text: Պատմությունը ներկայի վրա ազդող ակտիվ քաղաքական գործոն է։ Դրա անհարկի չափազանցումը, անհիմն հերոսականացումն ու առասպելականացումը (ինչը, սովորաբար, արվում է «հայրենասիրական մղումներից» ելնելով), ազդելով ազգի ինքնապատկերացման ու մտածողության վրա, նրան կարող է բերել սխալ ինքնագնահատականի, մղել իրավիճակին ոչ համարժեք քայլերի, արկածախնդրության։ Պատմության իրոք հերոսական եւ ուսանելի դրվագների՝ ցանկացած նպատակով նվաստացումը, ուրացումն ու աղավաղումը (ինչը սովորաբար անում են օտարները, չարակամները) կարող է ազգին զրկել կենսական լիցքերից, ինքնավստահությունից, բերել բարդույթների ու կաշկանդման։ Պատմահայր Մովսես Խորենացու «Թէպէտ եւ եմք ածու փոքր...»[25] բառերով սկսվող հայտնի խոսքն այս իրողության գիտակցումն ու դասական քաղաքական բանաձեւումն է դեռ 5‑րդ դարում։ Օբյեկտիվ պատմագրությունը, որ հնարավոր է չգաղափարախոսականացված հասարակությունում, նպաստում է ազգի իրական ինքնապատկերացման ձեւավորմանը, ռացիոնալ ազգային մտածողությանը՝ իր հերթին դառնալով ներկան ապրելու համար այնքա՛ն կարեւոր, ապագա ունենալու համար այնքա՛ն անհրաժեշտ՝ բանական քաղաքական մտքի եւ իրատեսական քաղաքականության հիմք ու կենսական հասարակական միջավայր։