NU NYUI SIWO LE MÍAƑE NUDZRAÐOƑE
Sinima Si Tu Amewo Ƒe Xɔse Ðo La Xɔ Ƒe 100
“Esia ya, eɖi Nɔviŋutsu Russell wu ale si wòle ne èkpɔe ŋkume-kple-ŋkume!”
—Ame aɖe si kpɔ “Xexemewɔwɔ fe Fotoɖeɖefia” la le fe 1914 me.
ƑE SIA mee “Xexemewɔwɔ fe Fotoɖeɖefia” fe gbãtɔ la xɔ fe 100. Enye sinima si ŋu wotrɔ asi le be wòana amewo naxɔe ase be Mawu fe Nyae Biblia nye. Le ɣeyiɣi siwo amedzɔtsolãme, ɖeklemiɖeɖe kple ɖikeke gblẽ ame geɖe fe xɔse dome me la, “Fotoɖeɖefia” la do Yehowa ɖe dzi be eyae nye Wɔla la.
Nɔviŋutsu Charles T. Russell, si nɔ ŋgɔ xɔm na Biblia Nusrɔ̃viwo, nɔ mɔ nyuitɔ si dzi woato akaka Biblia me nyatefea kabakaba la dim kutrikukutɔe. Biblia Nusrɔ̃viawo nɔa agbalẽwo zãm tsɔ nɔa gbefã ɖem fe blaetɔ̃ kple edzivɔwoe nye ema. Azɔ wofe susu trɔ ɖe mɔnu yeye aɖe ŋu
WOTO SINIMA DZI KAKA NYA NYUIA
Le fe 1890-awo me la, woto sinima siwo ŋu gbeɖiɖi mekpe ɖo o la wɔwɔ vɛ. Le keke fe 1903 me ke la, woɖe sinima aɖe si ku ɖe mawunya ŋu le New York City gbedoxɔ me. Eya ta woto sinima vɛ etefe medidi kura hafi Nɔviŋutsu Russell dze “Fotoɖeɖefia” wɔwɔ gɔme le fe 1912 me o. Ede dzesii be woate ŋu ato mɔnu sia dzi akaka Biblia me nyatefea geɖe wu agbalẽwo zazã ɖeɖe ko.
“Fotoɖeɖefia” la xɔa gafofo enyi, eye woɖenɛ le akpa ene me. Biblia me nufo kpui 96 siwo nufola aɖe si wonya nyuie eye amewo dzea si efe gbe bɔbɔe ɣemaɣi xlẽ wolé ɖe mɔ̃ dzi la kpe ɖe ɖeɖefiaa ŋu. Wofo ha siwo wotsɔ hafonu vovovowo fo la hã ɖe edzi. Mɔ̃ŋutinunyalawo nɔa nufo kple ha siwo wolé ɖe agba dzi fom wòsɔna ɖe foto siwo le amadedewo me kple Biblia me ŋutinyawo fe filmawo dzi pɛpɛpɛ.
“Sinima la dze egɔme tso ɣletiviwo wɔwɔ dzi va se ɖe Kristo fe Ƒe Akpe Ðeka Dziɖuɖua fe tafofo le ŋutikɔkɔe me dzi.”—F. Stuart Barnes, si xɔ fe 14 le fe 1914 me
Wofle foto kple film siwo wotsɔ wɔ sinimaa la dometɔ geɖe tso fotodɔwɔfewo gbɔ. Míafe nutala bibi siwo le Philadelphia, New York, Paris kple London ta fotoawo ɖe ahuhɔ̃ewo kple filmwo dzi ɖekaɖeka. Wota nu siwo wotsɔ wɔ sinima la dometɔ geɖe le Betel Nutafe hã. Eye zi geɖe la, woawoe gbugbɔ taa esiwo gbã. Azɔ hã, wona Betel fomea me tɔwo wɔ Abraham, Isak, kple mawudɔla si xe mɔ na Abraham be metsɔ via sa vɔe o la fe wɔfewo eye woɖe foto wo le tefe aɖe si te ɖe Yonkers, New York, ŋu.
Nɔviŋutsu Russell fe zɔhɛ aɖe gblɔ na nyadzɔdzɔgblɔlawo be, nyakakamɔnu sia “ana ame akpe geɖewo natsɔ ɖe le Ŋɔŋlɔawo me wu nu sia nu si wowɔ [kpɔ] hena mawusubɔsubɔ dodo ɖe ŋgɔ.” Ðe hakplɔlawo kpɔ ŋudzedze ɖe agbagba si nɔviwo dze be woato mɔnu sia dzi akpe ɖe ameha siwo gbɔgbɔmedɔ le wuwum la ŋua? Kura o. Kristodukɔa fe hakplɔlawo fo nu tsi tre ɖe “Fotoɖeɖefia” la ŋu, eye wo dometɔ aɖewo to ayemɔwo dzi xe mɔ na amewo be woagakpɔe o, alo wowɔ esia gaglãa gɔ̃ hã. Le tefe aɖe la, nunɔlawo fe habɔbɔ aɖe na wotsi akaɖi le nutoa me.
Togbɔ be wowɔ esiawo katã hã la, nukpɔlawo yɔa sinimaɖefewo tititi be yewoakpɔ “Fotoɖeɖefia” la femaxee. Le Amerika la, woɖea “Fotoɖeɖefia” la le dugã 80 sɔŋ me gbe sia gbe. Ewɔa nuku na nukpɔla geɖewo be yewole amewo fe nufowo sem le sinima la me! Woto foto siwo woɖe kabakaba tsiã ɖe enu dzi na amewo kpɔ ale si koklozi fona, tso esime koklovia tɔ adɔ azia va se ɖe esime wòdo go, eye wokpɔ ale si sefofo kena vivivi hã. Ðeɖefia siwo ku ɖe dzɔdzɔmeŋutinunya ŋu la gana amewo kpɔ ale si Yehowa fe nunya gogloe la geɖe wu. Abe ale si míegblɔe le gɔmedzedzea ene la, esi nukpɔla aɖe kpɔ Nɔviŋutsu Russell le sinimaa me wòle “Fotoɖeɖefia” la fe ŋgɔdonyawo gblɔm la, egblɔ be “esia ya, eɖi Nɔviŋutsu Russell wu ale si wòle ne èkpɔe ŋkume-kple-ŋkume!”
ŊGƆYIYI ÐEDZESI AÐE LE BIBLIA FIAFIA ME
Agbalẽŋlɔla kple sinima ŋutinyaŋlɔla Tim Dirks ɖɔ “Fotoɖeɖefia” la be enye “sinima vevi gbãtɔ si me wozã nufo (si wolé ɖe mɔ̃ dzi), film siwo me nuwo ʋãna le, kple foto siwo le amedede me la siaa le.” Sinima siwo amewo wɔ do ŋgɔ na “Fotoɖeɖefia” la zã mɔnu siawo dometɔ aɖewo, gake ɖeke mezã wo katã le sinima ɖeka, vevietɔ esi ku ɖe Biblia me nyawo ŋu, me o. Eye ɖeke fe nukpɔlawo mede “Fotoɖeɖefia” la tɔ nu o. Ame abe miliɔn asieke ene ye kpɔe le Dziehe Amerika, Europa, Australia kple New Zealand le ewɔwɔ fe fe gbãtɔ ko me!
January 11, 1914, dzie woɖe “Fotoɖeɖefia” la amewo kpɔ zi gbãtɔ le New York City. Ɣleti adre megbe la, afɔku gã si wova yɔ emegbe be Xexemeʋa I dzɔ. Ke hã, ame gbogbowo foa fu le xexea fe akpa vovovowo hekpɔa “Fotoɖeɖefia” la, eye yayra siwo Fiaɖufea ahe vɛ kpuie siwo woɖe fia nyuie le eme la kpɔkpɔ fa akɔ na wo ale gbegbe. Le nu siwo katã woto vɛ le fe 1914 me dome la, “Fotoɖeɖefia” la nye sinima ɖedzesi aɖe vavã.
ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn ewe_Latn