Konsɔgɔla
Dugu yɔrɔfɔli
Konsɔgɔla ye dugu ye min bɛ Baninkɔ fɛ. A bɛ Kulukɔrɔ màrabolo la. O màra in kɔnɔ, a bɛ Joyila kolomi de fɛ. A n’o kubedugu cɛ ye bam 50 ye. A bɛ gàloda min fɛ, o ye Ŋolobugu ye, a n’o cɛ ye bam 10 ye. N’i bɛ Bɔ Bamakɔ i bɛ forobasira 6nan Minɛ k’i Kùnda Faana kan. N’i Sera yen, i bɛ Fara i kinin fɛ k’i Kùnda Joyila kan min ni Faana cɛ janya ye bam 45 ye. I bɛ Bɔ Joyila ka Na ŋolobugu, bam 40. N’i Sera yen, i bɛ Fara i ɲuman fɛ ka bankɔsira Minɛ, bam 25. Sani i ka Se Bankɔ, i ni yen cɛ tɔ bɛ To bam 15 ye dɔrɔn i kinin fe ten sira kere fɛ, i Be Konsɔgɔla Ye.
Dugu ni kɔrɔn ce Sàala de be yen, tlebi fe Лamajo, keɲeka fe Jekɔ, worodugu fe Kanzo jùrala.
Dugu tɔgɔko
Konsɔgɔla sigili ni sisan ce ka jan. Tɔgɔ fla be dugu in na : Konsɔgɔla, Konzaa. Flanan in Sɔrɔla mɔgɔw dayelemacogo de fe n’o te a bee ye kelen ye.
Konsɔgɔla in de Sɔrɔla ni cogo in de la tan : « Kon sɔgɔli ni dalilu ye ». O kɔrɔ ye ko ni kelekelaw walima binkannikelaw tun Nàna, Konsɔgɔlakaw de tun be u dugu daasɔgɔ ni dalilu ye. U Bɔra Masina ka Na. U ka baara tun ye baganmàra ye.
Dugu dugutigiya
Konsɔgɔlakaw ka dugutigi be Sigi làada la.Yen dugutigiya be Yaala kin ni kin ce. Olu fɛ ye dugu tigiya bɛ Na fàya-kunda. Ni min ka Kɔrɔ dugu fà bɛe ye, o de bɛ Sigi. Ni dugutigi Fatura, dugutigi kura bɛ Sigi kalo 3 o kɔ fɛ. Konsɔgɔla dugutigi kɔrɔw tɔgɔ ye nin ye : Cefili, Morije, Meme, Nfa. U bee tun ye Sidibew ye. Mɔgɔ min bɛ dugu kun na bi, o ye Bakari Sidibe ye. Konsɔgɔla tun bɛ jàmanatigidugu minnu ka màra kɔnɔ olu ye Togo ni Ʃankɔrɔ ye.
Dugu bonya
Konsɔgɔla ye kin 3 ye : Màmurula, Sobala, Fàlanin. A sigikɛnɛ bonya ye taari 7 ye. Mɔgɔ 1400 de b’a kɔnɔ bi.Dugu in b’a sigiyɔrɔ 3nan na nin ye. Olu ye Sokɔrɔ, Sokura.
Dugu siyako
Konsɔgɔlakaw ye flaw ye.. Yen jàmuw ye : Sidibe, Jalo, Jakite, furumusow jàmuw t’o la.
U sinankunw ye : Sangarew, Fɔnbaw.
Furusira b’u ni dugu minnu ce : Sirakɔrɔ, Sàa, Jekɔ, Ŋolobugu, Senw jùrala, Donw.
Yen kan ye bamanankan ye.
Dugu baarako
Baara caman bɛ Kɛ Konsɔgɔla i n’a Fɔ sɛnɛ, baganmara, jàgo, mɔni, donsoya.
Forosɛnɛ : keninke, sàɲɔ, kàba, màlo, tiga, tiganinkurun, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kuruba (jabere), danan, bɛnɛ, dà, kɔɔri.
Nakɔsɛnɛ : mangoro, buyagi, manje, bananku, jafarana, jabibi, sebe, lenburuba, lenburukumu, mandiriye, namasa, tamati, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye.
Jàgo : senefenw, fìnifeere, butigifeere.
Mɔni : o be Ke kɔw, dàlaw ani jew kɔnɔ. O baarain ke minenw ye : zɔklɔ, dalayele, flen, jɔ, sansaranin, papulo, dɔlen.
Donsoya : donsow be yen wa donso-bolodon be Ke yen.
Baganmara : misi, bà, saga, ʃe, kami, tonkɔnɔ, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma.
Bololabaara minnu bɛ Kɛ Konsɔgɔla olu ye : ŋununda, segereda, ciyan, sigilandla, kalakadla, sansaradla.
Yen baaraw la fanba ye sene ye.
Dugu fɛɛrɛko
Fɛɛrɛ minnu bɛ dugudenw bolo kungokɔnɔw fàgali la olu ye : manabɛlɛ, ntɛfɛrɛ, wɔlɔjuru, wɔlɔgɛn, furabulu samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Bla o la, ʃiladɔn mana dali, buturu.
Sokɔnɔfɛnw minɛni : ncɔlɔ (ka misiden Dabɔ sin na), jonbori (ka juru ncoma Fili misi ɲɛ), ka bagan masina Nɛgɛn ka Don a kɛyɔrɔ la walima k’a Gɛn ka Minɛ.
Лɛlakegunyakow : ncankoroda, finisɔgɔ, lokaloka, bɔfle, gɛnkurunin.
Dugu yiriwaliko
Kokura nàlenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, kɛnɛyasow ani moto.
Baaɲumankɛtɔw min ni dugu bɛ baara la bi o ye Bɔrn Fɔndɛn ( jàgo misenninw, keneya, kàlanko, sene), Kuran wuruzi (keneya), jigisemeyiri (desebagatɔw demeni).
Baaɲumakɛtɔn minnu ni dugu Delila ka baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ olu ye Bɔrn Fɔndɛn (keneya, kàlanko, jàgo) ni CMDT (sene) ye.
Dugu kàlanko
Kàlanko siratigɛ la Konsɔgɔla lakɔlikalan Daminena 2000 sàn. Foroba don, kelen don wa san 6kalan don. Balikukalanso 1 fana be yen min Dabɔra 1975 sàn. Madarasa be yen, o Daminena 2000 sàn. Kelen don wa sàn 6kalan don.
Balikukalan de Nàna fɔlɔ nka lakɔlikalan de fanga ka Bon.
Dugu bàtoko
Silamɛya de bɛ Konsɔgɔla. A Donna Yusu Sidibe de fe. Misiri kelen dɔrɔn de bɛ Konsɔgɔla.
Dugu in tene ye: Kaana ye. A dasiri fana y’o ye.
Dugu ɲɛnajɛko
Fɔli sugu minnu bɛ dugu in kɔnɔ olu ye: bàri, jidunun, ntalen, kolonkolon, bala, boyi, kariɲan.O fɔliminɛn ninnu bɛ Tà ɲɛnajɛ minnu na olu ye seliw, furu gintanw, kamalenw ni sungurunw ka ʃufɛ-ɲɛnajɛw, denkundiw a n'o ɲɔgɔnnaw.
Fɔli ninnu bee keyɔrɔ ye fere de ye.
Farikolo-ɲenaje sugu min fanga ka bòn Konsɔgɔla o ye ntolatan ye. Denmisɛnw ka ɲɛnajɛfɛn wɛrɛ minnu bɛ yen n'u fanga bɛ ka Dɔgɔya ka T'a fɛ olu ye fɛrɛnfunun, berefili, bolominɛ-tlon, bɛlɛta, inɛɛri, nten, tugu.
Dugu kungoko
Konsɔgɔla kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( dàla, kɔ, jɛ), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.
Dugu in na, kɔ ye 2 ye, dàla ye 5, fàla ye 1 ye ni ka je Ke 2 ye.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : manɔgɔ, npɔliyɔ, ssalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn, zeku, zàra, wulujɛga, bilinkitin, sajɛgɛ, nàna, baman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama.
Kungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ.
Dugu in kungodaw tɔgɔ flɛ : dubala, kɔkungo
Kùlu min be dugu in kungo la o ye Kongoli ye.
Dugu kaburudoko
Kaburudo fla de bɛ Konsɔgɔla. Mɔgɔ caya de Nàna n’o ye. Kelen bɛ dugu ni keɲeka cɛ, tɔ kelen be tlebi fe.
Dugu waatiko
Konsɔgɔla, waatiwbɛ Fɔ ɲɔgɔn kɔ ni samiɲɛ ni tltma ye sanko siratigɛ la. Sanji hake ye bl 1000 samiɲe kelen kɔnɔ. U bɛ Fɔ ɲɔgɔn kɔ ni fonɛnɛ ni fùnteni ye waati kalaya siratigɛ la . Funteni hake sannadan ye 45 ye. Nene hake dugumadan ye 20 ye. Samiɲɛ ni tlema cɛ, kawulɛ de bɛ yen. O bɛ ɔkutɔburukalo ni desanburukalo cɛ.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ te Konsɔgɔla
Blàdon : 2017-02-19 Yɛlɛmako laban : 2017-06-04
bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn