Haʒi Suurili
Haʒi Suurili (Al-Hajj ٱلْحَجّ)[1]
Suurili ŋɔ maa wuhurila bɛ ni simsiri Naawuni ni gaŋsibu ka cheri kali kam shem, ni di ni tu kamaata ni bɛ taɣi deei Muslinsi ka che kayanim’ maa shɛm, dinzuɣu bɛ bi zaŋdi kali mini adiini n-gabri taba, Muslinsi daadiini bela di ko, ka kali mi be di ko, di bi kperi taba ni.
Aaya nima[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
Aaya nima:[2]
- 1. Yaa yinim’ ninsalinima! Zom ya yi Duuma (Naawuni). Achiika! Chiyaama yiɣisibu saha tiŋgbani damli maa nyɛla binshɛɣu din bara.
- 2. Dabsi’ shɛli yiniyɛn ti nya li (Chiyaama yiɣisibu maa) ka paɣa so ŋun mɔɣisiri bia bihili tam o bia yela, ka paɣapuulana kam dɔɣi din be o puli ni, ka a nya ninsalinim’ ka bɛ nyɛla ban kuunda, ka mi pala ban nyu dam ka kuunda, amaa! Naawuni daazaaba n-nyɛ din kpɛma.
- 3. Yaha! Ninsalinim’ puuni sheba beni ŋmeri namgbankpeeni Naawuni yɛltɔɣa ni ka di pala ni baŋsi sheli, ka doli la shintaŋ kam ŋun nyɛ tipawumlilana.
- 4. Bɛ (Naawuni) zali zaligu o (shintaŋ) zuɣu ni kadama ŋun ti zaŋ o leei o yura, tɔ! Achiika! O nyɛla ŋun yɛn birgi o, ka boli o n-zaŋ chaŋ sa’iiri (buɣum) daazaaba ni.
- 5. Yaa yinim’ ninsalinima! Yi yi nyɛla ban be zilsigu puuni n- zaŋ chaŋ Chiyaama yiɣisibu, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) n-nam ya ni taŋkpaɣu, din nyaaŋa ka Ti nam ya ni maniyyi (dablim kom), din nyaaŋa, ka Ti chɛ ka di leei ʒitalli, din nyaaŋa ka di leei nimkpilli, din nama pali, ni din nama bi pali, domin Ti baŋsi ya (Ti nam yiko). Yaha! Ti zaandila Ti ni bɔri shɛli paɣaba tolaansi puuni hali ni saha sheli (dɔɣim saha). Din nyaaŋa, ka Tiyihi yana ka yinyɛla bileri, din nyaaŋa kayi ti saɣi daadama. Yaha! Yi puuni so beni ka bɛ yɛn deegi o nyɛvuli (ka o na bi saɣi daadam), ka yi puuni so mi beni ka bɛ labsiri o filiŋ bɛhigu (kurginsim) puuni, domin o ti di lahi mi shɛli milinsi nyaaŋa. Yaha! Ka a nyari tiŋgbani ka di nyɛla din kuui, di yi ti niŋ ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi kom na di zuɣu, ka di dam ka piri, ka yihi bimbirili balibu kam din viɛla na.
- 6. Ŋɔ maa daliri nyɛla achiika! Naawuni n-nyɛ yelimaŋli. Yaha! Achiika! Ŋuna n-neeri kpiimba. Yaha! Achiika! Ŋuna n-nyɛ Toora binshɛɣu kam zuɣu.
- 7. Yaha! Achiika! Chiyaama yiɣisibu nyɛla din yɛn kana ka zilsigu shɛli ka di puuni. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn ti yiɣisi ban be gbala ni.
- 8. Yaha! Ninsalinim’ puuni, so beni ŋmeri namgbankpeeni Naawuni yeltɔɣanika di pa ni baŋsim sheli, o mi ka dolsigu bee litaafi sheli din mali neesim (din wuhiri o sochibga).
- 9. Ka o nyɛla ŋun sheendi o niŋgoli, domin o birgi ninsalinim’ ka chɛ Naawuni soli. Tɔ! Filiŋ be ozuɣu Dunia puuni. Yaha! Zaadali ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti lahi yɛn chɛ ka o lam azaaba shɛli din nyɛ buɣum.
- 10. (Ka bɛ yɛli o): “Ŋɔ maa (azaaba ŋɔ bi yi shɛlina naɣila) domin a nuhi ayi ni daŋsi tuun’ shɛli. Yaha! Achiika! Naawuni pala Ŋun diri daba zualinsi.
- 11. Yaha! Ninsalinim’ puuni so beni jemdi Naawuni ni yeɣiyini. Alheeri sheli yipaagi o, ka o niŋ suhudoo ni dina, amaa! Dahindi sheli yi nya o, ka o lԑbi biri. Tɔ! Oniŋ ashaara Dunia ni Chiyaama, dina n-nyɛ ashaara din be polo ni.
- 12. O ni jemdi shɛli din pa Naawuni maa ku tooi niŋ o chuuta bee anfaani sheli. Tɔ! Dina n-nyɛ birginsim din niŋ katiŋa (ka chɛ dolsigu).
- 13. Ojemdila din chuuta be yoma n-gari di daanfaani, di (buɣuli maa) be ni di leei sɔŋda, ka lahi be ni di leei zo.
- 14. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn kpehi ninvuɣu sheba ban ti yelimaŋli ka tum tuunvela Alizanda yili sheŋa kulibɔna ni yɛn tizɔri gindi di gbinni. Achiika! Naawuni tumdila O ni bɔri sheli.
- 15. Ninvuɣu so ŋun tehiri ni di kariya ka Naawuni sɔŋ o (Annabi Muhammadu) Dunia ni Chiyaama, tɔ! Ŋun teemi mia m-bahi zuɣusaa (ka yili o maŋa), ka ŋma n-chihi li, ka nya o lala nabiɛri maa ni tooi vuui o bɛrim maa.
- 16. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi li (Alkur’aani) na, ka di nyɛ dalirinim’ din be polo ni. Yaha! Achiika! Naawuni dolsirila O ni yu ninvuɣu so.
- 17. Achiika! Ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli (Muslinnima), ni Yahuudunima, ni ban jemdi saŋmarsi bee Malaaikanima, ni Nashaaranima (dolodolonima), ni Majuusinima (ban jemdi buɣum), n-ti pahi ban bo nyintahi n-ti Naawuni, achiika! Naawuni ni ti niŋ fukumsi bɛ sunsuuni Zaadali. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun diri binshɛɣu kam shɛhira.
- 18. A bi nya kadama achiika! Naawuni maa, (binnamdi sheŋa) ban be sagbana ni, ni ban be tiŋgbani yaaŋa zuɣu, n-ti pahi wuntaŋ’ mini goli, ni saŋmarsi, ni zoya, n-ti pahi biŋkɔbri mini ninsalinim’ puuni pam niŋdila suzuuda n-tiri O. Bɛ pam mi beni ka azaaba yɛn ti niŋ talahi bɛ zuɣu. Dinzuɣu, Naawuni ni filim so, tɔ! So n-kani yɛn tooi tibgi o. Achiika! Naawuni tumdila O ni bɔri sheli.
- 19. Salonima ayi ŋɔ maa n-niŋ namgbankpeeni bɛ Duuma (Naawuni) yɛltɔɣa ni. Dinzuɣu ninvuɣu shɛba ban niŋ chefuritali maa, bɛ yɛn ti ŋmahila buɣum sitira n-ti ba (Zaadali), ka bɛ kpaari kotulum m-bahiri bɛ zuɣuri ni.
- 20. Dina ka bɛ yɛn ti mali nyelgiri din be bɛ puya ni mini bɛ nimgbiŋgbana.
- 21. Ka bɛ lahi mali kurugu hammanima m-buri ba.
- 22. Saha sheli kam ka bɛ yi ti bɔri ni bɛ yi di (buɣum maa) ni, ka bɛ taɣi ba labsi di puuni, ka chɛ ka bɛ lam buɣum shɛli din nyoori daazaaba.
- 23. Achiika! Naawuni ni zaŋ ninvuɣu sheba ban tiyelimaŋli ka tum tuunvela m-kpehi Alizanda yili sheŋa din kulibɔna yɛn ti zɔri gindi di gbinni, ka bɛ yɛn ti dihi ba nachinsi ni salima baŋsi, n-ti pahi alulluɣi, ka bɛ sitira yɛn ti nyɛ silki.
- 24. Yaha! Bɛ daa dolsi ba mi n-zaŋ chaŋ yeltɔɣa suŋ (Dunia puuni), ka daa dolsi ba n-zaŋ chaŋ paɣibu soli.
- 25. Achiika! Ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali, ka taɣiri (ninsalinim’) ka chɛ Naawuni soli mini Harami jiŋ’ shɛli Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ zali ninsalinim’ zuɣu,ka di nyɛ yim n-ti ŋun ʒi Maka, ni ŋun yi shɛli polo na. Yaha! Ŋun tiyuni o milgi ka chɛ yɛlimaŋli di puuni ni zualinsi, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ni chɛ ka o lam azaabakpeeni.
- 26. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha sheli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa wuhi Annabi Ibrahima Ka’aba zaashee, (ka yeli o): “Di laɣim M (Naawuni) mini shɛli jem, kaniŋ N duu kasi, domin ban yɛn ti gindi li, ka zaandi puhiri jiŋli, ni ban kurundi ka ŋmeri gbieɣu.
- 27. Yaha! (Yaa nyini Ibrahima)! Bolmi ninsalinim’ ni bɛ ti niŋ haʒi, bɛ nyɛla ban yɛn ka a na bɛ napɔna zuɣu, ni laakumi kɔɣu kam zuɣu, bɛ nyɛla ban yɛn yi soli waɣinli kam n-kana.
- 28. Domin bɛ ti nya bɛ daanfaani ni nyɛ shɛli, ka boli Naawuni yuli dabsimira (Haʒi dabsa) la puuni, domin O ni largi ba yiŋ biŋkobri la zuɣu. Dinzuɣu, ŋubmi ya di puuni shɛli, ka dihi ya faralana ŋun be miisim ni.
- 29. Di nyaaŋa, di tuya ni bɛ yihi bɛ daɣari (Ka bɛ pini bɛ zabri), ka pali bɛ daalikauli. Yaha! Ka bɛ gili yilikurili maa (Ka’aba).
- 30. Dini nyɛ shem, ŋun kam tibgi Naawuni zalsi, tɔ! Dina n-nyɛ viɛnyɛla n-zaŋ ti o o Duuma sani. Yaha! Bɛ niŋ yiŋ biŋkɔbri halalsi n-tin ya, naɣila bɛ ni karindi sheli n-tiri ya (Alkur’aani puuni) maa. Dinzuɣu, niŋmi ya katiŋ’ ka chɛ daɣiri din yi buɣajema ni na, ka Niŋ ya katiŋ’ ka chɛʒiri yɛltɔɣa.
- 31. Ka yi nyɛla ban zani tuhi Naawuni ni jema, ka pa ban laɣindi O mini shɛli, dinzuɣu, ŋun ti bo nyintaa ti Naawuni, tɔ! Achiika! Di ŋmanila o yila zuɣusaa n-lu na, ka noombihi ʒɛri o, bee ka pɔhim ʒɛ o n-ti labi katiŋa.
- 32. Di ni nyɛ shem, ŋun tibgi Naawuni daadiini alaamanima, tɔ! Achiika! Di be suhiri wuntia puuni.
- 33. Yi (Alahiʒinim’) mali anfaani di puuni, hali ni sahamirili (bɛ kɔrgibu saha). Din nyaaŋa, di kɔrgibu shee nnyɛ yili kurli maa (Ka’aba) gbini.
- 34. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) zali la ali’umma kam ka bɛ mali kɔrgibu shee, kadama bɛ bolimi Naawuni yuli O ni largi ba biŋkɔb’ shɛŋa maa zuɣu. Dinzuɣu, yi Duuma nyɛla Duuma yino, zaŋmi yi maŋ’ zaasa n-ti O. Dinzuɣu, (yaa nyini Annabi)! Tim ninvuɣu sheba ban filindi bɛ maŋa n-tiri Naawuni maa suhupelli lahibali (ni Alizanda).
- 35. Ninvuɣu sheba bɛ yi ti boli Naawuni yuli, ka bɛ suhiri dam, ni ban niŋdi suɣulo ni yɛlibɛɣu din nya ba, ka nyɛla ninvuɣu sheba ban puhiri jiŋli, ka dihira Ti ni largi ba sheli puuni.
- 36. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) zali ya la laakumi kara maa ka bɛ be Naawuni jɛma daalaamanim’ puuni. Yi mali anfaani di (biŋkobri maa) ni, dinzuɣu (yi yi yɛnkɔrgi ba) tɔ! Yin bolimi ya Naawuni yuli bɛ zuɣu ka bɛ nyɛla ban ʒe m-pa taba zuɣu (kɔrgibu maa shee). Dinzuɣu, bɛ yi ti lu bɛ yɛɣili, tɔ! Yin ŋubmi ya di puuni shɛli, ka dihi ya faralana ŋun bi suhira, ni barimaanda. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) balgi ba n-tin ya, domin achiika! Yi ni paɣi (Naawuni).
- 37. Di kariya ka di nimdi mini di ʒima paai Naawuni sani, amaa! Wuntia din yi yi sani m-paari o. Lala ka Ti balgi ba ntin ya, domin yi tibgi Naawuni O ni dolsi ya la zuɣu. Dinzuɣu! (Yaa nyini Annabi): “Tim tuunviɛla nim’ suhupielli lahibali (ni Alizanda).”
- 38. Achiika! Naawuni taɣirila ninvuɣu sheba ban tiyelimaŋli (ka chɛ chɛfurinim’ barina). Achiika! Naawuni bi bɔri bilkɔŋsilana kam, ni gutulunsi lana.
- 39. Bɛ saɣi ti bɛ ni tuhiri ninvuɣu shɛba (Muslinnim’) maa (kadama be gba tuhumi bɛ chɛfurinim’ maa), domin bɛ di ba zualinsi. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn ti ba nasara.
- 40. Ninvuɣu sheba bɛ ni yihi bɛ yiŋsi puuni, ka di pa ni yelimaŋli sheli zuɣu m-pahila bɛ yelimi: “Ti Duuma n-nyɛ Naawuni.” Di yi di pala Naawuni ni zaŋdi ninsalinima n-taɣiri taba zuɣu, bɛ naan wurim faaranim’ jɛma shee, ni cheechi duri, ni Yahuudunim’ gba jema shee, n-ti pahi Muslinnim’ jiŋ’ sheŋa bɛ ni boondi Naawuni yuli di puuni pam. Yaha! Achiika! Naawuni sɔŋdila ŋun sɔŋdi O. Achiika! Naawuni nyɛla Kpeŋlana, Nyɛŋda.
- 41. Ninvuɣu sheba Ti (Tinim’ Naawuni) yi ti ba yiko tiŋgbani yaaŋa zuɣu,ka bɛ puhiri jiŋli, ka tiri zakka, ka puhiri tuunvela tumbu, ka mɔŋdi Naawuni ni mɔŋ sheli. Achiika! Naawuni sani ka yellikam bahigu be.
- 42. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi labsi a ʒirilana, tɔ! Achiika! Annabi Nuhu niriba daa labsi o ʒirilana poi ni bana, n-ti pahi Aadu mini samuudunima (Annabi Hudu mini Annabi Salihu niriba).
- 43. Ni Annabi Ibrahima niriba, n-ti pahi Annabi Lutu niriba.
- 44. Ni Madyana nima (Annabi Sayibu niriba). Yaha! Bɛ daa labsi Annabi Musa ʒirilana, ka N (Mani Naawuni) daa naɣisi ti chefurnima, din nyaaŋa, ka n-daa ti gbaai ba gbaarikpeeni, ka wula n-daa leei nyɛ namgbankpeeni ni N (Mani Naawuni) yɛltɔɣa?
- 45. Di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ tiŋgbani shɛli hallaka, ka di nyɛla din di zualinsi, ka nyɛla di lu n-dahim di nyɛbli zuɣu, ni kobil’ shɛli din nyɛ zaɣikuŋ, ni nam yiya din du zuɣusaa.
- 46. Di ni bɔŋɔ,bɛ (Maka chefurinim’) bɛ gola tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka di chɛ ka bɛ mali suhi shɛŋabɛ ni yɛn mali tɛhira, bee tiba din wumdi yelimaŋli, domin achiika! Di ni nyɛ shɛm, nimbihi bɛ zomda, amaa! Suhiri din be nyɔri ni n-nyɛ din zomda.
- 47. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔri yomyom’ a sani (ni a chɛ ka) azaaba kaba na, Naawuni mi bɛ yiɣisiri O daalikauli. Yaha! Achiika! (Chiyaama) dahinyini a Duuma sani ŋmanila yuuntuhuli yi (Dunia) laasabu puuni.
- 48. Di zooiya ka N (Mani Naawuni) naɣisi ti tiŋgbani shɛli, ka di nyɛla din di zualinsi, din nyaaŋa, ka N-ti gbaai. Yaha! N-sani n-nyɛ labbu shee.
- 49. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Yaa yinim’ ninsalinima! Achiika! Mani nyɛla saɣisigulana n-tin ya polo ni.”
- 50. Dinzuɣu, ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli, ka tum tuunviela, bɛ mali chɛmpaŋ, ni arzichi din bara.
- 51. Yaha! Ninvuɣu sheba ban yi n-zani ni bɛ saɣim Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima, ka tɛhiri ni bɛ nyɛla banyɛn tooi nyɛŋ Naawuni (ka zo n-tilgi), ban nim n-nyɛʒehiimi buɣum bihi.
- 52. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) na ʒin tim tuun’ so, bee Annabi so na poi ni nyini, naɣila o yi ti niŋ kore (ni yɛltɔɣa sheli), shintaŋ zaŋdila binshɛɣu n-labi o ni niŋdi sheli kore maa ni, ka Naawuni mi nyehi shintaŋ ni zaŋ shɛli labi maa, din nyaaŋa ka Naawuni viɛlgi O aayanima. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yemgoliŋgu lana.
- 53. Domin O (Naawuni) zaŋ shintaŋ ni zaŋ shɛli labi maa ka di nyɛ dahimbu nti ninvuɣu sheba doro (munaafichitali) ni be bɛ suhiri ni, ni ninvuɣu sheba ban suhiri kuui. Achiika! Zualindiriba be namgbanikpeeni puuni din niŋ katiŋa.
- 54. Yaha! Domin ninvuɣu sheba bɛ (Naawuni) ni ti baŋsim maa baŋ ni achiika, di (Alkur’aani) nyɛla yɛlimaŋli din yi a Duuma (Naawuni) sanina,kati li yɛlimaŋli, ka bɛ suhiri doni. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn dolsi ninvuɣu sheba ban ti yelimaŋli n-zaŋ chaŋ sochibga.
- 55. Yaha! Ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali maa bi yɛn milgi ka kuli be zilsigu puuni hali ka Chiyaama yiɣisibu ti libgi ba, bee ka dabsiŋɔli (Zaadali) la daazaaba ti kaba ba na.
- 56. Dindali maa, nam daa yɛn nyɛla Naawuni ko dini, ka O yɛn ti niŋ fukumsi bɛ (daba) sunsuuni. Achiika! Ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli ka tum tuunviela, tɔ!Bɛ yɛn ti bela yolsigu Daalizanda yiya la puuni.
- 57. Yaha! Ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali, ka labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, tɔ! Filiŋ daazaaba be bɛ zuɣu (Zaadali).
- 58. Yaha! Ninvuɣu sheba ban zo Hiʒira Naawuni soli, din nyaaŋa ka bɛ ku ba, bee ka bɛ kpi, achiika! Naawuni ni largi ba arzichi din vɛla (Alizanda). Achiika! Naawuni n-nyɛŊun gari ŋun kam tiri arzichi.
- 59. Achiika! O (Naawuni) ni kpehi ba kpehilishee ka bɛ mammaŋ’ ti paɣi li. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Baŋda, Suɣulolana titali.
- 60. Lala n-nyɛ li, ŋun ti bɔhi bieri,ka di saɣisi bɛ ni niŋ obɛrim sheli tariga, din nyaaŋa ka bɛ lahi di o zualinsi, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn ti o nasara. Achiika! Naawuni nyɛla, Chempaŋlana, Gaafara Duuma.
- 61. Ŋɔ maa daliri nyɛla domin achiika! Naawuni nyɛla Ŋun zaŋdi yuŋ kpehiri wuntaŋ’ ni, ka zaŋdi wuntaŋ’ kpehiri yuŋ ni. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, Nyara.
- 62. Ŋɔ maa daliri nyɛla domin achiika! Naawuni n-nyɛ yelimaŋli. Yaha! Achiika! Bɛ (chɛfurinim’) ni jɛmdi binyer’ sheŋa ka di pa Ŋuna (Naawuni) maa nyɛla ʒiri. Achiika! Naawuni mi nyɛla Ŋun nam du ka galsi.
- 63. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di ni bɔŋɔ,abɛ mi ni achiika! Naawuni n-nyɛŊun siɣisi kom na zuɣusaa ka tiŋgbani leei vakaha. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun balgiri yɛla n-tiri O daba, Ŋun mi din sɔɣi.
- 64. Ŋuna n-su din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni. Yaha! Baŋmi ni kadama achiika! Naawuni n-nyɛ Bundana, Duuma paɣirigu.
- 65. Di ni bɔŋɔ, a bi nya kadama achiika! Naawuni n-nyɛŊun balgi din be tiŋgbani ni, ni ŋarim din chani kom ni ni O zaligu, ka O gbibi sagbana domin di ti lu tiŋgbani ni zuɣu naɣila ni O yɛdda. Achiika! Naawuni nyɛla Nambɔzɔrikpeeni lana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 66. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊuntin yanyɛvuya, din nyaaŋa ka O kuri ya, kati lahiyɛn neei ya di nyaaŋa. Achiika! Ninsala nyɛla ŋun zooi gutulunsi.
- 67. Ti (Tinim’ Naawuni) zalila niriba kam ka bɛ mali zaligu ka mali li tumdi tuma. Dinzuɣu, (yaa nyini Annabi)! Di chɛ ka bɛ (chefurinim’) ŋme a namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ (a daadiini) polo. Yaha! Bolimi (ninsalinima) n-zaŋ chaŋ a Duuma (Naawuni) polo. Achiika! A nyɛla ŋun be dolsigu din nyɛ sochibgu zuɣu.
- 68. Yaha! Bɛ (chɛfurinim’) yi ŋme a namgbankpeeni, tɔ! Nyini yelima: “Naawuni mi yi tuuntumsa.”
- 69. Naawuni ni ti niŋ fukumsi yi sunsuuni Zaadali n-zaŋ chaŋ yi ni ŋmeri namgbankpeeni shɛli puuni maa.
- 70. (Yaa nyini Annabi)! A bi mi ni kadama achiika! Naawuni mi din be sagbana mini tiŋgbani ni. Achiika! Ŋɔ maa nyɛla din be litaafi (Lauhul Mahfuuz) ni. Achiika! Ŋɔ maa nyɛla soochi n-zaŋ ti Naawuni.
- 71. Ka bɛ (Maka chefurinim’) naan jemdi binyer’ sheŋa din pa Naawuni, ka di nyɛla O ni bi siɣisi sheli daliri na, bɛ mi ka di baŋsim shɛli. Dinzuɣu, zualindiriba ti ka ŋun yɛn sɔŋ ba (Zaadali).
- 72. Yaha! Bɛ yi ti karindi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ tiri ba, a ni baŋ ni ninvuɣu shɛba ban niŋ chefuritali maa je li bɛ nina polo, di di naan chɛ biɛla ni bɛ gɔhi ninvuɣu sheba ban karindi Ti aayanima n-tiri ba maa. (Yaa nyini Annabi) Yelima: “Di ni bɔŋɔ, n-tim ya lahibali ni din be n-gari lala? Dina nnyɛ buɣum sheli Naawuni ni niŋ ninvuɣu shɛba ban niŋ chefuritali di daalikauli la. Yaha! Di labbu shee maa nyɛla din be.”
- 73. Yaa yinim’ ninsalinima! Bɛ ti ŋmahinli, dinzuɣu wummi ya li. Achiika! Binyer’ sheŋa yi (chɛfurinim’) ni jemdi ka di pa Naawuni maa ku tooi nam zoo, hali di yi niŋ ka bɛ (buɣa maa) zaa yi laɣim ni bɛ tum lala tuma. Yaha! Zoo yi dargi deei shɛli bɛ sani, bɛ ku tooi fa lika chɛ o, ŋun bɔri bukaata malgu, ni bɛ ni bɔri bukaata so sani maa zaasa chɔɣim ya.
- 74. Bɛ bi tibgi Naawuni ni di ni tu bɛ tibgi O shem. Achiika! Naawuni nyɛla Kpeŋlana, Nyɛŋda.
- 75. Naawuni gahindila tuun’ shɛba Malaaikanim’ puuni, ka lahi gahindi ninsalinim’ puuni. Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, Nyara.
- 76. O (Naawuni) mi din be bɛ tooni, ni din be bɛ nyaaŋa (Dunia ni Chiyaama). Yaha! Naawuni sani ka bɛ labsiri yellikam.
- 77. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli! Kurummi ya ka ŋme gbieɣu n-ti Naawuni, ka jem ya yi Duuma (Naawuni), ka tum ya din viɛla, achiika! Yi nyɛla ban yɛn tilgi.
- 78. Yaha! Tuhimi ya Naawuni soli zuɣu ni di ni tu kamaata ni shem, Ŋuna (Naawuni) n-gahim ya. Yaha! O bi zaŋ wahala sheli m-pa yi zuɣu adiini (Muslinsi) puuni. Di nyɛla yi ba Annabi Ibrahima daadiini, ŋuna n-nyɛŋun daa boli ya Muslinnima (litaafi shɛŋa din pun gari maa ni), n-ti pahi (Alkur’aani) ŋɔ maa puuni, domin Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) ti leei Shɛhiradira n-tin ya (Zaadali), ka yi gba leei shɛhiradiriba n-ti ninsalinima. Dinzuɣu, puhimi ya jinli, ka tin ya zaka, ka dihi ya Naawuni tabli, Ŋuna n-nyɛ yi Taɣira. M-bo ni Taɣira. Yaha! M-bo ni Sɔŋda.
Kundivihira[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
- ↑ Bachigahinda Din Be Dagbanli Kur'aani Puuni. The Noble Qur'an: Translation of the Meanings (Dagbani language).
- ↑ Translation of the Meanings of the Noble Qur'an - Dagbani translation, by Muhammad Baba Gutubu.
est_Latn ace_Latn bam_Latn wol_Latn kon_Latn hau_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn mos_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn taq_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn yor_Latn wol_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn tum_Latn bam_Latn mos_Latn bam_Latn bam_Latn dik_Latn bam_Latn bam_Latn yor_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn gaz_Latn bam_Latn bam_Latn yor_Latn wol_Latn eng_Latn eng_Latn