Situlu bɛ bɔ togodaw la. Kɔlɔ lajalen kɔfɛ dibi la, dugu musow bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ kɔlɔsusu kolonba kɔrɔ ka kɔlɔ susu k’a tulu bɔ. Kolonkala duuru walima wɔɔrɔ mankan kolon kɔnɔ, o ɲagaminen an ka laadala dɔnkiliw la, o ye kodumanba ye : dɔnkili minnuw bɛ dusu don mɔgɔ la, ka musow ka cɛsiri jira, n’olu ye su ni tile taamaɲɔgɔn ye.
Bi, o baara in bɛ ɲini ka dabila k’a sababu kɛ kɔlɔsusu masinin ye n’o bɛ kɔlɔ susu musow nɔna. Masini kɛra sababu ye ka musow lafiya kɔlɔsusu la, nka a kɛra sababu ye ka laadala tulon dɔw latulu, ka dɔ bɔ musow ka faraɲɔgɔnkan na.
Situlu bɔ don ye ɲɛnajɛba ye dugu kɔnɔ
Situlu bɛ bɔ togodaw la. Kɔlɔ lajalen kɔfɛ dibi la, dugu musow bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ kɔlɔsusu kolonba kɔrɔ ka kɔlɔ susu k’a tulu bɔ. Kolonkala duuru walima wɔɔrɔ mankan kolon kɔnɔ, o ɲagaminen an ka laadala dɔnkiliw la, o ye kodumanba ye : dɔnkili minnuw bɛ dusu don mɔgɔ la, ka musow ka cɛsiri jira, n’olu ye su ni tile taamaɲɔgɔn ye.
Google kɛra dɔnnin bulonba ye togodala lakɔliw la tile damadɔ kɔnɔ
Ɛntɛrinɛti jɔyɔrɔ bɛ ka bonya ka taa a fɛ diɲɛ taabolo caman na. Bi, Duguba kɔnɔ lakɔliden caman b’i wasa don a la walasa ka dɔ fara u ka dɔntaw kan sitiw kan, siti minnu n’u ka kalan ye kuntilena kelen ye. O sira kelen na, u bɛ ko caman ɲɛ sɔrɔ ɲinini sen fɛ Google kan. Togodaw tolen bɛ kɔ fɛ o ko la kosɛbɛ k’a sababu kɛ kurantanya ye.
Fura min bɛ yen walasa ka togodaw sen don Ɛntɛrinɛtiko la, o ye Ɛntɛrinɛti yaalata ye. Ɛntɛrinɛti yaalata ye ɔridinatɛri, kile Ɛntɛrinɛti, batiri ani pano faralen ye ɲɔgɔn ka. O bɛɛ lajɛlen ye minɛnw ye minnu b’a to togodala mɔgɔw bɛ se ka baara kɛ ni Ɛntɛrinɛti ye i ko dugubakɔnɔ mɔgɔw.
Ɛntɛrinɛti yaalata y’a jɔyɔrɔ jira togodala lakɔli dɔw la tile damadɔ kɔnɔ. A kɛra sababu ye Sekɔrɔ, Marakala, Kokiriboso, Masina, Jafarabe, Uro-Modi andi Moti lakɔliden dɔ ka se ka ko caman ɲɛ dɔn ɲinini sen fɛ Google kan, minnu kunfa tun b’u la. Lakɔliden fitinin tun b’a la, baaradege lakɔlidenw fana tun b’a la yɔrɔ dɔw la i n’a fɔ Masina.
Ɲɛfɔli caman kɔ fɛ Ɛntɛrinɛtiko la kunnafoniko, kumaɲɔgɔnyako ani kalanko sira fɛ, Google jirala Lakɔlidenw ni karamɔgɔw la, k’a barra cogo n’a nafa fɔ u ye. O kɔ fɛ, u ye ɲinini kɛ Google kan walasa ka ko caman ɲɛ sɔrɔ. Wa, Google ye ɲininkali bɛɛ jaabi ni nimisiwasa ye.
O kɛra nisɔndiyaba ye an ka kalanyɔrɔw kalandenw bolo janko ni Google tun ye u ka ɲininkali jaabi.
Nin senɲɛ fɔlɔ in kun tun ye k’a dɔn Ɛntɛrinɛti jɔyɔrɔ bɛ se ka kɛ min ye an ka togodaw la, janko kalanko sira kan. A sen fɛ, min yera, min mɛnna ani min kɛra, o bɛɛ b’a jira k’a fɔ Ɛntɛrinɛti jɔyɔrɔ ka bon an ka togodala kalansow la, bawo a bɛ se ka dɔnnin bulonba jɔyɔrɔ fa karamɔgɔw ni kalandenw ye.
O la, n ka laɲini ye, don nataw la, nin lakɔliso ninnu dɔw k’u tɔgɔla Ɛntɛrinɛti yaalata sɔrɔ.
Waati jate dɔncogo dɔ filɛ nin ye an ka maakɔrɔw fɛ
Jateminɛ fɛn caman minnu bɛ anw bolo bi, o tun tɛ an ka maakɔrɔw bolo, nka, o m’u bali ka se ka waati jatew dɔn fiɲɛ, dolow walima nɛnɛ cogoya fɛ.
Maakɔrɔ dɔ bɔra sisan ka nin fɔ ye telefɔni na, n kɛlen k’a wele ka foli kɛ :
«Nɛnɛba de bɛ an fana fɛ yan sisan. Fini birilen bɛ an bɛɛ la, an ka sow kɔnɔ. Singo fallen bɛ tasuma na an kɔrɔ an bɛ k’an ja. O bɛɛ la, an nisɔndiyalen bɛ kosɛbɛ bawo, ni nɛnɛ bɔra kosɛbɛ, o b’a jira ko sɔmiɲɛ nata bɛ diya kosɛbɛ ».
Demisɛnniya la an ka duguw la, an bɛɛ y’a mɛn ko ni nɛnɛ kɛra kosɛbɛ, k’o b’a jira ko sɔmiɲɛ bɛ diya. O tɛ masinin na jateminɛ ye, nka, kɔlɔsiliw y’a jira k’o kuma ye tiɲɛ ye sɛnɛkɛlaw bolo.
N bɛ dugaw kɛ o ka sabati sɔmiɲɛ nata la bawo, nɛnɛba de bɛ Mali la sisan janko bi, san nanen Bamakɔ. Kabini kunun wula fɛ fɔ ka na se sisan ma, fiɲɛ sumalen ni bugun ye gɛlɛya don yɔrɔjan filɛli la Mali yɔrɔ caman na ani Bamakɔ.
Su in na, mɔgɔ man ca Bamakɔ bɔlɔnw kɔnɔ k’a sababu kɛ nɛnɛ ye. An bɛ mɔgɔ kelen kelen minnu ye u senna walima moto kan,
olu ni nɛnɛminɛfini bɛ ɲɔgɔn na.
An k’an janto nɛnɛko la, k’an tanga a ma walasa k’an kisi bana ma. An ka motow ni mɔbiliw boli dɔnni dɔnni.
Ɛntɛrinɛti kalanni togodala lakɔlisow la tile damadɔ
Ka bɔ zanwuyekalo tile 15 la ka s’a tile 31ma san 2012, Ɛntɛrinɛti kalan kɛra Mali togodala lakɔliso dɔw la ni Ɛntɛrinɛti yaalata ye. Poroze Nizɛri-Luwari, n’o ye INƐSIKO ka poroze dɔ ye, Ɛntɛrinɛti kalan in tun y’o ka wale bilalen ye sen kan a ka taama se fɛn, taama min kun tun ye ka bajidafɛ togodala mɔgɔw ladɔnniya baji tɔbɔtɔko ɲuman na. Ɛntɛrinɛti kalan in kɛra dugu 8 kɔnɔ Segu ni Moti sigida la : Sekɔrɔ, n’o ye Segu, Marakala, Kokiribozo, Macina, Jafarabe, Uro-Modi ani Moti.
Nin dugu ninnu kelen kelenna bɛɛ la, Ɛntɛrinɛti y’a jɔyɔrɔ fa lakɔlikaramɔgɔw ni lakɔlidenw ye kunnafoniko, kalanko ani koɲɛɲini sira fɛ. Aw bɛ se ka kunnafoni fɔlɔ dɔ sɔrɔ taama in kun kan yan tubabukan na Global Voices kan. Aw bɛ ka ja caman fana sɔrɔ a ko kun kan yan.
Ɛntɛrinɛti tun dɔnnen tɛ Sekɔrɔ lakɔliso la, nka nin kɛra sababu ye lakɔlidenw ka Ɛntɛrinɛti ye, k’a dɔn ani ka ɲininiw k’a kan i n’a fɔ kuluba palɛ jaw. Nin lakɔliden musomanin in fana nisɔndiyalen bɛ kosɛbɛ kunnafoniw sɔrɔli la Farafinna jɔnjɔnba ntola kun kan (Can2012), a yɛrɛ ye min sɛbɛn Google kan.
O cogo kelen na, Ɛntɛrinɛti kɛra lakɔli Banjugu Buware lakɔlidenw bolo i ko u bɛ dɔnnin bulonba kɔnɔ. U ka ɲinini ɲɛsinna ninnu ma tubabukan na :
Comment trouver la racine carrée des nombres premiers”, “Sunjata Keyita ka diɲɛlatigɛ n’a ka kokɛlenw“, “Kitabu minnu sɛbɛnna Isa Baba Tarawele fɛ” ; “Siyaka Zulu ka kibaruya bɛɛ” “ Rihanna“. Walasa k’a sɔsɔli ban ko la, k’a jira ko Ɛntɛrinɛti dɔnnin ni kunafoniso ye, Karamɔgɔ dɔ ka ɲinini ɲɛsinna filimuw fana ma i ko “Prison Break“.
Nin Ɛntɛrinɛti kalan in kɛra sababu ye Marakala lakɔli dɔ kalanso 9 nan kaladenw ma ka maga ɔridinatɛri la, ka ɲinini kɛ Ɛntɛrinɛti kan. U ka ɲɛɲininiw kɛra ninnu ye tubabukan na : «Jɔnnin ye Ofisi Nizɛri jujɔn?», « la définition de l’impérialisme ? », une leçon de du programme éducatif malien, et d’autres recherches comme la vie de Biyoncé et autres recherches.
Ɛntɛrinɛti kalan kɛra sababu ye Kokiribozo lakɔlidenw ka se ka kunnafoni caman sɔrɔ Libi jamana sigi cogoya kan dugukolo kan. Lakɔli ɲɛmɔgɔ ni lakɔlikaramɔgɔw tun bɛ kalan in kɛnɛ kan.
An bɛ Macina baaradege kalanso kɔnɔ. Masina ye dugu ye malo sɛnɛ yiriwalen bɛ yɔrɔ min na kosɛbɛ. Ɛntɛrinɛti kalan in y’a to, sɛnɛ ni baganmara kalanden minnu bɛ baaradege lakɔliso in na, olu ka ɲininiw kɛ Ɛntɛrinɛti kan ka ɲɛsin ko caman ma u ka Masina dugu kun kan ani u ka kalan taabolow. O dɔ filɛ nin ye tubabukan na.
Google ye jaabi minnu di Macina kan, o kɛra kalanba ye bawo, a y’a to an bɛɛ k’a dɔn ko Masina dɔ fana bɛ Sɛribi.
Yan ni a don cɛ, Jafarabekaw tun ye kunnafoni caman sɔrɔ an taakun kan u fɛ yen. Jafarabe ye fula ni bozo dugu ye min sigilen bɛ jida la. Ɛntɛrinɛtiko kuma fɔlen, Jafarabekaw kɔrɔtɔra an seli kɔrɔ bawo, i n’a fɔ u ka dugutigi ni mɛri da sera a ma cogo min na. U kɛlen k’an bisimila, k’an ka dantigɛli lamɛn, Dugutigi ni mɛri ka laɲini fɔlɔ kɛra Ɛntɛrinɛti sigili ye u ka dugu la. Olu fɛ, Ɛntɛrinɛti bɛ se ka kɛ sababu ye k’u ka dugu bɔ dibi la kunnafoniko sira fɛ.
Mɛri, dugutigi, lakɔliso ɲɛmɔgɔba, lakɔlikaramɔgɔw ni lakɔlidenw bɛ sera ka taama diɲɛ kɔnɔ images de la maison blanche, … k’u to u sigiyɔrɔ la, ka ja dɔw lajɛ. Ɛntɛnɛti de bɛ se k’o kɛ.
Kɔkɔ kɛra ko tɔ la Uro-Modi. Kalandenw dɔw tun bɛ tubabukan fɔ, dɔw tun bɛ Bamanankan fɔ, dɔw tun bɛ Fulakan fɔ. O kama, Ɛntɛrinɛti kalan in kɛra kan saba la. Ne tun bɛ min fɔ Tubabukan ni Bamanankan na, dugu lakɔlikaramɔgɔ dɔ tun bɛ segin o kan Fulakan na. Mɛri, lakɔli ɲɛmɔgɔ ani lakɔlidenw bɛɛ nisɔndiyara u kɛlen k’a dɔn k’u bɛ se ka kunnafoniw sɔrɔ u ka dugu kan Ɛntɛrinɛti kan.
Moti kaw nisɔndiyara kosɛbɛ nin kalan in sen fɛ. Lakɔliso ɲɛmɔgɔ y’a ira, ko Ɛntɛrinɛti nafa kama kalanko la, u bɛna u cɛsiri ka u ka ɔridinatɛriso bila Ɛntɛrinɛti kan walasa Lakɔlikaramɔgɔw ni lakɔlidenw bɛɛ be se k’u ka dɔnni yiriwa Ɛntɛrinɛti fɛ.
An bɛnna ni kalansen minnu waati ye, olu karamɔgɔ y’an dɛmɛ kosɛbɛ walasa lakɔlidenw k’u ka ɲinifɛnw ɲini Ɛntɛrinɛti. O fana kɛra sababu ye, karamɔgɔ ka se ka dɔ fara a ka ɲɛfɔli ka lakɔlidenw ye kalansenw kan.
A kɛra balanako fana ye lakɔlidenw bolo k’a fɔ ko kalanso no dɔnni bulonw kɔ fɛ, ko k’u bɛ se ka dɔnni sɔrɔ cogoya wɛrɛw fɛ i n’a fɔ Ɛntɛrinɛti.
Foroba minɛn minnu bɛ se ka labɛn, an kana olu lafili
Tuma dɔw la, an bɛ minɛn dɔw lafililen ye, minnu bɛ se ka labɛn. O tɛ koɲuman ye bawo a bɛ dɔ bɔ sɔrɔ la. Ka minɛn labɛn, janko jamana foroba fɛn, o ye jamanaden ɲumanya ye, o de ye ka jamana dɛmɛ musakako la. Wari min bɛ don minɛn kura sanni da fɛ, o bɛ se ka mago wɛrɛ ɲɛ.
Nin ja in na, an bɛ lakɔliden banw de ye, lala, minnu jiri bɛna u ka don laban kɛ baramaw jukɔrɔ ga kɔnɔ, ka sɔrɔ u bɛ se ka labɛn. Ni ban nɛgɛ ma kari, a jiri ma kari, o man kan ka tiɲɛ fɔ ka se filili ma nin cogo in na. Ban dilalen bɛ ni jiri ni nɛgɛ ye, k’olu minɛ ni ɲɔgɔn ye ni garalan ye. Ni baara bɛ kɛ n’u ye kalanso kɔnɔ, u bɛ yoba dɔnni dɔnni, u garalan bɛ bunu. N’an ma u gara a nɔ fɛ, banw bɛ walaka pewu i n’a fɔ minnu ja filɛ nin ye.
Fura min b’o la, o de ye ka to ka banw gara n’u garalan yobara. Walima, ka ban yobalenw bɛ cɛ ka taa u labɛn ɲɔgɔn fɛ ka sɔrɔ u tiɲɛko ma juguya. O ka fisa n’u filili ye k’an jigi da kuraw kan tuman bɛɛ..
Ka Farafinna kanw kalan Ɛntɛrinɛti kan
Farafinna kanw kalanni man kan ka dan kalansow ni gaw kɔrɔ, u ka kan ka kogow sɔgɔ, ka jamanaw dancɛw tigɛ walasa bɛɛ ka se k’u kalan Ɛntɛrinɛti kan k’i to i sigiyɔrɔ la diɲɛ fan bɛɛ. O de kama, Farafinna kanw ka ɲɛtaa poroze, n’o ye africantongues ye, o ye wale bila senkan Ɛntɛrinɛti kan, wale min b’a to bɛɛ bɛ se ka nin kan ninnu kalan k’i to i sigiyɔrɔ la ka sɔrɔ i mago ma jɔ karamɔgɔ k’u sɛbɛn cogo n’u kalan cogo fɔ i ye, bawo, i bɛ se k’o bɛɛ k’i yɛrɛ ye. Ni kan ninnu kalanni nafa ka bon bawo, u fana jɔyɔrɔba de bɛ diɲɛ kelenya ni diɲɛ dɔnko ni sekow dorogoli la ɲɔgɔn na.
N’i bɛ se ka Angilɛkan walima/ani tubabukan fɔ k’u sɛbɛn dɔrɔn, i niyɔrɔ bɛ nin kɛnɛ in kan, bawo, daɲɛw, kanɲɛw ani kumasenw sɛbɛnnen bɛ Farafinna kanw na, k’u bayɛlɛma Angilɛkan ni Tubabukan na. Wa, i bɛ se fana k’u fɔcogo lamɛn n’i ye « play » digi africantongues kan.
N’I bɛ fɛ ka Farafinna kanw kalan, yan digi walima I ka tugu @fasokan walasa ka Bamanankan kalan Mali la, Josephine Lukom ka Lugandakan kalan n’o ye Uganda kan dɔ ye ani @kafic walsa ka Twikan kalan, n’o ye Gana kan dɔ ye.
Poroze in bɛ ka labɛn alias walasa kan ninnu kalanbaw bɛ se ka nimisiwasa sɔrɔ don nataw la u ka kalan na.
Mɔgɔ o mɔgɔ fana b’a fakan fɔ ka sɛbɛn, i weelelen bɛ nin baara in na, i k’i sen don a la, k’i ka kan layiriwa, k’a sinsin, a ka lakodɔn jama fɛ diɲɛ fan bɛɛ.
A ye fara an kan, an k’an seko kɛ an ka kanw ye k’u layiriwa. O kama, aw ye aw yugu yan: @africantongues, @socialistr @kofic, @fasokan walasa ka kotɔw ɲɛ dɔn.
An kana lakɔli lagoya demisɛw ye
An bɛ yɔrɔ min na I ko bi, bɛɛ da bɛnnen bɛ dɔnni dɔgɔya kalandenw na ani kalandenw ka karamɔgɔ bonya baliya ma. Dɔw yɛrɛ b’a kɛ fɔfɛn ye lajɛyɔrɔw la. Kalandenw ni kalanden sɔgɔw bɛ o gɛlɛya ninnu kɛ karamɔgɔw nɔ ye. O kuma ninnu sen fɛ, kalanden sɔgɔ dɔw bɛ kɛ sababu ye k’u denw su ka bila karamɔgɔw la ani ka kalan lagoya u ye ka sɔrɔ u t’a t’a dɔn.
O ko dɔ kɛra ne ɲɛ na Bamakɔ sɔgɔmada in na. Ne tun bɛ moto la. N jɔra ka telefɔni kariti san yɔrɔ dɔ la. Karitifeerela denmusonin, min bɛ dugumakalan san filanan na, o nana a jɔ a fa ma : « papa, an ka karamɔgɔmuso ko an ka taa ni sɛbɛnnikɛ gafe kelen ye sini sɔgɔma »
O yɔrɔ bɛɛ la, den fa pɛrɛnnan en kunna : « I tori ka bɔ n kɔrɔ. N tɛ foyi d’i ma. Aw ka karamɔgɔw hakili la ko an bɛ yan ka baara kɛ olu de ye k’u ka nasɔngɔ dafa. U bɛ nin ko ninnu de kɛ walasa ka wari sɔrɔ… »
N tun tɛ se ka to n sen donbali tiɲɛ yɛrɛla nin babu in na karitifeerela ni a denmoso cɛ bawo a bɛ fɔ Bamanankan na : « n’i ye wara ye mɔgɔsu kan, kana a fɔ ko bɔ mɔgɔsu kan, a fɔ ko bɔ an su kan. » O kɔfɛ, n yɛrɛ fɛ, a ka kan, n ka ɲɛfɔli kɛ den fa ye nin wale in kan, wale min n’a bɛ k’a fɔ, n’a bɛ k’a fɔ, ka sɔrɔ tiɲɛ yɛrɛ la, a tɛ fɛn dɔn a la lakɔlika kun kan. Yɔrɔ ɲuman tun don fana, n ka se ka lafaamuli kɛ ɲɛsin denfaw bɛɛ ma, minnu tun bɛ o yɔrɔ la yen. A diyara o mɔgɔw yɛrɛ ye, bawo u y’o jira u ka kuma kɔnɔ, aw bɛna minnu ye kuma kɔnɔ.
N kɔrɔkɛ, hakɛto n da donni na i n’i den cɛ kuma na, nka, n hakili la, i y’a fɔ cogo min na, o t’a fɔcogo ye den ye. A fɔlɔ ye, i pɛrɛnna den kunna kojugu fɔ k’a lasiran. O kɔfɛ, n bɛ hakɛtoɲini kɛ, nka fɔ I k’a dɔn ko e bɛ musaka min kɛ I den ka kalanko la, ali n’a sɔrɔ la I b’o di karamɔgɔ ma, o tɛ foyi ɲɛ karamɔgɔ ka diɲɛlatigɛ la. N bɛ n d don kuma in na, bawo, an fɛ yan, den ye bɛɛ ta ye. O kɔfɛ, ne fana ye Maliden de ye. Jamanako la, an ka kan ka ɲɔgɔn bila sira. O bɛɛ kɔfɛ, n ye lakɔlikaramɔgɔ ye. O kama, n bɛ fitinin min dɔn a ko la, n ka kan k’o fɔ, ka mɔgɔw bila sira walasa gɛlɛya ni faamubaliya min bɛ nin ko ninnu na, dɔ ka bɔ o la. Lakɔlikaramɔgɔw fana bɛ jɔda ni cɛsiri min na walasa k’u ka baara sabati ka ɲɛsin demisɛw ka ɲɛtaa ma, o ka dɔn ali n’a y’a sɔrɔ i ko a bɛ fɔ bamanankan na cogo min na : « sanjikɔrɔ wɔsi tɛ dɔn. » N’o tɛ, karamɔgɔw fana b’u seko la.
Bangebaga caman bɛ yen, u kumatɔ bɛ demisɛnw su ka bila karamɔgɔw la ka sɔrɔ u t’a dɔn kojugu ye. Karamɔgɔw jɔyɔrɔba bɛ denmisɛn ka diɲɛlatigɛ labɛnni na. Ni densɔmɔgɔw ye karamɔgɔw lako goya denmisɛnw ye, ka tila ko demisɛnw ka karamɔgɔ bonya, o ka gɛlɛ dɛ !
Sisan, e bɔra ka I den ka karamɔgɔmuso ka yurukuyuruku n’a ka tilenenbaliya da kɛnɛ kan I den ye ka sɔrɔ a tiɲɛ t’i tɛgɛ. A bɛ kɔrɔbaya n’o hakilina in ye ka ɲɛsin a karamɔgɔ bɛɛ ma. Ne fɛ, kalanko la, jango demisɛnw ni karamɔgɔw cɛ, an ka kan ka an hakili to an ka fɔtaw la. An ka kan ka karamɔgɔw dɛmɛ u ka baara la, olu minnu ye demisɛnw ka sini dilabaga dɔw fana ye. An ka cogo bɛɛ kɛ, walasa ka ɲuman fɔ karamɔgɔw kan demisɛnw ye. O bɛ kɛ sababu ye ka karamɔgɔw kanu don demisɛnw na, k’u ko diya u ye. O la, u b’u karamɔgɔ bonya, k’u lamɛn. Nka, n’an bɛ to ka karamɔgɔw kɔrɔfɔ demisɛnw ɲɛna, u t’u bonya abada.
O la, karitifeerela y’i kan to :
- «Lakɔlita ni sisan cɛ, n ye musaka caman de kɛ. Ne yɛrɛ t’o musaka ninnu kun dɔn.»
N ka kunnafoni di, lafaamuyali, ani kalan ka ɲɛsin nin den in fa ma, o kɛra mɔgɔ wɛrɛw ɲɛna a diyara minnu ye kosɛbɛ. O dɔ y’i kan to :
«karamɔgɔ, i ka kuma diyara an ye kosɛbɛ. An caman taabolo ye nin, nka a t’a dɔn ko a bɛ se ka nin kojugu in bɛɛ lase demisɛn ma kalanko la. I ka kuma ye faamuyaliba di an ma. Ne yɛrɛ kɔnin tun tɛ nin bɛɛ juguya dɔn a la. N bɛ n hakili to i ka nin fɔlen ninnu na.”
N tilala k’a jira ko tiɲɛ tɛ den fa bolo. O ko a ye musaka caman kɛ a den ye ka sɔrɔ a t’u kun dɔn. A bɛ sɔrɔ ka karamɔgɔ jalaki ka lakika t’a bolo. A yɛrɛ y’a jaabi sisan ko a ma deli ka taa den lajɛ kalanyɔrɔ la walima ka taa karamɔgɔ ɲininka o musakaw kun na. Mun de la a ma taa karamɔgɔ ɲininka? A ma ɲi yɛrɛ I ka den don kalan na, ka tila ka san bɛɛ kɛ ka sɔrɔ I ma taa a lajɛ kalanyɔrɔ la. Wa, o ye bangebaga caman taabolo ye.
A ye hakɛto alisa, nka, nbɛ fɛ k’a jira dama, ko bangebaga caman bɛ kojugu k’u yɛrɛ la an’u denw na n’u miiriya y’a jira k’a fɔ ko den ka ladamu bɛ labɛn lakɔliso dɔrɔn na.
O tɛ, lakɔli ni du bɛ ɲɔgɔn dafa den ka ladamu n’a ka kalan na. Nin fila si man kan ka ban k’a ta kɛ, n’o tɛ, o nɔ bɛ ye, o la, demisɛnw ka jamanaden ɲumanya bɛ gɛlɛya.
N badenw, kalanko ye an bɛɛ kunko ye : gufɛrɛnama, lakɔliko forobacakɛlaw, karamɔgɔw, kalandenw, kalanden sɔmɔgɔw, bɔlɔnkɔnɔna ani du! Nin kelen kelen bɛɛ ka kan k’i jɔyɔrɔ fa, ka da a la waati bɛɛ, ko i y’i ka kɛta kɛ ka ɲɛ. Kibaruya jugu dili karamɔgɔw kan, o bɛ dɔ de bɔ lakɔliko fanga la, ka dɔnni dɔgɔya.
O la, an bɛɛ k’a tɛgɛ di ɲɔgɔn m, ka kan kelen fɔ, ka taa sira kelen fɛ walasa ka kalanko lataaɲɛ an ka jamana kɔnɔ.
Nɔnɔko dɛsɛ togodaw la
N ka kunnafoni tɛmɛnnen dɔ kɔnɔ tubabukan na, n da sera baganmara nafa ma togodaw mɔgɔw kan. Baganw ye sɔrɔ ni mara siraba togodaw la ye.
Togodalamɔgɔw bɛ nɔnɔ sɔrɔ u ka baganmaralenw na. Nɔnɔ jɔyɔrɔ ka bon kosɛbɛ baloko ni sɔrɔ la an ka duguw kɔnɔ. Daraka ni surɔfana bɛ kɛ seri du caman kɔnɔ siɲɛ caman. Nɔnɔ bɛ kɛ seri la. Nɔnɔ bɛ kɛ dumuni caman fana na i n’a fɔ basijalan, dɛgɛ ani dumuni wɛrɛw. Demisɛnw b’o basi n’o dɛgɛ min tilelafana ni wulalafana cɛ (u tɛ se ka kɔngɔ muɲu o waati kɔnɔ). Basi ni dɛgɛ bɛ kɛ ka dunan cunnenw bisimila fana ani dunan minnu b’u sɛgɛnlafiɲɛbɔ ka tɛmɛ. O ye Mali diyatigiya diyayɔrɔ dɔ ye.
Bagan caman bɛ minnu fɛ, olu bɛ nɔnɔ feerefana k’o wari mara walima k’o wari kɛ dɔgɔkun nasɔngɔ ye. O yɛrɛ de kama, nɔnɔmugu walima nɔnɔdoro tɛ sɔrɔ togodaw la ka caya.
ɲinɛn, nɔnɔ sɔrɔli ka gɛlɛ duguw kɔnɔ k’a sababu kɛ, san bɛrɛ mana, wa san jɔra joona. Baganw tɛ dumuni bɛrɛ sɔrɔ, bawo bin tɛ kungo kɔnɔ. Ni baganw tɛ dumuni sɔrɔ, u tɛ nɔnɔ bɛrɛ bɔ. O de ye gɛlɛyaba ye duguw kɔnɔ bi, bawo, mɔgɔw t’a dɔn u bɛna demisɛnw ka tilefɛ dumuniko kɛ cogo min na.
Foroba yelen dira Segu dugu fila ma
Alamisa su k’a dugujɛ juma na sɛtanburukalo tile 15 san 2011, foroba yelenw dira Sanogola ni Bamusobugu dugutigiw ma u ka duguw tɔgɔ la, Zezana Gara komini na, Segu mara la. O yelendi in kɛra ka sɔrɔ dundunw bɛ ka gɔrɔntɔ fan bɛɛ fɛ kɛnɛ kan.
kunnafoni min carinna togodaladuguw ka foroba caw kan, o kunnafoni bɛnna Foroba yelen poroze bilabagaw sen kan, olu hakilina ma. U y’a ɲini an ka ɲɔgɔn sɔrɔ ka kuma, o kɛra sababu yen in dugu fila ninnu ka nin foroba yelen ninnu sɔrɔ.
Mɔgɔ segin minnu nana ka bɔ Lɔnduru, n’olu ye poroze mɔgɔw ye, ka bɔ « Royal Collège kalansoba dɔ la, ani Italika dɔ, olu ni ne yɛrɛ jɛra ka baara kɛ Segu tile 15 kɔnɔ walasa Sanogolakaw ni Bamusobugukaw ka ni yelen ninnu sɔrɔ. Yelen ninnu potolaman don, u bɛ se ka janya, ka surunya, u bɛ se ka bɔ u nɔ na k’a sababu kɛ pinɛsen fila minnu b’u kɔrɔ ye. Philips ka anpulu ɲɛ dumanba min b’a la, o bɛ mana k’a sababu kɛ batiri ni pano ye. Ni minɛ ninnu bɛɛ faralen ɲɔgɔn kan, o nana kɛ sababu ye ka nɔgɔyaba don nin dugu ninnu ka ɲɛnajɛdonya yelenkow la : kɔɲɔn, denkundi, laadala ɲɛnajɛw.
Yelenko ma nɔgɔn togodaladuguw la ɲɛnajɛdonyaw fɛ. Walasa ka yelen sɔrɔ kɛnɛ kan, u bɛ gurupu, anpuluw, filiw ɲini sara la ka sɔrɔ ka taji san fana. Tuma dɔw la, olu yɛrɛ tɛ sɔn mana ma waati dɔw la.
Bi, Sanogola ni Bamusobugukaw dan ye k’u bolo digi butɔn kan poto la, walasa kɛnɛ fan bɛɛ ka kɛ yelen ye. Yelen nafa tɛ ɲɛnajɛkow dama ye, a jɔyɔrɔba fana bɛ duguw ka ɲɛtaa la sɔrɔ ni hadamadenya sabatili sira la. A bɛ se ka kɛ sababu ye ka dɔ fara dugu musow ni demisɛnw ka baara waati kan sufɛ, o fana bɛ dɔ fara sɔrɔ kan i n’a fɔ dugubaw kɔnɔ. Nin yelenko in ye dɛmɛba de ye togodalamɔgɔw ma sɔrɔ ni hadamadenya sabatili sira kan, min ka kan ka caya walasa dugu caman k’a sɔrɔ.
bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn