Nɑfɑlɑn
a. Nafalan ɲefɔli
Nafalan ye balolan ye mɔgɔ farikolo mago be jɔ minnu hake dɔɔnin-dɔɔnin na. U be Sɔrɔ dumuniw kɔnɔ. Nafalan bee n’i jɔyɔrɔ dantigelen don, nka bakuurubaya la u bee b’u jɔyɔrɔ fa farikolo kunbayali la, a lakanani an’a ɲenamayali la. I mana dumuni fen o fen Ta, i b’a sɔrɔ nafalan sugu dɔw b’o kɔnɔ.
b.Nafalanw suguya
Nafalan suguya ka ca. U tɔgɔw dalen be siginidenw na ka caya. Bakuurubaya la, an be dɔ Fɔ minnu kan olu fle : nafalan A, B, C, D, PP.
Nafalan A:
Ale jɔyɔrɔ ka bon ɲe lakani na ani farikolo golow. Ninakili minenw fana be lakanaa fe I n’a fogonfogon. Ni mɔgɔ min be ale sɔrɔ ka ɲe, o tigi ka ninakiliko degun be dɔgɔya. A fana b’a tigi kisi ʃuranfyen ma.
Nafalan A be Sɔrɔ dumuni minnu na kosebe o dɔw fle: feene, byen, ɲugu, ntentulu, jege tulumaw.
Nafalan A ɲagantan ye fla ye: a deseli fari la ani a damatemeni fari la. An ka bi kalan be Boli a deseli kan ka sagon a caya kan fari la.
Ni nafalan A dese be fari min na, o be na ni ʃuranfyen ye fo ka Se fyenni kun kelen ma.
Miiriʃu minnu be nafalan A deseli fari la kun kan an be dɔɔnin Fɔ olu kan :
- Ni ʃuranfyen ye mɔgɔ min mine, a be Fɔ ko o fura ye kabyen igi dibi la a tigi k’a Ɲini ka Ye nink’a Dun. O ye miiriʃu ye kalan in kɔ fe an man ka Sɔn min ma blen. An ka kan ka mɔgɔw Bɔ fili la n’a sababu fɔli ye u ɲe na ani k’a bandumuniw fɔ u ye.
- Miiriʃu were ye k’a bana bandumuni Jate ka Ke negejuguya ye. An ka Ke blasirali kebaaw ye.
Nafalan A be sɔrɔ dumuni minnu na an k’an Jija k’olu dunni mantarafa walasa ɲeko ni goloko kana an Sɔrɔ.
Nafalan B:
Ale sugu ka ca. An be kuma a sugu saba kan: B1, B2, B12.
U bee jɔyɔrɔ ka bon barikalan jenseli la farikolo la. U be farila lakana fana ka tla ka jolikise blenw kɔgɔw ka ɲe.
U be Sɔrɔ dunfen minnnu na o dɔw ye : ʃɔw, bene, byen, fanw, sogo, ani nɔnɔmafenw.
B1 deselii fari la o be na ni sɔminancyen ye fo ka Se sɔn cunni ma a tigi kɔnɔ.
B2 ta be na ni farilaw deseli ye ka bonya.
B12 deseli be na ni jolidese ye a tigi la.
Miiriʃu min be a kun kan, o ye jolidese be Jate ka Ke sayije ye.
Nafalan C :
Nafalan C jɔyɔrɔ ka bon farikolo la fana. Ale be farilaw kalansoli ɲɔɔgɔn na laben Sabati. A be jolisiraw kolo geleya ka t’a fe.
Nafala C be Sɔrɔ dunfen minnu na o dɔw fle : Jiridenw (lenburuba fara lenburukumu kan, mangoro, buyaki ani jiriden kenew.
Nafalan C deseli fari la o be na ni jolimisenci ye a tigi fari la. A farikolo be joli bɔn a yere ma i n’a fɔ nunci, ani ntarakuru ka jolibɔ.
An k’an Jija ka o jolibɔnw ɲɔgɔnw sababu dɔn ninka bɔ miiriʃuw ka subaaw b’a la k’a tigi joli sama.
Nafalan D :
Nafalan D mago be farikolo ye. Ale kabaara be boli semenan bayelemani labenni kan. Seme min be kolow kɔnɔ, olu be bɔ a nu ma kosebe u ka baara la.
Nafalan D be Sɔrɔ nin dunfen ninnu na: fan, feene, jege tuluma, biɲe. O dunfen ninnu laɲininen don kosebe adamaden ka balo la k’a sababu Ke nafalan D ye u kɔnɔ.
Nafalan D deseli fari la be na ni kɔlɔɔlɔ ye fari ma min be weele koo koloŋaana. A ka c’a o bana in be denminsenninw sɔrɔ ni nafalan D te labɔli ke u ka dunfenw na. Koloŋaana be waleya farikolo la ni tɔgɔwaga ye den na. I be den minnu sen ncon wagalen, o ye koloŋaana nɔ ye. Nafalan D dɔgɔya de be kolow magaya k’u fanga dɔgɔya min be na ni farikolo girinyali e a ma k’a ŋaana. A tigilamɔgɔ kolo be kari dya kaa sagon mɔgɔ kan min ka nafalan D be a fari labɔ.
Taaboloʃu min be koloŋaana furakeli kan o ye ka jiribulu tobi ka den ko o la wali klen ka tafow Siri a la. Olu te mago ɲe. A be furake ni yelema donni ye a tigi ka dumunifen na. O ye ka dumuniw ke nafalan D ka ca minnu na.
Nafalan PP:
Nafalan PP ɲeci ka bon farikolo la. Ale ka baara ye ka farilaw lafa ninan na. Farilaw mago be ninan min na ka bɔ hinakili la a jɔyɔrɔ ye olu kɔrɔdonni ye.
Nafalan PP be Sɔrɔ dunfenw na ni o dɔw fle: Nakɔlafen kenew, tiga, fanw, ʃɔ, biɲe. Nin dunfenw dunni berebennen b’aa to Nafalan PP be mɔgɔ fari labɔ.
Nafalan PP deseli be na ni kɔlɔɔlɔ min ye farikolo ma o ye gololabanaw ye. Kɔnɔboli ni golobirinti bee sen b’o la ani a ntanya be na ni kunkolo-ɲagami fana ye.
An bɔra ka nafalan fen o fen kalan sisan, u hake damatemeni fana y’u damana ɲagantan ye farikolo la. An be ladili min ke o yɔrɔ la, o ye an u dun ka dan hake la min berekeɲenen don (hake min man dɔgɔ I fari labɔli a ani hake min dama ma teme I fari labɔli kan). Ni mɔgɔ min be u Sɔrɔ ka dan o hake laɲininen ma, a be fɔ ko o tigi be a ka fa nafalata sɔrɔ tle kɔnɔ.
Nafalan A ni D be yeele tulu la ninka nafalan B, C ani PP yeele ji la. Ni dumuni minnu nafalanw be yeele ji la an k’an jija k’olu koli teliya ka bɔ ji la, k’u kɔlɔsi menni ma ji la walasa u kan’u tobiji min.
Nafalan A, B1 jango C te funteni Kun. U be se ka cyen dali keko caman na tle kɔrɔ jango nafalan C yere.
__________________________________________________________________________________________________
Dɔ Fàra i ka dɔnta kan:
Dɔ Digi nin sira ninnu na i ka Taa taayɔrɔ wɛrɛ la
Dumuni
Nafalan
Sinji
Fa nafalata
Baloko-juguya
Mali dundɛnw balofa katimu
Blàdon : 2016-07-07 Yɛlɛmako laban : 2016-07-07
gla_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn kab_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn min_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn unk dyu_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn plt_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn