Ka sɔrɔ n ma deli ka se dɔngɔnɔdugu la, n tun hakili la ko dɔgɔkun ye tile wolonwula ye Mali fan bɛɛ fɛ. N tun b’a miiri fana ko don kelen de kɛrɛnkɛrɛnnen don k’o kɛ dɔgɔ don ye togodaw la i n’a fɔ segu ta ye ntɛnɛn ye, Busɛn ta ye tarata ye, Tona ta ye araba ye, Zezana-Gara ta ye alamisa ye, kacɛna ta ye juma ye. Tododaw la, dɔgɔdon fila furancɛ bɛ weele ko dɔgɔkun.
Dɔngɔnɔw fɛ yen (wikipeja tubabukan), don kɛrɛnkɛrɛnnen tɛ dɔgɔ don kama. Dɔgɔkun ye tile duuru ((5) ye. Tile duurunan ye dɔgɔ don ye. O la, ni bi araba awirilikalo tile 9 san 2014 bɛnna dɔgɔ don ma, dɔgɔkun wɛrɛ jate bɛ daminɛ alamisa awirilikalo tile 10 san 2014 ka taa a bila ntɛnɛ na awirilikalo tile 14 san san 2014. O ntɛnɛ, n’o ye dɔgɔkun tile duurunan ye, o fana ye dɔgɔdon dɔ ye.
N ye ɲininkali kɛ ni kun kɛrɛnkɛrɛnnen bɛ dɔgɔkun kɛli la tile duuru ye. Mɔgɔ caman ye n jaabi dɔngɔnɔ duguw la ko kun kɛrɛnkɛnnen foyi tɛ o la. U y’a jira ko a b’o cogo in na dɔngɔnɔw fɛ yen kabini laawale la fɔ bi, wa yɛlɛmani ma don a la.
Dɔngɔnɔdugu dɔgɔw bɛ don ka bɛn selifana ma n’o ye nɛgɛ ɲɛ 14 waati ye. Dafɛ duguw mɔgɔw bɛɛ bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ o dɔgɔ ninnu na. Sannifɛnw ni feerefɛn minnu bɛ sɔrɔ dugubaw dɔgɔw la, olu caman bɛ sɔrɔ dɔngɔnɔ duguw dɔgɔw la. Dugubakɔnɔ jagokɛlaw bɛ taa n’o jagofɛn ninnu ye o dɔgɔ ninnu na. An ka togodala sannifeerefɛn caman fana bɛ sɔrɔ dɔgɔ ninnu na i n’a fɔ : ɲɔ, malo, jaba, jɛgɛwusu, dakisɛ, dabilennin, sirakala (an ka maakɔrɔw bɛ min mugu mara u ka sirabaraw kɔnɔ ka to k’a min walima k’a don u nun na dɔɔnin dɔɔnin)… O sannifeere fɛn ninnu bɛɛ bɛ da faliw kɔ la ka taa dɔgɔ la walima musow bɛɛ taa n’u ye u kunkolo la ka kilomɛtɛrɛ caman taama u sen na.
Dusu bɛ dɔngɔnɔ muso la, u cɛsirilen don, u tɛ sɛngɛn. U bɛ taa n’u ka feerefɛnw ye dɔgɔ la, k’u feere, u mago bɛ fɛn minnu na, k’olu san ka segin so i n’a fɔ dɔgɔkun nafɛnw. An bɛ se k’an da se fɛn kɛrɛnkɛrɛnnen min ma dɔngɔnɔ dɔgɔ ninnun kan, o de ye falen ye feerekɛlaw ni ɲɔgɔn cɛ. Ni muso min mago bɛ fɛn min na n’o wari tɛ a bolo, a bɛ se k’a ka feerefɛn falen o la. O falen nin bɛ kɛ sababu ye musow ma k’u magola fɛnw sɔrɔ ɲɔgɔn fɛ ali ni wari t’u bolo.
O de kama, i bɛ dɔngɔnɔ musow donninen ye ka taa dɔgɔ la, k’u donninnen ye ka taa so bawo u b’u sagola fɛnw sɔrɔ ali ni wari t’u bolo. Feerefɛnw falenni u ni ɲɔgɔn cɛ, o bɛ nɔgɔya caman don dɔngɔnɔ musow ka wariko mago caman na bawo ali ni wari t’u bolo, u b’u sagola fɛnw sɔrɔ ka taa so.
bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn