Sygn. akt VI Ka 590/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 października 2015 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie :
Przewodniczący: SSO Beata Tymoszów (spr.)
Sędziowie:  SSO Włodzimierz Suwała
SSO Marek Wojnar
Protokolant: prot. sądowy - stażysta Łukasz Sierdziński
przy udziale Prokuratora Mariusza Ejflera
po rozpoznaniu dnia 6 października 2015 r.
sprawyP. K.synaA.iJ.,ur. (...)wW.
oskarżonego o przestępstwa zart. 177 § 1 kkw zw. zart. 178 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonego i prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ wW.
z dnia 8 stycznia 2015 r. sygn. akt IV K 646/13
zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, żeP. K.uniewinnia od popełnienia zarzucanego mu czynu, kosztami postępowania w sprawie obciążając Skarb Państwa.
SSO Beata Tymoszów SSO Włodzimierz Suwała SSO Marek Wojnar

Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z dnia 7 października 2015r., w sprawie sygn. VI Ka 590/15

Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2015r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi – Północ wW.uznałP. K.za winnego tego, że w dniu 3 lipca 2012 roku naulicy (...)wW.na wysokościposesji nr (...)naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym określone wart. 25 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowymw ten sposób, że kierując pojazdem markiA. (...)numer rejestracyjny (...), skręcając w drogę wewnętrzną w lewo nie ustąpił pierwszeństwa skuterowimarki Y.onumerze rejestracyjnym (...)kierowanemu przezW. G. (1), nadjeżdżającemu z kierunku przeciwnego na wprost, przez co doprowadził do zderzenia pojazdów, w wyniku któregoW. G. (1)doznał obrażeń w postaci rozległego uszkodzenia kompleksu tylno – bocznego z awulsyjnym złamaniem głowy strzałki z oderwaniem przyczepu ścięgna mięśnia dwugłowego, częściowego uszkodzenia pnia nerwu strzałkowego prawnego z objawami niedowładu, złamania kości nosa z przemieszczeniem odłamów wymagającego repozycji, które skutkowały naruszeniem czynności narządów ciała pokrzywdzonego na okres dłuższy niż 7 dni, w rozumieniuart. 157 § 1 k.k.,po czym zbiegł z miejsca zdarzenia, to jest popełnienia występku zart. 177 § 1 k.k.w zw. zart. 178 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 177 § 1 k.k.w zw. zart. 178 § 1 k.k.skazał go na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawieart. 42 § 2 k.k.orzekł zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat.
Nadto, na podstawieart. 46 § 2 k.k.zasądził od oskarżonegoP. K.na rzecz pokrzywdzonegoW. G. (1)kwotę 2.000,00 zł tytułem nawiązki.
Apelacje od tego wyroku wnieśli prokurator i obrońca oskarżonego.
Oskarżyciel publiczny zaskarżył wyrok w całościna niekorzyśćoskarżonego, zarzucając:
- obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 413 § 2 pkt 1 kpkpoprzez brak dokładnego określenia w czynie przypisanym oskarżonemu znamienia czynu zart. 177 § 1 kk., to jest wskazania czy naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym nastąpiło z winy umyślnej czy nieumyślnie, a w konkluzji wniósł o zmianę wyroku poprzez uzupełnienie opisu czynu zart. 177 § 1 kkprzypisanego oskarżonemu o niezbędne znamię „nieumyślnegonaruszenia zasad w ruchu lądowym” .
Obrońca, kwestionując wyrok w całości, zarzucił mu:
1. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, to jest: w –art. 424 § 1 kpk, poprzez wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia oraz oparcie uzasadnienia na informacjach nie znajdujących odzwierciedlenia w materiale dowodowym w sprawie zgromadzonym, w szczególności poprzez przyjęcie za całkowite, spójne relację świadków, pomimo iż jak zauważył Sąd merita są zarówno zbieżne jak i odmienne, a każdą rozbieżność wywodzącą się z relacji traktowana jest na niekorzyść oskarżonego, a także poprzez
- brak uzasadnienia przyjęcia przez Sąd, iż wgniecenia w samochodzieA. (...)powstały w kontakcie ze skuterem, podczas, gdy w opinii biegłego z zakresu badania wypadków komunikacyjnych podinsp.I..A. P., wynika, że stan powypadkowy skuteraY.potwierdza kontakt z nadwoziem nieznanego samochodu i odniesień tych uszkodzeń w sposób jednoznaczny do samochoduA. (...)nr rej. (...)nie jest możliwa z uwagi na przeprowadzoną po wypadku naprawę skutera w wyniku czego identyfikacja indywidualna samochodu biorącego udział w wypadku z dnia 3 lipca 2012 r. jest niemożliwa.
-art. 410 kpkorazart. 7 kpkw zw. zart. 4 kpkpoprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów oraz niezasadny brak przyznania wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego, a danie wiarygodności w pełni zeznaniom pokrzywdzonego podczas gdy nie korespondują one w całości z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, w szczególności z opinią biegłego i zeznaniami świadków zdarzenia,
2) błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść orzeczenia, poprzez:
a) uznanie, iżP. K.nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym poprzez brak ustąpienia pierwszeństwa skuterowi kierowanemu przezW. G. (1), podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż w żaden sposób nie można stwierdzić obecnościP. K.na miejscy zdarzenia gdyż żadne ze świadków nie rozpozna oskarżonego jako osobę będącą na miejscu, bowiem świadkowie widzieli tylko zarys budowy dwóch mężczyzn, tj. sylwetkę, wzrost ubiór, a sam pokrzywdzony podczas pierwszego przesłuchania, przyznał, że nie jest w stanie rozpoznać osoby kierującej pojazdem podczas wypadku, który wydarzył się w porze nocnej przy słabym oświetleniu,
b) uznanie, iż toP. K.jest kierowcą samochodu podczas, gdy żaden ze świadków nie widział kto kierował samochodem, gdyż żaden z nich nie był świadkiem bezpośrednim zdarzenia, a wszyscy świadkowie obserwowali wypadek po pewnej chwili ze znacznych odległości, natomiast sam pokrzywdzony wskazał, iż kierowca ma krępą budowę ciała około 180 cm wzrostu i ciemne włosy, podczas gdyP. K.jest znacznie wyższy niż 180 cm, a także na pierwszy rzut oka (nawet dla mężczyzn) widać, że ma włosy w kolorze jasny blond,
c) uznanie, że kierowcą byłP. K., podczas gdy pokrzywdzony nie był w stanie po wypadku (w nocnej porze, przy słabym oświetleniu z pewnej odległości i przez krótki czas) stwierdzić czy rozpoznał mężczyznę, który był na miejscu zdarzenia, co prowadzi do wniosku, iż dopiero gdy zobaczył ciemny samochód z śladami uszkodzeń (których pochodzenie oskarżony dokładanie wyjaśnił), a przy nimP. K.dopasował sobie samochód do osoby, nie dziwi więc fakt rozpoznania na okazaniu oskarżonego, skoro pokrzywdzony wcześniej śledząc go widział go przy samochodzie, czym się zasugerował
d) uznając nawet najbardziej niekorzystną, wręcz skrajnie niekorzystną wersję wydarzeń, tj., iż pojazdem uczestniczącym w zdarzeniu był samochód markiA. (...), aP. K.mógł być na miejscu zdarzenia, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dostarczył jednakże podstaw do przyjącia jednoznacznie, kto kierował pojazdem w momencie zaistnienia zdarzenia, z uwagi na okoliczność zdarzenia, nie zdołano bezpośrednio ustalić, kto kierował autem, a podjęte w tym celu późniejsze czynności nie pozwoliły na jednoznaczne ustalenie w tym względzie, nawet przy daniu wiary zeznaniomW. G. (1), iż w pojeździe znajdował sięP. K., nie sposób wykluczyć, iż osobą, która kierowała pojazdem był ów drugi mężczyzna, który po zdarzeniu podszedł do pokrzywdzonego, gdyż sam pokrzywdzony stwierdza, iż nie widział momentu, w którym osoby te wychodziły z samochodu” (k. 71) i nie wie czy (ów mężczyzna) był kierowcą czy pasażerem” (k. 16)
3) rażącą niewspółmierność orzeczonej kary poprzez wymierzenieP. K.bezwzględnej kary pozbawienia wolności.
Podnosząc tak sformułowane zarzuty obrońca domagał się zmiany zaskarżonego orzeczenia przez uniewinnienieP. K.od popełnienia zarzucanego mu czynu lub przez warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności, ewentualnie - uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje :
Przed ustosunkowaniem się do obu wniesionych środków odwoławczych trzeba nakreślić sytuację procesową, w jakiej zapadł skarżony wyrok.
W Prokuraturze RejonowejW.P.toczyło się dochodzenie o sygnaturze 2 Ds. 602/12 w sprawie wypadku drogowego będącego przedmiotem osądu w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2013r. postępowanie to zostało umorzone – wobec niewykrycia sprawcy czynu. Z uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wprawdzie zebrany materiał dowodowy pozwala na ustalenie, że pojazd należący doP. K.był tym, który uczestniczył w wypadku, zaś on sam także znajdował się na miejscu zdarzenia, ale nie jest możliwe precyzyjne ustalenie, czy był także kierującym owym pojazdem.
Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez pokrzywdzonegoW. G. (1), postanowieniem z dnia 16 maja 2013r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi–Północ wW.( III Kp 353/13) uchylił wspomniane postanowienie, przekazując sprawę Prokuraturze do ponownego rozpoznania. Sąd Rejonowy nie zakwestionował stanowiska prokuratora co do niemożności ustalenia, kto w chwili potrąceniaW. G. (1)kierował samochodem markiA.onumerze rejestracyjnym (...), natomiast podzielił pogląd pokrzywdzonego, że należałoby rozważyć ewentualnie, ocenę zachowaniaP. K.przez pryzmat przesłanek zart. 162 § 1 k.k.– wobec oddalenia się z miejsca zdarzenia bez udzielenia pomocy pokrzywdzonemu.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, w dniu 25 czerwca 2013r. prokurator umorzył dochodzenie w sprawie: występku zart. 177 § 1 k.k.(spowodowania wypadku drogowego) – wobec niewykrycia sprawcy czynu oraz czynu zart. 162 § 1 k.k.( nieudzielenia pomocy pokrzywdzonemu) – wobec braku danych uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa. Postanowienie to, na skutek zażalenia wniesionego przez pokrzywdzonego, również zostało poddane kontroli sądu ( w zakresie czynu zart. 162 § 1 k.k.), który postanowieniem z dnia 18 listopada 2013r. utrzymał je w mocy ( III Kp 1491/13). W międzyczasie (w lipcu 2013r.) skierowany został do sądu subsydiarny akt oskarżenia w niniejszej sprawie, którymP. K.zarzucono popełnieni występku zart. 177 § 1 k.k.
Przypomnieć również należy, że zgodnie zart. 55 § 1 k.k.w razie powtórnego wydania postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania w wypadku, o którym mowa wart. 330 § 2, pokrzywdzony może w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o postanowieniu wnieść akt oskarżenia do sądu (…).Na użytek niniejszej sprawy nie jest konieczne obszerne cytowanie wybranych przykładów judykatury czy doktryny co do wykładni przesłanek określonych tym przepisem zwłaszcza gdy chodzi o pojęcie „powtórnego umorzenia”. Koniecznym jest wszak zasygnalizowanie, że w zaistniałym układzie procesowym pokrzywdzony nabył prawo do wniesienia skargi wyłącznie w odniesieniu do czynu kwalifikowanego zart. 177 § 1 k.k.(co prawidłowo opisano w subsydiarnym akcie oskarżenia), ale już poza zakresem sądu orzekającego pozostać musiała ( niezależnie od mankamentów dowodowych) ta część zajścia, jaka nastąpiła po potrąceniu pokrzywdzonego. Jak bowiem wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 listopada 2014r. (sygn. II K 109/14) Wprzypadku subsydiarnego aktu oskarżenia należy zachować szczególną ostrożność przy korektach opisu czynu. Przyznanie pokrzywdzonemu uprawnień oskarżycielskich w sprawach ściganych z urzędu doznaje ograniczeń, bowiem uzależnione jest od spełnienia przesłanek zart. 55 k.p.k., a zatem od faktu, czy doszło do powtórnego wydania przez prokuratora postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania w okolicznościach wskazanych wart. 330 § 2 k.p.k.Jednocześnie pokrzywdzony może wnieść subsydiarny akt oskarżenia tylko co do czynu, który zachowuje przymiot tożsamości z czynem, którego dotyczyły wskazane wyżej decyzje kończące postępowanie przygotowawcze.
Analizując zatem nie tylko samą kwalifikację prawną (art. 177 § 1 k.k.), ale przede wszystkim opis czynu, którego dotyczyło „powtórne umorzenie postępowania przygotowawczego”, zwłaszcza w kontekście wyodrębnienia kolejnego fragmentu zajścia jako czynu zart. 162 § 1 k.k.stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok był wadliwy choćby z tego powodu, że oskarżonemu przypisano zachowanie wykraczające poza treść subsydiarnego aktu oskarżenia. Uznanie bowiem, żeP. K.po wypadkuzbiegł z miejsca zdarzeniajest nie tylko dodatkowym elementem wzbogacającym opis tego samego czynu, który był przedmiotem dwukrotnego umorzenia postepowania oraz aktu oskarżenia, ale statuuje nowe ustawowe znamiona powodujące konieczność przywołania dodatkowo w podstawie prawnej skazaniaart. 178 k.k.Przypisanie oskarżonemu tak opisanego i kwalifikowanego występku stanowiło więc wyjście poza granice skargi, gdyż nie można uznawać, że zachowana została tożsamość czynu zarzucanego i przypisanego.
Przechodząc do omówienia obu apelacji na wstępie zaznaczyć trzeba, że ta, która pochodziła od oskarżyciela publicznego, skonstruowana została wadliwie – była bowiem wewnętrznie sprzeczna. Jeśli występek zart. 177 § 1 k.k.popełnić można poprzez umyślne lub nieumyślne naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, to ta druga postać winy jest bez wątpienia łagodniejszą (rzutującą choćby na ocenę stopnia szkodliwości społecznej). Jeśli zatem skarżony wyrok w tym zakresie nie zawierał precyzyjnego ustalenia, to mógł być interpretowany także jako stwierdzenie, że wspomniane naruszenie miało charakter umyślny. Domaganie się przez prokuratora zmiany wyroku poprzez wskazanie, że naruszenie reguł ostrożności nastąpiło „nieumyślnie”, było więc w rzeczywistości działaniem na korzyść oskarżonego ( wbrew temu co zaznaczono w petitum apelacji). Z oczywistych jednak względów, wobec kształtu orzeczenia sądu odwoławczego, uwzględnienie tego wniosku nie było możliwe, zaś dalsze ustosunkowanie do apelacji wywiedzionej przez prokuratora stało się bezprzedmiotowe.
Gdy chodzi o apelację obrońcy, okazała się zasadna, a na uwzględnienie zasługiwał wniosek o uniewinnienie oskarżonego.
Na wstępie należy zauważyć, że choć obrońca w pierwszej kolejności podniósł zarzut obrazyart. 424 § 1 k.p.k., to lektura uzasadnienia środka odwoławczego nie pozostawiała wątpliwości co do tego, iż w istocie kwestionował on nie tyle treść uzasadnienia wyroku, ile wadliwą ocenę dowodów i wnioskowanie na ich podstawie o winie oskarżonego – co wynikało właśnie z wywodów sądu meriti. Inaczej mówiąc – pisemne motywy orzeczenia były tylko wyrazem analizy materiału dowodowego i rozumowania sądu I instancji, które z niżej omówionych względów nie zasługiwały na aprobatę. Tak odczytany zarzut był słuszny.
Przypomnieć trzeba, że ustalenia faktyczne będące podstawą orzeczenia tylko wtedy mogą być uznane za prawidłowe, gdy zostały poczynione na podstawie rozważenia wszelkich, należycie ujawnionych okoliczności (art. 410 k.p.k.), przy respektowaniu reguły zawartej wart. 4 k.p.k.i poprzedzone oceną dowodów, uwzględniającą kryteria, o jakich mowa wart. 7 k.p.k.Tymczasem Sąd Rejonowy wymogom tym nie sprostał, bowiem prezentowana przezeń analiza materiału dowodowego nosi cechy dowolności, a wnioskowanie o winie oskarżonego nastąpiło z przełamaniem reguł określonych wart. 5 k.p.k.
Zaskarżony wyrok mógł być uznany za prawidłowy (w sferze faktów), gdyby zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób jednoznaczny i stanowczy kolejno wskazywał, że: w zdarzeniu uczestniczył pojazd markiA., stanowiący własność oskarżonego, aP. K.nie tylko samochodem tym się poruszał, ale też nim kierował w chwili potrącenia skutera, którym jechał pokrzywdzony. Tymczasem co do każdej z tych okoliczności zachodzą wątpliwości, występujące wprawdzie z różnym natężeniem, ale których suma nie pozwala odpowiedzialnie stwierdzić, że „wina oskarżonego została udowodniona” (art. 5 § 1 k.p.k.
Bez wątpienia dowodami najistotniejszymi dla ustalenia, jaki był drugi pojazd uczestniczący w kolizji ze skuteremW. G. (1), były zeznania tegoż świadka jak i opinia biegłego, wydana jeszcze na użytek sprawy 2 Ds. 370/13 Prokuratury RejonowejW.P.wW.. Rzecz jednak w tym, że żaden z wskazanych wyżej dowodów przeprowadzonych w niniejszej sprawie ani wszystkie łącznie nie pozwalają w sposób absolutnie pewny stwierdzić, że dokładnie ten pojazd uczestniczył w kolizji w dniu 3 lipca 2012 r., choć przeprowadzone w tym zakresie dowody czynią tę okoliczność faktyczną wielce prawdopodobną.
Wskazać należy, że świadekW. G. (1)przesłuchany w dniu 11 lipca 2012 r. zeznał, że uległ wypadkowi z pojazdem markiA. (...)koloru ciemnego onumerze rejestracyjnym (...)…, którego ostatnich dwóch cyfr nie pamięta (k. 16). Natomiast jak wynika z notatki policyjnej sporządzonej w dniu 3 lipca 2012 r. przez funkcjonariusza Policji młodszego aspirantaR. P., zaliczonej w poczet materiału dowodowego, pokrzywdzony podał rozpytującemu go funkcjonariuszowi Policji, że numer rejestracyjny pojazdu uczestniczącego w wypadku to(...). Dowodzi to pewnej niepewności w relacji pokrzywdzonego co do tego elementu – zrozumiałej, gdy zważyć na okoliczności zdarzenia (nagłość, wieczorowa pora). Dodatkowo wątpliwość tę pogłębia fakt, że osoba zgłaszająca wypadek na telefon interwencyjny podała, że pojazd miał numer rejestracyjny rozpoczynający się znakami: „WJ8..” ( k.11) Już to świadczy o tym, że osoby widzące pojazd, który następnie odjechał odmiennie zapamiętały jego dane identyfikacyjne. Nie można przy tym wykluczyć, że późniejsze uzupełnienie tych danych przezW. G.było efektem działań, podjętych przez niego w okresie pomiędzy wypadkiem, a przesłuchaniem, mających na celu samodzielne ustalenie sprawcy zdarzenia, które doprowadziły go do zauważenia pojazdu oskarżonego, zaparkowanego zwykle w pobliżu miejsca wypadku, gdyż oskarżony tam miezkał.
Jeśli chodzi o opinię biegłego z zakresu badania wypadków komunikacyjnych również nie daje ona 100 % pewności, że pojazd, należący doP. K.brał udział w przedmiotowym zdarzeniu. Sam biegły w końcowych Biegły w swoich ostatecznych wnioskach wskazał, że „identyfikacja indywidualna samochodu biorącego udział w wypadku z dnia 03.07.2012 r. naul. (...)nie jest możliwa z uwagi na przeprowadzoną po wypadku naprawę skutera”. Biegły jedynie wskazał, że jest możliwe grupowe przyporządkowanie uszkodzeń obu pojazdów, co nie daje pewności, a jedynie wysokie prawdopodobieństwo, że oba te pojazdy brały udział w tym samym zdarzeniu. Dodatkowo wątpliwości te potęguje fakt, że biegłyA. P.śladów na pojeździe oskarżonego, mogących pochodzić od kontaktu ze skuterem upatrywał po prawej stronie – z przodu i boku pojazdu ( vide: k. 64 – 65 dołączonych akt 2 Ds. 370/13). Tymczasem ze szkiców, sporządzonych świadków, którzy obserwowali miejsce zdarzenia tuż po potrąceniu wynika, że skutek znajdował się przed pojazdem, ale raczej po jego lewej stronie ( k. 124, 119, 115). Jednocześnie wskazać należy, że oskarżony wyjaśnił, jak doszło do powstania uszkodzeń, znajdujących się na należącym do niego samochodzie. Wbrew przy tym twierdzeniom sądu meiti, ani same podawane okoliczności wcześniejszej kolizji, ani przyczyna nie naprawienia uszkodzeń czy też odstąpienia od wzywania Policji – nie są całkowicie irracjonalne i niespotykane, a przez to – niezgodne z doświadczeniem życiowym.
Gdy chodzi o kolejne dwie ze wskazanych wyżej okoliczności faktycznych, to jest obecności na miejscu wypadku z dnia 3 lipca 2012r.P. K.oraz kierowania przez niego samochodem biorącym udział w zdarzeniu, Sąd I instancji mógł je teoretycznie ustalić tylko w oparciu o zeznaniaW. G. (1). Wbrew deklaracji Sądu zawartej w uzasadnieniu wyroku, za podstawę takich ustaleń nie mogły służyć wypowiedzi pozostałych świadków, gdyż nie tylko nie potrafili oni zidentyfikować osoby, którą każdy z nich dostrzegł, ale też znacząco różnili się w swych opisach. Analizując owe rozbieżności nie sposób odmówić racji obrońcy, twierdzącemu, że Sąd w sposób wybiórczy uwzględnił tylko te fragmenty, które mogłyby wesprzeć wersję pokrzywdzonego, pomijając szereg innych, ją podważających. Analizując z kolei depozycje pokrzywdzonego, sąd meriti nie dostrzegł pojawiających się w nich niekonsekwencji, a także pominął okoliczności podawane przez pokrzywdzonego, które mogły, choćby podświadomie, zniekształcić jego relacje czy wyniki okazania wizerunku oskarżonego.
Trzeba więc przypomnieć, że w dniu 28 września 2012r. przeprowadzono, w ramach prowadzonego dochodzenia, czynność okazania wizerunków, w toku której świadekW. G. (1)wytypował spośród czterech okazanych mu zdjęć mężczyzn sprawcę –P. K.. Wynik tej czynności oceniać trzeba jednak niezwykle ostrożnie, a to z następujących względów. Istotą czynności okazania jest to, że osoba rozpoznająca aktywizuje swoje spostrzeżenia tempore criminis, które to spostrzeżenia mają być faktyczną aktualizacją wrażeń i spostrzeżeń o zdarzeniu przestępnym z dnia tego zdarzenia. Ponadto czynność okazania zmierzająca do ewentualnego rozpoznania i zidentyfikowania określonego zapamiętanego obiektu, jest czynnością niepowtarzalną, niewtórną i wyczerpuje się przy jednorazowym kontakcie z obiektem lub wizerunkiem.
W niniejszej sprawie pokrzywdzony najpierw sam ustalił, na podstawie własnych obserwacji i rozpytania mieszkańców, który samochód miał – jego zdaniem – brać udział w zdarzeniu, a następnie przy tym samochodzie widział właściciela- czyli oskarżonego. Rozpytany na tę okoliczność podczas przesłuchania w dniu 26 stycznia 2013r. przyznał bowiem, że przed procesowym okazaniem widział mężczyznę przy samochodzie i wtedy dokładnie zapamiętał jego rysy. Nie można zatem wykluczyć, że świadek mimowolnie i mimo najlepszych chęci bycia szczerym i prawdomównym, na tyle zasugerował się wcześniejszym obrazem oskarżonego, że rozpoznał w gruncie rzeczy nie tyle uczestnika wypadku, ile właściciela ustalonego pojazdu. Tę wątpliwość wzmaga analiza pierwszych zeznań pokrzywdzonego, złożonych w dniu 11 lipca 2012r., a więc 8 dni po wypadku. Data ta jest o tyle istotna, że czas dzielący zdarzenie od momentu złożenia zeznań pozwolił pokrzywdzonemu na otrząśniecie się z pierwszych emocji, nerwów czy bólu i należy sądzić, że wówczas był on wstanie wypowiadać się racjonalnie i rzeczowo.
Podczas tego przesłuchania świadek zeznał więc, że „z samochodu wysiadł mężczyzna w wieku około 40 lat, nie wiem czy był kierowcą czy pasażerem. Podszedł do mnie i spytał czy nic mi się nie stało”, a następnie zeznał, że „z samochodu wysiadł również drugi mężczyzna, ale nie podchodził do mnie. Widziałem go z odległości kilku metrów. Miał około 180 cm wzrostu, krępej budowy ciała, ciemne włosy.Jego nie rozpoznam.” Ta wypowiedź samego pokrzywdzonego jest kluczowa dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy. Wynika z niej bowiem, że już po upływie kilku dni, rzeczowym przenalizowaniu sytuacji nie tylko nie potrafił on wskazać jednoznacznie, który z mężczyzn był kierowcą, a który pasażerem pojazdu, ale także nie przypomniał sobie żadnych cech, ułatwiających mu identyfikację tych osób. Dodał również, że zapamiętał tylko pierwsze trzy cyfry numerów rejestracyjnych , to jest(...)Tymczasem w dniu 21 sierpnia 2012r. jego ojciec zeznał, że „znalazł samochód” biorący udział w zajściu po pełnych numerach rejestracyjnych, zapamiętanych przez syna. W aktach dochodzenia znajduje się również pismo pokrzywdzonego (k. 193), świadczące o tym, że prowadził on swoistą „obserwację” oskarżonego, sugerując, że przebywa on w środowisku osób przyjmujących narkotyki czy popadających w konflikt z prawem. W tym stanie rzeczy, analizując jego kolejne wypowiedzi z dochodzenia i postępowania sądowego, w których podał, że na miejscu zdarzenia rozpoznał, jako kierującego pojazdem, oskarżonegoP. K., Sąd Rejonowy powinien był rozważyć, co stało się, że pokrzywdzony uprzednio kategoryczny w swych stwierdzeniach co do niemożności rozpoznania kierującego samochodem – tak diametralnie z mienił swe stanowisko.
Przepytany na tę okolicznośćW. G. (1)stwierdził, że „nie widziałem momentu, w którym te osoby wysiadały z samochodu, natomiast później ta osoba niższa podeszła do mnie widziałem też jak osoba druga stała przy otwartych drzwiach samochodu przy lewych drzwiach od strony kierowcy” oraz, że „wszystkie okoliczności wskazywały i wskazują na to, że właśnie ten mężczyzna prowadził pojazd w momencie potrącenia mnie, mówiąc o tych okolicznościach mam na myśli fakt, że stał przy otwartych drzwiach od strony kierowcy, następnie wsiadł do samochodu i zaparkował go od strony placu zabaw”. Z tej wypowiedzi wynika więc, że świadek nie widział jak mężczyźni wysiadają z samochodu, a jedynie wnioskował o tym na podstawie tego, gdzie potem zobaczył każdego z nich. Rzecz jednak w tym, że podczas pierwszego przesłuchania podał, iż osoba odpowiadająca rysopisowi oskarżonego stała od niego w odległości kilku metrów, nie precyzując, po której stronie pojazdu. Zważywszy na szkice, o których już była mowa i nakreślone w nich położenie skutera i samochodu, osoba, która łatwiej i szybciej mogła podejść do pokrzywdzonego (czyli blondyn o wzroście około 170 cm), był kierowca pojazdu. Zważywszy na to, że po potrąceniu zapewne kilka sekund zajęło pokrzywdzonemu zanim zorientował się co się stało,. Podniósł głowę i obserwował otoczenia, nie można wykluczyć, że kierujący ( być może bardzie przestraszony tym, co się stało) podszedł skontrolować stan zdrowia świadka, a w tym czasie oskarżony (nawet przy przyjęciu, że to on był drugim z mężczyzn) przeszedł na drugą stronę, aby przestawić pojazd i nie tarasować uliczki. Przecież sam pokrzywdzony podawał, że od momentu potrącenia czy zatrzymania pojazdu do momentu, gdy zobaczył te osoby minęło kilkanaście sekund. W ocenie Sądu był to czas wystarczający, aby mężczyźni znajdujący się w pojeździe przemieścili się w opisany powyżej sposób.
Zeznania przesłuchanych w sprawie innych świadków to jestP. G.,M. R.,K. L.,D. L.G. K. (1),A. Ł. (1),A. G. (1),A. Ł. (2)J. K., wbrew twierdzeniom sądu orzekającego wspierają wyłącznie wersji podawanej w toku postępowania sądowego przezW. G.. przeciwnie – nawet jeśli niektóre ich fragmenty mogłyby być tak odczytane, to inne świadczą o czymś zgoiła przeciwnym, mnożąc sygnalizowane wątpliwości.
W skrócie wypada więc przytoczyć najważniejsze z nich:
-K. L.– stwierdził, że widział wszystko z 5 pietra bloku, „w stronę leżącego podążało dwóch mężczyzn” (co przeczy twierdzeniom pokrzywdzonego, że podchodził tylko jeden, a może również wskazywać, że drugi obchodził w ten sposób samochód dookoła);
-D. L.– nie widziała nikogo wychodzącego z pojazdu;
-M. R.stwierdził, że z samochodu wysiadł mężczyzna, który szarpał pokrzywdzonego, a potem przeparkował pojazd ( a więc rozbieżnie z pokrzywdzonym, twierdzącym, że kto inny do niego podchodził, a kto inny odjechał samochodem);
-G. K. (1)– obserwujący zdarzenie z III pietra bloku, był pewien całkowicie, że kierowca w ogóle nie wychodził z samochodu (czyli nie widział 2 mężczyzn), a do pokrzywdzonego szedł mężczyzna od strony pasażera;
-G. K. (2)– z samochodu wysiadł pasażer, raczej młody , blondyn, zaś potem samochód odjechał i odjechał nim kierowca; kierowca nie wysiadał i te drzwi były chyba zamknięte ( gdyby tak było, ta w jaki sposób pokrzywdzony mógłby zapamiętać wzrost, sylwetkę i wiek drugiego z mężczyzn) ;
-A. Ł. (2)– drzwi od strony kierowcy NA PEWNO były otwarte, jeden mężczyzna stał przy osobie, która leżała, podniósł on leżącego, potem położył i odjechał samochodem ( czyli wtedy nie mogło być nikogo na miejscu kierującego, gdyż świadek nie mówi, aby wcześniej ta osoba się przemieściła; z kolei pokrzywdzony twierdził, że drugi mężczyzna - rzekomo oskarżony - , kierujący pojazdem w ogóle do niego nie podchodził);
-A. Ł. (3)– dwóch mężczyzn próbowało podnieść pokrzywdzonego, a potem ten potężniejszy cofnął i pojechał;
-A. G. (2)– obserwowała zajście z 6 pietra bloku – i zgłosiła je na numer interwencyjny Policji podając, że w wypadku uczestniczył samochódA.koloru ciemnego TRZYDRZWIOWY, widziała, że kierowca również wysiadał i był niższy od pasażera, zeznała r, że chyba pierwszy wysiadł pasażer i pasażer podszedł do pokrzywdzonego (co mogłoby być zbieżne z relacją pokrzywdzonego tyle tylko, że twierdził on, iż ta właśnie osoba była niższa, a co z kolei jest sprzeczne z wypowiedziąA. G.)
Przytoczone w skrócie relacje, jakimi dysponował sąd I instancji dowodzą tylko jednego, że w samochodzie, którym potrącony został skutek kierowany przez pokrzywdzonego jechało dwóch mężczyzn, różniących się wzrostem i posturą oraz kolorem włosów. Wszelkie inne elementy stanu faktycznego zostały nakreślone w tak odmienny sposób, że nie jest możliwe ich ustalenie w stopniu, wymaganym przezart. 5 k.p.k.do wydania wyroku skazującego.
Zgodnie zart. 5 § 1 k.p.k.oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem. Jakkolwiek sformułowana wart. 2 § 2 k.p.k.zasady prawdy materialnej wprowadza wkodeksie karnymwymóg opierania wszelkich rozstrzygnięć na zgodnych z prawdą ustaleniach faktycznych, tak podkreślić należy, że przez prawdziwe ustalenia faktyczne należy rozumieć ustalenia udowodnione, to jest takie gdy w świetle przeprowadzonych dowodów fakt przeciwny dowodzeniu jest niemożliwy lub wysoce nieprawdopodobny. Przy czym obowiązek udowodnienia należy odnosić jedynie do ustaleń niekorzystnych dla oskarżonego. Korzysta on bowiem z domniemania niewinności, a nie dające się usunąć wątpliwości zgodnie z zasadą in dubio pro reo zawartą wart. 5 § 2 kpkrozstrzyga się na jego korzyść (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2008 r., sygn. akt III KK 484/07). Z uwagi na powyższe zasady wydanie wyroku uniewinniającego jest konieczne zarówno wówczas, gdy wykazano niewinność oskarżonego, jak i wtedy gdy nie udowodniono, że jest on winny popełnienia zarzucanego mu czynu przestępnego. Tym samym wyrok uniewinniający musi zapaść również i w takiej sytuacji, gdy wskazywana przez oskarżonego teza jest co prawda nieuprawdopodobniona, ale też nie zdołano wersja przeciwna nie jest jedynie możliwą, nie została wykazana w sposób jednoznaczny i stanowczy.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy w trybieart. 437 § 2 k.p.k.zmienił zaskarżony wyrok i uniewinniłP. K.od popełnienia zarzucanego mu czynu.
Na podstawieart. 632 pkt 2 k.p.k.koszty postępowania przejął Skarb Państwa.
```yaml
court_name: Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
date: '2015-10-06'
department_name: VI Wydział Karny Odwoławczy
judges:
- Marek Wojnar
- Beata Tymoszów
- Włodzimierz Suwała
legal_bases:
- art. 157 § 1 k.k.
- art. 25 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym
- art. 413 § 2 pkt 1 kpk
recorder: prot. sądowy - stażysta Łukasz Sierdziński
signature: VI Ka 590/15
```