Bɛ Ni Kahigi Neei Shɛli Suurili
Bɛ Ni Kahigi Neei Shɛli Suurili (Fussilat فُصِّلَت)[1]
Suurili ŋɔ maa wuhirimi ni ninsalinim’ behigu kam nyɛla chuuta n-zaŋ ti ba. Di mi tilaa nyɛla Alkur’aani.
Aaya nima[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
Aaya nima:[2]
- 1. Ha-miim (H. M). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni].
- 2. Di (Alkur’aani) siɣisibu yila Dunia Nambɔnaa, Zaadali Nambɔnaa sani na.
- 3. Di nyɛla litaafi sheli bɛ ni kahigi neei di aayanima, ka nyɛ bɛ ni karindi sheli ni Larbu zilli n-zaŋ ti ninvuɣu sheba ban mi.
- 4. Ka di nyɛla din tiri suhupelli lahibali (ni Alizanda), ka lahi nyɛ din valsira (ni buɣum daazaaba), ka bɛ (chɛfurinim’) pam lԑbi biri, ka pala ban wumda.
- 5. Yaha! Ka bɛ (Maka chefurnim’) yeli: “(Yaa nyini Muhammadu)! Ti suhiri bela binwɔri ni n-zaŋ chaŋ a ni boondi ti shɛli zuɣu maa, ka tibsim (tikpirlim) be ti tiba ni, ka saɣili lahi be ti mini a sunsuuni, dinzuɣu tummi (a daadiini soli zuɣu), ti mi gba nyɛla ban yɛn tumdi (ti kali soli zuɣu).
- 6. (Yaa nyini Annabi)! Yelima! Achiika! N-nyɛla ninsala yi tatabo, ka bɛ siɣisiri wahayi n-tiri ma na kadama achiika! Yi Duuma nyɛla Duuma yino, dinzuɣu zanimi ya n-tuhi n-zaŋ chaŋ O sani, ka bon ya O chempaŋ. Yaha! Azaabakpeeni be ninvuɣa sheba ban laɣim Naawuni ni shɛli jɛmdi maa zuɣu.
- 7. Ninvuɣu sheba ban bi tiri zaka, ka nyɛla ban bi ti Chiyaama yelimaŋli.
- 8. Achiika! Ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli, ka tum tuunviela, bɛ mali laara din bi ŋmaara.
- 9. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Di ni bɔŋɔ, yi niŋdila chefuritali ni Ŋun nam tiŋgbani dabsa ayi puuni, ka yi lahi bɔri nyintahi n-tiri O? Ŋuna n-nyɛ binnamda Duuma.”
- 10. Ka O (Naawuni) zali zoya ka di nyɛ din kpaŋkpa di (tiŋgbani maa) puuni, ka niŋ alibarka niŋ di puuni, ka nam di bindira di puuni dabsa anahi dede, domin ninvuɣu sheba ban bɔhira.
- 11. Din nyaaŋa, kaO ŋmalgi kpa sagbana nambu, ka di daa nyɛla nyɔhi, ka O yeli di (sagbana) mini tiŋgbani: “Kam ya na, yi yi bɔra, bee yi je.” Ka di (sagbana ni tiŋgbani) yeli: “Ti kana ka nyɛla ban doli A zaligu.”
- 12. Ka O (Naawuni) nam li ka di nyɛ sagbana ayɔpoin dabsa ayi puuni, ka zali yɛllikam din yɛn ti niŋ sagbana kam ni. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) dihi tuuli sagbana nachinsi ni furilanima (saŋmarsi), ka di lahi nyɛ gulibu. Dina n-nyɛ Nyɛŋda, Baŋda la nam zaligu.
- 13. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi lԑbi biri, tɔ! Nyin yelima: “Mani saɣisi ya mi ni yi di chɛ ka tahigu ti gbaai ya kamani di ni daa ti gbaai Aadu mini Samudu nim’ (Annabi Hudu mini Annabi Salihu niriba) shɛm la.
- 14. Saha sheli Naawuni tuumba ni daa kaba na bɛ tooni mini bɛ nyaaŋa (n-ti yeli ba): “Di jem ya shɛli naɣila Naawuni,” Ka bɛ yeli: “Ti Duuma yi di bɔri, O naan siɣisi Malaaikanim’ na, dinzuɣu achiika! Tinim’ nyɛla ban zaɣisi bɛ ni tim ya na ni shɛli maa.”
- 15. Amaa! Aadunima (Annabi Hudu niriba), bɛ daa tibgi bɛ maŋ’ tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka di pala ni yelimaŋli sheli zuɣu, kanaan yeli: “Ŋuni n-leei gari ti yaa”? Di ni bɔŋɔ,bɛ bi nya kadama Naawuni so Ŋun nam ba n-nyɛŊun gari ba yaa? Yaha! Bɛ daa shiri nyɛla ban ŋmɛri Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima namgbankpeeni.
