text: Հրազդանի ՊՇԷԿ-ի 5-րդ բլոկը 2006 թվականին ռուսներին վաճառվեց 148 միլիոն դոլարով: Եւ այդ ամբողջ գումարը ուղղվեց գազի սակագնի սուբսիդավորմանը: Դա այն ժամանակ բացատրվում էր նրանով, որ գազի գնի աճը զսպելով` խթանում ենք արդյունաբերությունը: Բայց շուտով պարզվեց, որ հատկապես այդ տարիներին մեր արդյունաբերությունը դեգրադացիա է ապրել: 2008-ին սուբսիդավորումը ավարտվեց, գազը էլի թանկացավ ու այդ սուբսիդավորման միակ էֆեկտը մնաց այն, որ Հայաստանը կորցրեց կանխիկ 148 միլիոն դոլար: Մեծ հաշվով որեւէ այլ էֆեկտ դա չթողեց: Ընդ որում, այդ 148 միլիոն դոլարի մեծագույն մասը գնաց հենց մեծահարուստներին: Նույնը լինելու է հիմա: Եւ դա դժվար չէ ներկայացնել մի պարզ օրինակով: Նախ կատարենք հետեւյալ հաշվարկը: Եթե կառավարությունը սուբսիդավորելու է 30 տոկոսը, նշանակում է` 270 դոլարանոց գազը դառնալու է 189 դոլար: Իսկ դա նշանակում է, որ յուրաքանչյուր խմ գազի դիմաց կառավարությունը սուբսիդավորելու է 34 դրամ: Հիմա պատկերացրեք մի միայնակ թոշակառու, որը ձմռանը գրկում է իր վառարանը, խնայում է գազը, որքան հնարավոր է, որպեսզի քիչ վճարի դրա դիմաց: Այդ խնայելու արդյունքում նա ամսական վառում է մի 35 խմ գազ: Սուբսիդիայի շնորհիվ նա կստանա ընդամենը 1000 դրամի «օգուտ»: Հիմա պատկերացրեք մի մեծահարուստի, որը նույն գազով տաքացնում է իր եռահարկ կամ քառահարկ առանձնատունը, հսկայական փակ ջրավազանի ջուրը եւ իր ձմեռային այգին: Նա ամսական կծախսի մի 2000 խմ գազ: Սուբսիդավորման շնորհիվ նրա «օգուտը» կկազմի մոտ 70 հազար դրամ: Ուրեմն ստացվեց, որ համատարած սուբսիդիա կիրառելու արդյունքում ՀՀ պետական բյուջեն ամեն ամիս վառարանի մոտ կուչ եկած միայնակ տատիկին կտա հազար դրամ, իսկ մեծահարուստին` 70 հազար դրամ: Ավելի անարդար լուծում պարզապես հնարավոր չէ գտնել: Չէ՞ որ սուբսիդավորմանը ուղղված գումարները օդից չեն ստացվում, այլ հարկատուների վճարած գումարներն են: Ու ստացվում է, որ մենք` հարկատուներս մեր հաշվին, ամեն մի մեծահարուստի ամսական 70 հազար դրամ ենք նվիրում, որ նա կարողանա ոչ միայն տաքուկ ապրել, ու լողալ նույնքան տաքուկ ջրավազանում: Իսկ վերը նշված տատիկին մի հազար դրամ ենք շպրտում: Նույնը` տնտեսվարողների դեպքում: Փոքր ծավալներ ունեցող հացի փուռը շատ ավելի քիչ է շահում սուբսիդավորումից, քան հսկայական ցեմենտի գործարանը: Կոնկրետ տնտեսվարողներին սուբսիդիաների հաշվին էժան գազ տալը ստիպում է նրանց բոլորովին չմտածել արտադրության արդիականացման, արտադրության արդյունավետության բարձրացման մասին: Դա մի առանձին խոսակցության թեմա է: