San o san, i n’a fɔ jamana tɔw b’a kɛ cogo min na, Mali bɛ sɛtanburukalo tile 8 waleya n’o ye balikukalan tɔgɔla don ye diɲɛ kɔnɔ. Ɲinɛn san 2013 ta waleyaliw damniɛ baaraw kɛra juma don, sɛtanburukalo tile 27 san 2013, Bamakɔ lajɛsoba kɔnɔ, Mali la. O ɲɛmɔgɔya tun bɛ jamana kalanko Minisiri bolo n’o ye Togola Jakeline Mari Nana ye. An ka jamana Minisiri caman tun bɛ o kɛnɛ kan ani INƐSIKO ka nɔna bila Mali la. Ɲinɛnta kunkan tun ye : balikukalan jɔyɔrɔ bɛn ni kelenya sabatili jɛɛmu fanga sabatili la.
Mali ka kan k’a cɛsiri alisa balikukalan taaɲɛli ni an ka fasokanw lakodɔnni na.
A ka dantigɛli sen fɛ, Jamana kalanko Minisiri, Togola Jakelini Mari Nana ye caman fɔ baaraw ni taabolo yiriwalenw kan minnu sababu b*ra balikukalan na an ka jamana kɔnɔ. Nka, a y’a jira fana k’a fɔ k’o minnu kɛra, olu tɛ bɔli kɛ, ko jamana gofɛrɛnama ni dɛmɛbajɛkuluw ka kan k’u cɛsiri alisa walasa balikukalan ka san sɔrɔ ka taa a fɛ an ka jamana kɔnɔ bawo, kɛlenw bɛɛ kɔ fɛ , jamanaden caman de bɛ yen alisa, minnu bɛ kunfiya dibi kɔnɔ, janko musokunda.
Ko caman kɛra nin balikukalan tɔgɔlan don in baaraw datigɛli sen fɛ an ka lajɛsoba kɔnɔ Bamakɔ, minnu bɛ tun bɛ balikukalan nafa fɔ an ye hadamadenya, jɛɛmu fanga ani sɔrɔyiriwalikow kan an ka jamana kɔnɔ.
Ni dɔnkiliw ni dɔnsenw ye, ansanbulu insitirimantali, n’o ye Mali fɔlijɛkuluba dɔ ye, o ye balikukalan ka ɲɛtaa ni Farafinna kanw lakodɔnni nafa fɔ an ye lajɛbonba in kɔnɔ.
Mali jɔnjɔn dara bamanankan na
Ali minnu tɛ bamanankan mɛn, kɛrɛnkɛrɛnnenya la, an teri dunan minnu tun b’a fɛ yen, olu tun b’a dɔn ko min filɛ ka da muso cɛsirilenw fɛ, minnu bɛ Musojɛkuluw ka tɔn na, n’o bɛ hadamaden sɔn fasaw layɛrɛyɛrɛ, o ye Mali jɔnjɔn da kan ye bamanankan na. Mali jɔnjɔn tɛ bamanankan dɔrɔn na, a bɛ da Mali kan caman na, wa lakɔlidenw b’a kalan u ka sigidaw la, ani u ka kan. (A sɛbɛnnen bɛ sɔrɔ bamanankan na yan.)
Nin marakakɛ min n’a ka sakɔsiba filɛ nin ye, a tɛna se ka nin muso in lafili a ka jago baaraw la, bawo a ye balikukalan kɛ
Ɲɔgɔlɔn, n’o ye catiribɔ jɛkulu lakodɔnnen ye Mali la, n’aw ɲɛ b’o wido la, o ka nin catiri in kɔnɔ, nin marakakɛ in tɛna se ka nin jagokɛla muso in laɲagamin a ka wari dilen na muso ma sanni dɔ sen fɛ. Marakakɛ ko ale ka 6.000 taara muso fɛ sanni sen fɛ. Muso in kalanna balikalan na, a bɛ sɛbɛnni ni jate kɛ bamanankan na. O la, a tɛna sɔn abada marakakɛ ka o kuma fɔlen in ma. A ko marakakɛ ma k’o ye sanni fɛn o fɛn k’ale fɛ kɔsa in, a y’o bɛɛ sɛbɛn. U ye jate bɔ, muso ye tiɲɛ sɔrɔ marakakɛ kan, o min hakili la ko a bɛna se ka muso k’a sago ye bawo a kɛra a kɔnɔ ko muso ye kunfin ye. A kamana ganna o la kosɛbɛ. A ye muso ɲininka ko muso ye nin jate in bɔ cogodi. Muso ko a ma ko ale ye balikukalan kɛ. Aw b’a tɔ faamuya wido kɔnɔ.
Ka fasokan wɛrɛw kalan ka fara i fakan kan, o jɔyɔrɔ ka bon bɛn ni kelenya sabatili la du kɔnɔ ani sigida la.
Mɔgɔ minnu ka kanw tɛ kelen ye, n’olu furula ɲɔgɔn ma, o bɛ na ni gɛlɛya min ye sigida la, du kɔnɔ, ɲɔgɔlɔn mɔgɔw b’o fɔ an ye nin wido sabanan in kɔnɔ. Yan, kuma bɛ bamanan muso dɔ kan, n’o ye forokiya tigi in kɔrɔkɛ den muso ye wido kɔnɔ. A furulen bɛ kɔrɔbɔrɔ muso sigilen in denkɛ ma. Cɛ taara tunga fɛ. A muso ni a ba bɛ sigi la ɲɔgɔn fɛ du kɔnɔ a kɔ fɛ. Muso tɛ kɔrɔbɔrɔkan mɛ, o kama, a tɛ se ka baro kɛ buranmuso fɛ bawo, o fana tɛ bamanankan mɛ. O nana ni gɛlɛyaba de ye buranmuso ninnu ni ɲɔgɔn cɛ bawo, a kɛra denkɛ ba ɲɛ ko buranmuso fitinin tɛ fɛ ka kuma ale fɛ. Ci fɔra denmuso somɔgɔw ye. O la, forokiya tigi in, n’o ye muso fa dɔgɔkɛ ye, o nana ni nin kamalen in ye, ka na ko ɲɛɲini. A bɛ kuma sara kamalen in na, o b’a lase denkɛ ba ma kɔrɔbɔrɔkan na. kɔrɔbɔrɔ muso fana b’a ta fɔ kamalen in ye kɔrɔbɔrɔkan na, o b’o lase denmuso binakɛ ma bamanankan na. U tora o la, fɔ ɲɔgɔn faamuya nana sɔrɔ ko la. Fura min sɔrɔ la bɛnbaliya in na, o de ye, denmuso ka kɔrɔbɔrɔkan kalan walasa a n’a buranw ka bɛn, sigi ka diya.
Wido dɔ fana bɔra jama ye kɛnɛ kan maliden dɔw kan, minnu sera k’u cooko yɔrɔ sɔrɔ baarako sira kan, k’a sababu kɛ balikukalan ye. O fana kɛra sababu ye k’a jira jama na ko balikukalan jɔyɔrɔ ka bon ali dɔbɔli la baara ntaya la jamana kɔnɔ.
Nin balikukalan tɔgɔla don in kow daminɛ kɛra kodumanba ye. Nka, n’a sɔrɔ la n tun ka kan ka hakilina jira kɛ balikukalanko ni an ka fasokan yiriwali kun kan, n tun b’a ɲini jamana ɲɛmɔgɔw ni yiriwa dɛmɛbajɛkuluw bɛɛ fɛ an ka jamana kɔnɔ, ko an k’an jija ka an ka kanw don bala ɛntɛrinɛtiko sira kan. N’a sɔrɔla ko tɛmɛn tɛna se ka kɛ ɛntɛrinɛti kan diɲɛlatigɛ baaraw taabolo la, jɔdaba bɛ Ɛntɛrinɛti la bi Farafinna kanw labaarali n’u layiriwali fana na. Diɲɛ kɛra bulonba kelen ye bi, jɔyɔrɔ bɛ kan bɛɛ la bulonba min kɔnɔ k’a fɔbaw ka sekow ni dɔnkow n’u sigidakow jira. K’a sababu kɛ ɛntɛrinɛti ye, barajuru tɛ diɲɛ jamanaw ni ɲɔgɔn cɛ tugun, o sababu kelen na, barajuru tɛ kanw fana ni ɲɔgɔn cɛ tugun. O la, an ka kanw man kan ka kɛ kuma kɛlan dɔrɔn ye tugun, u ka kan ka labɛn ka kɛ baarakɛlanw ye minnu bɛ bɛɛ nafa diɲɛ fan bɛɛ, wa o sababu bɛ se ka bɔ ɛntɛrinɛti la. N’an ka jamanaw weelela ka kɔrɔ ko jamana minnu ma bɔ nɔgɔ la, bi, u bɛ weele ko jamana minnu bɛ bɔnɔgɔla sira kan. O cogo kelen na bi, ɛntɛrinɛti kan, ani lajɛba yɔrɔw la, Farafinna kanw bɛ weele ko kan minnu ma bɔ nɔgɔ la, sini u fana bɛna weele ko kan minnu bɛ bɔnɔgɔla sira kan! An ka kanw bɛna to n’o weele cogo in ye wa? Ɔwɔ, n’an taara nin cogo in na ka ban k’an ka kanw ta bala ɛntɛrinɛtiko sira kan, u labaarali n’u layiriwali sira kan, bawo, u jɔyɔrɔ ɲuman jamana kɔnɔ, diɲɛ kɔnɔ, o bɛna to dibi la, o tɛna lakodɔn yɔrɔjan!
Minɛnko t’a balilan ye tugun, a baara dɔnbagako t’a balilan ye tugun, ni jamana ɲɛmɔgɔw y’a ko taba la, k’u sɛbɛ don a ma, k’o k’u haminanko ye, an ka kanw bɛ kɔbaw ni babaw tigɛ sisan ka kɛ diɲɛmɔgɔw magoɲɛnanw ye.
K’a fɔ ko baara bɛ se ka kɛ ni an ka kanw ye ɛntɛrinɛti kan bi, o tɛ sigananko ye tugun. Kilawiyew ni lozisiyɛliw labɛnna o kama I n’a fɔ SIL Mali ye min kɛ.
Ne nisɔndiyalen bɛ waati bɛɛ ka kunnafoni di n ka bulɔgu kan bamanankan na a ka di n ye cogo min ka sɔrɔ n ma gɛlɛya foyi sɔrɔ sɛbɛnni kɛli la.
Kumasen misali dɔ filɛ nin ye bamanankan na Fesibuku kan:
Nin fana ye kumasen misali dɔ ye bamanankan na tiwitɛri kan
Dikisiyɔnɛri camanw bɔra Farafinna kan caman na i n’a fɔ Tubabukan-Bamanankan, ani Tubabukan-Wɔlɔfɔkan…
Hakilina ɲuman caman fana bɛ ka waleya ka ɲɛsin an ka fasokanw ma ɛntɛrinɛti kan. Jan Jaki Meriki ka cɛsiri sababu la, n’o ye Faransika ye min ka kɛlɛ ɲɛsinnen bɛ an ka kanw labaarali n’u yiriwali ma, o ka cɛsiri fɛ, an bɛna baara kɛ minɛnw sɔrɔ ɔdinatɛri kan, baarakɛ minɛn min b’an dɛmɛ k’an ka filiw latilen sɛbɛnni sen fɛ ni ɔridinatɛri ye bamanankan na. (aw ye ja in lajɛ)
Jan Jaki Meriki cɛsirilen bɛ fana sikarabulu dɔ labɛnni na bamanankan na. Sɔɔni o fana bɛ bɔ. O na kɛ sababu ye o matarafabaw ma, ka daɲɛ caman dɔn bamanankan na, ka danɲɛ ni kumasenw latununi kɛlɛ ani ka kan kalan tulonkɛ sen fɛ, demisɛnw fɛ, walima bɛɛ yɛrɛ fɛ. (Nin na k’o senɲɛ fɔlɔ ye… ne ka miiri la).
Kibaruya duman dɔ fana ye kiwikisi sɔrɔli ye bamanankan na sɔɔni. Kiwikisi ye diɲɛ dɔnnin bulonba ye, n’o bɛ weele ko wikipeja, baara bɛ se ka kɛ nin min ye ka sɔrɔ ɛntɛrinɛti tɛ ɔridinatɛriw ni telefɔniw kan.
Nin baara ɲuman ninnu kɛbagaw ka kan ka fo, k’u waleɲuman dɔn, k’u dɛmɛ, minnu bɛ nin baara ninnu kɛ fu, wa u caman tɛ bɔ Farafinna yɛrɛ.
bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn