Ðe Wò Afɔkpawo Sɔ Wò Nyuiea?
Ðe Wò Afɔkpawo Sɔ Wò Nyuiea?
“Ame aɖeke menya afisi afɔkpadola le veve sem le o, negbe eya ŋutɔ ko.”—ROMA NUNYALA AÐEE GBLƆE.
ƔEKAƔIE nye zi mamlɛ si nèfle afɔkpa? Alekee wosɔ wòe? Wona nèvo le wo mea? Ɣeyiɣi didi kae wòxɔ hafi nète ŋu tia wo? Alekee nudzrala alo amesi kpe ɖe ŋuwò nèdo wo kpɔ la tsɔ ɖe le eme na wòe? Afɔkpa fe atsyã koŋue na nèflea, eye menye alesi woasɔ wò tae oa? Alekee nèkpɔ woe vaseɖe fifia? Ðe wovea afɔ fe afi aɖe na wòa?
Afɔkpa fefle mele bɔbɔe nenema gbegbe o. Eye esi asɔ ame nyuie kpɔkpɔ ate ŋu asesẽ ŋutɔ. Nukatae wòle nenema ɖo?
Esi Asɔ Ame Nyuie Kpɔkpɔ
Gbã la wò afɔ kae lolo wu—ɖusifɔe loo alo miafɔ yea? Ðe nèsusu be wo katã sɔa? Gbugbɔ bu eŋu kpɔ! Nu bubu si hã ŋu wòle be woabu enye be dzidzemɔnu enee li na afɔkpa fe sɔsɔ na afɔ ɖesiaɖe: afɔkpaa fe ame sɔsɔ ne wonɔ anyi, efe ame sɔsɔ ne wotso ɖe tsitre nu, efe ame sɔsɔ ne wodoe le azɔli zɔm, kple dzoxɔxɔ si wonana ame ne dzoxɔxɔ li alo fafa li. Vovototo kawoe le wo dome?
Agbalẽ si nye Professional Shoe Fitting gblɔ ku ɖe afɔkpa fe ame sɔsɔ le anyinɔfe ŋu be: “Eyae nye esi sɔa ame le anyinɔfe (esime eflela nɔ anyi).” Abe alesi nyagbɔgblɔ “ne esɔ ame le tsitrenu” fia ene la, wokpɔnɛ ne amea doe le tsitrenu. Tsitrenu nɔnɔ trɔa ame fe afɔ fe lolome kple nɔnɔme. Numekugbalẽ si fe nyawo míeyɔ va yi la gblɔ be: “Ne woagblɔe tututu la, afɔ la nyea fu kple fuxlɔ̃e siwo me gbɔdzɔ ne míele anyinɔfe, gake ‘hesẽna’ enumake ne wotso ɖe tsitrenu, si wɔnɛ be afɔ ɖeka ma fe nɔnɔme trɔna.” Gake edzidzemɔnu eve bubuwo gali.
Afɔkpa fe ame sɔsɔ ne wodoe le azɔli zɔm enye esime wodoe le nane wɔm—ne wole zɔzɔm, ne wole du fum, ne wole dzodzom, alo wole kame dem kplii. Esia “wɔnɛ be afɔa fe didime, nɔnɔme, kple lolome fe tɔtrɔ vovovoawo dzena.” Efe ame sɔsɔ fe mɔnu eneliae nye alesi wòasɔ afɔ na ame le ya me fe tɔtrɔ vovovo me siwo nye dzoxɔxɔ, fafa, kple ne tsi le ya me me. Nusiawo ate ŋu ana afɔ nalolo ɖe edzi alafa memama 5. Mewɔ nuku o be esia tae ame fe dzi dzea eme ne woɖe afɔkpa le ŋkekea fe nuwuwu ɖo, vevietɔ ne esi mesɔ ame o ye wodo! Eye zi geɖe la, alea wòdzɔnae.
Alekee Wodzidzea Wò Afɔe?
Ƒe gbogbo aɖewoe nye esia si Eric flea afɔkpa si fe didime nye ewo kple afã alo 11, si fe kekeme nye vedomesitɔ. Le ɣeyiɣi siawo ke me la, efe agblɔfɔkui to kɔ eye fe yeye tona ɖe efe mia degblefetsua te. Efe afɔdɔdala ɖo aɖaŋu nɛ be wòana afɔkpadzidzela bibi aɖe nadzidze efe afɔwo. Ewɔ nuku na Eric esi wòva kpɔe dze sii be afɔkpa si mave afɔ na ye o si wòle be yeanɔ feflem hafi fe didimee nye 12 kple afã, efe kekeme nanye A tɔ! “A” fia afɔ lɛtɔwo tɔ. Gake ɖe dzidzeme eve, siwo nye didime kple kekeme ɖeɖeko sɔ gbɔ be woana woakpɔ esi asɔ na amea? Alekee wòle be nàdzidze wò afɔwoe?
Dɔwɔnu nyanyɛ aɖe si wozãna le dukɔ aɖewo me tsɔ dzidzea afɔ fe nɔnɔme enye Brannock fe dzidzenu. (Kpɔ fotoa ɖa.) Woate ŋu azãe atsɔ anya dzidzeme etɔ̃: afɔ bliboa fe didime, tso afɔkpodzi va ɖo afɔbidɛawo fe kpefe, kple afɔbidɛawo fe kpefe fe kekeme. Nyatefee, afɔ ɖesiaɖe kple efe nɔnɔme kple lolome. Susu nyui sia tae míedoa afɔkpawo kpɔna hafi flea wo ɖo. Afisiae wòle be míakpɔ nyuie le. Ðe nèsɔ afɔkpa aɖe si dzɔ dzi na wò vevie kpɔa, eye kaka nàkpɔ ko wole afɔ vem na wòa? Afɔkpadzrala la gblɔ be: “Eme ava agblɔ. Wò afɔ ava sɔ eme.” ȃlee eye le edodo ŋkeke alo kwasiɖa ʋɛ aɖewo megbe la eva le vewòm be yeflee. Eye kaka nàkpɔ koa wò afɔbidɛwo to kɔ, fe yeyewo to ɖe egɔme, alo degblefetsuawo to kɔ!
Ðe Nèle Kekem Ðe Esi Asɔ Afɔ na Wò Nyuie la Ŋua?
Ðe wòate ŋu akpɔ afɔkpa nyuitɔa? Agbalẽ si nye Professional Shoe Fitting ɖo eŋu kpuie be ao. Nukatae? “Etso kuxi gbogbo aɖewo siwo dzi manya ɖu bɔbɔe o gbɔ. . . . Ame aɖeke meli si fe afɔ eveawo fe lolome, kple efe nɔnɔme sɔ alo wɔa dɔ pɛpɛpɛ o.” Eyata ne afɔkpa aɖe sɔ na wò afɔ lolotɔ hã la, masɔ na evelia tututu o. “Esia mefia be mate ŋu akpɔ afɔkpa si asɔ na wò o, ke boŋ ɖeko wòle be míanɔ ŋudzɔ ɖe nya alo nukpɔsusu si nye afɔkpa ‘nyuitɔ’ la ŋu.”
Ne èdi be yeakpɔ afisi wò afɔwo miana wò le afɔkpa me la, ke lé ŋku ɖe wò afɔkpa xoxo aɖewo ŋu kpɔ. Lé ŋku ɖe nusi wotsɔ ɖo afɔkpa me ŋu. Efe afikae nèkpɔ be enyi wu? Zi geɖe la, àkpɔ dzesiawo le afɔkpodzia nɔfe, afɔkpodzia megbe, kple afɔbidɛawo fe kpefe. Nukae esia fia? Esia fia be “afɔkpa fe akpa aɖewo mesɔ kple afɔa fe tefe mawo o. Efe akpa aɖewo nyina vevie gake akpa bubuawo ya menyina kura o.”
Ele vevie be woawɔ afɔkpakadefea gɔ̃ hã be nàvo. Ðe nède dzesii be wowɔa afɔkpakadefewo ɖe atsyã vovovowo mea? Le bal tɔ tɔgbewo gome la, wohea afɔkpakadefe evea kpena le gɔmea womiana. Gake ne lã sɔ gbɔ le wò afɔ ŋu la ekema blucher tɔ tɔgbee asɔ na wò wu, elabena efe afɔkpakadefe evea mekpena o. (Kpɔ nɔnɔmetata ɖa.) Nukata numeɖeɖe sia le vevie ɖo? Numekugbalẽ ma gagblɔ be: “Zi geɖe la afɔkpodzi fe ame veve le afɔkpa me geɖe alo akpa gãtɔ tsoa alesi afɔkpa mia ame akpa le afɔta, si wɔnɛ be afɔkpodzia miana le afɔkpa fe megbe gbɔ.”
Ke Nyɔnuwo fe Afɔkpa Zɔ Kɔkɔwo Ya Ðe?
Afɔkpa zɔ kɔkɔ siwo nyɔnuwo lɔ̃a dodo nana wosea veve le ŋutilã fe akpa vovovowo. Afɔkpa zɔ kɔkɔ dodo trɔa alesi wòle be ame nanɔ le tsitrenu eye wònana wobina yia ŋgɔgbe zi geɖe, si ganana be kloa glɔ̃na ɖe edzi wu be ametia nate ŋu adzɔ. Afɔkpa zɔ kɔkɔ dodo nana sobo liana, si wɔnɛ be wòdzena nyuie wu.
Esia ta afɔkpa fe zɔe nye nyɔnuwo fe afɔkpa fe akpa vivietɔ kple nusi koŋ nana wofe dzi dzea eme alo esi nana womevona o. Professional Shoe Fitting gblɔ be susu vevi etɔ̃ tae wodoa afɔkpa zɔ kɔkɔwo ɖo: ‘(1) “amedzidede,” le kpɔɖeŋu me be wòadzi ame fe kɔkɔme ɖe edzi, (2) hena atsyɔ̃ɖoɖo—esia nyea atsyã yeye si wogade afɔkpa ŋu, kple (3) enana dzedzeme nyona ɖe edzi—le kpɔɖeŋu me be wòana nyɔnu fe afɔ fe dzedzeme nanya kpɔ ɖe edzi.’
Ele be nyɔnuwo natsi dzi ɖe alesi gbegbe afɔkpaa fe zɔ xae ŋu, si fia afisi ametia fe kpekpe nɔna na afɔkpodzia. Ne ame fe kpekpeme va le afɔkpaa fe zɔa ŋgɔ alo va le emegbe la ate ŋu ahe afɔku vɛ. Nukatae wòle alea ɖo? Elabena ate ŋu ana afɔkpaa fe zɔa nagli eye woadze anyi vevie.
Numedzodzro kpui sia na eme va kɔ fã be afɔkpa si sɔ kpɔkpɔ xɔa ɣeyiɣi vi aɖe kple ɖewohĩ ga geɖe wu, le esi afɔkpa nyui wɔwɔ bia ɣeyiɣi geɖe ta. Gake zi geɖe la afɔkpa si nèdona te ŋu wɔa akpa vevi aɖe le wò dzidzemekpɔkpɔ kple wò lãmesẽ me nɔnɔ gɔ̃ hã ŋu. Eyata megayɔ o. Di dzidzeme si asɔ. Xɔ dzigbɔɖi. Mègana atsyã siwo le tsia dzi alo wofe dzedzeme naflu wò o.
[Aɖaka si le axa 29]
Nu Vevi Siwo Ŋu Nàlé Ŋku Ðo Ne Èle Afɔkpa Ƒlem
William A. Rossi kple Ross Tennant ɖo aɖaŋu siwo gbɔna la le wofe agbalẽ si nye Professional Shoe Fitting me.
“Tameɖoɖo si tae wodzidzena afɔa menye be woakpɔ afɔkpa si asɔ pɛpɛpɛ na ame abe alesi wosusunɛ ene o.” Ke nukatae? Nusitae nye be nu vovovowo ate ŋu akpɔ ŋusẽ ɖe efe lolome dzi le kpɔɖeŋu me, abe afɔkpaa fe zɔ fe kɔkɔme, efe atsyã, aɖaŋu si wotsɔ wɔe, nusiwo wotsɔ wɔe, kple dɔwɔfe si wɔe. Esia le alea egbea vevietɔ esi dukɔ geɖewo va le afɔkpa wɔm kple dzidzenu vovovowo ta.
Ne wole wò afɔ dzidzem la, he afɔwuia fe afɔnu do ɖe ŋgɔ be afɔbidɛawo nagaglɔ̃ ne woawɔ vodada le afɔa dzidze me o.
Aleke wòle be woadzidze wòe—ne èle anyinɔfe loo alo le tsitrenu? “Afɔkpa flela abui be anyinɔnɔ woadzidze ye enye mɔ bɔbɔetɔ.” Enana wowɔa vodada ne wole edzidzem. Eyata anyo be nànɔ tsitrenu hafi woadzidze wò afɔ. Ẽ, dzidze afɔ eveawo. Megatsɔe be miafɔ lae anye gãtɔ o. Dzidze evea siaa!
“Afɔkpadzidze nye aɖaŋudɔ si aɖaŋudɔwɔla bibi siwo lɔ faa be yewosubɔ amewo la wɔna eye amesiawo wɔa dɔ kple fiasetɔ gbogbo aɖewo eye wonya vevienyenye si le afɔkpadzidze nyuie ŋu.”
[Nuwo fe nɔnɔmewo siwo le axa 28]
(Edze nyuie le agbalẽa ŋutɔ me)
Afɔkpa fe akpa vovovowo
afɔkpata
afɔkpameɖonu
zɔgɔmeɖonu
afɔkpazɔŋukpa
afɔkpagɔmekpa
afɔtatsyɔkpa
afɔkpodzi gɔmeɖonu
kadefekpa
kadefe tekpefe
afɔnutsyɔkpa
afɔkpazɔ
afɔkpatafli
afɔtatsyɔkpa
egɔmeɖonu
afɔkpagɔmekpa
[Nɔnɔmetata siwo le axa 29]
Brannock fe dzidzenu
[Nɔnɔmetata si le axa 30]
Atsyã adre siawo dzie afɔkpa bubuwo wɔwɔ nɔ te ɖo
[Nɔnɔmetata siwo le axa 30]
Afɔkpakadefea fe atsyãwo
Blucher
Bal
ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn fon_Latn ewe_Latn fon_Latn fon_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn fon_Latn fon_Latn fon_Latn ewe_Latn ewe_Latn fon_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn deu_Latn mos_Latn