec habet: 
Tunc elms jaevts religatur 
( inTartaro ) rupc catems , 
/ift elms ( Sil'yphus ) fubi- 
git jaxum ,, ptrque ardue 
mantis 

Vipereo dames bunc atterna 
Mcgatra flegcllo : 

Telia letbiferts reftant patitn- 
da Tyrannis. 

Ladtantius Placidus ad Statii 
Thebaid. IV. ». y?7* Sijppbi, 


ait , extmplo illi defignantur , 
qui contemrd veri Pbiiofopbtd 
ad volvendum mundi onus ere « 
bro vertuntur. Macrobius I. in 
Somn. c. to. Dicuntur fexum 
ingens vo/vere , inejficacibus lam 
boriofifque con at i bus vitam ttm 
rentes. Lucretius tandem Ion- 
g* ceteris luculentius lib.III. 
V. i 00s. 

Sifypbus in vita quoque no bit 
ante oculos eft ; 

Qui petere a papula fafett 
Jetvafque fecures 
lmbibit , et fentper v'tBus trim 
ftifque recedit. 

Nam petere tmoerium , quod 
nan eft , nec datur umquam, 
Atque in eo femper durum 
fit ferre labarcm , 

Hoc eft adverfo ntxantem tra- 
der e monte 

Saxum , quod tamest afumsno 
tarn vertice rurfum 
Volvitur , tf plani rapt im pe- 
tit aequora camps. 
Quamobrem , quum ab An** 
ftore etiam in Sifypho lingu- 
lare honjinum genus , et pe- 
culiar vitium notandum tuif- 
fe videatur, quum qui de Si- 
fypho egcrunt poteilatis ac 
imperii adfediatores , atque 
ainbitiofos homines in eo a- 
gnoverint ;ltum Lucretius non 

E auca habeat noftris limilia; 

aud temere, ut arbitror, lo- 
co bommum legeretur ambitus, 
fcilicet 

Often Jit ambitus fine fine mi- 
fen as - l - » 

Quae ledlio praeterquamquod 
rtdium habet metrum et len- 
ten- 


Digitized by Google 



iio 

JLvari defcribuntur ] quos circumfiuit 
Vfus bonorum , fed nil poffunt tangere 
Urnis fcelejlas Danaides portant aquas , 

Pertufa ncc complete poffunt dolia i 

Imo 


tentiam egregiam , eo etiam 
probatur quod minorem im- 
mutationein in verficulo in- 
ducat , et facile cernatur vo- 
cum permutationem abimpe- 
ritia Amanuenfis fortafle fa- 
£lam. Vetbum porro latinum 
eft et probatum , ut exempla 
paffitn oftendunt CicetonisII. 
deOrat. c.2v Pro Cluent. c.41. 
Cornelii Nepotis inAttic.c.6. 
Taciti Annal.XIII. c.59. Lu-* 
cit Flori lib. III. c. 17- atque 
aiiorum . Quin Iuvenalis ad 
noftram rem propius Satyr. 
VIII. v. i?2. fcribit ; 

Quod ft praecipitem, rap'tt am- 
bitus , atque libido . 
Infupet praerereundum non eft, 
quod leftionem graviter etiam 
iirmat , humanorum affedtuum 
revera miferrimum in popu- 
lar! impetio ambitionsm ex- 
titifte, nec non Romanos ScrU 
ptores ad ipfum quoque Sify- 
phum faepe fpedantes , earn 
atrocibus pinxifTe coloribus,. 
Hinc Horatius I. Satyr.4.v.2d. 
fcribit : Labarare ambitione mi- 
Jcta, et mala II. Satyr.?.v.78. 
4.V. 18. Cicero dgOrtic.Lc.26. 
Miferrima eft ommno ambit 10 
bonorumque contentio . Seneca 
epift. 84. Relinque ambitum , 
tumid a res eft , vana , ventoja , 
nullum babet terminum , tarn fol- 
Hcita eft ne quern ante Je vi- 
deo! , quam ne poft , ahum . La- 
boras tnvidid , et quidcm dupli- 


ci. Vides a utent quam mifer fit 
is cut invidetur ,fi et invidet ... 
Quaecumque videntur eminere in 
rebus bumanis , quamvis pufiUa 
Jmt,cf comparatiane humilhmo- 
rum extent , per dijfisiles tamen 
et arduos tranvtes adeunfur . Con- 
fragoja tn faftigium dignitatis 
via eft. At fit confcendere bunc 
verttcem licet , cui fc fortuna 
fubmifit : omnia quidem, fitb te 
adjpicies , fed tamen. venies per 
fumma ad- planum . Tandem 
iterum Lucretius Iib.y.v.i 119. 
At claras fe homines volucre 
effe atque potentes. 
Nequicquam , quopiam ad 
Jummum fuccedere bonorem 
Qertantes iter infeftum fece-. 
re viai . 

Et tamen e fummo , quafi 
fulmen, deiicit iElos 
lnvidia mterdum contemtim 
in tartara tetra : 

Proinde fine incaffum defcjji 
/ anguine fudent , 

Anguftum per iter luElantes 
ambitionis . 

Vide etiam, ft lubet Iuvena- 
lem Satyr. X. v. 102. et feqq. 

(5) Medio fie. . Nempe me- 
dio fiat, quod exploratum eft. 
Ov-idius etiam lib. III. Amor, 
eleg. tt. v. 50. 

Proditor in medio, Tantalus, 
amne fit it , 

et Seneca Hercul. Furent. v. 
75 *• 

In amne medio faucibus fie 1 
Cts Jenex. 


Digitized by Google 



Jmo , ' luxuriate quidquid deieris , perfluet (6) , 
govern porreclus Tityos e(l per iugera , 

Triflis renatum fuggerens pene iecur (?) ; 

Quo quifquc (sj maiorem pojfldet terrae locum , 
Hoc demonfl.ra.tur curd graviore adfici. 

Confulto involvit Veritatem Andquitas . 

Ut Sapiens intclligeret , erraret rudis . 


(6) Hoc pafio verficulus 
interpungendus videtur , mi-* 
nime vero fie : 

lmo luxuriae , quid quid dtdtm 
m, ptrjiuet . 

ut fit j perfluet quidquid de^ 
deris imo luxuriae, veluti ba- 
patbro : minifne inquam : narq 
neque fententia exlurgit re£la, 
nee ad rem facit. Contra ve- 
ro quum appofite Audlor lu-» 
xuriam pertufis Danaidum doi 
liis coniparaflet , re£le arguit 
«x pertulo luxuriae fundo ela- 
bi at^tie etflui quidquid imt 
mifens . Vox autem into ad 
hanc fententiam probata eft , 
pxemplaque fuppeditant Ho- 
ratius lib. II. Satyr. 4. v. 57. 
1 . fcpift. 18. v. >>. De Art. 
Poet. v. 126. Plinius lib. IV. 
hift. nat. c. 1 1. XXXII. c. 6. 
ahique plures . 

(7) Verficulus hie, ut mo- 
do legitur , probatus omninq 
non eft. Trochaeum enim ha- 
bet in quinta , et graviter fen- 
tentia laborat . Attamen ft 
leniftima cmendatione pene in 


FA- 

peenae , trifth in trifti convert 
ramus merrum optimum , at- 
que egregiam fententiam ei 
reftituemus. Legemus fcilicet: 
Trifti renatum Juggerer.s poem 
nae iecur. 

Quem verficulum , ut plane 
genuinum tenerem , turn quod 
palam eft in ifto atque in re- 
liquis Codicibus facile exci- 
dere atque omitti diphthon- 
gos,tum quod Seneca ad eum- 
dem fane modum feribit in 
Ilippol. v. 1 3. : 

Vultur rchtfto tranfvolet Tim 
tyo feruj, 

Meumque poenae femper ac - 
crejcat iecur. 

et Virgilius Aen. VI. v. yp?. 
( Tityi) foecundaque poenis 
Vifcera , . . nee fiiris requies 
datur ulla renatis. 

(8) Quifque . Legendum quit; 
fecus nec fententia, nec me- 
trum CQnftat . Nemo vero 
non videt quam facile alte- 
runi in alterum permutari po- 
tuiflet . 


Digitized by GoogI 



tit 

FABULA VII. num. 40. 


auctor . 

« 

De Oraculo Apollinis , 

XT " tiltus nobis quid jit die , Phoebe , obfecro , 

' Qui Delphos , et formofum Partiafum incolis : 
Qu.d. (1) facratae Vatis korrefeunt comae , 
Tripodes moventur , mugit adytis Religio ; 
Tremuntque lauri , et ipfe pattefeit dies ? 

V . .. s . , s 1 1 vit (2) . <Sa ( j) Phyton (4) Numine , 

• • 

(1) . d. Hoc loco feri- gnum interrogationis exbibet. 

ptum fuifle videtur quid o. Verumtamen nefcio an recti us 
Njm quiddam oa praecedenti et - quoque expun&a interrogation 
fubfequenti verbo fat is dare ne fcribitur quum tnoio , vel 
iuflo il.tervallo did ire cerni- quando * quae effent quantum t 
fur. At quidnam fibi vult i- quandoquidem , fiquidem . 
dud 0 } Non videtur omnino (i) V . .. s . ,j . hut . Legerem 
•fie parricula vocantis , aut voces refolvit , quod loco , et 

appellanris. Turn enim legen- fententiae omnino congrutt , 
cum buffet: et vefligiis egregie addtcitur . 

Quid 0 facrata votes bone- VIrgilius de Sybilla III. Acs* 

[cunt comae ? V. 457 - 

quod fententiam ineptam , et lpfa canat , vocemque vt- 
lyntaxin vitiofam habet , nec tens atque ora refolvat . 

non a ceteris refeilitur , quae et Seneca Thyeft. v. 69. 
leflionem praecedunt et tub- Laxantur adyto fata , et tin * 
fequuntur. Melius legeretur S, mugit fpecus 

quod revera fortafTe feriptum Vocem Deo folvente. 
fuit . Turn o efTet compendium (•;) • 8 a • Reponerem acta, 
78 modoy et verficulus ad me- quod probatum et genuinum 
trum et fententiam commode videtur. Agere enim ed etiam 
procederet : agitare , commovere , Ihmulare . 

Quid, modo facratae Vatis bor- Sic V irgilius Aen. IV. v. 465. 
repunt comae ? (Didonem) agit ipfe furentem 

fcilicet ad quid , quorfum , Cur; In Jomnis plus Aeneas . Hora- 
Nam Codex paullo port fi- tius II. Satyr, j. v. 135. 


Digitized by Google 



U3 

D Gentes ($) Delii monitus Dei : 

h P 


At non ants mails dsmenttm 
a&um Furlis ( Oreftem ) . 
Lucanus VI. Pharlal. v. 741. 
Non agitis faevis Erebi per 
inane flageUis 
lnfelicem ammam. 

Proprie vero et eleganter Au- 
dor aBam numine dicit Phoe- 
baden , quae revera oraculum 
•ditura commovebatur vehe- 
inenter, et mirum in modum 
agitabatur . Lucanus de ipfa 
Pythia lib. V. Pharf. v. 106.: 
.... non umquam pleniar 
art us 

Pbiebados irrupit Paean , wen- 
temque priorem 

Exputit nec ner here 

J'olo (Phoebe) 

Uteris et flimu/is , flammas 
tn uijcera mergis . 

Et Virgilius de Sibylla VI. 
Aen. v. 78. 

Baccbatur Pates , magnum fi 
pc Bore poffit 

ExcuJJiffe Deum , tanto magis 
ille fatigue 

Os rabidum , fera corda do - 
mans , fingitque prewendo . 
(4) Pbyton . Verbum dubio 
procul corruptum. Nametiam- 
fi Audor de Serpente loque- 
retur abApolline iaculis con-, 
foflo , ut habent Fabulae apud 
Ovidium I. Metam. v. 458. 
Lucanum VI. Pharf. v. 408. 
Statium Theb. VI. v. 8. et 
Claudianum in Rufin. I, v. t. 
fcribendum fuifTet ojnnino Py- 
thon , Graecis nuS-ien , a «- 
■btTsxi , ut Dodi tenent de- 
rivatura , et unde Apollo Pv- 
thius , et Iqdi Pythii difti 

ft 


funt. Sed hie nullus Serpent! 
locus. Nec no Python probari 
poteft in fenfuTd Sxtuo ims px^nixx, 
de quo Hefychius et Suidas me- 
minerunt , et quod ill! eft e- 
tiam syyxrpifxuitof . et syy*“ 
rpifixvSif ventriloquus fei licet 
et bartolus ex ventre. V. Plu- 
tarchiun de defed. Oracul. 
Tertullianum IV. adv. Mar- 
cion. c. 15. et adverfus Prax. 
c. 19. atque alios etiam quos 
adducit loannes Brodaeus ivli- 
fcell. VIII. c. 19. etc. Ete- 
nim non ex fe iftud daemo- 
nium oracula fundere putaba- 
tur, fed alios ad ea fundenda 
afflare et ftimulare. Atqui fe- 
cus fit in fabeilii. Quamobretn 
omnino legendum elfe vide- 
tur Pythia , quae revera va- 
les et virgo eft , a qua ora- 
culmn canitur. Vox autem 
non modo probatiftima eft 
Graecis Scriptoribus , ut Ae- 
fchyni in Ctefiph. Dem.ofthe- 
ni , Plutarcho in Alex, in 
Hetlen. Athenaeo Dipnofoph. 
lib. XIV. etc. Sed latinis e- 
tiam, veluti Luc ret io lib. V. 
v. 1 iz. Ciceroni I. de Divi- 
nat. c. to. Cornelio Nepotl 
in Miltiad. c. 1. et luVenali 
XIII. Satyr, v. 109. Propius 
quidetn acccderet ad ledio- 
nem Codicis Pytbo , quod 
ipfum Pythia effe a quibuf- 
dam feribi Acgydius Porcel- 
linius in Lexico fuo audor 
eft ; fed quum is nec qui ii 
fuerint prodiderit, nec ulluni 
teftimonium unde unde cor- 
rafum protulerir, ab Ula le- 
* dio- 


\ 


Digitized by Google 


1 14 

P ... qtem col'tte (6) ; void Superis reddite * 

P .... am ( 7 ) , parents , natos , caflas coniuges 
Jdefendite armis kojlem Jerroyue pellue (8); 

Ami-' 


flione non rocederem . Et re 
quidem vera numquam pror* 
fus to Pytbo pro 1 'ytbia nec 
Graecis nec L-atinis ufurpa* 
lum videtur . Qui eo verbo 
uli lunt , non Phoebadem , (i 
jneminj , fignifkarunt , fed ur- 
bem Phocidis , quarn ipfos 
fuifTe DelphosGeopraphi prae- 
flantiores rati funt . Ita quiy 
derp Homerus Iliad, B- Catal. 
v. 16 . Odyf. $. v. 80. Hsfior 
dus-Theog. v. 4 99. Pinda- 
rus Olymp. Ode II. Stroph. 
1. et {.Od. VI. Stroph. *. etc. 
Apollonius Argonaut. I. v.aoo. 
et aoS. Paulanias in Phocaic. 
«. 6. Stephanus de Urbib. Lut 
canus V. Pharf. v. 134. at- 
que alii plures : Nec Tihul- 
lus ad aliud i'peftavit , quum 
Jib. II. £leg. 3,v. fcripfit: 
Dilos ubi nunc , Phoebe , tun 
eft, ubi Dtlpbtca Pyrho i 
Ntmpe amor in parud te tu- 
ba tfte cafd , 

(0 Q....... Genres. Re* 

ponerem docetque Genres. Ve- 
jtpn quidem eft voeem vefti- 
giorum audloritate non niti , 
quum null t fuperfint , frag- 
ment um tamen , locus , fen- 
tentia, fyntr^is lubenter earn 
recipere et probare videntur . 

(0) P .. . mem colite . Scili- 
cet Puiutern colite , ur evidens 
eft. Cicero in Somn Scipion. 
C. 3. Iufttrrwj cole ct pietatem, 
quum Jit m.tgna in pa- 


rent i bus et prap’tsquis , turn in 
Patna maxima eft , Plautus A- 
fmar. III. 1. v. 6. 

Haccine eft pietatem cot ere , 
matris imperium nunuere} 
Terentius Hecyr. III. 4. v. 33, 
Quod potero factum , tamen 
ut pitta tern cal am. 

(7) P .... am . P atrium ne tri- 
pe , ut aeque certurn eft . 

(8) Verficulus eft fyl!ab 4 
longior , nifi quis mallet itt 
quinta fede creticum feu am- 
phimacrum probare ,quem ne* 
gligentiores tantummodo Co* 
micorurn iambi ferunt. Pro- 
pterealatius e(Ter,fi expunpe- 
retur particula que , quae le- 
vers. in toto oraculo nufquam 
alias apparet. Lepi turn at* 
que interpungi poflet : 

Defendite armis , boflem fer * 
ro pellite . 

Quae fane fententiam non ab* 
furdam praefeferrent : Ad rent 
Salluftius Bel. Catil. c. VI, 
Ltbcrtatcm , Putnam , Pa - 
rentefque armis tegere . 
et Lucretius lib. II. v, 639. : 
Propterea mignam armati 
Matrem c omit ant ur , 

Aut quia (igniftcant Divam 
praedteere , ut armis 
Ac virtute velint patriam de* 
fendere terram. 

Sed melius fortaffe lectio 
procedct , fi to que in et tan* 
tummodo immutetur , et le- 


Digilized by GoogI 



T 1 5 

Amicos fublevate ; miferis partite ; 

Bonis favete ; Jubdolis tie obviatn $ 

Delicla vindicate ,• cajligate impios (9 ) ; 

h 1 Pu- 


Defendite ; armis bojlcm et 
fcrro pel lit e. 

Emendatio enim lenior eft , 
et redlior videtur fententia in 
defendite, quum non unis ar- 
mis pvna , parentei , nati , 
ux'.res defendantur. Nec nego- 
tium , ut puto , faceflunt ilia 
armis ct fern , quae eadem vi- 
dentur. Nam Virgilius I. Aen. 
V. S45- fcripfit nec hello mo- 
tor et armis , Seneca in Troad. 
V. 320. helh et amtorum mi- 
ni emor , Silius Italicus VIII. 
Punic, v. 217. tam helium at - 
quo arena pofuit , et helium et 
arma unum idemque his locis 
exiftimarunt maeni nominis 
Inrerpretes. V.Gafp.Barthium. 
III. Adv. c. 21. Quod ft re&ius 
invicem difcriminantur,/em<»j 
etiam ab armis late dilcrepat. 
Ferrum enim proenfe, gladio 
fumitur , et ferreum tantum- 
modo inftrumentum eft , quo 
quis manu confoditur et tranf- 
verberatur . Cicero HI. de 
nat. Deor. c. 5 2. Drufum fer- 
TO , Mctellum V'nen 9 Juflule- 
rat . Nepos in Alcib. c. to. 
mi quum eum terro adpredi 
non auderent . Armor um autem 
poteftas latiffime patet , et 
omnia inftrumenta fignificat , 
quibus homines in beilo utun- 
ttir, five ad corpus fuuni te- 
nendum , five ad hoftes re- 
pellendos. Arma, ait, Cicero 
pro Cecin. c. at. alia ad tt- 


gendum , alia ad nocendum . I- 
deoque arma funt galeae, lo- 
ricae, ocreae, haftae , tela,et 
lapides etiam , ac fuftes , ut 
fcribit Caius Dig. de verb, fi- 
snif. leg. 41. Et (i Saliuftius 
B. Catil. c. 4}. armorum at- 
que tetotum port at tones retie 
dixit , Liviits lib. 44. arma 
telaque para/tc , Columella lib. 
XII. C. 5. Seorfint arma ac te- 
la reponere \ Quidni Nofter re- 
de quoque fcribere potuit ar- 
mis et ferro pi Her el Quin po- 
litiftimus Poeta Pedo Albino- 
vanus dixit Eleg. I. v. 23 f. 

Jfte tuus peritt , peri it arma 
inter ct enfes . 

(<>) Hie verfus in rertia Ce- 
de habet amphibrachum . E- 
quidem fateor nullum mi hi 
adhuc exemplum occurrifle , 
quo tenere potuifTem huiuf- 
modi pedem in expolitis ar- 
gue elabnratis iambis rite u- 
furpari. Nihil tamen propte- 
rea in verficulo immiuarein . 
Quo enim hie retineatur fa- 
lls aucloritatis et ponderis ha- 
bere arbitror exempli Comi- 
corum, qui interdum pedem 
muni in Senariis adhibuerunt. 
Plautus Amphitr. Prolog, v.92. 

lovem invocarunt , urn it , au- 
xi I to tit fuit . 

Terentius Andria I. feen. t. 
v. 17. 

Quafi rxprobratio cjl btnte- 
morjs heneficti . 

aiiif- 


Digitized by Google 



P unite turpi tkalamos qui violant fiupro ; 
Malos cavete $ nulli nimium credite . 

Haec eloquuta concidit Virgo furens : 
Furens projeclo } natn qucte dixit perdidit , 


alilfque plurlbus in locis fimilia. 

Praeterea nulla certa ratio 
apparet , cur amphibrachus 
reiiciendus omnino fit ex hu- 
iufmodi verficulis . Lex enim 
carminis eft, ut tarn diximus, 
non iambum modo et.fpon- 
daeum in eo rite recipi , fed 
reliquos pedes ettam, qui eam- 
dem fyllabarum quantitatena 
retinerent, praeter trochaeum: 
Atqui unus ex his eft amphi- 
brachus : Quern tandem ea e- 
tiam ex caulTd in verhculo re- 
tinerem , quod nulla aequa 
via pateat, qua commode ex- 
pungi poftit ; fententia refla , 
verba probatae notae, et ea , 
quae utcumque fumas et col- 
loces voto non refpondent : 
nee aliud eft quod emenda- 
tioni faveat , eanaque fp«ie 
faltem veritatis tueatur . Quia? 
expangenius omnino verbum, 
et novum ex auftoritate et 
fententia noftra procudemus ? 
Quamobrem ego potius dixe- 
rim AuiWem ad Comicorum 
confuetudinein hac vice fe de- 
mififfs, et rr.aluifte met ruru , 


FA- 

quam verborum proprietatein 
aliquo pafto violare . Quin 
vero illud etiam maxime ani- 
madvertendum puto , hunc 
verficulum non in Auftoris , 
fed in Pythiae ore poni. Py- 
thia autem veluti ex facro 
more non elegantes et elabo- 
rates , fed inconditos , gravi. 
terque in metra peccantes ver- 
ficulos fundebat . Id praeter 
ceteros data opera obfervat 
Plutarchus in libello qui in. 
feribitur Cur Pitbia non red - 
dat Orac. carm. eademque de 
Sibylla addit , quae vero plu- 
ribus etiam retulit S. Iuftinus 
Cohort, ad Graec. p. J4. Edir. 
Colon. 1686. Quamobrem ut 
etiam hac in re to tmtw fer- 
varet Auflor nofter illud me- 
trum permittere fibi potuit ; 
quod profefto ideo verifimi- 
lius mihi videtur , quod in- 
tegium revera oraculum pa- 
rum elaboratum ac elegans 
eft, multumque fane cultu et 
numero a prioribus fabellae 
verficulis diftat , 


Digitized by Google 



FABULA VIII. num. 43 


117 


aesopus et scriptor . 

t>e malo Scriptore fc laudante . 


jtLejopo qaidam fcripta recitarat fna . . ( 1) , 

In quis (2) inepti tnultum fe iaciaverat : 

Scire ergo cupiens quidnam [entire t Sene x, 
Numquid, inquit ( 3 ) , fum tibi vifus fuperb ... ( 4 ) ? 

h 3 Haud 


(1) Ma .. Merrtpe mala , quod 
tex irapmento , ct fenrentia 
perfpicuum eft . Merrum eft 
Optimum, et Audtor haec ipfa 
fcripia paullo poft appellat vo- 
lumen pejjbnum . Horatius au* 
tem II. Epiftol. i. v. 106. 

Ridentur mala qui component 
carmina . 
et v. 1 26. 

Praetulcrint Scriptor Miras 
inerjque vidcri , 

Ditm mea deledant mala me. 
Similia II. Sermon. I. v. 82. 
V.v. 74. , et alii quoque plures. 

(2) In quis . ita feriptum 
eft > et quidem refte . Nam 
Plinius lib. XII. c. I. Mille 
fun t , ait , u.fus arborum fine 
quis vita dept non pojjit . Phae- 
drus lib. III. fab. 13. v. 11. 
De quis nunc agiruri, et lib.V. 
fab. 1. v. pi In quis Menandet. 

(3) Numqutd inqtttt etc. In 
hunC verficulum dublo ptocul 
aliquod vitium irrepfit i Nam 
omnes dipodiae integrae funr, 
et flatim in prima fede tro- 
chaeus oflenditur . Si feribe- 
retur: 


Numquid tibi , inquit , vifus 
fum etc. 

metrnm quidem feftum efTer, 
et verficulus numerofus : fed 
quis facile credet tarttam ver» 
borum perturbationem et in- 
verfionem in eo fieri potuifle? 
Quamobrem fatius putarem u- 
lium inquit in ait immutare , 
ac legere : 

Numquid ] , ait) fum tibi vi* 
fus etc. 

Emendatio enim , r.i fallot , 
lenis eft , quum verba earn- 
dem protfus fententiam ha- 
beant » et alterum propterea 
in alterum nullo negotio in- 
terdum tranfeat . Praeterea /»* 
quit paullo polt iterum occur- 
rit . 

(4) Superb . . . Reponercm fe 
perbiens , qui fei licet fuperbi- 
ret ob ingenium , fiducii in- 
genii . Ovidius VIII. Epill. 
Heroid. v. 45. 

llle licet patriis fine fine fit- 
perbiat aEhs . 

et propius Phaedrus lib. V. 
fab. 7. v. 38. 

Supcrbiens it note divinae dan 
mut . 


Digitized by Google 



1 1 s 

Haud i \wa nobis ingenii ftducia est . 

Confeclus ille peffimo volumine , 

Ego , inquit , quod ee leudas vehemsnter probo , 
Namque hoc ab alio nuniquam continget tibi . 

FA3ULA IX. num. 49. 

POMFEIUS MAGNUS ET EIUS MILES . 

Quam difficile Jit hominem noffie , 

JOblTagni Pompeii Miles vafti corporis , 

Fracle loquendo , et anibulando mol .....( 1) , 
Famam cinaedi traxerat cettiffimatn . 

Hie injidiatus nocle iumentis Duds , 

Cum vtjic , et auro , et inagno argent i po . .... (z) 

A ver- 

Sed melius fortafle legefnr f:<- dicas de me ipfo glotiofius prae- 
perbior , qtiae aeque latina et dicare. 

probata vox eft. OvidiiisMe- (t) Ambulando mot Sci- 

tam. VII. v. 802. Laudato Pa- licet anibulando molliter , quod 
■uone fuperhior . Atque abfolu- fragmenturn > fententia, leges 
te Cicero VII. Epift. ad Fa- carminis ornnino probant. O* 
mil. i?. Audi , mi Ttfia , u- vidius III. de Art. v. jo$.: 

trum fuperbiorem te pecunia rufticu: alter . 

factat , an quod te Imperator Motus in incejfu , mollior at- 
conjulit . Tacitus II. Hiftor. ter erit. 

c. 63. VittUius irrepmtibus do- II. Amor. 4. v. tj. Molliter 
mmationis map/Jlris fuperbior et incedit . Seneca VII. Quaeft. 
atrocior. Noflrum autem, (i fup- Nat.c. ?i. Tenero et molli in- 
pleas to aequo vel iiijlo egre- CelTtl fig pcndtmm grndum . TaO- 

giam habet fententiam , et dem iulius Firmicus lib.V II I. 
nelcio quomodo mihi niagis c. 7. Molliter ambulant. 
fe probat , quam Jupcrbiens . (s') Po ..... Legerein pon- 

Haud valde abfimili padlo Ci- den, quod fragmentum lucu- 
ccro pro Domo fua c. 5?. : lenrer iudicat , metrum lecipit* 

Hoc reprebendis quod folerc me *t plane probat ientantia. Cae- 

far 


Digitized by Google 



,r 9 

Avehit rriutos * Faclurii tutfiot diffipat j 
Arguitur Miles, rapitur in Praetorium . 

Turn Magnus : Quid ais ? Tunc me , Commilito 
Spoiiarc es aufus ? Me condnuo exfcreat 
Sibi in jiniflram , et fputuni digitis diffipat ( 3 ) . 

h 4 S ic * 


farde B. Civ.III.c. 96. Magnum 
argent i pondus expofitum. c.ioq. 
Magnum aenl portdus. Cicero 
III. Verr. c. 17. Grande pon* 
dus auri . 

(,’) Diffipat. Sic perfpictie 
in Codice : Sed quid * fi ea- 
dem ipfa vox ad aliarn fen* 
tenriatn natillo fuperius adhi* 
bita fuitr Ifta tepetitio inop- 
pottuna , . ac inelegans eft , 
fibellaeque Scriptore, nifi ve* 
hetnenterfallor,lndigna. Quam- 
obrem j ft hoc loco placeret 
diffipat , in fuperiori fatius le- 
nt porfet fatium rumor diftu- 
lit , quod camdem fententialn 
fervat , haud magnopere di* 
fcrepat ficnta elementorum j 
et plahc eft ex proprietate ver- 
borum.TerentiusHeaut. Pro* 
log. v. 16. 

Nam quad mmoles diflulerunt 
maievoli 

Mu/tas contaminaffe Gractai 
( Comoedias ) . 

Nepos in Dione c. 10. celeri 
Tumors dilato . PetroniliS C. 10. 
rumor i bus nos different. , et tan* 
dem Valerius Flaccus 1 . Ar- 
gon. v. 7U- 

. . . Rrgemque fragor per 
moenia diftert 

Mills ciere manus . 

Quod ft veto ibi arfidet rtia* 
gis to diffipat , quia egre* 
gium eft ac elegans : Nam 


Cicero Philipp; XIV. c. 6, 
Et cum vitae ettam pencu'o , 
ait , famatn iffam fafcium a/p 
ftpaverunt . C. 1 1- famam rei 
dijfipare, et rumores diffipare : 
Turn pro Plane, c. 57. . » . 
Nihil eft autemtam voiucre quam 
maleiitium , . . . nihil latius 
diffipatur : et Coelius apui 
eurtidem Ciceronem VIII. Fa* 
mil. ep. It Te fubroflrani dip 
flparant peniffc : et alii plu* 
tes fnnilia: Et quia diffuht 
fit in praeterlto $ quUm ver* 
bum petius tertiporis praefen* 
tis requiratut : Turn , inquamj 
hie legerem difficit, quam re* 
flam et verifimiiertl leftio* 
nem quis haud femete dixerit 
nec abfutde . Primum enim 
vox probata eft , et ad pro- 
pofitum facit. Si Auctor Rhe- 
tor. ad Herenn. iib. IV. c. 
teele dixit res / par/ as , et va+ 
gedifietias, Horatius Il-Cann. 
Od. 19. v. 14. ttEla dijisda, 
Seneca in Suppiic. v. 12. mem - 
hut difieBa . Ovidius XII. E- 
pifi. V. 6/. di/ietias comas , 
refie quoque Autftof nofler 
Jpurum digitis dijiciium dicere 
potuir. Praeterea, quod gta- 
vius eft to diffipat facilitate 
Amanuenfium impetitiaex/t/r* 
licit confingi botuit . Hercu- 
les Ciofanus an ilia OvidiiXI* 
Metam. v> 

Fr»‘ 


Digitized by Google 



120 

Sic , Imperator, oculi 'extillefcant ( 4 ) mci , 

Si vidi , aut tetigi . Turn Vir ariimi fimplicis 
I s . af. .0... ( 5 ) popelli iubet , 

Ncc . . 

Profiiit , et nondum totos or- Ut ne reflingu.ts lacbrymis Ji 
o ■’'« c.ipillos extillaveris . 

Difiiclt bos ipfos . Columella lib. XII. c. 48. 

obfervat loco n di (licit quod Sterne tnginta Hits pati ( oli- 
gemiinum eft , in lex codici- vas) conjuiafcere , atqtteomnem 

bus MSS. iuventum fuifle dis- amurcam exti Hare. Qua mobrem 

ficit , in altero dificit x in tri- ut notum eft, ft ardefio ,cale- 

bus ipfum plane dijjipai ; turn Jco, borrejeo, refrigefin aliaque 

addit Burmannus fe in aliis et multa rite et iure fiunt ab 

haec ipfa, et difeidir, difiutit, ardeo , caleo , borreo , frigeo etc. 

difj'tcat ofiendifie. Nec prae- Quidni aequo iure cxtiUefco 

tereundum eft in ceteris quo- ab extillo net ? Nos latinae 

que Aucloribus difiicit , dificit linguae fines non novimus , 

potiftimum occupafle to difii - ut etiam alibi diftum eft, muU 

cit. V.Obertum Gifanium In- taque fane funt , quae unius 

die. Lucrct. V. Proiicere etc. omnino Scriptoris , et non 

Quamobrem tam facili , pro- taro Grammatici au&oritafe 

babili ct ufirata emendatione nituntur. Neque porro dici 

a turpi ilia repetitione Au- poteft extillefiant ex extillent 

dlorem liberare non dubita- Amanuenfis vitioimmutatum. 

rem . Nam verficulus egrepie pro- 

(4) Extillefiant . Sic in Co- cedit , et palam eft revera 

dice. Non negaverim me ad- corrumpi fiquis pertinacitet 

hue nefeire utrum exti/Jefio a extillent obtrudi velit ; Tum 

ceteris Scriptoribus, qui fu- vero in aeque commodo et 

f erfunt ufurpatum occurrat . reflo verficulo paullo port ver- 
ed etiamfi nufpiam plane le- bum iterum occurrit. 

catur, minime tamen ut bar- (5) I t. . as .. o 

oarum vel fubdititium reiice- . • • Hoc loco tfia omnino 

rem. Ex latini enim fermo- verba fuifte videntur : primun'i 

nis analogia re&itfime fit et fcilicet duarum aut trium li- 

derivatur. Extillo , quod pri- tefarum , fecundum feptemi 

mitivutn verbum dixeris, pro- vel odto, rertium novem aut 

batum eft . Plautus Pfeud.III. decern . Hoc poftremum ve- 

a. v. xp. ' fligiis , ffagmentis ;ceterifque 

( Sinapi ) Oculi ut extillent inlpeflis iure cajbrorum teneri 
fact. poteft, prifnum diceres to id, 

Terentius Phorm. V. 7. v.8r. Jiarh veftigia d obfcura nort 

Hi fie ego illam dibits rta ti * lunt ; medium difficilius ar- 

ti incesfam data, guitUr. Vermittamen ex re- 

li- 

\ 


Digitized by Google 



121 

Nec . . de um ( 6 ) credit cant am audaciam. 

....... .ars ....rcej/ic ( 7 ) y et manu fidens ( 8 ) 


liquiis cuiufdam d initio ver- 
bi pofiti, ex fragmento s, ex 
numero deficientium literarum 
nil potius,meo iudicio, legi 
poteft quam dedecus-. Ita ut 
totius loci ledio eflet : Id de~ 
dears caflrorum , quae fane me- 
trum , fententiam , ac fynta- 
xin rede, ni bailor, fervant. 
Vox caflrorum opportuna eft, 
nam res in caftris potiflimum 
fit, quod Praetorium , tribu- 
nal , et fingulare certamen o- 
ftendunt ; turn iure cinaedus 
miles caflrorum dtdecus dici— 
tur, quum nil militi turpius 
et minus conveniens , quam 
efteminatus habitus, mollis et 
luxuriofa vita. Turn veto et- 
iam quod turpitudinem illam 
ufurpaflet . Praeterea ut la- 
tine Cleopatram Lucanus lib. 
X. v. %9- dtdecus Aegypti di- 
xit , Pbaedrus afinum naturae 
dedecus fab. at. lib. I. v. it. 
appellavit : Turn vero etiam 
Seneca in Agamemn. v. joo. 
feripfit : 

Fateffe propere , ac dtdecus 
clarae domus 

Afporta at oat! is , bate va- 
cat Regi et viro. 
ita latine etiam Nofter appel- 
Jare potuit militein caflrorum 
dedecus : Et fi hie ipfe pro- 
brofus miles dicitur dedecus , 
ex Phaedri ftilo eft , qui ab- 
llrada, ut nuucupamus , vo- 
cabula pro concretis faepiffi- 
nie , ut alibi etiam obferva- 
vimus , ufurpat. Sic fab. 
lib. I. y. 16. calnmitas, fab. j. 


V. It. improhitas fab. i. lib. II. 
v. 14. aviditas lab. 4. v. id. 
credulitas, Prol. lib. III. v.?4. 
Jervitus , atque fimilia paffim 
funt pro caiamito/o , improbo , 
avido , credulo , Jervo , atque 
huiufmodi. Tandem vero id 
dedecus aeque latinum ac re- 
dum eft . Silius Italicus 1 . 
Punic, v. 105. plane ad rem: 
(Jens red diva Pbrygum Cad - 
meat flirpis alumnos 

Foedcribus non acqua premif. 
fi fata ntgarint 

Dedecus id Patriae noflra 
depellere dextra, 

Haec tua fit laus , Nate ; velir . . 

(6) Nec . . dc turn. 

Legerem nec cadere in ilium , 
quae quidern ut certa haberi 
pofTunt. Nam fragmenta, lo- 
cus deficientium literarum , 
fententia , fyntaxis , raetrum 
nil potius recipiunt . Loquen- 
di autem modus purus eft at- 
que elegans. Cicero pro Syl- 
la c. 27. Non cadit in bos mo- 
res , non in bunc pudorem , non 
in banc vitam , non in bune 
bominem ifla fufpicio . Virgilius 
Edog. IX. v. 17. Hett eadit 
in quemquam tantum fcelus ! 

Plinius lib. XXXVI. hift. nar. 
c. 10. Non cadit in aJium turn 
abfolutum opus . 

(7) ars , . . , 

nCe M lt ' ^ aec fogmenta , et 
veftigia quae fuperfunt duo 
verba omnino, ut vifum eft, 
probant mars fcilicet , et in - 
tercefflt . Haec auteir. ad rein 
funt , quum mars pro bello, 

prae- 


Digilized by Google 



tit 


s ( 9 ) provodabat Barbarus t 

..Si 


praelio , pugna filmatur , ut 
omnes (ciunt , et interceffit 
proprie et elecanter ad pro- 
politum ufurpatut. V. Teren- 
tium Andr. V. x. v. 4. Cice- 
ronem I. ad Fatnil. Ep. 9. 
Caefarem 1 . Bel. Civ. c. ii. 
aliolque plures. Ante ifta au* 
tem verba quid fcrlptum file* 
tit liquido non confiat. Lo- 
cus leptem circiter literas tan* 
turn capit , quarum quarta 
videtur laris clare w , quinta 
i vel / , fexta item t : Ex 
quibus haud abfutde coniici 
poteft ledionem Codicis fuif- 
fe fonuito , ideoque totum he* 
tniflichium ttit Fortuito mars 
sntercejjit . 

_ (8) Is verficulus gravi vi* 
tio dubio procul iaborat. Ha- 
bet enim fpondaeum in fe- 
xta, et fyllabi falrem longior 
videtur, ut ut initio legendum 
fit . Praeterea to mars paullo 
port iterum occtirrit , et alia 
quidem potertate , quumque 
Ibi reftirtime plane ulurpetur 
hie fubdititium ac fpurium 
VtdetUt. Qnamobrem ego vet - 
ficnlum fic legere auderem ! 

Bellum font interceQif , et 
fidens manu . 

Ubi enim tarn gravia corrn* 
ptionis argumenta adfunt haud 
temere pro fortuiio potiori ac 
rnagis probabili fententia le- 
gitur forte , et fi loco etiam 
poftponitur fib. XII. pro vi - 
fiorem forte , legitnt Forte vi~ 
Siuem.. Quod fi infignior por* 
ro videtur imnuuario t* mars 
in bellum , animadvertendum 


ert non fcitiel in MSS. Au- 
dorum reliquorum Codicibus 
unum proaltetooflfendi ,quem- 
admodum praeter cetetos ob* 
fervavit Burmanniis ad Ovi- 
dii Metam. VJ. v. 464. Equi* 
dem non fum nefeius A u do- 
te m de praelio potius et pu- 
gna loqui , quam de bdlo , 
led palam eft bellum abfolute 
pro praelio ac pugna ab opti* 
mis Scriptoribus ufurpari : Ita 
quiderti Virgilius Aen. II. v. 
45 9 - 

Hie vent ingentem pugnam , 
era cetera nujquam 
Bella forent . 

Statius III. Thebaid. v. 666 . 
Scd prima ad clajjica ... • 
Ne mi hi tunc , monto , lituos 
atque arrna volenti , 
Obvtus ire pares , ventifqut 
nut ahte iiifa 
Bellorum proferre diem. 

Turn limilia Varro lib. VL 
L. L. c. j. Iuftinus lib. 1 1 * 
c. 1 1. XV III. c. t. , aliique 
plures . 

(9) ........... .Si 

Abllrufi ledio . Hie qUin* 
que circlter fupra decern li- 
terae Icriptae fuerunt . Pri* 
mlim verbum ad quatuor , uf 
puto , abibat , eiulque initia- 
Ils v quae non oblcure per* 
fpicitur , fitis commode t® 
voce indicat . Deinceps vera 
dilone an unum fantummodo 
verbum extiterit ex Codice 
peti nequit. Mediae enim li* 
terae deletae omnino funt , 
nullumque ftii veftigium reli- 
quetunt. Poltremas vero, r . 



1 


Digitized by Google 



. , bi . . .fque metuit (to) 


u , i non temere dixeris , et 
fi vcrbum veils ferns quant 
proximum,ni ipfum fuit, ha- 
beri poref't . Quamobrem nifi 
fall it opinio ad rotum locum 
rellituendum verbum unum 
defideratur feptem circiter li- 
terarum . Equidem animad- 
Verrens omniuo reqniri fubie- 
flu in vetbi provocabat illudque 
nonnifi Romanos fpectare , in- 
de reciperem noftros quod non 
fententiae modo, fed etiam lo- 
co plane congruit. Noftri di- 
cuntur quicumque ad nos per- 
tinent, poriflinium vero quum 
externis opponunrur* ideoque 
quum in fabuli de bello inter 
Romanos et batbaros agatur , 
refile latinus Scripror illos ab- 
lolute et xxt' ejoyw no [bus po» 
tuit appellare. Sic Cicero in 
Pifonetn c. 8. O nofter miferi- 

tors , quid facts } quod nulla in 
Barbaria qutfquam Tyrannus . 
Caefar de B. Gall. c. 26. Diu 
quum effet pugnatum impedi- 
ments: caflrijque nollli potiti 
Junt . Livius lib. VIII. c. 9, 
Divi quorum eft poteftas noftro* 
rum , bofttumque . Plinius lib. 
XII. C- 15. Batfami in tntum 
alia natura , quam nofiri , ex- 
terniquc prodiderant . Scio qui- 
dem voce noftro: ferus ad me* 
trum non refile procedure , fed 
leve efl , fi fcribamus voce fe- 
rns noftros t quae quidem tranf- 
pofitio inducenda omnino vi- 
detur quidquid loco t* noftros 
legatur . Quin ego fcriberem 
Voce ford noftros , quod certe 
potiorem habet fententiam , 


113 

( II ) primi mujjant duces. 


Ovidius de barbaris Getis lib. 
V. Trill. Eleg.7. v. 17. Vox 
fera, trux vultus . Eleg. XII. 
V. 5S- . 

Omnia babttriae tod a funt vo- 
cifque ferinae. 

Neque lefitioni obftat quod 
paullo poft legatur voce molti. 
Nam quum hie de barbaro , 
ibi de cinaedo apatur, habet 
potius quid venuftatis et ele* 
ganriae ilia loquutioniun op- 
pofitio. Praeterea vero obfer- 
vattdunl quoqne elf , quod 
Claudius Quadrigarius vetus 
Romanus tiifloricus fingulare 
certamen fimile apud A. Gel- 
lium No&.Afilic. IX. c. r?. re- 
terens inter ManliumTorqua- 
turn, et batbatom Galium fa* 
ftum , de ifto feribit : Extemp/a 
Jilentio fa£h cum voce maxi- 
ma condamat fi qui fecum de - 
pugnare vellet , uti prodiret , 
Et Silius Italicus de fimili 
certaminis provocation lib. 
XVII. v. 517, 

. . . clamore ferocl , 

Provocat increpitans bofleni. 

( I o) . . b 'l . . . fque metuit . Le» 
gerem fibi quijque metuit , qua* 
certa plane videntur . Locus , 
metrum , fententia , fragmen- 
ta ea una pofiulant . Livius 
autem lib. I. c. 9. Tantam in 
medio crejcentem rriolem fibi xc 
pofteris Juit metuebant . Qua- 
drigafius loc. cir. Gdlii Ne- 
mo ( Romano rum)audebat (pro- 
dire ) propter magnitudinem 
atque immamtatmi facies( Gal h ) . 

(it) Hoc loco omnino ex- 
cidifle vitfetur particula et , 
nam 


Digitized by Google 



f 


1 24 

cinaedus (1 2 ) hdbitu , fed mars viribus , 

...... fedentem ( 13 ) tribunals Ducem , 

. . voce molli ( 14 ): Licet ? Enimvero eiici virum ( 15 )* 
U .. n re atroci ( 1 6 ) Magnus Jlomachans , imperat. 

Turn 


nam fine ea neque fententia , 
neque metrum recle procedunt. 

(11) Cinaedus. 

Hie locus vacuus feptem fere 
literas capit , quarum initia- 
lis videtur T. Ideo legerern 
Tamen is , cinaedus . Is autem 
lit pueri norunt, habet pote- 
fiatein t« bic et th ille. Fuif- 
fent aliae le&iones. At ille , 
fed ille etc. Sed non addicun- 
tur . 

(1?) ..... fedentem . 

Scriberem adiit fedentem , quod 
loco et fententiae itacongruit, 
ut quamvis nullis veftigiis fir- 
anetur, non dubitaverim , ut 
verifimiliorem leflionem , ni 
genuinam malis , habere. Cet- 
te ex proprietate verbum ufur- 
patur . Cicero ad Q. Fratr. 
lib. I. Ep. 2. Quum Praetores 
diebus aliquot adiri non poffenr. 

Livius lib. XXXVII. c. 6 . A- 
dims Conful. Seneca in Here. 
Fur. v. 7$$. 

Aditur ille Gnoffius Minos foro. 

(14) . . voce mollt . Scri- 

berem et voce molli : nam bi- 
nae litcrae deficiunt, nec fen- 
tentia ac metrum aliud poftu- 
lant . 7l>51 

(15) Verficulus eft toto pe- 
de longior. Si feriberetur : 

Et voce molli . Licet ? Et eii- 
ci virum 

eommodum eflet metrum; fed 
quatn opportumjm to virum j 


vel potiils quid magis ir.e- 
ptum et inopportunum ? Vi* 
quis dicitut ob. vittutes ani- 
mi , ob fortitudinem et robut 
corporis : Cinaedi autem pro* 
pterea viri dici non poffunt. 
Et revera Auftot paullo poft 
cinaedum militem virum e(Te 
negavit , quum dixit : 

In quo iu&ura levis eft , quant 
fortem virum ! 

to virum igitur in VetCcuIo 
noflro fubditirium efl , atque 
ex Gloft'a dubio procul irre- 
plit. FortafTe feriptum fuerat: 
Et voce molli : Licet ? cum 
veto eiici. 

velipfum enimvero eiici . Nam 
fubieClum facile fubintelligi- 
tur, et elegantius, ni fallor , 
ob iram imperantis reticetur. 
Quoad numerum vero verfi- 
culi fimili fere pa£lo quem- 
dam f’uum claufit Phaedrus 
fab. 5. lib. II. n. 21. - 
Heus inquit dominus: Ille C- 
mmvero adfilit . 

(16J U . . n re atroci. Sci- 
licet nr in re atroci . Quod ex* 
ploratum atque egregium eft. 
Atrocenf rem dicebant Roma- 
ni , qua Respubliea aliquid 
detrimenti capere vidcretur . 
Salluflius Be!. Caril. c. XXX. 
Itaque , quod plerumque in atro- 
ci negotio foist , Senatus de- 
crevit , darsr.t operam Confutes 
r.t quid Respuilrca detrimenti 
cat 


Digitized by Google 



. 12 s 

Turn quidam fenior ex amicis Principis ( 17 )* 
Hunc ego committi fitius Fortunae arbitror , 

In quo iaclura levis ejl , quam jortem virum , 
Qui cafu viclus temeritatis te arguat . 

A fjen/ic Magnus , et permijit Militi 
Prodire contra , qui mirante exercitu , 

Viclo celerius hojli ab fault caput ( 18 ), 


caper et . C. LIV. Res tanta at- 
que atrox nos movit . 1111 au- 
tem fuperba Barbari provoca- 
tione non modo Romans ma- 
ieftas gravi contumelii’ affi- 
ciebatur , fed verebaturetiam, 
ne hoftis vi&oria contamina- 
rerur ec proftraretur. Quadri- 
garius : Deinde Callus irridere 
atquc linguam exfertare . Id fu- 
tito perdolitum ejl cuidam T. 
pAanlio Jummo gencre naio tan- 
turn flagitiunt ctvitati accidere. . . 
neque paffus eft virtutcm Ro- 
manam ab Gallo turpiter fpo- 
liari . 

(17) Principis. Ita quidem 
in Codice , atque , ut puto, 
rede. Pompeius enim hie non. 
dicitur Princeps fenfu , quo 
Imperatores ab Augufto didi 
funt principes, fupremus fei- 
licet Imperii moderator et ca- 
put , fed anterior! ac veteri. 
Videtur fane exercituum Du- 
cibus huiusmodi nomen abfo- 
lute tributum fuifle . Livius 
lib. I. c. 5. Principes utnmque 
pugnam ciebant,ab Sabinis Me- 
tius Curias , ab Romanis Ho- 
Jhus Hojlilius . Et fortafle Au- 
gustus , qui veterem Reipu- 
blicae fonnam tam religiofe 


tneri et fervare adfe&avit , 
nulla aliaratione Principis co- 
gnomen fufeepit , nifi quia 
eiufdem audloritatis ac pote- 
ftatis effet ac cognomen Im - 
peratoris . V. ad Tacit. Ann. I. 
c. 1. edit. Baftan. 1790. not. (s) 
Pompeius porro did potuir 
princeps quod fuiflet potentif- 
fimus Romanorum , et vere 
Princeps Civitatis : Cicero 1 . 
famil. ep. 9. Quum in Repu- 
blics Cn. Pompeius Princeps 
effet . Pro Domo fua c. 66 . 
Cn, Vompeium , quern omnium 
iudicio longe Principem effe Ci- 
vitatis vidsbat , et c. no. Qjium 
Principem Orbis terrae virum 
( Pompeium ) indufum domi 
contineres. Praeterea fic abfa- 
lute ipfe Cicero feribit Phi- 
lipp. VIII, C. *9. O DU im- 
mortales , quam magnum eft 
perfonam in Republics tueri prin<* 
cipis , quae non animis folum 
debet , Jed oculis fervire cixuum. 
et Pbaedrus fab. I. lib.V. v.4. 

. . . ipji Principes 

III am oj'culantur qua funt op - 
prejft manum. 

hoc eft principes Civitatis A- 
thenarum . 

(18) Verficulus ad return 

me- 


Digitized by Google 



1 16 

Viclorque redit (19). His turn Pompeius fuper : 

Co* 


metrum non procedit , nil] 
in quart! fedc reiiciatur fi- 
nalotphe. Id q 11 idem tieiipof- 
fet . Sed licenria eflet , qua 
parce et gravi ratione uteu- 
dum eft. Hie vero, ni fallor, 
nulla adeft cauft'a , qua iure 
eflet reiicienda . Quamobrem 
longe fatius, uno tanrumtno- 
do s addito , optimum me* 
trum in eo reftituitur, fi le- 
gal ur : 

Diiio celeriut bojlis a if adit 
caput . 

ubi animadvertendum eft to 
abfeidit melius , ut ego qui- 
dem arbitror, abatjcido quam 
ab abjando derivari. Nam eo pa- 
-dlo verficulusfit numerolior , et 
verbum ad earn fententiam fre- 
quentius a Scriptoribus uliir- 
patur , quemadmodum a Lu- 
gano lib. VII. v.6»8. IV.50J. 
Seneca inPhoenifl. v. 194. Si- 
Jio Italico lib. (XV. r. 47a. 
Martiali lib. III. Ep. 66 . a- 
liisque pluribus. Turn paffim 
Interpretes iunmneris fere Au- 
ftorum locis ubi voces ex ab- 
Jcinda irreplerant , refponden* 
tia ex abfeido reftituunt. V.Gro- 
novium ad Livium lib. XLV. 
c. 5. Munkerum ad Fulgent. 
Mytholog. I. c. it. Heinfium 
ad Valer. Flaccum lib. I. v_ 
827. et ad Prudent. Apotheof. 
v. 94$. et Obertum Gifanium 
Obfervat. Lat. Voce abjciflut. 
■Propofita igitur lediio nempe 
boftu abfeidit damnari et reii- 
ci non poteft . Fatendum ta- 
men eft illud bofti , quod Co- 
dex habet , maiorem vim at* 


? ue elegantiam praefeferre . 

fiiamobrem fi immutatio a- 
liqua in verficulum omnino 
inducenda eft , quid fi tan- 
tummodo abfeidit in. r tad it 
convertatur ! Lucanus VIII. 
Pharf. v. 677. 

Fontpei diro facrum caput 
erife recidit. 

Ovidius lib. IX. Metam- v. ?r. 
caput eft tmpune recifum . Prae* 
terea hoc pafio ilia verbi am* 
biguitas auferretur, quod Ipo 
flat! Aufloris gravitate levif- 
fimum non eft . Turn vero 
Quadrigarius loc. Gellii cit, 
in fimillitna occafionc : Ibt 
eum ( Galium ), air , evert it 
( Romanus ) et caput prae- 
cedit. Haud vero obftat pri-. 
mam t* recido paflim cor- 
ripi . lam enim plerifque , et 
nobis etiam alibi obferva- 
tum eft , particulam re in ver- 
borum compofitionem ancipi- 
tem omnino fuifle . Et fi in 
recido ucado prima producitur a 
Lucretio lib. I. 9.857. et 1062. 
lib. V. v. 281. a Propertio 
lib, IV. Eleg. 8. v. 44. Ovi- 
dio lib. X. Metam. v. 180. , 
et Phaedro tandem lib. III. 
fab. 17. v. iv. cur in recido 
a caedo produci non potetit? 

(19) Redit. Scribendum vi- 
detur redit, vel potius rtdiit. 
Nam hoc tempus, quod vo- 
cant, totius loci fyntaxis ex-. 
poftulat. Vidimus vero fab. 
IV. iterum feriptum in Codice 
redit magijltr pro ted i it mu*. 
g'Jier. 


Digitized by Google 



12 7 


Corona mi litis ( 20 ) equidem te dono libens , 
Quia vindicajli laudem Romani Imperii (21).* 
Sed cxtillefcant oculi fic , inquit , mei , 

Turpe illud ns (22) (2 3 ) , 

Ni/i iu abjlulijli . . , . me . . ( 24 ) . 


(20) Corona mi litis . Lege- 
rem atque inrerpuncerem Co- 
rona t whs, quae genuina le- 
dio videtur . Erenim recipien- 
dus effet fecus proceleufm. 
quo quadam ratioue ac tnodo 
utendum eft . Turn vero co- 
rona militis pro corona mili- 
tari , praeterquamquod nee e- 
leganrer nec laris latine , ut 
puto , did poteft , certe qui- 
dem 7n militis opportunum mi- 
nime eft , quum luciilenter 
plane atque perfpicue pateat 
nonnift de bellicis coronisRo- 
nianum Imperatorem loqui po- 
tuifte Praeterea quum no 
miles in ledione Codicis omni- 
no fubintelligendum fuifler , 
quam lepida locutio effet : O 
miles , corona militis le dono 
It hens . 

(21) Imperii. Scribendum 
potius Imperi . Nam fecus me- 
trum non conftat . Huiufmo- 
di antem crafts non in fimili* 
bus modo rite paftim eft ufur- 
pata, fed in ipfo hoc nomi- 
ne . Horatius Carm. I. Od. 
?. v. 25* 

S^item -uocet Divum Popular 
rut nils 

Imperi relus . 

(22) ns . Hoc 

loco verbum fuit odo circiter 
literarum , quodque in ans ter- 
niiuatum vrdgtur. Nihil aliud 


FA- 

fupereft . Equidem metro ac 
fentenria fpedatis lege rem i- 
nutans , quod profedo loco e* 
tiam egregie coneruit. 

(2^) Hie ve- 

ro omnia deleta funt , et ft 
veftigia aliqua coioris , quo 
exaratae fuete literae adhuc 
apparent, ita corrupta ac te- 
nuia funt , ut ne elementum 
quidem quoquo labore con* 
tenderim extundere potuiffem. 
Locus tarnen qui colore no* 
tatus cernitur quatuordecirn 
fere literas continere poteft , 
fed efte et aliae ad finetn ver- 
ficuli potuere, quum ibi po* 
tiffimum ita faepe evanuerint, 
ut charta fit fada candidior , 
Si licet igitur truncum verfi* 
culum , ut fieri poteft , ex in* 
genio reftituere, feriberem : 

Turpe illud imitans , is quod 
ante fecerat. 

Nempe Pompeius imitans il* 
lam turpitudinem , quam hie 
miles paulio ante fecerat , quunr 
in finiftram fuam exfereavir , 
fputumque digitis diftedt . Do- 
di potiora. 

(24)17* Hoc 

loco tria verba iuftae longitu- 
dinis fuifTe videntur . Poftre- 
mum ex fragmento , fenten- 
tia , metro , perlpicue fadum 
colligitur ex pronomine meus 
a urn* Primmu porro odo ii- 
t«{»« 


Digitized by Google 



128 

FABULA X. num. 53. 

IUNO, VENUS, ET GALLINA (*) 

De Mulierum libidine . 
(£uum cajlitatem Iuno laudaret fuam , 


teraruin numerum non exce- 
debat , quarum priores haberi 
tute polfunt s , a, turn r, et 
c fed minus certe . Medium 
vero plane evanuit, neque a- 
liud de eo fcimus quam lite- 
rh fere quatuor conftitifle . 
Quapropter fie hemiftichium 
legerem e farcin is opes meat , 
quum etiam illud e ubi feri- 
bitur a veftigiis Codicis indi- 
cetur , et cetera loco et me- 
tro apte congruant . Verba 
porro , ni fallor , probata funt, 
et fententia refla. Nam pri- 
mum farcinae funt militaria im- 
ped imenra . Caefar de Bel. 
Gall. II. c. 17. Legionem fub 
Jarcinii adoriri , et III. Bel. 
Civ. C. 75. Magna parte im- 
pedimentorum et farcinarum re - 
JiBd . Tacitus I. Anna). c.2j. 
Sarcinae fugientium (militum) 
direptae. Turn omne opum et 
fupclleflilis genus, undeMar- 
tialis feribebat lib. II. Epi- 
gr. 1 1. 

Salva eft et uxor , faranae- 
que , fervique , 
et Quintilianus Dedam. XII. 
c. 2j. Inants domus fitum du- 
cunt , iacent rtli&ac fine beredt 
farcinae ; et earum praefertim 
qua proficifcentes fecum fer- 


rtnt. Sic idem MartialisXII. 
ep. *2. 

O Iulianum dedecus Calenda - 
rum 

Vidiy yacerra, farcinas tuas 
vidi . 

et notum eft illud collige far- 
cinulas in Romano divortio 
ufurpatum. Pompeius igitur 
re£le, et vocabulo, ut ita di- 
cam , militari , quae fecum 
in ufus fuos in bellum profe- 
dlus ferebat , farcinas fuas di- 
cere poterat . Opes porro di- 
cuntur potiftimum res pretio- 
fiores , chariores , et magis 
exquifitae , ut aurum , argen- 
tum, atque eiufmodi . Virgi- 
lius Georg. II. v. 507. 

Condit opes alius dcfojfoque 
incub at auro . 
lib. I. Aen. v. 167. 

Corripiunt ( naves ) , oner ant - 
que auro port ant ur avari 

Pygraalionts opes pelago . 
Ovidius lib. I. Metam. v.140. 

EJfodtuntur opes irritamenta 
malorum . 

quamobrem ingens pondus au- 
ri atque argenti , et multa ve- 
ftis dici refle poterant opes . 
Praeterea quemadmodum hie 
ex.univerGs Imperatoris far- 
cinis , opes tantutn , fcilicet 
tat-. 


Digitized by Google 


129 

. . . . nditatis ( i ) caujfa non repellit (2) Venus (j) ; 

i N.. 


farcinae pretiofiores ablatae 
dicuntur , fic fupra ex omni- 
bus iumentis Ducis,uni mu- 
li abadi, qui eius gaza one- 
rari erant. 

(*) Romulus, quern Rimi- 
cius edidit lib. III. n. 8 . fe- 
bellam hanc haber , totque 
in ea Auftoris noftri loquen- 
di modos fervat , ut dubita- 
ri plane non pofle videatur , 
quin ex iftis tpfis ianibis in- 
terpretatus earn fuerit . Id au- 
tem quanti interfit vidimus 
in Diflert. I. de Audor. Fa- 
bell. novar. 

(1) . . . . nditatis . Repo- 
nerem iucunditatis , quod om- 
nino exploratum videtur . Nam 
unum certe eft, quod loco et 
fententiae perfede congrust . 

. Fecunditatis , rotunditatis , alia- 
que huiufmodi loco quidem 
recipiuntur , fed abfurda lunt. 
Praeterea Romulus habet hie 
iocandt cauffd , et paullo pod 
in noflro eft toco , quemadmo- 
aum nos legimus. 

(2) Repellit. Scriberem re- 
pulit . Verficulorum enim fyn- 
taxis hoc quidem tempus ver- 
bi , quod vocant , non illud 
poftulat ; neque febellae Phae- 
dri , quod ad XVIII. lib. III. 
inonuimus , nec iftae novae 
a praefenti tempore umquam 
inchoantur. Praeterea repellit 
corrumpit metruni. Nam vel 
pedem vitiofuni in verficulum 
inducit , vel euin fecit fyl- 
laba longiorem. Vocem au- 
tem , quae fententiam , fyn- 
taxirn , et leges carminis let- 


vet , nec non ledioni Codi- 
cis quam proxime accedat, nifi 
repulit aliam non novimus. 

(}) Verficulus igitur com- 
mode, ut videtur, procedir , 
quum legimus: 

. Iucunditatis can [fa non repu - 
Ut Venus. 

eum tamen totum probatum 
et genuinum nondixeris. Nani 
quid eft, quod iucunditatis c-iuj- 
Jd non repulit Venus ? Quod 
eftverbi fubiedum? Etquatn- 
vis fingatur de Iunonis ia- 
dantil agi , ineptum t’uiftet 
dicere Venerem , ut fefe ob- 
ledaret earn non refellifTr , 
quum potius dicenduui fuif- 
let, ut iram fuperbae atque 
imperiofae Deae vitaret. Prae- 
terea legeuti facile patet , quae- 
quae fit fententia, quae ex i- 
ftaledione extundi poflit , earn 
non rede ceteris cohaerere . 
Quamobrem ego omnino fa- 
tius efie arbitrarer unius lite- 
rulae, nempe m adiedione fcri— 
bere : 

Iucunditatis cauflam non ri - 
pulit Venus . 

eoquepado fententiam in Co- 
dicis verficulum inducere , quae 
vera plane ac fincera videa- 
tur. Ea elTet huiufmodi : Ve- 
nus non reiecit, repulit , omi/it 
earn cauffam , occafunem , op- 
portumtatem obledandi fefe at- 
que alios . Catiffa fane inter- 
Aumocctfio eft. Cicero de Di- 
vin. c. 2. Mibi cauftam expli- 
candae Pbttojopbiae attulit gra- 
vis cafus Ci vital is. V. ad Fa- 
mil. Epift. iz. Staiim cauftam 
it lam 


Digitized by Google 



130 

N . . 1 .. que (4) ut affirmaret effe illi parent', 
.... rro gaffe Jlc Gallinam dicitur (j).* 

. . . fodes ( 6 ) , quanto pojjis Jatiari cibo . 

R. ...ndit ilia ( 7 ).• quidquid dederis fads erit 

S. . . t (8) concedas pe dibus aliquid fcalpere . 
Ne fcalpas , inquit , (ads ejl modius triad ? 
Plane , immo nitnium efl , fed permitte fcalpere . 
Ex toto , ne quid fcalpas , quid defideras ? 

Turn denique ilia fajfa efl naturae malum: 

Licet horreum mihi patent, ego fealpam tamen (9). 

1U- 


illam totam et tempus ampere . 
Terentius Andr. V. I. v. 18. 
Uii ea cauffa , quamabrem baec 
faciunt , erit ademta . Venus 
orro Dea iocorum et ri(us 
abita fuit, unde ab Homero 
vocata faepe in- 

venitur, et iflo eius iocorififfe 
revera luno dicitur. Tandem 
Romulus pro toto Noflri ver- 
iiculo habet iocandi caufjd , quod 
certe leftionem propofitam fit-! 
mar . 

(4) N . . I . . que . Le se- 
re m nullamquc , quod fragmen- 
ta , locus, fententia plane ad- 
dicunt. Nuttumque peccaret in 
genere,quod Grammatici vo- 
cant , quum de femina aga- 
tur. 

(5) .... mgaffit . Scili- 
cet interrogajje , quod quifque 
videt . 

(6) . . . fodes . Reponerem 
die lodes. Verbi quidem nulla 
vefiisia fuperfunt , fed illud 
probatum dixeris , quum lo- 
cus aliud non fulcipiat, quod 
ram recte fententiae, et me- 


tro conveniat, Terentius An- 
dr. 1 . I. 57. Rogitabam , beus 
puer die , Jodes . Iuvenatis Sa- 
tyr. VI. v. 179. 

Die aliquem , fodes , die , 
Quintiliane colorem. 

(7) R.... ndit ilia . Nem- 
pe refpondit ilia. 

(8) S. . . r.Legendurn pu- 
to Jed ut, quod omnibus fpe- 
dlaris explpratum videtur . 

(9) Ut verficulus hie refle 
pedibus conflet necefle efl, ut 
recipiatur proceleusmaticus vel 
in tertia vel in quarta fede . 
Ego omnitis mallem in rer- 
tii, ut una faltem caefura in 
verficulum inducatur . lam fu- 
perius fab. II. obfervatum efl 
turn in fabellis Phaedri vul- 
gatis , turn in iflis novis of- 
fendi aliquando proceleufma- 
ticon , ideoque locum hunc 
minime follicitandum conten- 
derem . Sed fi iflo pede par- 
ciffime Scriptores ufi funt , li 
verficulus parum eft nuinero- 
fus quid fi loco mibi lecamus 
mi , quod Lucretius III. v.10 6. 

Vir- 


Digitized by Google 



T 3t 

Ri/ijfe hwo dicitur Veneris iocos (i o) , 

Quia per Gallinam denotavit Feminas . 

FABULA XI. num. 5$. 


PATERFAMILIAS ET AESOPUS (*) . 


Quomodo domanda Jit ferox iuventus . 


P 


aterfamilias faevum habebat filium . 

i 2 



Virgilius VI. Aen. v. 104. Ti- 
bullus I. Eleg.7. v. 69. , alii- 
que paffim, et plane irequen- 
tiffime Carullus et Propertius 
ufurparunt? Turn quidem, ni 
fallor, melius res procederet. 

(to) locos njiffe . Huiufmodi 
leftionem nequaquam proba- 
ta m dicerem . Tali enim fyn- 
taxi rid ere eft dendere ac iltu- 
dere , quum ex totius fabellae 
ratione verbum abfolute fu- 
mendum videatur in fententia 
ridendi , rifusqueedendi . Et re 
quidem vera Romulus feribit: 
Ai quod diElxm luno rififfe di- 
citur. loci autem funt di8eria % 
feu difta ajrguta , lepida , facer a, 

iucunda , unde Cicero ad Atti- 
cumXIV. Epift. 1?. Ioca tun 
■plena facetiarum. et Ovidius III, 
Metani. v. 310. 

Forte lovem memorant . . . 

vacua . . agitajje remiffot 
Cum lunone iocos. 

Ideoque aliquando ipfae fabel- 
lae Acfopiae diftae funt ioci , 
quod latius nos perfecuti fu- 
mus in Differt. 1 . de Autt. 


Fabul. Nov. Cap. I. §. I. quia 
et earum dos eriam fit move- 
re rij'um , ut ait Phaedrus , 
in Pro), lib. I. Quamobrem 
non rift (ft iocos , fed rififfe toco 
feriberem. Syntaxis et merrum 
reciperent etiam iocis . Sea ego 
illudomninopraeferrem. Nam 
five hlc tocus ipfe Apologus 
efti ut ex his quae modo di- 
ximus probabile fit , five di- 
ftuin argutum et lepidum , 
quod eo continetur, certe in 
lingulari numero ftatuendus 
videtur . Romulus potto non 
ad quae diBa , fed ad quod ds- 
8um, quod to ioco eft , reti- 
net ac lervat. 

(*) Haec fabella occurrit 
etiam apud Romulum Rimicii 
lib. 111. n. u. certumque vi- 
detur ex iftis verficulis folu- 
ram atque interpretatam fuif- 
fe . Occurrit quoque apud A- 
nonymum Elegiacum, qui Sa- 
lo Parmenfis dicitur, et quam- 
vis ftilus et locutio difereper, 
totius fabellae ratio tarn f.nii- 
lis et par eft, ut dubitari non 


Digitized by Google 



Ill 

Hie e confpe&u quum patris (i) recejferat 
Verberibus fervos afficiebat plurimis , 

Et exercebat fervidam adolefcentiam . 

Aefopus ergo narrat hoc breviter Seni : 

Quidam iuvenco vetulum adiungebat bovem . 

Is quum refugiens impart collo iugum , 

Aetatis excufaret vires languidas: 

Non efl quod ....as (z ) , inquit , illi Rufticus, 
Non uc l.b., (3), Jed ut iflum domes , 


j>o(Te videatur , quin ex Au- 
doris noftri libello defumta 
fuiflet . 

(1) Quum patris. Non qui- 
dem maTe; Sed fatius fortafle 
ad fyntaxim atque ad verficu- 
]i numerum fcriberetur patris 
quum. Patris autem , ut et pue- 
ri feiunt, primam ancipitem 
habet , eamque revera pro- 
duxit Ovidius in Ibin. v. 348. 
feribens : 

ingut tui catftu vijeera pa- 
tris tas. 

Propertius III. Eleg. 3. v. 29, 

Ergo Mufarum , et Stleni pa- 
tris imago. 

Phaedrus fab. 6. lib. IV. v. id. 

Hie cede patris Pe/iadum 
infecit manus . 

( 2) Non eft quod . ... as . 
Scilicet non eft quod timeas , 
quod exploratum eft . Loco 
congrueret et metuas , idem fa- 
ne etiam fententia, fed vefti- 
gia timeas non metuas lucu- 
lenter indicant . Phaedrus au- 
tem fab. I. lib. II. v. 7. 

Cui placidus ille : non eft 
quod timeas, ait: 

(?) L.i Legerem 


laborer facio. Primum ex frag- 
ments , numeroque deficien- 
tium literarum certuin plane 
videtur. Alterum etiam com- 
mode ex velligiis fefe prodit, ut 
ego de ledionis verirate non 
dubitarem . Addo , iungo , quod 
Romulus habet, loco et fen- 
tentiae non male congruerenr, 
fed ea uequaquam addicunt 
vefligia . Ilia porro verba 
rei et fententiae convenient. 
Verum eft laborare fignificare 
plerumque affedionem quain- 
dam in agente immanentem, 
fed eft etiam operari , opus 
facers , in opere lefe exer- 
cere, ad quam fenteutiam hie 
fumitur , et quae , ni tailor 
prima et ingenita fuit vocis 
poteftas. Nam fieri plane vi- 
detur a Graeco j 5 *pY‘“ feu 
, ut «vsp*/£« . Pro- 
pertius autem IV. Eleg. g. 

v- ??• . 

NoEiibus bibtrnis caftren/ia 
penfa laboro. 

Valerius Flaccus VI. Argon. 
V. 124. Cuhufque laborat . PI i- 
nius Proem, lib. XXIII. Ex 
me parata omnia , nec curvo 1 a- 
boran- 


Digitized by Google 



1 3 3 

. . . .. . ..... nu (4) mulcos reddit debiles . 

S . . tu turn ( 5) tecum ajjidue retines , 

genium ( 6 ) comprimis dementia : 

i 3 . • de 


bo rands , fed fe porrigentia til - 
tro : Tacitus de morib. Ger- 
man. c.XLV. Trumenta , cete- 
ra fique fruBut patientius quam 
pro fotita Germanorum inert: A la- 
borant . Turn Virgilius Georg. 
I. v. jz^. Aen. II. v. ?o6. etc. 
laborer bourn dixit , quae bo- 
Ves laborar.int. Tandem Ro- 
mulus fcribit non at labor ms 
xor iungo . Quoad facto vero 
nihil eft,quominus eenuinum 
habendum fit ; eius enim po- 
reftas latiffime patet , neque 
Larinis verbum aliquod atti- 
vae , quam vocant , fignifica- 
tionis eft , quod per illud ex- 
primi aliquando non poflit. 

(4) ...... re nu. Le- 

ge re m qui catce et cornu , quae 
ledio cenuina plane ac fince- 
ra videtur. Certequidem earn 
unam probant fragmenta, locus, 
fententia, et metrum . Turn 
Romulus hie fcribit : quum 
per calces vagas et cornua ali- 
quem laeferit , et paullo fupe- 
rius : vitulus vero calce et cor- 
nibus eiiciebat iugum a cervi- 
ce . Boves vero etiam calci- 
trant , ita ut inde adagium 
fadum fuerit Graecis ac La- 
tinis adverjus fiimulum calces > 
quum boves eo altius a bu- 
bulco ftimulis fodiantar , quo 
contumacius calcitrant . De- 
mum calx fingulari numero re- 
de ad hanc fententiam ufur- 
patur. Horatius II. Satyr. 1. 
v. j S . 


i . neque calce lupus quern 
quant , neque dente petit bos . 

Ovidius III. Faft. v. 755. 

llle cadit praeceps, et calce 
feritur afelli. 

Alfenus IX. Digeft. Tit. I. 
Mula ealeem reiecit , et crus 
agafoni fregit . 

(5) S .. tu ..ft ..turn. Seri— 
berem fie tu nifi natum , auae 
etiam explorata videntur. Hanc 
enim letlionem omnia poftu- 
lanr et recipiunt . Turn Ro- 
mulus : Sic oportet quemquam 
filios fuos domare. Phaedro au- 
tem plerumque filii nati di- 
cuntur ut fab. 24. lib. I. v. 4. 
fab. 10. lib. III. v. 22 et 4 t» 
fab. 17. v. 11. etc. De veri- 
tate igitur ledionisdubitan- 
dum non eft : Nefcio tamen 
an feribendum potius fit ob 
verficuli numeruin : Sic nifi tu 
natum , vel etiam Sic tu ni 
gnatum , quae iudicio au- 
rium potius probantur. Gna- 
tum vero pro natum oaffim 
Scriptores habent , et Achil- 
les Tatius Obfervat. c. XVII I. 
r.on Catullum modo , fed i- 
pfum Virgilium iftudunumru- 
furpalTe ratus eft. 

(6) ......... genium. 

Hie duo verba feripta faille 
videntur . Altcrius hoc infi- 
gne fragmenrum fupereft, pri- 
mi vero nullum praeter quae- 
dam veftigia initialis literae 
F. Legerem tamen eiusque in- 
gen’um , quod loco , fragmen- 

to, 


Digitized by Google 



*34 

. . de ne (7) querela, maior accrefcat domus : 
Atrocitati manfuetudo ejl remedium . 

FABULA XII. num. 61. 

AESorUS ET VICTOR GYMN1CUS 


Quomodo comprimatur aliquando iaclanda 

one Viclorem (1) gymnici certaminis 
laclantiorem quum vidijjet Ae/opus (2) , 


In- 


to , fententtae aptiffitne Con* 
gruit. Saeiiumque locus non 
capit , et fragmentum reiicit. 
Hie autem leftione ingenium 
fnmitur in malam paftem; at 
id latinUm eft , unde prover- 
bium illud redire ad ingenium , 
et Livius lib. II. c. 22. Vol- 
feis levatis mttu , fuum rediit 

ingenium. 

(7) . . de ne . Nempe vi- 
de ne, quod cundta probant . 
Verum eft ad metrum corri- 
piendam efle alteram rn vide , 
fed rite re&eque id fieri po* 
teft. Valerius Flaccus lib. V. 
v. sps* ut non pauci legunt . 
Incumbent O dry (fa men, Tide 
lata cement em . 

PeBora. 

Perfius Satyr. I. v. toy. 
Auricular. Videfis ne maio- 
rum tibi forte. 

Turn nemo nefeit etiam in 
vrde»e ' feu videfne ? mediam 
corripi , quod fingillatim ob- 
fervavit Servius ad Virgilium 
Aen. VI. v. 780. Phaedrus tan- 


dem fiib. 6 . lib. III. v. 3. pla- 
ne ad rein : 7“ 

Ftdene dolone col turn cotn- 
pungam tiii . 

V. Part. I. 11. 10. 

(1) Forte viBorem . Scriben- 
dum eft FiBorem forte. Nam 
fecus in prima capitalis ille 
trochaeus offenditur , quam- 
obrem ipfe Phaedrus vel num- 
quam prorfus, vel femel tan- 
tummodo initio verficulorum 
tarn vocem collocavit . 

(1) Verficulus hie turn ver- 
bis turn fententiaeft fatis ele- 
gans , clauditur tamen fpou- 
aaeo , qui in ifti fede petlis 
eft, ut aiunt, iamborum . At- 
que id quod vere crucem fi- 
git eft, nullam aequam viani, 
rationemque probabilent ad- 
huc apparere , qua leflio ge- 
nuina inveniatur , vel verili- 
milior. Si retinetur to Ae f 'o- 
pus , cetera verba ita conver- 
tenda funt , et immutanda , 
ut priorem verficuli faciem vis 
agnoveris: Si contra to Aefo- 
pur 




Digitized by Google 



r * 3J 

Interrogavit ampliufne adverjarius (3) 

i 4 Va- 


pus reiicitur turn fabella prin- 
cipe pevfona privatur , neque 
facile inrelligitur quomodo ea 
in fabellarrt irreperit, nifi ex- 
Audtore proceffit . Quamob- 
re.n etiamfi rede ad metrumj 
atqne ex Phaedriana fimplici- 
tate legeretur : 

labiamiurem quum vidifjet vir 
fopbus. 

idqne plane ad rem efTet , fi 
de Philofopho vetere ac efo- 
phifla fermo haberetur ; at- 
tamen ledtionem fincerarn af- 
firmare nonauderem. Etquurri 
~o Aefopus fequiri in tabel- 
la videatur, dodtique vifi con- 
tendant neque poetarum llcen- 
tia , neque neceffitate me- 
tri , neque noininis fingulari- 
tate, neque Comicorum exem- 
plis licere fpondaeum in fe- 
xta fecfe recipere : ego potius 
eius norriinis loco fcriberem 
Plfryx Sipbus, vel potius Pbryx 
Sencx , quod ipfam fenrentiam 
commode fervafet , atque ad 
vulgatas carminis leges recte 
procederet, ideoque credi pof- 
fet to Aefopus ex Glofla at- 
que interpretatione Gramma- 
ticorum intrufurh fuifle . In 
fabellis auteni quae Aefopicae 
dicuntur, in fabellis in quibus 
Aefopus pa (Tim inducitur re- 
dte , ni fallor , is vocari po- 
teft k*t’ s| o£i)v pbryx fenex, vel 
pbryx fopbus . Plerique fane 
eum Phrygem dixetunt, infer 
quos ipfe Phaedrus Prolog, lib. 
III. v. fa- qui plefumque e- 
tiam appellat fenern , quemad- 
niodum alibi etiam obl'ervavi- 


hms . Praeterea hotuni eft grag- 
cum adagium j, quod Suidas 
refert ex Aefopi "vita defum- 
tum nxWoii 0 *ou<( , necnon 
fabellas atque apologos Aefo- 
pi dittos fuifle opu- 

yist \oy»t Vel t» 4 puyos Xoyas 
V. Maximum Tyriurri DifTerr. 
XXV. 2. et Ioailn. Stobaeum 
Sermon. XLVII. Tandem fi 
Ovidio X III. Metarn. v. 274. 
Pbryx pius eft Aeneas , IV. de 
Ponto id. V. 18. Pbrygtus fenex 
eft Antenor , fi Senecae in Her- 
cul. Oet. v. 1077. eft Tanta- 
lus , quidni in fabelli nofira 
pbryx Jeriex erit Aefopus ? At 
pbryx fenex aiiribils quodam- 
modo eft afperum . Efio . Pbryx 
fopbus a ftiio Phaedri atque 
Auftoris abhorrere videtur . 
Ceterum Dodtt potiora . 

(j) Hie verficulus ad reee- 
ptas atque adfuetas carminis 
leges non procedit . Haberet 
cnim in fexta cladtylum vel 
creticum. Si quis in tertia 
amphibracum recipere mallet, 
rem quidem componeret , fed 
animadvertendum ei elt par- 
cifTime omnino iflo pede e(Te 
utendUin, qui turn folummo- 
do retinendus videtur , quum 
verficulus eo expundto conci- 
dat plane , ac corrurapatur . 
Ar quum emendatio facillime 
fefe prodit , et aequa ratione 
fe probat, quidni pedem reii- 
ciemus , quern elaboratiores 
iambi numquam fortafle agno- 
verunt ? Quamobrem ego po- 
lios loco it ampliufne repone- 
rem an plus, et legerem : 

In- 


Digitized by Google 



J 3 6 

Valuijfet fuus ( 4 ). Me : ne ijlud cLixens , 
Multo fuere vires maiores meae . 

Quod , inquit , ergo , finite , meruifii decus 
Minus valentem fi vicifi't fortior? 

Ferendus effcs , forte fi te diceres 
SuperaJJ'e , qui effet (}) melior viribus . 


FA- 


lntenogavit an plus adverfa- CefTit ne. 
rius . (4) Valuiffet fuus . Legen- 

quod ipfam priorem fenten- dum e(l valuiffet tins, vel fuus 
tiam fervat , et metrum in- valuiffet. Nam fecus trochaeus 
fuper habet optimum. Turn offenditur, qui verficulum cor- 
fyntaxis refta eft . Cicero II. rumpit. Equidem praeferrem 

in Catilin. c. 6. Quaefivi an primum. Nam fuus ad Aefo- 

apud Leccam fuiffet . Plinius pum quoque referri poflet , 
in Panegyr. c. 64. Interrogo quod ambiguitatem pareret . 
me identtdem an an, tier ins . I- Turn nullo ncgotio alterum 

terum Cicero I. de Legib. c.i. pronomen in alterum tranft- 

Ix bis alius also plus bales vi- re potuit . Ceterum vero fuus 

etPlautusinTrucul.IV. valuiffet , quum potiftimuiu 
3. v. jf. leflioni Codicis propius acce- 

Ancill. Plus poteft fur plus deret haudquaquam damnarcm. 

valet: (O Effet. Keponendum eft 

Callicl. Vie eras, plus vale- fuiffet . Nam fecus integro pe- 
bat, vicit , quod petebat , ab- de verliculus truncus eft. E- 
fiuht . mendatio autem eft leniftima, 

Nullo tandem negotio to et facillime tempus pro tem- 
an plus in ampliufne tranfire pore fcribi potuit. Praeterea 
potuit. Nam ex anplus faflum fyntaxisetiam potior eft, quum 
fortafTe amplus , hinc amptrus, meruifii , vici/h , jupcraffet , non 
et quum interrogation^ par- effet poftulent , led fuiffet. 
ticuia omnino requirererurac* 


Digitized by Google 



FABULA XIII. num. 64. 


*3 7 . 


ASINUS AD LYRAM. 

Quomodo ingenia faepe calamitate intercidant 

finus iacentem vidit in prato lyram . 
AcccJJlt , (1) tentavit chordas unguld ; 

Sonuere taclae . Bella res mehercules 


Male cejfit , ait , artis 


(0 Hoc loco interponerem 
. particulam et, turn quod earn 
fententia egregie recipit , rum 
poriffimum quod fecus totius 
verficuli metrum nequaquam 
conftat. 

(js) Verficulus pedibus fuis 
haud re£le conftat, nifi in vo- 
ce quia producatur fecunda . 
Ritene autem id fieri poffic 
vehementer ambigitur . Per- 
fpicue fane apud Phaedrum le- 
gitur lib. I. fab. f. v. 7. 

Ego primam tollo nominor quia 
Leo. 

Quamobrem haud pertinaciter 
contendercm follicitandum effe 
fabellae noftrae locum. Atta- 
men non pauci Jnterpretes do- 
fliffimi Phaedrianam leftionem 
corruptam rati funt, et quif- 
que, ut vifum efl, illam ftuduir 
emendare. Praeterea Scripto- 
res reliqui plerique omnes,et 
ipfe Phaedrus alibi, alteram t# 
quut perpetuo corripuerunt , et 
ii Aufoniu; Carm. VIII. in 
ProfelT. Burdip. v. 7. earn pro- 
ducere vifus ell; id certe fe- 


quia fum nefcius (2) . 

Si 

cit ratione caefurae, qtiemad- 
modum obfervavit etiam Vof- 
fius de Art. Gramm, lib. II. 
c. 24. Quin fi et alia ex cauf- 
fa feciffet haud gravis aufto- 
ritatis eius exempium fuiffct, 
quum ea aetate vixifiet Au- 
fonius, qua in veteres profo- 
diae regulas non leviter Poe- 
tae peccarent . Quamobrem erit 
fortalTe fatius , fi ait tantummo- 
do in tnquit immiitato, emenda- 
tione leviflima metram opti- 
mum, et numerofior verficulus 
comparetur. Verba ipfa plane 
fententid funt , et ea idcirco, 
quae nullo negotio permurari 
inviccm potuiflent. Tum-Phe- 
drus vix fexies in omnibus li- 
bellisfuis to ait ufurpat, inquit 
vero fere quinquagies . Tan- 
dem haud videtur Scriptorem 
diligentem ed licentia uti vo- 
luiffe qua potiffimum ram faci- 
le abftinere potuiflet. V. Hoeg- 
ftratanum ad fab. 5. lib. I. v. 6 . 
et ad fab. 10. lib. III. v. $. 
Quid vero fi totus fabellae 
locus interpungatur ac lega- 
tur hoc paftoi 1 . . . 


/ 


Digitized by Google 


1 3 8 

Si reperijfet aliquis hanc prudentior , 
Divinis aurcs obkclajfct cantibus . 

Sic facpe ingenia calamicate intcrcidunt. 

FAEUJLA XIV. num. 66. 


MU LIEU VIDUA , ET MILES (*) . 

Quanta fit inconfantia et libido mulierum . 

]per a.iquot . nnos ( r J quaedam dileclum virurn 
.mi fit (2), ct Carcopbago corpus condidit 3 


. . . Bril a res mebereules f 

Sed male cejjit , ait , artis 
quia turn nefcius. 

(*) Haec fabell.i quoad fub- 
ie&am quidem materiam non 
ienota, fed iampridem longe 
Celebris fuit ac late rilleata. 
Elecanter etiam hiftoriolain 
narravit in Satura fua c.l 10. etc. 
■Petronius Arbiter ; iisdem in- 
de verbis mutuatam Joannes 
Sarisberienfisin Policratic. lib. 
VI lie. 1 1. edidit : tumS.Evre- 
montius gallice vertit inOeuvr. 
meles Tom. II. §. IV. pag. »j. 
et loannes Fontanus inter ce- 
reras fabellasfuas lib. XII.n.?o. 
politis verfibus expreflit . So- 
lutis vero atqu'e interpretaris, 
ut plane videtur, Auftoris no- 
ftri verficulis apnd utrumque 
Romulum . legitur n. jo. apud 
Salonem Parmenfem n. 50. > 
et Anonymum quemdam fa- 
bularorem, quern Nicolaus Ri- 
Saltius Praef. in Phaed. edit. 


. quo. 

Hop. adducit. Quin vero la* 
tins qu 'que hifloriolain eft 
profecutus Andlor Romanenfis 
fabulae quam feptem Sapier.tes 
infcripfit, Maximus Planudes 
fabcllam fmiilem Aefopo atrri- 
buit , quaindam eius fpeciem 
Francifcus Volterius in Za- 
dig expreftir, et Petrus Iam- 
bus Marteliius abfolutum Co- 
rufoediae thema eft mutuatus 
ill Septato del Team Ila/.Com. 
Che bet pazzi. 

(t) Per a . iquot . nnos . Nem- 
pe per aliquot annos , ut palani 
eft . Romulus vero Nilantii 
hunc loquendi modumfuis for- 
tafTe temporibus aptans fcri- 
pfit : lam dudurn quaedam fe~ 
trnina . 

(1) . mipt . Nenipe anii- 
ftt , quod unum fententia pro- 
bat : omifit ad rem non eft . 
Honefte vero atque elepantcr 
amitti dicuntur , qui nobis ca- 
riores mortem obeunt. Cice- 
ro 


Digitized by Google 



*39 


♦ quo . . . velli ( 3 ) nullo quum poffet modo , 

Et in fepulcro lugens vitam degeret , 

Claram affequuta ejl famam cajlae virginis . 
Incerea fanum qui compilarant lovis , 

Cruci fuffxi iuerunt ( 4 ) poenas Numini. 

Horum rel/quias ne quis poffet tollere , 

Cuflodes dantixr tnilites cadaveium , 

Monunlefitum: iuxta , Mulier quo fe inclu fe rat 
Aliquando /(tie ns unus de cuflodibus , 

Aquam rogavit media, nocle ancillulam , 

' Quae 

\ 

roIV. Famil. Epift. 6 . Q. Ma- gilius Aen. IV. v. 544. ait , 

ximus qui fihum Confuhrcm a- An Tyriis omniqut manu fh- 
mifit . Atque alii pafFim . Quin pata meorum 

Plinius Caecilius ad uiiam fe- lnjequar ? Et quo; Sidonia vix 
re huiufmodi ferttentiam fae- urie revelli, 

pi (Time in Epiftolis fuis VO- Rurfus apr.m pelage} 
cem ufurpat. Demum Romu- Ovidius VI. Faftor. v. 513. : 
lus Rimicii fcribit : Femina Iniiduntquc manum , puerum- 
quae amifcrat Virum. que revellere tentant . 

(j) . qua . . velli . Lege- Statius denique III. Theb. 
rem a quo revelli. Non male v. 37$. : 

quidem teponi poflet a quo Quam durum nalit, tbalamo 
divel/i : Nam fatis eleganter quam trifle revelli , 

iftud etiam verbum ufurpari Quam Patria . 

ad propofitum videtur . Sal- (4) Luerunt. Sic quidem in 

luftius in Catil. c. 50. ! Dim Codice feriptum eft, et pror- 

vellere literos a parentum com- lus refle. Nam praeterquam- 
plexu . Virgilius Aen. VIII, quod iftud verbi tempus fen- 

v. 568. : dulci amplexu divel - tentia probat , metrum eft 

lerer . Horatius Carm. I. Od, optimum • Penultima verbo- 
3 6. v. 19 : Nec Damalis novo rum in erunt palTim a Scri- 
divelletur adultero. Attamen re- jptoribus corripitur , veluti a 
velli genuinum dicerem , quum Tetentio Prolog. Eunuch, v. 
ipfum non alterum probent Jo. Virgilio Edog. IV. v.61. 

Codicis veftigia. Turn Auony- Aen. II. v. 774. X. v. 334. 

mus Fabulator elegiacus feri- ipfo Phaedro fab. 19. lib. IV. 

bit: mulier ncquit bac de /ede v. 1. fab. 20. v. 1 6. etc. et aliU 

revelli. Praeterea idem Vir- pluribus. 


Digitized by Google 



140 

Quae forte Dominae tunc adfflebat fuae j * 
Dorrnitum eunti , nafnque lucub rave rat , 

Et u(que in ferum vigiltas perduxerat : 

PauUum reclufs foribus Miles profpicit , 

Videtque aegram , et ( 5 ) facie pulchrd feminam . 
Corriwtus animus illico fuccenditur , 


Uriturque fenjim impud 

(5) It . Legersm otnnino 
fed , quod genuinam fenten- 
tiam , et iuftum lr.etrum ver- 
ficulo reddit. Et fane urrum- 
que corrumpit . Quam facile 
porro alterum in alterum abi- 
le potuerit nemo non videt . 

(6) Impud cupid . . . 

Reponerem impudicitiae cupi - 
dine . Nil, enim porius ifta 
fragmenta, deficientium I i rc- 
rarum numerus , et nonnulla 
quoque earum vefHgia poftu- 
lare videntur . Verba porro 
probatae notae funt. Plautus 
Amphitr. II. 2. v. 189. Tu ft 
me impudicitiae captas non pa- 
tes capere , ill Petfa 1 1 . 2. v. 1 1. 
ut J'oleat opprotrari impudicitia. 
Tacitus Ann. V. c. ;. impudici- 
tiam nepott obieElabat . Idem 
<!e cupidine dicas , cuius exem- 
plaOvidiuslV. Metam. v.546. 
XIV. v. 6J4. Faftor. V. v.119. 
Virgilius IV. Aen. v. 194. 
aliique plures fuppeditant . 
Quamobrem verlicuius , qui 
ex Codicis fide proferri vide- 
tur, nempe: 

Uriturque fenjim impudicitiae 
cupi dine. 

turn ratione fententiae , turn 
proprietate verbornm rede , 
ni fallor, procedit . Sed quid 
dicemus, quum graviflime in 


cupid ... (6). 

’ Sol. 

regulas carminis peccet , et 
exploratum propterea videa- 
tur a Grammaticis interpola- 
tum ac corruptum faille? Ego 

? |uidem non dubito quin ver- 
iculus emendatione egeat,fed 
earn difticillimam fateor , its 
quidem ut lemedium ipfo ma- 
lo gravius plerumque tuturum 
arbitrer. Interea tamen quum 
verba potius metro cedere de- 
beant , legi non abfurde poffet : 
Stnjim uritur impudicitiae cu- 
pi dine . 

vel reieda particula fen/im , 
quae quamvis alias defendi ma- 
xi me poffit , a t« illico tamen 
excludi videtur: 

It uritur impudicitiae etc. aut 
uritur et etc. 

Turn iterum 

Uritur et fenfim impuritiae 
cupi dine 

vel etiam Et fenfim uritur etc. 
Impuritia autem eft obfcena 
impuritas, et ipfa impudicitia . 
Plautus Perfa III. ?. v. 7. 
.... trecenris verfibus 
Tuas impuritias traloqui ne- 
mo porefl. 

Quid tandem fi Iegatur: 

Sen fim impudico et uritur cu- 
pid ine . ) 

Dodi potiora. 


Digitized by GoogI 


M* 

Sollcrs acumen mille . . ujjas . .... it (7) , 

Per quas videre poffit ...am faep ... (S) . 
Quotidiana capta confuetudine ( 9 ) , 

Paullatim j acta ejl adv . . . . (' 10 ) fummiffior ; 
Mox arciiore vinxit ..imam ..pula ( 11 ). 

Hk 


(7) . • uffds it . Scri- 

berem cauffas tr\ventt , quod 
cunfta probant . Terentius 
Heaut. V. 2. v. 36. F oft quant 
eft invent a vera , inventa eft 
caufla, qua te exptUcrcnt. Pu- 
blius Syrus Fragm. Sentcnt. 
v. 174. 

Malefaceri qui vult nunquam 
non cauflam invenit. 
Reponi autem etiam potuiflet 
pro invent t , reperit , utpote 
loco et fententiae non male 
congruens , fed illud quidem, 
non hoc Codicis veftigia ad- 
dicunt. Praetcrea quamvis fa- 
tear Scriprores diferimen in- 
ter tnvento ac reperio non fem- 
per fervafle, pro excogitate er 
comntinifci, invenire potiflimum 
uftirparunt unde invention , et 
inventio, vox ita Ilhetoribus 
familiaris. 

(8) . . . am faep . . . Nem- 
pe illam faepius , quod certum 
eft ex fragments, loco, fen- 
tentid , vefli^iis . Turn Ro- 
mulus Rimicii : Rediit ( miles ) 
et confolatut earn , iterum id 
fecit et tertio . Ft . . . faepe 
convemt . quumque frequentaret 
( miles ) vifttare fentinam . 

(9) Is verficulus commode 
ad metrum procedir . Nam 
etfi quotidiana fecundam fyl- 
labani natura corripiat , Poe- 
tarum tamen licentid faepe 


producit . Turn fententia ob- 
lcura plane non eft, quum r« 
capta rem ad ieminam fpe fla- 
re fatis aperiret. Attamen fa- 
tendum eft fyntaxim haud vi- 
deri plane reflam et proba- 
tam . Nam to capta folum et 
feparatum a ceteris eft , qui- 
bus riteconftruipoftit. Quain- 
obrem, fin minus ex verlicu- 
lo excidiftb aliquid pertinaci- 
ter contendercm , putarem ta- 
men reftius fieri , fi quae vel 
haec interponatur , et feriba- 
tur : quae quotidiana etc. vel 
quotidiana capta baec etc. 

(10) Adv. . ..Scriberein<adv«- 
nae quod exploratum eft. Nam 
fragmentum, numerus deficien- 
tium literarum, metrum, fen- 
tentia id unum probant. Mi- 
les autem refliftime advena di- 
citur ; nam aivenae funt qui 
aliunde veniunt , et tnquiuais 
opponpntur . Mulier autem 
monumentum, ut domum in- 
colebat . 

(11) ..imum ..pula. Lego 
anintum copula , quod veftigia 
etiam luculenter probant ; turn 
Anonymus Elegiacus : 

Plane amor tpje ligat , fru- 
£1 unique ligarit amor’u. 

Horatius autem I. Carm. Od. 
1;. v. 18. 

Felices ter et amplius , 

i>uos inrupta tenet copula , 
me mans Di 


Digitized by Google 



Hie dum confumit nocles miles diligens , 
De/ideratum efl corpus ex una cr... (12).* 
Turbatus miles fadum exponit mul.... (ijJ.* 

At fancla mutter : non ejl quod tim ( 1 4), 

Virique corpus tradit figendum cruci , 

He jitbeat ille poenas negligentiae , 

Sic turpitudo laudis obfedit locupi . 


Divulfus querrmoniis 

Suprema citius folvet amor 
die. 

(ll) Ex una cr . . . Scilicet 
tx una truce , ut palam eft . 
Romulus Rimicii : fubtrabi- 
tur ille qui pendebat in cruce. 
Petronius c. 1 13. Satur, A mi- 
les circumfcriptus dum refidet 
poflero die vidit itnam fine ca- 
daver e crucem. 

(1?) Fa£lum exponit mul. , 
. . Nempe fa&um exponit mu- 
lien f ut q Clique viaet . Pe- 


FA- 

tronius loc. cit. Mulieri quod 
accidiffet exponit. 

(14) Quod tim ... ... 

Legerem quod timeas , ait . Nam 
quamvis nulla fuperfint vefti- 
gia , fragmenrum tamen , et 
fententia id unice poftulare 
videntur. Au&or autem , ut 
vidimus , tab. XI. v. 9. feri- 
jifit : non eft quod timeas , 
inquit . Et Phaedrus , ut ibi 
etiam retuliinus fab. 1. lib.II. 
v. n. ipfum non eft quod ti- 
meas , ait . 


Digitized by Google 



M 3 

FABULA XV. num. 78. 


DUO JUVENES SPONSI DIVES ET PAUPER . 

Fortunam interdum praeter fpem atque expecla- 
tlonem hominibus jay ere , 

Xj na expeteb ... Vir...cm (1) luvcr.cs duo , 
Vicit Locuples (2) genus et formam Pauperis , 
l/r nuptiarum diclus advenit dies ; 

A mans dolor cm quia non potcrat per peti , 
Moerens propinquos contulit fe in horculos : . 

Quos ultra paullo villa Jplcndidi Divitis (3) 

Erac 

(1) Expeteb . .. vir, ..em Neni- Codicis leclionem follic it:*— 

Pe expctekant Virginem , quae rein . Quod (i vero ea fylla- 

cmnia probanr . Ovidius au- bae produ£Ko videatur plana 

tem XIII. Metam. v.740. : in iambis infolens , quiJ ft 

T c tnmen , 0 virgo , genus ante gnus addatur tantumqio- 

haud immite virorum do particula ct ? Turn omnia 

Expetit. plana. Atque ad rem omnino 

et IX. v. 48. Horatius Epift. I. 6. v. 57. 

Non uincr fates vidi concur - Et genus et forinam regma 

rcre t.iuro t , pecunia donut . 

Quum prctium pugnae toto Et II. Satyr. 5. v. 8. 

nitidtjjima J'altu Et genus et virtue nifi cum 

Expetitur coniux. re vilior alga eft. 

(a) Locuples , Iluius vocis (•’) Is verficulus graviter in 
media producenda eft, quo leges carminis peccat, five da- 
verficuli mettuin conftet . E- ftylus in fext 4 fede , five bao 
quidem fateor paftim penes pie- chius in quinta aonofeatur . 
rofque prorlus Scriptures earn Non negaverim nonnullos ver- 
corripi , fed quum ex latinae fus iambicos oftendi , qui bac- 
Prol'odiae legibus exploratnm chium receperint , fed ii vi- 
fit pofle produci, et Hotatius tiofifTimi iambi funt, in quos 
ll.Carm. Od.18. v.ax.fcripferit licentii fua vix aliquando Co- 
Parum locuples continente rnict excurrerunt y nec um- 
npd. quam ille pes, in ceteris iam- 

nuilo pafto egregiam ceterum bis, qui ab illis longe diflanr, 


■. Digitized by Google 



'144 

Erat acceptura Virginem e matris finu 
Parum ampla in urbe vifa quod fuerat domus . 
Pompa explicatur , turbo, concurrit frequens , 

Et coniugalem praebet Hyn.enaeus Jacem . 

Afellus aute/n , qui foie bat pauperi 
Quaejlum ferre ( 4 ) , Jlabat portae in limine . 
Ilium puellae cafu conducunt fuae , 

Viae labores teneros ne laedant pedes . 

Repentc coelum , Veneris mifericordid y 
Ventis rnovetur , intonat mundi fragor , 
Noclemque denjis- horridam mmbis parat ; 

Lux rapitur oculis , et Jimul vis grandinis 


E. 


eft receptus . Quamobrem in 
t» sptendidi pottremo / in a 
tant ummodo immutato , omni- 
no legerem : 

Qu»s ultra paullo villa splen- 
dida Divitis 

11a omnium Ieniflimi emen- 
atione metrum optimum ver- 
ficulo reftituitur , et genuina 
etiam, ni fallor, leflio . Nam 
jit Jplendidi frigidum plane eft 
atque inopportunum , lie con- 
tra Jptendida opportunum eft , 
atque ad propofitum facit . 
Villa quae ad nuptias exorna- 
tur re£le atque eleganrer dici- 
tur fplendida. Ad rent non ab- 
fimilem Virgilius Aen. 1. v. 
< 41 - 

At domus interior regali fplen- 
dida luxu 

Jnflruitur . 

Cicero Parad. v. 2. Rcvivifcat 
M. Curius. aut eorum aliquis 
quorum in villa ec demo nihil 


fplendidum , nihil ornatunt fuit 
praeter ipjos. Et propius Ca- 
tullus in Epirhalamio Pelii et 
Thetidis Carm. LX III. v. 46. 

Tota domus gaudet regafi splen- 
dida gazd, 

(4) Quaejlum ferre . Scriben- 
dum oninino videtur quaejlum 
referre. Secus eilimtotum ver- 
liculi metrum concidit, quum 
Codicis leiftione retenta tro- 
chaeus in co offendatur , et 
integer pes defideretur. Prae- 
terea quaejlum referre eft pro- 
ventum reddere opere, laborer 
induftria , fruflu. Sic Colu- 
mella lib. 1. de R.R. c. ?. A la- 
iores quaejlus referre fcripfit ; 
turn lib. VIII. c.8. et9. quae- 
jlum uberem referre . Atqui hu- 
ius fententiae verbum in fa- 
bella requirirur , et revera a- 
fellus ad fponfam pottandam 
conducitur. 


Digitized by Google 



E.fufa. '. ep .<? .s ( 5 ) 


k 


(?) E. fufa . . ep.d.s. Le- 
gerem ejfufa trepidos , quod 
exploratum viderur. Nam ni- 
hil potius ifla fra'gmenta , lo- 
cus , fententia recipiunt et 
probant. Grando autem pro- 
prie et eleeanter ad propoli- 
tum t Tufa dicitur. Livius lib. 
XXVIII. C. 37. Tama vis la- 
pidum , creherrimae prandinis mo- 
do , in claflrm effitfa eft. Turn 
aeque rede dicuntur trcpidi 
qui nuptialem pompam comi- 
tabantur, quum pavore ftrati, 
trepidantes,ac feftini hucilluc 
dittugerent. 

Virgilius lib. XII. Aen. v. 

5 # 7 . 

Inclufas ut quum latebrofo in 
pumice paftor 

Vejbgavit apes , fumoque im - 
plevit amaro : 

Itlae tntus trepidae return per 
cerea caflra 

Dijcurrunt , magnifque acuunt 
fir 1 dor thus iras. 
et lib. VII. v. *14. 

T at tar earn intend it vocem ( A- 
leflo ) } qua protinus omne 

Contremuit nemus .... 

Et trepidae mattes prejfere 
ad pettora natos . 

Turn Fhaedrus fab. q. lib. II. 
v. 2. Trepide concurfans . Et 
fab. id. lib. III. v. 19. Tre- 
pidantem confeSlata eft. Atque 
alii paffim fimilia. 

(6) d. s p. 

Hoc loco tria iuftae longitu- 
dinis verba fuiffe videntur . 
Pnflremum dubio procul eft 
dijftpat , quum fragmenta , et 
n nnierus defic ie nt ium li terarum 


Mf 

d. s . .p . .( 6 ) 
Sl- 
id unum probent. Turn fen- 
tentia egregie recipit , atque 
ufus Scriptorum firmat. Cae- 
far VII. B. Gall. c. g 4 . DilTi- 
pare ac per-crere bailer . Hir- 
tius lib. VIII. eiuldein Bell. 
magna parte amiffd fuorunt dil— 
fipantur in finittmas rivttates . 
Livius lib. VII. Bell. Pun. 
DifTipati fug a per agros. Pri- 
mum vero, et iecundum ex 
coniecfura pendent, quum hoc 
praefertim nullis' vettigiis in- 
dicetur. Attamen primum ad 
fex fere literas abibat , fecun- 
dum ad feptem circiter , rao- 
'do una voce , quod ignotum 
eft, tantum conftiterir. Quo- 
modo ergo bemiftichium le- 
gemus ? Sententil 1 peflata non 
male, ut puto,lcriberetur «r- 
get atque dtjfipat , quum urgeo 
praeter impellendi vim , perfe- 
quendi et infedandi etiam ha- 
beat poteflatem. Cicero pro 
Plancio : Etiam atque etiam in - 
Jlo , atque urgeo , infe&or , po- 
fco , atque adeo flagito crimen . 
Horatius Epod. XVII. v. iq. 
Urget diem nox t etdirs noElem. 
Propertius lib. II. Eleg. 20. 
v. iq. Saevus licet urgeat Eu- 
rus . Sed atque non rede loco 
congruit. Eofque fatius diet , 
fed nec genuinum dicercm , 
turn quia Codicis ledio vide- 
tur adhuc faille longiufcult , 
turn maxime quod ante dij] i- 
pat fatis dare s cernitur, unde 
perlpicuum fit earn ifto elemen- 
to faille finitam. Quin ut fa- 
tear ipfam urget , lin minus a 
veftigiis Codicis plane reiici- 
tur 


Digitized by Google 



14-6 

Sibi quemqve cogens pet 
Afellus notum p. . xirn . . 

tur,minime vero probatur ac 
recipitur. Quamobrem ego lon- 
ge potius reponerem pul Jot, et 
omnes dijfipat, quae loco ad a- 
muflim congruunt , et metrum 
fervant . Fuijat vero praerer- 
quamquod magis a veftigiis 
innuitur, quam urget , sundit, 
atque alia huiuTmodi , ex pro- 
prietate verbi ufurpatur. Ovi- 
dius Metam. VI. v. 69a. 

lnduroque nives, et terras gran* 
dine pullo. 

Et de Ponto I. Epift. 8. 
v. u. 

Nos premat aut hello tellus , 
aut frigore coetum , 

Truxque Getes armis , gran- 
dine pulfet biems. 

Virgilius IV. Aen. v. 248. 

Atlantis ctnBum ajjidue cut 
nuhthus atris 

Tiniferum caput et vento pul- 
fatur et imhri. 

Omnes porro inde potifTimum 
tenerem,quod Tatis luculenter 
a fequenti qutfque innuitur , 
atque indicatur. Turn vero 0- 
mnes prorfus , qui pompam 
fequebanrur diffugerunt , ita 
at virgo fponfa , quae omni 
difpendio comitanda videba- 
tur, Tola, relifta a cunftis ad 
pauperis hortulos pervenerit. 

( 7 ) Pet.r. pratfi.iu. fug. 
Scilicet peters praefidium fugae , 
quae explorata et genuina le- 
ctio videtur. Loco fugae fcri- 
bi pofTet ctiam fttga quum Au- 
flor Rhetor, ad Herenn. IV. 
c. 24. fcribat : afiqua ex bone- 
fta re fitbi praefidium petere , 


. r. praefi. iu . . fug . ( 7 ). 

• > 1 • • S r b 9 • ^ ^ j 

Et 

Et c. 19. Quaerere ft hi praefi - 
dia pertcults , et adiumcnta boa 
noribus , atque alia fimilia : 
At nefcio quomodo mihi ma- 
gis probetur fugae. Certe qui- 
dem Cicero 1. de Orat. c. ^8. 
dixit .’ Naturae , vel datirinae 
prae fidiis omnihus ad dtcendum 
parati viri : Pro Muren. c 22. 
Innocentiae lease efl praefidium ; 
Et propius Columella lib XII. 
de R.R. C. 50. Ubi exefa ve r- 
miculis oliva decidit ad praefi- 
dium aquae calidae decurritur . 

(8) P . . xim . . s. b . . 

Reponerem proximum teBum 
fub/t : quorum verborum pri- 
nt um , ut quifque per fe lla- 
tim colli git , exploratum eft, 
tertium aeque cettum , quura 
ilia fragmenta , numerus defi- 
cicnrium literarum , metrum, 
fenrentia illud unum recipiant, 
medium vero magis conietdu- 
ra pendet, quum fere plane de- 
letum fit : Ted ea, ut arbitror, 
graviffima eft : Nam pjaeter- 
quamquod locus egregie ver- 
bum recipit,et veftigia, quae- 
quae TuperTunt, innuunt , fen- 
tentia , et vocis proprieras 
magis magiTque probant. Ef- 
Tet locum , fed ceteris omiflis 
vox nimis generica eft, et pa- 
rum elegans in fcitiftima fa- 
bella. Eflet vtllam, aut domum, 
Ted hie non de divire , fed de 
paupere agitur,qui non ■uillam 
vel domum, Ted bortu/os habuifle 
dicitur : Turn feriptum notum 
non notam. CaeTar auteni t. 
Bell. Gali. c. ?6. (gui intra an- 
no: 


Digitized by Google 


Et voce magna fefe veni ... em ... 

Procurrunt pueri p ..c .. cun . . ffi 

k z 


*47 

• • • (9) • 

( IO )» 

Et 


nos quatuordecim teflum non 
fubiiflent. Virgilius lib. VII. 
Aen. v. 668. Sic regia tefla 
fubibat. Ovidius XIV. Me- 
ram. v. 2 so. Et tecta ignata 
fubire. Aiiique palfim fimilia. 

(9) yens . . . em 

Hie duo verba fuilTe videntur. 
Prinium, omnibus fpedatis,eft 
yrnientem , alterum vero con- 
ieflura reponendum eft, quum 
nulla prorfus vedigia eius vel 
fragmenta fuperfint. Non ma- 
le quidem ad fententiam feri- 
beretjir prod i die, quum Plinius 
lib. IX. hill. nat. c. 10. dixe- 
rit : TeJIudines Jumma in aqua 
obdormtfeere , id prodi jierten-.^ 
tr im fonitu . atque alii limilia 
habaerint, fed vox ceterorum 
verborum fyntaxim non fer- 
vat, et metrum verficuli cor- 
iumpit. Ideo longe fatius ego 
reponerem tndteat , quod re- 
flam fyntaxim, et iuftum me- 
truin praedat , fententii vero 
et poredate ad propofitum fa- 
cit . Nam indicare non ed fo- 
lummodo innuere , et leviter 
aperire , fed faepius ed dare 
et luculcnter manifedare , pan- 
dere , odendere , quo lenfu 
hie fumitur . Cicero III. de 
Orat. c. 51. Epularum Jotcm- 
nium fides ac tibiae , Saliorum- 
gue verfus indicant: Pro Mu* 
ren. 0.25. Catslina, gui femper 
fui: apertijfimus , non Je purga- 
vit , led indicavit, atque tnduit: 
De Univerf. c. 2. Indicare a- 
liquid in vulgus . Phaedrus fab. 
jj. lib. 1. v. J. 


Id efie verum parva bare fa- 
bet I a indicat. 

Cornelius Nepos in Attic, c.4. 
Quern diem ( reditus Attici 
Romam ) pc umverfa Civitat 
Atbenienpum profecuta eft , ut 
lacrimis defderii futuri do/orem 
indicaret. Donatus tandem ad 
Prolog. Adeiph. Terentii v.4. 
Indicat it, ait , qui de Je vo- 
lens aliquid , et de aliis etiant 
prodit . 

(10) P. . e . . m . ffi .... 

Reponerem />«/- 

ebram affirmant virginem , quo- 
rum verborum pritnum prae- 
ter cetera ex ipfis vedigiis eft 
certurn : Idem de altero te- 
nendum videtur . Nam prae- 
terquamquod et fragmento et 
loco congruit, rei quoque eft 
opportuiium. CiceroXllI. E- 
pid. ad Attic. 25. omni tib't 
afjeveratione atiirmo . Phaedrus 
fab. 17. lib. I. v. 4. 

Lupus citatus tejiis non unum 
mo do ( pauem ) 

Deberi dixit , verum affirma- 
vil decern . 

et fab. ;. lib. III. v. 9. 
llle autem afhrmat coniugem 
fj Je adulterant. 

Podremum vero , fin minus 
fragmentis et vedigiis , quae 
nulla fuperfunt, firmarur , ter- 
re ita belle a fententia indi- 
catur , ut vix de eius genui- 
nitate dubitari pofle videatur. 
Certe quidem hie de nova 
nupta agitur , quae non fe- 
mel fuperius , ut aequum e- 
rat , vngo difla elt , quomo- 


/ 


) 


Digitized by Google 



148 

' Et adrnirantut , .. ,.de ( ii ) domino nuntiant , 
Inter fodales ille paucos adcubans , 

Amorem crebris avocabat poculis . 

Ubi nuntiatum eft , recreams gaud... ( 12 ), 
Hortante \Baccho et Venere , dukes perf. . . . ( 13 ), 
Aequalitatis inter plaufus , nuptias. 

Quaerunt parentes per praeconem filiam , 

Novus maritus coniuge arnijfta dolet . 

Quid eftfct acium pofiquam populo innotuit , 
Qmnes favorem comprobamnt Coe li turn , 

FABULA XVI. num. 83. 


AESOPUS , ET DOMINA . 


dfefopus turpi quum ferviret feminae , 

Quae fe expingendo ( 1 ) totum intricabat d ... (2); 

Ve- 


da autemmododicernus ? M- 
lierem, feminam ? At nefcio an 
quis. ferio id dicere auderet. 

(11) ....de . Legerem dein - 
de , quod fragmentum , locus, 
et fententia egregie,et unice, 
ni falior, probant. 

(12) Gaud . . . Legerem gau* 
diis . Faceret etiam ad rem 
g audio. Sed tllud nun hoc ve- 
ftigiis Codicis addicitur. Gau- 
Hiis vero recH'Lme ufurpatur. 
Cicero I. Car'll, c. 2d. Bic tu 

qua luetitid pcrfruere , quikus 

gau His exfultabis ? Ovidius VII. 
Metatn. v 513. 

. . Adveniens. cquidtm modfi 
gaudia (oepi. 


Et propius adeem Statius I. 
Silv. 2. v. 46. 

Sed quae cauffa tboros , inopi* 
naque gaudia vati 

Attulit . 

(13) Perf. ... Nempe , per* 
ficit , quod fragmentum , me- 
trum , ac fententia poflulant . 
Reifleautem nuptiae perftci dt- 
cuntur , quum eas iam pau- 
per iuvenis am%ndo, atque e\- 
petendo virginem in uxorem , 
lniiffet . 

(.) 'Expingendo . Sic ornnino 
in Ccdice feriptum ell . Ex - 
pingo proprie eft ipfum pingo f 
vcl grapbice pingo . Plinius lib. 
JCXXV. c. 7. Queniam et pe+ 
rictp* 


Digitized by Google 


*49 

Vcjles (3), uniones , aiimm, argentum Cum .... (4), 


Nec invenirei digitu qui 

ticuln expingimus , tie quit mi- 
retur,et rogos pmgi . InFabel- 
li vero eft fuco oblinire , pig- 
ment is , color i bus tinges e . Ve- 
rum quidem verbum paffira in 
Lexicis ad earn fententiam non 
adnorati , fed aeque verum et 
fenfu probatum et latinum ha- 
bendum efle. Nam fx Virgi- 
lius Eclog. VI. v. 22. fcripfxt. 
Sanguipett frtntem ntoris et 
tempora pingit . 

Ovidius I. Am. Eleg. 14. v. 52. 

lngenuas pifla rubore gcnas . 
Seneca in Hippolit. v. dyo. 

Et oraflavut tenera pingebat 
pudor . 

Phaedrus fab. 2. lib. II. v.8. 
Qui fe putaret pingi curd mu- 
lierum . 

Cur pmgere vel expingere genas, 
faciem tuco , coloribus dici re- 
dte et latine nequit ? Praete- 
rea pigment urn vocabulum eft 
buic rei veluti proprium acfo- 
lemne : Plautus Model!. I. j . 
V. 106. 

Non i fib one aetatem oportet 
pigmentum ullum adtingere, 
Neque ceruffiim , neque meli- 
num , neque ultam aliam of - 
fuciam . 

EtFlinius lib. XVI. c. 43. Por- 
ientofis ingeniis principatu Ne- 
ronis inventum , ut pigmetitis 
per derent fe. Atqui pigmentum 
a pingoe'ft. Turn Lucilius Vll. 
Satyrarum lib. apud Nonium 
voc. dejquumat fcripfxt : 

• . . juppellor > desquamor » 
pumicor , or not , 

Expiler , pingor : 


fe tangeret. 

k 3 Li- 

Quin veroomnino adremMar- 
tialis lib. VIII. Epigr. y2. 
Dum iuffus repet it pilot ecfdem , 
Cenfurd fpiculi manurti re- 
gent e , 

Expingitque cutem , facit- 
que tongam 

Delongs epapbaerefin capillis , 
Barbatus mibi lonfor eft re- 
vet J us . 

Et lib. VII. Ep. 82. 

Eutrapelus ton for dum circuit 
ora Luperct , 

Expingitque genas , alters 
barba fubit . 

Non negaverim quidem mul- 
tos loco s* expmgit , legere ex- 
pungit . At id inepte faciunt . 
Cutis enim ac genae nec latl— 
ne nec refte expungi , deleri , 
revelli dici poflunt ; et fx de 
pilis intelligatur id faifum eft. 
Nam tonlor hie radit , non 
Svellit pilos: 

Dum iuffus repetit pilot eofdetn. 
Neque porro fx ae corporis 
deglabratione , qxxae non pan- 
els placebat , verbum fumen- 
dum effet epigrammatum ar- 
■gutiaampliusconfifteret. Tan- 
dem Tertullianus, qui faeculo 
fere poll Martialem florebat 
De Cultu Teminar. Tcribit : Tba- 
mar fe expinxerat et ornaverat ; 
Et De habit. Mulier. Si impu - 
die arum ritu procedatis cult as , 
et expiflae . 

(2) Tor dm intricabat d . . „• 
Scilicet iotum intricabat diem , 
quod ex ipfis veftigiis Codi- 
Cxs plane eft exploratum ; ne- 
que alia de caulfa in texttini 

T9 


Digitized by Google 



1 JO 

Licetne paucis , inquit ? Dicas . Cenfeo , 

Quidvis efficies cultum fi depojueris . 

Adeone per me videor tibi meliufcula ? 

Imo 


to diem receptum non eft , 
quod evanidae , quamvis cer- 
tae, eflent literae. Intricate au- 
tem diem eft diem impendere , 
infumere , perdere . Adhuc qui- 
dem huiufee loquendi modi 
exemplum non occurrit ; fed 
quis propterea eum ininime 
latinum et probatum dixerit? 
Certe quidem, fi fingula quae 
Jegimus , turn probata haben- 
da eflent, quum exeniplis alio- 
rum librorum firmentur, nul- 
lus fere efler Scriptdr, qui to- 
tus genuinus did poflet . Quod 
fi Audtores principes Jubenter 
dicunt: agitate diem , dijfindere, 
dij perdere , inciderc , lacerate , 
oner are, ipvolvere : cur intrica- 
te diem rite redeque non ufur- 
pabitur ? Quin immo (enten- 
te ac verborum proprietate 
fpe&ata plane clecans mihi vi- 
detur ifle loquendi modus. In- 
tricate enim eft tricis impedire, 
iavolvere, detinere. Tricae vero 
dicuntur etiam ineptiae et res 
nihili : Plautus Rudent. V. 2. 
•V. 34. Gr. Quid dare velis .. .. 
tloquere propere celeriter . La . 
nummos trecentot . Gr. Tricas. 
La . quadringentos . Gr. Tramai 
putridas . L3. quingentos . Gr. 
caff am glandem, Et Martialis 
lib. XIV. Epigr. 1. 

Sunt apinae , tricaeque, et fi 
quid vi/ius iftis , 

Praeterea tricor ad teinpus etiam 
refertur : et tricari , ait No- 
nius Cap. 1 . eft interdum mo- 


rari . Sic Cicero ad Attic.XV. 
Epift. 1 3. Ve&enum accufat , 
tricatur jcilicet, ut homo tails . 
Quamobrem intricate diem eft 
tricis , ineptiis , morutts impedi- 
re , involvcre , abjumere. Quid 
autem fatius ad propofitum ? 
In Epigrammatis autem Mar- 
tialis paullo fuperius fenten- 
tiam fimilem vidimus . 

(3) defies . Legendum ve- 
Jiem . Secus enim metrum ne- 
quaquani conftat. Veflis autem 
lingulari numero ad multa ve- 
flimenta fignificanda non mo- 
do egregium eft , fed plane e- 
Jegantius, et unice, ut ita di- 
cam, ufurpatum. Plaut. Cur- 
cul. II. 3. v. 69. Muiierem a 
Lenonc cum auro et vefte ttbdu - 
cere. Cicero VII. Verr. c.5 6. 
Ad deprecandum periculum pro- 
fere bant alii pur pur am Tyriam , 
tus alii atque odores , veftemque 
lineam. Et I. de Oral. c. 3?. 
Tamquam in aliquam locuple- 
tem ac refertam domum x/ene- 
rim , non expheata vefte, neque 
propofito argento. Phaedrus pro- 
pius etiam ad rem lib. IV. 
fab. 4. v. *i. 

Seponit moeebae veftem,w«n- 
dum muliebrem , 

Lavationem argenteam , Euntt- 
cbos, glabros . 
et v. 35. 

Vefte in , uniones , pedifequos , 
et cetera. 

lilt adfignate , vitam quae lu - 
XU trabit, 

No- 




Digitized by Google 


1,1 

Im'o , nifi dederis , fponda. ceffavit tua (5)* 

At non cejjabunt latera , rejpondit , tua , 

Et obiurgari iuffu jervum garrulum . 

Paullo pojl armillam tollit argenteam , 

Quam non apparere ut dictum ejl mulieri (6) , 

F .. .re plena (7) vocat .tn.es ad verb . . . (8) , 

k 4 Pro 


Nofter tandem Fab. I* 

Cum vefte et auro et magna 
argenti ponders . 

(4) Sum.... Nempe fume- 
ret , quod fragmentum , vefti- 
gia , metrum qnice probant. 
Suntere autem eft etiam enters 
et compar-ne. Cicero VIII. ad 
Famil. Epift. zj. Quanti ego 
genus opines [ignorum non atjlt- 
mo , tanti ifta quatuor aut quin- 

que fumfifti . Horatius II. Sa- 
tyr. 4. v. 106. 

Quae parvo fumi nequtant 
obfonta capias . 

(?) Sponda ceffavit tua . Le- 
getem Jponda ceffabit tua . Nam 
to dederis , et fententia hoc 
tempus verbi poftulare viden- 
tur . Quam facile autem b in 
v tranleat omnes norunt,ejuf- 
que rei nos iam exemplunt 
et hie vidimus fab. I. Part. I. 

(6) In hunc et fuperiorem 
verficulum aliquod vitium du- 
bio procul inrepfit . Nam , prae- 
terquainquod utriufque fenten- 
tia abftrufa, ambigua, et in- 
certa eft , prior capitalem tro- 
chaeum in quarta habet , et 
alter fyllaba eft murilus. Hu- 
ius tamen metrum fatis com- 
mode reftituitur , ft loco quam 
legatur tmt » quod genuinunj 


etiam dixeris , quum emenda- 
tio leniflima fit , atque ea ver- 
ba idem hie plane valeant : 
Inpriore autem verficulo com- 
modum erit metrum , ft pro 
tollit recipiatur Juftuht , vel fi 
verba potius loco moveantur. 
Quamobrem uterque verficu- 
lus commode fortafle fcrlbi po- 
terit hoc padfo: 

Armillam tollit paullo poft 
argenteam : 

Earn non apparere ut diBum 
eft- mulieri . 

Ubi tollit eflet fumit , accipit in 
ufum , quemadmodum Hora- 
tius dixit I. Satyr, t. v. ji. 

. ... at fuave eft ex magno 
tollere acervo. 

II. Epiftol. z. v. 290. 

Utar, et tx modico quantum res 
poj'cet , acervo 
Tollam. 

Et I. irerum Satyr. 4. v. it. 
Quum flucret lutulentus , trat 
quod tollere poffes . 
Apparere autem eflet pulcbre 
apparere , eieganter congruere , 
ad formam conferee , et quod 
Annibal Caro ad Panvinium 
feribens lib. II. Epift. italics 
dicit far bel vedere . Ideoque 
verficuiorum fententia huiuf- 
modi videretur : Domiaapaui- 


Digitized by Google 



15 * 

Pro., nit gr......'.um ( 9 ) ft non dixerint . 

Aliis 


lo port in ufum fumfit armil- 
lam drgeuteam ; fed quum di- 
ftum fuerit illam non pulchre 
ei congruere furore plena, ac 
ira excandefcens etc. Haec au- 
tem ad totius fabellae ratio- 
nem facere videntur. Nam de 
feminaineaagitur, quae,omni 
pafto videri pulchra contend:!, 
et quae proprerea faevior fit , 
et eraviftime irafcitur ubi for- 
molam fe non haberi fentit . Nec 
leviter totam hanc rem firmat 
ac ill'uftrat luvenalis , qui de 
huiufmodi femiuis Satyr. VI. 
v. 47 y. haec praeter cetera 
habet : 

.. .. ft noBe maritus 
Averjus iacuit , pcriit libra- 
ria , ponunt 

Cofmetae tunicas , tarde vt- 
niffc Liburnus 

Dicitur , et poenas alien! pen - 
dere fomni 

Cogitur . Hie frangit ferulas , 
rubet ille flageltis , 

Hie [cut tea , junt quae torto- 
ribus annua praeftent . 

Ham fi conflituit , J oliteque 
decentior optat 

Ornari , et properat , iamque 
• cxpcElatur in bonis. 
Gomponit crinem laceratis ipfa 
capillis , 

Nuda bumeros Pfecas infelix, 
nudifque mamtllis . 

Altior bic quart cincinnus ? 
Taurea pleBit 

Contmuo flexi crimen , faci- 
nufque capiUi . 

..... altera laevum 
Ex'endic , peBitque comas , It 
■uolvit in orbem . 


Efl in confilio Matrona , ad- 
motaque lanis 

Emerita , quae ceffat acu . Sen - 

~ tsntt a prima , 

Huius ent poft banc aetate at- 
qut atte mtnores 

Cenfebunt tamquam famae di- 
f crimen agatur , 

Aut animat. Tanti eft quae- 
rendi cura decoris . 

Verum tamen haud ego pro- 
pterea propofitam leftionem 
probatam et genuinam omni- 
no tenerem . Ilia enim ver- 
borum tranfpofitio fatis dura 
eft , et apparere ad earn fen- 
tentiam nullo aequo exemplo, 
quod ego feiam , defendi po- 
teft . Praeterea haud a tota 
familia verberibusexigenda erat 
veritas , fi unus aut alter at- 
millam non pulchre congrue- 
re feminae dixiflet . Quam- 
obrem fatius fortafle erit , fi 
longe leviori emendatione feri- 
batur : 

Paullo poft armillam tollunt 
argenteam : 

Earn non apparere , ut di * 
Bum eft mulieri. 

Ubi tollunt eft auferunt , furri- 
piunt , furantur . Auflor 1 ibelii 
de Nuce , qui Ovidius fertur 
v. ijp: 

Quilibet argentum prima de 
front e tabernat 

Tollat , et ad gemmas quili- 
bet alter eat. 

Auferat bic aurum , peregri- 
nos ille lapiltos . 

Et qualcumque potefl tangere , 
tollat opes. 

Std nequt tolluntur, nec dum 

tern 


<*■ 


Digitized by Google 



M3 

Aids minare , . nq . . . ( I o), me non fallis certe ( 1 1 ): 

Flagris fum cactus , yerum quia dixi modo . 

i 

l 


tegit omnia Cacfar, 
Incalumis tanto pracfide raptor 
exit . 

Appaxere autem eft adeffe et 
extare. Plautus inAmphitr.il. 
2. v. 1 6 o. , Sofia . Hie patera 
nulla in ciftula eft. Amph .Quid 
ego audio ? Sof. Id quod vetum 
eft. Amph. At cum cruciatu nt~ 
Ji apparet tuo . Alcmen. Hate 
quidem apparet . Senfus vero 
.hoc paflo fe haberet . Paullo 
port furripitur armilla argen- 
tea : ut relatum eft mulieri 
\ earn domi non extare, nec in- 
veniri etc. Haec, ni fallor , 
melius procedunt , et fin mi- 
nus vera , certe verifimiliora 
lunr. 

(7) F ... re plena . Ncmpe 
furore plena , quod nonnulla 
quoque vefligia omnino pro- 
bant . 

(8) Vocat .m .et ad verb . . . 
Scilicet, vocat omnet ad verbe- 
ra , quae etiam explorata funt. 
Cicero autem I. in Catil. c. 5. 
Templa Deorum immortalium , 
teHa uxbis , vitam omnium ci- 
vium , lea! i am deniqut totam ad 
txittum et vaftitatem veeas, Et 


FA- 


III. ad Attic. Epift.7. Ne et 

meum moeroxem exag item , et te 
in eumdem luBum vocem. 

(9) Fro., nit gr.... ...urn, 
Legerem proponit gravia verum , 
quae etiam cunflis fpeflatis , 
omnino certa videntur. Cice- 
ro pro Plane, c.41. Cui quum 
omnet metut , publicatio bono - 
rum , ex [ilium , more proponere « 
tux : II. ad Attic. Epift. 19.: 
Minae Clodii , contentioncfque , 
quae mtbi proponuntur modice 
me tangunt . Et II. De finib. 
C. 17. lmprobis poenas proponere. 

(10) .nq..t . Nempe inquit, 
ut quifque per fe nullo nego- 
tio videt. 

(it) Certe. Reponerem qui- 
dem : Nam fecus in 1'exta of- 
fendetur fpondaeus, neque a- 
lia potior ratio adefle videtur, 
qua expungi poftit. Certe au- 
tem eft ipfum quidem , ideo- 
que facillime ab Amaiiuenlv 
feribi pro altero potuit. Nec 
male porro quidem in verfuum 
fine collocatur . Phaedrus fab. 
8. lib. II. v. 17. Salvum te ve- 
lumut quidem. 


Digitized by Google 



FABULA XVII. num. 86 


154 



CALLUS LECTICA A FELIBUS VECTUS . 

JNimiam fecuritatem faepe in periculum homines 
ducere . 


JF' eles habebac gallus leclicarius ( 1 ) . 


JHunc gloriofa ( 2 ) vulpcs 


ft) LeElicarius. Sic omnino 
in Codice, fed palam eft men- 
dum in voce irrepftffe; quum 
hie non callus teles vehat , fed 
feles gallum . Verum quomo- 
tlo lecemus 1 LeElicarios , an le- 
Bicarias , quutn vulgo Gram- 
xnatici pertinaciter contendant 
feles effe ontnino generis t'e- 
xninini? Ego primum praefer- 
rem. Nam huiufmodi vox ma- 
fculino tantummodo genere u- 
furpatur a Cicerone pro Rofc. 
Atner. c. 46. Columella Praef. 
ad lib. I. de R. R. Svetonio in 
Calig C.s«. P. Viflore XIV. 
Region. Urbis , aliifque plu- 
ribus,tum in Marmoribus a- 
pud Gruterum p. 599. 600. et 
Muratorium p. 897. nec um- 
quam , quod ego feiam , in fe- 
minino occurrit. Et ft aequa- 
libus fuis praecipiebat Caefar 
lib. I. de Analog, ut Gellius 
lib. 1 . Noa. Attic, c. 10. et 
Macrobius 1 . Saturn, c. 5. re- 
ferunt, tamquam fcopulum t'u- 
giendum efle inauditum atque 
infolens verbum , quo modo 
nos IfEiicartas , ex ingenio , 
Auftori veteri obtrudemus ? 


ut vidit vehi , 

Sic 

Praeterea , ut paullo poft ob- 
fervabimus , rite reaeque fr- 
ies in mafeulino genere fumi 
pofte videtur . Et quum leBi- 
carius officii nomen lit , non 
naturae , quidni ad utrumque 
genus referri poteft? Si Cice- 
ro Acad. II. A 'oBurnam Ducem 
dixit; OvidiusV. Faft. v.192. 
Optimum AuElorem , et Epift. 
Heroid. XI. v. 48. Novam mi - 
litem j Valerius Maximus lib.I. 
Exempl. c. 1. n. t. P.-ntam An- 
tiftitem ; Lucanas X. Pharf. 
v. ?68. Saevam iudicem ; Sta- 
tius Theb. IX. v. 629. Augu- 
rtm futuri caffam: Cur Nofter 
feles leElicarios dicere non po- 
tuit? 

(a) Gloriofa . Scriberem 0* 
mnino gloriofe vel gloria fum , vo- 
cem ad galium referens . Ut 
enim neque opportune neque 
vere -wipes hie diet poteft glo- 
riofa , fie contra rectiffime et 
apte gallus dicitur glonofus , 
vel gloriofe vebi. Quam facile 
autemeiementum corrumpipo- 
tuetit quifque videt , e ™ a 
proxitnum , et u lineola te- 
flura , ut m in mss. Codici- 
bus 


Digitized by Google 


Sic ejl loeiita. : moneo praecaveas dolum : 
Iflorum (3) vultus namcjue Ji confideras t 
Pracdam pnrtare iudices , non farcinam. 
PoJIquam efurire coepit fera Jocietas (4) , 
Dfcerpfit dominum , et fecit panes facinoris . 


bus faepe notatur , eft ipfum 
« . Sed ex duabus le&ionibus 
ego primam tenerem , quum 
fatius ad fyntaxim,ac fenren- 
tiain facere videarur. Naevius 
apud Gellium Nodt. Adi VI.- 
c. 8. 

Edam qui res m agnas manu 
faepe gejJU gloriofe . 
Plautus in Perfa II. 5. v. 6 . 

Subnixis alis me inferam , 
atque amicibor gloriole . 
Cicero II. Famil. Ep. 12. 

Gloriofe triumpbare . 

(3) Iflorum. Ita quidem in 
Codice , nec diet iure poteft 
ledionem ab Amanuenfi con* 
fedam, quum vel pueruli no- 
verint fc/es vulgo in feminino 
genere ufurpari. Perottus au- 
tem qui- de ifta animalium fpe- 
cie plura habet in Cornucopia 
ad receptam fyntaxim vocem 
perpetuo adhibet . Equidemfa- 
teor iftam vocem in Scripto- 
ribus , quos adhuc habemus, 
hand facile in mafculino ge- 
nere occurrere , fed in eo ge- 
nere numquam fumtam , ne- 
que fumi rite potuifle nequa- 
quam dixerim . Id namque ne- 
que latinae linguae ingenio , 


FA- 

\ 

nec analogiae pugnat . Praete- 
rea Robertus Stephanus vir hi- 
fee in rebus exercitatiffimus in 
fuo Lexico nomen communis 
generis ftatuit , et IoannesVof- 
fius lib. 1. de Analog, c. 36. 
nihil ea de re decernere eft 
aulus. Et re quidem vera de 
nominibus, quae Epicena yo- 
cantur magis quam Gramma- 
tici autumant , quod iam ob- 
fervavir Scioppius . amplian- 
dum videtur. Virgilius Eclog. 

VIII. v. 28. timidos damns di- 
xit, et Georg. I. v. 183. tal- 
pas oculis captos. Plautns in 
Stich. I. 3. v. 14. Elepbantum 
pravidam . V. Quintilianurrs 

IX. c. 3. Praeterea quum hie 
de munere agatur,quod a mari- 
bus gcritur convenientius et 
felibus eiufdem generis Au- 
tftor tribuere debuit. 

(4) Fera focietas . Scriben- 
dum eft Jocietas fera. Secus e- 
nim vel verficulus fyllaba bre- 
vior erit , vel trochaeum ha- 
bebit in quarta . Emendatio 
autem omnium leviftima eft , 
et focietas felium re re et pro- 
prie fera dicitur ne aliud ob- 
trudendum quaeramus. 




Digitized by Google 



Ij6 

FABULA XVIII. num. 8$. 


SCROFA PARTURIENS , ET LUPUS. (#) 


Faciendum prius de homine periculum , quant 
eius te committas fidei. 


3 r'rememe partu (i) fcrofa quum gemeret iacens y 
Accurrit lupus , et obfletricis partibus 
Sc pojje fungi dixit , promiuens opem . 

Quae veto nojfet pecoris fraudem improbi ( 2 ) , 

5a- 


(*) Haec fabella legitur et- 
5 am apud utrumque Romulum, 
qui iftos ipfos iambos folvif- 
le videntur. Turn occurrit in 
Fabulatore Elegiaco , et in 
Guillelmo Goudano, qui earn 
ab ifio eft mutuatus. 

(1) Tremente partu. Scriben- 
dum omnino videtur Pram? ri- 
te partu . Nam hie tremors ab- 
furdam fententiam habet , et 
contra premere reflam, oppor- 
tunam, egregiam. Premere eft 
inflare , imminere , urgere , et 
propterea torquere etiam et an- 
gers . Cicero pro Ro(c. Amer. 
c. 34. Quae necejfltas eum tan- 
la premebat. IX. Famil. E- 
pift. 1. fideor fperarc aebete , Ji 
te vidcrim , et ea quae premant 
et ea quae impendant facile tran - 
fiturum . Salluftius in Iugurtb. 
C. 17. Omnes has quae me pre- 
rount aerumnas , cum anima Ji- 
ntul amiflfli. Phaedrus autem 
lab. 18. Jib. I. v. 2. feripfit 
Inflame partu multer : et Ro- 


mulus tile Rimicii haec plane 
habet : Premente partu quum ta - 
ceret Jcrof a dolors gemens . Quam- 
obrem ptopofita leflionon pro- 
babili modo ratione eft tenta- 
ta , fed poftliminil iure po-* 
tius Auflori fuo reftituta . 

' (2) Verficuluseftfyllaba mu« 
tilus. Nam nulla aequa ratio 
luadet,ut in quinta lede reii- 
ciatur echthlipfis . Praeterea 
ubinam eft coniunfliotiis par- 
ticula , quae perpetuo verba 
fubiunflivi modi , ut Gratn- 
matici loquuntur , comitari 
folet? Ego igitur interponererrt 
voculam quum , quae metrum 
ac fententiaiii egregie feftituir, 
et quum ea longe frequentius 
verbo praeponatu'r , quam fubli- 
ciatur feriberem : 

Quae vero quum nojfet peco- 
ris fraudem improbi l 
Non negavetiiri fyntaxin ad 
metrum verficuli commode pro- 
cedere , ft quis loco th nojfet 
nejeent , loco fraudem , fraudei 

te- 


/ 


Digitized by Google 


M7 

Sujpeclum offcium repudiavit malefici ; 

Et fads eft , inquit , ft recedas longius. 

Quod ft perfidiae fe commifijfet lupi , 

Pari do to re fata deflcjfet fua, 1 

FABULA XIX. num. 93; 

AESOPUS, ET SERVUS PROFUGUS. 

Non effe malo addendum malum . 

^ervus profugiens dominum naturae afperae » 
Aefopo occurrit notus e vicinia. 

Quid tu confufus ? Dicam tibi dare , Pater , 

JJoc namque es dignus appe . . . ri nom . . . ( 1 ) , 
Tuto quia apud te querela deponitur (2). 

Plo- 

Suo rent quamque nomine ap- 
pellare. Nepos in Ariftid. c.t. 
Cognomine IuRus f/?appellatus. 

(2) Verficulus trochaeo cor- 
rumpitur turn in tertia , turn 
in quarta fede : Facile vero 
vitio medebimur, fi unius ver- 
bi traieftione fcribamus : 

Tuto querela quia apud te de- 
ponitur . 

Quae quidem leflio non eo 
folummodo ex capite proba- 
tur , quod emendatio lenior 
prae ceteris fit , fed eliam 
quod nulla alia aequa ratio 
ad iufium metrum reftituen- 
dunn appareat , quum fenten- 
tiam verficulus egregiatn prae- 
feferat , et lingula verba re£U 
lint et probata . 


reponeret, et Jegeret: 

J Quae vero nojfcens pecoris frau- 
dei improbi. 

£?d , praeterquamquod facilius 
fieri "potuit , ut duarum lite- 
xarum vocula , ( cli ) ut non 
jaro vel in Codice noftro fcri- 
bitur , excideret , quam duo 
verba corrumperentur, to frau- 
des parum eleganter hie ufur- 
pari poteft , et certe longe po- 
tius quum no [Jet , quam nofeens 
fententia poftulat. 

(') Appe. . . ri nom . . . 
Scilicet appellari nomine , quod 
ex veftigiis quoque plane ex- 
ploratum eft'. Cicero autem 
proCaecin. c. 3. De tiberis quh- 
quis eji procuratorii nomine ap- 
jjelletur. IX. Famil. Epift.22. 


Digitized by Google 


Plagae fuperfunt , 
Subinde ad v . . . 


772 


(3), 

( 4 ). 

Do- 


ty 

Abftrufa le&io. Hoc loco vi- 
ginti fere literae fuifle viden- 
tur , et tria verba. Ex po- 
flremo illud tantum modo frag- 
mentum fupereft b.r, ex prio- 
re quoddam efu vel etiam efu, 
quum J fatis facile in f per- 
, mutari poflit , rum veftigium 
deleti elemcntj ante e : fed ex 
fecundo verbo omnino nihil 
remaner. Nihilominus fi con- 
iicere licet , plerijque aliis 
tentatis lettionibus reie&is , 
quod plus minufve a veftigiis 
Codicis abirent , reponerem 
modo defunt numquam verbera: 
quae fin minus genuina erunri 
certe loco , fragmentis, metro, 
et, ni fallor, etiam propofito 
commode congruunt . Unde 
totus verficulus eflet : 

Superfunt plagae , defunt num- 
quam verbera . 

Plagae autem hie efle poflunt 
figna verberum , itluum vibi- 
ett , vulntra, quo fenfu vocem' 
fumunt Plautus Pfeud. 1 . 2. v.4. 
Virgilius X. v. 797. Celfus V. 
lib. c. 26. Suetonius in Cae- 
far. c. 82. aliique plures , 
fuperfunt veto eft apparent , 
cemuntur , adbuc manent : I- 
deoque totius verficuli fenfus 
eflet : En adhuc manent vul- 
nera , plagae, a domino mihi 
infliftae , quotidie verberibus 
afticior , numquam ceflant in 
me verbera . Quin fi plagae 
ipfi funt iftus et percufliones, 
fententia melius fortafle pro- 
(Cederet. Eflet huiufmodi: Af- 


fatim Temper plagarum , pla- 
gae mihi faris Temper / uperque 
Junt ; nec verbera deficiunr , 
ac ceflant. Plagae autem pro- 
rie funt , quae pugnis , calci- 
us , faxis infliguntur ; verbe- 
ra vero quae loris , fuftihus, 
virgis ingeruntur . Et quam- 
vis in verficulo idem eflent o- 
mnia certe in fugitivi ore to 
■fffSEiroi/ fervant. 

m 

Abftrufior lettio . Hoc loco 
quatuor fuere verba, vel falteni 
tria. Primum lex fere literas 
habuit , fecundum totidem , 
tertium cum quarto tredecim 
circiter . Turn fecundum ex 
veftigiis ipfum mittor dicere 
pofles , ex primo vero appa- 
ret quoddam vtl atque ex ter- 
tio initialis / vel /, et po- 
ftremoloco quoddam 0 . Quam- 
obretn, fi feribatur: 

Subinde ad vilem mittor ftr- 
vitudinem . 

fragmenta , metrum , locus 
commode fervarentur. Sedve- 
reor ne loquendi modus pro- 
bari poflit. Fortafle aliquanto 
latius legeretur : 

Subinde ad vilius mittor fer - 
vitti opus . • 

perinde ac demittor ad vilijfi- 
ma opera : Sed neque id pro- 
batum putarem , quum potif- 
fimum illud vil r.on ad vilem, 
fed ad villam fpeftafle videa- 
tur . Sed quaenam erunt ver- 
ba reliqua * Adfententiam re- 
quiri viderentur labarare , ope 
ran , fodtre arva , a grot etc. 

Sec 


Digitized by Googje 


IJ9 

Domi fi coenat to ... • ••/bo noclibus ( 5 ) , 

Sive aejlu vocatus . . .0 (6) ad lucem iu fem . . . (7) . 

, Erne- 

Sed inde ego, veftigiis fpefla- (< 5 ) . . . 0 . Verbum prae- 
tis , cxpedire me nelcio . I- ter elementum plane beietum. 
deoque ad illud / five f at- EfTer ad fententUm maneo , 

tendens , fcriptum forte fuifTe fed locus huiufrifodi vocem a- 

autumarem fundosque fuos , vel pte non capit. Reponerem po- 
juojque fundos , atque lege- tius dego , quod omnino con- 
tent.- gruir , atque a fententia reci- 

Subinde ad villain mitt or, et pitur. Degere enim eft vitam 
fundos fms . ugere , dtcurrere , infumere , et 

Ubi, ni fallor,illa verba fub- lervus fenex , quern loqui et- 

intelligi facile pofTunt. At fa- iam invidiolius pared, obce- 

tendum eft , lententia adhuc narum frequentiam , et diu- 

fngida et parum opportuna vi- turnitatem iure qoeri poterat 

detur. Quid fi fcribamus fer- vitam fuam eo pacto agi at- 

vus ruflico, quod loco et frag- que abfumi . Praeterea apud 

mentis apprime congruit , et Fellum legitur Antiques po- 

potiorem vim, et poteftatem fuifTe degere pro txnedare , qua 

praefefert ? Senfus efret. Mit* ' fignificatione nil fatius facit 
tor ad villam, ut fim manci- ad propofitum noftrum. Sunt 

pium ceterorum fervorum, ut fane qui ibi legere malint de- 

ipfis rufticis adffem , et ofticia gerert , fed qua audloritate ne- 

praeftem. Quae certe viliflima fcio,_neque video quomodo 

et defpedliffima erat fervitus . dtgo in expedlandi lententii 

Sed Dofti omnino haeeviderint. fumi revera non poffit. Qui 

(5) To fl 0 noRibus . enim expedlat, aliquo in loco 

Legerem totis perflo no&ibus , vacuus et .otiofius manet , im- 

quae certa et probata video- moratur , ideoque vitanf in- 

tur . Nam nilpotius fragmen- fumit, terit,agrt, et ad fum- 

tis, loco , et fententiae refpon- mam degit . Quid autem illud 

det. Pro tm perflo legi quidem degerere 1 Degero eft ipfum gt~ 
non male pofTet adflo , praejlo ro , quod proprie eft geflo , por- 

aut fimilia,fed illud mihi fa- to , fero , et fi aliqulndo efl 

tius facere ad rem videtur . “go , id per metaphoram fit , 

Perflo enim non folum eft ad- quum quae geruntur negotia 

fum , et praefto fum , fed iu- quoddam onus et pondus vi- 
ewer et perpetuo fto et confi- deantur . Et fi Andreas Da- 

fto. Opportune Plinius lib.VII. cerius ad ea Fefti verba putat 

Hift. nat. c. 7. Pbitofopbos eo - degero effe expefto , quod de 

rum quos Gymnofopbiflas vocant, fit non , nil , quidni potius erit 

ab exortu ad occafum perftare d*fo , quod vel pueri norunt 

contuentes Solem immobilibus 0- fuifTe deagol De autem revera 

tutis , ferventibus arenis toto dir interdum defeftum et inettiam 

alttrms pedibus inftflere . notat. 


Digitized by Google 



Emerui libenatem , canus fervio , 

Vllias ejfem culpae mihi Ji confcius , 

Aequo animo ferrem , numquam fum facias satur, 

Et 


(7) Sem . . . Nempe femitd, 
quod ex veftigiis etiam per- 
lpicuum eft . Quamobrem ver- 
Ucuius huiufmodi eft : 

Sive aeflu vocatus dego ad lu- 
cent in Jem ltd . 

Sed ne fic quidetn totus eft 
reftus ac genuinus. Nam gra- 
viflime in metro peccat , nec 
non fententiam habet ambi- 
guam velabfurdam. Tantoau- 
tem vitio facile medebimur , 
fi tantummodo to aeflu in eft 
emendemus, et fcribamus: 
Sive eft vocatus deg 0 ad Iim 
cem in fentitd . 

Nam ifta leflio turn leges 
carminis fervat , turn fenten- 
tiam fabellae congruentem,di- 

f namque Auftore praefefert . 

a eft huiufmodi : Sive domi- 
nus meus non cenat domi , fed 
ab araicis eft invitatus, atque 
apud eos difcumbit , ego turn 
expeflo foris in femira, ufque 
ad diurnam lucem , ut inde 
eutn domum reducam . Et re 
quidem vera quum de ceni a- 
gatur , nemo nefcit vocari efle 
proprium ac folemne verbum, 
quo invitarentur atque arcef- 
ierentur convivae . Plautus in 
Captiv. I. 2. v. 6p. Sed num 
quo foras vocatus ad cenam ? in 
Menechm. III. 1. v. to. 
Ajfatim eft bominum in dies 
qui fingulas ejcas edunt , 
Quikus ncgotii nihil eft , qui 
ej'um neque vocantur ne- 
, qite vocant . 


Similia in Pfeud. V. 2. v. ?{• 
in Curcul. IV. 4. v. 7. ac a- 
libi. Turn Ovidius Metam. 
XIV. v. 294. Faftor. III. v.7. 
Suetonius in Calig. c. 79. alii* 
ue plures paffim. Vid. etiam 
anum Gulieljnum Quaeft. in 
Amphitr. Plaut. c. 8. Ita quo- 
que ad lucent omniuo eft uf- 
que ad diurnam lucem, ufque 
dum lux, fol, dies oriatur. Plau- 
tus iterum Menech. V.f. v.29. 
Perdormifcin’ ufque ad lucem ? 
Cicero de Divinat. lib. I. ad 
lucem dormire. Livius lib.III. 
ad lucem pugnare. Caefar de 
B. Gall. I. c. 22. Suetonius in 
Caefar. c. 31. aliique multi fi- 
milia. Romanoruinautem mol- 
liores revera ad lucem ufque 
cenasfuas et comiflationes pro* 
duxiffe vel pueris notum eft . 
Plautus in Menech. I. 2. v.6t. 
Inde ufque ad diurnam Seel/am 
craflinam potabimui. Propertius 
IV. Eleg. 6. V. 8?. 

Sic no£iem patera , fic ducam 
carmine , donee 

Iniiciat radios, in mea vina 
dies . 

Horatius Carm. III. Od. 8. 
v. IJ. 

Sume, Mecaenas , cyatbas amici 

Sofpitis centum , et vigiles lu - 
cernas 

Profer in lucem. 

Facillime tandem per ineptum 
Grammaticum illud vitium in 
verficulum induci potuit : Nam 
quum is ad lucem interpreta- 

re- 


Digitized by Google 



1 6 1 

Et fuper infelix faevum pettier dom.’..'. (8). 
Has propter cauffas , et quas longum eji pro ... . (9), 
Abire dejlinavi , quo tulerint pedes . 

Ergo, inquit, audit qmm mali ni/ul ( I o) fee , A . . ( 1 1 ), 
Haec expends , ut refers , incommoda , 

Quid fi peecaris ? Quae te paffurum pittas ? > 
Tali confilio ejl a fuga deterritus . 


retur ad lueqm folis , fub fer- 
ventibus radiis folis , fub fo- 
,le , inde ilium aeftum commen- 
tus fuit. 

(8) Dom .... Nempe do- 
t-nnum , quod plane explora- 
tum eft . Nihilominus totus 
verficulus rede haudquaquain 
.procedit , quum trochaeum in 
quinta habeat. Si feriberetur: 
Et fuper infelix faevum per- 
pet tor beruni : 

yel : 

Et fuper infelix faevum pert- 
fero domtnum : 

leges carminis fervarentur ,.fed 
verficulus nitnis , ut puto , a 
jCodicU lediope difeederet. 14 - 
circo ego mallem : 

Et faevum dominant patior 
infelix fuper. 

Primuin quia verborum tra- 
jeftio lenior ceteris emendatio 
videtur. Turn quia ea in ver- 
.ficulum haud difficile a Gram- 
matico induci potuit , quum 
Xyntaxis fat jnvolura ac im~ 
plexa appareret . Tertio quia 
non pauca alia fimilium rrans- 
pofitionum exempla iam vidi- 
mus. Tandem quod nulla po- 
tior reftituendi metri via eft. 
J^lara fententia verficqli reftif- 


i FA. 

fima eft, et fingula verba pro- 
bata. Nequemtrum quod fu- 
per poftremo loco collocetur, 
11am in adverbii poteftate fu- 
miturfet Phaedrus ea etiam ut 
praepofitione verficulum clau- 
lit fab. 27. lib. I. n. 8 : 

Fame eft confumptus ( canis ), 
quern ftans vulluriut fuper. 
Turn hoc libro-FjibcllaXXXI. 
coniunftio fctlieet ad yerficuli 
-calcem reieda eft : 

In tend nidum quia (orypo* 
nit fcilicet . 

.j (9) Pro Legi potellprs*- 

re vel promcre, fed hoc potius 
exveftigiis tenendum eft. Turn 
Cicero IX. ad Attic. Epift. \ 6 . 
Nunc eerie promenda tibt fun t 
conftlia . PJinius Caecilius ip 
Paneg. c. 6 b. Jubes quae fentj - 
niui promere , in medium pro- 
feremus : Et Plautus Afinar. 
J. 1. v. 10 : 

It a me obflinatc aggreffut., ut 
non audeam 

ProfeElo percunSianti , quin 
promam omnia. 

(to) Njbil . Legendum eft 
nil ob leges carmiuis. 

(it) Fee.... Nempe fece - 
rit , quod eft omninp perfpi- 


Digitized by Google 



FABULA XX. num. 9f 


EQUUS QVADRIGAL1S IK PISTRINUM 
VENUMDATUS . 

Ferendum ejje aequo animo quidquid accident. 

J&.quum et quadrigam (i) mult is palmis nobilem 
Abcgit quidam , et in pijlrinum vendidit. 
Produclus ad bibendum quum foret a molis , 

In Circum aequales ire confpexit fuos , 

Vt grata Ludis redderent certam ... (2). 

La - 


( 1 ) Equum et quadrigam . I fta 
ledio haudquaquam probata 
videtur . Nam quadriga feu 
currus venumdari in piftrinum 
non poterat , et fi quadriga funt 
ipfi equi quadri gales , quem- 
admoduni Virgilio III. Georg, 
v. 267. Columcllaelll.deR.R. 
c. 9. Plinio lib. XXXVI. c. q. ( 
aliifque pluribus , palam eft 
de eis in fabclli non agi . Quam- 
obrem omnino renerem Equum 
t quadriga , quod certe ad pro- 
pofitum fecit ; neque alii ae- 
quates funt j quos ifte equns al- 
loquitur, nifi reliqui de qua- 
driga . Veteres frequentius u- 
furparunt quadrigae plurali nu- 
mero , ideoque haud pertina- 
citer contenderem , fi quis mal- 
let equum e quadrigit : Verum 
ego e quadriga legerem. Nam 
propius ad Codicis ledionem 
accedit, quae ubi fieri poteft 
religiofe fervanda eft , et vox 
quadriga fiugnlari numero , 


quidquid contra Caefiir prae- 
ceperit , ut refert Gellius lib. 
XjX. Nod. Adic. c. 8. rece- 
pta eft , et non raro ufurpata 
a Varrone, eodem Gellio te- 
fte, a Propertio II. Eleg. 25. 
V. ss>. III. Eleg. 7. v. 17. G ra- 
tio Cvneg. v. 228. Plinio lib.* 
VII. nift. nat. c. xi. Martia- 
li lib. VI. Epigr. 46. Sveto- 
nio in Vitell. c. 17. aliifque 
multis . 

(2) Certam . . . Nempe certa- 
tnina, quod quifque videt .Vox 
autem ex proprietate ufurpa- 
tur. Virgilius profedo lib. V. 
Aen. v. J44. 

Non tarn praecipites kiiugi cer- 
tamine campum 

Carripuere , ruuntque tjfuficar* 
cere currus . 

Ovidius V. Met. v. 177. Inire 
certamina difei . Svetonius in 
Nerone C. 12. Inflituit quin- 
quennaie certamen . . . triplex 
mujicum > gymmeum , equeftre. 


Digitized by Googl 


' . * 6 3 

Lacrymis chords , ite f dices , ait , 

Celebrate fine m. .urju ,(j) Jolcmnem diem: 

Ego quo fcelefia /. . . j (4) . ttraxit (5) /nanus, 
Jbi forte trifii fata deflebo mea. 

TABULA XXL num. 96. 


URSUS E.SPRIENS . 

Famem acuere animantibus ingenium. 

tS'i quando in filvis Urfo defunt copiae , 
Scopulojum ad littus {turrit , et phdens peer. (1.) 

1 l Pi' 


(?) M.,urfu. Scilicet me 
scurfu , quod certum eft . Yir- 
jjilius IV, Aen. v. 15*. 

At puer A f camus means in 
mailt bus acri 

Caudet equo. t iamque bos cur- 
fu , item proeier it silos, 

Et V. y. 549. 

Vade ape , et Afcanio , Ji iam 
puerile paratum 

Agmen babtt jecurrt , curfuf- 
que inflruxit e quorum, 

(4) E,..s. Nempe/«m,quo 
nil potius fragmentis , loco « 
et fententiae congruit . Aba - 
Bor autem eft fur iumento- 
xum ; quin baec vox magis 
eriara aa contumeliam dicitur, 
unde fervt appellati fures Te- 
rentio Eunuch. 1 V. 7. 6 . et 
Virgilio Edog. III. v. 16. et 
Meretrices PJauto in Poenul. 
Y. 4. v. 65. 

(5) .ttraxit . Nempe aura* 


xie, quod genuinumeft. Mar- 
.tialis VI. Ep. 66. 

Attraxit props fe maws ve- 
gantem . 

■(l) Phdens petr . Lecerem 
prendens petram. Petra eft fco- 
pulus marts, unde Auflor li- 
tus fcopulofum appellavit . Haec 
Feftus : Petrarum genera funt 
duo , quorum alterum naturale 
faxum prominent in marc , cu- 
ius Ennius memmit lib. XI. Al- 
te delata , petrifque ingenti- 
bu’ tedla . Et Livius in Ceniau - 
ru: ubi ego ftepe petris :AU 
terum manufaBum , ut docet Ae- 
lius Callus, Prcndcre veto eft 
CompleBi , braebiis cingere , et 
veluti manibus comprebendtre . 
Cicero I. Acad. Quaefl. ,c. 1 1 • 
Simtlem iis rebus , quae mani- 
bus prenderentur. Virgilius II. 
Aen. v. 444. , et 59a. III. v. 
1 24. dtxira prendere. Id au- 
I«m 


Digitized by Google 



i6j . 

Pilofa crura fenjim dimittit(i) vadoi 
Quorum inter villas fimul haeferunt cane , .($)'> 

In 


tem de Urfo rede ufurpari 
poteft, quum pedibus anterio- 
ribus, perinde ac btachiisnu- 
ribulque multa follertia uta- 
tur , quamobrem eos revera 
tnanus Plinius appellavit lib, 
VIII. c. 36. Praeter propofi- 
tam vero leftionem , quum 
■pftdtns efle poflet pendens , et 
nullum reftaret veftigium t* 
m ,incolumi,ut ita dicam, a, 
eflet alia huiulroodi ; pendens 
pend, quam commendaret e- 
legans verbi poteftas , quam 
Virgilius Aen. I. v. 100. V. 
v. 147. X. ^86. , et praefertim 
Eclog. I. v. 77. de Capellis 
loquens fic expreflit: 

Non ego vas poflbac , viridi 
proicilus in anno, 

Ditmofa ppndere procul de 
rupe vtdebo . 

Turn Ovidius, Virgilium for* 
taffe imitatus , lib. 1 . de Pont, 
Epift. IX. v. 51. / 

Ipfe ego pendentes , liceat 
modo , rupe captllat 
Ipfe velim baculo pafeere n;» 
xus over . 

Et propius etiam ills Aeneid. 
VIII. v. 668. 

....It te Catilina , minaci 
Pendentem fcopulo... 

Sed haec fpeciofa potius eft 
leftio,quam vera; Nec dubi- 
tari poreft,quin ilia faltem fit 
verifimiliorNam praeterquam- 
quod m lineola notari potuit, 
tit faepius fit , et pStdcns eft 
potius prendens quam pendens, 
certe quidem ut Vrfus demu- 


te re pedes in vadum potubTet, 
needle erat, ut prebendtret pe- 
tram , 

(a) Dimittit , Sic feriptum 
in Codice , et defendi fortafle 
poleft , turn quod dimitto ipfunj 
demit to eft origine lua , turn 
quod,ur nonnulli legunt, O- 
vidius I. Metarn. v< 261. et 
II. v. $10. Dimittere Coelo 
ntmbos , vet imbres dixit. Atta- 
men quum emendatio plane 
fit leniflima , non dubitarem 
legere demittit , quod loqge fie# 
quentius ac elegantius ad earn 
lententiam ufurpatur . Cicero 
II. Philipp, c. 18. Demittere 
aliquem per tcgulas . Virgilius 
I. Aen. v. 56$. 

Turn brevitcr Dido vullurr} 
demifla profatur. 

Et VII. v. 278. 

Aurea peEiori bus demifla mo* 
nil ia pendent. 

Celfus lib. I. c. 3. Demitterp 
fe in aquam cal i dam. Et plu- 
res alii fimilia. 

(5) Cane.. Ex hoc fragmpn- 
to, atque ex veftigiis reliqua- 
rum literarum , exploratum eft 
in Codice feriptum fuifle Gao- 
cri , quod profedo featentiae 
fabellae eft plane opportunum. 
Nam revera cancri vadofa Io- 
ta colunt, unde Ovidius Me- 
tam. XV. v. 0.69. littorebs ap- 
pellavit, urfofquc porro aiunc 
revera ad eos captandos ope- 
ram interdum dare . V. Pli- 
nium X. hift. nat. c. 93. Ve- 
rum tamen ea voce metfum 
no 4 


Digitized by Google 



t . 165 

In ter ram at ri fieri s excutit praedam maris , 
Efcaque fruit ur poffini collecla vafer (4). , 

1 3 Er- 

non fervatur , quum verficu- quidem magis ad Codicis le- 

JUs lit fyllabi truncus,et Ipon- ttlonem canceri, quod non da- 

daeo terminetur. Si Icribitur: bito , quin vetullis tempori- 

fJuorur# inter i villa baeferunt bus rite ufurparetur, unde can - 

cancri Jimul : ccris , cancer tm etc. manferunr, 

metrum commode procedit , et quod nefcio quomodo ma- 

fed lententia corrumpitur , gis iudicio aurium probari vi- 

qtium jimul hie fit una , con- detut , fed qua auftoritate de- 

tunthtn , et in fabella fit fi* fendi poffit plane nefcio : et (i 
mul ac . Si legitur: cammari ad propofitum face- 

Quotum inter villas cancri fi* ret, nimisaTu cancri di fere pat. 
mul ac baeferltnt . (4) Vafer. Ego potius U- 

rtimium a Codicis fide recedi- ftius tantummodo litterulae 

mus. Quamobrem longe fatius tranfpolitione legere mailers 

efl , fi levilfirna itnmutatlo»e» Vafre . Nani fi vox ad fruitur 

loco tn cancri reponatur can- refettur ell plane frigida , fi 

ceres, quod hietrum optimum ad coUeBd opportuna . Tam 

reflituit, et ipfam potefiateni non agitur in fabelli de Urll 

et fialiificationem fetvat » E- vafritie et folertte , fed de 

quidem fateor hon occorrifle qttadam re ab eo folcrter et 

adhuc mihi exeirlplum, quotas- vafre fafti. Quin Urfus Au- 

err ut genus p'tfcis in tettid ftori noftro efl imbecillum et 

declinatione, quam Gramriia- llultum animal > ideoque diet 

tici vocant, ufurparetur: Sed ab eo non potuit vafer, quod 

nullum omnino penes univtr- vocabulUm natura fagacem ae 

fos Scriptores fuifle, nec ex- prudentem , habituque foier- 
tare faltem ex receptd analo* tern fignificat. Atqui contr* 
cia potuilfe nullo pafto dixe- nil obflat quominus flultus a- 

rim Nam fi cancer ut fidus , liquando nonnulla vafre ac fo- 

et morbus in tertia declinatio- lerter cogitare ac facere pof- 

ne ufurpatUs el! a Lucretio V. fet. Nam Latin is flultus dlcitur, 

▼ 616. Catone de R.R. c. it7< qui quam vis paflim non vi- 

Celfo lib IV. c. it. Artiobio deat , quae alii facile norunt, 

lib. I. p- ?o. et aliis plutibiis, ea veto adhibiro ingenio pro- 

Cur ufufpari nequit,quum ge- be intelligat . Valerius autem 

nus pifeis fignificat, fi nomen Maximuslib. VII. Exempl. c.j. 

idem plane eft origine atque n. 1. de L. IumoBruro loquens, 

etymo , fi prima eius poteftas qui fe ftultum hnxerat; quod % 

animalis fuit , porro fideris , ait, taro vafre tellurs tmprejjum 

et morbi , fi analogii proba- oj'culum terfo Ithrfattm < * • trim 

tut, et defenditur? Accederet butt. 


Digitized by Google 



1 66 

Ergo etiam fiulto (5) acuit ingeniunt fames* 
FABULA XXlL num, 99* 

VIATOR ET CORVUS * 

Verbis faepenumero homines decipi foie re* 

{?uidant per agros d.v . carpens . . . r ( 1 ) , 
Ave exaudivit * et moratus paullulum , 

Adeffe 


(<;) Stulto . tenendum elf ./?«/- 
th, Nam fecus metrum cor- 
ruirfpif nr < Et quern verficu- 
lus loco epimythii fir y refte 
cafns amplroris poteflatis u- 
furpatur . Sed quidquid fit pa- 
tet hide Auftorem traduxifle 
Urfum ut imbecillum et ftul- 
tum animal. Atramen' fi ad 
ea animadvertirnus-, quae nos 
ipfi ab eis edi vidcmus , at- 
ue ad alia multa , quae a 
linio Lib. VIII. c. ?6. Ae- 
liano de Nat. Animal. VII. c.p. 
Cunrado Gefnero irr Niff, a- 
nimal. de quadrup.. I. lit. IX 
Gafpare Sc hot to in: Plfyfic. 
Curiof. lib. VI it c. 76. Buf- 
fonoHiftoir. naf. Tom. VIII. 
edit. Parif. 1760. et ceteris re- 
feruntur, videtiir potius eum' 
inter lolertia animalia accen- 
fendumfuifle. Quamobrem-fu- 
fpicari quis poflet vel earn 
leftionem parum reft am effe, 
vel Auftorem parum accura- 
te fcrtpfifle . Sea neurrum di- 
cendum vrdetur. Non pri- 
mum 1 quia vox omnino pet- 


fpicue iri Codice fegitur , et 
fi immutatur totuirr fabellae 
pretiuni totaque ratio con- 
cidit. Turn ne alterum qui- 
dem. Nam quam'vis multa re- 
vera folerter ac ingeniofe p^r- 
agant urfi y infirmiffirrio _ ta- 
me rt- funt capite y quod iatn 
Plinio loCl cit. et XI, c. 37. 
Ifidoro' lib. XII. Etymol. c. y- 
tr. 15. aliifque Veteribus ob- 
lervatu'm fuit , neque Temper' 
fibi ex aequo confiant , ita 
ut contrarta interdum et pu- 
gnantiaedant. Quin idem Pli- 
nius eos etiam flultos vocat y 
lib. VIII. c. 54. fcribens i Nee 
altcri anint'iH ftultitia folenior. 
Quae leftionem noftram plane! 
probant . T um Prerius V ale- 
rianus lib. XI. Hieroslyphr. 
c. 44. urfum ftafuit fymbolunx 
Principis imbecillis . 

(1) D.v... carpens ...r. ; 
Reponerem devium consent iter , 
quod omnibus fpeftatis certum 
videtur . Refte etiam et ele- 
ganter fcriberetur devios car - 
pens uer , nempe per devios a- 
gross 


Digitized by Google 



AdeJJe ut vidit neminem cepit gr. . (t). 

lcerum falutat , idem ex occulto fonae t 
Voce hofpitali co.f..matus rejl. . . . (3), 

Ut , quisquis ejfet , par officium recip .... (4), 
Quum circumfpeclans errore haefiflet diu, 

Et petdidijfet tempus aliquot mill . . . (j) 

1 4 Often- 


f w/ , quum Propertius II. 
iieg. ip. V. *. devia rura fcti- 
rferit : Ovidius XVI. Epift. 
Her. v. 5;. dtvium locum. III. 
ex Ponro I. *7. dev 1 am rtgio- 
ncm. III. Metam. v. 146. et 
670. devia luflra . Livius lib. 
X. c. 4. dtvioj fait us . et lib. 
XXVI. C. 8. ipfum d tin os a- 
grot. Verum tamen quum ve- 
ftigia dtvium , non atvios re- 
cipiant ab ilia ledlione nullo 
radio recederem , quae pro fe- 
el o aeque probata ac elegant 
eft. Suetonius inAugull. c. 16. 
Tunc ettam per devios trami- 
tes refugientem . . interficere co- 
ttatus eft : Et ipfum dtvium /- 
ter habent Cicero XV. Famil. 
Epift. 10. IV. ad Attic. E- 
pift. ?. I. Tufcul. c. 4. Ne- 
posXVIII. j.j.aliique plures. 

(1) Cepit gr.... Scriberem 
cepit gradum, quod fragmen- 
tum , fententia , metrum , et 
nonnulla etiam vefligia omni- 
no poflulare videntur. Capere 
Vero gradum hie eft interru- 
pt um iter ref uni ere , quod ae- 
que redtum et latinum puto , 
ac facerc gradum , quod Cice- 
ro II. de Orat. c. 6!. Ferre 
gradum, quod Ovidiuj 1 1 1 . Art. 
V. 304. Acuere gradum, quod 

Statius VI. Tbeb. v, j88. Adde- 


re gradum, quod Livius XXVI. 
C 9. et compere gradum quod 
Horatius I. Carm. Od. $. r. 
3?. aliique ufurparunt . 

(5) Co .f.. mat us reft.. . .Nem- 
pe confirmatus refhut, quod ex- 

r loratum eft. Terentius Andr. 

I. 6 . v. 1. 

Dav. Hie nunc me credit a- 
liquam JiH fallaciam 
Portare , et ea me blc refti- 
tide gratia . 

Eunuch. II. 3. v. it. 

Chaer. Ut ilium Dii Deaeqise 
fenium perdant , qui rut 
bedie remoratus efl, 

Meque adeo, qui reftiterim.’ 
(4) Recip.... Scilicet red - 
peret , quod omnia probant. 
Recipio eft invicem , contra ac - 
cipio. Cicero Verr. VII.c. 1*. 
receptum ojficium dixit. 

(5) Mill... Nempe millium, 
quod et veftigia firmant . Ei 
mori viator fruftra tempus in- 
fumferat , iadluram eius tem- 
poris fecerat , quo aliquot mil- 
liaria confeciflet . Millia au- 
tem pro milliaribus probata 
vox eft . Cicero pro Caecin. 
C. 18. Is non efl aufut dicere 
quot millia fundus Juui abejjet 
ab Urbe ; nam quum dixiffet mi- 
nus abejje quinquagintatribus , po- 
pulus cum nju acciamavis ipla 


/ Digitized by Google 



i68 

Ojtendit fefe Con>us, et fupervolans 

Are ufque ingcffit. Turn Jc lufum intelligent 

At tibi male Jh\ 6 )’, inquit , ales pejjune . 

Qui jeflinantis fie detinuijlt pedes . 

FABULA XXIII. num.ioi. 

PASTOR ET CAPETLA (*) . 

}S 

Nil occultum ejfe quod non reveletur ✓ 

JP aflot Capellae cornu baculo ffegefat i 
Rogare coepit ne fe Domino pr ode ret . 
Quamvis indigne laeja, reticebo tamen / 

Sed res clamabit ipja quid deltquerb * 


ejje. If* quoque ft I. A J Attic. 
Epiftol. ?. arque apud alios 
Scriptores . Praeterea perdere 
tempus , reftns eft ac probatus 
loquendi modus, eiufqueexeih- 
pla abunde fuppedi'tant Cice- 
ro III. de Orat. c. 141. Ovi- 
dius XI. Metam. v. aS6. Lu- 
canus III. Pharf. v. 706. Se-_ 
neca in Aearnemn. v. si 9. Si- 
lius I ralicus IV. Punic, v.607. 
Statius Tfteb. IX. v. $8. at* 


FA- 

que alii. 

(6) At tii! male Jit . Seri— 
bendum videtur . At male ti- 
bi fit . Nam fecus verficuli me- 
t'runi non donftat, neque cer- 
te alia potior eius reflituendi 
ratio adeftc apparet. 

(*) Haec fabella occurrit 
etiani graece inter eas, quae 
Aefopo trtbuuntur. In Syllo- 
ge Bafileenfi anno 1781. Cura-« 
ti eft num«r. tyr. 


Digitized by Coogle 



/ 


i6c> 

FABULA XXIV. num. 102. 

SERPENS ET LACERTA . 

tJbi Leonis pellis deficit vulpinam infuendam effie i 
hoc efi ubi deficiunt vires dfiu utendum . 

Serpens Lace ream forte adverfam prenderat $ 
Quam devorare patuld quum vellet guld , 

Arripuit ilia prope iacentem furculum , 

Ee pertinaci morfu tranfverjum tdnens > 

A-vidum folerti riclum frenavit mord . 

Praedam dimifit ore Serpens irritam . 

FABULA XXV. nom. 128. 

CORNIX ET OVIS ( *) . 

Mitltos laceffere debiles , et cedere fortibus . 


€)diofa Cornix fuper Ovem confederat ; 
Quam dorfo quum tuliffet invita et diu j 


(*) fabellam hanc ex ipfis 
iflis verficulis, ut omnino vi- 
iletur , interpretaram habent 
Rotniilus Rimicii lib. IV. n. 
ip. atque Anonymus antiquus 
Nilantii n. ss. Turn occurrit 
etiam apud Adrianum Barlan- 
dUm n. io. Petrus Burman- 
flus autem ratus inde earn ad 
Phaedrurii fpeflafle in feriarios 


cdercuif, fuaeque Adpendici at- 
texuit n. 27. Neque, ut puto, 
iudiciuni eum fetellit . Nam 
fin minds per iambos fuos , 
qui immane quantum ab ele- 
gantid et venuftate Phaedro' 
dignS! diflant , per iflos veto' 
quos modo ex probato Codi- 
ce proterirfius , fabellam Au* 
ftori fuo reftituere iicebit . 


Digitized by Google 



I 


J70 

1 it , fi (l) feciffes Cant 

Poenas dediffes : Ilia contra peffuna : 

Dejpicio inermes y . .d . . ( 2 ) cedo fortibus , 

Scio 


(1) I it , fi..V.'.'.. Hoc 

loco quatuor omnino verba 
fuifTe videntur . Tria priora 
dixeris id , inquit , fi, quae qui- 
dem , omnibus fpedutis , ut 
(at is certa haberi poflunt. Quar- 
ti vero haudita facilis refti- 
tutio eft . Scribi poflet mor- 
daci, iracundo, aliaque huiufmo- 
di, fed neque locus ea com- 
mode capit , neque addicunt 
veftigia. Placeret aeri , quum 
Virgilius Georg. III. v. 265. 
Horatius Epod. XII. v. 6. 
Ovidius VII. Metam. v.806. 
aliique eximii Poetae canes 
ncres dixifient , fed turn fcri- 
bendum eflet Id , inquit , acri , 
fi tu , quod nimium a Codi- 
cis fide difcedit. Praeterea A- 
nonymus Antiquus ad hunc 
locum fcribit : Cani rentatio - 
nem banc fi feciffes , non ferret 
latratum eius : ideoque duo hi- 
de ad propofitum noftrum ar- 
cefliri pofle videntur, /atranti, 
tt tentato . Sed primum quam- 
vis ad fententiam non male 
faceret , loco non refle con- 
gruit. Alterum vero latis com- 
mode veftigiis addicitur, i pfe 
literarum numerus , fragmen- 
ta n 0 , et t* e , ubi in vo- 
ce funt , earn non leviter ar- 
ouunt. Attamen quis in Au- 
ftore noftro loquendi modum, 
qui exfurgir, probare noterit^ 
Equidem in Aviano ferrem , 
qui fimilia habet fab. IV. v. 3. 
V. v. ij, VII. v. 7. atque ita 


porro , In Phaedro vero non 
ferrem . Quatnobrem de ifti 
leftione vehementer eft ambi- 
gendum , quum potiflimum 
prima vocis litera longe po- 
tiusfita'quamr. Verum quidni 
recipiamus dentato, quod uni- 
ce quae fuperfunt frapmenta , 
ac veftigia recipiunt f Nemo 
nefeit omnem canum vim in 
dentibus efle pofitam , atque 
inde nonnullas loquendi for- 
mulas ortas , quas Varro II. 
de R. R. c. p. Horatius IV. 
Carm. Od. ?. v. 16. II. Epift. 
IV. ljo. aliique plures ulur- 
ant . Quamobrem mordaces 
omines dentati nonnumquani 
didti funt , eaque de cauila 
Ciceronem ebartam dentatam 
dixiffe rati funt do&iffimi vi- 
ri Oefiderius Erafmus , Ma- 
rius Nizolius , et Robertus 
Stephanus . Quir. potiori etiam 
ratione ea voceuti potuitAu- 
< 5 lor nofter , quum ovis pau- 
cos dentes habeat, parum fir- 
mos, et quibus nullum plane 
laedetet : ita ut quoad dentes 
ovis et canis invicem oppo- 
nantur. Non abs re Ioannes 
Boccaccius in Decanter. Gtorn. 
VI. Nov . ;. Vi voglio ricordare 
effore la natura de'motti cot ale t 
cb ' effi come la pecora morde deo- 
no cos l mordere i' uditore , e non 
come ’/ cane . 

{i) ..d., Legerem eadem , 
quod omnia unice probant . 
C all ida fuiflet etiam ad rem , 

n 


/ 


Digitized by Google 



Scia q ... (3) laceffam ... (4) dolofa blandiar , 
Idea fetieclam «... . . annos (j) prorogo. 


FA- 


f\ Codex addixiftef . Ceferutti 
Ffiaedrus fab. 8.. lib. III. v. i. 

Hubebat quidant filiam turn 
pijjimtim i 

Ideifique infant it pulcbrd 
fact; filium . 

(,’) Q.. . Scribetem quem. 
Quos et fententia et locus re- 
ciperent , fed illud addicunt 
veftifiia . Phaedrus auretn in 
limilibus finyularem numetum 
£mat. Sic Fab. i ?. lib. III. v. 14, 
tie Apibus et Fucis ait: 
Apertum eft quis non pojjit , 
et quis fecerit. 

Fabul. XIV. V. 10. 

Cite rumpes arcum 1 fcmpet 
Ji tenj'um babueris. 

Fab. XV. v. 21. 

Facit parentem bonitas non 
ncCejfitas . 
atque ita porro. 

(4) . . . Hoc loco verbum j 
quod ad tres fere literas abi- 
bat , deUtum plane eft . Re- 
ponerem fartien cut, qdod lo- 
cus ad amuftim capit,et lyn- 
taxis probat Scio quiderti ipfum 
qUem , nerripe que , fcribi po- 
tuifle,quum bimdtor nonnum- 


quam accufativo copufetur { 
fed ea fyntaxis dubio procul 
reception eft , ac probatior. 

(t) Senectam annos. In 

ifto loco vacuo duo verba fuif- 
fe videntur, quorum primuin 
ab nt incipiebat : alterunt fa- 
cile fuitrt vel potius in. Quam- 
obrem non male ad fententiam 
et metrum fcriberetur: 

Idea JeneBam multam et an* 
nos prorogo. 

tit ftneBam tongam dixit Ho- 
ratius II. Carm. Od. 16. v.gt. 
Ovidius VI. Metam. v. $7. 
Iuvenalis Satyr. XIV. v. 15 1. 
Vel etiam multot in , et lece- 
rettir ; 

Idea fentdant annos in mu ! - 
tot prorogo. 

Maec commode quidem : Sed 
mult am et , vel mains in haud 
videntur loco plane ad amuftim 
coneruere. Re perfpefIS mibt in 
omnium maxime convenit.Et 
quidni recipiatur,fi fcribatur.- 
ldeo mibt fentBam in annos 
prbrogo . 

Syn taxis, putO) elejantior etiam 
frit, 


Digitized by Google 



17 * 


FABULA XXVI. n. 130, 


SERVU3 ET DOMINUS. 


Nullum malediclum ejje gravius confcientid. 


{^uum fervus f a t ,m 


• (0 
Uxo - 


(l) N..... s m'.s. 

Ledtio fane quam ab- 

ilrufa. Nam ea veroa in ta- 
belli defecernnt , quibus cius 
fenrentia , atque , ut ita di- 
cam , Ipiritus pendebat. Quam- 
obrem fat erit, fi aliquidcon- 
iiciendo conemur. llto igitur 
loco tria tantummodo verba 
fcripta fuifTe videntur , quo- 
rum pfiinum ad fex tere li- 
reras abibat , fecundum vero , 
ac tertium ad oi\o circiter fu- 
pra dcccni. Turn iterum pri- 
mum habet quamdam fpeciem 
rt, noxiam , noxam , uoxiuni , 
fi lineol.1 , ut par ell , nota- 
tur m , quae fupra poftremum 
elcmentuin cortfpicitur . Ex 
ati e r ius lupereft qtioddam Jec , 
ve! jce , ex tertio vero prae- 
ter m perfpicuum , quod ta- 
men potius ad fecundum fpe- 
dhfe poruit,reman«t initio a 
"Vel « , turn lincola verticals, 
quae I vel d effe potuit. His 
pobtis, fi lineoia ilia in pri— 
ir.o verbo non fuit m , fi in 
altero fcriptum Jce , atque in 
tertio mu / , non abfurde , nt 
putOj legi p offer noxid Jce/ens 
multarctur , unde verbis adme- 
trum tranfpofitis habeteru? 


verficulus : 

JJuum fervus fccleris niultd* 
retur noxid. 

Qui adfentenfiametiam fabeN 
lae rede accommodari poffet . 
A 'oxia aUtefn puenum etiampul- 
pae debitam fignificat , quem- 
admodum Aelius Donatus ad 
Terentium in Phorm. I. 4. v. 
48. obfervat , et pluribus 
Nicolaus Loenfis Mifcell. E-* 
piphill. lib. VI. c. 11. Ve- 
rumtamen quum lineoia in pri- 
mo ex Codicis orrhographia ,• 
fit m , turn aliud »i ad fe- 
cundum potius verbum , quarrt 
ad tertium fpedlet * magis trag- 
inentis ac veftigiis congruunt 
noxiam , Jecretam , admijertc i 
quae rnetrum reflum nulla e- 
mendatione fervant , et po- 
tiorem etiam , ni tailor, fen- 
tentianTpraefeferunr. Scioqui- 
dem nonnullos haud probare 
noxiam in fenfu culpae , et 
contendere feribendum effe no- 
xam , fed hi quam turpiter er- 
rarent iam innumeris tere ve- 
terum Scriprorum exemplis o- 
fienderunt Barnabas BrifTonius 
lib. XII. de Verbor. fignific. 
NicolausLoenfisloc.cit. Fran- 
ciftBS Sanftius inMinerv. lib. 

IV, 


I 


. Digitized by Google 



Uxorem domini 


puijjet fui (2) i 


IV. c. 4. et Tacobus Perizo- 
rius in notis. Quin etiamfi id 
verum eflet res tota aeque 
bene componeretur fcribendo 
commiferit . Quani eleganter 
autem dicatur noxiam vel no- 
xam admittere , et conimiture 
paffim docent teftimonia Plau- 
ti in Trinum. I. 7. 6. Quin- 
tiliani lib. V. c. 13. Uipiani 
de noxal. aft. le^ fi qua, et 
Pand. IX. I. 1. Terentii in 
Phorm. I. 5. 40, et in Eu- 
nuch. V. 2. v. 13. ubi fcribit: 
.... Cb. Unam banc goxiam 

Mitre , fi alt am umquam ad- 
rnilero nil am occidito. 

( 2 ) Domini puiffct , 

Hoc loco feptein fere literae 
defiderantur. Priores ad <?Krvel 
quod pertinuifle videntur,quum 
4, rtiat perlpicue confpiciantur. 
Sed reliquae ? Divinari abs- 
trufum negotiurn eft . Corri- 
puiQct fervaret metrum , atque 
ad fententiam accominodari 
fortaffe polfet , qnum in ob- 
jurgandi atque arguendi fen- 
fu fumitur, ut ab Oeidioll. 
ex Pont. 6. y. 1. Suetonio in 
Aug. c. t?. in CaJiguj. c.45. 
atque aliis pluribus faijum eft. 
Etiam melius faceret ad rem , 
ut puto, concrepuijjet , fi pro- 
bat um plane eflet in puftandi 
ac verherandi poteftate . At- 
tamen fragmentum f , quod 
ante puiffet apparet, neque hoc 
neque. illud addicere videtur. 
Ideo ego fcriptum potius ar- 
bitrarer quod dejpuijet , quod 
loco et veftigiis congruit. Ve- 
teres autem revera in eys de- 


* 7 ? 
Id- 

[puebant , ouos atroci iniurii 
afhcere vofebant, queniadmo- 
dum perfpicue conllat ex Sc- 
neca in libel, qui imcribituc 
In Sapient, non cadit iniur. c. I . 
de Iralib.HI. c. 38. de C011- 
folat, ad Hglviam c. 1 ;. ex 
Petronio Arbitro in S.itur. c. 
75. et 132. ex Apuleio in 
Apolog. S. Hieronymo Apo- 
log. in Domnion. atque aliis 
pluribus . Verum eft obftare 
metrum . Sed abfurdum non 
puto fcribi dej puiffet quod , fi 
Phaedrus tab. 13. lib. HI. v. 
4. dixit no Jet quant . Tandem 
quidni potius legamus de- 
pluifjst quod. Denjo ad obfce- 
rium fenfum rite ufurpari (ar 
tis locuples teftis eft Cicero 
ad IX. Attic. Epift. 22. Turn 
Catullus Carm. 73. 

. . . Pat rut perdepfu it ipfam 

Uxorem . 

Quod ideo rnagis earn ledtio- 
nem firmaret , quia vulgo 
hie legitur perdefpuit . Atque 
haec eflet noxia ilia fecreta 
quam in priore verficulo le- 
gimus . Neque mirum, Do- 
minurn coram circumftantibus 
ea de re fervum arguifle , nam 
fieri potuit ut ille certam cul- 
pam reticeret , fed etiamfi a- 
peruiffet , haud pauca exempla 
Veterum occurrunt,qui lepi- 
de potius et urbane Ye geffc- 
runt uxoribus in adulterio de- 
prehenfis. Vide, fi omnino lur 
beat , Valerium Maximum, 
Martialem , Apuleium, Boc- 
caccium , atque alios huiuf- 
modi, . 


Digitized by Google 



*74 

Idque ille fciret ll.lm {3) circumflantibus : 

Places tibi , inq (4) non debes places. 

Sed non impune qu.a . . .{5) debes non places ( 6 ). 


{?) m . Verbum , 

praeter elementum , omnino 
■deletum . Reponi tamen po- 
teft coram , quod fragmento, 
loco , fyntaxi , fententiaeque 
apte congruit. 

(4) Inq. Scribe- 

rem atque interpungerem in- 
amt} Nam, quum , Quorum qui- 
dem primum ex fragmento 
expioratum viderur , cetera 
vero a veftigiis perfpicue non 
addicuntur . Nam tanrummo- 
do leviter innuitur . Nam , 
quum autem melius loco con- 
gruunt , quam tu quum , vel 
aliud firnile , 

(s) Qp a • • • Legerem 
qma quum , quorum illud o- 
mnia , hoc fententia rantum- 
modo probat. 

(6) Uterque igitur yerficu- 
Jus fic fe habebit : 

Places tiki , inquit ? Nam 
quum non dekes places ; 

Sed non impune , quia quum 
debes non places : 

At quae eorum fententia eft? 
Ego huiufmodi effe coniice- 
rem . Domiuus letvum fee- 


FA- 

leftum alloquens : Placefne ti- 
bi , ait , modo ob patraturu 
facinus' Cerrequidem tuquunj 
placere tibi non debebas, an- 
requam fcilicet illud patrares, 
turn placuifti , quia feceris . 
Id tamen baud impune faftunj 
eft. Nam quum tu placere ti- 
bi magis debuilTes eo confe- 
.fto , quod yoluntatem tuain 
fatisfeciftes, et qenium exple-, 
viffes , turn contra fafti poe- 
nitens , malaque animi con- 
feientia aflus tibi ipfi amplius 
nequaquam places. Ifta autem 
interpretatio quanti facienda 
fit nefcio,arbitror tamen Pe- 
rottum eamdem vel fimilem 
tenuiffe , quum in argumen- 
to fabellae feripfiflet ; nullum 
tnaledi&um e[Je rravius conjcien- 
tid. Quae quiaem verba li ex 
promythio vel epimythio de- 
fumta fuerunt , quod valde 
robabileeft, gravius etiam no- 
ra confirmatur interpretatio. 
Puto autem , horum verficu- 
Jorum fententia explorata,haud 
difficile deficientia verba re- 
ftitui pofle. 


Digitized by Google 



175 

FABULA XXVII. num. 132. 

LUPUS ET BUBULCUS (*) . 

Muhos verbis blandos ejje , et peclorc 
infideles . 

C torem (1) ccleri pede fugeret Lepus (2) 

Ee 


(*) Legitur haec fabella a- 
pudRomulum Rimicii lib.IV. 
n. ?. Rcmulum Nilantii n.§8. 
€t Anonymum antiquum n.50. 
pluribus five verbis , five di- 
cendi formulis de more ex 
iambis Noftri fervatis. Eam- 
dem reroelegis expreffit Fran- 
cifcus Philelphus , quos in 
Diflert. I. de AufiFabell. nov,. 
xetulimus ; turn iambico car- 
mine Fridericus Chriftius lib. 
II. Fabul. vet. Aefiop. n. 16., 
et Petrus Burmannus, qui Ad- 
pendici fuae n. 2j. adneftens 
Phaedro reftituere conatus eft, 
ad quern revera fpeflare iam 
pridem Fridericus Nilantius 
ad Romulum fuuin obferva- 
verat . ' 

(1) C torem. Scilicet 

Cum ( quum ) venatorem , quae 
explorata le&ioeft. Fragmen- 
ta, veftigia , locus, fententia 
earn unam probant . Turn vox 
•venator alias in fabella repeti- 
tur , eamque perpetuo lervat 
Romulus Nilantianus. 

(2) Lepus. Emendandum eft 
iupus . Nam lupus non lepus 
habent univerfi illi Scriptores 
quos adduximus , et longe 
iacilius fieri potuit , ut uno 


in Codice mendum irreperet, 
ubi vox bis tantummodo le- 
gitur, quam tot in libris, tp 
quibus ea faepiffime occurrit 
repetita . Neque porro aliud 
ipfa Fabella poftulat. Uti e- 
nim, quae illud animal cum 
bubulco loquitur mitiftimo ac 
timidiftimo lepori convenire 
nequeunt , ita contra auda- 
ciori lupo congruunt . Prae- 
terea quod malum facere po- 
terat lepus agro, feu armen- 
tis aut gregibus ruftici/ Inde 
vero error oriri potuit , quod 
lepores potius , quam lupos 
venari dicamur, et animalquod 
ccleri pede fugeret lepus fatius 
videretur quam lupus. Obver- 
fatum fortafte eft animo illud 
ipfius Phaedri lib. I. fab. 9. 
V. 4 - 

Leporem cbiurgabat puffer , 
ubi pemicitas 

Kota , inquit, ilia eft i quid 
ita ceffarunt pedes. 
Attamen animadvertendum e* 
rat Venatores et lupos perfe- 
qui, et venari lupos, turn et 
celeriter lupos fugere : Tibul- 
lus II. Eleg. 1 . v. 20. 

Neu timeat celeres fegnitr 
agna lupos. 


Digitized by Google 



>7 6 

Et a Bubulco vifus veprcra '.'.repent ( 3 ), 

Per Superos , perque Jpes otnnes tuas ( 4 ) , 

Ne me indices , Bubulce ; Nihil umquam mali 
Huic agio feci , et Rujlicus ne timeret ( 5 ) , 

Late 


(?) . . rtperet . Hie nihil deeft 
in Codice , fed duae literae i- 
fiitio vocis pofitae tam con- 
iufae funt , ut nil redle expri- 
aoant; Viderenturr>e, verum 
quid (ibi vult rereperet ? Rerc- 
po penes Seri ptores, quod ego 
feiam, non occurrit, et fi oc- 
curteret , metrum obflaret , 
quin recipi pofTit , quum eo 
Verficulus dadlylo clauderetur. 
Romulus Nilantii innueref 
uaereret ; nam ferihit.' A quo 
bubulco ) quum lupus petiif- 
ftt refugium bubutcus demon » 
flravit ei quemdam locum iam 
lulijjimum. Sed earn le&ionem 
nullo pafto recipcrem , turn 
quia a Codicis fide max i me 
recedit, turn quod lupus non 
vepretn , quo le afeonaeret o« 
dlencfl fibi a bubulco petebat, 
fed ne in eo receptus uidica- 
retur venatori , qui inftabat . 
Quamobrem fatius feriberetur 
repererit . Sed ego genuinam 
leftionem putaverim irrcperct , 
quod minimum a Codice abit, 
atque opportuniflimam , ■ ni 
fallor, fentenriam praefefert . 
Syntaxis vero probata eft . A- 
puleius III.Metam. p. 94. Edit. 
Parif. 1688., et VIII. p. 24?. 
irrepit cubiculum feribit , turn 
IV. p. 118. C aveam irrepfit , 
^t IX. p. 171. irrepit bofpitium. 
Quin vero Papinius Statius 
Auftoris noftri fere aequalis 
IV. Theb. v. 386. 


Pampineumque lubes nemus 
irreptare Lycurgo. 
et lib. XI. v. 7? t. 

Argos eat, boflilcjque Mycenat 

S quail idus irreptet. 

(4) Verficulus eft toto pede 
mutilus, fed tacillima,ut pn- 
to > reftitutio eft . Nam com- 
tnode recipitur inquit } et feri- 
bitur : 

Per Superos inquit : 

Quin quum quoddam oro, ro- 
go , precor , fententia magis po- 
ftulare videatur, reflius pro- 
batur oro , turn quod maioris 
eft poteilatis , qu.un cetera , 
ideoque opportunius, turn quod 
Anonymus Nilantii perfpicue 
feribit Oro per otnnes Jpes tuas , 
et Romulus Objecro te per omnes 
fpes tuas . Ex quibps etiain 
arguitur to oro ante fpes omnes 
verifimilius collocari , et toe 
turn verficulum legi : 

Per Superos oro , perque fpes 
omnes tuas. 

Certe quidem oro initio ora- 
tionis haud eleganter ponitur* 
et Terenrius Andr. 1 . 5. v. 54. 
fcripflt Per banc te dextram 
oro > et ingenium tuum ; Ho- 
ratius I. Carro. Od. 8. v. i. 
Per omnes Deos te oro ; Ovi« 
dius Epift. Her. X. v.148. Per 
laebrymas oro. XIII. Metam. 
V.376. Perque Deos oro . Et VJ. 
v. 499. ipfum Per Superos oro. 

(5) Et rufticus ne timeret . 

Vitium aliquod in hoc hemi- 
~ * ■ Air 


Digitized by Google 



) 


. x 77 4 

Late fecurus . Iamque venator fequens : • 

Quaefo, Bubulce, nurtrquid hue venit Lepus ( 6 )?, 
Venit , fed abiit hac ad laevam $ et dexteram 
Demonjlrat nutu partem . Venator citus 
Non intellexit , feque e confpeclu abflulit . 

Tunc fie Bubulcus : Ecquid eft graturn tibi , 
Quod te celavi ? Linguae prorfus non nego 
Habere atque age re me maximas gratias ( 7 ) , 
Vemm oculis ut priveris opto perfidis . 

m FA- 

(Vichinm irrepfiffe pal. 1 in eft, ait : ne time: quae certe me* 
quum in quinta fede trochaeus, lius ad propolitum faciunt . 
in fexta tpondaens offendatur. Syntaxis autem probata eft : 
Si feribitur; Et ne timeret , Plautus in Perfa IV. z. v. zo. 

Kufticus . Et Ruliicus , ne t'i- Ah, ne iura ,fatis credo. Te- 

muerit : rnetrum habetur opti* xentius in Andr. V. z. v. 27. 
mum, et fententia eriam fei> Ab\ ne faevi tantopere . Vir- 
ri poteft , quae .yidetur hu- gilius VI. Aen- v. 82 6. 
iufmodi : Et ne lupus time* Ne pueri ne tanta animit 
ret , Rufticus ait ill! : late afluefeite hi la . 

fecurus . Et , fi in fabella •Statius Tfiebaid. IV. v. jiz. 
ait poftularetur , legt pofTet N e tenues annos , nutemque 
lore , ait , fecurus . Quamob- banc frontis opacae 

rem quum tam leni et facili Spcrnite ne moneo. 

emendatione commoda leftio Elegantius icriberetur ne ti* 

verficulo fit reftituta , haud mens , quod revera fervat Ro- 

pertinaciter contenderem earn xnulus Nilantii , fed quurn re- 
adhuc corruptam efle ac vi- ponetidum effet in verficulo : 
tiofam . Verumtamen faten- Et itle ne timeas ait , vel Et 
dumeft potiorein acelegantio* Paflor ne timeas ait , quae im- 

rem fenrentiam defiderari, nec mane quantum a Codicis fide 

videri Auflorem fcripfifTe, quod diferepant , tilts citius leftio* 
bubulcus , ne lupus timeret , nibus adquiefeetem . 

ei dixerit : late fecurus , fed (6) Lepus. Iterum lupus . 

dixifie _ potius fimpliciter : (7) Me maximas gratias l 

noli tirnete , late fecurus . Scr'ibendum eft maximas me 
Quaproptcr fatius fortaffe e- gratias , fcilicet o b leges catq 
tit ; fi reponatur: Et rufticui jrainis. 


Digitized by Google 



178 

FABULA XXVIII, ngm. 134. 


MERETR1X ET IVVENIS (*) . 

4 » 

Muha effe iucunda , quae iamen 
Junt incomrnoda , 


%£uum Hindi re tur Juveni Meretrix perfida , 

Ju die laejus rnuhis [aepe iniuriis , 

T .,,,et f.J. . . , . eri (l ) , 

S . . inf. (:) licet (3) 

...... dam (4) , ego te plurimi facio iamen , 

luvenis recordans quotient deceptus foret; 

hi* 


(*) Hanc fabetlam habet e- 
tiam uterque Romulus, earn* 
que tatne' identer tx idisiam- 
I is nrerpretaram , ur quae in 
Nodro deficiunt , ex illis ve- 
luti pol.iiiniim jure aptiilime 
reltitui pollint. 

(>) r 

eri .Reponerem Tamen 

praeberet JeJe factlem ntulieri ' 
quae explorata videntur. fJam 
(1 frapmenta fpe&entur , fi 
nonnuila vedigia, fi locus , Cl 
fententia nil potius ea leftio- 
ne exfurgere inde pofle dixe- 
ris. Turn vero Romulus Ri- 
mi- ii: Et ilit fuct/ern Je prftebust 
propter ufum . Loquendi autem 
modus ell cleans . Sic Cice- 
ro I. ad Quitted. Fntrem Ep. 
1. Praebere lie facilem , dixit f 
in bominibus audtcndis , pdmit- 
tendijque , Et Ovidius XVI. 
JEpift. Her. v. 195. 

Pa mode it iacilem , net de- 


digitate maritum , 

Rare Tberapnaeo nata puelld 
Pbrygem . 

(2 ) S., inf..,.,. Legerem, 
et interpungerem : Sic infidel is’, 
quod ex ipfis yedigiis,ur cer- 
ium haberi pored . Romulus 
vero Nilantii : Cut juveui illsf 
mulier non plus quun ceteris 
fidem fervavit . Et Noder paul* 
lo pod : non quod fid (l is . 

(l) ,...., ..... ..... licet , 
Hie nulla apparent vedigia p 
Speftati tamen fententiS.et loco 
deficieutium literarum, com- 
mode reponi poted pluses mu - 
nenbus , quod protefto eravif- 
fime Romulus hrmat his ver- 
bis : Deinde , . ad eum fic in- 
quit ■ quamvis innumerabi/es iu - 
uenes multis muncribps circa me 


conSendant , ego te plus omnibus 
tilts dihgo . 

(4) ...... dant, Nempe con- 

tenMant , quod iplum habet 
Ror 


1 


Digitized by Google 



179 

Lubenter , inquit ux (f) hanc vocem audio , 

.Non quod fidelis , fed quod iucunda efl (6) mihi . 

FABULA XXIX. num.i 3 j. 


FIBER . 


Idulti yiverent , fi falutis grand parvifacerent 
fortunas . 

£?anes effugere quum iam non poffit Fiber , 
Graeci loquaces , quern, dixerunt Cafiorem , 

Et indideruru bejliae nomen dei , 
i (i) qui fe iaciant verborum copia : 

jm ^ Ab- 


Romulus, ut paullo fuperius 
vidimus. Martialis porro lib. 
.VI. Epig. 41. 

Muneribus capiat fi quit coil* 
rendere tecum . 

(5) • . • • «* . Scilicet mta lux : 
quod omnibus fpeftatis eft cer- 
ium. Jd Romulus etiam fer- 
vat , et notus eft blandientium 
lufus. V. Oyidium J. Am. 8. 
v. 23. II. 18. v. 2?. III. Art. 
v. 524. Triftium III. Eleg. j. 
y. 52. etc. 

(6) IJi. Non abfurde omni- 
no. - Putarem tamen potius le- 
gi et . Etenim nec latis re&e, 
nee fatis eleganter to fid el is , 
et to iucunda ad vocem refe- 
xuntur , quum contra egregie 
plane mulierem fpe&arent . 
Senfus eflet : Ego quidem , mea 
lux, haec lubenter audio, non 
quod tu fidelis mihi es , fed 


quod iucunda . Et re quidem 
vera haec feribit Romulus ; 
Cut tile iuvems mentor quotient 
at ea deceptus fuerat , ita bt- 
nigne refpondijfe fertur: Et ego 
te lux mea , vebtmenter diligo , 
non , inquit , quod mtbi fidem 
Jervavens , fed quia iucunda et 
mibi. 

(1) Hie fententia, me- 
trum , locus recipiunt ifti . 
Verum quum priorum lirera- 
rum nulla fuperfint veftigia * 
et latiufculum H congruere lo- 
co poffit legerem potius Hi . 
Scio turn defiderari fyllabam 
in verficulo, fed hac ipfa ra- 
tione id facerem . Nam quid 
fibi hie vult iaSlare fe vet baa 
rum copia ? Nonne mens Au- 
ftoris fuit Graeculos arguere, 
qui tarn magnifice fe de uber- 
.tate et copia linguae fuae ia- 


Digiliied by Google 



i8o 

Abripere morfu fertur tefiiculos fibi , 

Quia propter Mas fentiat fe (i) peti 
Divina quod ratio ne fieri non negem : 
Venator natnque fimul invenit remedium , 
Omittit ipjum perfequt , et vocal canes , 

Hoc fi prae flare pojf&nt homines , ut fuo 
Veilent care ret uti ( 3) pofihac viverent . 
Hand quifquam infidias nudo faceret corpori . 

FABULA XXX. num, 136, 

rAPILlQ ET VESPA. 


Non praeteritam Jed praefentem afpiciendam 
ejje fortunarn , 

apilio Vefpam pr ...... I ..... . vt ... .( 1 ), 


flabant , quum contra ea tam 
contra&a appareret , ut una 
vocabulo deus et beflia fieri- 
ficaretur > Ergo addendum pla. 
re videtur de, et fcribendum; 
Hi gut ft tuSiant de verba - 
rum cnpia , 

Sic Cicero VI. Verr. c. 4*. 
labiate Je de atiqua re dixit, 
(j) Se. Lependum/e/e . Nam 
fecus verficuli metrum noil 
conftat. Haec porro, ni falior, 
leniftima emendatio eft. 

( 3) Carer et mi . Irrepfit men. 
dum : de fed® fga litera mota 
eft, Scribendum omnino care, 
re, tuti , quae omnis ratio po. 

Cuiit . 

( 1 ) Pr... .......... v>...» 


* 


O for - 

Scriberem praetervohtantem ■via 
dens . Nam vi ac poftura frag- 
mentorum perpensi , colleflis 
veftigiis , numeroque vane- 
fcentium literarum Ipedlato id 
unum aptiftime exfurgere vw 
fum eft. Plinius lib. X, Hid. 
nat. C- 61. Vefpertiha votitans. 
Virgilius III. Georg, v. 147, 
Plunmns ( infedtorum ge- 
nus ) volitans cut namen Afdo. 
Et Eclog. VI. v, Si, 

. . . Et quibus ante 
Inf eli% fun tefia fupervolita. 
verit alis. 

Turn Columella PFaef. ad H- 
bros de R. R. Salt at or is aucu. 
pium circumvqlitarmt Zimina ppa 
tan mum. 




Digitized by Google 



i8i 

O fortem . • d . . . .m . ba. ,t ...s (2), 

m 3 Qua- 


rt • • ^a<U W tbit . . 

t...s. Primum flic fcripta fuit 
vox fex fere literarum , quarura 
priores in vel m , Unde argui- 
tur earn fui(Te ia mifcram vel 
potius iniquam : Ttlrri quod- 
cam ait vel et ; deinceps aliud 
verbum fex literarum , qua- 
rum prior d, poftrema m fuit , 
ideoque illud dixeris damnum 
vel duftum : Tandem eft bara- 
tbris . Nam ex illis fragmen- 
ts, ex nonnullis etiam vefti- 
igiis id unum exfurgere pofte 
videtur . Iftam autem vocem 
praecedit particula de vel t . 
Quamobrem fcriptum fortafle 
in Codice fuit : 

O fortem iniquam , ait , da* 
mnum de baratbrit : 

Vel : O fortem miferam , et du- 
ttam e baratbrit. 

Sed haec MS. ledio erit,non 
vero genuina , et fincera . Nam 
verficulus integro pede vel fal- 
tem fyllaba deficit. Ego arbi- 
trarer aliquid excidifte poll 
baratbrit Namque anapae- 
ftus eft, quo iambi numquam 
clauduntur , et quamvis did 
jtoflit pofteriores fyllabas pedi 
lambico , priorem dadylo quin- 
ti pedis mferviifle id reapfe 
in noftro verficulo , ut caret, 
locum non habet : nec , ft me- 
mini , elegantiores Iambi vo- 
cem anapaefticam in fine ha- 
bueruut , quae eo pado divi- 
deretur : ideoque fi liceret ad- / 
dere to malum legi non ab- 
furde poflet: 

O jortem iniquam , ait , tt 


damnum e baratbrit malum : 
vel etiam': 

O fortem miferam , et du8um 
de baratbrit malum . 
Baratbra autem hie dici puto 
ipfos foliiculos , quibus fefe 
includunt papiliones , quum 
adhuc vermes funt : neque du« 
bitari poteft, quin ad hanc fen- 
tentiam rede verbum ufurpa- 
re liceat : Etenim eft maxime 
■KoKurettov , et non modo omnem 
foveam et voraginem fignifi- 
cat, ut Suidas , Harpocration, 
Hefychius,Feftiis aliique fcri- 
bunt , fed etiam vas ad mu- 
liebrem ornatum , quemadmo- 
dum ex Ariftophane in Thef- 
mopb. et Polluce 1 ib. VI I. c. *2. 
patet,nec non vas vimineum 
ut ex Boccacio in Geneal. Deor. 
lib. I. c. id. atque Aelio An- 
tonio NebriffenU in fuoLexic. 
conftat. Plauto vero Cure. I. 
a. v. 29. Horatio II. Satyr, 3. 
v.6<5. I. Epift. ij. v. jr. Mar- 
tiali III. Epigr.88. eft etiam 
venter helluonis. Martiali i- 
terum I. Ep. 81. uterus mu- 
liebris , et Plauto Bacchid. I. 
3. v. 41. ipfa meretrix. No- 
fter igitur quum inVidiofilfi- 
me Ioquentem papilionem in- 
duceret eleganter fane ac ap- 
pofite ea voce ad propofitum 
fuumeftufus. Aliquando Phae- 
drus fab. 5. lib. IV. v. la. mu- 
flelarum ventrem tartareum fpe - 
cum dixit. Quin, fiverum eft, 
ut protedo videtur, eos fol- 
iiculos , quibus fe papiliones 
veluti mortuos conaunt , di- 
dc* 



i8* 

Quorum ex re 


m .os a 



flos f.iiffe barathta , quod fe- 
pulchroru’m ac tumulorum fpe- 
cieni haberent, etiam ad hanc 
fententiam non male vocem 
ufurpari arbitrarer . Baratbnn 
enim fe u beretbron , ut Home- 
ro Iliad. 9- v. 14. Odyl.fi v.p4- 
Q. Calabro VI. Paralip. v. 264. 
aliifque dicitur , prima fua o- 
rigine ac poteftate quamque 
foveam , puteunr, fcrobem fi- 
gnificavit , et earn quidem ar- 
tefaftain , quemadmodum Vi- 
truvio pifcina barathrum di- 
citur lib. ult. c. ult. quum a 
Tpnrxu vox compofita videatur. 
Graeci vero vel corpora terri 
condebant,vel fepulchra ypo- 
gaea faciebant : et fepulchra 
pa(Tim/otw? difta funt . Prae- 
terea Ct beretbron ab hebraico 
verbo ber ell , quemadmodum 
vifum eft Martini© , Volfio i 
aliifque praeftantiftimis Ety- 
mologis , et huiufmodi vox 
paullum ex fermonis legibus 
deflexa, vel x*t’ fe* 

pulchrum, ut plurima S.Scri- 

f turae exempla docent . V. 

falm. XXVII. v. 1. XXIX. 
v.4. LXXXVII.v.5.7. CXLH. 
v.7. Ifai.XIV. v.ip.XXXVIll. 
v. 18. Ierem.Thren. III. v.yj. 
SS.Ezech. XXVI. V.20. XXXI. 
v.14. etc. fieri potuit , utiftam 
quoque fignificationem apud a- 
lias gentes fervaret . Et re qui- 
dem vera in Graecorum fabula 
ilie Cerberus canis inferorumfi- 
gnificalTe videtur damorem jo- 
ojeae , feu fepulchri .quern ipfi 
.corpore tend condito poftre- 


mum edebanr.V.At.Pluche Hi- 
ftoir du Ciel liv. I. C-h. I. §. 18. 
Claudianus porro quum Tar- 
tarum , iam aliis multts baraa 
thrum appellatum , barathrum 
ferale dixilfet , ad mortuorum 
animas dubio procul fpeftavit: 
Nam to ferale ptoprie vox fu- 
nerum eft , ut ex Ovidio 
Fad. II. v. $4. V. v. 486. III. 
Trift. Eleg. v. 8i. Eleg. ij. 
v. 2t. in Ibin v. ioj. atque 
aliis pluribus patet. 

(?) Re... nt.es a 

... Hoc loco qu'atuor tantum- 
modo verba leripta fuifle vi- 
dentur. In primo , qitamvis 
praeter illud firagmentum nul- 
la omnino veftigia fuperfint , 
ex loco tamen circumftanrium 
literarum conftat fex fere ele- 
ments tantummodo defidera- 
ri . Secundum autem haud 
obfeure eft quid anam vel a*um» 
Tertium diceres ipfum nos j 
Quarturri tandem ad oClo fere 
literas abibat . Quamobrerri 
totuni verficulum legerem : 

Quorum ex reliqutts aniniarrt 
nos rtcepimus . 

Qua quidem leClione ego nil 
loco et tragmentis congruen- 
tius novi. Kel'tquias autem vo- 
caflet Auctor ipfa vermium 
corpora y quum fefe in papi- 
liones convertunt , quutn ca- 
davers potius , quam viventia 
animantia videantur . Verum 
eft dici proprie reiiquias, quae 
ex corporum combuftione fu- 
pererant , fed Audlor nofter 
fab. XIV. integra damnatorum 
ca* 



Digitized by Google 



*8j 

Ego toque tis (4) in p • •• (j)> fonts praeliis , 
Arte omni princeps • * • * * (6) qualis fui , 

En cuncta levitas putris , et vol . t . . is (7) . 
Tu qui fuijli mulus cliiellarius , 

Quemcumque vifum eft laedis inftxo acu . . . (8) . 
Et V efpa dignam moribus vocem edi . . . (9); 


eadavera reltqttias dixit . Ovi* 
dins vero XV. Metam. v. 371. 
toapiliones ferates vocavit , quia 
lcilicet veluti ex fepulcbro fur- 
lie re videanriir , et conditi ex 
itiorte iterum reliquiifque fe- 
jpuichri ad vitam re gredi . Quoad 
animam j qiiod to <,mm Codi- 
tis puto , intendere potuit Au- 
dtor ad Graecorum d'ux’it' , quo 
nomine ipfe papilio notaba- 
tur , qUemadmodum ex Ari* 
ftotele lib. V. Hift. anim.c. 19. 
Piutarcho II. Sympof. Probl. 
J. Hefychio in voce » atque 
aiiis patet . Turn Scholiaftes 
Nicandri addit, quam 
is nuHeupat , earn aetate fua 
appellari . Ideoque Au- 
ftor ip(a voce non animam 
fpiritumve quo papilionis cot- 
informatur notavit * fed 
volandi faciiitatem , perinde 
ac (cripfiffet : ex reliqUiis, quas 
illisfepulchris condidimus, nos 
deinceps fumfimus volandi po- 
teftatem, quaantea carebamus, 
it volatiles fa&i fumus. 

(4) Ego loquens . Sic et pef- 
fp icue in Codice . Quid vero 
(1 legatur Ego eloquent , quod 
fententia potius probat t 
(s) P... Reponerem pact , 
Bott quod vehigia probent , 
quae nulla funt , led quod io« 


in 4 Non 

Co ad amuflim plane, et frag- 
rnento congruit, atque illud 
praeliis » quod fequitur innuere 
videtur. 

(6) Verbum plane de- 

letum . Antea vero loco , me- 
tro , et fenteutiae congrueret . 

(7) Voli . . . . is . Nempe 
volito cinis , qUod ex vefligiis 
quoque exploratum dixeris . 
Papilio autem fe cinerem for- 
talfe dicit , quod veluti ex 
reliquiis fepulchri , deque fuis 
cineribus refurgeret , Cinertg 
faepe et eleganterLatinis funt 
reliquiae defundtorum. Cicero 
pro Quint. C. 31. Ohfecravit 
per fratris fui mortui cineres. 
Phaedrus fab. 9. libr. III. v.4. 

Et ceio invidiae dummodo 
abfotvar cinis. 

Martialis V. Epigr. ij. 

Quodque cinis paucis , bat 
mibi vita dedit : 

aliique plures fimilia. Sed for- 
tafle fatius ad fyntaxim volt* 
tans cinis , ubi cinis eflet pul- 
vis ille quo papiliones can- 
fperfi funt , et quo cuncta quae 
attingunt inficiunt . 

(8) Acu . .. Nempe aculeo . 
Cicero de Finib. V. c. if. 
Corm bus ttti vt demus boosts t 
vefpas aculeis. 

(9) Vocem edi Scilicet 


• W ^ , 

Non qui fuerintus , fed qui nunc fimus '. . de (io> 
FABULA XXXI. num. 137. 

TERRANEOLA IT VVLPE9 . 

Pravis non ejfe fidem adhibendam . 

Avis , quatn dicunt terraneolam (1) rujlici * 

In tend nidum quia componit fcilicet , 

Forte occurrit (2) improbac vulpeculae j 
Qua vifa , pennis altius fe fuflulit . 

Sal- 


vocem edidit , qtrod explora- 
turn eft. Sic Ovidius I V. Faft. 
V. Ji8. in Ibin v. 124. edere 
Jfonoi dixit. TibuiusIII. Eleg. 
7. v. 9. Virgitous V. Aen. v. 
4 99. VII. V- 194. : edere ver- 
ba. Cicero II. Tufc. c. 20. 
Valer. Flaccus IV. Argon, v. 
24. Edere voce:. 

(10) ..it. Nempe -vide , 
quod fragmentum , locus , fen- 
tentia probant . Plautus Eac- 
chid. IV. 9- V. 1 18. Duae 
conditioner funt , utram tu ac- 
cipia: vide. Petronius in Sa- 
tur. c. 94. Vide quam non con- 
vent at bis moribu s : et c. 102. 
Videte numquid hoc placeat . 

(1) Terraneolam . HuiufmO- 
di vox vulgo in Lexicis non 
apparet , neque adhuc penes 
aliquem Scriptorem occurrit. 
Unus Perottus in Cornucopia 
fervat p. 62. tdit. Aldi 151?, 
cam ex ifta fabella , ut vide- 


tor, rrmtuatuf. Neque mirutre 
fi Scriptoris auftoritatem non 
adiiciat,quunr frequenter earn 
et in- aliis praetereat . Habuit 
tamen ut probatum ac lati- 
num- vocabulutn' , et id , ni 
fallor, fatis eft. Certequidem 
id Roberto Stephano do&o' 
viro fatis fiirt , ut ex Perot- 
ti. fide novam- iHam vocenr 
fuo rnaximo Lexico adiice- 
ret . 

(2) Forte occurrit . Scriben- 
duin videtuf Forte occucurrit . 
Nam fecus verficuli metrum' 
corrumpitur. Neque vero fa-- 
cilior via eft, qua iftud refti- 
tuatur. Porro iam vidimus fi- 
niilem emendandi rationem u- 
furpafle Richard urn Betirleiam, 
Francifcum Harium , Vitum 
Iuvenatium ad eumdem lo- 
quendi modum Phaedri Fab. 
6. lib.III.v.?. Quin hie gravior 
etiam incumbit neceflitas. 


iSf 

Salve , inquit ilia , cur me fugifli obfecro ? 
'Quafi non abunde fit mihi in prato cibus : 

Grilli , fcarabaei , locuflarum copia ( 3 ).* 

...efl quod m . . uas ( 4 ) rogo , te ... .um diligo ( 5 ), 
Propter ,s.*tos mores ( 6 ) , et vitdm probam . 

Rep 

(?) Hunc verfictilimr toturri fla volircrl primam produxif* 

J>robatum tenerem , quum e- fe videtur ,-ubi. in MeneekV. 

lus fententia optima (it , et j. v. 24. fcribit : 

(inpula verba poteftate, loco- Medic. Die mibi hoc etiam 
que l'uo genuina videantur .• fu/tnt tibi umquam oculi 

Verum qnidem Chriftinrnurrr duri fieri ? 

Poetatn Iuvencum lib. I. in Menaech. Quid I tu me lew 

Cap. Matthaei ?. v. 5 29. pri- ctiftam cenfei rffe homo *> 

mam in locufta corripere , qua® gnavijfime . 

in Noftro producenda efl , ut (4) . . .. efl quod m . . uas . Sew 
metrum conftet ; fed tanta licet non eft quod metuas , quae 

non eft huius feriptoris an- plane certa funt. Plautus Bac-» 

ftoritas, ut aureo , argenteo- chid. 1 . 2. v. 59. Poenul. IV. 

que latirrarum literarum aevo v. v. 62. Quid eft quod me* 

primam revera in tu locufta tuas . PfeuduF. IV. 6. v.4. Nw 

correptam fuiffe teneamus . bit efl quod metuas . 

Quin quurn Iuvenci aetate *(5) Te .. -sum diligo* Nenw 
veteres metri leges paflim vio- pe te multum diligo, quod ex- 

larentur * oppofitum potius plofatum videfur . Sic Plautus 

fufpicari fas eft. Certe qui- in Perfa II. S- v. 2. D:c mo 

dem Iuverralis in nomine Lo- ilium amare multum . Horatiua 

cuftae veneficae Ciaudii et Ne- EpocLXVII. V.20. amatanausit 

ronis aetate famofae , Satyr. I. multum. 

V; 71. primam pfoducit : " (6) .f..tos mores. Lcr’ererrf 

lnftituitque rudes melior Lo* aftutos mores , quod fragmentis 

cufta propinquos . et fententiae congruit. Affaetot 

Nec difficile eft feminae ex etiam non male loco recipi- 

pefTima infedlorum fpecie ob tor , et Silius VII. affueto 

atrocitatem ingenii inditum belli more dixit, fed fententia, 

nomen fuifte. Id fortaffe Ta- ut mihi videtur, obftat. Quanw 

citus innuit , quum lib. XII. obrem illud genuinum tens- 

Anna), c. 66. Dehgitur, ait r rem, quum porilTimum veluti 

art 1 j ex talium , vocabulo lo- per antithefim fequatur vies 

cufta, nuper veneficii damnata : proba.Aftutus autem in bonatn 

turn lib. XIII. c. 15. damna- laepe partem ufurpstur pro Jo* 

ta veneficii nomine locufta . lerti , ingeniofo , prudenti , ta* 

Tandem Plautus in ipfa font* ban * . Cicero II. Verr. c. 2. 

1 ‘* 



1 86 

Refpondii contra: T.. .idem (-) bene praedicdij 

iVo/z s p ..p tibi (8 ), Jed Jum Jub dio (9)/ 

Quin 


ha fict , ut tua ifla ratio exia 
ftimetur aft Ufa , meant hoc con- 
J ihum nrceljarium : er ibi A- 
fconius aftuta interpretatur ur- 
tana : Quod potcftate fu'a ipfum 
revera eft . Turn Plinius lib. 
XXXVI. c. 26. Aftuta et inpea 
dio/a jolertia . Martialis XII. 
Ep. 8p.- 

Excop itavit homo JagaX et a-' 
flatus 

Scribendum vero aflutos proa 
pier mores .• Nam fecus tro- 
chaeus in primi fedeoflenditur.- 

(7) T. ..idem . Nempe tu 
quidem , quod plane certum eft. 

(8) S.. ...... p.ipi.. tibi. 

Legerem fumtamen propiustibi. 
Nihil enim fragments, ■ vefti- 
giis, loco fatius congruere vi- 
fum eft . Propius vero cum 
dandi cafu habent Virgilius I. 
Georg, v. IV. v. 47. Aen. 
VIII.v.S56.Pltmuslib.XXVII. 
C. 9. aliique plures. 

(9) Sub dio .Ira quidem pla- 
ne perfpicue in Codice fcri- 
trtum eft , ac eommodi ,■ ni 
fellor, fententid. Rortiani e- 
nim, Varrone tefte lib. IV. de 
L. L. dium vocabant aerem 
circumiacentem , et ipfum quo- 
que Coelum , Graecis , unde 
nomen defumtum, rov h* . Ter- 
faneola autem revera in aere' 
itianebat . Id porro apte con- 
venire videfur hoc loco , cuius 
hie eft fenfus f Tu quidem 
bene et refle loqueris , igno- 
fee tamen mihi ( ironice ), 
quura non fun modo prope te 


fuper terri , fed firp in aere a 
Quamobrem iftutn leitionem 
miniine follicitandam efle cen- 
fuerim . Scio quidem nonnul- 
los autumare primam in dio 
produci , verum id haud eft 
exploratum. Horatiiis fane pro' 
dio et dium (I. Carm. Od 
v. 2?. III. Od. 2. v. 5. I Od. 
28. v. 12. habet divo et dim 
iium: ita Lucretius IV. v. m., 
et fiqui in Claudiano de Laud. 
Stiliconis lib. 1 . v. ii;. iegunt: 
.... .el tardi flabra Boot at 
Sub dio ripbaea tulit . 
Sfephanus Claveriils , Gafpar 
Barthius ex Codicum fide re- 
ftiruunt divo . Neque urgeri 
poreft dium et divum unurri 
videri , ileoque uriam efle de- 
bere fyliabaruni quantitatem . 
Nam deus , diu , dies , divus 
eamdem plane habent origi- 
nem, et diverfam tamen for- 
titi funt quantitatem . Praete- 
rea dium fimpliciter eft **0 
« bi t , quod primam Gfaecis 
ancipitem habet ,■ et notuni 
etiam pueris eft, Latinos vo- 
catem literain ante aliam vo- 
(Salem corripere . Neque alia 
ex caufla fieri poituit , ut Id 
Inachi filiae nomen quum 
vulgo primam producaf , aptid 
Ovidium , qui I. Am.j.v.zi. 
II. ip. v. 22. II. 7 i v. 4V ad 
eamdem quantitatem ufur pa- 
ve rat , alias corripiat. Sic e- 
nitn Epift. Her. XIV y. . o?. 
Quid tibi cuufla fugue) Quid 
lo freta tonga perenas > 

Turn 


187 ' 

Quin fequ ,*et( I o) ••• tibi ( 1 1 ) commit to meant . 

FABULA XXXII. num. a? 

EP1L0GUS . 

De iis qui legunc libel lum . 

Hoc qualecumque efl Mufa quod ludit mea y 
NeqUitia pariter laudato et frugal itas , 

Scd haec Jimpliciter * ilia tacite irafcuur (*) * 



PARS 


Turn in Ibin. v. 614. 

Quern rnrnor a facris nunc 
quot/ue fellit Io . 

Sic in Diara , quae a Deiana 
fafta videttr , eadem fortafle 
ex caufsi )rima , quae a Vir- 
gilio Georg. I. v;50j. a Pro- 
ertio II; Eleg. 28. v. 60. a- 
iifque prcducitur, paflim cor- 
lipitur . lie in platea cuius 
penultima longa eft , brevis 
ab Horatb II. Epift. 2; 69. 
a Catullc Carrn. XV. v. 7. 
atque alis effertur; 

(ic) Q/in fequ . . et . Nem- 
pe quin Jiquor , et, ut lggendum 
videtur . Sequor aurem eft e- 
tlam proequor inceptum , per- 

5 0. CicffO pro Caecin. c. »i. 
’erg e pm bee idem interdi- 


Hum fequi. Tacitus I. Hiftor. 
C.5 5 . Injit a mortal/ bus natura pro- 
pere fequi , quae piget ineboare. 

( 1 1 ) . . ; tiki commit - 

to. Legerem fie vitam tibi com- 
mitto . Non quod veftigia ulla 
lint j quae leclionem probent, 
fed quod a fententia poftulari 
videatur. Horatius autem II. 
Satyr. 7. v. 67; t 

Committes rent omnerri et vi- 
tam , et cum corporc jamam . 

(*)Hostres verficulos,quiad 
longiorem Epilogum vel Pro- 
logum facillime pertinebant , 
hue confulto refervavimus . 
Nam fatius ad finem quam 
ad initium libelli , fatius foil 
fabellas , quam inter eas irn- 
mixti collocari videntur. 


Digitized by Google 


Digitized by Google 



PARS m. 

FABELLAE AVIANI- 


Digitized by Google 




Digitized by Google 



i9* 

FAB ELL AE AVI AN I* 

j. FAB. I. num. 13 3,. 


«0S» 




BUSTICA JET LUPUS, 


Nullam effe mulieribus habendam f idem (*), 

JF? ufhca dcflcnti parvo ( 1 ) iuraverat olim , 

1 Si faceat , rabido (:) quod foret efca lupo . 
Credulus hanc vocem lupus audiit , et ma.net ipfas 


Pervigil ante fores , it 
Nam laffata puer nimiae 

(*) Ex Epimythio , quod 
huic tabellaeapponitur, neinper 

Haec ftbi :ti£la pun : , /equc 
bac pint art t not an, 
Femineam quijqun crcdidit 
effe fidem . 

Haec -autejn Aviani fint nec 
ne-non -contendo, antiquioris 
certe notae funt j quam alia 
.eiulmodi , et fatis elegantia, 
quemadmcdum obfervavit Bar- 
thius Adverlar. lib. XXXIX. 
c'7. et Cannegieterus ad hunc 
locum . 

( : ) Parvo . Editio antiqua, 
et Batava puero . Elegantior 
xjuidem ell ifia leflio , fed 
iioftra eenuina , quum ce- 
terae editiones , et omnes li- 
bri mss. earn uuice habeant , 
-Jefte Cannegieteto , Parvum 


nta vota gerens , 
dat membra quieti , 



autem bac fententii ufurpat 
Prudentius Enchirid. v. 1 1 ?. 
in Svnima huml. v. io6. Pe« 
rifteph. XIV. v. 66?. IpIeSym- 
machus lib. VI II. Ep. 68. etc. 
etalii fequiorisaevi Scriptores. 

(i) Rabtdo. Pulmannus, Ne- 
veletus, Editor antiquus vul- * 
garunt rapido. Iilud vero re- 
flum, turn ex fententia ,tum 
ex multorum Codicum fide . 
Certum porro eft in MSS. al- 
terum verbum in alterum fae- 
pe literae adfinitate , ut pu- 
to, tranfiifle . Exempla fuppe- 
ditant Drakemborchius ad Si- 
Mum Ital. V. v. 4fi. Obertus 
Gifanius Ind. in Lucret. v. 
ViRhs. Heinfius ad Ovidiutn 
II. Artis v. J74. et Cannegie- 
terns ad bunc locum. 


Digitized by Google 



i*9* 

Spem quoque rapton fuflulit inde fames. 

TJunc ubi filvarum repetentem lujlra fuarum 
leiunum coniux fenfit adeffe lupa . 

Cur tu , inquit , ( 3 ) nullum port as {4) de more rapinam, 
Languida confumtis Jed Irakis ora genis ? 
tie mireris , ait , deceptum fraude maligna , 

Vix miferum vacud delituijfe fugd (j). 

Ham quaepraedamihi (6), quaefpes contingere poffet > 
lurgia nutricis quutn mihi verba dtirenf. , 


(3) Cur tu 1 inquit . Editi 
Cur inquit . Non difplicet tu ; 
*iam eft irati et increpantis . 

(4) Port as. Vulgo refers , 
guod plutimormn MSS* fide 
nititur . Alia Cannegietero 
tefte , habuerunt defers , vel 
referes. Refers vero reffum , 
et probatumeft. lam non fe- 
mel obfervavimus voces a re 
compofitas banc fyllabam an-* 
cipitem habere . Sed quum 
declinatis latinis Uteris , et 
ad noftra etiatn tempora vul- 
go magiftri doceant earn efle 
corripiendam, ideofortaffequi 
fabellarn fcripfit jubftituit potr 
tar. 

(5) Verficulus bic ira pla- 
ne legitur in libris MSS. et 
Editis. Sed Cannegiererus , 
qui Avianumfuum a magiftris 
ioediflime corruptum putat , 
ilium fie legit •• 

Fix rm/er in vacua delitui 
ujque via. 

At, ,eius pace , quis non vi- 
de r , quantum ipfe vetficulus 


FA- 

Aufloris praeftet ? Quid , quae- 
fo , eft delitefcere in media 
via? At contra iufta fenten- 
tia lupus dicitur delituiffe fu- 
ga vacua.. Homines enim in- 
vifum animal perfequuntur , 
ubi datum eft , et ad lethunj 
petunt ; ideo vivere,nifi delir 
tefcendo , rioo poteft . Fuga 
vero dicitur vacua, quod nul- 
la praeda de more referebatur, 
(6) Mtbi . A pud Canneg. 
pleraque MSS. habent rogo , 
roga , et rogas , quod retinet 
etiam Editio vetus Franci- 
fci Maflarii Veneti . Ex his 
primum reftius videtur ; no- 
ftrum tamen non reiicerem . 
Nam in vulgata ntibi omni- 
no fubaudiendum eft . Quid 
ergo ft expfimitur ? Neque 
obftat in aftero verficulo ite- 
rurn yocem occurrere . Nam 
hacc in Aviano ad vivum re- 
fecanda non funt , et quae- 
dam antitheCs , quae oritur 
in huiufmodi Fabulatore fer- 
ri profefto poteft. 


• Digitized by Google 



*93 

s. FAB. IV. num. 131. 

BOREAS KT PHOEBUS. 


Viribus potius fidendum ejfc quam minis. 

Jfmmitis Boreas , placidufque ad fidera Phoebus, 
Iurgia cum magno conferuere love. 

Quis prior inceptum peragat : mediutnque per orbem 
Carpebat folitum forte viator iter (1). 

Convenit hanc potius lid praefigere caujfamt 

n PaU 


(1) Duo hi verfui , fcribit 
ad hunc locum Canneg. funt 
mendofiftimi, neque tamen e(i , 
quod uLtam opem , out a librit 
•vetuflis , aut a Commentator »'• 
bus exfpeBamus ; nam in qui - 
bus maxime opus eft diBo , in 
iis maxime taccnt . Ego 60s it a 
cmendo : 

Qjtis prior . Inceptum peragit , 
mediumque per orbem 
Carpebat fol turn forte cilx* 
tus iter. , 

Sed fi Canneg. non Avianum* 
quem fibi confinxerat , fed qui 
revera fuit , interpretari ad- 
greffus fuiffet , fi nas fabellas 
non ad elegantiam extraneam 
adducere maluiffec, fed ad Auc 
dtoris et aevi eius flilum exe« 
giffet , neque ifia, neque ce- 
tera omnia tam fidenter pro- 
didifTet. Quin non vetus, fed 
nova eius ledio abfurda eft . 
Quit prior : Obfcura et ambi- 
gua diftio. Caufla iurgii alia 
At . Praeterea Boreas et Phoe. 


bus ut Perfonae fiftunt fe ad 
Iovem , et ibi conveniunt ; i- 
deoque Phoebus non poterar 
citttus car per e iter per meditem 
orbem. Turn inceptum per age - 
re eft perficere , complete , 1 11- 
rerea Sol in medio orbe con* 
ftituitur . Tandem ex duobua 
MSS. Gallicis , quae hanc ta» 
bellam gtaece habent , alte- 1 
rum otoixoosvrot K»oe,alterum 

tid * two otsoorrwo exhibent . 
Neque dubium videtur , quin 
Avianus five ex alterutra i- 
ftarum, five ex fimillima fa- 
bellatn fuam concinnaverit . 
Sed quid tanrum negotii facef- 
ferat Cannegietero in ie&ione 
vulgata? Illud puto medium - 
qut per orbem , quod ad circu- 
lum a Sole diurno gyro con- 
feftum referebat . Alius In- 
terpres idem fenfit. Verum : , 
meo iiidicio, parum acute u- 
terque. Hie , nifi fallor, or - 
bis terra noftra eft , ad quam 
fententi&m vox ufurpatur a 
Vit- 


• Digitized by Google 



Pallia midato decuuenda (2) viro l 
Protinus impulfus vends circumfonat (3) aether^ 
Et gehdus nimias depluit itnber aquas . 
llle magis duplicem lateri circumdat amiclum f 
Turbida fummotos quo (4) trahit aura finus . 
Sed tenues radios paulladm increfcere' Phoebus 
IuJJerat , ut nimio jurgeret igne iubar . 

Do - 


Virgilio ll. Georg. nj. Ho- 
ratio III. Carm. Ode ?. v.7. 
Cicerone Verr. VI- c. 48. II. 
Agrar. c. 1?. Ovidio I. Me- 
tarn. v. 187- II. v. *54. III. 
Faftor. v. <166. V. v. 9?. et 
ceteris Scriptoribus pa (Tim . 
per medium orient porro ad 
earn fententiam dici potuit , 
ad quam per medium forum , 
per medium cam pit m , per me - 
Has monies , per medium pontum 
Veteres dixerunt, veluti Cice- 
ro pro Domo Ida c. 49. et 
ad Q. Frarrem lib. II. Epift.i. 
Valerius Flacc. II. Arg. v.s8p. 
Tacitus I. Annal. c.64. XIII. 
c. {8. et alii . Quin , quum 
Boreas et Phoebus quam fonge 
a Tellure different , praefer- 
tim quia finxiffet Avianus ad 
•Jovem convenifle, ubicumque 
•rat Viator in medio orbeetat. 

(i) Decutiend a . Editio ve- 
tus,et quinque Codices apud 
Canneg. dijcuticnda . Sed no- 
firum probatmn videtur.Nam 
'plane maiori MSS. fide niti- 
tur, et melius ad propofitum 
-fecit . ' 

" (’) Circumfonat otr.nes 
•diti circumtonat . Hoc return 
quidem eft, fed nollrum reiict 
«on poteft . Quin fortafle po- 


tius , quum ampliorem figni- 
ficationem praeleferat , et ven- 
torum etiam fibilos, pluviae 
ftrepitum , aliaque huiufmodi 
omnia notate poflit, quae ae- 
grius aliud verbum fig nib tat. 

(4) Quo. Vulgo qua . Hoc 
vetus Editio, atque duo Pul- 
manni Codices ex Canneg. fi- 
de : Illud contra quinque , et 
editiones ab ipfo Pulmanuo , 
Neveleto , Batavo , et Geue- 
venficuratae. Antiquus Scho- 
liaftes fic etiam legit . Inte- 
rea Cannegiet. praepofuit qua, 
et locum hoc pa&o eft inter- 
pretatus : Qua , ideft qua parte 
fubmotum fluEluanfque pallium 
Iraki t, atque excutere laiorat Boa 
reas ta parte viator earn dupli- 
cate atque artius conftnngit . Sed 
nefcio quomodo non viderit 
do&us Vir , ea leflione vel 
latus fuperfiuum fieri , vel efte 
aliud a parte , quod ft Hum eft. 
Longe ergo reaius Scholiaftes 
rtf quo fubaudiebar mag is , 
quod proximum eft , et ad 
quod plane refertur . Senten- 
tia mihi videretur egregia . 
•Viator nempe eo magis cir- 
cumdat lateri fuo amifium du- 
plicem , quo magis turbida 
auu fummovet , ct trahit finus. 


Digitized by Google 



'«9f 

Donee lafla volens requiefeere membra viator, 

Depofita fejfus yejle federet (j) humi . 

Tunc victor docuit praefentia numina Titan, 
Nullum praemijjis vincere poffe minis . 

3. FAB. V. num. 6j. 




ASINUS LEONIS PELLE INDUTUf • 


Debere fe unumquemque metiri , nec alienis 
laudibus fe omare (*) , 


J&txuvias a/inus gaetuli forte leonis 
Reperit , et Jpoliis induit ora novis . 
Aptavitque fuo incongrua tegmina membris, 

Et miferum tamo preffit honore caput. 

AJl ubi terribilis animo (1) circumjletit (1) horror t 

n l Pi* 


(5) Sederet. Sic vetus Edi- 
tio et plerique Codices . Can- 
negiet. autem repofuit rrfedit, 
quod quatuor MSS. exhibue- 
runt. Non hercle male : Sed 
quum noftrum maiore aufto- 
ntate nitatur ; turn paullo 
ante eflet fir^eret , et donee 
cum fubiunftivo vel futuro 
frequentius ufurpetur , hoc 
praeferrem . 

(*} Ex parte epimythii , 
quod Aviano tribuitur, nempe: 
Metiri fe quemque decet , pro. 

priifque invar i 
Laudiiui , alttrius nec Sons 
ftrrt fihi . 

Hi autem verficuli vel genui- 


ni funt , vel bonae notae . 
Cannegieterus : Cuiufcumque 
autem funt , ait , non indignat 
putavimus animadverfioniius no - 
fir is , nam antiqui funt et pro - 
iandi . 

(1) Animo , quae leflio eft 
omnium librorum five mss. , 
five editorum . Sed Canneg. 
pluribus contendit legendum 
efle mimo y quia fenfu bona 
non putat diet poffe uni me > 
et quod Dukerus qaidem ad 
Florum II. 14. Salmafius ad 
Volcat. in vita Avidii Caffii 
c. 7. Heinfius ad Ovid, de 
Ponto IV. id. ?o. obfervaf- 
fent alterum verborum in al- 
teram 


Digitized by Google 



4. FAB. VI. num. 129; 


rana et vulpes. 


Detrahere fibi fidem , qui alios facere volant \ 
quales ipfi non funt . 

J&dita gurgitibus , olimque (#) immerfa profundo , 
Et luteis tantunt femper arnica vadis: 

Ad fuperos colies , hesbofaque prata recurrens , 
Mulcebat miferas turgida rana feras . 

Callida quod poffet gravibus fuccurrere morbis , 
Et vitam ingenio continuare fuo . 

Nec fe Paeonio iaclat cejjijfe magijlro , 

Quamvis perpetuos caret in orbe deos . 

Tunc vulpes pecudum ridens ajluta quietem , 
Verborum vacuum prodidit ejje fidem . 

n 3 Haec 


terrebat feras , fed pelle leo* 
nina , qua horrebat : Ideoque 
valde verifimile putarem,quod 
ctCannegiet. obfervavit, hurtc 
nempe loquendi modum ex 
Phaedro defumtum fuifle, qui 
fab. 11. lib. I. v. 6. de ipfo 
aliuo cum Leone venante fcribit: 
Utqutfurta voce temres feras. 
Inrerea leftionetn noflram Co- 
dices pleriqut armies exhibue- 
runt Canneg. ipfaque place- 
bat non leviter Isaaco Neve- 
leto. Tande.mGuillelmus Her- 
mannus qui faec. XV. fabel- 
las Aviani folvit , et inter- 
prstatus eft : Afinus ait , vifo 
hero 0 ccurrit , imtno cum ru&i- 
tu fua incutnt. 


(7) Fallas. Ita et duo alii 
Codices, apud Canneg. > turn 
editio eius, Lugdanenfis, Ge- 
nevenfis , et Batava. Ceteri 
jail is . 

(*) Olimqae. Sic libri om- 
nes mss. et editi apud Neve- 
Ietum ac Canneg. Ille autem 
malebat legefe hmoque , quum 
vim t» ohm non adfequeretur, 
et putaret reft i us facere ad 
rem reftitutionem fuam . Sed 
vulgata lectio omnino vera et 
probata eft. Nain refte dici- 
tur : rana ad colles fuperos 
recurrit , quae olim immerfa 
fuit profundo. Contra immer- 
fa limo nullo pafto , quae fin* 
guntur, peragere petuiffet. 


Digitized by Google 



198 

Haec dabit aegrotis , inqu.it , medicamina membris. 
Pallida caeruleus cui notat ora color 1 

j. FAB. VII. num. 1 17, 


CAN IS NOLAM GERENS . 


Multis ad ignominiam adfcribi , quae fibi 
laudi ejfe putant. 


jt 1 one canis quondam nullis latratibus horrens^ 
Nec patulis primum riclibus ora trahens.* 
Mollia fed pavidae fubmittens verbera caudaC , 
Concitus audaci vulnera dente dabat. 

Jiunc dominus ne quern probitas fimulata late ret, 
lufferat in tabido gutture ferre nolam (1). 

Fau- 


(1) Nolam . Hanc le&ionem 
eonffantiflime retinent alii 
quindecim Codices : turn li- 
briediti plerique omnes. Quin 
cetera MSS. adhuc nota ad 
earn etiam accedunt :. Canne- 
gieterus tamen , qui haec o- 
mnia noverat , legere tnaluit 
nolam , quod et aliis nonnul- 
lis placuit; fed nemo ex eis 
auftoritatem ullam adtulit , 
quae leftiouem novam tuere- 
tur. Neque ea quae ille in 
veterem obiicit aucuius pon- 
deris e(Te videntur. Ait pri- 
me hand poruiffe feribi hie 
nolam primacorrepta,quum»o- 
la tintmnabulum a Nola Cain- 
paniae urbe fit, quae primam 
producir . Sed quid turn , quae- 


fo? Nonne gravius etiam in- 
terdum in metra peccat Avia- 
nus? Prudenriusautem qui ad 
eius ftilum, arque aetatem ac- 
cedit primam in Notanui cor- 
ripuit . Periftepji. IV. de S. 
Hippol. v. 10K. 

Campania Capuae iamque Non 
lama adeft. 

Nemo vero five exempt five 
ratione oftendere poteft in no- 
la tintinnabulo primam efle 
neceflario producendam. Si li- 
quor nomen, et liquor verbum, 
fi ducis a dux, et duco verbum, 
Jopor, et fopio , ditto, et dais a- 
liam quantitatem in priori ha- 
bent, quidni nola tintinnabu- 
lun, et nola urbs, praefertim 
quum gravis ratio adeffet , ut 


Digitized by Google 



199 

Faucibus innexis (2) crepitantia fubligat aer * , 
Quae facili motu Jigna cavenda darent . 

Haec tamen ille fibi credebat praemia ferri , 

Et fimilem turbam defpiciebat ovans . 

Tunc infultantem fenior de plebe fuperbum 
Adgreditur (3) , tali fingula voce monens: 
Infehx ! quae tanta rapit dementia fenfum , 
Munera per mentis Ji cupis ifla dari ? 

Non hoc virtutis decus ojletuatur in aere , 
Nequitiae tcflem fed seris inde fonurn . 

n 4 6.FAB. 


id fieret, ne fcilicet vox am- 
biguitatem pareret? Sed ur- 
get Cannegieterus : Si hie nola 
Jegendum eft , tum habebitur 
in grata TstirroaoyutN Efto. Haud 
llna ifta erit quae in Aviano 
oftendetur. In fequenti verfi- 
culo : 

Faucibus inntxis , crepitantia 
fubligat aera . 

inncBere et fubligart idem flint . 
Sic Fab. IV. v. 6. 

Pallia nudato decutienda v/- 
ro . 

nudare et Jecuttre pallium idem 
funt , ab aliis exemplis (uper- 
fedeo , quae tot funt,ut Seri- 
ptoris ftilum et ingenium pla- 
ne faciant. Sed hoc loco po- 
tius repetitio ilia ferenda vi- 
detur,quum tei expofitio fit, 
et deferiptio. Alii Poetae id 
etiam aliquaodo faciunt. Ac- 
cedit porro , quod ut proprie 
hie nola ufurpatur , fic minus 
proprie not a obtruderetur. Nam 
de noli revera agitur , et U- 
gutio , ac Ioannes de Ianua 
apud du Change feribnut : 


Nola Civitas Campaniae , et bine 
nola illuJ tintinnabulum quod 
appenditur collii canum . Con- 
tra autem nota ad hanc fen- 
tentiam, nifi fallor, numquara 
iifurpata occurrit. Ea enlrn 
penes Scriptures omnes , qoos 
novimus eft quidquid rerum 
fuperficiei haeret , vel ea im- 
primitur, ideoque quae colo- 
re , feriptura , aliove fimili 
pafto apparent ; naturales quae- 
dam maculae , et leviora t ji- 
be ra tantummodo notae di- 
cuntur. 

( 1 ) Innetis . Nonnulli ex H- 
bris editis et nexit. Noftrunj 
autem retinent praeter editio- 
nem veterem , et alias plures, 
quindecim MSS. apud Canneg, 
qui iure le&ionem mulristue- 
tur. 

(t) Adgreditur . Multi ex 
vulgaris libris , et nonnullj 
Codices atloquitur . Sed noftrum 
probatum videtur. Nam re- 
tinent lexdecim MSS. Editio 
vetus , arque alia* plures, Pt 
praeftantigrei. 



CAMELUS ET IUPITER 


Non ejfe plus aequo petendum . 

Corporis immenfi fertur pecus iffe per auras , 
Lc magnum prectbus follicitajfe lovem . 
Turpe nimis cunclis ( I ) irridendumque videri , 
lnfignes geminis cornibus ire boves: 

Ei folum (2) nulla munitum parte camelum , 
Obiechim (3) cunclis , expo/it umque feris . 


( 1 ) Hunc verficulum cor- 
ruptum putat Cannegieterus , 
atque Avianum revera fcri- 
pliffe : 

Turpe nimis gibbis / * , ridtn- 
dumque videri . 

Narn inftgnis, ait , hbrariorem 
error vitiavit bun: verfum . Dc- 
fcrunt hie nos Codices omnes , 
qtti quad data opera in eumdem 
errorem fe/e proruunt . Sed qui 
huiufmodi emendandi inter- 
pretandique modus eft ? Si 
haec licerenr , ubi plurimo- 
rum codicum , et omnium 
Editionum auftoritas contra 
flat , quis eflet Scriptoris lo- 
cus , quern ad ingenium fuum 
quifque invertere tuto non 
poflet? At fententia haud re- 
fiifltme procedit. Efto . A- 
vianus is non eft cuius verfi- 
euli ad Virgilii, atque Hora- 
tii liniam normamque funt e- 
xteendi. Sed quod gravius , 
Cannegieterus Aviani fenten* 


lupiter 

tiam, quae ferri profefio po- 
teft , arifecutus non videtur . 
Ea huiulmodi eft . Videri nem- 
pe omnibus indignum , bo- 
ves duobus cornibus infignes 
arma habere , quibus fe a fe- 
ris tueantur , Camelum con- 
tra nulla parte corporis mu- 
nimine aliquo inftructum , quo 
fe ab illis defendi poflet. Hie 
vero nec gibbae funt , neque 
eis locus efle poteft . 

folum . Multi ex e- 
ditis libris fe folum. Haud re- 
fte : nam e veltigio eft to ca - 
melum, et elegantius ad invi- 
diam de nobis ipfis in tertii 
perfonl loquimur . Noftrum 
autem duodecim Codices ha- 
bent, et praeliantiores editiones. 

(?) Ob:e6lum. Ita plerique 
Codices et libri editi . Alii 
abiebium; fed illud non tnodo 
potiori aufforitati nititur , 
verum etiam ex verborum pro- 
prietate ufurpatur. 


Digitized by Googl 



201 

lupiter arridens (4) , pojlquam fperata negavit , 
Infuper et magnae fuitulit auris onus . 

Vive minor merito , cui fors non fujficit , inquit , 
Et tua perpetuo (j), livide , damna geme . 

7. FAB. IX. num. is. 

DUO VIATORES ET URSA . 

Non facile cuique fldcndum efje . 

Jft/fondbus ignotis , curvifque in vallibus artum 
Cum focio quidam Jufcipicbat iter . 

Securus quodcumque malum fortuna tuliffet , 
Robore collato pojfet uterque pad. 

Dumque per inceptum vario fermone feruntur , 

In medium praeceps convenit (1) urfa viam. 
Horum alter facili comprendens robora curfu , 

In viridi trepidum jronde pependit onus . 

Ille 

(4) Arrid+nt. Hoc verbum et frequentius ufurpatur . 

haud omnino perfpicue inCo- (i) Conueaw , quae librorum 
dice noftro legitur ; fed cer- fere omnium turn mss. turn 

turn eft fcriptuin fuifte vel i- editorum leftio eft , et qui- 

pfum arridrnr vel at rideat . dem refta : nam hlc convenirt 

Primum retinoimus,quod le- eft ad aliquem locum una 

flio fit longe vulgatior et re- c«in aliis adefle ; quamobrem 

ceptior. Attamen alterum po- iure earn probavit doiliflimus 

tius placeret . Videtur enim Barrhins . Nonnallae editio- 

neque exemplis, neque ratio- ries, Neveleto auflore, habent 

ne defendi pofle ad hanc fen- pratvcnit , fed , ut quifque vi- 

rentiasiarr/dro,quidquid Can- det, parum refte ; neque me- 

negieterus contra adftruet. lius rem confecit Cannegiete- 

(5) Pcrp-tuo . Vulgo perpe- rus fcribens en venit , <Juod 
tuum , quod in Aviano non nulla plane auftoritat* defen- 
damnartm, fed illud reftius , ditur, vel rat tone. 

't 


Digitized by Google 



*ofc 

llle trahens nullo iacuit vejligia greffu , 

Exanimem fimulans (i), J ponte reiifus humi ($)• 
Coruimio praedarn cupiens fera faeva cucurrit > 
Et mijerum curvis unguibus ante Itvat . 

Verum ubi concreto riguerunt membra timore t 
(Nam'folitus miferi (4) liquerat offa calor . ) 
Tunc olidum credens , quamvis ieiuna, cadaver 
Dcferit , et lujlris conditur urfa fuis. 

Sed quum Jecuri paullatim in verba redijpnt , 
Liberior iufto , qui fuit ante fugax i 
Die, Codes , quidnam trepido tibi retulrt urfa? 
Nam fecreta diu , multaque verba dedit . 

Ma- 


tt ) Simulant. Vulgo/t»£'»r, 
non male quidem, fed noflrum 
certe potius ex verborum pro- 
prietate . 

(?) Reiifus burnt. Hanc le- 
flionem retinent,aur innuunt 
Codices bene multi , Editio 
yetus , et pleraeque aliae . Can- 
negieterus tamen , de more , 
nulla aufloritate nifus legere 
jnaluit tefufus humi. At re- 
fufus ad delicias ufurpatur a 
Lucano VIII. v. 105. Clau* 
diano Praef. in Epital. Honor. 
V. 5. etc. atque aliis . 

(4) Mifert. V ill go legitur 
mentis. Sed quid (ibi velit 
mentis calor qut offa relinquat 
non apparet perfpicue . Diet 
quidem poller calorem mentis 
eum effe, quo mens feu ani- 
ma corpus vivilicat atque in- 
ftrUir, fed turn de mortuo a- 
geretur , quod falfum eft. Dif- 
ficul tatem vidit Cannegieterus, 


et totum verficulutn fic emen- 
dandum duxit : 

Nam folitus mensem liquit 
et offa calor. 

Sed doftus vir ne tanta qui- 
dem immurarione rein acu te- 
tigit. Nam praeter quam quod 
ad propofitum non facit li- 
queritne mentem calor an non: 
certe quidem , quo membra 
rigeant neceffarium rum eft a- 
nimi deliquium . Scribendura 
ergo erat potius Et foetus etc. 
et verficulus parenrhefi libe- 
randus. Verum id emendare 
non eft, fed AuCtorem corrum- 
pere. Propterea putarem fa- 
tius ledtionem Codicis noftri 
recipere , qua le vi imrouta- 
tiqne utrique verficulo fat ig* 
fta fententia reftituitur. Vir- 
gilius autetn Aen. IX. v. 475. 
. ... At Jui/tus miferac ca- 
lor offa rehqutt. 

Et ditbium non eft, quin A- 

yia- 


r 


Digitized by Google 



. 20 } 

Magna (f) quidem monuit , tamen haec quoque ma- 
xima iuffit , ' 

Quae mifero femper funt facienda mihi . 

Ne facile alterius repetas con/ortia dixit , 

Rurfus ab infana ne capiare fera . 

8. FAB. X. num. 60. 

EQUES CALVVS . 

Aliquando brevi diclo evitari iujlam calumniam . 


C*alvus eques capiti (i) folitus religare capillos, 
Atque alias nudo Venice ferre comas . 

Ad Campum nitidis venit confpeHus in armis , 
Et facilem frenis flectere coepit equum . 

Huius 


vianus per eius veftigia , ut 
poterat , aliquando incefferit, 
quemadmodum ipfe Cannecie- 
terus pafTim obfervat. Verum 
quidem eft paullo fuperius oc- 
currifle iterum miferum , fed 
id nihil obftat ; nam in hu- 
iufmodi Fabulatore haec ferri 
poftunt. Fab. VIII. v.7. Tur- 
pe mmis cundlis. V. 10. oine- 
Bum cumftis , Fab. X. v. a. 
nudo vertice. V. 7 . from nuda . 
Similia alibi. Hie autem mi- 
ftri parenthefi clauditur , et 
did etiam poteft ad illud fu- 
perius direfte referri , ideoque 
jure potius repetitum videri. 

(5) Magna . Hoc libri editi 
omnes , et plerique feripti , 
retinent alii quatuor Codices 


multa. Cannegieterus hanc le- 
ftionem arripuit , atque illi 
praetulit, autumans fatius eo 
pafto quaeftioni fatis fieri . 
Ego tamen fecus putarem . 
Nam quum alter fociorum di- 
xiflet Urfam multa verba de- 
difje alteri , ft hie multa ref- 

f 'onderet de ipGs verbis intel- 
igendum quoque eflet , quod 
fieri nequit , ut patet . Prae- 
terea , quum ftatim fequatur 
maxima , ordo et gradus re- 
rum magna poftulat . 

(1) Capiti. Sic MSS. om- 
nia, Canneg. tefte: libri vero 
editi multi capitis . Dubium 
non eft, quin ea leftio potior 
fit turn audoriute , turn raj 
tione. 


1 


Digitized by Google 



Huius ab adverfo boreae fpiramina perflant , 
Ridiculum populo confpiciente caput (2). 

Nam mox dekko nituit frons dura (3) galero , 
Difcolor appofua quae fuit ante coma . 

\Ue fagax, tantis quod (4) rifus millibus ejfet 
Dijiulit admota calliditate iocum , 

Quid mirum , referens , pofttos ( j) fgiffe capillos , 
Quern prius aequaevae dejeruere comae. 


(*) In toto hoc difticho 
tam grave ulcus latere autu- 
mat Cannegieterus » ut fe ad 
turationem imparem tareretur . 
Nos aurctn legemus commo- 
de , quae librorum fere om- 
nium confenfus exhjbet. Non 
diffitunur ioquendi modum 
abruptum et inficetum . Sed is 
Avianus eft ; non quern fibi 
finxerat doftiflimus ceteroqiiin 
Inieipres. 

( j) Dura . Vulgo nuda , quod 
potius ex Scriptoris ftilo vi- 
detur . 4 

(4) J Quod. Ita plenque Co- 
dices , et libri editi . Canne- 
gieterus tamen unius MS. 
au&oritate probavit et rece- 

{ > it Quum : non quidem ma- 
e , led , fi animadvertimus, 
noftrum etiam ad fententiam 
melius facit ; nam rationem 
et cauflam fafti oftendit . 

(5) Quid mirum refer tvs pa* 


9.FAB. 

Jitos. Haec librorum fere om- 
niam leflio eft . Aliqul tan- 
tum , quod fciam , referent 
poftponunt , quod leve eft . 
Nicolaus Heinlius legere ma- 
lebat appofitos , fed nulla ne- 
que metri , neque fententiae 
neceftitate. Hoc fenfu elegan- 
ter fane capilii pofiti dicuntur, 
ut Cannegiet. etiam monet . 
At is fic verba interpunge- 
-,bat : Quid ? mirum referens po - 
Jitos. Sed nefcio quomodo non 
viderit hoc pa«o fyntaxim 
corrumpi. Nam quum quid} 
verbum eflet equitis populum 
alloquentis , referens inoppor- 
tunum eft : Quid mirum por- 
ro probatiftimum eft , et fre- 
quenter a Scriptoribus ufurpa- 
tum, veluti ab Ovidio Epift. 
III. v. 4. et 6?. Faftor. VI. 
v. *89. Propertio IV. Elep. 
4. v. 87. et 8p. atque alits 
pluribus. 




Digitized by Googl 



20 J 

9. FAB. XI. num. 124. 

OLLA AEREA ET LUTEA . 

datura qui imbecilliores funt femper timere. 1 

JEripiens (1) geminas ripis cedentibus ollas , 
lnfanis pariter fiumen agebat aquis . 

Sed diverja duas ars et natura creavit , 

Acre prior fufa ejl , altera ficla luto . 

Dijpar erat jragilt et folidae concordia morns, 
lncertumque vagus amnis habebat iter . 

Ne tamen elifam (2) conjringeret acrea tejlam , 
Iurabat folitam longius ire viam. 

Ilia 


(t) Friplem . Haec leflio 
plane vulgata eft , aliorum 
Codicum tere omnium auflo- 
ritate firmata. Cannegieterus 
contra probavit et recepit at- 
rip tens , quod unum MS. ex- 
hibuit , ratus hoc verbum po- 
tius ad rein effe. Sed atlas il- 
lae unden, nn arrtpsae funt , fi 
hac fyntaxi ripis cedentiius eft 
ablativus , quern abfolutum 
▼ocant , et cedere hie eft fui- 
Jiderr, et in aquis latere? Eri- 
pitns ergo potius five ripis ab- 
lativus eft , ita ut efTet sa- 
piens e ripis, five dativUS at- 
tipitns ripis. 

(») Elifam . Cannegieterus 
repoluit tllifam feribens : quod 
tstinet ad elifam cui tcnaciter 
inhaertnt feripti editiqui libri 
omnri ab ton alitnum puto , 


hgtndumque Ulifam. Nos le- 
ftionem vulgatifTimam tue- 
mur. Nam slifas interduin eft 
preffus , percuffus , in medio con- 
firiElus, quemadmodum ex Lu- 
cretio IV. v. 299, et ju. 
Curtio I)C. c. 2. et aliis con- 
liar . Quin etfi vox minore . 
aufloritate nitetetur , et quid 
efl'rachim atque imminutum 
fignificaret recipienda etiam. 
efTet, quum plane ex Aufto- 
ris ftilo videatur . Is enira 
paffim confuevit participio ad- 
tefto praeterita tacere , quae 
praefentia vel futura funt , 
et T«tiTo^yi*v inducere ; cu- 
ius et fuperius meminimus . 

Si quis alia exempla defide- 
rat, videat fab. IV. v. to. V. 
v. 19. VII. v. p. et ita pot- 
to. 


Digitized by Google 



*o6 

Ilia timens ne quid levibus graviora nocerent \ 

Et quia nulla brevi e(l cum meliore fides (3).* 
Quamvis fecuram verbis me feceris , inquit , 

Non timor ex animo decutiendus erit (4) . 
Nam me Jive tibi , feu te mihi conferat unda , 
Semper ero ambobus jubdita fola mahs . 

10. FAB. XII. num. 72. 


RUSTICUS <3U! THESAURUM INVSNIT . 

Quod omnes in Fortunam calamitatis caujfam 
reiiciant . 


JELuJlicus impreffo molitus vomere terram , 
Thefaurum Julcis projiluijfe videt . 

Mox indigna, animo proper ante , relinquit -arazra, 
Semina compellens ad meliora boves (1). 

Con- 


(j) Huius et fuperioris di- 
ftici interpunftio haec ipfa eft 
in omnibus libris edicts , et 
re£U quidem fententid: Nam 
ea huiul'modi eft. Olla aenea 
iurabat teftae, quod nullo pa- 
61 o earn confringeret , ft una 
procefliflet , ideoque aliquan- 
to procul iter fuum peregif- 
fet : fed lutea timens ne gra- 
via , ut fit , levia iaederenr, 
et fciens nuilam efle fidelem 
focietatem inter potentem et 
inopem ; ait etc. Contra ta- 
men Cannegieterus aliani in- 
terpunftiQnem nulla ratione 


inJuxit , et in Textum ob- 
ftrufit . 

(4) Decutiendus . Hoc pie* 
raequae omnes editiones , et 
mufti Codices. Alii vero ha- 
bent difcutiendus , quod etiam 
reftum eft. V. fab. IV. v. 6. 

(1) Huius vediculi leftio- 
nem conftantiffime retinent li- 
bri fere omnes turn mss. turn 
editi, ideoque ea genuina di- 
cenda eft, fi quid Critices le- 
ges valent. At Cannegieterus 
corruptam autumat, et legea- 
dum , etfi nulla auftoritate , 
contendit : 

Omi* 


Digitized by Google 



207 

Continuo fupplex Telluris injlruit (i) aras , 

Quae Jibi depofitas J pome dedijfet opes . 

Nunc Fomina novis gaudentem provida ( 3 ) rebus 
Admonet , indignarn fe quoque cure dolens . 
Nunc inventa meis non prodis munera templis , 
Arque alios mavis participare Deos . 

Sed 


Omina repellent ad me/iora 
boves . 

Turn hanc fententiam adfin- 
git Rujhcus reoelltt i je bo- 
ves • quum omtna effent fibi 
meltorj . Reftene ifta , quaefo, 
procedunt? Nollem Interpret! 
t dodiflimo excidiffe. Qusever- 
ficuli novi lyntaxis eft J Quo- 
mod o adfiftam fententiam ha- 
bet? Ego lubenter fateor vul- 
gatum verficulum et inconcin- 
trum et inficetum effe , fed 
vitium non in leftione eft , 
fed in Auflore. Hie ut me- 
diocris ingenii vir et rudis 
ftili turn male res iuterdum 
inente concipiebat, turn male 
digerebat , et inepte fermo- 
ne ipfo exprimebat. Senten- 
tia autetn vuigati verficuli 
haec efte videtur. Fabularor 
metaphorice loquitur: Rufti- 
cus educens boves ab arvis , 
quibus femina tantis eorum 
Jaboribus iecerat , compelle- 
bar ad loca , quorum melio- 
ra femina erant , frilicet ubi 
viti melius fr-uerentur , neque 
tantis aeiumnis obnoxii ef- 
fent . 

(1) Telluris injlruit . Sicqui- 
dem tres alii Codices apud 
Canneg. atque Editiones Lug- 
dun. et Genev. Reliquae tty 


men fere 0 rones Tclluri con- 
firm! , quod tenendum vide- 
tur. 

(?) Provida. Haec Canne- 
gieterus : Ntbtl bic variant Co- 
dices , qui tamen omnes erroris 
blc facile convincuntur . Nam 
quit umquam fort unarm provi- 
dam dixit finxitquel . . . Pri - 
Jbnae inregritati forte hoc modo 
rejlituetur verfus: 

Htnc fortuna novis jfaudms 
ita prodita rebus . 

Atque ita opinio fua , qnatn 
l'emel imbiberat , tranfverfum 
agebat lnterpretem hunc fane 
do&um , diqnumque ut Poetis 
longe praeftantionbus egregiam 
operain fuam navaret. Explofa- 
turn plane fit nullum adhuc 
Fortunam dixiffe providam X 
Quid turn ? Avianus dixit'. 
Quot funt quae omnium pri- 
mus Cicero, omnium primus 
Horatius, Virgilius, Ovidius, 
aliique huiufmodi protulerunt f 
Quod ft Fortuna perfida illis 
dicitur, quibus munera fuane- 
gat vel eripit , cur provida 
lis non appellabitur, quos di- 
tat et locupletat ? Quin in 
Fabella verbum potiorem ha- 
bet fipnificationem , et egre- 
cie rei congruentem . Nam 
Fortuna iute dicitur provida* 


Digitized by Google 



> 0 ? 

Sed quum fubrepto fueris trifliffimus aura, 
Fortunam lacriniis (4) follicitabis inops . 

11. FAB. XIII. num. 122. 

TAURUS ET HIRCUS. 

Interdum homines metu maioris cedere etiam 
minoribus . 

Jfcmmenfum Taurus fugeret quum forte Leonem 
Tutaque defertis quaereret antra viis (l).* 
Speluncam repent , quarn tunc hirfutus habebat , 
Cyniphii duelor qui gregis effe folet (2). 

Fofi 

qutim nonnulla prudentcr Ru- ment.t ifla funt quibus tam 
ilicum raoneat,et honori di- recepta et probata letflio ex - 
gnitatique. luae refle provi- pungatur? Contra autem quum 
deat. _ iuga ipfi fint vertices et ca« 

(4) Tortunnm lacrimis . Li- cumina montium , ea neque 
bri editi me primam lacrimis . facile fuperantur , neque an- 
Noflrum magis placeret , fed tra haberi ibi poflunt . Quin 
ab altero ell potior auftori* quum taurus hircum de lon- 
tas . . ga vallealloquatur non in iu- 

(i) Viis. Ita plerique libri go , fed baud procul antrum 
«t mss. et cditi . Nevcletus llatuendum videtur. 

autem ex fide Palatini Codi- (a) Qui gregis effe folet ; 
cis , ut 'ipfe aiebat , legere Haec plurimorum librorum le« 

maluit iugis , quod etiam Can- ftio eft. Pulmanrius tamen , 

negietero placuit , qui fcri- Neveletus, et Cannegieterus 

pfit : Ex noflris ( MSS. decern iegerunt qui folet effe gregis > 

et oflo ) id ( iugis ) nutlus quia numerofius' hoc pafto he- 

fidductt , et tamen illud gcnui- miftichium etlerri arbitraren- 

num puto. Prtnrim quod antra tur . Sed, praeter quam quod 

et fptluncae ad monies effe con- letliones minime eflfihgendae 

fueverunt . . Demde quod v. funt ad indicium aurium , hoc 

y. v a Uts ft mentio . . . valtis ipfum iudicium late variuni 

non eft fine monte. Sed argu- til , et plures profe&o eruut, 

qui 


Digitized by Google 



209 

Poft ubi ()) fummijfa meditantem irrumpere fronie , 
Obvius obliquo terruit ore caper: 

Triftis able longaque fugax de valle locutus ; 

Nam timor expulfum iurgia ferr: vetat . 

Non te demijjis (4) fetofum putide barbis , 

Ilium qui fuperejfl , confequiturque (j) tremo . 
Nam fi dijeedat , nofees , flultijjime , quantum , 
Difcrepet a tauri viribus hircus olens . 

12. FAB. XIV. num. 16. 

simia et iupiter . 

Suacuique maxime place re . 

J[upiter in toto quondam quaefiverat orbe , 
Munera natorum qui meliora daret . 

o Ccr- 

qui contra noftrum melius et- pleraque , et multi libri edt- 
iam ad numerum procedere ti. Neveletus aurem,et Can- 
iudicabuut. neaieterus unius Palatini cq- 

(?) Poft , ubi . Id quatuor- dicis auftoritate receperunt/*- 

decin: Codices apud Canneg. J'equiturque . Verum tanien le- 

tenent , turn editio vetus , et dtio noftra, nifi tailor, etiaan 

rleraeque aliae . Ille vero , quoad fenrentiam praeftar . ln- 

JPulmannus, et Neveletus vul- Jequor enim rem determioa- 

garunt aftubi. Elegantius hoc tam, et certum veluti lignum 

quidem ad fententiam , led poflulat , ideoque illi infe- 

illud improbari nequit, ideo- quuntur , qui per certa vefli- 

que tautaauftoritate firmatmn , gia incedunt . Quamobrem 

ut genuinum habendum eft. quum taurus hircum alloqua- 
(4) Dtmtjfts. Alii dimiffts , tur , et fubiungat ft diJcr iM , 

At illud unice tenendum eflie fatis dare oftendit leonein 

pluribus oftendit Cannegiete- haud per certa veftigia fefti- 

rus. _ nare. Confrquebatur igitur hie 

(j) Conftqutturqut . Sic MSS. non infequebatur . 


Digitized by Google 



210 

Certatim ad gregem ( i ) eurrit genus omne ferarum y 
Permixtutnque homini cogitur ire pecus ( 2 ). 

Sed nec fquamigeri defunt ad iurgia pifces , 

V el quidquid volucrum purior aura vehit . 

Inter quos trepidae ducebant pignora mat res , 
ludicio tanti difcutienda Dei . 

Tunc forte ( 3 ) in for mem traheret quum fimia natum , 
Ipfum etiarn in rifum compulit ire Iovem . 

Hanc tarnen ante alios rumpit ( 4 ) turpiffima vocem , 
Dum geniti ( 5 ) crimen ftc abolere cupit : 

Iu- 


(1) Gregem. Mendum eft . 
Legendum Reg<m, quod libri 
©nines fcripti editive habent, 
et refle . 

(*) Totum hoc diftichon,fi 
leviftima quaepiam excipies , 
ita plane exhibent libri ple- 
rique onines turn mss. turn 
editi. Er hire quidem ; nam 
fententla refta eft , quum ab 
Aviano dicator , ieras , pecu- 
dts , homines ad Iovem cu- 
currifle . Feras autem a pecu- 
dibus diftinxit Virgilius Georg. 
IV. V. JX?. 

Hinc pecudcs , armenta , vi- 
rus , genus omne ferarum . 
Turn Calpurnius Nemeiianus 
Eclog. II. v. 10. 

Ad full omne genus pec ud tern, 
genus omne ferarum. 

Et alii porro. Interea corru- 
pta omnia, et pelfumdata cla- 
mat Cannegieterus , et legen- 
dum autumat : 

Certatim ruit ad Regent ge- 
nut omine formae , 

£t permixta bomsni cogitur 
ire fera. 


Quae ferenda eflent , ft vulga- 
ris faltem et receptis aliquo 
padlo eflent potiora. 

(?) Tunc forte. Libri editi, 
quos novimus , tunc brevis . 
Equidem nefcio quanta Codi- 
cum auftcritate utraque lefVto 
nitatur , quum locum hunc 
ficto veftigio praetergreffiisfue- 
rit Cannegieterus. Verum, fi 
fere aequa effet, turn pro no- 
ftri ftarem. Nam quid h!c Si- 
mla diceretur brevis > Nonne 
plurima alia animalia el erant 
ibi exiguiora? 

(4 ) Rumpit. Alii rupit . No- 
ftrum potius , quum in pen- 
■tametro fit cupit. 

(s) Geniti. VulgO generis . 
Hoc quidem non abfurde in 
Aviano teneri poteft. Sed fi 
le&io noftra praeftat , cur earn 
non praeferemus ? Hand difti- 
cile futt alrerum in alter um 
tranfiiffe . Quin quum apud. 
Canneg. tres Codtces gtnetnx, 
tres alii genitrix haberent, ut 
inde variam et corruptam ef- 
fe MS S. le&ionem arguimus, 


Digitized by Google 



2 1 1 


Jupiter hoc rnrit , maneat vifloria fi quem , 
Indicia praeejl (6) omnibus ijle meo . 

, 13. FAB. XV. num. 121. 


GRUS ET PAVO . 


Saepe in mcdiocri afpeclu maiorem effe virtutem. 

hrciciam volucrem fertur Iunonius ales 
Communi fociam continuafTe ( ( ) cibo . 
JNamque inter v arias fuerat difcordia formas , 
Magnaque de facili iurgia lite trahunt . 

Quod fibi multimodo fulgerent membra decore , 
Caeruleam facerent livida terga gruem. 

02 Et 


ita noftram maiori fiducii et 
ratione tueri poflfumus. 

( 6 ) Praeeji . Libri edit! /«- 
ptreji. Et hie alioram Codi- 
cum leflio ipnota mihi eft , 
ideoqae dicam , quod fentio. 
Vulgatam qnidem leiiionem 
in Aviano non damnarem , 
quatnvis J'uperefle ad banc fen- 
tentiam ufurpatum nullo ae- 
quo exemplo ex p robins Scri- 
ptoribns defendi poflit. Nam 
lab. Xll I. v. 10. verbum eo- 
dem fere fenfu occurrit. Ve- 
rumtamen praeferrem noflram, 
turn quia elegantiorem , turn 
qnia ad receptam fyntaxim 
magis accoinmodatam . Haec 
porroetmetrumlervat. Praeefi 
enim primam rede producit. 
Statius Thcb. VI. v. jao. 


Praentia , quum vacuus do- 
mino prneirrt Anon . 

( 1 ) Continuefft . Sic libri mul- 
ti turn mss. turn editi . Alii 
et fortafle plures coniinuiffe . 
Noxiilud praetulitnus. Quum 
melius ad fententiam facere 
vifum fuerit . Continuare , Ut 
Scholiaftes apud Barthium air, 
efl altquem perpetuo et indtfi- 
nenter colere atque amort . Quo 
fenfu verbum revera faepe u- 
furpatum fuifle latinis literis 
occidentibus idem Barthius ob- 
fervavit . Sic porro continuare 
Ecdefiam fuit continua in ea 
minijirart . V. Du Change GlofT. 
med . et inf. latinit. Canne- 
gieterus commentus fuerat con- 
temerafft , led id nihil ad rem 
keit . 


Digitized by Google 



21 1 

Et fwtul ereclae circumians tegmina caudae , 
bparferat arcanum rurfus in ajlra iubar. 

Ilia licet nullo pennarum certet honore , 

His tamen infultans vocibus ufa datur : 
Quarnvis innumerus plumas variaverit ordo , 
Merjus humi Jemper florida terga geris . 

AJl ego defonni (2) fublimis in aera penna , 
Proximo, fideribus numinibufque fcror . 

14. FAB. XVI. num. 19. 

, querccs et arundo . 

Haud facile effe magnis obfjlere , nifi paullatim 
cedendo (*) . 


Jfyfontibus e fummis radicitus eruta quercus , 
Decidit infani turbine vicla noti . 

Quam tumidis Jubter decurrens alveus undis 
Sufcipit , et fiuvio praecipitante rapit . 

Verum ubi divefis itnpellitur ardua ripis , 

In fragiles calamos grande rejedit onus . 

Turn fic (1) exiguo connt clens cefpite ramos ; 
Miratur liquidis quod flet arundo vadis. 

Se- 


ll) Deform i . Sic plerique 
l'tbri. Alii nonnulli deformis. 
I ure Cannegieterus illam prae- 
tulit. 

(*) Ex epimythio quodA- 
viano tribuitur: 

Haec nos dtEla monent ms • 
gnis obfi jlcrt frujka , 


PauUatlmque truces exfu - 
perare minus . 

Hoc nifi genuinum plane 
eft , certc elegantius eft cete- 
ris, et vetuftius. Cannegiete- 
ro tefte , oram: pariter libri 
fcripti , editive receperunt . 

(1) Turn fic . Alii Tunc fic. 

utrum- 


r 


Digitize 


Google 



2I 3 

Seque ( 2 ) tam vaflo nec dum confiflere trunco , 
Afl illam tenui cortice ferre minas . 

Stridula mox blando refpondens (j) canna fufurro, 
1 Seque magis tut am debilitate docens ( 4 ) : 

Tu rabidos ( j ) , inquit , ventos , faevafque procellas 
Defpicis , et tods viribus acla ruis : 

Afl ego furgentes paullatim de motor auflros (6) , 
Et quamvis levibus provida cedo nous . 

In tua praeruptus offendit robora nimbus , 
Modbus aura meis ludificzta peril . 


titrumque probarum eft. 

(*) Seque. Legendum eft ft 
antique , quod metrum poftu- 
Jat , et libri onines habeut . 
Error faciilime irrepfit,qmitn 
hae voces per notas pafTim 
fcriberentur. 

{.’) ReJ'pondcns . Multi et 
libris editis rejponitt. Sed il- 
lud decern profefto Codices 
exhibent penes Canneg. Et 
reveraquum dcinceps dixit ap- 
pareat , ifta videtur efle ge- 
nuina le&io. 

* (4) Docens . Ex Editis mul- 

ti docet , alii et praeftantiores 
noftrum habent. 

(s) Tu rabidos. Alii tu to- 
pidos. Utrumque aufloritate 
Codicum defendi poteft,exem- 
lis, et ratione. At' amen no- 
rum iure a itonnullis prae- 
latum eft , non modo quia 
opportuniorem habet fignifi. 
cationem, fedetiam quia pro* 
Cellae dicuntur faevar . 

(6) Verftculus uthicexCo- 


o 3 ij. FAB, 

dice noftro exhibetur, ita re- 
liqui etiam Jibri habent five 
mss. five editi . Et iure qui- 
dem , nam fententia , fin minus 
rctfijTime , commode falrem 
exprimitur. Canna quercui di- 
cit : Ego haud pertinaciter 

torifque viribus ventis vehe- 
mentibus relifto , fed leviter 
potius , et biande eos demo- 
ror. Paullatim hoc loco non 
eft fen ft m , ira ut quofdam 
veluri crefcentis rei grades fi- 
gnificet, fed abfolute fumitur, 
et eft parum, paullulum . Can- 
negieterus interea corruptum 
verfum autumat , et legendum 
efle contendit adverfa plane 
fententia : 

Hand ego furgentes paullatim 
detnoror auflrot . 

Sed quis non videt quam ma- 
le haec fuperionbus cohae* 
reant •’ quid porro paullatim 
eft in nova leftione? Si baud 
paullatim , ergo v them enter . 
Quo certe nil abfurdius. 


Digitized by Google 



ij. FAB. XVIIT. num. 119. 


IUVENCI ET LEO. 


Quantum poljit concordia , ct quantum difcor- 
dia obfit . 


\guatuor immen/is quondam per prat a iuvencis 
Fertur amicitiae tanta fuijfe fides : 

Ut fimul emijjos nullus divellcret error , 

Hurfus et e pajlu turba rediret amans ( 1 ) . 
Hos quoque confenis (2) inter fe cornibus ingens 
Dicitur in Jilvis pertimuijje leo . 

Durn metus oblatam prohibet tentare rapinam , 

Et coniuratos horret adire boves . 

Sed ( 3 ) quamvis audax, faclifque irnmanior ejfet (4), 

Tan- 


(1) Amans. Hoc habent O- 
f)o alii Codices apud Canneg. 
rum Editio noftra vetus, Lug- 
dunenfis , Genevenfis , Bata- 
Ta , et aliae nonnullae. In 
aliis vero libris turn mss. ruin 
editis eft wans . Id quidem 
non male , fed noftrum , ni 
fallit, opinio, potius ad rem 
et ad fententiam facit. 

- (a) C onfertis . Alii libri col - 
lath vel colleBis . Noftrum prae- 
ftare videtur, quum maiorem 
amicitiae nexum oftendat . Ci- 
cero de Fato : Omnia naturati 
colligationc conferta, contexra- 

que fiunt. 

(?) W,quod Editio vetus, 
recentiores , et Codices reti- 
nent. Cannegieterus repoluit 


Et in edit, .fud . 

(4) Hunc verficulum lie le- 
git Cannegieterus : 

Et quamvis animo , ri&uqur 
irnmanior effft . 

Si aubloritarem , eleqantiam , 
et proprietatem novae leftio- 
nis quaeris fruftra tortafle la- 
boras , ego nullam comperi , 
aliil'que inveniendam relinquo. 
Unum tantum fatis videre ar- 
bitror , v ill pi tain non feren- 
dam modo efte , fed elegan- 
tem , et, ni failor, ex porio- 
ribus , quas Avianus habeat. 
Leo quidem reile dicitur au- 
dax, qui in pericula praecep* 
ruir, et nihil eft , quod non 
audeat, turn melius etiatn im- 
rnamor fa£ht ob atrocia , fae- 
va. 


A 


Digitized by Google 



2IJ 

Tantorum (}) folus viribus impar erat . 
Protinus adgreditur pravis infijlere verbis , 
Collijum (6) cupiens dijfociare pecus . 

Sic (7) poflquam diclis animos di/iunxic acerbity 
lnva/it mi I e rum diripuitque gregem . 

Turn quidam (%)ex illis : quidnam dijcordia pojjit (9), 
Quilibet (10) ex nojln difcere morte pO:ejl. 
Nemo (ll) cito admotas verbis fallacibus aures 
lmpleaty auc vecerem deftmai ( 1 1) ante Jidcm (13). 

04 16. FAB. 


va,et immania quae quotidie 
patrat. Sic Virgiiio Aen. I. 
v. J51. I'igmalion dicitur Jce- 
hre immamor . 

ft) Tantorum. Multi libri 
edit: taurorum , quod Pithoeo 
et Neveleto placuit : Sed tan- 
torum twice valet , idque com • 
probatur confenfu mss. omnium , 
et praeterea ex oppo/iia voce fo- 
lus. Haec red iff] me Canne- 
gieterus . 

(0) Collijum. Alii libri col- 
lecium , collatum , cortneBum . 
Noftrum tamen vulgatius, et 
praeferendum ratus eft Can- 
necieterus . 

(7) Sic. Ex Editis alii fed 
ex fide multorum Codicum , 
alii et , nulla vero audoritate, 
quodfciatn. Noftrum praefta- 
re dixerim . Nam praeter quam 
quod et duobus aliis mss. de- 
fenditur , potius proiecto ad 
rem facit. 

(8) Turn quidam. Id alii 
quatucr Codices apud Can- 
neg. Alii tunc quidam . 

(9) Quidnam dijcordia pojfit, 
Yulgata leflio tft vitam [er- 
ven guittam ; et quamvis Can- 


negieterus hoc loco variants 
letfiones non adduxerit , in- 
dicavit tamen nmltos Codices 
iftam ipfam exhibere : Quod 
tanti apud me eft , ut , ubi 
de Aviano agitur,nil in cam 
iudicare auderem . Veniam ta- 
men peterem , fi hie noftram 
tenere maliem , ea etiam ra- 
tione , quod me lateat an a- 
lia MSS. habeant , et utrurn 
revera Codices omnes in vul- 
gatam confentiant. Ifta eninp 
ita frigida , inopportuna , «t 
infulfa eft , ut mirari fubie— 
rit , quomodo Qannegiererus 
manus ad earn emendandaiq 
non admoviflet . Quid porro 
hie vita quiet a , vel quorfuna? 
In noftrl autern le&ione nil 
rci convenientius , fabellacqua 
congruentius inveniri poteft : 
atque ex difeordia revera ora 
tum illud malum bubus ilia 
diffoetare , di fiung. ere fat is da- 
re per fe innuebant. 

(10 ) Quthbct, Editi quicupit. 

(11) luemq. Vulgo neve. 
(i») Deflmat . Libri editi 

dajerat , quod genuinum videtur, 
{ll) Jt vtro vetujli Qedictf 
ieo 


Digitized by Google 



2l6 


16. FAB. XXI. num. 21. 


RUSTICUS F.T AVIS.. 

Tunc recle fieri omnia quum per nos facimus . 

Parvula progeniem terrae mandaverat ales , 
Qua flabat viridi cefpite flava ceres (i)t 
Ruficus hanc fragili cupiens decerpere culmo , 
Vietnam fupplex forte petebat opcm . 

Sed (2) vox implumes turbavit credula nidos , 
Suaferat ct laribus contihuare (}) fugam . 
Cautior hos remeans prohibet difeedere mater ; 
Nam quid ab externis perjicietur (4) ? ait . 

' . 'Hie 

duo . . . ultimltm hoc difticbort E!. t T. V. 12. de Art. I. V. 40 1. 
omittunt, tt , ut verum j attar, et Faft. I. v. 687. 

libenter id induxero , tametficn- (1) Se i. Hoc libf! omnes. 
tiquius fortuffe eft, quatn cere- Cannegieterus autem ait: Le- 
fa epimytbia inepta, quae p.ift- gsndum haeC vox. Nit corru- 
pt,! detevimus , quae et caujfa pttut in loro li hello , quam i- 
eft cur plurimoi Crrdices id oc - ftiu/modt paniculne initio verfus 
cupant . Haec Cannegieterus, po/itae. Nos leciionem libro- 
et refte. Qbamobrem nofirum rum ruebimur, quum refta fit. 
nemo genuinam videtar , et RulHcds enim ea race aequam 
tunc in neve rranliifle , quum fibi rem pollulabat , fed avi- 
Magiftri Aviano diftichon tri- culis terrorr erit et dam no . 
buerunt. (?) Contmuare. Sicplerique 

(1) Ceres. Vulgo feges. FI- libri turn fertpti , turn edict . 
It’d autem et alius Codex ha- Alii continue jje . Cannegiete- 

bet apud Canneg. Turn Ho- rus de more recepta pefliim- 

merus ad eamdem fententiam dans , acc-hrare ; nam ea vox 

Jliad. E. v. 500. 75 biter- hand araenreum latini fermo- 

't*o feripfit . Ceterum utraque nis aevum fapiebat, quo, ipfo 
ledlio redia eft- , et una in a- audlore, Avianus,fi Deo pla- 
liam non raro pertrartfiit , cet , floruit, 
quemadmodum obfervat Bur- (4) Perficietur , quod Codi- 
nunnus ad Ovid. Amor. I. ces plures* librique editi ha- 

bent. 


Digitized by Google 



117 

llle itemm cans operam mandavit am ids , 

At genitrix rurjus tutior inde manet . 

Sed pofiquam curvas dominum comprendere falces t 
Frugibus et veram jenfit adejfie manum . 

Nunc , ait , o miferi , dilecla relinquite rura , 
Quum fpem de propriis viribus ille petit . 


1 7. FAB. XXIf. num. 117. 


INVIDUS ET CUPIDUS , 

• • * L '• ' W 

Quanta fit in hominum mentibus invidia •. 

Jfupiter ambiguas hominum pCrdifcere ( i ) mentes 
Ad terras Fhoebum mifit ab arce Poll . 

Tunc duo diverfis poficebaru numina votis , 
Namque alter cupidus , invi dus alter erat , 

His fefe medium Titan, fcru tarns utrumque , 
Obtulit , et precibus ut peieretur , ait . 

Prac- 


bent. Cannegieterus aUtem ex 
triumtantum MSS. fide repo- 
fuit froficictur . At noftrum 
potius . Nam praeter quam 
quod maiore auftoritate niti. 
tur , qua uni maxime refti- 
tuendus eft Aviahus , melius 
etiam facere ad rem videtur . 
Hie quidem agitur de opere 
prrficiendo ; neque profeBus ru- 
ftici , ^uin potius damnum a- 
vium tnrererat. 

(0 Ptrdifiere . Ira quidem 
6t in Batavi editione . Tefta* 
/Mr tamen Cannegieterus ce-» 


tefol libros et edltos et mss. 
habere pratdijctrt . Eqo fane 
de fide Viri doftiftimi atque 
iutegerrimi nullo padfo dubi- 
to, defidefaflem veto tantum, 
ut retuliflet, Hum prae per no- 
tam , an per literas expreflum 
fuifftt. Nam quum in veteri- 
bus libris huiufmodi parricu- 
lae correptae per noras inve- 
niantur , et parum eae inter 
fe diftent , fieri potuiffet , ut 
una in aliam faei Dime tran- 
fiiffet , vel pro alii capi po- 
tuilTet. Id autem obfer vand um 
eft, 


1 


Digitized by Google 



xi8 

Praefiandi facilis (t) : nam quae fperaverit unus , 
Protinus haec alter congeminata fern . 

Sed eui longa iecur ncqueat fatiare cupido , 
Difiulit admotas in nova darnna precss. 

Spem fibi confident alieno crefcere voto , 

Seque ratus folutn munera ferre duo. 

Jlle ubi captantem focium fua praemia vidit > 
Suppliciunt proprii corporis optat ovans . 

Nam petit extinchis ut lumine degeret uno , 

Alter ut hoc duplicans vivat utroque carens '. 

Turn fortem fapiens humanam rifit Apollo , 
Invidiaeque malum retulit ipfe ( 3 ) lovi . 

Quae dum proventis aliorum gaudet iniquity 
Laetior infelix et fua darnna cupit . 


eft , quia melius ad retn eft 
ptrdifctrt , quod ingenue idem 
eruditus Inrerpres fatebatur. 

(1) Pratjlandi facilis. Hoc 
habent decern alia MSS apud 
Can nee. turn Editio Neveleti, 
Lugdunenfis, Geneveufis, Ba- 
tava, et Vetus noftra. Can* 
negiecefus recepit in texturn 
praeflabit facilis , fed qua au- 
ifioritate feciflet non nionuit. 
Quin fententia unam illam le- 
flionem fufcipit , ut animad- 
vettenti patet . Syntaxis por- 
roi quamvis graeca, refta eft 


18. FAfc. 

et latinis valde familiarij. Ho- 
ratius lib II. Satyr, 3. v. j. 
Vtnt fomnique benignus . v. 14a. 
Pauper argenti . Lucanus. lib. 
VI. v. $01. Felix ac libera lea 
gum . 

(0 Ipfe. Hoc plerique Co- 
dices et libriediti. UnusiWe, 
Unus Hit. Cannegieterus inde 
praetulit . Ego Temper pro 
maiote au&oritate ftabo , ubi 
ratio potiflima aliud non per- 
fuaferit . Hie inde melius Ta- 
cit, fed ipfe congruit. Hoc 
fatis eft in Aviano. 


• Digitized by Google 



H9 

i$. FAB. XXni. num. 116. 


STATUAR1US . 

Eos quibus permiffa ejl rerum poteflas poffe 
et bene et male facere (*) . 

i . enditor injlgnem referens de marmore Bacchum, 
Expofiturn pretio fecerat ejfe Deum . 

Debilis (ij hunc quidam funejla in fede fepulchri 
Mercari cupiens compofiturus (2) erat . 

Alter adoratis ut ferret numina (3) templis , 
Redderet et facro debita vota loco . 

Nunc , ait , ambiguum facies de mercibus omen , 
Dum fpes (4) in pretium munera dispar agio. 
Et me defunclis , feu malis tradere Divis , - 
Sive decus bufli , feu velis effe Deum . 

Sub - 

t 

(*) Ex Epimythio quod Fa« (r) Dt bills. Alii libri quo* 
bellae apponitur: ' vidi no bills , quod genuinutn 

Ctnvemt boc iltis , quibus efl puto. 

permiffa poteftas , (2) Compofiturus . Haec le- 

* An prodeffe aliis , vet nocuif- ftio receptior eft turn ediro- 
ft ve/int . rum , turn mss. librorum . Ex 

Hoc autem diftichon habeat- his vero unus et alter dlfpo* 
ne Avianum audorem an non, fiturus vel expofiturn s praefefert 
meum non eft iudicare . Te- Noftrum et fententil prae- 
nendum tamen eft xetus effe, ftat . 

et valde recejptum , quum Can- (?) Numina. Hoc exhibent 

negieterus latis dare indicet decern alii Codices penes Can- 
ab omnibus editis fcriptifque neg. Tumeditio Lugduu.Ge* 
libras retineri. Quin Chrifto- rtfev. Batava , et vetus noflra. 

phorus Ceilarius , et Olaus Alii legunt munera . Parum 

Borrichius protulere multa intereft. 
ad eius B«nutnitatem proban- (4) Dum fpes. Alii quum 
dam. fpes . Periude fere eft. 


Digitized by Google 


i 20 

Subdita namque tibi efl magni rtverentia fan (j), 
Atque eadem retines funera noflra manu . 

19. FAB. XXIV. num. 77. 

VENATOR ET LEO . 


Induflriane hominis praeflet Leonis viribus J 
an e contrario . 


£/ ertamen longa protraclum /ite gerebant 
Venator quondam , nobilis atque Leo . 

Hi qkum perpetuum cuperent in iurgia fine 
Edita continuo forte fepukhra vident . 
lllic doSla manus fleclentem colla Leonem 
Fecerat in gremio procubuiffe viri . 

Scilicet afjirmans piclurd tefte fuperbum 
. Se fieri , extinclam nam docet effe feram . 
llle graves oculos ad inania figna retorquens 
Inf remit , et rabido Cl) peclore verba refert (i)t 

lrri~ 


($) Totos verficulus ita quo- 
que exhibetur in vetere no- 
itra Editione , atque in aliis 
porro . Cannecieterus autem 
in textum recepit : 

Subdita nequitiae tft magni 
reverent! a faBi . 

Neque auttoritatem ullarn pro- 
didit. At quis non videt no- 
ftra leftio quantum praeflet ? 
Quin una ger.uina videtur et 
vera . Nam non moramur a- 
iiam , quam idem Clariffimus 
Intcrpres procudit , qumn ad 


Avianum non fpeflet . Hunc 
verficulum et alios quinque 
comites ita invertit et immu* 
tavit, ut fuos plane fecerit . 

( 1 ) Rabido. Alii rapido. Sen- 
tentia et au&critas pro noftro 
ftant . 

(a) Refert . Edit! quos vi- 
di dedit. To infremit nofirum 
potius poftularet , fed quum 
me lateat letfio ceterorum Co- 
dicum t quia hie Cannegie- 
terus tacet , ideo nil temerc 
iudico . 


Digitized by Googli 



22 1 ' 


Irrita te generis fnbiit flducia vefiri (3),' 

Artificis tejlem fi cupis effe manum . 

Quod fi nofira novum caperet folertia fenfiim , 
Sculpereu et docili pollice faxa Leo . 

Tunc hominem adfpiceres opprtjfum murmure ma~ 
g n ° (■») > 

Conderet ut rabidis ultima, fita genis . 

20. FAB. XXV. num. J14. 


PUER ET FUR. 


Incerta fpe perdere faepe homines quae certa 
habent ; et proveclos aetate aliquando 
a pueris decipi . 

JF lens puer extre mam putei confedit in undam (i), 
Vana (upervacuis riclibus ora trahens . 
Callidus hunc lacrimis pofiquam fur vidit abortis (2), 
Quaenam trifiitiae fit modo cauffa rogat . 

Ills 

(}) Vejiri . Id fex Codices iam Burmannus obfervaverat 
•pud Canneg. turn EJitio Lug- ora et unia in MSS. invicem 
dun. Genev. et Barava. Aiiis permurari. V.adValer. Flac- 
noftri . Nifi fallor et fententia cum I. v. jo. et ad Ovidium 
plane illud probat. de Ponto IV. Epift. 7. v. *1. 

(4) Magno . Cannegieterus Probat ior lefiio videretur ai 
auftoritate unius MSl legere undam , quae revera in ple- 
maluit Join. N 'ftrum autem rifque libris vulgata eft . 

et rsliqui Codices , et libri (1) Aboriir . Sic duo alii 
editi omnes fervant. Codices, et duae veteres Edi- 

(1) In undam. Apud Can- tiones', unde Canneg. ex in. 
Reg. fepretn Codices ad un - genio fuo eftingebat aiortut . 

dam , ofto /» unda , alii ai Ego mendum potius irrepfiffe 

•ram,ve tus editio in ora. Sed putarem in verbo , et iegen- 

dum 


Digitized by Google 


Ill / 

tile flbi abrupti fingens diferimina funis , 

Atque auri queritur defiluijfe cadum . 

Nec morafollicitam traxit /nanus improba mentem ( 3 ), 
Exutus putei protinus ima petit . 

Parvulus exiguo circumdans pallia collo , 

Sentibus immerfus delituijje datur . 

Sed pojl fallaci fufeepta pericula voto , 

Triflior amiffa vejle refedit humi . 

Dicitur his folers vocem rupijfe querelis , 

Et gemitu fummos follicitajfe Deos : 

Perdita , quisquis erit,poflhac bene (4) pallia credat y 
Qui putat in liquidis quod natet (j) urna vadis . 


dnm ohrris , quae fever* Ion- 
gereceprior le&ioeft , etmagis 
ad fenrenriam accommodata. 

(?) Mentem . Id alii quatuor 
Codices , nec non editio Pul- 
imnni , Neveleri , et vetus 
noftra. AWne vefiem exhibenr. 
Sed quid eft vefl it follicita ? 
vel quomodo manus improba 
mentem trabit ? Locus ditticilis. 
Cannegieterus de more fic fe 
expedit : Ctmgo, ait: 

Nec mora , follicitum traxit 
mins improba , vejitm 
Sruit , et etc. 

Atqui haec revera file ill ima 
emendandi via eft. Sed ft A- 
viannsmediocris Fibulatoreft, 
et cui muita condonar.da lunt, 


2 1. FAB. 

cur ie&ionem noftram non te- 
nebimus > Etenim manus impro- 
ba hie fuifle videtur ipfa fu- 
ris rapacitas , furandi libido , 
mos et confuetudo facinoris . 
Similia plane et nos modo fa- 
miliari fermone proferimns . 
Quin vero ad ipfam omnino 
fentenriam Phaedrus lib. I. fab. 
I. v. feripfit : 

... tunc fauce improba 
Lntro incitatus . 

Si id recipitur tota leftio bel- 
le procedet , 

(4) Bene. Sic plerique libri 
feripti et editi . Alii » fed 
pauci , fiU. 

(t) Nattt. Alii natal . No» 
Crum potius. 


Digitized by Google 



2i. FAB. XXVI. num. 113. 


LEO ET CAPELLA . 

Non effe improbi hominis confilio credendum. 

iderat excelfa pafcentem rupe capellam , 

Com uimis efuriens quum Leo ferret iter. 

Et prius ( 1 ), he us , inquit , praeruptis. ardua faxis 
Linque , nec hirfutis pafcua quaere iugis . 

Sed Cytifi croceum per prata virentia floretn , 

Et glaucas falices , et thyma grata pete . 

Ilia gemens , defifle , precor , fallaciter , inquit , 
Securam placidis inftmulare ( 2 ) dolis . 

Vera licet nioneas , et magna ( 3 ) pericula toilers 
Tu tamen his diclis non facis ejfe fidem ( 4 ). 

Nam 


(t) Et priut. Alii et prior , 
quod genuinum videtur . 

(i) Infimulart . Ita Codices 
et Editiones pleraeque . Alii 
injinuare , vel infidiart . No- 
flruin praeftat. Cannes; ieterus 
legit /blltcitare , fed non mo* 
ramur leftionem , quae nulli 
eucioritate nititur. 

(j) Et magna. Vulgo ma- 
ma . Canneg ieterus tatnen no- 
ilruni praetulit haec feribens: 
It* ido autiorttat* tdttionum Ha- 
lavarvm , quum Itthonem Juf- 
pictr ex antiquis hbris ban flam. 
Certe ea mtbt unite probatur . 

(4) Totum hoc difiichon 
fic interpuagit et legit Can* 
negieterus : 


Vera licet monear , et magna 
pericula : T alias 
Tu tamen . Hit di&is non 
facis ifle fidem . 

Ut contenderem quod ne per- 
petuo quidem commentario 
etfeciflet Cannegieterus,ut haec 
ad i'ententiam , et fyntaxim 
probabilem adducerentur. Sed 
alii id viderint. Le&io certe 
nollra et reilam habet et corn- 
madam: Huiufmodi eft: Quam- 
vis tu leo vera moneas , et 
prata mihi , campofque pia- 
nos oftendendo pericula , qui- 
bus modo obnoxia fum , tollas; 
atramen his verbis tuis non 
efficis, ut h abeam tibi fidem, 
quum fci am qui (is , et quam 
belie 


r aM 

Nam quamvis reclis con/let fententia verbis , 
Sufpedam hanc gravidus (j) confiliaior haber. 

2i. FAB. XXVII. num. ii2. 

CORNIX EX URNA . 

Quantum prude ntia viribus praeftet . 

J[ngentem J ideas cornix adfpexerat urnam , 

Quae minimam fundo contimi/fet (i) aquaml 
Hanc enixa (2) diu planis ejfundere campis , 
Scilicet ut nirniam pelleret inde /him. 

Po/lq uam nulla viam virtus dedit , admovet ornnes 
» lndignata nova calliditate iocos . 

Nam brevis immer/is accrefcens fponte lapillis y 
Potandi Jacilem praebuit unda viam . 

Viribus haec docuit quam fit prudentia maior , 
Quae (3 ) coeptum vo/acris expli cuijjet opus . 

i j.FAB. 

belle iflhic me exciperes , ft letus recipere id potuiflent. 
venirem. (1) Enixa. Alii tmja . U- 

(t) GraviJtu. Legendum vi- trnmque probatum,et parutn 
detur rakidus, ut non pauci li- retertutrum hoc anilludprae* 
bri fetipti editive exhibent . feratur . Cererum et blc au* 
Inrerea quis credat? Noftrum tloritas librorum pro uoftra 
illud bene quindecim MSS. ha* leilione eft. 
bent penes Cannegieterum . (}) Quae. Sic quatuor Co* 

(1) Coiitinurfjit , quae plu* dices , Canneg. telle, et mul* 
rimorum plane Codicum lectio tae Editiones. Alii qua. Ve- 
elt . Nonnulli alii continuaflcty rum eft bac varia leftione earn* 
inepta qui !em , ni mavis ab- dem non e(Te verficuli fenten- 
furda (ententii. Quamobrem tiam . Attamen ea fit , ut in 
jure miratur Cannegieterus utraque ad rein redliftime ta» 
quomodo l’uliuannus et Neve- ciat. 


Digitized by Googlt 



s 23. FAB. XXIX. num. 106. 

£ ATYRUS ET VIATOR. 

Quae non Jins’ ratione flunt ab his qui 
non intelligunt horrori kaberi. 

• V 1 

JEfumida { 1) congeflis quum flavet bruma prui nis, 
Cunclaque duraio (2) flringeret arva gelu . 
llacfit in adverfa nimborum mole viator , 

Perdita nam pro\v.bet femita ferre gradum . 
llunc nemorum cujlos fertur miferatus in antro ' 
Exceptum Satyrus continuiffe fuo. 

Quern JimtA adjpiciens ruris miratur alumnus , 
Vimque ho mini tantam protinus efje pavet . 
Nam gelidos art us vitae ut revocarct in ufum , 
Afflatus calido folverat ore manus . 

Sed quum depulfo coepiffet frigore laetus 
Hofpitis eximid fedulicate fruit 
Namque illi (3) agreflem cupiens oflendere vitam\ 
Silvarum referens optima quaeque dabat. 
Obtulit et calido plenum cratera Lyaeo , 

Laxet ut infufus frigida membra tepor . 

P Ille 

(i)H:W^. Vulgo borrida, nititur, fatius quoque ad rem 
quod genuinum videtur. facit . Quid hie vw&a, prae- 

( 1 ) CunElaq'/e. Hoc pleri- lertim ubi font duraio , tljirin* 
que libri fere otnnes feripti et , gent ? 

-editi . Unus Codex vinuaque . ($) llli . Ida eft librorum 

Cannegieterusauremhoc prae- fere omnium leitio . Unus et 
tulit. Sed, pace fua, iniuria. rmnuferiptus ills , vulguru.n 
Nam praeter qu.tra quod il- praeferendum videtur , etiam 
Jud ajuftoritate Jonge m. atari quum paullo port fit ille. 


Digitized by Google 



/ 


ii 6 

llle ubi ferventefn labris contingere teflam 
Horruic , algend rurfus ab ore fufflat (4) . 
Objlupuit dupdici monflro perterritus hojpes , 

Ec pulfum fdvis longius ire iubet . 

Nolo , ait , ut noflrii umquam fuccejjerit antrit , 
Tam diverfa duo (j) qui fimul ore ferat . 

24. FAB. XXX, num. ioj, 

V1LMCUS ET DOMINUS , 


\ 


Urbano dido Prindpum iratn comprimi ; et con * 
tra eos qui faepe- in peccato deprehenji 
non abjlinent (*) , 


ajlantem fcgetes , et pinguia culta petentem 
Liquerat abfcifs a tojlicus cure fuem , 


<0 

Ut 


(4) Suffiat . Sic notltfuUi a. 
lii Codices , et Edirio noftra 
Vetus. Cetefi libti f'efe omnes 
Canneg, telle fuflat , uno al- 
terove excepto qui habent tu- 
iit , quod Neveletus, et ipfe 
Cannegie.terus arripuerunr. Sed 
quid libi velit hie huiufmodi 
MO non Video. Arquifenten- 
tia Jufflat poftulat . Obftat 
rtiatriiin . Eeo putaretn fatis 
conumde inAviafio ferripof- 
fe iliud tam receptum fuflat . 
Hoc enim verbuin eft a fufr 
it flat. Sub corripitur , ergo 
/« brevis eft. flat atlteiti mutarii 
literam, habet et liquidaffi , 
ideoqtie vocalis, quae praece* 
dit heri poreft anceps , ut irt 
reptco , locuples , et fpfiat habe- 


ti ut iambus hoc Into. 

(s ) Diverfa duo . Refte • Nam 
ea funt calot et frisus. Inte- 
rea ex fua fenterttia Canne- 
giet. legit diverfa anus. 

(*) Altera pars argument! 
defumtavidetur ex Epimythio, 
quod comitari folet fabellam . 
huiufmodi eft : 

Hasc illoi praecepta mortent , 
qui faepitts au/i , 
flurnquam peccatis abflinuen 
mahuf. 

Qui dqu>d do eo /It, recent ad* 
rnidrm non rffc r/tulta prrjua- 
dent , polijf.atum tarrten rnft. 
Concordia i>t eo adgnofeendo . 
Haec poftrerrta Catincgirterus. 

(1) Petentem . Vulgo men* 
tent, quod fortafle genu i num eft* 


Digitized by Google 



Ut mcmor accepti refercns monumnta. doloris , 
Ulterius teneris parceret ille fans . 

Rurfus in excepti deprehenfus (2) crimine campi , 
Perdidit indultae perfidus auris onus . 

Nec mora praediclae fegeti caput intulit horrent , 
Poena fed indignum quod geminata (3) facit: 

Turn domini captum menjis dedit ille fuperbis y 
In varias epulas plurima frufta fecans . 

Sed quum confumti dominus cor quaereret apri y 
Impatient fertur quod (4) rapuifjc coquus . 

Ru/licus hoc iuflam verbo compefcuit i/am , 
Ajffirmans Jlultum non habuijfe fucm . 

PI am cur membrorum demens ( j ) in damna redijjety 
Atque uno totiens pojfct ab hofle capi . 


•(2) Deprebenjus . Alii At* 
prenjut . Perinde eft . Nam 
per crafin illud et rrifyllabum 
efferrur , ut alibi etiam dixi- 
mus . 

(;) Quod geminata. Id qua- 
tuor alii Codices apud Can- 
neg. erEdif iones Luqdun. Ge- 
nev. et Batava. Alii vero It- 
bri fcripti et editi congemina - 
fa , quod tenendum videtur . 

(4) liwA. Sic plerique li- 


P 2 2 j.FAB. 

bri. Aliirtr, Noftrum potius, 
ni tailor. 

(5) Dement. Alii libri ha- 
bent totient , quod hue trans- 
iatum fuit ex altero verficulo, 
in quern contra dement intru- 
fum eft. Leftionem autemno- 
ftram veram effe, non nuine- 
rus modo et praeftantia pluri- 
morum aliorum Codicum , qui 
earn retinent , fed ipfa quq- 
que fententia ptobat . 


Digitized by Google 



ij. FAB. XXXI. num. loo, 

. • \ 

<. MUS ET BOS . 

Etiam parvos aliquando magnis obeffe . 

Jfngentem fertur mus quondam parvus oberrans t 
' Aufus ah exiguo laedere dente bovem . 

Vcrum ubi mordaci confecit vulnera roflro , 

Tutus in amfraclus conditur inde fuos . 
llle licet vafla torvuni cervice minetur , 

Non tatnen iratus quern petat ejfe videt . 

T unc indignantem uijlo fermone (2) fatigans t 
Diftulit hojliles calliditate minas . 

Non quia tnagna tibi tribuerunt membra parentes , 
Viribus effcclum conjlituere tuis , 

Vi fee tamen brevibus quae Jit Jiducia monflris (3) 
Et facial (4) quidquid parvula. turba cupit . 


(1) Tetat. Alii petit , fed 
librorum auilbritas et reflior 
fyrtaxis i’to illo lunt. 

• (?) I1JI0 Jnmvne . Ita pleri- 

que libii mss. et editi. Non- 
, rulli Codices v ufio fermone . 
Cuaedsm Fdiriones rah ftrmr- 
• rt , quod Neveletus probabat. 
-Canregietctus exopinione lua 
•mus hoc fermone , Sed leflio 
rioflra re£la eft . Nam iufltts 
/ irpio non eft hie, qui ex iu- 
flitia et jure profreifeitux, fpd 


i6.FAB, 


qui opportunus eft, convenit r 
ptoprius eft rei de qua agitur. 
Exempla et a pud Lexicopra- 
phos obvia funt . lta fcilicet 
mus iufto hoc et congruenti 
lermor.e retundit bovis fuger- 

■biani. . 

. (?) Menftrit. Le£lio rect- 

ptiflima . Neveletus nialuiftet 
me mbits . Canneguterus hac 
-vice pluribus in Diflert . Le- 
flionem illam librorum de- 
lendit. 


Digitized by Google 



zzci 

46. FAB. XXXII. num. 32. 

RUSTICUS ET HERCULES 

Fruflra fieri voca nifi te adiuves . 

‘JEEaererue'tn hueo fub gurgite rufticus axem 
Liquerat, ec nexos (1) ad iugd tetra (2) boves. 
Fruflraque (3) dispojitis (4) confidens numina votis 
Ferre fuis rebus , quum nfideret , opem . 

Cui rector fununis Tirynthius infit ab aflris ; 

Nam. vocac hunc fupplex in fua voca Deum' % 
Perge laborances flimulis agitare iuvencos , 

Ec manibus pigras difce iuvare rotas . . 1 

p 3 Tunc 

(1) Ft mins. Fie fcripti o- quum dc A v Lino loquimur , 

mats , ut Cin’nej. ait. Edi- latius eft , fi pro inaiore au- 

-tiories aiitem tlifcrepant. Alia cloritafe Remus. 

enim habit ec nex-is , alia ad ($) Frajtrqqur . Hoc reti- 
nexas , alia adaex.ir , alia tart- r£nt libri edit! plerique , et 

derii anhexat . Dubitari ne- alii novem Codices penes Can- 

quit quin noRruin genuinum neqieterum . Is vero , et Ne- 

lit . veletiii cdiderunt frdflra , ra- 

(2) luga tetra. Plerique li- ti ill hie voce fecundam fyl- 

bri et fcripti et editi , Can- labain ornuino produci . At 

jieq. teRe , hibent ittga tarda. exploratum videtur et Iuve- 

Ediriones LugJunenf. Geriav. paieir. S^tvr. III. v. zio et 

et Batava fapt cxrvx . Quid- Rufum FeRunt Avienum Pro- 
quid de his fit nofirum reii- gnoll. v. 1 94.. corripuifli*. Sed 

ci nequit ; Nun iugunt tetrum gfio , nemo ullus fecerit. [tans 

jefie did pofle drbit rarer ob Aviauus hie fumere idfibi non 

laborem et moleRiam . Quin potuit ? 

hie epitheton gravius ad reni (4) Difpo/itis. Id exhibue- 
fecere videretur, quum, cut- runt Cannegietero alia quint 

xu feu plauRro in Into de- que MSS. ideoque in textum 

tnetlo , bourn vita in diferi- recepit . Vulgo legitur dtp** 

jnen addu£h luifTet. Ceterum, Jitis . 


Digitized by Google 



2J0 

Tunc quoque congre/fum,maioraque viribus aufum (j). 
Fas Supcros animis conciliare tuis . 

Difcc tamen pigris non fiecli numina vocis , 
Praefente/que ad hi be , quum facis if/e, Deos . 

27. FAB, XXXIII. num. 34. 

ANSER ET RUSTICUS „ 

De Avaris . 


tA~nfer erat cuiiam pretiofo germine focta * 
Ovaque quae nidis aurea faepe daret . 

Fixerac (i) hanc volucri legem Natura fuperbae r 
' Ne liceat paricer munera ferre duo , 

Sed dominus cupidum vericus ( 2 ) vanefeere votum v 
' Non lulic exofas in fua lucra moras . 

Grande ratus pretium volucris de morce re ferre , 
Quae ( j ) cum (4) continuer rnunere dives erat. 
Pojlquam nuda minax egit per vifeera ferrum , 
Et vacuum folitis foeeibus effe videt . 

hi - 


0) Hunc' verlicufam ita et-, 
1am retinent noveiti alii Co- 
dices apud C.inneg. turn edi- 
lio Lugdunenf. Genev. et Ba- 
tava. Alii, habenr : 

Tunc quoque congreffus , mn - 
ioraque •viribus aufus . 

Sed Neveletus- et ipfe Canne- 
Eieterus leftionem illam om- 
fco praeferea.lam funt rati . 

(i) Fixer at . Alii finxerat , 
Jsccrut , dixer'at . NotirUm prac- 
flat turn au&orirate , turn' fea* 


tentii. Habet earn vetus quo- 
que Editio noflra, et Canne- 
gieterus pluribus etiam tue- 
tar. 

(i) Veritus. Alii fprrnns rel 
cupiens . Noflrum certe ex re- 
ceptions verbi proprietate re- 
tinendum videretur.- 

(t) igtiae . Ita non pauei 
libri fenpti et editi. Alii qui. 
Ex utdque ledfione commo- 
da exfurgit fententia . 

(4) GUm. Vulgo turn. 


Digitized by Google 



2yi 

Ingemuh tantae deceptus crimine fraudis ; 

Nani poenam mentis retulit inde fuis , 

28. FAB. XXXIV. num.94. 

JORMICA Kt CICADA . 

Laborandum ejje dam aetas fiorida ejl , ne ad- 
veniente Jencclute , fruflra aliorum auxilium 
implore mas (*). 

j&olibus ereptos (1) hiemi formica labores 

Di flu lit , cc brevibus condidit inde (2) cavis . 
Verum ubi candentes Jufcepit terra pruinas , 
Arvaqiie Jub rigido ( 3 ) delituere gelu ; 

Pigra nirnis tantos non aequans corpore nimbos t 
In propriis laribus humida grand legit . 

p 4 De- 

ip) Hoc argiirr.entum defurtl* qui fententias fabellarum fere 
.ttimeft es promythio vulgato: omnium quam loose Aviano 

iftnsquis torpentcm pajjat iran- abiudicabat , ab huiufmodi O- 
fire invent am , pinione non difcrepat . 

Nee ttmutt vitae providus (i) Ereptos. Id Barthius in 
ante fuse « Codice fuo , Neveletus in tri- 

ConftElus Jemo poflquam gra- bus , Cannegieterus in duo- 
vis ad jutt aetas ; decim aliis repperit. Aliqui 

Hsu fruflra alterius fiepe ex Editi? cbrtptos. 

rogabit opem . (a) bide . Alii ante . Nefcio 

Horum autem verficulorumatl- quidem , quae fit ceterorum 

4lor,nifi eft ipfemet Avianus, Codicum leflio , fed noftra 

antiquior cerre eft illis , qui certe fat conirnodam fenten- 
alia buiufmodi tabulator'! ob- tiam praefcferr . 
truderunt. Codices quidem in (?) R/gidg. Hocretinent no- 
glt adgnotcendis confentiunt, vem MSS. apudCanneg. errnul- 
«t loquutio fiuis terfa eft et tae editiones . AHigehto ,quol 
elegant . Ipfe Cannegieterus > vere frigid urn et inlice turn eft. 


Digitized by Google 



Decolor ( 4 } hanc precibus fuff lex aliment a rogabat. 
Quae quondam querulo rtiperat an>a jono . 

Se quoque , maturas quum tundcret area msjjes , 
Cantibus acjiivos exphcuiffe dies . 

Parvula tunc ride ns fie cjl ajfata cicadatn , 

Nam vitam pari ter conrinuare jolent . 

Mi quoniam ( 5 ) fummo fubflantia parta labore cjl, 
Frigoribus rnediis ocia longa traho . 

At tibi fall arid i ( 6 ) nunc ultima tempora rejlant v 
Cantibus cjl quoniam vita pcracla prior . 


(4) Decolor, qiiod neverri *- 
!ii Codices habent , Cannegie- 
tero telle , et multae irMuper 
editionCs . In aliis eft difeoior. 
Attamen tarione etiam ct af- 
»;uinento cam effe genuinam 
leiHonerti pluribils oftendit i- 
dem Cannegieterus . 

(0 Ml quoniam. Cannegie- 
terus recepit in texturh en 
quoniam et adnotavit : Vocula 
en eruta ex duobus mss. longe 
mibi pulcbrior vi/a eft boc to - 
(o , quam ir,i 3 quod etten fere 


iji.fAB. 


omnes habeas feripti et editi . 
Sed,do£li viri pace, fi vocu* 
la en probatur , alia plane 
verboruin fyntaris inroto di- 
fticbo inducenda effet , quod 
nullus fecerit . Quid porro eft 
quod in vulgata leftione do* 
leat ? Mibi arnute opponitnt 
tibi , quod ftatim fublequitur. 
Ego non dubito, quin genuU 
na fit . 

(6) Saltartdi . Leflro vulga- 
tiffima. Unas liber ant alter 
/ait anti . Ulud probatum. 3 


Digitized by Google 



f9» FAB. XXXV. num. jG, 


an 


SIMIA ET NATI. 


Qui minus cari funt , interdum mutata forte 
cariores effci . 

m 

Jjffama ejl quod geminum profundens fimia par - 
turn (i) , 

Dividat (2) z/z v arias pignora nata (3) vtVes. 
Namque unum caro genitrix cducat (4) amore , 
Alterius ( 5 ) . odiis exfaturata tumet . 

Coeperit ut foetam gravior terrere tumultus t 
Diffimili natos conduione rapit » 

Dileclum manibus , vel pedore gefat amico , 

Coni ern turn dorfo fufpiciente lev at . 

Sad 


([) Part urn , qunm fcriptu- ferum pag. §07. cum pigaori- 
tam , Cannegieteri funt verba, bus de r a natir . 
tuentur fcrtpti et editi omnes . (4) Educat . Valde difcre» 

Interea ipfe Interpres , aufto- pant Libri in hac leitione' . 

mare fua , natum obtrufit m Alii babent educit , alii edu* 

Textum . xit , alii aduxit , educet , pro- 

(a) Dividat . Ita feptem Co- duxit , dilexit . Ideo mirum non 

dices apud Cannes, ita Pul- eft,fi nofter educat , quo J cer- 

mannus edrdit , et alii porro'. te egreeie,fifl minus metrutrS 

Reliqui libri dividit . Latina fententiam tamen fervat . Le- 

fyn taxis noflrum potius po- ftio autem vel receptior vel 

ilulat . verifnnilior eft educit . 

(?) Nata. Id vetns EdittO (y) Alterius. Aliqui ex Co- 
noftra fervat, et reliquae fere dicibus et libris editis altertuf- 

omnes. In aliis eft btna vfel que . Longe plures tamen il- 

Cara , utruanque veto tenui lud fervant , er reft i us qui- 

audoritate fuftultum. Nofttum deni . Poftrema fyllaba in At 

rsitius. Manner apud Gru- viano longa caefura fit. / 


Digitized by Google 



* 3 * 

Sed quum lajjaus nequeat confiflere plantis'i 
Oppofitum fugiens f ponte remittit ( 6 ) onus , 
Alter ab hirfuto, (7) circumdans brachia collo 
Haeret , et invita cum genitrice fugit . 

Mox quoque dilecii / uccedit in ofcula frairis \ 
Servatus vetulis unicus heres avis 4 
Sic mult os neglects. iuvant, atque ordine verfo t 
Spes humilts rurjus in /tfodiora refert ( 8 ). 

30. FAB. XXXVI. num, 10. 

vi tvtvG El bob . 

Longe praeflare laboriofam v 'ttam fine periculd 
agere , quarn mo/liter in otto mori . 


JPulcher et intacla vitulus cervice refuhzns, 
Scindemcm affidue viderat arva bovem. 

Non pudet , heus ! inquit * lottgaevo vincula colla 
Ferre, nec expoflis (1) otia noffe iugis . 
■Quum mihi fubieclas pateat difcurfus in herbas 
Et nemorum liceat rurjus (2) opaca fequi a . 

At 


65) Remittit . Hoc re <3um . 
Alii libri habent unit fit vet 
erelinqua , at minima etiam au- 
<5lorita.tie. 

(?) Alter -ab birfitfo. Aliqut 
■edidere Hirfutis alter , vel m - 
■neSens alter , vel alter at birfu- 
n> . Sed Codioum aufloritas 
fro noftra leflione eft , ea 
■que revera ex Auftoris liilo , 
,Y. fab. ji. v. a. 


(8) In meliora refert. A'l i US 
codex apud Canneg. in meho~ 
ra cuptt . Editiones vero Lug- 
dun. Genev. et Balava ad me - 
hora refert. Ceteri libri no- 
ftrum ttjenrur . 

(r) Extaiflrt. Alii Expo fit is. 
Perinde eft. 

(2) Rurjus. Duo Codices 
apud entities, furfus . Noftrum 
reftuia , et Longe receptius. 


Digitized by GoogI 



*35 

Ae fenior nullam verbis compulfus in iram , 
Venekac folidam ( 3 ) vomere fe flits humum . 

Donee depofito per prata liceret aratro , 

Molliter herbojo procubuifle toro . 

Mox vimlum fucris connexum ( 4 ) rejpicie aris\ 
lndignam diro vulnere ferre necem ( 5 ). 

Hanc tibi triflis r ait , dedit indulgentia mortem > 
Expenem noflri quae facit ejfe iugi . 

Proderit ergo graves quarnv'is perferre labores , 
Otia quam tenerum ( 6 ) mox peritura pan . 


(?) Sotidam . Sic et alia tria 
MSS.CanneR.tefte. Alii folitam. 

(4) Co/iaexum. Aliis inne- 
xum eft . 

(?)Totus hicverficulus Ion-' 
ge aliter iegitur in libris turn 
ftriptis , turn editis. Vuiga- 
tior autem leftio huiufmodi 
•eft # 

Admatum cultro commmus he 
prope. 

JEqiiidetn non inficior multa 
tffe in Aviano , quae ferenda 
fcotius funt et ignofeenda , 
quam fevere ad trutinam ex- 
$>endenda: Attamen haec du- 
ta profeflo videntur . Dofti 
Viti ut aliquo padlo faftidio 
'bccurrerent repofuerunt popae, 
melius quidem ; fed tota rei 


3 r.FAB. 

difficultas ablata non eft , ne- 
que porro faftum id eft ex fi- 
de membranarnm. Cannegie- 
terus de more medicinatn vio- 
lentam fecit feribens : 

Admotum , et cultro colla ft - 
rire pop am . 

Nonne vero leffio noftra lod- 
ge praeftat ? Ira quidem. Sen- 
tentia verior et perfpicuior , 
fyntaxis elegantior. At vuiea- 
tarn multa codicum fides tuetur. 
Id verum eft . Putarem tamen 
de noftri cogitandum efte . 

(6) Quam tenerum . Alii U- 
bri qm tenerum , quam tears , 
quam primo . Inepte. Tetter hie 
ad aetatem refertur. Sveronias 
in Neron. c.7. Tentr adltuc, nce~ 
drnn tnaturu puerttid. 


< 


Digitized by Google 



z$6 

31. FAB. XXXVII. num. 3 & 


CANIS ET LEO. 


Paupertatem turn Ubertate praeftare fummis divitiis . 

JP inguior exhaujlo Canis occurrijfe Leoni 
Fenur , et in ft rt is verba dedijfe iocis . 

Nonne vides duplici tenduntur (1) ut ilia tergo, 
Luxurietque toris nobile peBus , ait ? 
Proximus humanis ducor pofl otia men/is , 
Communem capiens largms ore cibum . 

Aft mi hi crajfti malum (2) circumdat guttura ferrum, 
Ne cujtodita fas ft: abire domo . 

At 


(1) Teaiuntur . Alii tendan- 
tur , quod ad recepram fvnta- 
xin melius facit: led noftrum 
praeflare dicerdm : rein enim 
mag is praefentem facit , et ve- 
lifti oculis fubiicit . Habet in- 
fuper et alius Codex apud Gan- 
negreterum . 

(2) Aft mini craffd malum . 
Quae ad hunc locum leftio 
fuerit ceterorum Codicum ne- 
fcio,quum Cannegieterus nil 
perfpicue monucrir . Noflra 
aotcm vetus Editio habet fed 
quid graft* malum . Batava nee 
quod era [fa meet . Aliae fed 
quod era ([a malum. Cannegie- 
teri leflionem non moror . 
Nam is quum conaretur il- 
ium fabulatorein fuum elegan- 
te m , et Phaedro proximum 
reftituere , atqqe ab indigms, 


lit hie ait , ineptijjimorum be - 
minum interpoLitionibus , ac in - 
fandis flagitiit vindicate > ita 
verficuluiti hunc et plures a- 
lios proximos invertit , con- 
fudit , et immutavit ut fuos 
plane fecerit. Nos ad libro— 
rum veterum fidem flamus . 
Hoc auterrt loco noftrum prae- 
fiare videtur . Sententia hu» 
iufmodi eft: Canis pr.ievenip 
obieifla, quae Leo in earn 11— 
gerere potcrat , et ait-i ve- 
rum eft quod malum ferrum 
gucturi >n«o obducitur , at 
id non ad contumeliatn auc 
•damnum fa , verum tantumf 
modo ne abeam domo quarto 
cuftodio i et qua tot bonis 
fruor. Canis quidem carenam 
fuam quoddam velut ^e ue§« 
.ciutn iacLt ?• u. T 


Digitized by Google 



*}7 

At tu magnet diu moribundus luflra pererras , 
Donee te (3) ftilvis obvia praeda ferat . 

Verge igitur noflris rua fubdere colla catenis , 

Ut (4) liceat facile s promeruiffe dopes . 

Vrotinus ille gravem gemitu collecius in tram , 
Atque ferox animi nobile murmur agit . 

Vade , ait , et mentis nodum cervicibus infer , - 
Compefcantquc tuam vincula dira (5) famem , 

At me a cum vacuis libenas redditur (6) antris , 
Quamvis ieiunus , quaelibet arva peto . 

yi. FAB. XXXVIII. num. 9 1. 

JPISCIS FLUVIAT 1 LIS ET MARINUS . 

Brevibus diclis retundi faepe aliquorum 
infolentiam . 

jfiulcibus e flagnis (1) fluvio torrentc coaclus , 
Aequorcas praeceps pifeis obibat (2) aquas. 

lllic 


(l) Te. Alii fe,et reflius. 

(4) Ur. Vulgo (turn , quod 
vix terri poteil . Canneoiete- 
fus ex unius Codicis auflori- 
tate repoluit in texram fie . 
Multo potius noftrum videtur. 

(5) bird. Vulgo dura. No- 
flrum opportuniorem habet 
vim , et ab alio quoque Co- 
dice apud Cannegiet. lervatur. 

(6) Redduur . Haec leflio 
lane vuigata et recepta efl. 
ure, nam fententu recla ell, 


et ea fyntaxis a t» peto etiam 
innuitur. Interea Cannegietei- 
rus recepit in textum reddi- 
tor . 

(1) Dulcibus e flagnis. Alii 
dulci bus in flagnis , vel dulctbus 
flagnis. Nollrum potius. 

(2) Obibat. Hoc main , ait 
Cannegieterus , quod tdidir Pi- 
tbceus , atque a libris vetuftis 
addicitur . Alii autem adibat , 
vel abibat. Sed ille reftc no* 
Hr urn praetulit . 


/ 


Digitized by Google 



438 

lllic fquamigerum defpecfans improbus agmen , 
Eximium fefe nobilitate refert . 

Non tuiit expulfum patrio fub gurgite (3) focas (4} » 
Verbaque cum falibus afperiora dedit . 

V ana labor at is aufer mendacia diclis , 

Quaeque refutari , re quoque tejle , queant ($). 
iVa/n quis eric potior , populo fpeclante , probabo. 
Si pariter captos humida Una trahant . 

Ttf/zc /«<? nobilior magno mercabitur emtor (6) , 
TV yrVwrr/ aere brevi debile vhlgus emet . 

33. FAB. XXXIX. num. J4. 

MILES ET L1TUUS . 

Non modo qui male agit , fed etiam qui fua < 
dec , err are* 


IP* overat attritus quondam per praelia miles 
Omnia fuppofitis ignibus arena dare . 


Vel 


(?) Sub gurgite. Hoc novem 
Codices habent apud Canneg. 
Turn Editio noftra verus , 
Lugdun. Genev. et Batava . 
Alii de gurgite. Noft rum cer- 
te pot i us- Nam alterum am- 
biguitatem parit. 

(4) Focas. Tres Codices , 
Canneg. telle, et Editio noflra 
vetus habent pbocas. Alii li- 
bri pbocicis, pborcis, pale*. Plu- 
ribus Cannegieterus legendum 
putat pbycus , vel pbuca , quod 


idem eft, atque hacln reaudien- 
dus videtur vir eruditiftirnus . 

(5) Queans. Id decern alii 
Codices. Alii valent. Noftrum 
probavit Ntveletus , et redie. 

(6.) Emtor , quod in Pala- 
tino Codice deprehendit Ne- 
veletus , et in plerilque aliis 
Cannegieterus. Htbet etiam 
Editio rtoftra vetus. Alii libri 
emtum , aere , auto: At facile 
quifque videt ledlionem no* 
ftram genuinam efTe. 


Digitized by Google 


239 

Vel quae viclori moricns fibi turba dediffet , 

Vel quid quid profugo pojfet ab hofte capi, 
Interea votis Jors adjuit , et memor arma 
Coeperat accenfo fingula ferre rogo . 

Tunc lituus rauco ^fendens (l) murmure culpam, 
Immerimm flammis fe docet ejje prius (2). 
Nulla tuos , inquit , petierunt tela /acertos , 
Viribus ajjirmes quae tamen acla meis . 

Sed tantum vent is et cantibus arma coegi. 

Hoc quoque (3) jummijfo tejlor et ajlra (4) fono . 

Me 


(1) Defender! s , Hoc verbum 
quum in Noftro defeciflet ex 
Editione vetere mutuati fu- 
inus ; illud potius rati , quam 
defieciens quod alii libri reti- 
nent . Cannegieterus deftndens 
in textum repofuit , et tefta- 
tur trium Codicum audorita* 
tt firmari, 

(z) Prius. Sic libri plane 
flmnes. Cannegipterua autem 
piis , hoc padio putans verfi- 
culum,quem corruptum in fig ni- 
ter vocat , reftitutum iri . Sed 
itane pine djeendae funt fiam- 
piae, quibus arma cremantur, 
et id a Jituo qui exurjtur I 
E quidem fateor illud prius 
fans infjeetum effe; fed inA- 
viano percommodum . Nam 

eft loCO 7a priujquam , ante- 
quam : fenfus verficuli eft : 
Eituus oftendit fe efle indi- 
gnum illis flammis antequam 
in pas intprrerur. Et re qui- 
dem vera non omnia miles 
uni in rogum congeflierat , 
fed fingillatim inferebat . Et 
Jituus quidem poft totam fuam, 


ut ita dicam , orationem in- 
fertur. 

(5) Hoc quoque. Alii bacc 
quoque . Ita , Cannegieterus ait, 
ediderunt Ne-artetui , Lugdunen- 
fis, Ccnevenfis , et Batavus re- 
fraganti bur Codicum omnium cx- 
cerptis , quae babeo , atque an - 
tiquioribus editionibus in quibus 
hoc eft. Rede igittir retine- 
bimu> hoc , quod ad to fono 
refertur , vel ad id quod af- 
firmaverat . 

(4) Et aftra. Sic plerumque 
vuigatum eft dubio procul ex 
membranarum fide. Unus an- 
tem Codex apud Cannegier. , 
et Editio noftra vetus ad a- 
ftra. Duo alia MSS. ad arma 
quod .idem Cannegieterus pro- 
havit, Sed noftrum praeftat 
turn aufloritate , turn commo- 
ditate fententiae. Ea huius- 
modi eft: Ego quidem etiam 
hoc rauco et (ubmifTo fono 
teftor aftra , aeternos nempe 
Coeli ignes , et non violabi- 
le fiderum numeu ( V. Virgi- 
lius Aen. II. v. 154* ) 

num- 


Digitized by Google 



440 

llle rcfultantem (y) flammis crepitantibus addens; 

Nunc (6) te maior , ait , poena dolorque rapit . 
Nam licet ipfe nihil pojfis (7) tentare , nec aufus, 
Saevior es (8), alios quod fads eJJ'e malos , 

34. FAB. XL. num. 90, 

VULPES ET PARDUS . 


Eos magis admirandos, qui ingeifio valent , 
quarn qui viribus aut pulchritudine 
corporis . 

jDlJUnfius maculis , et pulchro corpore (1) pardus , 
Infer confimiles ibat mire (2) feras . 

fmmquam nifi fonum in bello 
jedidifle . . 

(5) Rejultantem . Alii r el li- 
ft ant em , infultanttm , refiflen- 
ttm . At au&oritas pro ledio- 
ng noftra tota fere eft . 

(6) Nunc . Sic multi libri 
fcripti et edit! . Cannegiete- 
ius autem ex fide trium tan- 
turn MSS. repofuit in textum 
nec. Sententia lit fallor illud 
omnino poftulat . 

(?) PoJJis. Jta libri plerique. 

Alii p.o[]cs, poffet , pcffe. 

(S) Is. Alii^ of »ft uo ^ S r *“ 
tia carminis tantuni retinen- 
dum videtur; Nani illud eer- 
ie et fyntaxi et fententia eft 
potius. 

(*) ExEpimythio quod fa- 
bellae apponitur : 


Miremurque magis quo: mu* 
nera mentis adornant , 
Quam qui corporeis enitut • 
re bonis . 

(1) Corpore. Vulgo peSiore . 
Ego quidem nefcio quanta a- 
liorum Codicuni auiloritate 
utraque leftio nitatur ; fed 
quidquid fit dubitari nequir, 
quin noftrum longe potius fit, 
et dicere auderem unum ge- 
nuinum . Nam quod minus 
pulchrum animantjbus brutis 
peftus eft. 

(1) Ibat mire , vel potius. 
Ibat Imre . Utrunique enim 
ex forma lirerarum legi po- 
reft ill Codice. Sed utrumque 
corruptum apparet . Neque a- 
liaMSS. potioraexbibent. Puo 
aptid Cannegiet. Ibat niira , a- 


Digitized by Google 



x '*4* 

Sed quia( 3) nulla graves variarent terga Leones , 

Prodnus his miferum credidit ejje genus . 

Cetera fordcnu damnans animal ia vultu , 

Solus in exemplum nobilitatis erat . 

Hunc arguta novo gaudentem vulpis (4) amichi 

Corripit , et vanas comprobat (f ) ejje notas . 

Vg.de , ait , et pictae nimium confide iuventae , 

Dum mihi confilium pulckrius ejje queat . 

3j, FAB. X'LI. num. 84, 


IMBER ET TESTA, 


Quam periculofum fit Prindpibus fubejfe (*) . 


Jfmpulfus vends et prejfa nube coaclus , 
Ruperat hibernis fe gravis imber aquis 


Quum- 


lins That in via , alius Hat in- 
trat . Porro Editio noftra ve- 
tus habet coeperat ire. Vuigo 
eft O’ at inarva. Neveletus le- 
git refpuit ire. Cannegieterus 
ipfe Sptret ut aha . Quid te- 
nebimus t Quifque ingenio fuo 
liratur-. 

(?) Std quia. Hoc undecim 
alii Codices apud Canneg. et 
Editio noftra vetus , Lugdu- 
nenf. Genev. et Batava. Pau- 
ci alii Whnttquia, vel et quod. 

(4) Gaudentem vulpis. Its 
legit Cannegieterus in fex a- 
liis Codicibus. Editio noftra 
vetus habet gaudentem vulpes , 
quod in Aviano retineri po* 


left.. Nam inclinatis Latinis 
literis , voces exeuntes in es 
poltremam corripuifle vel u« 
nus Prudentiqs teftis eft lo- 
cuples Perifteph. XI. v. 189. 
Harnartag. v. 250. Pfychom. 
v. 508. Quamobrem temere 
Editor Batavus, et qui eum 
fecuti funt emendarunt vulpes 
dum gaudet .' 

(5) Comprobat effe . Hoc pie- 
raeque editiones , aliae adpro - 
bat. Cannegieterus quin pre - 
mts ifte. Pqlcherrima veteres 
libros traflandi ratio ! 

(*) Hoc argumentum de- 
fumtum videtur ex epimythio 
Aviani , quod fic fe habet : 
Haet 


* 


Digitized by Google 



24 * 

Quumque (t) per effiifas (lagnaret turbine terras , 
Expo/iturn ca/npis Jiclile prejftt opus . 

Nobile (2) namque lutum tepidus prius infiruit aer , 
Dijcat ut admoto reBius igne (3) . 

Tunc nimbus fragilis perquirit nomina te(lae , 
Immemor ilia fui ejl (4) , amphora dicor , ait. 

Nunc me docla manus rapiente volumina gyro , 
Molliter (5) obliquum iujjit habere latus . 

llaclenus hac , inquit , liceat conjlajfe (6) figura , 
Nam (7) te fubieclam diluet imber ait (8). 

Et fimul accepto violentius amne fatifeens , 
Pronior in tenues (9) vicla cucurrit aquas . 

lnfelix quae magna fibi cognomina fumens > 

Aufa pharetratis nubibus (10) ijla loqui . 

36.FAB. 


Hue pot mint poflbac mife~ 
ros exempt a moricre , 

Subdita nobilibus ut Jiui fata 
gemant . 

(1) Quumque . Alii libri dum- 
que,ve 1 <?«e$«fiNoftrum praeftat 
turn aufioritate turn Cententja. 

(2) Nobile. Ceteri libri nitbile . 
quod genuinum videtur. 

(}) Hie deed vox coqui , 
non quod humore aliove pa- 
do exciderit , fed quod feri- 
pta non fuerit. Habent libri 
omnes. lure : natn fecus fen- 
tentia trunca eft , ut verlicu- 
Jus mutilus. 

(4) 1 ft. Hanc voculam alii 
libri non agnofeunt. Parutn 
intereft . 

(0 Mol/iter . Haec ledio 
receptiftima. Editio noft^ave- 
tus , et nonnullae aliae molt- 
1 or. Mendofe. 


( 6 ) Conftaffe . Vulgo legitur 
coo flare , non male ; fed no- 
ftrum potius fententia et fyn? 
taxis probant . 

( 7 ) Nam. In uno tantum 
Codice reperit tarn Cannegie- 
terus , quod pro ingenio fuo 
probavit,ceteri omnes etferi- 
pti et editi noftrum habue- 
runt. 

(8) Ait . Aliqui ex libris 
edit is aquts , quod reft i us vi- 
detur. Interea bene alii ofto 
Codices rerinent illud apud 
Cannegieterum. 

.(9) Tenues. Duo Codices a- 
pud Cannes, teneras . Alii U- 
quid'ts. Noftrum longe potiori 
audoritate nititur. Habet et- 
iam Editio vetus. 

(10) Nubibus. Alii imbrihus. 
Noftrum reflum , nam nim- 
bus de quo loquutus eft Au- 
flor 


Digitized by Google 



36. FAB. XLII. num. 79. 

LUPUS KT HA.EDUS. 


* 4 $ 


Duplici imminente calamitate magis illujlrem 
cjfe appetendam. 


JE*orte lupum melior curfu deluferat kaedus , 
Proximo, vicinis dum petit arva cajis . 

Inde fugam recto tendens in moenia curfu , 

Inter lanigeros conflitit (1) ille gregts . 
Impiger(i)hunc raptor mediamque fecutus in urbem 
Tenut compoftis follicitare dolis . 

Nonne rides , inquit , cunciis ut viclima Templis 
Immiti facram (3) mone cruentet humum ? 


ftor iftae nubesfunt. Quinge- 
nuinum videtur. Cannegieterus 
enim adnotat : Dicendum ta- 
men efl in antiquis omnibus , 
ct editis plerifque effe nubibus 
pro im hr ib us . 

(1) Conflitit. Id quidem in 
multis libris mss. et editis le- 
gerunt Neveletus et Canne- 
gieterus. Alii habent ad flint . 
U trumque reftum . Ifoflrum 
tamen videtur potius ex pro- 
prietate verb} . Nam ii di- 
cuntur confiftere , qui ex iti— 
nere vel fugi fuMiftunt , et 
manent. I ta quidem Virgilius 
I. Aen. v. 6 {2. Ovidius I. 
Faftor. v. 489. V. v. 95. et 
y8. , atque alii patfim . 

(2) lmpiger. Hoc decern a- 
lii Codices apud Cannegiet. 
Turn Editio noftra vet us 


q % Quod 

Genev. et Batava. Ceteri li- 
bri impius . Noftrum praeftar, 
nam ardorem lupi in fequen- 
do haedo oftendir , alterum 
inopportunum eft. Neveletus 
legere malebat Imminet buic . 
Sed nulla audorirate, nec fa- 
tis refta fententii . Nam haec 
verba animum ad rapiuam et 
atrocia praeparant , quae ta- 
men non fiunt. 

({) Immiti facram. Nullus 
fere locus eft in toto Aviano, 
in quo alter liber ab alio lie 
diferepet . lmmerttaque gemem. 
lmmeritam propria . lmmitcm 
ire gemens. Immitem propria . 
Immitem revomat . Immitem re* 
dimens . Immitem regimens. E- 
ditio Lugdunenf. Genev. et 
Batava Immeritaque gemens . 
Noftra vetu* Immttcmque ge-. 

mens 


'V 


Digitized by Google 



244 

Quod nifi (4) fecuro valcas te r.eddere campo „ 
Hei mihil vittata tu quoque fronte cades (}). 
llle refert : celeri te iflhinc nunc exime curfu (6), 
Et tecum viles , improbe , tolle minas , 

Nam fuerit fatius (7) Djvis fudiffe cmorem , 
Quam rabido fauces exfaturajfe ( 8 ) lupo . 

Sic quotiens duplici fubeuntur (9) triflia cafu , 
Expcdit infignem promeruiffe necem . 

PARS IV, 


mem . Alia fa meritam ferva . 
Cannegieterus tandem in ter 
Xtum reccpit bqmcnta pecu~ 
dum . Ex his aurem omnibus 
maxima ex parte abfurdis et 
mendofis Ie&ionibus nonnuh- 
lae funt, quae fat commode 
teneri poflunt. Sed et _c is o- 
mnino praeftare nofira videtur. 

(4) Quod nifi. Alii quam 
nifi , vet quod fi , fed minima 
auftoritate . Noftrum genui- 
num videtur. 

(5) Cadet. Quatuor Codi- 
ces, Canneg. tefte, cadis. Ce- 
leri veto omnes libri et feri- 
pti et editi illud tenent. 

(6) VerCculus hie aliter vul- 
go legitur, et hoc pa&o : 

I lie refers : modo quam mi - 
tuts , prtcor , exue curam . 
Sententia , ut videtur , proba- 
bili , et commodd . Id qui- 
dem verum eft . Sed fi et le- 
ftionis noftrae fententia egre* 
gia eft et appofita, quid prae- 
feremus , quum veruculi tan- 
tum invicem diferepent? Ego 
quidem nil certo decernere 
auderem. Dicerem tamen uo- 
ftrum potius , quam alium 
cum pentametro de quo nul- 


lum eft dubium. cohaerere , ut 
legenti patere arbitror. . Pcae- 
terea toiler e h,ic eft Jumere , au- 
ferre fecuin abeundo vel fu- 
giendo. Si auteni antea nulla 
fugaementio taftt fiiiffetquo- 
modo iftud tefte procederet + 
quomodo Auftor adderet et , 
fcilicet etiam , pariter , quoqur. 
tolle tecum minas} Non iniu- 
rid igitur teneri et defendi 
poteft leftio Codicis noftri . 

(7) Fuerit fatius. Vul go le- 
gitur fat erit faerum . Sed no- 
ftrum praeferendum. videtur . 
Nam Jacrum parum opportu- 
nurn eft , et vox quam , quae 
fequitur compatativum , quod 
Gramma: ici vocant, poftulat. 
Batavus et fatius edidit. 

(8) Exfaturajfe. Alii exfatu- 
rare. Noftrum potius ; nam 
paulio ante eft fudiffe . 

( q)Suhuntur . Ita MSS. ple- 
raque , et multae editiones , 
Cannegietero tefte. Alii libri 
led longe pauciores fubduntur, 
qnod tamen Neveleto et Pi-, 
tnoeo placuit . Sed, doftoruirt 
virorum pace , et fententid 
ac proprietate noftrum eft po- 
tius . 


Digitized by 


Googltj 





Pars iv> 

micolai perotxi 

GARMINA, 


Digitized by Google 



Digitized by Google 



NICOLAUS PEROTTUS * 47 

PONT1FEX SIPONTINU S 

TITO MARINO VELTRIO 

YITERBlENSi CONCtVt SUO . 

S. P. D. (*) 

^uod port epiflolas nofirds , quas M/zropertf 
laudas , verficulos etiam nojlros addideris , et in 
unum libellum difpofueris habeo tibi immoriales 
gratias., Inte/hgo pfobe qiidnti nofira omnia fa- 
cias , quam nos amcs quantum laudi et gloriae 
hojlrae confulas : Sed providendum tibi efl , ne 
cuius immortalitati iaritopere Jludes , eius praefenti 
exifiimationi non niediocriter detrahas ; Sunt enim, 
ut ad te alias de Epiflolis fcripfi inter verficulos 
noflros aliqui , quos olim ddolefcentes lufimus j qui 
Ji kac aetate et pfofejfione nofir a fcripti a nobis 
viderentur iure fonajje reprehenfione digni putare - 
rnur . Relate vero ad earn aetatent nihil , quo cul- 

pentur # habent * i . i . 

Nam ufurpaturri id etiam fuit a potioribus Poe - 
iis , qui huiufmodi ante Pontificatus dignitatem 
plura te'ntarunt + quam poffei exifiimari . Id ail- 
<em ideo dicimus j ut intelligant legentes j quod 

4 • ado- 

(*) Verba Codkis .■ 


Digitized by Google 



24 $ 

adolcfcentibus nobis > et nulla aihuc dignuate 
praeditis exciderint , quaun ifta aetate fcripta fint. 
Verum nifi me animus fallit longe plura in eis 
erunt , quae laudari merito poJfint,quam quae fi- 
ne livoris fulpicione reprehendi 3 quemadmodum ex 
ipfo me contemplari quifque facile poterit . Vale , 
et me , ut facis , ama . 



Digitized by Google 



*49 

NICOLAI PEROTTI 


CARMINA. 

1* num. 3. 

^ i , 

De virtute ad Lentulum . 

irtuti incumbe , virtutem ampleclere folani , 
Ingeniique decus corporis adde bonis . 

Virtus eji omni longe pretioftor duro , 

Virtus cultores tollit ad a [Ira fuos . 

Virtus dumtaxat noftra ejl , nee belh , nec ignes t 
Nec timet ilia homines , nec timet ilia Deos . 

Cetera >ft bona funt , non funt , o Lentule , noftra; 
Nam Fonuna fuo datque , rapitque modo . 

II. num. 14. 

tngenio aliquando fuperari naturam . 

tlnum oculis , alium pedibus Natura carentem^ 
Informemque Juis fecit utrumque ma\\s . 

Ingenio fuperant iniuftae damna novercae , 
Confutic et vitae doclus uterque fuae . 

Fert humeris claudum coecus , graditurque viciflim, 
Illius ifte oculis , huius et hie pedibus . 

II. 


Digitized by Google 



2JO 


III. num. 23. 

Apte verbum pro verbo aliquando poni .• 

Caefaris ante pedes , toto fpeSante Senatu , 
Signa magiflerii , Dofle , ferenda petis . 
Verum dum primas conaris promere leges , 
Deficit , et recle vix duo verba refers . 

Ad quod fubridens , neutroque in iure magifiet 
Efio , Caefar ait , fic tibi figna damus . 
y^rgento atque auro digitos, et tempora lauro 
Lanigeroque fimul iam grege tinge caput. 


IV. num. 24. 

Anferes ad eum qui ludo calculi viclus miferat 
remijfi , duobus eunuchis pullis addicts , 
ita loquumur : 

Ecce Sipontini iuffu tua dona redimus , 

Ite , ait , ad vefiras turba repente domos ■ 4 
Non haec vi&rici debentur praemia dextrae , 
Non haec ingenio praeda petita meo eft. . 
Digna magis roftro milvi lacefdfier unco , 

Quam mitis tenerd Principis ore premi . 
Addidit et geminos nobis fine tefte volucres § 
Quo fic venturis tutius effet iter . 


Digitized by Google 



V. num. z6. 


ijf 


Ad Paullum Benignum Aenigma » 

Ita fex uniui nati funt , Paulle , parentis , 
Diverfos illos moribus effe fount , 

Vnicuique horum ter denas effe puellas 
Praejlantes formd corporibufque pares . 

Sed tamen eft illis oris diverfa figura , 

Alba kaec , iVAz /wgra , haec pallet , ar ilia rubet , 

Sunt immortales omnes moriuntur. et omnes . 
Hoc nobis quid Jit , Paulle Benigne , refer . 

VI. num. z8. 

Epitaphium Jacobi Veronenjis . 

Jnvida fata mihi fidum rapuiflis amicum $ 

Ad fuperos dignus qui veheretur erat. 

tfla Deism pietas ! auferre heu fidera mundo f 
Atque ea fupremi ponere in arce poli . 

O utinam noflro redimi vel funere pojfes , 

Vel me ad te celeri ferre , Jacobe , gradu . 

VII. num. 30. 

Ad Amicum abfentem . 

Dulcis amice , red* , Ji te promiffa fides , fi 
Dique movent tejles , dulcis amice , redi . 

DuU 


Digitized by Google 



ift 

Dulcis amice , redi , ti'ocei haec abfentia nobis 5 
Nec datur ulla quies , dulcis amice , redi . 
Dulcis amice , redi , fat te tenuere parentes , 

Et natale folum , dulcis amice , redi . 

Dulcis amice , redi , nec te germana retardet 
Nec cari fratres , dulcis amice , redi . 

Dulcis amice , redi , patriamque relinque , larefque^ 
Et nemora , et rivos , dulcis amice , redi . 
Dulcis amice , redi , nec noflra ejl barbara tellus , 
Nec defunt rivi , dulcis amice , redi ; 

Dulcis amice * redi , non defunt praedia nobis $ 
Non defunt fontes , dulcis amice * redi * 

Dulcis amice , redi , funt hie ridentia prata , 

Et luci , et faltus , dulcis amice , /<?<# . • 
Dulcis amice , redi , fleclant te vota , precefque* 
Quaeque flaunt lactimac , dulcis amice , . 

Dulcis amice , /»# , yZ/z<? te mihi nulla voluptas, 
Turbida fed vita efl , dulcis amice , redi .. 
Dulcis amice , redi , fpes , et folamen amici , 
Dulcis amice , redi i dulcis amice , redi < 

YI1L num. 3 j# 

* * • « * * , • *1 . ' 

Divitiis et paupertate ad Andream Contra* 
rium Venetiim . 

Contrari , indoilis omnibus conirarie , 

Et gratus dodlis , et cui grati funt docli 
Quern tot fimul ornant naturae munera , 
lngenium cui dives , et ubertas linguae t 

Qui 


Digitized by Google 



Qui es tam difcrtUs ] voce ut placates [eras , 

Et imis mortuos traheres fepulchris . 

Qui quodcumque libtt docla pingis manu , 
Polygnoto maior , atque Aglaophonte , 

Et Zeuxim fuperas atque Parajium ( lie ), 
Proeogenemque , Pamphilumque , et Melantium j 
Theonemque Samium , Eupkranoremque , 

Cui f ponte dochis palmam daret Apelles s 
Quid faevam tantum paupertatem quereris? 

ISec facit bonos ilia aec facit malos , 

Obfuntque faepius , quam profunt divitiae , 

IX. num. 39, 

r 

Ad Caefarem de Laurea', 

Cinxifli viridi , Caefar , mea tempora lauro , 

Ecce meas ornat facra corona comas . 

Non mea me virtus tali nunc munere dignat , 
Dulce fed exhibuit Principis ingenium . 

Diique Deaeque ,precor , pro me , mitiffime Caefar \ 
Perfolvant mentis praemia digna tuis . 

AJl ego quo tali fim tibi munere gratus „ 
fxtollam laudes femper ad aflra tuas . 


X. 


Digitized by Google 



V 

X. num. 41. 

Ad Argentinum. 

Si cupis aejlivae vitare pericula fiammae ] 

Perque falutiferos ducere faecla dies . 

Omnia , crede mihi , funt , Argentine , cavenda , 
Quorum principium lixtera fexta facit. 

XL num. 44. 

Ad Pyrrhum Perottum , 

Impius , immitis , crudelis , perfidus , excors , 
lmmanis , durus , trux , ferns , afper , atrox ; 

Sanguineus , dirus , cmdus , tmculentus , acerbusy 
Saxeus y indomitus 3 ferreus 3 urfus , aper . 

Inf amis y rabidus yfrendens , adamant inus , horrens , 
Turbidus , infanus , , iniquus erit : 

Qui non perpetuo nomen veneretur honore 

Digno , Pyrrhe , tuurn , teque , Perotta domus . 

XIL num. 46. 

Apoflropha ad Urbem Viterbium. 

O nimium felix tellus praeclara , Viterbi , 

Pone graves curas , tempora laeta tibi . 

Hie iam depo/itis habitat concordia telis , 

Hie belli tandem ianua claufa manet , 

Qui 


Digitized by Googly 



, * ss 
Qui modo pugnabant iungunt pia peciora fecum, 

Tendentes placidas in fua colla manus . 

Nunc amor et pietas nojira dominantwr in urbe , 

Afperitas , odium , murmura , bella iacent . 

Nultae nunc lues , nec amarae iurgia linguae, 

Verus nunc amor e(l , qui modo ficlus erat . 

Cerne triu/np hales ludos , cerne inclita fefla , 

Quae celebrant pulckris pignora nojira locis. 

Hi dulces fruclus funt , haec fpeclacula pads, 

Qualia vix umquam faecula prifca dabant . 

Vive igitur felix tellus praeclara , Viterbi , 

Et teneas faciles in tua vota Deos * 

XIII. nutn. 47. 

De amore fuperato » 

Cerne triumphales circum mea tempora lauros , 
Impofiiit capiti Caefar utraque manu. 

Quaeris quae tanto victoria digna triumpho . 
Extiterit , nojira ejl arte repulfus amor , 

XIV. num. 48. 

In apparatu aulae Regis Alphonji . 

Quidnam jiderei regnum miramur Olympi , 
Optamus jacras Coelicolumque domos? 

Si fapient potius 

Alphonji jedes , facraque tecla petent . 

Hie 


Digitized by Google 



. 

me coelum hie divum folium . . » 

Caefareque , et folo Regia digna Deo . 

XV. num. jit 

. Ad Nicolaum Pontificem Maximum . 

Rdere dum noflros properabam forte libellos , 
Parvaque iam domino munera ferre meo . 
Incidit in podagram dominus , faevoque dolore 
Vexatus claufas continet ufque fores . 

Sic mifer ante fores fedeo , flo nocle dieque , 
Atque veni nemo , vel mihi dicit , abi , 

Vi potius tantos in me transferte dolore s , 
Salvaque Pontificis reddite membra pio . 
Namque aliter podagrd trijlis chiragrdque laboro: 
Nil moveor podagra efl , nil capio chiragra eft , 

XVI. num. 52. 

Epitaphium Caefaris . . 

Ji nunc , et rebus an'tmos extolle fecundis , 

Qui modo Caefar era: putrida terra iacet » 

XVII. num. j8. 

Epitaphium Zucarinae catellae amoeniffimae 

Nomina cui dederant dulces. ex arundine fucci 
Extremum claufit pulchra catella diem . 

- • ' '' Can* 


Digitized by Google 



2J7 


Candidior cycnis' fuerat } niveifque liguflris , 

Voce minax , quamquarn corpore parva foret . 
lnque fores faevis ardebat dentibus , inque 
Notos alludens placida mitis erat. 

Mox periit poflquam bis quinque peregerat annas , 
Deliciae domini , blanditiaeque domus . 

JEr cui iam de derat formo fa Bononia vitam , 
Attulit lieu ! miferam barbara terra necem . 

XVIII. num. 6 z. 

Epitapkiurn Scylli catuli . . 

EJl natale folum nobis Florentia , nomen 
Scyllus , farcophagum maxima Roma dedit . 
Quinque mihi vitae finem nova la fra tulerunt , 
Actamen aeternus carmine vatis ero . 

XIX. num. 63. 

Epitaphium Ptolemaei e Graeco translatum. 

Mortalem vitam , perituraque membra dedere 
Fata milu. , et fummum praeflituere diem . 

Sed tamen ambrofa vefcor , terramque relinquo , 
lngenio curjus dum noto fidereos . 


XX. 


Digitized by Google 



2j8 


XX. num. 68.' 


Epitaphiurn Julii AJlrologi. 

Extinclum dulces quidnam me fletis amici , 

Atque immaturam dicitis ejfe necem? 
Innumeris kaminurn fubiecla efl vita periclis , 
Fataque cuique fuam praejlituere diem . 

Quod nobis fuerat concejjiim viximus , at nunc 
Acc'iti debitum f ponte fubimus iter. 

Dejlituit terras animus , coelumque revifit , 

Quae cohut vivens funcbis ut aftra colat ( x ). 


XXL 

,im ■■ ■■ , ..w — * 

(*) Huic Epigrammari praefixa eft huiusmo- 
di Epijlola ad Diony/ium Veronenfem , 

Lcgi verficulos tuos , Dionyji , elegantes > poll- 
tos , et terfos , amoremque tuum in doclijfimurn 
Virum Julium AJlrologum praejeferentes , quos 
minime neccjjc fait , ut difcmeremus , quod a no- 
bis petiijli , quum non egeant lima . Cudimus au- 
tem noflros , non quod virtuti illius refpondere , 
vel tuos exaequare nos, pojfe credere nuts , fed ut 
tibi gereremus rnorem , quern ante cepimus ama- 
re , quam novimus . Tu ita eos legas , ut ft quid 
in his tibi dijplicuerit , ttialuijje nos parendo dis- 
pliccre , quam tergiverfando , tibi perfuadeas . Vale* 


Digitized by Google 




*59 

XXI. num. 70. 

Quanta fit verorum amicorum penuria. 

Socrates exiguas aedes dum forte pararet , 

E turba quidam talia verba refsrt: 

Quidnam tam parvas vir tantus < confirms aedes?, 
lmpleat has utinaml verus amicus , ait. 

XXII. num. 7 y. 

Laus Pii (II) Pontificis maxi mi . 

Nunc opus , audaci f areas , Parnajjia , vati , 
Adgredior nofirts viribus irnpar opus. 

Quis numerare Pii poffit praeconia laudum, 
Centenis paxeant quamhbet ora fonis ? 

Ilium fama vekic magni trans aequora pond , 

Et Populi toto iugiter orbe canunt . 

Notus ejl Hefperiis Pius , efi et notus Eois , 
Quaque calor faevit , quaque pru 'ma riget . 

Sed me conflricla fpeclads fronte Camenae , 
Iratumque mihi cerno fupcrcilium . 

Adverfis mufis\ et Apolline fcr'ibo finiflro , 
Materiam nec fe fert Pius ejfe meant . 

Defiituor 

Se mihi verba negant , deferit ilia ...... 

At neque Te pofjum defcribere carmine . ... . 
Vel loquar ore Dei , vel jnagis ille 

Non es habendus homo , fed maximus heros , 

Vix foret hie ubi tu ft Dens effet 

r 2 Nam- 


Digitized by Google 



z6o 

Hamque Tibi patiter blanditur amicus et hoftis. 
Hie timet cjje quod hie , optat hie effe quod hie . 

Con (limit virtus omnem fcje omnis in uno, 

P raeclarum certe cornpqfitura decus . 

Et fuperi dum te digaurn fe reddere . . . 

ISec voluere hominem , nee potuere Deum , 

Scd dudum Coelo Jecum dubitante quod ejfes s 
Facias es ex mixto numine mixtiis homo , 

Hinc fuperis fimilis Mundi nunc jeeptra gubernas , 
Et June Jub tali Jaecla beata Duce . 

Indomitum nihil ejje Pio iam difeimus otmes , 
Sed nee pojl iras dejinis ejje Pius . 

Et fceleruni domitor , multac et pietatis abundant ^ 
Qua Juperas , viclos protegis atque manu . 

Hinc fibi nunc'omnes pueri , iuvcnefque , fenefquc 
Expojcunt votis faecula longa tuts . 

Tu modo vive diu , nec te mora longa fatiget , 
Hand fmjlra ejl noftrum credit fa citra tibi , 

XXIII num. 8c, 

De Saxaferrata , 

> * • . , 

Urban Sentinam vetcrcs dixere Latini , 
Saxojcrratum. faccula naflra vocant . 

Hinc quia progenies gentis Juit orta Perotcae , 
Saxea quae nimis ejl , ferrea quaeque ninus , 


XXIV. 


r 


Digitized by Google 



26 1 

r - XXIV. num. 8t., r 

De Papa Pio dijlichon * 

Papa Pius longo producat faecula curfu , 

Felix fub tali Principe murldus eric . 

XXV* ntim* 86, > 

De afparagis ct laete . 

Meiere Valla cupit , ' nec quit , cupit Anna ca ... t 
Ilk edat afparagos , /ac caprae . 

XXVL num. 87. 

Brigidam lurisconfultum , quern licet 
, victor donaverat Poeta . 


Vincis carminibus , vi/iax , Brigida , donis , 
Ei vincis ludis , vincis et ipfe iocis , 

Nam vincit quisquis viclricia figna reportat , 
Signa refert quifquis , Brigida , cfo/ra rejert, 

XXVII. ntlm. 88. 

Julium tetrajlichcm . 

Autea funt nobis quae mittis munera , Suli , 
Aureu's ejl crater , aumz . 

r 3 Omnia 


Digitized by Google 



Omnia quum , Juli , fint aurea , nefcio quid fit , 
Quoi remanet dulce ejlydulcius eft quod obit . 

XXVIII, num. 97. 

Epitaphium Pierii Antonii Bentevolei. 

\ 

Pierius iacet hie facundi Antonius oris , 

Spletidida quem genuit Bcntevolea domus . 
Occidit heu ! iuvenis luftris vix quinque peraclis , 
Moribus at pulchris , et gravitate Jenex. 
Claruit ingenio , dicendt claruit arte , 

Huic natura bonum quod fuit omne dedie . 
Du/cis erat , dodufque fimul , feu carmina ve/let 
Scribere , feu vellet verba Jbluta modis • 

Et coluit mira femper pietate parentes , 

Voverat et totus Principis ejfi fui. 

Hunc folum plena fide , fiudioque fecutus , 

Et nil Nicoleo principe rtiaius habeas . 

Hinc adeo charus domino , ut nil carius ejfet , 
Jujjus ob hoc tumulurrt condier ante fuurn . 

. XXIX. num, 98# 

Epitaphium Federici Bentevolei fratris . 

Pierii frater faxo Federkus eodem 

Clauditur : Heu ! fato raptus uterque pari eft. 
Fratre minor fuerat , virtute atque ambus idem,. 
Atque idem morbus finis utrique fuit . 

* Occu- 


Digitized by Googl 



z6 3 

Occupat hunc febris pofi. frcurem luce fequenti , 
Ei decirna fratrem luce fecutus obit . 

Principis heu ! qualis luclus , moerorquc parentum , 
Praeteriit ficcis funera nemo genis . 

Afl velut hac illi Concordes luce fuerunt , 

Sic nunc unanimes fidera clara tenent . 

Corporibujque velut tend requiefcit uterque , 

Sic animis Coelos fancius uterque colit . 

XXX. aum. 104. 

De Pio Pontifi.ee Maximo dfiichon . 

Quam fib Rege Pio nulla ejl felicior aetas . 

Efl pius ille bonis inpius ille malis . 

\ ■ 

XXXI. num. 139. 

Theognidis verfus de fide in feditione fervanda 
e Graeco translati. 

O Cyrne, argento longe praefertur et auro , 

Qui fervat. tetra feditione fidem . 

XXXII. num. 149. 

Verfus Homeri de imrrmtabili neceffitate mortis 
e Graeco translati . 

Mortalis nemo fugit decreta fororum , 

Improbus atque probus debent fua corpora morti . 

r 4 XXXIII. 


Digitized by Google 


264 

XXXIII. oum. 142. 

Verfus Parmenidis de erne finito ex Graeco 
translati . 

Efl ct idem per feque manens ens femper eodem 
lmmotum fixumque Jimul vis magna neccjji , 
lmplicat hoc circurn , fummo quqque fine coercet. 
Quod fi fine vacet nequaquam dicimus ejfe , 

Si quid namque deefl , opus efl ens omne deejfe. 

XXXIV. num. 145. 

1 

Eiufdcm verfus de Elementis rerum. 

Principio duplicem flatuerunt dicere formam , 
Altera fed minus efl tali cognomihe digna . 

Quod fimulans verum fallit mortalia corda , 

Has contra adverfo pofuerunt ordine metas r 
Hie flammam aetheream flatuunt raramque levemque, 
Ipja fui fimilis , femperque fibi undique conflat , 
lllic obfeuram advcrfantemque , indeque ponunt 
Incomtam , gelidam , denfamque . . . 

XXXV. num. 14 fi 

i V erfus Solonis e Graeco translati de divitiis 
et virtute . 

Saepe rnalus dives , faepe efl pauperior . . ‘ ' 
- Aft eg 0 virtutem praefero divitiis . 

Ilia 


Digitized by Google 


2 6 j 

Ilia viget Jemper florenfque et vivida claret , 

Has Fortuna fuo datque rap'aque rnodo . 

XXXVI. num. 146. 

. -t 

Epitaphium Platonis e Graeco translation . 

■ • ■'» ) 

Sol genuit ■ terris Epidaurion , atque Platona 
Hunc an i mis , ilium corporibus medicum . 

XXXVII. num. j 47. : . •.'A. 

Epitaphium Virgilii Maronis a Nicolao Perdtt0\ 
compofitum . <>- ,• v 

Pafcua qui cecirti , cecini qui rura , Ducesqite 
Hoc claudor tumulo , mens tamen afira tenet , 

XXXVIII. num. 148. 

Epitaphium Virgilii Maronis a Nicolao Perotlo 
compofitum . 

S ... I .‘us fuit hie .. ... .. demone rates , 

. . . Siculufque fuit , Maeoniufque fimul . 
Sicanus fuit in filris , laetis Afcraeus in arris , 
Maeonius tandem dum fera bella canit . ■ A. 
Quod tres praecipui Graiorum habuere Poetae , 
Unus, vix credas , hoc Maro nofier habetl. 

XXXIX. 


Digitized by Google 



*66 


XXXIX. num. i$o. 

* 

De Coco ignavifftmo ad Amicum . 

Talia quod fcmper flat nobis fercula quaeris , 
Nempe quod eft tails femper et ipfe coqiuis . 
Corde niger , furnum redolens , fuligine cinclus , 
Quum vlde&s faciem cacabus alter adeft . 
Namque fuum mifero tradiderunt arma colorem , 
Frixuriae , cucumae , fcapha , patella , tripes . 
De flammis ardente manu dunt corripit efcas , 

Ne doleat multo providet ante mero . 

Sed verfti tndignus potius carbone notetur , 

Et turpem refcrat twpis imago virum . 

Si quaeras tamo tolerem cur tempore monftrum hoc , 

Plus vifcella coqui 3 quam mea iuffd valent . 

-» . . , . s 

XL. num. ij2. 


In perfonam Pyrrki filii fratris endecafyllabos 
poft cenam offe rends fedentibus . 


c ■- Felices animae quibus per . gn . . 

Et poertas v arias , decufque vitae y 
. Celfi fcandere condign Tonantis . 
En me purpureis ftolis amiclum, 
Geftantem afpicitis ftdele pignus , 
Dulces endecafyllabos Parentis . 
Hunc iam praeftdio fovere veftro , 



Digitized by Google 


167 

■Atque ijlos placeat pios Poetas , 

Dum reddent paribus pares Camoenas (*) . 

XLI. num. 154. 

Omnia in hoc Mundo vana ejfe . 

Ejl mihi nobilitas generis clarijfima 2 Quid turn ? 
Ejl mihi formd\lecensy dulcifque facundia? Quid turn? 
Ejl domus , et opes , et regia fplendida ? Quid turn ? 
Ingenium , et linguae ejl utriujque peritia ? Quid turn? 
Et me Roma legit , tollitque ad Jidera ? Quid turn 
Caefaris ejl nobis fubiefta potentia 2 Quid turn 
Pontificis facri y*eflabo infignia? Quid turn? 
Omnia mors nobis fatit urgentibus aufert , 

XLII. 


(*) Refponjum Domitii Veronenjts : 

Mag nos quis putet aure pertinaci 
Nobis ejje Deos (f) , boni Parentis 
Dum Pyrrhus recitat perenne carmen , 

Et Janclis bene Vatibus precatur . 

O vivas Pylii Ducis per annos , 

Tilhoni Patruus Deos rogamus . 

Ut pojjit fenior fenem vide re , 

Cui tantam tenero moves Jub aevo , 

Spem dulces modo Jlofculos habenti . 

(t) Scilicet Poetarum praefides. Ovidius VI. Fad. v. J. Efl 
Dens in nobis , agitantt cnttfcimns illo. 


’V *>J 


* *6S 

' XLlI. num. ijj* 

* / 

milite furibundo . 

Atrox , turbidus , infolens , prc farms , 
Faflus J anguine carnifex hiittiand , 
Attollit caput ignibus cruentum , 

Vt faevus coluber madens f . . . • * 
Mu ltd fanguine quern . r . . • . ' 

Enfem corripit et tenet cruentum , 

Vt vitam rapiat viris duobus . 

Quum magnus miferos timor feriret , 
Quaemfit praefidium Jlatim fuorum , 
Lamentifque rigant genas madentes * 
Solvunt brachia quae Deum precentur 
Certant officiis pii fodales , 

Magnis grejjibus irruunt in kojlem , 
To/lant anna manu , repenteque illuni 
Ferro percutiunt < Furens tyrannus 
Extemplo cecidit peremtus amis ; 
lilts fed pietas Dei pepercit , 

Et finem dedit anxiis querelis . 

Ergo quifque fibi paret fodales , 
Quorum praejidio ferat falutem , 
Quando ejl obyius anxiis periclis , 



XLTII. num. i j6. y 


De veto Deo , et vera Fife ac Religion* ■ i 
ad Pomponiurn . -- 

Ex Aurelii Pyudentii IIEPI STE^PA^GN . 
Hymno X. 

Vof doclos decet atque eruditos viros 
Pomponi , vitae quos gubernat regula , 

Aperire vel divina vel mortalia , 

Quo iure conjlent , quanta Maifjlas regat . 
Quidquid creatum ejl , quae creavit , omnia , 
Deus perennis res inacjlimabilis , 

Non cogitando , non videndo clauditur , 
Excedit omnem mentis humanae modiun , 

Nec comprehendi viflbus nojflris valet . 

Et cetera ufque ad verficulum: 

Ncc excitari vim finit prudentiae, . . ’ 

XLIV. num, ij7. 

Ad lu hum Pomponiurn . 

Ad cenam propera beatiorem , ... 

Qua/n , luli , tibi , dulcibufque mufis y . ; 

Quas tecum comites joles habere , , :• 

Fares rujliculus libens paravit . 

Non turdos y neque delicat lores v. •. 

Speclabis volucres vent crcpames , 

Non apri yeteris iecur tenellum t . . 

Non 



* 7 ° 

Non plenos calices nigri falerni , 

Sed cernes hilares meos ocellos , 

Et plenum falibus , facetiifque 
Menfam candidulis tibi decoram , 

Nullis fordibus inquinatiorem . 

Dulces endecafyllabos minijlrant , 

Necnon molliculos canunt amici , 

Convivae Jimul elegante lingua 
Tollent ver/tculos ad aflra cantu. 

AJlabit chorus ex utroque fexu . 

Vates afpicies , Jimulque mufas 
Pulchre pfallere fervidis medullis , 

Pomponi , propera diu moramur , 

XLV. num. 149. 

Oraculum Apollinis de IjlhmQ 

A Nicolao Perotto e Graeco in Lati/ium con- 
verfum (*) . 

Sintne futura diu , Patriaeque datura falutcm 

Moe- 


i I I 1 1 — 1 

(*) Dc ifta verfione nonnulla diximus ia 
Difiert. prael. % XIX. Graecum vero epi gram- 
ma a nobis diftin£him et interpun&um hu- 
iufmodi eft : 

& tty cct fiaSsstv ’Tptaivoxpcnopcg kuXtyg Ke- 
pt ■ Ovitore Tavuat7t£7t?i0g esnfyt zsqtfioXog , 

&?.?<aye mysog otoov etsauiat VLaqtog otxei t . 

HUv 


Digitized by Coogle 


* 7 * 

Moenia Neptuni , cuius robufla tridentem 
D extra quaiit , magni fcitaris numina Phoebi (i). 

I. Non 

M/y eyeipmt'j , xmoi xxrepeibpovai . Auo popov 
xccvofiopoit Tofytfjopay Ayat fxevtbav Ttapx . Ee- 
voq oAenxi tAriitx&uJ EAAw&>» , TsSwfyTXi , 
be , on nteisov , oiuvoiot , is 7ta.cn vat $V)pqi» 
eAAapix yevYiaerxi . AAAx rfei a mop exxToy- 
yeipog foxy] Uoqaeibxovog . Ae eg fey&e xAog 
oiyofjisvou , (jLifyfiapfiatpw Eoitspiuv re, Ea&w 
te eSvav Agyriyog IsS/xov xsfytast » Aetonca- 
yQj , noAv\a\yxvog avyp bouAoaur/jg Eaaww 
TXAX ffl V7t£p TOfyQopti'J. A £ YjtSpfiOpXia» (JLXp~ 
4<f/ yevog xyjqag r Ay}jta$av E Wjmj, xv 

EAAabx itaaxv . A xpx be aomyrx fievst . E* 
TptTXTyj be pLOipx fytv&og fiepobp , ypuitog , aro- 
Atog fipxyvg EAArjvav Apyviyog h&[xoj r eryi- 
aei . T uyjYI be ovy sarai zxpx s» xvrco , yxp 
oAsiTXt nuAtv rsryem xpnbe/jLva r cfyQopuv £A- 
xsaatxenAav Ttapx. KoLXf^-’ eaaenxt fxeyog Ex- 
Ayjvo w ApwQtAuv . H be j lavrotg xxA xonotjg 
E pivwg 7tcAv7tovg , van itoAuyeip , xxi xxtxAx- 
(2 si fievog tovtw , otxv xovig niSuv SsfyfXf , 
xxi itiSug Ai,Spov. Tore xpxaepog ysvyjaerat 
ireqtfioAcg IgSjuoy. Aotn ce eg E AAljmv ysvog 
cupxaoQev rfcsi ruyyjg fxerx. K xt TOug rtqtv xu- 
rccv (Qiaibexg oAernpxg vitoSnost tyuyAy . Ma- 
xxprxTog be e<tiv o toTeraproy ladpoy aetyj- 
<r«y Evoqetyfioyog ns boy . 

I Iaec 


Digitized by Google 



17 * 

I. Non pdterunt longo fuhfiflere tempore tnuri , 
lllommque manu , qui conjlruxere peribunt . 


Sae» 


Haec xxtx 'h&W data opera fic vertimus : 
Quaeris difcere de domo Tridentipotentis 
( Neptuni ) . Numquam iato peplo fimile fta- 
bit feptum .• At certe perniciofum erit habita- 
re robur muri . Ipfum ( licet ) conftruant , 
ipfi deftruent * Lu&uofum malumque fatum a 
pharetratis Achaemenidis . Perdetur Gens Grae- 
corum multa patientum , interibit , et , quod 
gravius, avibus omnibus et feris praeda et e- 
pulumfiet. Verum adveniet ultrix iuftitia cen- 
timani Neptuni. Quo in profundo maris Ja- 
tente ( habicante), Princeps noftrarum et bar- 
bararum gentium Occidentis et Orientis Ifth- 
mutn moeniis' cinget . Vir quidem glaber bar- 
bl , induftrie follicitus de fervitute Graecorum 
miferorum Tub Pharetratis . Gens autem Hy- 
perboraeorum corripiet fata Graecorum multa 
patientum perdens totam Graeciam . Summi- 
tas ( Murorum )_ inhabitata manebit . In tertid 
autem divifione ( temporum ) Homo flavus , 
adunco nafo , parvus Princeps Civitatis Grae- 
corum Ifthmum muro circumdabit . Fortuna 
autem ei non aderit . Nam murorum pinnae 
kerum deftruentur a Gente pharerrata et Jon- 
gis veftibus ami&aj neque iam eri t {amplius ) 
robur Graecjorum beliicoforum . Yen iet autem 

in 


Digitized by Googl 



273 

Saevus Achaemenid.es gentem frenare Pelafgam , 
Graiorumque fimul nomen delere laborat. 

Eheu ! quot Danaum ftagnabunt magna cruore 
Corpora , quotque f eras volucrefque cadaver a pafcent : 
Aft tandem ult rices in fefe transferee ims (2). 

s II. 

9 1 1 ■■ 1 ■ « 

in ipfos ( Barbaros ) Erynnis aeripes, multipes, 
multisque manibus inftrutta , et invadet robur 
eorum , quum pulvis pinum fufeipit , et pi- 
nus cruorem. Turn firmius fietfeptum Ifthmi . 
Iuftitia ad genus Graecorura yeniet de Coelo 
cum Fortuna •• et prius execrabiies homicidas 
fubiiciet iugo . Ille erit feltcifltmus qui quarto 
Ifthmum Neptuni terram moenibus - cinget . 

(1) Perottus ad oram Codicis haec adlevit: 
Xerxe cum innumerabili exercitu in Graecos ir- 

niente Lacedaemonii , ceterique Peloponnefii rebus 
Juis timentes IJlhmum moeniis munierunt , quod 
quum fachiri effent Apollinis oracuium confhluere . 
floe Oracuium quatuor habet panes , quarum tres 
quia praeterierunt apeniffime intelHguntur , quar* 
ta quae futura ejl nan fads potefl intelligi . 

(2) Haec prima pars Oraculi .flc imelligitur 
JVLuro a Eacedaemaniis aedificata Xerxes, dimif- 
fo in Europd Mardonio Duce cum tercends mi - 
litum millibus , dornum rediit . Cum his congreff 
Qraeci extra Peloponnefum iuxta Thebas viclorid 
pot id furit , hojlefque amnes , la :ex.£raecis pla- 

rimi 3 


/ 


Digitized by Google 



274 

il. PoJIquam fe liquidis Neptunus condidit undis, 
Occiduae Gentis Princeps et Gentis Eoae , 

Cut tellus , pontufque patent , et nulla viriles 
Lambit barba genas , bello vir clarus et armis y 
Graecia ne Scythicis fuccumbat clara Tyrannis 
Moenibus angujhum rurfus circumdabit IJlhmum . 
Mox fed Hyperborei terramm frena tenentem 
Viribus impellent , Graecojque in funera ducent . 
A loenia fic D annum mrfus deferta iaccbunt (3). 

III. 


rimi , in praelio funt occiji . Quo facto Graeci 
iam fecuri muros illos veluti minime necejfarios 
in terram deiecerunt : Quae itaque in prima parte 
Oraculi cominentur perfedla funt . Non diu Jletit 
murus , aim iidem qui condidemnt evenemnt . 
Achae me aides hoc ejl Perjamm gens multa Grae- 
cis intulit mala ; de Perjis etiam ultio fumta ejl, 
Perottus .... 

(3) Secunda pars Oraculi, Senfus fecundac 
partis hie ejl: Neptuno intraundas recondito , hoc 
ejl fublato eius '.cultu , tempore Chrijlianomm I m- 
perator lujlinianus non ferens barlam more Lati- 
norum potens Princeps , tempore quo Gothi per 
omnem graffiti funt Europam , ne fub eorum fer- 
vitutem redigerentur Peloponnefii ijlhmon muravit ; 
quae res parum >opis attulii Graeqis ? Hyperborei 
•enim hoc ejl Gothi et Scytkae nikilominus orn- 
nem Provinciam dcvajlarunt . Perottus , 


i? y 

> III. Hinc flavus Princeps, parvus , cui nafus obejus, 
Et cani crines , dominanfque in genie Pelafga 
Tertius ereciam muro circumdabit aulam . 

Sed fortuna parum Graiorum facia fequetur , 
Quae novit mutare vices . Gens faeva fubibit , 
Praelongos induta habitus , iacularier arcus 
Docia , fafros muros Neptunia facra refolvei . 
Occidet heu ! tandem Graiorum mania virtus (4). 

JV. At non barbaricae longo pofl tempore vires 
Durabunt , venient Furiae tunc impete vajlo , 
Muitipedes , multique manus , quis ferrea membra . 
Jmmenfum robur , promtaeque ad praelia dextrae , 
Vtciorique cadet tandem gens barbara ferro. 
Quum Pulvis Pinum capiet , Pinumque cruorem 
Infuperabilibus cingetur moenibus IJlhmus . 
luflitia e Coelo liquidas delapfa per auras , 
Fortund ad Danaos veniet comitante Jecunda ; 

s z Bar- 


(4) Tertia pars Oracuti . Tertio loco Emma- 
nuel Imperator , qui iam Grqecorum tantum et 
nu Hitts alterius gentis doniinus fuit , falifque ex- 
tint qualis defcribitur , hoc efl parvus , flavus , 
canus , nafum habeas obefu/n lflkmon muravit . 
Huius tempore Turci longis veflibus utentes ea 
moenia deflruxere , et ita ruefe coepit Graecorum 
genus , ut iam penitus extinclum fit, quod futu <• 
rum ejfe Oracuktm pronuntiavcrat . PerottU*. 


Digitized by Google 



2 7 & ' 

Barbaricumquc genus foediftima fub iuga mittet. 
Felix qui quarto muris cir*umdabit Ifthtnon (j). 


NI- 


' 1 \ . . . 

(j) Haec eft quarta pars , quae quoniam fu - 
tura eft non fads poteft intelligi . lllud plane in - 
telligitur futurum effe , quantum, qui Ifthmi mu - 
toj aedificet,, Mumque fore felicifftmum, et Tur- 
corum gentem omnino perditum in , armatd ma- 
nu id agente , et progeniem Graecorum turfus fc~ 
licitatem recupcramam . Perottus, 


Digitized by Google 


2 77 

NICOLAI PEROTTI 

PONTIFICIS SIPONTINI 
FABELLAJUM 

AD PYRRHUM PEROTTUM 

f R ATXIS FILIUM 

INDEX 

Incipit feliciter (#) . 

1. Avarum et quod fibi fuperefl non libenter 

dare . Part. II. Fab. i. 

2. De his qui legunt libellum . Part.U. Fab. 32. 

3. De virtute ad Lentulum . Part. IV. Carm.i, 

4. De Si/nonide P oeta : Et quod homo virtute 
et doclrina praeditus omnia fua jecum ha- 
bet . Part. 1 . Fab. 2 j. 

j. Nonejf/e plus aequo petendum . Part.II. Fab.2„ 

6. De eode/n Fabella , Part. III. Fab. 6. 

7. De eodem alia Fabula. Part.II. Fab. 3.* 

8. De malis vitae humanae ad Pyrrhum Grae - 
cum dijlichon. (I) Humore corruptum eft. 

9. De fide non adhibenda temere , et adhibcn- 

da opportune. Part. I. Fab. 13. 

10. Longe praefiare laboriofam fine periculo vitam 
agere , quam molliter in otio mori . Part. III. 
Fab. 30. S3 11. 

(*) Verba Codicis. 


Digitized by Google 



27 & 

11. De Veritate , et Mendacio . Part. II. Fab.4. 

1 2. Non facile cuique fidendum effe. Part.III.Fab. 7. 

I 3 . Nihil agendum effe quod non profit . Part.I. 

Fab. 20. 

14. Ingcnio aliquando fuperari naturam . Part. IV. 

Car in. 2. 

15. Op ortere omnes forte fua contentos ejfe , 

Part. I. Fab. 21. 

1 6. Sua cuique naturaliter placere. Patt.IIT.Fab.1 2. 

1 7. Licet fimulatfl. vitiainterdum profint , nihil tarnen 
poffe longo tempore occultum effe. Part.II.Fab. j . 

18. In omnibus rebus fenfum aeflimandum. effe 

non verba . Part. II. Fab. 6. 

19. Hand facile effe potentioribus refijlere , nifi 
paullatim cedendo . Part. III. Fab. 1 4. 

20. Dominos in rebus fuis plurimum videre . Part. I. 

Fab. 3. 

21. Tunc recle fieri a nobis omnia , quunt per 
nos facimus . Part. III. Fab. 16. 

22. Ratione potius quam oraculis agendum . 
Part. I. Fab. 7. 

23. Apte verbum pro verbo aliquando pant . 

Part. IV. Carm. 3. 

24. An feres ad eum qui ludo Calculi vichis mi- 
ferat remiffi , duobus eunuchis pull is additis, 
ita loquuntur . Part. IV. Carm. 4. 

2j. Baud infeclanclum effe fonunae vitium . 
Part. I. Fab. 1 4. 

26. Ad Paullum Benignum aenigma de duode - 
cim rnenftbus fiiiis , et triginta diebus nepotibus 
anni . Part. IV. Carm. 5. 27. 


Digitized by Google 


2 79 

2 7* Ubi dubia e(l fententia ajlu uteniuni cjfe . 

Part. I. Fan. 16. 

28. Epitaphiurn lacobi Veronenfis.V ^vx.W SZyrm. 6 , 

29. Ne/ninem debere fe exornare fulfils laudibus . 

Parr. I. Fab. 26. 

3 o. Verfus fuaviffimt ad amicum abfentem. Part.IV. 

Carm. 7. 

3 I. Pravo favore faepenumero homines labi . Part.I. 
Fab. 32. 

32. Frujlra fieri vota , nifi nos ipfos iuvemus . 

Part. III. Fab. 26. 

3 3. Acerba reprehenfio in Avarum. Part.I. Fab. 2 3. 

34. Contra Avaros , et nimis cupidos homines 
fabella . Part. III. Fab. 27. 

35. De divitiis et paupertate ad Andream Con- 

trarium Venetum. Part.I. Fab. 2. Part.IV. 
Carm. 8. 

36. Paupertate m cum libertate praefiare fumrnis 

divitiis. Part. III. Fab. 31. 

37. Lafcivus iocus adTheodorum. (II) Tetrafti- 

chon confulto omiflum . 

38. Relaxandu/n interdum cjfe iocis et ludis ani- 

mum . Part.I. Fab. 17. 

39. Ad Caefiarem de Laurea . Part. IV. Carm. 9. 

40. De Oraculo Apollinis optimo atque fancliffimo. 

Part. II. Fab. 7. 

41. Ad Argentinum cavenda ejje omnia quae ab 

F litera incipiunt . Part. I V. Carm. 1 o. 

42. Ad Iacobum. (Ill) Tria Perotti Dilticha 

humore corrupta . Ia&ura leviflima . 

s 4 43. 


Digitized by Google 



28 o 

43. De iaclantia Scriptoris fe temere laud antis . 

Parr. II. Fab. 8. 

44. Ad Pyrrhum Perottum verfus faced . Part.IV. 
Carm. 1 1. 

4j. Quam faepe in rebus humanis fallatur hu - 
manum iudicium . Part. I. Fab. 28. 

46. Gratulatio de Pace et tranquillitatc Civium 

ad Vucrbienfes . Part. IV. Carm. 1 2. 

(*') De Iudicio ferendo in rebus dubiis pulcherri- 
ma fabclla . Part. I. Fab. 16. 

47. De Amore fupcrato tetrafichon . Part. IV. 

Carm. 1 3. 

48. De adrnirabili apparatu Aulae Regis Alphotifiy 

quando Cardinaiem Nicaenum ad coenam 
invitav'u . Part. IV. Carm. 14. 

49. Quam difficile ft de hornine verum iudicium 
ferre . Part. II. Fab. 9. 

jo. De Atrcbatum Pontifice pof mutatam ve- 
fern , quae quaf rete cdntcxta fuerat . (IV ) 
Perotti diftichon omnino fere deletum - 
j 1 . Ad Nicolaum V. Ponuficem Maximum con- 
quc fio . Part.IV. Carm. ij. 
j 2. Breve Epitaphium Caefaris . Part. IV. 
Carm, 16. 

j 3 . De mulierum condnua et infattabili libidine . 

Parr. If. Fab. 10. 

J4. Non mo do cum qui male agit , fed etiam 
qui fuadet errare . Part. III. Fab. 33. 
j j . Quomodo a parentibus domanda ft fcrox 
iuventus . Parr. II. Fab.il. 

56. 


Digitized by Google 


28 1 

J 6. Qui minus can funt j interdum mutata fonc 
cariores effici . Part. III. Fab. 29. 
j 7. De fpcculo ab adolefccncibus faepenumero a- 
fpiciendo . Part. I. Fab. I 2. 

58. Epitaphium Zucarinae catellae amenijjimae . 
Part. IV. Carm. 1 7. 

59. Contra eos qui res optimas non intelligences 

contemnunt . Part. I. Fab. 1 j. 

60. Aliquando brevi diclo evitari iuflam calu- 

mniam . Part. III. Fab. 8. 

6 1. Quomodo comprimatur aliquando iaclantia . 
Part. II. Fab. 1 2. 

62. Epitaphium Scy lli catuli . Part. IV. Carm. 1 8. 

63. Epitaphium Ptolemaei e Graeco translatum . 

Part. IV. Carm. 19. 

64. Quomodo ingenia faepenumero calamitate in- 
tercidant . Part. II. Fab. 1 3. 

6 jt Debere fefe unumquemque metiri , alienis 

laudibus fe frujlra cxornare . Part. III. Fab. 3. 

66. Quanta Jit inconftantia et libido muliebris . 

Part. II. Fab. 14. 

67. Epijlola brevis ad Diortyfiuni Veronenfem . 

Part. IV. ad Carm. 20. 

68. Epitaphium lulii Aftrologi. Part.IV. Carm. 20. 

69. Quarn gravia mala faepenumero cafu eve - 
niant . (V) Perotti epigramma omiflum , 
quod turpiufculum, et plane inficetum . 

70. Quanta fit verorum amiconun penuria. Part.IV. 
Carm. 21. 

7 1 . lngenio et virtuti veram gloriam tribui . Part. I. 

Fab. 4. 72. 


Digitized by Google 



Z%1 

yz. Quomodo omnes in fortunam calamitatis cauf- 
fam reiiciant . Part. III. Fab. io. 

73. Ob flare faepe homines naturalibus le gibus , 

mentis capi . Part. I. Fab. 18. 

74. De Puelld longos pedes habente.. (VI) . O- 

miflum eft breve Perotti Epigramma , ut 
ineptum , et paullo lafcivius . 

7 j . Laus Pii Pontificis Maximi. Part.IV.Carm. 2 2 . 

76. Non ejfle fponte alicui faciendam iniuriam . 

Nam qui fefe humanitati non accommodanc 
plerumque poenas darn fuperbiaePa.nA.Yzb. 1 9 . 

77. lnduflriane hominis pratflet Leonis viribus , 
an e contrario . Part. III. Fab. 1 9. 

78. Fortunam interdum praeter fpem hominibus 
favere . Part. III. Fab. 1 j. 

79. Duplici imminente calamitate honefliorem efl 
fle appetendam . Part. III. Fab. 36. 

80. De Saxoferrato , quae Orbs apud Veteres 

Semina dicebatur . Part. IV. Carm. 23. 

8 i . De Papa Pio diflichon . Part. IV. Carm. 2 4 . 
82. De Aquapendente oppido . (VII). Sex Pe- 
rotti verfus humore corrupti . 

8 3 . Quam noceat faepe verum </iee/e.Part.II.F ab. 1 6. 
84. Quam periculofum flu Principibus fubejj'e . 
Part. III. Fab. 3 j. 

8 j. De Diana et Heciore nanis . (VIII) Perot- 
ti epigramma lafcivum,et ex parte deletum. 
8 6. Nimiam fecuritatem faepe in periculum homi- 
nes ducere . Part. II. Fab. 1 7. 

(*) De afparagis et lacle . Part. IV. Carm. 2 5 . 

87. 


Digitized by Google 


28 j 

87. Ad Brigidam lurifconfulmm , quern Poem 
licet viclor donaverat . Part. IV. Carm. 26. 

88. Ad lulium tetraftichon . Part. IV. Carm. 27. 

89. P/iuj faciendum de homine periculum , quam 
eius ftdei te committal . Part. IL Fab. 1 8. 

90. Eos qui ingenio valent , quam qui viribus 

aut pulchritudine corporis * magis admiran » 

i/of. Part. III. Fab. 34. 

91. Multum jetnper irividiae hominum peclora 
occupare . Part. I. Fab. 24. 

92. Brevibus diclis retundi faepe aliquorum in- 
folentiam . Part. III. Fab* 3 2. 

9 3 . JV0/2 ejfe malo addendum malum. Part.II.Fab. 1 9, 
94. Laborandum effe dum aetas florida eft , ne 
adveniente feneclute fruftra aliorum auxilium 
imploremUs . Part. III. Fab. 28. 

9J. Fetendum effe aequo animo quidquid accide- 
nt * Parr. II. Fab. 20. 

96. Farriem faepenutttero acuere animantibus in- 
genium . Part. II. Fab. 21. 

97. Epitaphium Pierii Antonii Berttevolei. Part.lV. 

Carm. 28. 

9 8 . Epitaphium Federici Bentevolei fratris. Part.lV. 
Carm. 29. 

99. Verbis faepe numero homines dec ip i folere . 

Part. II. Fab. 22. 

100. Edam parvos aliquando maioribus obeffe . 

Part. III. Fab. 2 j. 

1 01. Nil ita occultum effe quod non revektur . 

Part. II. Fab. 23. 

102. 


Digitized by Google 



284 

102. Ubi pellis leonis deficit vulptnam infuen - 
dam effe , hoc efl , ubi dcficiunt vires ajlu 
utendum . Part. II. Fab. 24. 

103. Potentibus non facile refifii poffe ; quod fi 
nefarius confulcor accefferit omnia peffu/n- 
dari . Parr. 1 . Fab. 1. 

104. De Pio II. Pontifi.ee maxi mo difiichon . 

Part. IV. Carm. 30. • 

loj. Urbano diclo P rincipis iram aliqaando com- 
primi , et his qui femel in peccato compre - 
henfi non abfiinent tandem pietate cedere . 
Parr. III. Fab. 24. 

106. Quae non fine rntione fiunt , ab his qui 
non intelligunt horrori haberi. Part.III.Fab.23r 

1 07. Non effe faciendum alicui iniuriam . Part.I. 
Fab. 6. 

108. Luxuriofos etiam fola luxuriae cogitatione 
deleclari . Part. I. Fab. J. 

1 09. Afpeclu hominum faepe iudicium falli . Part.I. 
Fab. 8. 

1 10. Male agentes proceffu temporis puniri. Part. I. 
Fab. 9. 

111. Vanas minas fine virlute parum momenti 
habere . Part. I. Fab. 10. 

112. Quantum prudentid. viribus praefiet . Part.IlI. 
Fab. 22. 

1 1 3. Non effe improbi hominis confilio creden - 
dum . Part.IlI. Fab. 21. 

1 1 4. Incerta fpe perdere faepe homines quae cer- 

ta habent ; et proveclos aetate aliquando a 
puerisdecipi . Part.IlI. Fab. 20. 1 1 j. 


Digitized by Googl 


Ilf. Quam dulcis fit libertas . Part. I. Fab. i U 

1 1 6. Eos quibus permiffa eft rerum poteflas pof- 
fe bene et male age re . Part. III. Fab. r 8. 

1 1 7. Quanta Jit in hominum mentibus inyidiae 
vis . Part. III. Fab. 1 7. 

118. Quantum momenti habeat Pietas et Reli- 
gio divina . Part, I. Fab. 27. 

1 1 9. Quantum pojftt concordia , et quantum dif- 
cordia objit . Part. III. Fab. ij. 

120 . In tanta mortalium multitudine paucos ef- 
fe homines . Part. I. Fab. 22. 

1 2 1 . Saepe in mediocri afpeclu maiorem ejje vir- 
tutem . Parr. III. Fab. 13. 

122. Inter dum homines rnetu maioris cedere et- 
■ iam minonbus . Part. III. Fab. 1 r. 

123. Multos in rebus fecundis fortes effe , qui 
in dubiis funt ti/fiidi . Part. I. Fab. 29. 

124. Natura qui imbecilliores funt femper time- 
re . Part. ill. Fab. 9. 

-I2f. Eis qui cafu ptccant dandam effe veniam, 
qui vero confulto delinquunt effe merito pu- 
niendos . Part. I. Fab. 30. 

126. Vitand'um femper effe periculofum lucrum i 

Part. I. Fab. 3 1. 

127. Multis ad ignominiam adfcribi quae Jibi 
laudi effe putant . Part. III. Fab. j . 

128. Multos laceffere injirmiores , fortioribus au- 
tem cedere. Part. II. Fab. 2j. 

129. Detrahere Jibi fidem qui alios facere volunt 
quales ip(i non funt. Part. III. Fab. 4. 

130. 


Digitized by Google 



286 

1 jo. Nullum malciiclum ejfe gravius confcientia. 
Part. II. Fab. 26. 

131. Viribus potius fidendum ejfe , quam minis . 
Parr. III. Fab. 2. 

132. Multos verbis blandos ejfe t peciore infideles. 

Part. II. Fab. 27. 

133 . Nullam ejje mulieribus habendam J Idem , 
Parr. III. Fab, I. 

134. Mult a, nobis ejfe iocunda,quae tamen funt 
incommoda , Part, II. Fab. 2 8. 

13J. Multi viverent , fi falutis gratid parv if ace- 
rent fqrtunas fuas . Part. II. Fab. 29. 

136. Non praeteritam , fed praefentem afpiciendam 
efft fortunam . Part. II. Fab. 30. 

1 3 7* Pravis non ejfe fidem adhibendam . Part. II. 
Fab. 31. 

138. De Ga(lo Aethiope fervo Pyrrhi Perot ti 
cum puella. deprehenfo . (IX). Epigramma 
Perotti obfcoenum et humore vitiatum . 

139. Tbeognidis verfus de fide in feditione fer- 
vanda e Graeco in latinum t/anslad . Part. IV. 
Carm, 31. 

140. Verfus Homeri de immutabili neceffttate 
mortis e Graeco translate . Part.I V. Carm.3 2. 

1 4 1 . Meliffi verfus de primo Ente e Graeco trans- 
, lad . (X) . Pauci funt , et magna ex parr 
te deleti , 

142. Verfus Parmenidis de Ente finito ex Grae- 
co iranslad . Part. IV. Carm. 33. 

143. Eiujdem verfus de Elemends rerum. Part. IV, 

Carm. 34. 144, 




Digitized by Google 


2 87, 

144- Eiufdem verfus quatuor de Ente immobili. 
(XI) Humore corrupti. 

1 4 j. Verfus Solonis e Graeco translati de divi - 
tiis et virtute . Part. IV. Carm. 3 5. 

146. Epitaphium Platonis e Graeco translatum. 
Part, IV. Carm. 3 6. 

147. Epitaphium Virgilii Maronis a Nicolao Pe- 
rotto compofitum , Part. IV. Carm. 37. 

148. Epitaphium Virgilii ab eodcm Nicolao Pe- 
rotto compofitum . Part. IV. Carm. 3 8. 

1 49. Oraculum Apollinis de lfihmo e Graeco ab 
eodem in latinum cony erf um . Part. IV. 

' Carm, 45. 

1 j 0. De Coquo ignaviffimo . Part. IV. Carm. 3 9. 

Iji. De eodem Coquo . (XII). Breviffimum Pe- 
rotti epigramma humore corruptum . 

I j 2. Endecafyllabi a Pyrrho fratris filio in con- 
vivio recitati . Part. IV. Carm. 40. 

1 53. Ad Sifmundum qui febn vexatus votum 
Beato Hieronymo fecerat . ( XIII ) Perotti 
Phaleucium fitu vitiatum . 

154. Omnia in hoc Mundo yana effe. Part. IV. 
Carm. 41, 

155. De milite furibundo . Part. IV. Carm. 42.' 

156. De vero Deo et vera Religione ad Pom - 
ponium . Part. IV. Carm. 43. 

?57, Ad Iulium Pomponium . Part.IV. Carm.44. 





Digitized by Google 




Digitized by Google 




Digitized by Google 






’ Digitized by Google 










Efts? 3 - 
















