text: Դեպքերին ժամանակակից լինելու հանգամանքով տվյալ շրջանի պատմության իմացությունը հաճախ խաբուսիկ է, եթե նույնիսկ հետազոտողը շատ հեռու չի գտնվել իրադարձությունների խոհանոցից։ Փաստերը, իրադարձությունները, անունները դեռեւս պատմություն չեն, անգամ եթե դրանք խնամքով հավաքված են ամբողջությամբ, դասավորված ճշգրիտ ժամանակագրությամբ։ Խոսքը միայն փաստերի եւ իրողությունների քանակական կողմին, իրադարձությունների մանրամասներին ու դրանց պարզ իմացությանը կամ հիշելուն չի վերաբերում։ Խնդիրը ցանկացած ժամանակաշրջանի իրադարձությունների ա՛յն անպայման գոյություն ունեցող ներքին տրամաբանական կապի, համակարգերի, հակադրությունների պայքարը պայմանավորող շարժիչ ուժերի ճանաչումն է, որոնք, դարձյա՛լ անպայման, դրված են տվյալ շրջանի հիմնական փաստական նյութերի մեջ, եւ խնդիրը պատմության՝ դրանցով կազմված առանցքը հայտնաբերելն ու ճանաչելն է։ Վերջինս էլ, իր հերթին, արդեն օգնում է ճիշտ մեկնաբանել մնացած աղբյուրագիտական նյութը։