Jubedala
Dugu yɔrɔfɔli
Jubedala ye dugu ye min be Mahina galoda fe Bafulaben kolomi na. A ni Bafulaben ce ye bam 8 ye. A ni Mahina galoda ce ye bam 2 ye. A be Kayi marabolo de fe.A n’o ce ye bam 159 ye. Dugu laminidugu 4 tɔgɔ ye: kɔrɔn fe Kanku de be ye. A n’o ce ye bam 9 ye. Tlebin fe Jalola de be yen, a n’o ce ye bam 1 ye. Keɲeka fe Batingungun de be ye, a n’o ce ye bam 6 ye. Worodugu fe o ye Mahinadin ye, bam 2. Jubedala ni duguba min ka Surun ɲɔgɔn na o ye Mahina ye.
Dugu tɔgɔko
Jubedala ye dugu in tɔgɔ ka bi lawale. Fen mi ye dugu tɔgɔ sɔrɔcogo ye an be N’o Ɲefɔ a ye sisan. Jube yere ye kasɔnkakan de ye. A kɔrɔ ye “ Yɔrɔ min Jàra faraw cogo la”.
Dugu dugutigiya
Dugukolo-tigiko de be Jubedala. Dugukolotigiya be jamu kelen ka bolo kan. A be Na kɔrɔya-kunda. Ni dugukolo-tigikɔrɔ Sara kura de be Sigi o nɔ na. Yen dugukolo-tigikɔrɔ ye: Mamadu Sisɔkɔ ye. Mɔgɔ min be dugu kun na bi o ye Jibi Sisɔkɔ ye. Dugu in tun jamanatigi-dugu min ka mara kɔrɔ o ye Ginbaya ye.
Dugu bònya
Jubedala ye kìn 2 ye. O kìnw ye Jalola ni Jubedala. Dugu b’a sigiyɔrɔ fɔlɔ la ni ye.
Dugu siyako
Siya minnu bɛ Jubedala olu ye: kasɔnka, maninka, maraka, bamanan. Yen jamuw ye: Sisɔkɔ, Keyta, Dabo, Kanute, Sangare, Jara, Saakɔ, Tarawele. U sinankunw ye Sisɔkɔ, Dabo, Keyta, Sangare, Tarawele ni Jara, Kanute ye. Furusira be bee ni ɲɔgɔn ce dugu in na . Ka Fàra o kan furusira b’u dugu werew ce. Kasɔnkakan, maninkakan, marakakan ani bamanankan de be Fɔ Jubedala nka kasɔnkakan de be Fɔ ka Teme ni tɔw bee kan.
Dugu baarako
Jubedalakaw fana bɛ sὲnɛ sɛbɛkɔrɔ Kɛ. Yen senefenw ye: keninke, kàba, saɲɔ, malo tiga, tiganinkuru, ɲimikala, gajaba, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kurubaga, dà, kɔɔri. O tɛmɛnen kɔ, u bɛ jiriba dɔw fana Turu i n'a fɔ: mangoro, lenburu, buyagi, manje, ʃiniwajiri ani ntɔmɔnɔ.Yenkaw bɛ nafɛnsὲnɛ-nakɔninw fana Bɔ sɔn. O nakɔnin ninnu na u bɛ fòronto ni jaba, ɲugu, tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù, pɔmitɛri, gan, kɔnkɔn, nanaye, melɔn ani sira Sὲnɛ yen. Sὲnɛ kɔ fɛ, u bɛ baganmara fana Kɛ. U ka bagan marataw ye misi, fàli, bà, saga, wùlu, sò ani jakuma ye. Kamanmafɛnw fana b'a la i n'a fɔ: kami, ʃɛ,tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. Jubedalakaw bɛ jago fana Kɛ ka Fàra ninnu kan. U ka jago ye butigifɛnfeere, sὲnɛfɛnfeere, jiridenfeere ani baganjago ye. Sugu te Jubedala. O kɔ fe laadala-mɔni fana be yen. O keyɔrɔ ye ba ni kɔ ye. O ke minenw ye dɔɔlen, zɔlɔ, bese ye.
Bololabaara dɔw bɛ Kɛ Jubedalakaw fɛ i n'a fɔ: ŋunanda, segereda, ciyan, sìgilandla, kalakadla, sansaradla, dabadla, murudla, bɔgɔdagadla ani sὲnɛkɛminɛ wɛrɛ. Donsoya bɛ Kɛ yen fana. Yen baara sinsinnen don sene kan.
Dugu fὲɛrɛko
Jubedalakaw bɛ sògobaw Minɛ walima k'u Fàga. Olu fàgalanw ye: marafa, bese, sɔgɔlan, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaɲɛ, fɛlɛbɔ, lɛjuru ni dɔw k'o ma ko fɛrɛn ni basaminɛ-nɛge, jakumaminɛ-nɛgɛ, wosen ani wùlu ʃuli a sògo masina na. Yen, u bɛ kɔnɔw Minɛ walima k'u Fàga ni manabɛlɛ, ntɛfɛrɛ, wɔlɔjuru, gɛnni ni furabuluda ni samakaminɛ-fankan, a kɔnɔ masina nɛgɛni ni fen wɛrɛ ye, ʃìladɔn mana dali ani jagi sirili kɔnɔ masina ɲɛ. U fana bɛ ncɔlɔw, jonbori, gɛnni ani koronni Kɛ k'u ka sokɔnɔ-baganw Minɛ.
Dugu yiriwaliko
Kokura nalenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, kɛnɛyasow ani moto, latigedɔn, senfejuru.
Baaɲumankɛtɔw min ni dugu bɛ baara la bi o ye PDRU ye. O nakun ye togodaw yiriwali sabatili ye.
Baaɲumakɛtɔn min ni dugu Delila ka baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ o ye PDIAM. Ale de nakun tun ye sene, baganmara ani jegemara yiriwali ye.
Dugu kàlanko
Jubedala lakɔlikalan Dabɔra 1998 sàn. Yen lakɔli ye foroba ye. San 6kalan don. Balikukalan Dabɔra yen 2006 sàn.
Lakɔlikalan de Nàna dugu in kɔnɔ fɔlɔ wa a fanga ka bòn.
Lakɔlikalan sira fe duguden minnu Kera jɔyɔrɔ-tigi ye olu ye :
Mamadi Keyta : Ale sì ye sàn 68. A sìgiyɔrɔ ye Jubedala ye. A ka baara ye lakɔlikaramɔgɔya ye.
Taruba Dabo : Ale sì ye sàn 66. A sìgiyɔrɔ ye Keɲeba ye. A ka baara ye bakibaara ye.
Mamadu Sisɔkɔ : Ale sì ye sàn 49. A sìgiyɔrɔ ye Bamakɔ ye. A be baara Ke minissiriso dɔ la.
Jangine Sisɔk : Ale sì ye sàn 48. A sìgiyɔrɔ ye Bamakɔ ye. Wàsaden don wàsablon kɔnɔ Bamakɔ.
Dugu batoko
Silameya de be Jubedala. Jumamisiri kelenbe yen.
Dugu tene ye tadon ye. A dasiri jamakulu kelen, hakilina kelen, ŋaniya kelen ye.
Dugu ɲenajeko
Kɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyelemaw ani sankunben ye Jubedalakaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃenta ani kɔlɔci. Jubedalakaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fere de la.
Dugu kungoko
Jubedala kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( dàla, kɔ, ba, fàla), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.
Dugu in na, dàla ye 1 ye, kɔ ye 2 ye, b aye 1 ye, fàla fana ye 1 ye.
Jisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : manɔgɔ, npɔliyɔ, ssalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn, zeku, zàra, wulujɛga, bilinkitin, sajɛgɛ, nàna, baman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori, wondo.
Jiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama, ngùna, minkɔn.
Kungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ.
Jubedala kùlu tɔgɔ ye Walun ye. A kungoda ye tigin ye.
Dugu kaburudoko
Jubedala kaburudo ye 1 ye. A be dugu ni tlebin ce.
Dugu waatiko
Jubedala, ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà.
Dugu kabakoma-yɔrɔko
Kabakomayɔrɔ min be dugu in na o ye Jube ye
Min tɔgɔ bɔlen dòn fɔ jamana werew mɔgɔw be Nà u Fle, o ye Jubel ye.
Blàdon : 2017-02-23 Yɛlɛmako laban : 2017-02-23
dyu_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn