Sìrakɔrɔnin
Dugu yɔrɔfɔli
Sìrakɔrɔnin bɛ Baninkɔ de fɛ. A bɛ Kulukɔrɔ marabolo la. O mara in kɔnɔ, a bɛ Joyila kolomi fɛ. A n’o kubedugu cɛ ye bam 60 ye. A bɛ Bankɔgàloda fɛ, a n’o cɛ ye bam 5 ye. N’i bɛ Bɔ Bamakɔ i bɛ forobasira 6nan Minɛ k’i Kùnda Faana kan. N’i Sera yen, i bɛ Fara i kinin fɛ k’i Kùnda Joyila kan min ni Faana cɛ janya ye bam 45 ye. I bɛ Bɔ Joyila ka Na Ŋolobugu, bam 40. N’i Sera yen, i bɛ Fara i ɲuman fɛ ka bankɔsira Minɛ, bam 25. Sani i ka Se Bankɔ, i ni yen cɛ tɔ bɛ To bam 5 ye i bɛ Fara i kinin fɛ. Bam 1 dɔrɔn, i bɛ Don Siarakɔrɔnin.
Dugu ni kɔrɔn ce Bankɔ de be yen, bam 5, tlebi fe Sàala, bam 3, keɲeka fe Nɔkɔlɔn, bam 3, worodugu fe Jogo, bam 14.
Dugu tɔgɔko
Sìrakɔrɔnin sigili ni sisan ce ka jan. Lawale la dugu in tɔgɔ tun ye Sirakɔrɔ soblenin de ye. O Sɔrɔla min fe, o ye « sirasun kɔrɔ » ye. Dugu in sigibaa ye Npiyeba Tarawele ye. Ale de Bɔra Bendugu Лamana ka Na. Donso tùn don.
Dugu dugutigiya
Sìrakɔrɔninkaw ka dugutigisigi ye làadalako ye. A bɛ Tarawelew ka bolo kan. Olu fɛ ye dugu tigiya bɛ Na kɔrɔya-kunda. Ni min ka Kɔrɔ dugulamɔgɔ bɛe ye, o de bɛ Sigi. Ni dugutigi Fatura, dugutigi kura bɛ Sigi kalo sàba o kɔ fɛ. Sìrakɔrɔnin dugutigi kɔrɔw tɔgɔ ye nin ye : Befankelen, Jùrukɔrɔ, Sori, Ncikura, Cefɔlɔ. Ninnu bee tùn ye Tarawelew ye. Mɔgɔ min bɛ dugu kun na bi, o ye Cemɔgɔ Tarawele. Sìrakɔrɔnin tun bɛ jàmanatigidugu min ka mara kɔnɔ o ye Bankɔ ye.
Dugu bonya
Sìrakɔrɔnin ye kin 1 pe de ye . A sigikɛnɛ bonya ye bam 500 ye kere naani na. Dugu in b’a sigiyɔrɔ 3nan na nin ye. A sigiyɔrɔ kɔrɔw ye : Màna, Soblenin, Sokura.
Dugu siyako
Bamananw ni flaw de be Sìrakɔrɔnin, nka lamini mɔgɔw b’u Wele ko jùraw. Yen jàmuw ye : Tarawele, Jalo, furumusow jàmuw t’o la.
U sinankunw ye : Jaraw, Togolaw, Kɔnew, Malew.
Furusira b’u ni jàmu minnu ce : Jara, Togola, Kɔne, Tarawele, Danbele, Male, Mariko, Kulubali, Baalo. Bamanankan ni flakan de be Fɔ yen nka bamanankan de fanga ka bon kosebe.
Dugu baarako
Baara caman bɛ Kɛ Sìrakɔrɔnin i n’a Fɔ sɛnɛ, baganmara, jàgo, mɔni, donsoya.
Forosɛnɛ : keninke, sàɲɔ, kàba, màlo, tiga, tiganinkurun, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kuruba (jabere), danan, bɛnɛ, dà, kɔɔri.
Nakɔsɛnɛ : mangoro, buyagi, manje, bananku, jafarana, jabibi, sebe, lenburuba, lenburukumu, mandiriye, namasa, tamati, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye.
Jàgo : senefenw, fìnifeere, butigifeere.
Mɔni : o be Ke kɔw, dàlaw ani jew kɔnɔ. O baarain ke minenw ye : zɔklɔ, dalayele, flen, jɔ, sansaranin, papulo, dɔlen.
Donsoya : donsow be yen nka donso-bolodon te Ke yen.
Baganmara : misi, bà, saga, ʃe, kami, tonkɔnɔ, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma.
Bololabaara minnu bɛ Kɛ Sìrakɔrɔnin olu ye : ŋununda, segereda, ciyan, sigilandla, kalakadla, sansaradla.
Yen baaraw la fanba ye sene ye.
Dugu fɛɛrɛko
Fɛɛrɛ minnu bɛ dugudenw bolo kungokɔnɔw fàgali la olu ye : manabɛlɛ, ntɛfɛrɛ, wɔlɔjuru, wùlu, wɔlɔgɛn, furabulu samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Bla o la, ʃiladɔn mana dali, buturu.
Sokɔnɔfɛnw minɛni : ncɔlɔ (ka misiden Dabɔ sin na), jonbori (ka juru ncoma Fili misi ɲɛ), ka bagan masina Nɛgɛn ka Don a kɛyɔrɔ la walima k’a Gɛn ka Minɛ.
Лɛlakegunyakow : ncankoroda, finisɔgɔ, lokaloka, bɔfle, gɛnkurunin.
Dugu yiriwaliko
Kokura nàlenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, kɛnɛyasow ani moto.
Baaɲumankɛtɔw min ni dugu bɛ baara la bi o ye Bɔrn Fɔndɛn ye. O min Nana saniya tiimɛni ka ma dugu in na. CMDT fana be yen.
Baaɲumakɛtɔn minnu ni dugu Delila ka baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ olu ye Bɔrn Fɔndɛn (keneya, kàlanko, jàgo) ni CMDT (sene) ye. Kàfo jiginew (warimara, jùrù donni mɔgɔw la).
Dugu kàlanko
Kàlanko siratigɛ la lakɔlikalan bɛ Sìrakɔrɔnin. O daminena 1999 sàn. Dugu ta don, kelen don wa san 6kalan don. O kɔ fɛ siginikalanso kelen be yen. O Daminena 1995 sàn, dugu ta don (sàn 4kalan). Balikukalanso 1 fana be yen. O Daminena 1982 sàn.
Balikukalan de Nàna fɔlɔ nka lakɔlikalan de fanga ka Bon.
Dugu bàtoko
Silamɛya de bɛ Sìrakɔrɔnin. Silameya Diine in donnbaa ye Sori Tarawele ye. Misiri kelen dɔrɔn de bɛ Sìrakɔrɔnin.
Dugu ɲɛnajɛko
Fɔli sugu minnu bɛ dugu in kɔnɔ olu ye: bàri, jidunun, ntalen, kolonkolon, bala, boyi, kariɲan.O fɔliminɛn ninnu bɛ Tà ɲɛnajɛ minnu na olu ye seliw, furu gintanw, kamalenw ni sungurunw ka ʃufɛ-ɲɛnajɛw, denkundiw a n'o ɲɔgɔnnaw.
Fɔli ninnu bee keyɔrɔ ye fere de ye.
Farikolo-ɲenaje sugu min fanga ka bòn Sìrakɔrɔnin o ye ntolatan ye. Denmisɛnw ka ɲɛnajɛfɛn wɛrɛ minnu bɛ yen n'u fanga bɛ ka Dɔgɔya ka T'a fɛ olu ye fɛrɛnfunun, berefili, bolominɛ-tlon, bɛlɛta, inɛɛri, nten, tugu.
Dugu kungoko
Sìrakɔrɔnin kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( dàla, kɔ, jɛ), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.
Dugu in na, kɔ ye 1 ye, dàla ye 5 ye ni ka je Ke 1 ye.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : manɔgɔ, npɔliyɔ, ssalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn, zeku, zàra, wulujɛga, bilinkitin, sajɛgɛ, nàna, baman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama.
Kungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ.
Dugu in kungodaw tɔgɔ flɛ : màna, kɔda, ngobanfuga, kolokolojonin, ginin, sonibele, woloko.
Kùlu min be dugu in na o ye Beleba ye.
Dugu kaburudoko
Kaburudo fla de bɛ Sìrakɔrɔnin. Muso tintɔw ta ani mɔgɔ tɔw ta. kelen bɛ dugu ni tlebi cɛ, tɔ kelen be worodugu fe.
Dugu waatiko
Sìrakɔrɔnin, waatiwbɛ Fɔ ɲɔgɔn kɔ ni samiɲɛ ni tlema ye sanko siratigɛ la. Sanji hake ye bl 700 ye sàn kelen kɔnɔ.U bɛ Fɔ ɲɔgɔn kɔ ni fonɛnɛ ni fùnteni ye waati kalaya siratigɛ la. Funteni hake ye 42 ye sànnadan na ni ka nene ta Ke 16 ye dugumadan na. Samiɲɛ ni tlema cɛ, kawulɛ de bɛ yen. O bɛ ɔkutɔburukalo ni desanburukalo cɛ.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ te Sìrakɔrɔnin.
Blàdon : 2017-02-19 Yɛlɛmako laban : 2017-06-04
dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn