قد يبدو إن لحظة الشقاق السياسي التي تمر بها أوروبا اليوم ليست اللحظة المناسبة للتفكير في إنشاء هذا المشروع. إلا أن التاريخ يؤكد أن أوروبا، في لحظة الخطر، نجحت في الشروع في عملية شاملة لا سبيل إلى التراجع عنها، وأغفلت في نفس الوقت أية اعتبارات أخرى. ولقد أدرك مؤسسو أوروبا الأولون هذه الحقيقة، حين أخرجوا إلى النور فكرة إنشاء اتحاد الفولاذ والفحم الأوروبي: ولقد كان تشجيع الأعداء القدامى على حشد بعض من أقوى أدوات الحرب، بحجة تحقيق مصالحهم الاقتصادية، يشكل إستراتيجية نادرة الذكاء.
Historicky však Evropa uspěla tehdy, když v okamžicích nebezpečí zahájila nevratné procesy, které převažují nad všemi ostatními ohledy. Zakladatelé moderní Evropy tomu dobře rozuměli, když přivedli na svět myšlenku vytvoření Evropského společenství uhlí a oceli: povzbudit někdejší nepřátele ke společnému užívání části nejmocnějších nástrojů války pod záminkou rozvoje jejich hospodářských zájmů byla strategie nevšedního důvtipu.