SƆHƐWO BIANA BE
Aleke Mawɔ Aɖe Susu Ða Le Gbɔdɔnyawo Ŋu?
“Gbɔdɔnyawo tea ŋu va xɔa susu me nam zi ɖeka le vo me. Ðeko wòle abe ame bubu fe susue va le tago me nam ene.”—Vera.
“Ewɔna nam be manya wɔ gbeɖe be maɖe susu ɖa le gbɔdɔnyawo ŋu o. Ðeko wòdzena nam abe anɔ bɔbɔe nam wu be make nye abɔwo ahadzo abe xevi ene.”—John.
Ðe wò hã èsena le ɖokuiwò me abe Vera alo John enea? Ne nenemae la, ke nyati sia akpe ɖe ŋuwò.
Nu ka tae wòle vevie?
Ðekakpui aɖe si ŋkɔe nye Alex gblɔ be: “Nyruinye gblɔ nam be ne ɖe Mawu medi be míaɖi kɔ na míafe gbɔdɔdɔ fe dzodzro o la, anye ne made dzodzro ma mía me o.”
Nya si Alex nyrui gblɔ la fe akpa aɖe le eme—Mawue na gbɔdɔdɔ fe dzodzrowo mí, eye susu nyui aɖe tae. Esi Mawu na gbɔdɔdɔ fe ŋutetewo mí tae amegbetɔfomea gakpɔtɔ li ɖo. Ke nu ka tae wògahiã kokoko be nàdze agbagba aɖe susu ɖa le gbɔdɔnyawo ŋu? Susu nyui eve aɖewoe nye esiawo:
Biblia fia mí be Mawu fe tameɖoɖoe nye be ŋutsu kple nyɔnu siwo ɖe wo nɔewo la koe kpɔ mɔ adɔ kple wo nɔewo.—1 Mose 1:28; 2:24.
Ne èlɔ̃ ɖe Biblia me nya ma dzi eye nèkpɔtɔ nye tre evɔ nèbua gbɔdɔnyawo ŋu la, ɖeko nànɔ fu ɖem na ɖokuiwò. Ate ŋu ana gɔ̃ hã be nàva fo ɖokuiwò ɖe gbɔdɔdɔ fe agbe gbegblẽ nɔnɔ me—evɔ ame geɖe siwo ɖe afɔ ma gblɔ emegbe be eve yewo ŋutɔ.
Ne èɖea susu ɖa le gbɔdɔnyawo ŋu la, àsrɔ̃ ɖokuidziɖuɖu, eye esia akpe ɖe ŋuwò le agbemenya bubuwo me.—1 Korintotɔwo 9:25.
Nɔnɔme nyui ma le vevie ŋutɔ be nàkpɔ dzidzedze fifia kple le etsɔme siaa. Le nyatefe me la, numekulawo va de dzesii be enɔa bɔbɔe na ɖevi siwo ɖua wo ɖokuiwo dzi la be woafo asa na lãmesẽkuxi aɖewo, gakuxi sesẽwo kple nu vlo wɔwɔ le wofe tsitsime. a
Nu ka tae wòsesẽna nenema gbegbe ɖo?
Míafe lãmetsi siwo nana gbɔdɔdɔ dzroa mí le dzɔdzɔme nu kpakple ale si ame akpa gãtɔ foa nu tso gbɔdɔnyawo ŋui la ate ŋu ana wòasesẽ na wò be nàɖe susu ɖa le gbɔdɔnyawo ŋu.
“Television dzi wɔna ɖe sia ɖe nana wòdzena abe ɖe gbɔdɔdɔ do ŋgɔ na srɔ̃ɖeɖe nye nu nyui eye megblẽa naneke le ame ŋu o ene. Esi wonana wòdzena abe gbɔdɔdɔ manɔsenu megblẽa naneke le ame ŋu o ene ta la, eva nɔa bɔbɔe be ame nanɔ gbɔdɔnyawo ŋu bum.”—Ruth.
“Mesenɛ nye dɔwɔhatiwo nɔa gbegblẽnyawo gblɔm zi geɖe, eye esia wɔnɛ be nye hã medina be manya nu geɖe tso gbɔdɔnyawo ŋu. Wonana gbɔdɔdɔ manɔsenu dzena nu nyui ale gbegbe be esesẽna be nàbui be enye nu gbegblẽ.”—Nicole.
“Ele bɔbɔe be nàɖe ŋu ɖi ne èle fotowo kpɔm le Internet hahoo kadodowo dzi. Foto ɖeka pɛ si ku ɖe gbɔdɔdɔ ŋu kpɔkpɔ gɔ̃ hã ate ŋu atsi susu me na wò ale gbegbe be ate ŋu asesẽ ŋutɔ be nàŋlɔe be!”—Maria.
Nu vovovo mawo ate ŋu ana nàse le ɖokuiwò me abe apostolo Paulo ene. Eŋlɔ bena: “Ne medi be mawɔ nu si sɔ la, nu vɔ̃ɖi wɔwɔ fe didi nɔa menye.”—Romatɔwo 7:21.
Nu si nàte ŋu awɔ
Tsɔ wò susu ɖo nu bubuwo ŋu. Dze agbagba nànɔ nu bubu siwo meku ɖe gbɔdɔdɔ ŋu o ŋu bum. Nu siawo fe ɖewo ate ŋu anye dɔ aɖe si nàwɔ atsɔ ado dzidzɔ na ɖokuiwò, kamedefefewo alo nu bubu ɖe sia ɖe si ate ŋu ana nàɖe susu ɖa le gbɔdɔdɔ ŋu. Ðetugbui aɖe si ŋkɔe nye Valerie gblɔ be: “Biblia xexlẽ kpena ɖe ame ŋu. Biblia me nyawo ku ɖe Mawu ŋu, eya ta ne èle nu siwo ku ɖe Mawu ŋu ŋuti bum la, asesẽ be nàgabu nu bubuwo ŋu.”
Ele eme be nu siwo ku ɖe gbɔdɔdɔ ŋu ava susu me na wò ya. Gake ne edzɔ alea la, wò ŋutɔe atia nu si nàwɔ tso susu mawo ŋu. Ŋutete le ŋuwò be nàɖe susu mawo ɖa le tame, ne ètiae be yeawɔe nenema.
“Ne nu siwo ku ɖe gbɔdɔdɔ ŋu va susu me nam la, medzea agbagba trɔa susu ɖe nu bubuwo ŋu. Medzea agbagba hã be made dzesi nu si na susu ma va tame nam—ɖewohĩ ha aɖe alo foto aɖe si wòle be maɖe ɖa le nye mɔ̃ dzi ye.”—Helena.
Biblia fe mɔfiame: “Nu siwo katã le dzɔdzɔe, nu siwo katã le dzadzɛ . . . la, minɔ nu siawo ŋu bum.”—Filipitɔwo 4:8.
Tia xɔlɔ̃ nyuiwo. Ne xɔ̃wòwo foa nu tso gbɔdɔnyawo ŋu zi geɖe la, asesẽ na wò be nànɔ dzadzɛ le susu me.
“Esime menye fewuivi la, esesẽna nam ŋutɔ be maganɔ nu gbegblẽwo ŋu bum o, eye ame siwo medea ha kplii koŋ gbɔe esia tso. Ne èle ame siwo dea dzi fo na wò be nàɖi kɔ na dzodzro vɔ̃wo dome la, wò susu ava nɔ wò seselelãmewo koŋ ŋu, eye ɖeko esia nana dzodzro vɔ̃wo nu gasẽna ɖe edzi.”—Sarah.
Biblia fe mɔfiame: “Ame si zɔna kple nunyalawo la, adze nunya, ke ame si dea ha kple bometsilawo la, eme manyo nɛ o.”—Lododowo 13:20.
Ƒo asa na modzakaɖeɖe siwo menyo o. Nu siwo ku ɖe gbɔdɔnyawo ŋu xɔ afe ɖe modzakaɖeɖe siwo li egbea la fe akpa sia akpa me. Nicole gblɔ be: “Hadzidziwoe kpɔa ŋusẽ ɖe dzinye wu. Wotea ŋu nyɔa dzodzro sesẽwo ɖe menye ale gbegbe be ɖeko wòwɔna nam abe wo dzi manya ɖu gbeɖe o ene.”
“Meva nɔ film kple television dzi wɔna siwo me wowɔa gbɔdɔnuwo le la kpɔm. Kaka mava nya la, gbɔdɔnuwo sɔŋ koe xɔ susu me nam. Enɔ bɔbɔe nam be made dzesii be nu siwo kpɔm menɔ la gbɔe wòtso. Esi medzudzɔ film kple television dzi wɔna mawo kpɔkpɔ ko la, gbɔdɔnuwo megaxɔ susu me nam o. Modzakaɖeɖe nyuiwo tiatia wɔe be avu si wɔm menɔ be madzudzɔ susu manyomanyowo ŋu bubu la va nɔ bɔbɔe nam wu kura.”—Joanne.
Biblia fe mɔfiame: “Migana woayɔ gbɔdɔdɔ manɔsenu kple makɔmakɔnyenye aɖeke fomevi alo ŋukeklẽ ŋkɔ gɔ̃ hã le mia dome o.”—Efesotɔwo 5:3.
Nya vevitɔ: Ame aɖewo susuna be kɔɖiɖi na yewofe gbɔdɔdɔ fe dzodzrowo le vevie ale gbegbe be mele be yewoaɖu edzi o, eye yewomate ŋui hã o. Gake nya si Biblia gblɔ la to vovo. Biblia fe nufiafia si nye be míate ŋu aɖu míafe tamesusuwo dzi la dea bubu mía ŋu.
Biblia fe mɔfiame: “Minɔ miafe tamesusu fe nɔnɔme si kpɔa ŋusẽ ɖe mia dzi wɔm yeyee.”—Efesotɔwo 4:23.
a Ele na srɔ̃tɔwo hã be woaɖu wo ɖokuiwo dzi, eye esia nye susu nyui bubu si tae wòle be nàsrɔ̃ ɖokuidziɖuɖu esime nèkpɔtɔ nye tre.
ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn