The Prize is awarded in memory of Václav Havel, playwright, opponent of totalitarianism, architect of the Velvet Revolution of 1989, President of Czechoslovakia and the Czech Republic and an enduring symbol of opposition to despotism. Nominations of any individual, non-governmental organisation or institution working to defend human rights are taken into consideration. The Prize consists of a sum of €60 000, a trophy and a diploma.
2013 yılında ilk ödül Beyaz Rusya’lı (Belarus) Ales Bialiatski’ye verildi. Beyaz Rusya’da insan hakları aktivisti ve siyasetçi olmasından dolayı “vergi kaçırma” suçlamasıyla 4 yıl hapis cezası almış ve Beyaz Rusya cezaevlerinde 20 ay kalmıştı. Ancak suçlamaların Beyaz Rusya iktidarının Bialatski’yi siyaset arenasının dışında tutmak amaçlı geliştirildiği görüşünün uluslararası toplumda kabul görmesi nedeniyle uluslararası insan hakları kurumları yoğun bir kampanya yürüttü. Bu kampanya neticesinde Vaclav Havel Ödülü’ne layık görülerek Beyaz Rusya Hükümeti üzerinde yoğun baskı kuruldu ve beklenenden erken serbest bırakılması sağlandı.