Ka bɔ zanwuyekalo tile 15 la ka s’a tile 31ma san 2012, Ɛntɛrinɛti kalan kɛra Mali togodala lakɔliso dɔw la ni Ɛntɛrinɛti yaalata ye. Poroze Nizɛri-Luwari, n’o ye INƐSIKO ka poroze dɔ ye, Ɛntɛrinɛti kalan in tun y’o ka wale bilalen ye sen kan a ka taama se fɛn, taama min kun tun ye ka bajidafɛ togodala mɔgɔw ladɔnniya baji tɔbɔtɔko ɲuman na. Ɛntɛrinɛti kalan in kɛra dugu 8 kɔnɔ Segu ni Moti sigida la : Sekɔrɔ, n’o ye Segu, Marakala, Kokiribozo, Macina, Jafarabe, Uro-Modi ani Moti.
Nin dugu ninnu kelen kelenna bɛɛ la, Ɛntɛrinɛti y’a jɔyɔrɔ fa lakɔlikaramɔgɔw ni lakɔlidenw ye kunnafoniko, kalanko ani koɲɛɲini sira fɛ. Aw bɛ se ka kunnafoni fɔlɔ dɔ sɔrɔ taama in kun kan yan tubabukan na Global Voices kan. Aw bɛ ka ja caman fana sɔrɔ a ko kun kan yan.
Ɛntɛrinɛti tun dɔnnen tɛ Sekɔrɔ lakɔliso la, nka nin kɛra sababu ye lakɔlidenw ka Ɛntɛrinɛti ye, k’a dɔn ani ka ɲininiw k’a kan i n’a fɔ kuluba palɛ jaw. Nin lakɔliden musomanin in fana nisɔndiyalen bɛ kosɛbɛ kunnafoniw sɔrɔli la Farafinna jɔnjɔnba ntola kun kan (Can2012), a yɛrɛ ye min sɛbɛn Google kan.
O cogo kelen na, Ɛntɛrinɛti kɛra lakɔli Banjugu Buware lakɔlidenw bolo i ko u bɛ dɔnnin bulonba kɔnɔ. U ka ɲinini ɲɛsinna ninnu ma tubabukan na :
Comment trouver la racine carrée des nombres premiers”, “Sunjata Keyita ka diɲɛlatigɛ n’a ka kokɛlenw“, “Kitabu minnu sɛbɛnna Isa Baba Tarawele fɛ” ; “Siyaka Zulu ka kibaruya bɛɛ” “ Rihanna“. Walasa k’a sɔsɔli ban ko la, k’a jira ko Ɛntɛrinɛti dɔnnin ni kunafoniso ye, Karamɔgɔ dɔ ka ɲinini ɲɛsinna filimuw fana ma i ko “Prison Break“.
Nin Ɛntɛrinɛti kalan in kɛra sababu ye Marakala lakɔli dɔ kalanso 9 nan kaladenw ma ka maga ɔridinatɛri la, ka ɲinini kɛ Ɛntɛrinɛti kan. U ka ɲɛɲininiw kɛra ninnu ye tubabukan na : «Jɔnnin ye Ofisi Nizɛri jujɔn?», « la définition de l’impérialisme ? », une leçon de du programme éducatif malien, et d’autres recherches comme la vie de Biyoncé et autres recherches.
Ɛntɛrinɛti kalan kɛra sababu ye Kokiribozo lakɔlidenw ka se ka kunnafoni caman sɔrɔ Libi jamana sigi cogoya kan dugukolo kan. Lakɔli ɲɛmɔgɔ ni lakɔlikaramɔgɔw tun bɛ kalan in kɛnɛ kan.
An bɛ Macina baaradege kalanso kɔnɔ. Masina ye dugu ye malo sɛnɛ yiriwalen bɛ yɔrɔ min na kosɛbɛ. Ɛntɛrinɛti kalan in y’a to, sɛnɛ ni baganmara kalanden minnu bɛ baaradege lakɔliso in na, olu ka ɲininiw kɛ Ɛntɛrinɛti kan ka ɲɛsin ko caman ma u ka Masina dugu kun kan ani u ka kalan taabolow. O dɔ filɛ nin ye tubabukan na.
Google ye jaabi minnu di Macina kan, o kɛra kalanba ye bawo, a y’a to an bɛɛ k’a dɔn ko Masina dɔ fana bɛ Sɛribi.
Yan ni a don cɛ, Jafarabekaw tun ye kunnafoni caman sɔrɔ an taakun kan u fɛ yen. Jafarabe ye fula ni bozo dugu ye min sigilen bɛ jida la. Ɛntɛrinɛtiko kuma fɔlen, Jafarabekaw kɔrɔtɔra an seli kɔrɔ bawo, i n’a fɔ u ka dugutigi ni mɛri da sera a ma cogo min na. U kɛlen k’an bisimila, k’an ka dantigɛli lamɛn, Dugutigi ni mɛri ka laɲini fɔlɔ kɛra Ɛntɛrinɛti sigili ye u ka dugu la. Olu fɛ, Ɛntɛrinɛti bɛ se ka kɛ sababu ye k’u ka dugu bɔ dibi la kunnafoniko sira fɛ.
Mɛri, dugutigi, lakɔliso ɲɛmɔgɔba, lakɔlikaramɔgɔw ni lakɔlidenw bɛ sera ka taama diɲɛ kɔnɔ images de la maison blanche, … k’u to u sigiyɔrɔ la, ka ja dɔw lajɛ. Ɛntɛnɛti de bɛ se k’o kɛ.
Kɔkɔ kɛra ko tɔ la Uro-Modi. Kalandenw dɔw tun bɛ tubabukan fɔ, dɔw tun bɛ Bamanankan fɔ, dɔw tun bɛ Fulakan fɔ. O kama, Ɛntɛrinɛti kalan in kɛra kan saba la. Ne tun bɛ min fɔ Tubabukan ni Bamanankan na, dugu lakɔlikaramɔgɔ dɔ tun bɛ segin o kan Fulakan na. Mɛri, lakɔli ɲɛmɔgɔ ani lakɔlidenw bɛɛ nisɔndiyara u kɛlen k’a dɔn k’u bɛ se ka kunnafoniw sɔrɔ u ka dugu kan Ɛntɛrinɛti kan.
Moti kaw nisɔndiyara kosɛbɛ nin kalan in sen fɛ. Lakɔliso ɲɛmɔgɔ y’a ira, ko Ɛntɛrinɛti nafa kama kalanko la, u bɛna u cɛsiri ka u ka ɔridinatɛriso bila Ɛntɛrinɛti kan walasa Lakɔlikaramɔgɔw ni lakɔlidenw bɛɛ be se k’u ka dɔnni yiriwa Ɛntɛrinɛti fɛ.
An bɛnna ni kalansen minnu waati ye, olu karamɔgɔ y’an dɛmɛ kosɛbɛ walasa lakɔlidenw k’u ka ɲinifɛnw ɲini Ɛntɛrinɛti. O fana kɛra sababu ye, karamɔgɔ ka se ka dɔ fara a ka ɲɛfɔli ka lakɔlidenw ye kalansenw kan.
A kɛra balanako fana ye lakɔlidenw bolo k’a fɔ ko kalanso no dɔnni bulonw kɔ fɛ, ko k’u bɛ se ka dɔnni sɔrɔ cogoya wɛrɛw fɛ i n’a fɔ Ɛntɛrinɛti.
bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn