KISILI Be SƆRƆ kewalew de fe wa dannaya ?
G. Blay
Damine
« K’a masɔrɔ Ala ye diɲe kanu haali, fo a ye a denke kelenpe di, walisa mɔgɔ o mɔgɔ dara a denke la, o kana halaki, nka o ka ɲenamaya banbali sɔrɔ ».
Nin ye matigi Yesu Krisita yere ka kumakanw ye, minnu sebenen be Yuhana ka kibaru duman na, a sura 3, temesira 16.
O de kama, minnu dara Ala denke la, olu kisilen don halaki banbali ma. I n’a fɔ a sebenen be Yuhana ka seben fɔlɔ la, a sura 5, temesira 13 kɔnɔ cogo min na : « Aw minnu dara Ala Denke tɔgɔ la, ne be nin kow seben ka ci aw ma, walisa aw k’a don ko ɲenamaya banbali be aw fe ».
Nka, minnu dara Ala Denke la, Bilisi, Sitane, Ala ni mɔgɔw jugu b’a ɲinin ka olu ja wuli ni kalan kolonw ye. O kun ye, k’u lafili ni nin hami ye : dannaya te mɔgɔ kisi, fo kewalew.
O dela nafa b’a la, an k'a jeya Kitabu senuma barika la, ale min kelenpe de ye an ka sinsili sɔrɔ yɔrɔ ye, ale fe, an b’a don ko Ala ka kisili be sɔrɔ dannaya de fe, kewalew sen te o la, i n’a fɔ Ciden Paul y’a fɔ k’a jeya cogo min na Romekaw sura 3, a temesira 28 kɔnɔ : « mɔgɔ be jo sɔrɔ dannaya de barika la, ni sariya kewalew te ».
Kalan min b’a fɔ ko kisili be sɔrɔ kewalew de barika la, o kalan kadi mɔgɔ ye k’a masɔrɔ, a be a yere bonyali sɔrɔ o la. Ni an ye a jate cogoya dɔ la, a be ke a ɲena ko a ka kisili be bɔ ale yere de la. Ka kisili mine i n’a fɔ Ala ka nilifen, o be mɔgɔ kumasulu, mɔgɔ min te a fe k’a sɔrɔ i n’a fɔ ko a dira a ma ten, fuu la, nka k’a sɔrɔ a yere wɔsi la. O de kosɔn, ma caman bannen don kisili ma, hali n’o y’a sɔrɔ ko, gengejiri kan, kisili ko bee dafara yen, wa bi Ala be a ni gansan, mɔgɔ ma min be o dannaya ke.
Walisa ka jo di u ka kalan kolon in ma, kalan min b’a fɔ ko kisili be sɔrɔ kewalew de fe, u y’a ɲinin ka Kitabu yɔrɔ dɔw lafɔ ɲogɔn kɔ, misalila ciden Paul ka sebenw ni ciden Yakuba ta. O tuma la, a be i n’a fɔ ko Nin Senu min ye nin sebenikelaw ninnu ɲemine, (Ala ka nin barakelaw filaw) be se ka a yere kan sɔsɔ.
Paul wa Yakuba de ?
An ka u ka sebenw da ɲɔngɔn na :
Ni an ye jatemine ke Paul ka fɔlen na, min be sɔrɔ Romekaw 3:28, an be se k’a fɔ ko :
« Mɔgɔ be jo sɔrɔ dannaya de fe, k’a sɔrɔ kewalew te ».
N’an ye Yakuba fana ta jatemine (Sura 2 temesira 24), an be se k’a fɔ ko :
« Aw ɲe be a la ko mɔgɔ be jo sɔrɔ kewalew fe, dannaya dɔrɔn te ».
Ciden Paul b’a fɔ fana Efesekaw sura 2, temesira 8-9 ko :
« Aw kisilen be neema de barikala, dannaya fe, o ma bɔ aw yerew la de, Ala ka nilifen de don. O te kewalew nɔ ye, walisa mɔgɔ si kana a yere bonya ».
Yala nin sebenikela filaw be ɲɔngɔn sɔsɔ wa ? Ayi dere ! Yakuba m’a fɔ cogo si la ko an kisilen te dannaya fe, nka ko, an te jo sɔrɔ dannaya dɔrɔn fe.
An ka jatemine dɔ ke fɔlɔ : Yakuba be a ka fɔta sinsin yɔrɔ min na, o ye temesira 23 de ye. Wa Paul fana kan be o yɔrɔ kelen in de ma. O kuma in bɔra Jenese 15, temesira 6 :
« Abrama dara Matigi la. Matigi ye o dannaya jate a ye tilennenya ye ».
Ni Paul be kuma kewalew ko la minnu ni dannaya te ben, a b’a fɔ o kewalew ma ko « sariya ka kewalew », an be o sɔrɔ Romekaw sura 3, temesira 20 ani 28.
Ibrahima ni Rahab
Yakuba te kuma sariya ka kewalew ko la, wa a be misali fila minnu ta, Ibrahima ni Rahab, sariya ka kewalew ko te se ka fɔ yen. Yakuba Sura 2, temesira 21 fe, Ibrahima ka kewale in, sariya kan bilali taamashyen tun be a la, sariya yɔrɔ min na a sebenen be ko : « I kana mɔgɔ faga ». Ibrahima dun tun be n'a den lase saya ma sarakabɔlan kan !
O la sisan, nin kewale in taamashyen ye mun de ye ? N’an te se k’a fɔ a ma ko : « sariya ka kewalew », ola an ka kan k’a fɔ a ma ko : « dannaya ka kewalew », « sariya ka kewalew » ani « donnaya ka kewalew », olu te fen suguya kelen ye. Ibrahima ka nin kewale in ye dannaya kewale de ye, Ala kelen min ko : « I kana mɔgɔ faga », o Ala kelen in de ko k’a k’a denke saraka a ye. Ibrahima dalen tun be a la ko Ala ye lahiduw minnu ta a ye, a denke in ko la, olu te na to dafabali ye. Heburuw, sura 11, a temesira 19 be a fɔ an ye ko : « Ibrahima ye a jate ko se be Ala ye ka a lakunun ka bɔ suw cema. O de kɔsɔn a y’a denke sɔrɔ tun, i n’a fɔ a kununa ka bɔ suw cema ».
Ni dannaya kewale tun te, o kɔrɔ ko kojuguba de don, o dun ni sariya te ben, siga te o la. Rahab fana ka kewale be ten, Yakuba ye min fɔ a ko la, ni dannaya kewalew dɔrɔn tun te, kojuguba de don, o min ye a ka siya mɔgɔw janfaliba ye.
Wa ni adamaden jate yere bɔra a la, an b’a kalan Kitabu senuma kɔnɔ, Heburuw 11, a temesira 17 a fɔra ko : « Dannaya de y’a to Ibrahima kɔrɔbɔra tuma min na, a ye Isaka ke saraka ye… a denke kelenpe », a temesira 31 la, an b’a ye ko : « Dannaya de y’a to jatɔmuso Rahab ma halaki kanminebaliw fe, k’a masɔrɔ a tun ye o ko lajebaaw mine koɲuman ». Ninnu fila bee ka kewalew kera dannaya de fe, dannaya kewalew de don.
Yakuba ye misaliw minnu ta k’a ka kuma sinsin, olu bee be kuma dannaya kewalew de kan, siga te o la, sariya kewalew ko te fewu. Adamadenw b’a ɲinin ka sariya tan minnu dafa walisa ka kisili sɔrɔ, hali n’o y'a sɔrɔ u keɲena, Yakuba kan te olu ma fewu.
A b’a fɔ ka segin a kan ko kisili te san, an wɔsi te ; Ala ka nilifen de don. Zaburuw 49, a temesira 8 ni 9, Kore denkew b’a fɔ yen siga te a la ko : « Nka u si te se ka u balima kumabɔ wala ka wari sara Ala ye. Mɔgɔ ni kumabɔ sɔngɔn ka bon. Mɔgɔ te se ka a wari sɔrɔ abada ».
Ni kuma in tun be na ke jigitigeli koba ye n’a tun ma seben temesira 16 la ko : « Nka Ala na ne ni tila ka bɔ saya fanga bolo ». Mɔgɔ te se ka min ke Ala be o ke !
Fɔli wa jirali ?
Yakuba ye nin kewalew misaliw ta kun jumen na ? Dɔ were te, a tun be a fe ka siga de bɔ dannaya ko la (n’o y’a sɔrɔ a be yen) : nin kewalew ye dannaya seere de ye.
Ayiwa, an be segin an ka fɔlen kan, min be sɔrɔ Yakuba sura 2, a temesira 14 : « Ne balimaw, ni mɔgɔ dɔ b’a fɔ ko dannaya b’a fe, k’a sɔrɔ kewalew t’a fe, o be mun ɲe sa ? »
Nafa foyi te a la k’a fɔ ko : dannaya be ne fe ! A fɔli dama dɔrɔn te, nka k’a jira ni kewalew ye.
Misalila, aw ye nin jatemine ke, ne k’a fɔ sinsan ko ne ye balafɔlaba ye k’a sɔrɔ ne te foyi dɔn fɔli yere la. Ne be ne waso n’o ye maa minnu ɲena, olu te na dese ka ne kɔrɔbɔ : « An ma ban ka da i la, nka bala file nin ye. Ayiwa kene be i bolo, an be fe ka i lame walisa ka son ».
Kewalew dɔrɔn de be se ka seereya bɔ dannaya ko la. Wa Yakuba ka kuma be sinsin o yɔrɔ de kan ; a ka misaliw be o de jira. Dannaya be ne fe, nafa foyi te o fɔlila. Ni dannaya be i fe, fo a ka baara ke walisa a ka ye. Dannaya be se ka ye cogodi ni kewalew te, olu minnu te dɔ were ye dannaya kewalew kɔ, kewalew minnu be dannaya jira.
A ka kitabu sura 2, a temesira 15 ani 16 (Yakuba ka wajulu be sinsin yen de kan), an be misali sɔrɔ yen balimake wala balimamuso feeretɔ kan, dumini te minnu bolo. Yakuba be nin ɲininkali ke ko : « Ni aw dɔ y’a fɔ u ye ko : « A’ye taa heere la, ka aw laja k’aw fa, » K’a sɔrɔ a ma u farikolo magoɲe fenw di u ma, o be mun ɲe sa ? », a temesira 17, an b’a ye ko o ye dannaya salen de ye, dannaya min be fɔ dala dɔrɔn.
Nka an ka teme ni ciden ka wajuli tɔ ye : a temesira 18, an b’a kalan yen ko : « Dannaya be e fe, kewalew be ne de fe ». A ma fɔ yen ko : i ka i ka dannaya jira ne la ni kewalew te, wa ne na nka kewalew jira i la ni dannaya te. Ayi ! Nka : i ka i ka dannaya jira ne la ni kewalew te, (o dun te se ka ke) wa a ma seben ko : ne be na n ka kewalew jira i la, nka, « ne na ne ka DANNAYA jira i la ne ka kewalew fe ». A jeyalen don yan ko kewalew ye seere de ye dannaya ko la, olu de be dannaya tiɲentigiya.
Wa temesira 19, a sebenen be yen ko : « I dara a la ko Ala ye kelenpe de ye, o ka ɲi » nka jinew fana be o dannaya ke : u b’a dɔn ko Ala be yen wa u be yereyere.
O te dannaya ye min be na ni kisili ye, jodili be sɔrɔ dannaya min fe, ciden Paul ni Yakuba fila bee kan be o dannaya kelen in de ma, u te ɲɔngɔn kan sɔsɔ few.
Jodili : Yɔrɔ duuru
Walisa ka nin kalan in kunce, an ka jatemine ke jodili la Kitabu kɔnɔ, a ɲefɔlen be ciden Paul ni Yakuna fe cogo min na. An be se k’a laje yɔrɔ duuru la, hali n’a y’a sɔrɔ o yɔrɔ duuruw bee jelen don i n’a fɔ ko fen kelenpe. U te fɔ ɲɔngɔn kɔ few, u be ɲɔngɔn dafa cogoya min na, o ye kaba ko ye.
1. Jodili, Ala fe
Romekaw sura 8, a temesira 33 :
« Ala be jo di »
O ye jodili talen ye a ju yere la, o min ye Ala yere je.
2. Jodili, neema fe
Romekaw sura 3, a temesira 24 :
« Jo be di u ma gansan »
O ye jodili talen ye a ke kun na, a sababu : neema min be Ala dusu la.
3. Jodili, joli fe
Romekaw sura 5, a temesira 9 :
« Jodilen kɔ an ma Yesu joli barika la »
O ye jolidi talen ye a sɔrɔ cogo fe, Ala ye feere minnu bɔ, o ye joli de ye, Yesu Krisita joli.
4. Jodili, dannaya fe
Romekaw sura 3, a temesira 28 :
« An b’a jate ko mɔgɔ be jo sɔrɔ dannaya de barika la »
O ye jodili talen ye a ka baara la, a be baara min ke an hakili ni an dusu la.
5. Jodili kewalew fe
Sisan, an be se Yakuba ka seben ma, a sura 2, temesira 24 :
« Aw y’a ye sisan ko mɔgɔ be jate tilennen ye a ka kewalew kɔsɔn, dannaya dama te »
O ye jodili talen ye a tiɲetigiya cogo fe, fen mun b’a to n’a b’a ye fana.
Ala ɲekɔrɔ wa, mɔgɔw ɲekɔrɔ ?
An ka fɔ k’a jeya yan ko danfara be dannaya la min be jo di dannabaa ma Ala ɲekɔrɔ (Ala mago te ala ka jiri den ye fɔlɔ walisa k’a jiri suguya dɔn) ani dannabaa ka jodili mɔgɔw ɲekɔrɔ. k’a masɔrɔ mɔgɔw, olu minnu ni Ala te kelen ye, olu mago be jiriden yeli la walisa k’a jiri suguya dɔn.
An te na se ka ni kalan surun in kunce k’a sɔrɔ an m’a jira ko kisili sɔrɔli kewalew fe, ko Paul min be o kalan kele ni barikaba ye, ni Yakuba benen don fen kelen kan. Ale fana b’a fɔ k’a segin a kan ko dannabaa ka kan ka taama « kewalew ɲumanw sira kan ». Kewalew ɲumanw te fenw ye minnu b’an kisi, nka an be kewalew ɲumanw ke k’a masɔrɔ an kisilendon. O kɔrɔ ko kewalew ye an ka kisili nɔ de ye, kisili sɔrɔ cogo te few.
Min be bɔ Paul ka kalan na, o fɔlen file nin ye Efesekaw sura 2, temesira 8-10. An te na se ka nin yɔrɔ kalan k’a kɔrɔ dunen bee fɔ.
K’a masɔrɔ a kelen k’a fɔ ko : Aw kisilen be neema de barika la dannaya fe, o ma bɔ aw yere la de, Ala ka nilifen don. O te kewalew nɔ ye, walisa mɔgɔ si kana a yere bonya », a tilara k’a fɔ ko : « Ala ka baara nɔ ye an de ye. A ye an da Krisita Yesu la kewale ɲumanw kama, a kɔnna ka olu laben walisa an ka taama u la »
Wa a ka seben cilen Tite ma, a sura 3-8
A kelen k’a fɔ ko :
« Nka an kisibaa Ala ka ɲumaya ni a ka kanuya minnu be mɔgɔw ta fan fe, olu y’u jira tuma min na, a ye an kisi. An yerew ye kewale ɲumanw minnu ke, olu nɔ te de, a yere ka makari nɔ don », a ye nin fɔ k’a fara a kan ko : « O kuma jelen don, ne b’a fe i ka o fɔ k’a geleya, walisa minnu dara Ala la, olu ka u jija kewale ɲumanw la ».
O Seben kelen in kɔnɔ, ciden b’a fɔ a sura 2, temesira 7 ko : « I yere fana ka ke ɲejirabaa ye kewale ɲumanw bee la ».
N’an taara ɲe, a temesira 14 : « Yesu Krisita ye a yere di an kɔsɔn walisa ka an kumabɔ kojuguw bee ma, ka mɔgɔ dɔw saniya ka u ke a yere kelenpe taw ye, u jijalen kewale ɲumanw bee keli la ».
Ni an taara ɲe tuguni, Tite 3, a temesira 1 ni 8 : « I ka u hakili jigin a la ko u ka kolo gɔfernaman ni kuntigiw ye, ko u ka olu kan mine, ani ulabennen ka sɔrɔ kewale ɲumanw bee keli kama » ani : « minnu dara Ala la, olu ka u jija kewale ɲumanw la ».
Paul ni Yakuba bee be kewalew nafa dɔn, kewale ɲumanw. Wa u bee b’a jate nin hakilina kelen de ye. Min be u fila ni ɲɔngɔn ce, o ye ben dan ye. Nka kewalew ye kalan kun ba min ye, fɔ a yɔrɔw bee ka to u nɔ la.
Kuma laban
Ala ka kuma y’a jira an na ko :
· Kisili ye Ala ka nilifen de ye, k’a sɔrɔ mɔgɔ si ka baara nɔ te o ye.
· O kisili sɔrɔla kewale dafalen kelenpe de la, Matigi Yesu Krisita ka kewale gengejiri kan ;
· O kisili ye a ka tɔrɔw ni a ka saya de nɔ ye, a ye o min ke an kɔsɔn ;
· O kisili be sɔrɔ dannaya de fe, walisa dannabaa ka here dafalen sɔrɔ, a ka ɲagali yan, nin diɲe in kɔnɔ ani ka ɲagali nin diɲe in kɔfe.
Nka a ɲinilen be dannabaa fe a k’a ka dannaya nɔ jira. Mogɔw be jiri dɔn a den de fe. O jirali te se ka ke dannaya kewalew kɔ, an be se k’a wele fana ko « kewale ɲumanw », olu minnu ye danna nɔ ani dannaya den dubalenw ye.
An ka nɔɔrɔ di Ala ani a Denke Yesu Krisita ma, Ale min ka kabako kewale barika la, jurumutɔ be kisi Ala ka dimiya ma, n’a ye dannaya ke, a be Ala ka neema sɔrɔ ni diɲe in kɔnɔ ani diɲe nata kɔnɔ.
An bee, jurumutɔw minnu kumabɔra a joli barika la, a ka kewale dafalen duba damadɔnbali ye anw ta ye ! Nka nɔɔrɔ ka da ale kelenpe tɔgɔ kan kabini sisan fo abada !
bam_Latn deu_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn lmo_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn lmo_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn lmo_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn lmo_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn