Sygn. akt II AKa 12/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 lutego 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi, II Wydział Karny, w składzie:

Przewodniczący:

SSA Krzysztof Eichstaedt (spr.)

Sędziowie:

SA Marian Baliński
SA Jacek Błaszczyk

Protokolant:

st.sekr.sądowy Łukasz Szymczyk

przy udzialeK. G., Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Łodzi
po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014 r.
sprawy
G. W.
oskarżonego zart. 157 §1 kkw zb. zart. 155 kkw zw. zart. 57a §1 kkw zw. zart. 11 §2 kk
na skutek apelacji wniesionych przez pełnomocnika oskarżycieli posiłkowychi obrońcę
od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku
z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II K 43/13
na podstawieart. 437 kpkiart. 438 pkt 2 kpk

1
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Płocku;

2
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. P.kwotę 3.062 (trzy tysiące sześćdziesiąt dwa) zł., tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oskarżycielom posiłkowym w postępowaniu odwoławczym łącznie z kosztami dojazdu na rozprawę apelacyjną.

Sygn. akt II AKa 12/14

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 11 października 2013r. wydanym w sprawie II K 43/13 Sąd Okręgowy w Płocku uznał oskarżonegoG. W.za winnego popełnienia przestępstwa wyczerpującego dyspozycjęart. 155 k.k.w zb. zart. 157§1 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.i za przypisane przestępstwo wymierzył oskarżonemu karę 3 lat pozbawienia wolności, orzekając jednocześnie o zaliczeniu na poczet orzeczonej kary okres tymczasowego aresztowania oraz o zadośćuczynieniu i zwrocie kosztów pogrzebuD. W.jego rodzicom, pozostawiając bez rozpoznania powództwo cywilne w zakresie dotyczącym przyznania renty (k. 839-842).
Wyrok sądu meriti w ustawowym terminie zaskarżył obrońca oskarżonego oraz pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych.
Obrońca oskarżonego zaskarżył wyrok sądu okręgowego w pkt 1 i 3 na korzyść oskarżonego, podnosząc zarzuty obrazy przepisów postępowania, błędu w ustaleniach faktycznych oraz rażącej niewspółmierności orzeczonej kary. W konkluzji obrońca oskarżonego wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1 poprzez wyeliminowanie z opisu czynu zdania „po czym ponownie co najmniej dwukrotnie uderzył go pięścią w twarz” i wymierzenie oskarżonemu kary 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres lat 5 oraz zmianę wyroku w pkt 3 poprzez pozostawienie powództwa cywilnego bez rozpoznania (zobacz szerzej zarzuty i wnioski apelacyjne k. 910-911).
Pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych zaskarżył wyrok sądu meriti w pkt 1 i 4 i zarzucił mu błąd w ustaleniach faktycznych, obrazę przepisów postępowania oraz rażącą niewspółmierność kary. W rezultacie podniesionych zarzutów pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie nieniejszej sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Płocku (zobacz szerzej zarzuty i wnioski apelacyjne k. 900-903).

Sąd apelacyjny zważył, co następuje:

Wniesione apelacje skutkować musiały uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem nieniejszej sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

Odnośnie apelacji obrońcy oskarżonego
Z lektury uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż najistotniejsze z punktu widzenia ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie były zeznania:P. M.,D. F.iJ. T.. ŚwiadekD. F., podczas konfrontacji zA. W.zeznał, iż będąc pierwszy raz przesłuchiwany w dniu 22 kwietnia 2012r. był pod działaniem leków psychotropowych, podając iż „te leki wziąłem po zdarzeniu zW.pomimo wypicia alkoholu” (k. 149 odw.). Dostrzec należy także to, iż przesłuchanieD. F.w dniu 22 kwietnia 2012r. rozpoczęło się o godz. 14.35 (k. 48), natomiast tego samego dnia o godz. 00.26 świadek ten był w stanie nietrzeźwości wynoszącej 0,93 mg/l. alkoholu w wydychanym powietrzu (k. 6). W zaistniałej sytuacji przyznać należy rację obrońcy oskarżonego, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo, iż zażyte przed przesłuchaniem środki psychotropowe w powiązaniu z alkoholem mogły mieć ujemny wpływ na depozycje w/wym. świadka, zwłaszcza iż świadek w trakcie przedmiotowej konfrontacji zeznał: „Ja sam czuję, że te leki mają wpływ na mój organizm. W dniu dzisiejszym odczuwam właśnie połączenie leków z alkoholem z soboty, dlatego też mam problemy z pamięcią – zaburzenia”.
Podkreślenia wymaga również okoliczność, iż świadekP. M.pierwszy raz był przesłuchany w szpitalu psychiatrycznym, w którym wówczas przebywał, zaś składając zeznania w postępowaniu przed sądem okręgowym został dowieziony przez policję do sądu celem złożenia zeznań, z przymusowego leczenia alkoholowego.

Z przepisuart. 192§2 k.p.k.wynika, iż w sytuacji gdy zachodzi wątpliwość co do stanu psychicznego świadka, jego stanu rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania lub odtwarzania przez niego postrzeżeń, sąd lub prokurator może zarządzić przesłuchanie świadka z udziałem biegłego lekarza lub biegłego psychologa. Pomimo fakultatywnego brzmieniaart. 192 § 2 k.p.k.przesłuchanie świadka z udziałem biegłego lekarza lub biegłego psychologa może być - a niekiedy nawet jest - wręcz obowiązkiem organu procesowego. W orzecznictwie podkreśla się, iż choroba alkoholowa powoduje, iż uprawnienie sądu przeradza się w obowiązek przesłuchania świadka z udziałem biegłego. Należy przy tym jednak podkreślić, że przedmiotem czynności i stanowiska zajętego przez biegłego biorącego udział w przesłuchaniu świadka na podstawieart. 192 § 2 k.p.k.nie może być ocena wiarygodności zeznań, lecz potwierdzenie lub wykluczenie występowania takich cech stanu psychicznego świadka w chwili czynu, które mogą wpływać na treść zeznań, albowiem rozpoznanie tego stanu, jak i ustalenie możliwości oraz rozległości jego wpływu na treść relacji świadka wymaga wiadomości specjalnych i uzasadnia czynności biegłego (wyrok SA w Lublinie z dnia 22 grudnia 2005r., II AKa 281/05, KZS 2006r., nr 6, poz. 97; zobacz także wyrok SN z dnia 23 listopada 1984r., Rw 445/84, OSNKW 1985r., z. 5-6, poz. 43).
W realiach nieniejszej sprawy w odniesieniu do świadkaD. F.okoliczność dotycząca brania leków psychotropowych w połączeniu z alkoholem, zaś w odniesieniu do świadkaP. M.okoliczność związana z pobytem w szpitalu psychiatrycznym w trakcie składania zeznań, w ocenie sądu apelacyjnego w sposób wystarczający uprawdopodobniły istnienie wątpliwości co do stanu psychicznego w/wym. świadków oraz zdolność postrzegania oraz odtwarzania przez nich postrzeżeń. Innymi słowy ujawniły się przekonywujące okoliczności uzasadniające w świetle doświadczenia życiowego i wskazań wiedzy przesłuchanie tych świadków w trybie przewidzianym przepisemart. 192§2 k.p.k.Nie uczynienie tego, stanowi naruszenie przywołanego wcześniej przepisu, co mogło całkiem realnie mieć wpływ na treść zapadłego w sprawie wyroku.
Zdaniem sądu meriti skoro żaden z organów procesowych prowadzących przesłuchanieD. F.(policja, prokurator, sąd) na żadnym etapie postępowania karnego nie powziął najmniejszych wątpliwości odnośnie jego zdolności do postrzegania, zapamiętywania i odtwarzania zdarzeń, to brak było podstaw do jego przesłuchania w trybieart. 192§2 k.p.k.
To, że organy procesowe nie uznały za wskazane przesłuchanie świadkówD. F.iP. M.z udziałem biegłego lekarza lub biegłego psychologa, nie oznacza wcale, iż potrzeba taka nie istniała. Wręcz przeciwnie w realiach nieniejszej sprawy, obiektywnie rzecz ujmując, istniała potrzeba przesłuchania w/wym. świadków w trybie przewidzianym przezart. 192§2 k.p.k.
W tym miejscu warto odnotować, iż obrońca oskarżonego na rozprawie w dniu 20 września 2013r. złożył m. in. wnioski dowodowe o dopuszczenie dowodu z biegłego z zakresu medycyny sądowej w celu uzyskania odpowiedzi na pytanie, jaki wpływ miało zażycie przezD. F.podanych przez niego leków oraz jaki wpływ na zeznania miało zażycie leków przezP. M., a także przesłuchanie świadkówD. F.orazP. M.z udziałem biegłego psychologa (k. 765 odw.). Sąd I instancji oddalił jednak wnioski dowodowe obrońcy oskarżonego jako nieprzydatne do ustalenia okoliczności, które zamierzała wykazać obrona (k. 785 odw.- 787). Oddalenie tych wniosków w ocenie sądu apelacyjnego stanowi rażące naruszenie przez sąd prawa do obrony, które oskarżony może realizować poprzez składanie wniosków dowodnych znajdujących uzasadnienie w okolicznościach sprawy. Ponadto należy pamiętać, iż katalog okoliczności uzasadniających oddalenie wniosków dowodowych wynika z treści przepisuart. 170§1 k.p.k.Zdaniem sądu apelacyjnego w przedmiotowej sprawie żadna z tych okoliczności nie występowała, a zatem brak było podstaw prawnych do oddalenia złożonych przez obrońcę oskarżonego wniosków dowodowych, o których mowa była wcześniej.
Rozpoznając przedmiotową sprawę sąd meriti uznając oskarżonego za winnego przypisanego mu czynu zasądził od oskarżonegoG. W.na rzecz każdego z powodów cywilnych kwoty po 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i cierpienia psychiczne. Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie dostarcza zaś jednoznacznego uzasadnienia zasądzonej kwoty. W uzasadnieniu brak jest argumentów, które sprawiły, iż sąd meriti zasądził na rzecz każdego z powodów cywilnych taką samą kwotę zadośćuczynienia, a nie dokonał jej zróżnicowania. Każdy z uprawnionych powinien bowiem być potraktowany w sposób indywidualny.

Odnośnie apelacji pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych
Wprawdzie sąd meriti poświęcił wiele miejsca rozważaniom dotyczącym przyjętej kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu, to jednak argumenty przytoczone przez pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych w pisemnym środku odwoławczym, zobowiązują, w przypadku oparcia stanu faktycznego na depozycjach świadków:D. F.,P. M.iJ. T., do bardziej wnikliwszego spojrzenia na ich zeznania poprzez pryzmat przestępstwa stypizowanego w przepisieart. 158§3 k.k.
Odnosząc się do powyższej kwestii warto dostrzec, iż z zeznańD. F.(k. 51 odw. – 52) wynika, iż : „Widząc jakW.bijeD., podbiegłem tam, chciałem rozbronićD.iW.. WtedyW.uderzył mnie z pięści w twarz na skutek czego przewróciłem się.W.powiedział abym ……, więc ja poderwałem się i uciekłem. Widziałem, że jeszcze mężczyzna o nazwiskuM.też chciał rozbronićD.zW., jednakżeW.też go uderzył”. Znamienne w kontekście zarzutów apelacyjnych pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych są także zeznaniaP. M., który zeznał: „Zobaczyłem, że w pewnym momencie ………., jak staryW.robi zamach i uderzaW.. ……W.w wyniku uderzenia przewrócił się na ziemię. Ja również dostałem, ale nie wiem od kogo. Ja też się przewróciłem. Zasłoniłem rękoma twarz. Widziałem, że bije mnie ten facet szpakowaty” (k. 241-242). Warto także przytoczyć zeznania świadkaJ. T., który zeznał: „Widziałem jakW.trafił pięścią w twarz dwa razyW..W.przewrócił się na drogę – kostkę. W tym czasie do nich podbiegłP. M., nie wiem jaki miał zamiar.M.uderzyłem w twarz żeby się nie wtrącał. Po moim zajściuM.zaraz odwrócił się i widziałem jakG. W.dwukrotnie uderzył w twarz leżącego na drodzeW.” (k. 29).

Wskazane powyżej w treści mniejszego uzasadnienia uchybienia sądu meriti są wystarczające do wydania przez sąd apelacyjny orzeczenia kasatoryjnego, dlatego też sąd II instancji nie był zobowiązany odnosić się do wszystkich zarzutów apelacyjnych, zwłaszcza że ich rozpoznanie w okolicznościach nieniejszej sprawy byłoby w niektórych sytuacjach przedwczesne, a w niektórych bezprzedmiotowe (argument wynikający bezpośrednio z treści przepisuart. 436 k.p.k.).
Ponowienie rozpoznając niniejszą sprawę sąd meriti po wcześniejszym ustaleniu dawki oraz rodzaju leków zażywanych przez świadkówD. F.iP. M.ustali przy pomocy biegłego, czy zażywane przez w/wym. świadków leki w ustalonych dawkach mogły mieć wpływ na treść składanych zeznań, a jeżeli tak to jaki, a także przesłucha tych świadków w trybie przewidzianym przez przepisart. 192§2 k.p.k.Jeżeli świadkowie się temu nie sprzeciwią, to pożądane byłoby poddanie świadków stosownemu badaniu psychologicznemu, o którym jest mowa wart. 192§4 k.p.k.
W przypadku oparcia stanu faktycznego na depozycjach świadków:D. F.,P. M.iJ. T., sąd meriti w sposób bardziej wnikliwszy, niż miało to miejsce przy obecnym rozpoznaniu sprawy, spojrzy na zeznania w/wym. świadków poprzez pryzmat przestępstwa, o którym mowa w przepisieart. 158§3 k.k.
Na zasądzoną od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych z urzędu kwotę 3.062 zł. składa się kwota 2.952 zł., tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oskarżycielom posiłkowym w postępowaniu odwoławczym (zobacz:§ 14 ust.2 pkt 5 i ust. 7 oraz §17 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz kwota 110 zł. tytułem zwrotu kosztów dojazdu na rozprawę apelacyjną przyjmując stawkę 0.50 zł. za kilometr (zobacz także zestawienie co do ilości kilometrów – k. 956). Wysokość stawki odpowiada stawce zgodnie z którą zwracane są koszty przejazdów dla sędziów mieszkających poza siedzibą sądu.
```yaml
court_name: Sąd Apelacyjny w Łodzi
date: '2014-02-25'
department_name: II Wydział Karny
judges:
- Krzysztof Eichstaedt
- Marian Baliński
- Jacek Błaszczyk
legal_bases:
- art. 157§1 k.k.
- art. 192 § 2 k.p.k.
- § 14 ust.2 pkt 5 i ust. 7 oraz §17 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
  28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez
  Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
recorder: st.sekr.sądowy Łukasz Szymczyk
signature: II AKa 12/14
```