Bihigu Zoya Suurili
Bihigu Zoya Suurili (Al-Ahqaaf ٱلْأَحْقَاف)[1]
Suurili ŋɔ maa wuhirimi ni ŋun kam saɣisiri o maŋ’ bee so, tɔ! O nyɛla wa’azulana. Di lana yi nyɛla Annabi bee ka nnabi, ninsala n-nyɛ o bee alizini.
Aaya nima[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
Aaya nima:[2]
- 1.Ha-Miim (H.M.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Al-Kur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni].
- 2. Litaafi ŋɔ maa (Al-Kur’aani) siɣisibu yila Naawuni So Ŋun nyɛ Nyɛŋda, Yemgoliŋgalana sani na.
- 3. Ti (Tinim’ Naawuni) bi nam sagbana ni tiŋgbani, n-ti pahi din be di sunsuuni naɣila ni yelimaŋli ni sahamirili (Chiyaama yisibu dali). Amaa! Ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali maa nyɛla ban lebri biriti bɛ ni saɣisiba ni sheli maa.
- 4. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Di nibɔŋɔ, yi (Maka chefurinim’) nya yini jemdi binyɛr’ shɛŋa ka pa ni Naawuni maa, bo ka bɛ leei nam tiŋgbani yaaŋa zuɣu? Bee bɛ malila nuwa sagbana mini tiŋgbani (nambu) puuni? Tahimi ya ma litaafi sheli (din pun kan ya na) poi ni ŋɔ maa (Al-Kur’aani) na, bee baŋsim sheli bɔba, yi yi nyɛla yelimaŋli nima.”
- 5. Yaha! Ŋuni n-leei bɔrgi n-ti paai ninvuɣu so ŋun jemdi binshɛɣu din pa Naawuni, ka di nyɛla din ku tooi deegi o suhigu kuli mali ni Zaadali, ka di nyɛla bɛ (buɣa maa) ʒi ni bɛ suhiri ba gba.
- 6. Yaha! Bɛ yi ti laɣim ninsalinima (Zaadali), bɛ (buɣa maa) yɛn ti leeila dimba n-zaŋ tiba, kazaɣisi kadama bɛ daa ʒin jɛm ba gba.
- 7. Yaha! Bɛ yi ti karindi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ din be polo ni n-tiri ba, ka ninvuɣu sheba ban niŋ chɛfuritali maa yeli: “Ŋɔ maa nyɛla sihira din kuli be polo ni.”
- 8.Bee bɛ yerimi ni o (Annabi Muhammadu) kpiri li (AlKur’aani) mi? (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Di yi nyɛla mani n-ŋma li, tɔ! Yi ka yiko din yɛn tooi taɣi ma shɛli ka chɛ Naawuni (daazaaba), Ŋuna n-nyɛŊunmiyi ni yeri yeltɔɣa yoli sheŋa n-zaŋ chaŋ di (Alku’aani maa) puuni, O saɣi shɛhiradira m mini ya sunsuuni. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Chempaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 9. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “M-pala pilgu tuumba ni, m-mi bi mi bɛ ni yɛn ti niŋ ma shem, bee yinima. Mani bi doli sheli m-pahila bɛ ni timdi ni wahayi shɛli na n-sani. Yaha! Mani pala so naɣila saɣisigulana polo ni.”
- 10. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Yi bi nya kadama di (AlKur’aani ŋɔ maa) yi nyɛla din yi Naawuni sani na, ka yi niŋ li chɛfuritali, ka shɛhiralana so (Abdullahi Ibn Salaam) di li shɛhira Israaila bihi puuni, ka shiri kpe Muslunsi daadiini puuni, ka yi (Larbunim’) tibgi yi maŋa (ka zaɣisi li). Tɔ! Achiika! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu sheba ban nyɛ zualindiriba.
- 11. Ka ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali maa yeli ban ti Naawuni yelimaŋli: “Di (Muslinsi Daadiini) yi di nyɛla alheeri sheli, tɔ!Bɛ (faranima) naan ku daŋ ti di puuni.” Dinzuɣu, bɛ yi bi dolsi ni dina (Al-Kur’aani), tɔ! Ni baalim! Bɛ ni yeli: “Ŋɔ maa nyɛla kurumbuni nim’ ʒiri.”
- 12. Yaha! Pɔi ni dina (Al-Kur’aani) maa, Annabi Musa litaafi daa beni, ka nyɛla dolsigu mini nambɔzɔnigu, ka litaafi ŋɔ maa (AlKur’aani) mi nyɛ din tiri li yelimaŋli, ka nyɛla Larbu zinli, domin di valsi ninvuɣu shɛba ban di zualinsi, ka lahi nyɛ suhupielli lahibali ti ninvuɣu sheba ban vielgiri bɛ tuma.
- 13. Achiika! Ninvuɣu sheba banyeli: “Ti Duuma n-nyɛ Naawuni, din nyaaŋa kabɛ zani n-tuhi, tɔ! Bɛ ti ka dabiɛm shɛli, bɛ miti ku niŋ suhusaɣiŋgu (Zaadali).
- 14. Bannim’ maa n-nyɛ Alizanda bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, ka di nyɛ sanyoo ni bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli.
- 15. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) saɣisi ninsala kadama o be o ba mini o ma biɛrisuŋ, domin o ma daa zali o puli ni wahala, ka ti lahi dɔɣi o ni wahala. Yaha! O puli zalibu mini o yolibu niŋ chirili pihita, hali ka o ti saɣi daadam ka paai yuumpihinahi, ka yeli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Lɛm ma haŋkali ka n-zaŋ li paɣi A yolsigu sheli A ni yolisi ma, ni m ba mini m ma, ka n-lahi tum tuunvɛli sheli Ani yɛn saɣi ti li. Yaha! Malimi ti ma n-zuliya puuni. Achiika! N-niŋ tuuba n-labi A sani. Yaha! Achiika! M-be ban zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti A puuni.”
- 16. Bannim’ maa, Ti (Tinim’ Naawuni) deerila din viɛla bɛ tum tuuntumsa puuni. Yaha! Ka Ti chɛri bɛ taya din nye zaɣibihi paŋdi ba, ka bɛ nyɛla ban be Alizanda bihi puuni, dina n-nyɛ yelimaŋli daalikauli sheli bɛ ni daa gbaari ba li (Dunia puuni) la.
- 17. Yaha! Ninvuɣu so ŋun yeli o ba ni o ma: “Yi niriba ayi maa nyɛŋ ya. Di nibɔŋɔ, yi niŋdi mala alikauli kadama bɛ ni tiyiɣisi ma? ka di nyɛla achiika! ʒamana sheŋa nim’ pun kana poi ni mani (ka bi yiɣisi), ka bɛ niriba ayi maa (o ba mini o ma) bɔri Naawuni sɔŋsim (ka yera): “A baye, tim Naawuni yelimaŋli. Achiika! Naawuni daalikauli nyɛla yelimaŋli.” Kao yeli: “Ŋɔ maa pa shɛli m-pahila kurumbuni nim’ salima.”
- 18. Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu sheba yɛltɔɣali (azaaba) ni niŋ talahi bɛ zuɣu ali’umma sheba ban daŋ tooni maa ni, alizinnim’ mini ninsalinim’ puuni. Achiika! Bɛ nyɛla ninvuɣu sheba ban kɔhilu.
- 19. Yaha! Sokam yɛn ti malila jilma n-zaŋ jɛndi bɛ ni tum shɛli puuni, ka bɛ yɛn ti pali ba bɛ ni tum sheli sanyoo, bɛ mi pala bɛ ni yɛn di shɛba zualinsi.
- 20. Ni dabsi’ sheli bɛ ni yɛn ti yihi ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfurtali maa na n-ti zali ʒahannama buɣum tooni (ka yeli ba): “Yi daa pun zaŋ yi nyeɣisim zaasa di yi Dunia behigu puuni, ka daa shiri wum nyeɣisim ni dina. Dinzuɣu zuŋɔ,bɛ ni yon ya samli ni filiŋ daazaaba, domin yi ni daa tibgiri yi maŋ’ tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka di pa ni yelimaŋli la, ni yini daa che Naawuni dolibu la zuɣu.”
- 21. (Yaa nyin Annabi)! Teemi Aadunim’ mabia (Annabi Hudu) yɛla, saha sheli o ni daa varsi o niriba bihigu zoya zuɣu. Yaha! Achiika! Saɣisigu nima (wa’azunim’) daa min kana poi ni ŋuna (Annabi Hudu), ni o kandi na nyaaŋa (ka yɛli ba): “Miri ya ka yi jem shɛli naɣila Naawuni, Achiika! Mani zɔrimi ni dabsi’ titali la daazaaba ti paai ya.
- 22. Ka bɛ yeli: “Dini bɔŋɔ, a kami na ni ati ŋmalgi ti ka chɛ ti duumanim’ ŋɔ maa? tɔ! Tahimi ti a ni gbaari ti shɛli (azaaba) alikauli maa na, a yi nyɛla ŋunbe yelimaŋlinim’ puuni.”
- 23. Ka o (Annabi Hudu) yeli: “Achiika! Di baŋsim bela Naawuni sani. Yaha! N-tiri yala bɛ ni tim ma na ni shɛli tuuntali, Amaa! Mani nyari yala ninvuɣu sheba ban be ʒilinsi ni.”
- 24. Saha sheli bɛ ni nya li (azaaba maa) ka di nyɛ sagbaŋ din kpari bɛ kulsi polo, ka bɛ yeli: “Sagbaŋ ŋɔ maa yɛn mi ti la sakurli.” (Ka Naawuni yeli): Chɛli gba! Ŋɔ (azaaba) maa n-nyɛ yi ni daa suhiri bɔri sheli ni yomyom’ la, di nyɛla pɔhim din puuni mali azaaba kpeeni.”
- 25. Ka di (pɔhim maa) wurindi binshɛɣu kam ni di Duuma (Naawuni) zaligu, ka bɛ leei bɛ ni ku tooi lahi yuli nya shɛba naɣila bɛ yiŋsi. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɔri ninvuɣu sheba ban nyɛ bibɛhi samli.
- 26. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti ba yiko sheli Tinibi tin ya (yi Maka chefurinima), ka Ti daa zali ba ka bɛ mali wumbu ni nyabu, n-ti pahi haŋkali. Amaa! Bɛ wumbu mini bɛ nyabu ni bɛ haŋkali maa daa bi niŋ ba anfaani sheli, domin bɛ daa nyɛla ban ŋmeri Naawuni aayanim’ namgbankpeeni, ka bɛ ni daa maandi shɛli (azaaba) ansarsi maa daa niŋ talahi n- ti ba.
- 27. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa mini niŋ tiŋgban’ sheŋa ban gili ya (yi Makanim’) hallaka. Yaha! Ka Ti kahigi dalirinim’ wuhi ba polo ni, domin achiika! Bɛ niŋ tuuba n-labi na Naawuni sani.
- 28. Ka bozuɣu ka bɛ ni gbibi binyɛr’ sheŋa din pa Naawuni ka mali ba mpuunda ka bɛ nyɛ duumanima n-zaŋ tiba maa bi sɔŋ ba? Chɛli gba! Bɛ (duumanim’ maa) bɔrgi ya ka chɛ ba. Tɔ! Lala n-nyɛ bɛʒiri maa, ni bɛ ni daa ŋmari ʒiri shɛŋa maa.
- 29. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha sheli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa ŋmalgi alizinnim’ salo n-kpa a polo na ka bɛ ti wumdi Al-Kur’aani, saha sheli bɛ ni daa paai na di karimbu shee, ka bɛ yɛli: “Fom ya (ka ti wum),” saha sheli bɛ (Annabi Muhammadu) ni daa naai, ka bɛŋmalgi chaŋ bɛ taba sani n-ti leei ban niŋdi ba wa’azu.
- 30. Ka bɛ yeli: “Yaa yinim’ ti mabihi! Achiika! Ti wum litaafi shɛli bɛ ni siɣisi na Annabi Musa ʒemana nyaaŋa, kadinyɛla din tiri (litaafi) shɛŋa din daŋ di tooni maa yelimaŋli, di dolsiri mi n-zaŋ chaŋ yelimaŋli, (ka lahi dolsira) n-zaŋ chaŋ sochibga.”
- 31. “Yaa yinim’ ti mabihi! Saɣimi ya ŋun boonda n-zaŋ chaŋ Naawuni polo ŋɔ maa (Annabi Muhammadu), O (Naawuni) ni chɛ m-paŋ ya, ka gun yaka chɛ azaaba kpeeni (Zaadali).”
- 32. “Yaha! Ŋun bi saɣi ti ŋun boonda nzaŋ chaŋ Naawuni polo ŋɔ maa, tɔ! O ku tooi zo n-sɔɣi Naawuni tiŋgbani yaaŋa zuɣu, o mi ka ban yɛn ti taɣi oka pa ni Ŋuna (Naawuni). Bannim’ maa shiri be birginsim din be polo ni.”
- 33. Di ni bɔŋɔ,bɛ (chefurinim’ maa) bi nya kadama Naawuni So Ŋun nam sagbana mini tiŋgbani, ka di nambu bi nyɛŋ O maa nyɛla Ŋun yɛn tooi neei kpiimba (Zaadali)? Wumma! Achiika! O nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.
- 34. Yaha! Dabsi’ sheli bɛ ni yɛn ti zaŋʒahannama buɣum n-wuhi ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa (ka yeli ba): “Di ni bɔŋɔ, ŋɔ (azaaba) maa pala yelimaŋli? Ka bɛ yeli: “Ti po ti Duuma, di shiri niŋ ya,” ka o (Malaaika) yeli: “Tɔ! Lammi ya azaaba, domin yi ni daa niŋdi chefuritali sheli la zuɣu.”
- 35. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Niŋmi suɣulo kamani tuumba puuni ban daa nyɛ suhukpeeni nima ni daa niŋ suɣulo shem. Yaha! Di bo yoma n-ti ba. Dabsi’ sheli bɛ ni yɛn ti nya bɛ ni gbaari ba alikauli (azaaba) sheli maa, di yɛn ti ŋmanila bɛ na ʒin ʒinila Dunia puuni naɣila saha yini dabsili puuni. Di nyɛla tuuntali. Di ni bɔŋɔ,bɛ ni niŋ so hallaka n-lahi paai ninvuɣu shɛba ban kpeeyi?
Kundivihira[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
- ↑ Bachigahinda Din Be Dagbanli Kur'aani Puuni. The Noble Qur'an: Translation of the Meanings (Dagbani language).
- ↑ Translation of the Meanings of the Noble Qur'an - Dagbani translation, by Muhammad Baba Gutubu.
est_Latn som_Latn bam_Latn wol_Latn kon_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn wol_Latn eng_Latn eng_Latn