Sungùlaso
Dugu yɔrɔfɔli
Sungùlaso ye Mali dugu ncinin dɔ ye min Be Sikaso marabolo la. A Bɛ Kucala kolomi 'kɔnɔ a ni min ce jànya ye bam 50 ye. Mamara (miɲankakan) de be Fɔ yen kosebe. O kɔ fe, bamanankan bԑ Nà. Sungùlaso be dugudennin werew ce ma. O dɔ Ye Taraso, Molobala, Dugan, Sugunba, Baneso, Jɔnina, Sangela. A Bɛ galoda min fɛ o ye Koloniŋɛ ye.
Dugu tɔgɔko
A dugu in bɛ Weele fana ko Лidugunkulu, o min y'a miɲankatɔgɔ ye.
Dugu dugutigiya
Dugu bɛ Mara dugutigi fɛ. Dugutigi fɔlɔ tɔgɔ tùn ye ko Ze Danbԑlԑ. Dugutigi min bɛ dugu 'kùn na bì (2015) o tɔgɔ ye ko Opere Danbԑlԑ.
Dugu bònya
Dugu ye kìn wolonfla ye ani fulawere dɔ, min mabɔlen dòn dugu la. Mɔgɔ 3500 ɲɔgɔn b'a 'kɔnɔ. A fɛnsɛn ye metre 2000² (se fla = kene min be metre 2000 kere naani ‘kɔnɔ). N’i Bɔra Kucala dugu kɔnɔ ka Se Winjinna, o min bԑ Jate Kucala dònda ye n’i bԑ Bɔ Sungùlaso ka Nà Kucala, i b’a Sɔrɔ sira faralen dòn fla ye. Fara min bԑ Taa i kinin fԑ, o ye Sikaso sira ye. Fara tɔ kelen min bԑ Taa numan fԑ o ye Kuri sira ye. I bԑ Taa o de fԑ ka Tԑmԑ Molobala la ka Nà Se Sungùlaso. A ni Molobala ce ye bam 11 ye.
Dugu siyako
Miɲakaw dòn: a dugulen-jamuw ye: Danbԑlԑ, Goyita, Tarawele, Koloma. Dunanjamuw: Sangare, Sibibe, jalo ani Jasana. Miɲakakan (Mamara), Bamanankan. Benuku-fulakan.
Dugu baarako
Dugu baaraw bɛ Bòli sɛnɛ ni baganmara kan ani jago ni numuya.
Forosene : ɲɔ, keninge, saɲɔ, ʃɔ, jaba, zere, kɔɔri, da, soza, kàba, namasa, ku, kurubaga, bananku, malo, tiga, tiganinkurun, woso,: mangoro, buyagi, manje, sebe, lenburuba, lenburukumu, yiran (tamati), nkɔyɔ, nanaye.
Jago : senefenw, butigifeere
Baganmara: misi, bà, saga, ʃe, kami, tɔnkɔnɔ, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma, lԑ.
Numuyabaaraw: Daba, misidaba, muru, kolon, segere, kunan, mununanw.
Dugu yiriwaliko
Duguyiriwa-tɔn minnu be Sungùlaso ‘kɔnɔ n’o be Weele ko A.W (A.V), bԑ T’u Jɔ fo A.W seegin na. A.W yԑrԑ ye CMDT ka feere dònnen ye a ka maraduguw ‘kɔrɔ sene yiriwali kama. Sungùlaso A.W ka yiriwali be kɔͻrisԑnԑ de kan kosԑbԑ.
Tɔn in baarakelaw be feere caman Лenabɔ dugu ‘tɔgɔ la i n’a fɔ forosumaw, kɔɔrikuru-danw, Siraba-dlaw, jurudon ni jurusaraw, kɔɔrifeere, kɔɔrinɔgɔɲiniw, a n’o ɲɔgɔnnaw. Fͻlɔ la, tɔn baarakelaw tun ye dugu den minnu ye siginikalan Ke ka Jo ye. Nka bì a caman ye mɔgɔ minnu ye lakɔli dɔɔnin Kԑ ni ka Dԑsԑ kɔsa fԑ ye. A tɔn in be dugu ka senyerekɔrɔ Jira feerekurako caman na.
Yelema kura minnu Dònna dugu kow la o dɔw Fle : pɔnpekɔlɔn, misiri, moto, jabaranin, rajo, sènfejuru, jatalan, tle barikawalan (pano). Bolodalibaara minnu Nàna dugu ‘kɔnɔ olu ye CMDT ni USAID ye.
Dugu kàlanko
Sungùlaso kàlanko da Minena baliku-kalanso dayelenni de la fɔlɔ. O kɔ fԑ, morikԑ dɔ Jiginna yen, 1984 sàn waatiw la. O tɔgɔ tùn ye ko yusufu Mayiga. O tùn bԑ mɔgɔw kàlan dugumakalan na. Nka o tùn dlonnen bԑ kuranԑ durusi ani silameya taabolow ɲԑdɔn de kan. 1988 sàn waatiw la, Sungùlaso y’a ka dugumadakun fɔlɔ forobakalan-so Sɔrɔ. O karamɔgɔ fɔlɔ Kԑra Umar Tugute ye. Mandarasaso-jɔ da Minԑna yen 2009 sàn. U ma dugumadakun flanan Sɔrɔ forobakalan-so la hali bì.
Dugu batoko
Sungùlaso laadalabatow bԑ ‘sèn na hali bì. O bato kɔrɔw kɛrɛ fɛ, silamiya Nàna. Yen laadalabato sugu ka ca: kɔmɔ, ɲaa, ngogoodugu, kɔrԑ, kaʃiyԑn, Nahoo.
Kɔmɔ : kɔmɔko ye dugu laadalabato ye. O bԑ kìn min na o de ye Лanaso ye. Du min b’a ko `kùn na ‘kԑrԑnkԑrԑnnenya la o ye Лeedɔɔlɔɔ ye. Mɔgɔ min b’a laada latlenni ‘kùn na bì o ye Koba Danbele ye.
Лaa: o fana ye dugu laadalabato dɔ ye. O fla de bԑ yen : Kagwala (farakɔrɔ) ta ani Sokalaba (Gookan) ta. Kagwala ta koɲe be Sifigee du ‘bolo. Sokalaba ta koɲe be Zagɲii du ‘bolo.
Kɔrԑ: O fana ye dugu laadalabato dɔ ye. O kelen de bԑ yen, O bԑ Лanaso kìn na. O koɲe be Kegemԑԑ du ‘bolo. A laada latlenbaa min bԑ yen bì o tɔgɔ ye ko Ziye Danbԑlԑ.Ngogoodugu: o fana ye dugu laadalabato wԑrԑ ye. Kɔsɔnta dɔ dòn. O bԑ Kagwala (farakɔrɔ) kìn na. Du min ta dòn ‘kԑrԑnkԑrԑnneya la o ye Ngogoo ye
Kaʃiyԑn: o fana tùn ye dugu laadalabato ye. Dugutigi-kin ka foroba-laadatu dòn min tùn bԑ Sɔn.
Nahoo: o fana tùn ye dugu ‘laadalabato-fԑn ye. O tùn bԑ kìn min na o ye Dԑgԑso ye
Laadala- batoyɔrɔw: kɔmɔtu, ɲaatu, Nahootu, Kɔrԑtu.
Silameya: Dònna yen a tԑ Tԑmԑ sàn bi sàba kan. A batoyɔrɔw (misiriw) ye fla ye.
Dugu ɲenajeko
Fɔliw : Bala, Bàra, Cacaara, Dunun, Bɔnɔ.
Farikolo-ɲenajew : ntola
Dugu kungoko
Sungùlaso kungow 'kɔnɔ, Kɔba kelen, je kelen, fàla kelen ani dàla dɔw bɛ yen.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Farawoba, Driwɔ, Kùlugaa
Blàdon : 2016-06-22 Yɛlɛmako laban : 2017-08-06
sag_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn hat_Latn bam_Latn