- 16. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim pɔhim kpeeni din puuni mali maasim na ka di nyɛ zuɣubieɣu dabsa puuni, domin Ti chɛ ka bɛ lam filiŋ daazaaba Dunia ʒia puuni. Yaha! Achiika! Chiyaama daazaaba filiŋ n-nyɛ din yɛn ti gari lala, bɛ mi pala bɛ ni yɛn ti sɔŋsi shɛba.
- 17. Amaa! Samudunima (Annabi Salihu niriba), ka Ti (Tinim’ Naawuni) dolsi ba, ka bɛ yu zoontali n-gari dolsigu maa, dinzuɣu ka tahigu din nyɛ filiŋ daazaaba gbaai ba, domin bɛ ni daa tumdi tuumbe’ shɛŋa zuɣu.
- 18. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tilgi ninvuɣu sheba ban ti yelimaŋli, ka nyɛ wuntizɔriba.
- 19. Yaha! Dabsi’ sheli bɛ ni yɛn ti laɣim Naawuni dimba (chefurinima) nzaŋ ti niŋ buɣum ni, ka bɛ nyɛla bɛ ni taɣi shɛba zali.
- 20. Hali ni saha sheli bɛ ni yɛn ti kana di (buɣum maa) shee, ka bɛ wumbu mini bɛ nyabu, n-ti pahi bɛ nimgbiŋgbana di ba shɛhira ni bɛ ni daa tumdi tuun’ shɛŋa.
- 21. Ka bɛ (chɛfurinim’ maa) naan yeli bɛ nimgbiŋgbana: “Bozuɣu ka yi di ti shɛhira? Ka di yeli: “Naawuni so Ŋun chɛ ka binshɛɣu kam yeri yeltɔɣa (zuŋɔ) maa n-chɛ ka ti tɔɣisi yeltɔɣa. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋun daa nam ya pilgu maa. Yaha! O sani ka bɛ labsiri ya na maa.”
- 22. “Yaha! Yi daa pala ban sɔɣiri yi maŋ’ (Dunia puuni) ka chɛ yi wumbu mini yi nyabu, n-ti pahi yi nimgbiŋgbana maa. Amaa! Yi daa tehimi ni Naawuni bi mi yi ni daa tumdi tuun’ shɛŋa pam.”
- 23. Yaha! Dina n-nyɛ yi tɛhi ni daa nyɛ sheli ni yi Duuma, ka O niŋ ya hallaka, ka dinzuɣu chɛ ka yi leei ninvuɣu sheba ban kɔhilu.
- 24. Dinzuɣu, bɛ (chɛfurinim’) yi niŋ suɣulo, tɔ! Buɣum n-nyɛ bɛ ʒiishee, bɛ miyi lahi bo yeda sheli, bɛ pala bɛ ni yɛn niŋ shɛba yeda.
- 25. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) pɛli zoyoya m-bahi ba, ka bɛ dihi ba din be bɛ tooni mini bɛ nyaaŋa nachinsi, ka yɛltɔɣali (azaaba) niŋ talahi bɛ zuɣu, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti pahi ninvuɣu sheba ban daa kana pɔi ni bana alizinnim’ mini ninsalinim’ puuni. Achiika! Bɛ daa nyɛla ninvuɣu sheba ban kɔhi lu.
- 26. Ka ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali maa yeli: “Di wum ya Alkur’aani ŋɔ maa karimbu, ka yon ya vuri (di karimbu shee), di yi pa shɛli, yi ni nyɛla ban yɛn nya nasara.
- 27. Dinzuɣu, achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ni chɛ ka ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa lam azaaba kpeeni. Yaha! Achiika! Ti nyɛla ban yɛn yo ba sam shɛli din be n-gari bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli.
- 28. Dina n-nyɛ Naawuni dimba sanyoo, buɣum, bɛ mali kpaliŋkpaa yili di puuni, ka di nyɛ sanyoo n-ti ba, domin bɛ ni daa ŋmɛri namgbankpeeni ni Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ maa zuɣu.
- 29. Ka ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa yeli: “Yaa ti Duuma! Wuhimi ti ban daa birgi ti (Dunia) alizinnim’ mini ninsalinim’ puuni, ka ti zaŋ ba niŋ ti napɔna lɔŋ ni, domin bɛ leei ninvuɣu shɛba ban filiŋ.”
- 30. Achiika! Ninvuɣu sheba banyeli: “Ti Duuma n-nyɛ Naawuni, din nyaaŋa kabɛ zani n-tuhi, Malaaikanim’ nyɛlaban yɛn sheeri bɛ zuɣu na (bɛ yi tiyɛn yi Dunia): “Di zon ya dabiem (ni hali shɛli din be Chiyaama), yi mi miri ka yi niŋ suhusaɣiŋgu(ni yi ni chɛ shɛli yi nyaaŋa). Yaha! Deemi ya suhupielli lahibali ni Alizanda sheli bɛ ni daa gbaari ya di daalikauli la.”
- 31. “Ti (Malaaikanim’) n-nyɛ ban sɔŋdi ya yi Dunia ʒia puuni, lala nlahi nyɛ Chiyaama. Yaha! Yi ni nya yi suhiri ni kuli bɔri shɛli di (Alizanda maa) puuni. Yaha! Yi ni nya yi ni bɔhi shɛli yela.
- 32. Di nyɛla saani din yi Chempaŋlana, Nambɔzobonaa (Naawuni) sani na.
- 33. Yaha! Ŋuni yɛltɔɣa n-leei lahi viela n-gari ninvuɣu so ŋun boli (ninsalinim’) n-zaŋ chaŋ Naawuni polo, ka tum tuunvielli, ka yeli: “Achiika! Mani nyɛla ŋun be ban zaŋ bɛ maŋ’ n-ti Naawuni (Muslinnima) puuni.
- 34. Yaha! Tuumbieɣu mini tuunvielli ku tooi niŋ yim, zaŋmi din viela n-taɣi din be, a ni nya ka ninvuɣu so dimli ni daa be a mini o so sunsuuni leei kamani zosim ŋun kuli taba la.”
- 35. Yaha! Bɛ bi zaŋdi li n-tiri so, naɣila ninvuɣu sheba ban niŋ suɣulo. Yaha! Bɛ bi tiri li so, naɣila ŋun mali tarli din galsi.
- 36. Yaha! Di yi ti niŋ ka shintaŋ yɛn zaŋ yɛltɔɣa biɛɣu niŋ a suhi ni, tɔ! Nyin bɔm taɣibu ni Naawuni, achiika! O (Naawuni) nyɛla Wumda, Baŋda.
- 37. Yaha! O (Naawuni) nam yɛlikpahinda puuni n-nyɛ yuŋ mini dabsili, n-ti pahi wuntaŋ’ mini goli. Dinzuɣu miri ya ka yi niŋ suzuuda n-ti wuntaŋ’ bee goli, ka niŋ ya suzuuda n-ti Naawuni so Ŋun nam li, di yi shiri nyɛla Ŋunaka yijemda.
- 38. Dinzuɣubɛ yi tibgi bɛ maŋa, tɔ! Malaaikanim’ ban be a Duuma sani simsiri O la yuŋ mini wuntaŋ ni, bɛ mi pala ban nyee nyɔnda.
- 39. Yaha! O nam yɛlikpahinda puuni ka a nya tiŋgbani ka di nyɛla zaɣikuŋ, amaa! Ti (Tinim’ Naaawuni) yi ti siɣsikomna di zuɣu, ka di damdam ka piri, (ka yihi bindirigu na). Tɔ! Achiika! Duuma so Ŋun neei li maa nyɛla Ŋun yɛn tooi neei kpiimba. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.
- 40. Achiika! Ninvuɣu sheba ban ŋmalgiri Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ puuni maa ku tooi sɔɣi ka chɛ Ti. Di nibɔŋɔ, ninvuɣu so bɛ ni yɛn ti zaŋ n-labi buɣum ni n-nyɛŋun gari ŋun yɛn ti kana Zaadali ka nyɛla ŋun mali suhudoo? Niŋmi yayi ni yu sheli. Achiika! O nyɛla Ŋun nyari yi tuuntumsa.
- 41. Achiika! Ninvuɣu sheba ban niŋ chɛfuritali ni teebu (Alkur’aani) saha sheli di ni kaba na. Achiika! Di mi nyɛla litaafi sheli din nyeŋdi yɛllikam (din nyɛʒiri).
- 42. Ʒiri bi kani di (Alkur’aani) tooni bee di nyaaŋa na, di nyɛla bɛ ni siɣisi shɛli ka di yiYemgoliŋgalana, Duuma paɣirigu sani na.
- 43. (Yaa nyini Annabi)! Shɛli n-kani ka bɛ (chefurinima) yɛn yeli a, naɣila bɛ daa pun yeli la tuun’ sheba ban daa kana pɔi ni nyini maa. Achiika! A Duuma nyɛla Chempaŋlana, Azaaba kpeeni lana.
- 44. Yaha! Hali Ti (Tinim’ Naawuni) yi di zali li (Alkur’aani) ka di nyɛla bɛ ni karindi shɛli bali sheli ni (ka di pa Larbu zilli zuɣu), bɛ (Larbunim’) naan yeli: “Bozuɣu ka bɛ bi kahigi di aayanima n-ti ti?” Dini bɔŋɔ, litaafi ni tooi nyɛ bali shɛli ka Annabi mi nyɛ Larbu? (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Di nyɛla dolsigu mini alaafee n-zaŋ ti ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli. Amaa! Ninvuɣu sheba ban bi ti Naawuni yelimaŋli maa, tibsim (tikpirlim) bela bɛ tiba ni, ka di lahi nyɛ zoontali n-ti ba. Bannim’ maa nyɛla ninvuɣu sheba bɛ ni boondi ka bɛ be luɣushɛli polo din niŋ katiŋa (ka chɛ wumbu ni).
- 45. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Annabi Musa litaafi, ka bɛ niŋ namgbankpeeni di puuni, dinzuɣu di yi di pala yeltɔɣali din pun daŋsi a Duuma sani zuɣu, tɔ!Bɛ naan siɣisi azaaba n-ti ba na. Achiika! Bɛ shiri be zilsigu puuni ni dina (Alkur’aani).
- 46. Ninvuɣu so ŋun tum tuunvielli, tɔ! O maŋ’ zuɣu ka o tum, ŋun mi tum tuumbeɣu, tɔ! O maŋ’ zuɣu ka o lahi tum. Yaha! A Duuma (Naawuni) pala Ŋun diri daba zualinsi.
- 47. O (Naawuni) sani ka bɛ labsiri Chiyaama dali baŋsim. Yaha! Binwola bi yiri di wɔri ni na, bee paɣa bi kpiɣiripua,o mi bi dɔɣira naɣilani O baŋsim. Yaha! Dabsi’ sheli O (Naawuni) ni yɛn ti boli ba (chefurinima, ka yeli): “Ya ka N (Mani Naawuni) nyintahi la be? Ka bɛ yeli: “Ti baŋsiri A kadama so n-ka ti puuni n-yɛn tooi di shɛhira.”
- 48. Ka bɛ ni daa jemdi binyer’ sheŋa (Dunia puuni) maa bɔrigi ka chɛ ba, ka bɛ dihitabli kadama bɛ ka sɔɣibu shee.
- 49. Ninsala nyee bi nyɔndi ni viɛnyɛla suhibu, amaa! Din be yi paagi o, ka o nyɛla ŋun yihi tamaha, ka wuhiri o chɔɣinsi.
- 50. Yaha! Achiika! Ti yi ti chɛ ka o lam nambɔzɔbo din yi Ti sani biɛrim shɛli din mini paagi o nyaaŋa, tɔ! Oyerimi: “Ŋɔ maa nyɛlan kpaŋmaŋ’ puuni. M mi bi tehi ni Chiyaama ni yiɣisi. Di mi yi niŋ ka bɛ labsi ma n Duuma sani, tɔ! N-lahi mali biɛrisuŋ O sani. Achiika! Ti nyɛla ban yɛn ti chefurinim’ lahibali ni bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli Yaha! Achiika! Ti nyɛla ban yɛn ti chɛ ka bɛ lam azaaba timsili (Zaadali).
- 51.Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi ti niŋ ninsala ni’ima, ka o lԑbi biri, ka tibgi O maŋa, Amaa! Din be yi paagi o, ka o leei ŋun zooi (Naawuni) suhigu.
- 52. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Di nibɔŋɔ, yi bi nya kadama di (Alkur’aani) yi shiri nyɛla din yi Naawuni sani na, ka yi niŋ chɛfuritali ni dina, ka ŋuni n-leei bɔrgi n-ti lahi paai ninvuɣu so ŋun be namgbankpeeni din niŋ katiŋ’ ka chɛ dolsigu ni?
- 53. Ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni wuhi ba Ti nam yɛlikpahinda binnamda puuni, n-ti pahi bɛ maŋsi ni, hali ka di ti kahigi neei ba kadama di (Alkur’aani) shiri nyɛla yelimaŋli. (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a Duuma (Naawuni) bi saɣi ni O leei Shɛhiradira binshɛɣu kam zuɣu?
- 54. Wumma! Bɛ (chefurinim’) shiri be zilsigu puuni ni bɛ Duuma (Naawuni) laɣimbu. Wumma! Achiika! O nyɛla Ŋun gili binshɛɣu kam (ni baŋsim).
Kundivihira[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
- ↑ Bachigahinda Din Be Dagbanli Kur'aani Puuni. The Noble Qur'an: Translation of the Meanings (Dagbani language).
- ↑ Translation of the Meanings of the Noble Qur'an - Dagbani translation, by Muhammad Baba Gutubu.
bam_Latn bam_Latn yor_Latn wol_Latn kon_Latn bam_Latn sun_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn twi_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn wol_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn twi_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn ewe_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn fuv_Latn wol_Latn eng_Latn eng_Latn