Afiriki kɔnɔ, Sahara woroduguyanfan mɔgɔ minnu bɛ tɛmɛ Libi fɛ ka don Erɔpu, walima ka to Libi baaraw la, a sɛbɛnntan caman bɛ kaso jugu la. U minɛcogo jugu kosɔn, sɛbɛnntan wɛrɛ minnu bɛ yen, olu jɔrɛlen don u fana kana minɛ ka fara tɔw kan. Libi jamanakuntigi Mahamari Kadafi kan da di kosɛbɛ Afiriki kelenya fɔli la. Nk’a t’a kɛwale la. A ŋaniya ka jugu Afiriki mɔgɔ tɔw ma. Kɛrɛnkɛrɛnnenya la mɔgɔ finmanw. Kamerunika dɔ donna Libi san 2007. Libi donni yamaruyasɛbɛn tun t’a bolo. A si bɛ san 28 na ɲinan. A y’a ka sɛbɛnntanya ta a ɲinkini kan. O san 2007 in ɔkutɔburukalo kɔnɔ, a n’a teriw bɔtɔ u ka baarakɛyɔrɔ la takisi dɔ kɔnɔ, polisiw y’u minɛ. Maliden fila ni Kongo Barazawilika kelen tun y’a teri ninnu ye. A kɛra Saba dugu kɔnɔ. O bɛ Tiripoli ni worodugu cɛ. U taara u mɔgɔ 4 bɛɛ datugu kaso la.
Kalo 22 o kɔfɛ, zuluyekalo tɛmɛnen in na, a y’a yɛrɛ sɔrɔ Zawiya kaso la. O ni Tiripoli cɛ man jan. Kamerunika in minɛnen ni sisan cɛ, polisiw y’a yɛlɛma - yɛlɛma kaso caman ni ɲɔgɔn cɛ. Zawiya y’a kaso 7-nan ye. Kasoladen ninnu caman b’o cogo kelen na. A fanba ye Afiriki tilebinyanfan mɔgɔw ye ; kɛrɛnkɛrɛnnenya la Nizeriya. Afiriki cɛmancɛ mɔgɔw fana bɛ kasow la Libi. I n’a fɔ Kameruni, Kongo Kinisasa ani Kongo Barazawili. San 2009 daminɛ ni bi cɛ, dunan sɛbɛnntan dɔgɔyalen bɛ Libi. Dunanko cakɛda dɔ baarakɛla y’a jira ko dunan ninnu caman kɔseginna u ka jamanaw na. A k’u bɛɛ tun ye tɛmɛbaaw ye ka taa Erɔpu. Kasoladen dɔ y’a ka kuma nkalontigiya, k’u caman nakun ye baaraɲini ye Libi, ka kɛ waribatigi ye.
N’i ye mɔgɔ min bɔtɔ ye kaso la, fo n’a y’a kɔseginni pankuruntasɛbɛn, walima o musaka da fiɲɛ na. Ni wari tɛ min bolo fo n’a ka jamana y’a kunmabɔ ; n’o tɛ a na dɔ kɛ kaso la Libi. San 2007 waatiw y’a sɔrɔ kaso kuntaala man jan. Libi yɛrɛ tun bɛ dunan sɛbɛnntanw cɛ ka n’u fili u ka jamanaw na. O si ma dunanw fari faga Libitaa la. Jamana y’o waribɔfu dabila. Ni mɔgɔ min minɛna, wari ma sɔrɔ a bolo, a ka jamana m’a kɔseginni musaka sara, a bɛ to kaso la. A kɔlɔsira ko jamana caman t’a kun don tungafɛtaalaw ka kɔseginni musaka sarali kɔrɔ. O de kosɔn kasoladenw cayara kojugu, Libi labanna ka dɔw cɛ ka n’u fili Kameruni zuluyekalo tɛmɛnen in na. Kamerunika 22 tun b’olu la. A dɔw tun bɛ san 2 bɔ kaso la Libi.
Libi faama dɔ y’a jira ko dunan sɛbɛnntan minnu bɛ minɛ, yanni u ka kɔsegin u ka jamanaw na, k’u bɛ ladon ka ɲɛ. A k’u siyɔrɔ ka ɲi, u bɛ dumuni kɛ ka ɲɛ, u ka kɛnɛya bɛ kɔlɔsi. Kamerunika dɔ y’a jira k’o kuma in tɛ tiɲɛ ye. Ale ye kalo 20 kɛ kaso la Libi. A ko dumuni bɛrɛ tɛ di mɔgɔ ma. Kamerunika minnu bɛ Libi, olu ka tɔn de bɛ furaw ni finiw di u ka jamanaden minɛnenw ma. Nizeriya, Gana, Zanbi ani jamana wɛrɛw, olu ka lasigidensow de b’u ka jamanaden minɛnenw bolomagɛn kaso la.
Dunan sɛbɛnntan tɔ minnu bɛ dogo la Libi kɔnɔ, u fana jɔrɛlen don kosɛbɛ yanni minɛni ka se u ma. Polisimɔbili mana jɔ yɔrɔ o yɔrɔ la, sɛbɛnntanw b’u sen fa k’o yɔrɔ bila.
Dunan sɛbɛnntan minnu bɛ don Libi, mɔgɔw b’u bila ɲamancɛ, numuyabaaraw, galadon ani menizeyaw la. Libika b’a yɛrɛ fisaya nin baara suguya ninnu kɛli ma. Wariba sɔrɔli joona, o bɛ dunan dɔw sen don manamanakow la. U bɛ yɛrɛkunfeerelaw ɲini ka di cɛw ma, walima ka don namarakow la. Kaso jugu dɔw sababu y’o kɛwalew ye.
Minɛni ani gɛnni ɲɛsiranɲɛ fɛ, dunan dɔw bɛ dabali juguw tigɛ, minnu kɔlɔlɔ bɛ laban ka yɛlɛn u la. U bɛ sɛbɛn lankolow dila u yɛrɛ la. Mali pasipɔri bɛ Nizeriyaka dɔw bolo. Pasipɔri binnen tabaa bɛ k’i n’a fɔ mɔgɔ min ye so bon ka wariba sɔrɔ. A dan ye ka pasipɔritigi ja wuli k’a yɛrɛ ta nɔrɔ o nɔ na. A ka jamanadenya falennencogo dɔ filɛ. Nizeriyaka dɔ y’a jira k’ale ka warisɔrɔ sira ye pasipɔriko ye Libi. A si bɛ san 22 la. A y’a jira ko mɔgɔ caman b’o baara in kɛ dogo la. San 2008 kɔnɔna na, Kamerunika dɔw ka mɔgɔ fatura Libi. U tun b’a fɛ ka sudon kɛ u ka jamana na. A dɔnna o senfɛ ko Gana jamanadenyasɛbɛn b’a la. A ye Libi donni yamaruyasɛbɛn sɔrɔ ni Gana bugunnatigɛsɛbɛn ye.
Dunan minnu bɛ Libi, sɛbɛn jɔnjɔn t’a bɛɛ la min b’a jira k’u ka jamana lakika ye min ye. O de kosɔn a caman kisi man di minɛni ma k’u datugu ka laban k’u gɛn. Sɛbɛnntan ninnu b’a fɔ k’u ka bugunnatigɛsɛbɛn lakika ɲɛmatununna u bolo cɛncɛn kan yann’u bɛ don Libi.
O n’a ta bɛɛ, olu kɛra garijigɛdumantigiw ye. N’o tɛ mɔgɔ caman tora u kɔ. Olu ma se ka cɛncɛnkantaama kɔtigɛ.
Sarali Nfɔrigangi.
Dɔkala Yusufu Jara
bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn