وفي عام 1989 جلبت شعوب المنطقة، بعودتها إلى أوروبا&quot;، التنوع والخصب؛ والحيوية، والألغاز؛ فضلاً عن طموحاتها القديمة والجديدة، ودرس مفاده أن الانتقال من مجتمع مغلق إلى مجتمع مفتوح أمر ممكن ولكنه بالغ الصعوبة.
Národy žijící v tomto regionu vnesly v roce 1989 do svého „návratu do Evropy“ vlastní rozmanitost a bohatost, vlastní čipernost, záhady a vzpomínky i vlastní staré a nové tužby. A vnesly do něj také ponaučení, že přechod z uzavřené na otevřenou společnost je možný, ale zároveň i mimořádně složitý.