Ƒudzixe Wɔnuku La
TSÃA, wosusu be fudzixe sia fe ʋuʋu tso Artik nutoa me yi Antaktika kple tɔtrɔ gbɔ nyea kilometa 35,200. Ke hã, nyitsɔ laa fe numekuku aɖe fia be mɔ si xe siawo zɔna didi wu ale si wosusui.
Wotsi mɔ̃ suesuesue aɖewo (geolocators) ɖe xe siawo dometɔ aɖewo ŋu. Mɔ̃ siwo wotsi ɖe wo ŋu siwo fe kpekpeme le abe abui tɔ ene la na wokpɔe be xe siawo dometɔ aɖewo zɔ mɔ kilometa 90,000 kloe yiyi kple gbɔgbɔ, woawoe nye lã siwo zɔ mɔ didi wu si wonya. Wo dometɔ ɖeka dzo yi didife abe kilometa 96,000 sɔŋ ene! Nu ka tae akɔntabubua trɔ?
Afi ka kee wodze wofe mɔa zɔzɔ gɔme tsoe o, womezɔa mɔa tẽe o. Abe ale si wòdze le fotoa me ene la, ne woto Atlantik fua dzi la, mɔzɔzɔa glɔ̃na abe ŋɔŋlɔdzesi si nye S ene. Nu ka tae? Elabena wowɔa afi si yaa trɔ ɖo la ŋu dɔ.
Le wofe agbenɔfe si nye fe 30 me la, fudzixe siawo zɔa mɔ si fe didime wu kilometa 2,400,000. Esia asɔ kple mɔzɔzɔ yi dzinu dzi yiyi kple gbɔgbɔ zi etɔ̃ alo ene! Numekula aɖe gblɔ be: “Xe sia si fe kpekpeme wu gram 100 vie ko la fe nuwɔna wɔ nuku ŋutɔ.” Tsɔ kpe ɖe eŋu la, agbalẽ aɖe (Life on Earth: A Natural History) gblɔ be esi xe siawo nɔa Artik kple Antaktika nutoawo me le dzomeŋɔli ta la, “wokpɔa kekeli wu lã bubu ɖe sia ɖe fe sia fe.”
ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn