Satahiŋga Suurili
Satahiŋga Suurili (Ar-Ra'd ٱلرَّعْد)[1]
Suurili ŋɔ maa baŋsirila ninsalinim’ haŋkali vɔbu, n-zaŋ chaŋ Naawuni gaŋsibu polo, ni kpahimbu n-zaŋ chaŋ Naawuni binnamda ni mali lahiʒibisi shɛm, ka wuhiri Naawuni ni booni ninsalinima n-zaŋ chaŋ Annabi Muhammadu tuuntali saɣiti ni nyɛ shɛli.
Aaya nima[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
Aaya nima:[2]
- 1. Alif-Laam-Miim-Ra (A.L.M.R.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujiza (lahʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni]. Dinnim’ maa nyela litaafi (Alkur’aani) aayanima. Yaha! (Yaa nyini Annabi! Bɛ ni siɣisi shɛli n-ti a na a Duuma (Naawuni) sani maa nyɛla yelimaŋli, amaa! Ninsalinim’ pam bi tiri yelimaŋli.
- 2. Naawuni n-nyɛŊun duhi sagbana zuɣusaa, ka di pa ni daantali’ sheli, ka yi kuli lihiri li, din nyaaŋa ka Oniŋ dede Al’arshi (O namgaro) zuɣu, ka balgi wuntaŋ’ mini goli ka di zaɣiyino kam chani ni saha sheli bɛ (Naawuni) ni zali li. O maandila yella, O kahigirila aayanima, domin achiika! Yi nyɛla ban yɛn dihitabli ni yi Duuma (Naawuni) laɣimbu.
- 3. Ŋuna n-lahi nyɛŊun yergi tiŋgbani, ka zaŋ zoya mini kulikara niŋ di puuni, ka binwola mi gba puuni mali din nyɛ balibu buyi (doo ni paɣa). O zaŋdila yuŋ n-limsiri wuntaŋa. Achiika! Kpahimbu be lala maa puuni n-zaŋ ti ninvuɣu sheba ban tehira.
- 4. Katiŋgbani puuni mali boba din ba daansi ni taba, ni Inabi (sinsaba) puri, nti pahi bimbila mini dobino puri, din nyɛ baliyinsi, ni din pa baliyinsi, ka bɛ nyuhiri li ni koyinsi, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tibgi di puuni sheŋa taba zuɣu dibushee. Achiika! Ŋɔ maa nyɛla kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu sheba ban mali haŋkali.
- 5. (Yaa nyini Annabi)! A yi yɛn niŋ lahaʒibsi (ni chefurinim’ bɛhigu), tɔ! Lahiʒiba n-nyɛ li ni bɛ yɛligu: “Di nibɔŋɔ, ti yi kpi, ka leei taŋkpaɣu, di nibɔŋɔ,bɛ ni ti lahi nam ti namdi palli? Bannima n-nyɛ ban niŋ chefuitali ni bɛ Duuma (Naawuni). Yaha! Bannima, buɣum zolsi (ankufunima) n-yɛn ti be bɛ niŋgoya ni. Yaha! Bannima n-nyɛ buɣum bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni (kuli mali wɔra).
- 6. (Yaa nyini Annabi)! Ka bɛ naan bɔri yomyom’ a sani ni zaɣibiɛɣu (azaaba) paai ba pɔi ni din vɛla, ka di nyɛla bɛ daa pun niŋ ali’umma shɛba azaaba pɔi ni bana. Yaha! Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Chɛmpaŋlana n-zaŋ ti ninsalinim’ di mini bɛ zualinsi maa zaa. Yaha! Achiika! A Duuma nyɛla Azaabakpeeni lana.
- 7. Ka ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali maa naan yera: “Bozuɣu ka bɛ bi siɣisi alaama sheli na n-ti O (Muhammadu) O Duuma sani?” Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A nyɛla saɣisigulana. Yaha! Ninsalinim’ kam puuni, dolsigulana so beni.
- 8. Naawuni mi din be paɣa kam puli ni, ni din boori paɣaba dɔɣilim puuni, ni din pahira. Binshɛɣu kam mi malila tariga O (Naawuni) sani.
- 9. Ŋuna n-nyɛŊun midin sɔɣi ni din be polo ni, Ŋun nam galsi ka du.
- 10. Di nyɛla yim, yi puuni ŋun sɔɣiyeltɔɣali ni ŋun yihi li polo ni, ni ŋun sɔɣiri yuŋ, ni ŋun yihi omaŋ’ polo ni wuntaŋ’ ni.
- 11. O (ninsala kam) malila Malaaikanim’ o tooni mini o nyaaŋa, ka bɛ tumid ka deeri taba, ka guri o (ka chɛ din be) Naawuni zaligu puuni. Achiika! Naawuni bi taɣiri bɛhigu din be ninsalinim’ sani, naɣila bɛ ti taɣi biɛhigu din be bɛ mammaŋ’ sani. Yaha! Naawuni yi ti yu ninvuɣu sheba ni din be (azaaba), tɔ! So ku tooi labsi li, bɛ mi ka ŋun yɛn taɣiba ka pa ni Ŋuna.
- 12. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun wuhiri ya saa nyeɣsibu ka di nyɛla dabɛm ni tamaha. Yaha! Ka O namdi sagbaŋ’ shɛŋa din timsa (ka ʒiri sakom na).
- 13. Ka satahiŋgu mini Malaaikanim’ simsiri ni O paɣibu domin O dabiem zuɣu. Yaha! Ka O timdi sakpaya na, ka chɛ ka di paai O ni yu so, ka bɛ (ninsalinim’) na kuli ŋmeri namgbankpeeni zaŋ chaŋ Naawuni yeltɔɣa ni, ka O mi nabiɛri nyɛla din kpɛma.
- 14. Jɛma ni yɛlimaŋli nyɛla O dini, amaa! Dɛ ni jemdi binyer’ sheŋa din pa Ŋuna maa ku tooi deei bɛ suhigu, bɛ naɣi ŋmanila ninvuɣu so ŋun teegi o nuhi ayi n-niŋ kom (kobilga) ni domin o noli paai li, ka o mi ku tooi paai li, dinzuɣu chefurinim’ suhigu pa sheli naɣila bɔrginsim puuni ka di be.
- 15. Yaha! Binshɛɣu kam din be sagbana mini tiŋgbani ni ŋmerila gbieɣu n-tiri Naawuni, ka di nyɛla bɛ yi yura bee bɛ je, ka bɛ (ninsalinim’) gba shilinshihi ŋmeri gbieɣu n-tiri Naawuni Asiba mini Zaawuni.
- 16. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Ŋuni n-leei nyɛ sagbana mini tiŋgbani Duuma? Yelima: “Naawuni.” Yelima: “Di ni bɔŋɔ, yi gbibila duuma sheba kabɛ nyɛ ban taɣiri yaka di pa ni Ŋuna (Naawuni)? Bɛ ku tooi niŋ ya anfaani bee chuuta sheli. Yelima: “Di ni bɔŋɔ, zom mini ninnee ni niŋ yim? Bee zimsim mini neesim ni niŋ yim? Bee bɛ bola nyintahi n-ti O ka bɛ gba nam kamani O ni namdi shem, ka dinzuɣu chɛ ka (bɛ nambu maa mini Naawuni) nambu ŋmani taba bɛ sani? Yelima: “Naawuni n-nyɛŊun namdi binshɛɣu kam. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Nagaŋ, Nyɛŋda.”
- 17. O (Naawuni) siɣisirila kom ka di yi zuɣusaa na, ka bahi zo di zobu tariga, ka kokpɛɣu ʒiri fuɣifuɣi din kuli pahira. Ni bɛ ni zuɣuri binyer’ sheŋa (salima mini anʒilfa) buɣum ni, ka di nyɛla nachinsi bobu zuɣu bee duunyɛma, ka din gba mali fuɣifuɣi di tatabo. Lala ka Naawuni tiri yelimaŋli ni ʒiri ŋmahinli. Dinzuɣu, fuɣifuɣi maa nyɛla din yɛn chaŋ yoli, amaa! Din yɛn niŋ ninsalinim’ anfaani maa nyɛladin yɛn kpalim gbinni. Lala ka Naawuni tiri ŋmahinli.
- 18. Ninvuɣu sheba ban saɣibɛ Duuma (Naawuni) boligu mali sanyo’ velli. Ninvuɣu shɛba mi ban bi saɣi O boligu, tɔ! (Zaadali) Bɛ yi daa tisudinbe tiŋgbani yaaŋa zuɣu namgbaniyini, n-ti pahi di tatabo, bɛ naan zaŋ li yo bɛ maŋ’ zuɣu (ni bɛ tilgi ka chɛ azaaba), bannim’ maa ti mali saliya shɛli din be. Yaha! Bɛ labbu shee n-yɛn ti nyɛ ʒahannama buɣum ni. Di labbu shee mi nyɛla din be.
- 19. (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so ŋun mini achiika! Bɛ ni siɣisi shɛli na n-ti ti a a Duuma sani maa nyɛla yelimaŋli,o ni ŋmani ŋun nyɛ zom? Achiika! Haŋkayanima n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban teeri Naawuni yɛla.
- 20. Ninvuɣu sheba ban paandi Naawuni daalikauli, ka bi yiɣisiri alikauli kam.
- 21. Ni ninvuɣu sheba ban tuɣiri Naawuni ni puhi ni bɛ tuɣi shɛli, (daŋ’ ni simli), ka zɔri bɛ Duuma (Naawuni), ka lahi zɔri saliya beɣu (Zaadali).
- 22. Ni ninvuɣu sheba ban niŋ suɣulo (ni Naawuni ni mɔŋ ba sheli) domin bɛ bɔrila bɛ Duuma (Naawuni) yeda zuɣu, ka puhi jiŋli, ka zaŋ arzichi sheli Ti (Tinim’ Naawuni) ni largi ba n-dihi ni sɔɣisinli mini polo ni, ka bɛ lahi zaŋdi bɛ tuunviela n-karti tuumbieri. Tɔ! Bannim’ maa mali bahindi suŋ.
- 23. Bɛ yɛn ti kpela ʒinahigu Daalizanda yiya, n-ti pahi bɛ banim’ ban daa vielgi bɛ tuma, ni bɛ paɣaba mini bɛ zuliyanima, ka Malaaikanim’ yɛn ti kperi bɛ sani na (Alizanda maa puuni) dindoli kam ni.
- 24. (Ka Malaaikanim’ maa naan yera): “Suhudoo be yi zuɣu, dama yi daa niŋ suɣulo (Dunia puuni), m-bo ni bahindi suŋ yili sheli dimbɔŋɔ maa.”
- 25. Yaha! Ninvuɣu sheba ban yiɣisiri Naawuni daalikauli di gbaabu nyaaŋa, ka ŋmaari Naawuni ni puhi ni bɛ tuɣi sheli (dɔɣim mini simli), ka saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Tɔ! Bannim’ maa, Naawuni narimbu be bɛ zuɣu. Yaha! Bɛ mali yilibɛɣu (Zaadali).
- 26. Naawuni yelgirila arzichi n-tiri O ni bɔri so, ka mirsiri O ni bɔri so. Yaha! Bɛ (chefurinim’ maa) niŋla suhupelli ni Dunia behigu. Dunia behigu mi pala shɛli Chiyaama puuni naɣila nyɛɣisim biɛla.
- 27. Ka ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali maa yeli: “Bozuɣu ka bɛ bi siɣisi daliri sheli n-ti o (Muhammadu) na o Duuma sani.” (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Achiika! Naawuni birgirila O ni bɔri so, ka dolsiri ŋun niŋ tuuba nlabi O sani.”
- 28. Ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli,ka bɛ suhiri doya ni Naawuni yɛla teebu. Wumma! Ni Naawuni yɛla teebu ka suhiri (Naawuni dabsuma suhiri) donda.
- 29. Ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli, ka tum tuunviela, tɔ! Suhupielli lahibali niŋ dihitabli n-ti ba, n-ti pahi labri suŋ shee (Alizanda).
- 30. (Yaa nyini Annabi)! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim a na ali’umma sheba (Muslinnim’) sani, ka di nyɛla ali’ummanim’ daa pun kana poi ni bana, domin a ti karindi ba Ti ni siɣisi wahayi (tuuntali) shɛli n-ti a na, ka bɛ mi nyɛla ninvuɣu shɛba ban niŋdi chefuritali ni Zaadali Nambɔzobonaa (Naawuni). Tɔ!yelima: “Ŋuna n nyɛ n Duuma, duuma jemdigu n-kani ni yelimaŋli naɣila Ŋuna. Ŋuna ka n-zaŋ m maŋ’ dalim. Yaha! O sani ka bɛ niŋdi tuuba n labra.
- 31. Yaha! Hali di yi di yɛn niŋ ka litaafi sheli beni, ka bɛ ni tooi zaŋ li wurim zoya, bee ka bɛ ni tooi zaŋ li ŋmahi ŋmahi tiŋgbani, bee ka bɛ ni tooi zaŋ li n-tɔɣisi kpiimba yeltɔɣa, (tɔ! Di naan nyɛla Alkur’aani ŋɔ maa). Chɛli gba! Yellikam bela Naawuni sani. Di nibɔŋɔ, ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli bi yihi tamaha (ni chɛfurinim’ iimaansili) ka baŋ ni Naawuni yi di bɔra, O naan dolsi ninsalinim’ zaasa namgbaniyini? Yaha! Ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali maa kuli bi yɛn milgi ka yɛlibɛɣu ti nya ba domin bɛ tuuntumsa zuɣu, bee ka di sheei luɣusheli polo din miri bɛ yiŋsi, hali ka Naawuni daalikauli ti kana (ka Muslinsi daadiini nya nasara). Achiika! Naawuni bi yiɣisiri alikauli.
- 32. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Bɛ daa pun mali tuun’ sheba ban daa kana poi ni nyini maa ansarsi, ka N (Mani Naawuni) naɣisi ti ban niŋ chefuritali maa, din nyaaŋa, ka N gbaai ba, ka wula N-daa ti nyɛ N daazaaba?
- 33. Di ni bɔŋɔ, (Duuma so) Ŋun ʒe n-ti nyɛvuli kam ni di ni tum shɛli (O mini ŋun pa lala ni niŋ yim)? Yaha! Ka bɛ (chefurinim’ maa) naan bo nyintahi mpahi Naawuni zuɣu jemda. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Bolimi ya bɛ yuya (ka ti nya bɛ wumda)?” Bee yi tiri O (Naawuni) la lahibali n-zaŋ chaŋ O ni ʒi shɛli yɛla tiŋgbani ni? Bee di nyɛla yeltɔɣa ka yi kuli yeri li (ka di ka yi suhiri ni)? Chɛli gba! Bɛ dihila ninvuɣu shɛba ban niŋ chefuritali maa nabieri nachinsi n-ti ba, ka taɣi ba ka chɛ dolsigu soli. Dinzuɣu, Naawuni ni birgi so, tɔ!O ka ŋun yɛn dolisi o.
- 34. Azaaba be bɛ (chɛfurinim’) zuɣu Dunia biehigu puuni, ka Zaadali daazaaba kpem gari lala. Bɛ miti ka ŋun yɛn taɣi ba ka chɛ Naawuni (daazaaba).
- 35. Alizanda sheli bɛ ni gbaai wuntizɔriba di daalikauli maa ŋmahinli nyɛla, kulibɔna n-yɛn ti zɔri gindi di gbinni. Di bindirigu (binwola) mini di mahim kuli benila sahakam. Lala ka wuntizɔriba bahigu ti yɛn be. Yaha! Chefurinim’ bahigu ti yɛn nyɛla buɣum.
- 36. Yaha! Ninvuɣu sheba Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti ba litaafi maa (kamani Abdullahi bin Salam) niŋdila suhupelli nibɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) na n-ti ti a (Annabi Muhammadu). Amaa! Di be (chefurinim’) laɣinsi puuni ban zaɣisiri di (Alkur’aani) puuni yeltɔɣa sheŋa. (Yaa nyini Annabi)! Yelima! Achiika! Bɛ puhi ma mi ni n-jem Naawuni, ka di laɣim O mini shɛli jem. M-boondi mi n-zaŋ chaŋ O sani. Yaha! O sani n-nyɛ labbu shee.”
- 37. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi li (Alkur’aan) na ka di nyɛla din niŋdi fukumsi (ninsalinim’ sunsuuni) ni Larbu zilli zuɣu. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A yi doli bɛ suhuyurlim baŋsim sheli dinpun ka a na ŋɔ nyaaŋa, tɔ! Aka sɔŋda, a mika ŋun yɛn ti taɣia ka chɛ Naawuni (daazaaba).
- 38. Yaha! Achiika! (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim tuumba na pɔi ni a kandi na, ka Ti zali ba paɣaba ni zuliyanima. Yaha! Di bi tu ni tuun’ so tahi alaama sheli na naɣila ni Naawuni yeda, yɛllikam din yɛn niŋ pun sabimi doya.
- 39. Naawuni nyɛhirila O ni bɔri sheli, ka zaanda O ni bɔri shɛli. Yaha! O sani ka litaafinim’ zaasa asali be (dina n-nyɛ Lauhul-Mahfuuz).
- 40. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) yi zaŋ (azaaba shɛli) Ti ni gbaari ba di daalikauli maa pirgili nwuhi a (ka a na be a nyɛvuli ni), bee ka Ti deei a nyɛvuli, tɔ! Achiika! Talahi din ʒe a zuɣu n-nyɛ a chɛ ka tuuntali paai ninsalinima. Yaha! Saliya karibu bela Ti (Tinim’ Naawuni) sani.
- 41. Di ni bɔŋɔ,bɛ (chefurinim’ maa) bɛ nya kadama Ti (Tinim’ Naawuni) kani la bɛ tiŋgbana ni na n-ti filindi li di di yeɣ’ sheŋa? Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun zaandi fukumsi, so n-kani ni tooi taɣi O fukumsi. Ŋuna lahi n-nyɛŊun valim ni saliya karibu.
- 24. Yaha! Achiika! Ninvuɣu sheba ban daa kana poi ni bana (Maka chefurinim’ maa) daa na nabieri, Amaa! Naawuni nnyɛŊun su nabiɛri zaasa namgbaniyini. O mi nyɛvuli kam ni tumdi shɛli. Yaha! Ni baalim, chefurinim’ ni ti baŋŋun yɛn ti mali bahindi suŋ (Zaadali).
- 43. Ka ninvuɣu shɛba ban niŋ chefuritali naan yera: “A (nyini Muhammadu) pala Naawuni tumo.” Tɔ!Yelima: “Naawuni saɣi Shɛhiradira m mini ya sunsuuni, n-ti pahi ninvuɣu so ŋun mali litaafi (Alkur’aani) baŋsim
Kundivihira[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
- ↑ Bachigahinda Din Be Dagbanli Kur'aani Puuni. The Noble Qur'an: Translation of the Meanings (Dagbani language).
- ↑ Translation of the Meanings of the Noble Qur'an - Dagbani translation, by Muhammad Baba Gutubu.
est_Latn gle_Latn bam_Latn wol_Latn kon_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn fuv_Latn luo_Latn wol_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn wol_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn wol_Latn eng_Latn eng_Latn