Imraana Yiŋnim' Suurili
Imraana Yiŋnim' Suurili (Al Imran آلِ عِمْرَان)[1]
Suurili ŋɔ maa baŋsirila ninsalinim’ kadama Naawuni deerila aduwa din suhi ni tɛhivielli, ka di naan viiri kali kam daashili ni Naawuni boligu ŋɔ maa. Di bi tu kamaata ni Muslimi kpaŋsi o yaannim’ kali ka zaŋ Muslinsi kali bahi. Binshɛɣu bi to Naawuni sani, di yi niŋ ka yi gaŋsi O, ka niŋ O kasi, ka chɛ binshɛɣu kam din ŋmani nyintahili ni Ŋuna Naawuni.
Aaya nima[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
Aaya nima:[2]
- 1. Alif-Laam-Miim (A . L . M.) [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali) dama so ʒi di fasara naɣila Naawuni].
- 2. Naawuni! Duuma jemdigu n-kani ni yelimaŋli naɣila Ŋuna. Ŋuna nnyɛ Nyɛvulilana ŋun bi kpira, Ŋuna n-zani ti O binnamda binshɛɣu kam.
- 3. (Yaa nyini Annabi)! O siɣisi la litaafi (Alkur’aani) n-ti a na ni yelimaŋli,ka di nyɛ din tiri litaafi sheŋa din daŋ di tooni yelimaŋli, ka siɣisi Attaura mini Injiila na.
- 4. Poi ni dina, di daa nyɛla dolsigu n-ti ninsalinima, ka naan siɣisi din wolgiri yelimaŋli mini ʒiri na (Alkur’aani). Achiika! Ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali ni Naawuni nam yɛlikpahinda, tɔ! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu. Yaha! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Tibdargibo Naa.
- 5. Achiika! Naawuni, binshɛɣubi sɔɣiri ka chɛri O tiŋgbani ni, bee sagbana ni.
- 6. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun tiri ya ŋmahiŋgbana (yi manim’) tolansi ni, ni Oni bɔri lishem. Duuma jemdigu n-kani ni yelimaŋli naɣila Ŋuna. Ŋuna n-nyɛ Nyɛŋda, Yemgoliŋgalana.
- 7. (Yaa nyini Annabi)! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun siɣisi litaafi (Alkur’aani) na n-ti ti a, ka di puuni mali aayanim’ din fasara do polo ni, dinnim’ maa n-nyɛ litaafi asali, ka di sheŋa mi fasara sɔɣi doya, dinzuɣu ninvuɣu sheba ban suhiri milgi (ka chɛ yɛlimaŋli) maa doli la din fasara bi yi polo ni maa, ka di nyɛla bɛ bɔrila fitina (ni bɛ birgi ninsalinima), ka bɔrini bɛ ti di fasara ni bɛ suhuyurlim. So mi bi mi di fasara naɣila Naawuni, ka ninvuɣu sheba ban zilgi baŋsim puuni naan yera: “Ti ti liyelimaŋli, di zaɣiyini kam yila ti Duuma (Naawuni) sani na. Yaha! So bi teeri Naawuni yɛla, naɣila haŋkayanima.”
- 8. “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Di ŋmalgi ti suhiri A ni dolsi ti ŋɔ maa nyaaŋa, ka ti ti nambɔzɔhigu din yi A sani na. Achiika! Nyini n-nyɛ Ŋun zooi Pintibo.
- 9. “Yaa ti Duuma Naawuni! Achiika! A nyɛla Ŋun yɛn ti laɣim ninsalinim’ dabsi’ sheli din ka zilsigu la puuni. Achiika! Naawuni bi yiɣisiri alikauli.”
- 10. Achiika! Ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali maa daarzichi mini bi bihi ku tooi taɣi ba shɛli ka chɛ Naawuni (daazaaba). Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ buɣum dokuɣuri.
- 11. Kamani Fir’auna niriba behigu ni daa nyɛ shem, n-ti pahi ninvuɣu sheba ban daa daŋ ba na, bɛ daa labsila Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, ka Naawuni gbaai ba ni bɛ taya. Yaha! Naawuni nyɛla Azaabakpeeni lana.
- 12. (Yaa nyini Annabi)! Yelimi ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali maa: “Bɛ ni tuhi nyeŋ ya (Dunia ŋɔ), ka laɣim ya ti niŋʒahannama buɣum ni (Zaadali). Yaha! Di biɛhigu shee maa nyɛla din be.
- 13. Achiika! Di daa nyɛla yɛlikpahindili n-zaŋ tin ya (yi Yahuudunima) n-zaŋ chaŋ zamaatu bɛ ba ayi ban daa kpa taba (Badar tobu ni) la. Zamaatu sheba daa tuhirila Naawuni zuɣu, ka zamaatu sheba ban kpalim maa nyɛ chefurnima, ka bɛ (Muslinnim’ maa) nyari ba ka bɛ nyɛ bɛ galsim tatabo siɣim buyi. Naawuni mi kpaŋsirila O ni bɔri so ni O nasara. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu sheba ban suhiri ne.
- 14. Bɛ dihila ninsalinim’ nachinsi ni kɔrsi yurlim n-zaŋ jɛndi paɣaba, ni bihi, ni arzichi shɛŋabɛ ni laɣimka di nyɛ salima mini anʒilfa, ni yuri ban viɛla, n-ti pahi yiŋbiŋkobri ni puri. Lala maa nyɛla nyɛɣisim Dunia behigu puuni. Yaha! Naawuni sani ka labrisuŋ shee be.
- 15. (Yaa nyini Annabi) Yelima: “Di ni bɔŋɔ, n-tim ya lahibali ni bɛrisuŋ din gari lala? Ninvuɣu sheba ban mali wuntia bɛ Duuma sani mali Alizanda yili shɛŋa kulibɔna ni yɛn ti zɔri gindi di lɔŋ ni, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, ni paɣa shɛba ban niŋ kasi, n-ti pahi yɛda din yi Naawuni sani na.Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyari O daba.
- 16. Ninvuɣu sheba ban yera: “Yaa ti Duuma Naawuni! Achiika! Tinim’ ti yelimaŋli, dinzuɣu cheli ti taya m-paŋ ti, ka gutikachɛ buɣum daazaaba.
- 17. (Bana n-nyɛ) Suɣulonima, ni yelimaŋlinima, ni ban doli Naawuni, ni ban diri bɛ daarzichi (Naawuni soli), ni ban bɔri chɛ m-paŋ bekaali na.
- 18. Naawuni di shɛhira ni Achiika! Duuma jemdigu n-kani ni yelimaŋli naɣila Ŋuna, ni Malaaikanima, n-ti pahi baŋdiba, O nyɛla Ŋun zaandi aadalsi. Duuma jendigu n-kani ni yelimaŋli naɣila Ŋuna. Ŋuna n-nyɛ Nyɛŋda, ni Yemgoliŋgalana.
- 19. Achiika! Adiini maŋli Naawuni sani, dina n-nyɛ Muslinsi daadiini. Amaa! Ninvuɣu sheba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranim’) daa bi niŋ namgbankpeeni, naɣila saha shɛli baŋsim ni daa ti kaba na nyaana, ka di nyɛla nyuli din be bɛ sunsuuni zuɣu. Yaha! Ŋun ti niŋ chɛfuritali ni Naawuni aayanima, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun valim ni saliya karibu.
- 20. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi ŋmɛ a namgbankpeeni, nyin yelima: “N-zaŋ m maŋ zaasa n-ti Naawuni, ni ŋun doli n daadiini. Yaha! Yelimi ninvuɣu sheba bɛ ni ti litaafi maa, ni Ummiyyinima (Larbunim’ puuni ban bi karim): “Di ni bɔŋɔ, yi zaŋ yi maŋ zaasa n-ti Naawuni (yi kpe Muslinsi ni)?” Tɔ!Bɛ yi zaŋ bɛ maŋ’ zaa n-ti Naawuni, tɔ! Achiika! Bɛ shiri dolsi ya. Amaa! Bɛ yi zaɣisi ka lԑbi biri, tɔ! Achiika! Din nyɛ talahi a zuɣu n-nyɛ a ti a tuuntali. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyari O daba.
- 21. Achiika! Ninvuɣu sheba ban niŋdi chefuritali ni Naawuni aayanima, ka kuri Annabinim’ ka di pa ni yelimaŋli soli, ka kuri ninvuɣu sheba ban puhiri ni tuunviela tumbu ninsalinim’ puuni, tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Tim ba suhupiɛlli lahibali ni azaabakpeeni.
- 22. Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu sheba ban tuma saɣim Dunia ni Chiyaama, bɛ mi ti ka ban yɛnsɔŋ ba (Zaadali).
- 23. (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya ninvuɣu sheba bɛ ni ti tarli litaafi puuni (Yahuudunim’ baŋdiba), ka bɛ boondi ba n-zaŋ kana Naawuni litaafi (Alkur’aani), domin di ti niŋ fukumsi bɛ sunsuuni, din nyaaŋa ka bɛ puuni sheba lԑbi biri, ka nyɛla ban zaɣisira.
- 24. Di daliri nyɛla bɛ yelimi: “Di kariya ka buɣum shihi ti, naɣila dabsa sheŋa din mali kalinli,” ka ʒiri sheŋabɛ ni ŋmara m-pari Naawuni maa yɔhimba bɛ daadiini puuni.
- 25. Ka wula n-yɛn ti nyelidi yiti niŋ ka Ti (Tinim’ Naawuni) laɣim ba dabsili sheli zilsigu ni ka di puuni la, ka bɛ ti yo nyevuli kam samli ni di ni daa tum shɛli, bɛ mi pala bɛ ni yɛn di shɛba zualinsi?
- 26. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Yaa n Duuma Naawuni! Nyini n-nyɛ Ŋun sunam. Azaŋdila nam n-tiri A ni bɔriso, ka deeri namAnibɔri so sani, ka tibgiri A ni bɔri so, ka lahi filindi A ni bɔri so, A nuuni ka bɛrisuŋ be. Achiika! A nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.
- 27. A zaŋdila yuŋ n-kpehiri wuntaŋ’ ni, ka zaŋdi wuntaŋ’ kpehiri yuŋ ni, ka yihiri binnyeŋ binkpiŋ ni, ka yihiri binkpiŋ binnyɛŋ ni. Yaha! A largirila A ni bɔri so, ka di pa ni saliya karibu m-beni.
- 28. Ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli (Muslinnima) di zaŋ chefurinima n-leei bɛ yuriba ka di pa ni bɛ Muslim’ taba, dinzuɣu ŋun ti niŋ lala, tɔ! Oka shɛli noli ni Naawuni sani, naɣilayi ti zɔri dabiem ni bɛ niŋ ya chuuta sheli (ka laɣiba zɔri), ka Naawuni varsiri ya ni O maŋa. Yaha! Naawuni sani n-nyɛ labbu shee.
- 29. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Yi yi sɔɣi binshɛɣu din be yi suhiri ni, bee yi yihi lila polo ni, Naawuni mi li. Yaha! O mi din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.”
- 30. Dabsi’ sheli nyɛvuli kam ni yɛn ti nya ka bɛ zaŋ tuunviela sheŋao ni daa tum na n-ti zali o tooni, ka lahi zaŋ o ni daa tum tuumbe’ sheli na n-ti zali o tooni, ka o yɛn tibɔri ni waɣilim niŋ o mini li (tuumbɛri maa) sunsuuni, ka Naawuni varsiri ya ni O maŋa. Yaha! Naawuni nyɛla Nambɔzɔrikpeeni lana ni daba.
- 31. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Yi yi nyɛla ninvuɣu sheba ban yuri Naawuni, tɔ! Yin doli ya ma, Naawuni ni yun ya, ka chɛ yi taya m-paŋ ya. Yaha! Naawuni nyɛla Chempaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 32. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Doli ya Naawuni mini O tumo,” Amaa! Bɛ yi lԑbi biri, tɔ! Achiika! Naawuni bi bɔri chefurinima.
- 33. Achiika! Naawuni gahimla Annabi Adam mini Annabi Nuhu, ni Annabi Ibrahima yiŋnima, n-ti pahi Imraana yiŋ-nim’ (bɛʒamana puuni) binnamda zuɣu.
- 34. Bɛ daa nyɛla zuliya yinsi, ka bɛ shɛba yi tabi ni na. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.
- 35. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha sheli Imraana paɣa ni daa yeli: “Yaa n Duuma Naawuni! Achiika! N-zaŋ bia so ŋun be m pulini ŋɔ mpuli A, ni o ti nyɛla bilchina ka fukumsi sheli ti bi pa o zuɣu (naɣila A jɛma ni). Dinzuɣu, deemi n suhigu. Achiika! A nyɛla Wumda, Baŋda.
- 36. Saha sheli oni daa dɔɣi o (bia maa), ka o yeli: “Yaa n Duuma Naawuni! Achiika! N-dɔɣio ka o nyɛla paɣa. Naawuni mi n-nyɛŊun mi binshɛɣuo ni dɔɣi maa. Doo mi bi ŋmani paɣa. Achiika! M mi boli o la Mariyam. Dinzuɣu, m-bɔri gulibu A sani ni A gu o mini o zuliya ka chɛ shintaŋ so Ani niŋ katiŋ ka chɛ A nambɔzɔhigu la.
- 37. Ka o Duuma (Naawuni) deegi o suhigu maa deerisuŋ, ka chɛ ka o (Mariyam) zooi zoorisuŋ, ka Annabi Zakaria yoli o. Saha sheli kam ka Annabi Zakaria ti kpe o (Mariyam) sani jiŋli maa ni, o nyarila bindirigu ka di be o sani. Ka o (Annabi Zakaria) ti yeli: “Yapolo ka a nya ŋɔ (bindirigu) maa? Ka o (Mariyam) yeli: “Naawuni sani ka di yina.” Achiika! Naawuni largirila O ni bɔri so ka di pa ni saliya shɛli karibu m-beni.
- 38. Nimaa ni, ka Annabi Zakaria suhi o Duuma (Naawuni), ka yeli: “Yaa n Duuma! Tim ma zuliya shɛli din niŋ kasi A sani na. Achiika! A nyɛla Ŋun wumdi suhigu.
- 39. Ka Malaaika boli o ka o nyɛla ŋun ʒeya m-puhiri jiŋli o jɛma shee (ka yɛli o): “Achiika! Naawuni tiri a la suhu-pielli lahibali ni Annabi Yahaya (ka a paɣayɛndɔɣi o), ka o nyɛla ŋun yɛntiti yelimaŋli ni yɛltɔɣali (Annabi Issa) din yi Naawuni sana na, ka yɛn ti nyɛ toondana, ka lahi nyɛŊun gbaari o maŋa, kao lahi yɛn ti nyɛ Annabi, ka be ninvuɣusuma ni.”
- 40. Ka o (Annabi Zakaria) yeli: “Yaa n Duuma Naawuni! N-yɛn niŋ wula nya bia ka kuriginsim paai ma, ka m paɣa mi gba nyɛ paɣaŋoli? Ka o (Malaaika) yeli: “Lala ka Naawuni tumdi O ni bɔri sheli.”
- 41. Ka o (Annabi Zakaria) yeli: “Yaa n Duuma Naawuni! Wuhimi ma alaama sheli (din shiri wuhi ni m paɣa ni niŋ puwa),” ka o (Malaaika) yeli: “A da-alaama nyɛla a ku tooi tɔɣisi yɛletɔɣa ni ninsalinima dabsimuni ata, naɣila ni buɣisibu. Dinzuɣu, teemi a Duuma (Naawuni) yɛla pam, ka simsi O Zaawuni mini Asiba.
- 42. Yaha (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha sheli Malaaika ni daa yeli: “Yaa nyini Mariam! Achiika! Naawuni gahimmi a, ka simsi a, ka lahi gahimmi a (a zaamani puuni) binnamda paɣaba zuɣu.”
- 43. “Yaa nyini Mariyam! Gbargim a maŋa n-ti a Duuma, ka niŋ suzuuda, ka niŋ rukuu’i (kurummi ti Naawuni) m-pahi ninvuɣu sheba ban kurundi zuɣu.”
- 44. (Yaa nyini Annabi)! Dinnim’ maa nyɛla lahibaya din sɔɣi,ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisiri di wahayi n-tiri a na, domin a daa ka bɛ sani saha sheli bɛ ni daa labri bɛ daalikalminima (domin bɛ nya) bɛ puuni ŋun tu kamaata ni o yoli Mariyam (Annaba Issa ma), a mi daa ka bɛ puuni saha sheli bɛ ni daa ŋmeri di namgbankpeeni bɛ sunsuuni maa.
- 45. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha sheli Malaaika ni daa yeli: “Yaa nyini Mariyam! Naawuni tiri a la suhupielli lahibali ni yɛltɔɣili din yi O sani na, o yuli n-nyɛ Al-Masiihu Issa Mariyam bia, ka o yɛn ti nya asanzanira Dunia ŋɔ ni Chiyaama, ka lahi be ninvuɣu sheba ban miri Naawuni puuni.”
- 46. “Yaha! O nyɛla Ŋun yɛn ti tɔɣisi yeltɔɣa ni niriba o zuɣukuɣura ni, ni o ninsarintali ni, ka lahi be ninvuɣusuma puuni.”
- 47. Ka o (Mariyam) yeli: “Yaa n Duuma Naawuni! N-yɛn niŋ wula mali bia, ka do’ so bi shihi ma?” Ka o (Malaaika) yeli: “Lala ka Naawuni namdi O ni bɔri sheli. O yi ti zali O nam zaligu shɛli zuɣu, Oyeri li mi: “Leema,” ka di shiri leei.”
- 48. Yaha! O yɛn ti baŋsiolasabbu ni yemgoliŋga, n-ti pahi Attaura ni Injiila (Gospel mini Old Testament).
- 49. Yaha! Ka o yɛn ti nyɛ tumo n-zaŋ chaŋ Israaila bihi sani (ka yɛn ti yeli ba): “Achiika! N-kan ya mi na ni daliri sheli din yi yi Duuma sani na (kadama) n-ni tooi zaŋ yɛɣiri nam noombili ŋmahinli n-tin ya, ka pɔbsi niŋ di puuni, ka di leei noombila ni Naawuni yiko. Ka n-lahi tibri zomdɔɣirili, ni yumahalana. Yaha! Ka n-neeri kpiimba ni Naawuni yiko, ka ni tooi lahi tin ya lahibali n- zaŋ chaŋ bindira sheŋa yi ni dira, ni yi ni guuri sheli n-zaandi yi yiŋsi puuni. Achiika! Di puuni nyɛla yɛlikpahindili n-tin ya, yi yi nyɛla ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli.
- 50. Ka n-lahi nyɛŊun tiri yelimaŋli ni Attaura (Old Testament) sheli din daŋ mana, kaniŋ binyer’ sheŋabɛ ni mɔŋ ya maa puuni shɛli halalsi n-tin ya. Yaha! Ka n-kan ya na ni daliri sheli din yi yi Duuma (Naawuni) sani na. Dinzuɣu zom ya Naawuni, ka doli ma.
- 51. Achiika! Naawuni nyɛla n Duuma, ni yi gba Duuma. Dinzuɣu jemmi ya O, ŋɔ maa n-nyɛ sochibga.
- 52. Saha sheli Annabi Issa ni daa ti kpahim baŋ bɛ (Yahuudunim’) chefuritali, ka o yeli: “Banima n-leei yɛnsɔŋ ma n-zaŋ labi Naawuni sani?” Hawariyuna nim’ ban yeli: “Tinima n-nyɛ Naawuni sɔŋdiba, achiika! Tinim’ ti Naawuni yelimaŋli, dinzuɣu dim shɛhira kadama tinim’ zaŋ ti maŋ’ zaasa n-ti Naawuni.”
- 53. Yaa ti Duuma Naawuni! Ti ti yelimaŋli ni a ni siɣisi shɛli maa na, ka doli A tumo (Annabi Issa), dinzuɣu, sabmi ti m-pahi shɛhiradiriba ni.”
- 54. Ka bɛ (Israaila bihi puuni chɛfurinim’) na naberi, ka Naawuni gba na ba nari. Dinzuɣu, Naawuni n-nyɛŊun gari sokam nari.
- 55. (Yaa nyini Annabi)! Teemi Saha shɛli Naawuni ni daa yeli: “Yaa nyini Issa! Achiika! Mani (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn kpiɣi a tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka duhi a na N sani, ka lahi niŋ a kasi ka chɛ ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali maa, ka chɛ ka ninvuɣu sheba ban doli a maa kuli be chefurinim’ zuɣusaa hali ni Zaadali. Din nyaaŋa, N (Mani Naawuni) sani ka yi yɛn ti labi na, ka N-ti niŋ fukumsi yi sunsuuni nzaŋ chaŋ yi ni daa ŋmɛri namgbankpeeni shɛli puuni maa.
- 56. Amaa! Ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali maa, tɔ! N (Mani Naawuni) ni niŋ ba azaabakpeeni Dunia ni Chiyaama, bɛ mi ti ka ban yɛnsɔŋ ba.
- 57. Yaha! Amaa! Ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli, ka tum tuunsuma, Naawuni ni pali ba bɛ sanyoviɛla. Yaha! Naawuni je zualindiriba.
- 58. (Yaa nyini Annabi)! Dinnim’ maa ka Ti (Tinim’ Naawuni) karindi li n-tiri a na, ka di yi (Alkur’aani) aayanim’ puuni na, ni teebu din nyɛ yɛmgoliŋga dini.
- 59. Achiika! Annabi Issa kotomsi Naawuni sani ŋmanila Annabi Adam. O (Naawuni) nam o mi ni taŋkpaɣu, kayeli o: “Leema, ka o leei (ninsala).”
- 60. (Yaa nyini Annabi)! Di nyɛla yelimaŋli din yi a Duuma (Naawuni) sani na. Dinzuɣu, miri ka a ti pahi ninvuɣu sheba ban be zilsigu puuni.
- 61. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Ninvuɣu so ŋun ŋmɛ a namgbankpeeni di puuni baŋsim sheli din ka a ŋɔ na nyaaŋa, tɔ! Nyin yelima: “Kam ya na, ka ti ti boli ti bihi mini yi (dolodolonim’) bihi, ni ti (Muslim’) paɣaba niyi paɣaba, ni ti mammaŋa, niyi gba mammaŋa, ka ti ti ka n-ti taba, ka zali ni kadama Naawuni narimbu be ʒirinim’ zuɣu.”
- 62. Achiika! Ŋɔ maa nyɛla yelimaŋli lahibaya, dinzuɣu duuma so n-kani naɣila Naawuni. Yaha! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Yemgoliŋgalana ni achiika.
- 63. Amaa! Bɛ yi lԑbi biri, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi ninvuɣu sheba ban saɣinda.
- 64. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba bɛ ni ti litaafi! Kam ya na n-ti gbaai yɛltɔɣa shɛli din nyɛ zaɣiyini ti mini ya sunsuuni, kadama ti di jem shɛli naɣila Naawuni, ti mi miri ka ti laɣim O mini shɛli n-jɛm. Yaha! Ti puuni sheba miri ka bɛ zaŋ sheba leei duumanim’ ka pa ni Naawuni.” Amaa! Bɛ yi lԑbi biri, tɔ! Yin yelimi ya: “Dim ya ti shɛhira kadama achiika! Tinim’ nyɛla ban zaŋ ti maŋ’ zaasa n-ti Naawuni (Muslinnima).”
- 65. Yaa yinim’ ninvuɣu sheba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranima)! Bozuɣu ka yi ŋmeri namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ Annabi Ibrahima yeltɔɣa ni, ka di mi nyɛla bɛ daa bi siɣisi Attaura mini Injiila na naɣila o nyaaŋa. Dini bɔŋɔ, yi bi niŋdi haŋkali?
- 66. Achiika! Di ni bɔŋɔ yinim’ bambɔŋɔnima (Israaila bihi) n-nyɛ ninvuɣu sheba ban niŋ namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ binshɛɣu yi ni mali di baŋsim, ka bozuɣu ka yi niŋdi namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ binshɛɣuyini ka di baŋsim? Yaha! Naawuni m-mi, amaa! Yinim’ bi mi.
- 67. Annabi Ibrahima daa pala Yahuudu bee Nashaara (Jew bee Christian), amaa! O daa nyɛla Ŋun ŋmalgi o nini ka chɛ adiini kam din pa yɛlimaŋli, ka daa nyɛla ŋun zaŋ o maŋa n-ti Naawuni (Muslimi), o mi daa ka buɣujɛmdiba ni.
- 68. Achiika! Ninvuɣu sheba ban ni tooi yeli ni Annabi Ibrahima nyela bɛ mabia n-nyɛ ninvuɣu sheba ban daa doli o, ni Annabi so (Annabi Muhammadu) ŋumbɔŋɔ maa, n-ti pahi ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli. Yaha! Naawuni nyɛla Sɔŋda n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban ti yɛlimaŋli.
- 69. Ninvuɣu sheba bɛ ni ti litaafi maa puuni sheba di bɔra ni bɛ birgi ya, bɛ mi ku tooi birgi so m-pahila bɛ maŋa, bɛ mi bi mi.
- 70. Yaa yinim’ ninvuɣu sheba bɛ ni ti litaafi! Wula ka yi niŋdi chefuritali ni Naawuni aayanima (Alkur’aani). ka mi nyɛla ban diri di shɛhira (kadama di shiri nyɛla yelimaŋli)?
- 71. Yaa yinim’ ninvuɣu sheba bɛ ni ti litaafi! Bozuɣu ka yi mali ʒiri mini yelimaŋli gabri taba, ka sɔɣiri yelimaŋli,ka mi nyɛla ban mi?
- 72. Ka ninvuɣu sheba bɛ ni ti litaafi maa puuni sheba yeli: “Tim ya yelimaŋli ni bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) na n-ti ti Muslinnim’ maa Asibaasi, ka zaɣisi li Zaawuni, achiika! Bɛ ni labi na (ka chɛ bɛ daadiini maa).”
- 73. Yaha! (Ka bɛ yeli taba): “Di tin ya so yelimaŋli naɣila ŋun doli yi daadiini.” (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Achiika! Dolsigu n-nyɛ Naawuni dolsigu, (yi mi miri ya ka yi saɣi ti) ni bɛ ni ti so binshɛɣu bɛ ni tin ya ŋɔ maa tatabo, ka bɛ ti zaŋ li ŋmeri ya namgbankpeeni yi Duuma (Naawuni) sani. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Achiika! Pini bela Naawuni nuuni, ka O tiri li O ni yuri so. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun yelgiri tiri O daba, Baŋda.
- 74. O (Naawuni) gahindila O ni bɔriso ni O nambɔzɔbo. Yaha! Naawuni nyɛla Pintitali lana.
- 75. Yaha! Bɛ ni ti sheba litaafi maa puuni beni ka a yi zaŋ laɣikara m-puhi o sɔŋbu, kao ni labsi lin-ti a, kabɛ puuni sheba mi benikaa yi zaŋ laɣibihi m-puhi o sɔŋbu, ka o ku labsi li n-ti a, naɣila a kuli bi milgi ka ʒela ozuɣu, di daliri nyɛla bɛ yɛlimi: “Pa taali n-nyɛli ni ti di ninvuɣu sheba ban ʒi maa liɣiri.” Ka bɛ nyɛla ban ŋmari ʒiri m-pari Naawuni, ka mi nyɛla ban mi.
- 76. Wumma! Ninvuɣu so ŋun pali o da-alikauli, ka zo Naawuni, tɔ! Achiika! Naawuni bɔri wuntizɔriba.
- 77. Achiika! Ninvuɣu sheba ban taɣiri Naawuni daalikauli ni bɛ pɔri, domin bɛ zaŋ li nya laɣibihi zuɣu, tɔ! Bannim’ maa ti ka tarli Zaadali. Yaha! Naawuni ti ku tɔɣisiba yeltɔɣa, O mi ti ku ŋmalgi yuli ba, O mi ku simsi ba.Yaha! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu.
- 78. Yaha! Achiika! Bɛ puuni sheba beni n-lebgiri bɛ zilima bɛ yi ti karindi litaafi, domin yi tehi ni litaafi maa puuni ka di be, ka di mi ka di puuni, ka bɛ lahi yera: “Ŋɔ maa yila Naawuni sani na,” ka di mi pala Naawuni sani ka di yi na. Ka bɛŋmari ʒiri m-pari Naawuni, ka mi nyɛla ban kuli mi.
- 79. Di bi tu kamaata ni Naawuni ti ninvuɣu so litaafi mini baŋsim n-ti pahi Annabitali, di nyaaŋa kao tilahi yeli niriba: “Leemi ya daba n-ti ma ka pa ni Naawuni.” Amaa! (O yɛrimi): “Leemi ya ban doli Naawuni, domin yinim’ n-nyɛ ban baŋsiri (niriba) din be litaafi puuni zuɣu,ni yi ni lahi bɔri baŋsim la.”
- 80. Yaha! O ku puhi ya ni yi gbubi Malaaikanim’ mini Annabinim’ ka bɛ nyɛ duumanima. Di ni bɔŋɔ, o ni puhi ya chefuritali yi Muslinsi nyaaŋa?
- 81. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha sheli Naawuni ni daa gbaai Annabinim’ alikauli (ka yeli ba): “Gbibi ya n-ni tin ya shɛli litaafi puuni, n-ti pahi baŋsim, di nyaaŋa, tuun’ so (Annabi Muhammadu) ni kan ya na n-ti tiri yelimaŋli ni din be yi sani, achiika! Yi nyɛla ban yɛntitio yelimaŋli ka sɔŋ o, ka O (Naawuni) yeli: “Dini bɔŋɔ, yi dihitabli ka ni tooi gbibi n daalikauli ŋɔ maa ni venyela? Kabɛ yeli: “Ti dihitabli.” Ka O (Naawuni) yeli: “Tɔ! Dim ya shɛhira kadama ngba pahi yi zuɣu shɛhiradiriba ni.”
- 82. Dinzuɣu, ninvuɣu so ŋun ti lԑbi biri din nyaaŋa, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ban kpeeyi.
- 83. Di ni bɔŋɔ,bɛ bɔrila adiini sheli ka pa ni Naawuni daadiini (Muslinsi) ŋɔ maa? Yaha! Ŋuna (Naawuni) ka din be sagbana mini tiŋgbani ni zaŋ bɛ maŋ’ zaa n-ti, bɛ yi yura, bee ka bɛ je. Yaha! O sani ka bɛ yɛn ti labsi ba.
- 84. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Ti (tinim’ Muslinnima) ti Naawuni yɛlimaŋli,ni bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) n-ti ti na, n-ti pahi bɛ ni siɣisi shɛli na ti ti Annabi Ibrahima, ni Annabi Ismaaila mini Annabi Is’haaka, ni Annabi Ya’akuba, n-ti pahi bɛ yaansi, ka lahi ti yelimaŋli ni bɛ ni siɣisi shɛli na n-ti ti Annabi Musa mini Annabi Issa, ni bɛ ni siɣisi shɛli na n-ti ti Annabinim’ zaasa ka di nyɛla din yi bɛ Duuma (Naawuni) sani. Ti bi wolgiri so bɛ puuni. Yaha! Ti zaŋ ti maŋ’ zaa n-ti O (Naawuni).
- 85. Yaha! Ninvuɣu so ŋun ti bo adiini sheli ka pa ni Muslinsi daadiini, tɔ!Bɛ ku deei li o sani. ka o lahi be ninvuɣu shɛba ban kɔhilu puuni Zaadali.
- 86. Wula ka Naawuni yɛn dolsi ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali bɛ yelimaŋli tibu nyaaŋa, kami di shɛhira kadama Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) shiri nyɛla yelimaŋli, ka dalirinim’ kaba na polo ni. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shɛba ban nyɛ zualindiriba.
- 87. Bannim’ maa sanyoo nyɛla Naawuni narimbu be bɛ zuɣu, n-ti pahi Malaaika-nima, ni ninsalinim’ zaasa namgbaniyini.
- 88. Bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, bɛ ti bi yɛn balgi ba azaaba, bɛ mi ti ku naɣisi li n-ti ba.
- 89. Naɣila ninvuɣu sheba ban niŋ tuuba di nyaaŋa, ka velgi bɛ tuma, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Chempaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 90. Achiika! Ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali bɛ Naawuni yelimaŋtibo nyaaŋa, di nyaaŋa ka bɛ pahi ni chɛfuritali, di kariya ka bɛ deei bɛ tuuba. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban bɔrgi.
- 91. Achiika! Ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali, ka kpi ka nyɛla chefurinima, to di kariya ka bɛ deei bɛ zaɣiyino kam tuuba, hali tiŋgbani zaasa yi leei salima, ka bɛ zaŋ li ni bɛ yo bɛ maŋ’ zuɣu. Lalanim’ maa, azaabakpeeni be bɛ zuɣu, bɛ mi ti ka sɔŋdiba (Zaadali).
- 92. Di kariya ka yi nya bɛrisuŋ naɣila yi zaŋla yi ni bɔri shɛli n-dihi, yi mi ni zaŋ shɛli dihi, tɔ! Achiika ! Naawuni nyɛla Ŋun mi di yɛla.
- 93. Bindirigu kam daa nyɛla halalsi n-ti Israaila bihi, naɣila Israaila ni mɔŋ o maŋ’ shɛli pɔi ka bɛ ti siɣisi Attaura na. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Zaŋmi ya Attaura na n-ti karim li, yi yi nyɛla yɛlimaŋlinima.”
- 94. Dinzuɣu, ŋun ti ŋma ʒiri pa Naawuni din nyaaŋa, tɔ! Bannima n-nyɛ zualin-diriba.
- 95. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Naawuni yeli yelimaŋli, dinzuɣu doli ya Annabi Ibrahima daadiini sheli din milgi ka chɛ adiini shɛŋa din nyɛʒiri maa. Yaha! O daa ka ban jɛmdi buɣa puuni.
- 96. Achiika! Tuuli yili shɛli bɛ ni zaŋ zali ninsalinima (Naawuni jɛma zuɣu) n-nyɛ din be Makka la (Ka’aba), ka di nyɛla albarika shee, ka nyɛ dolsigu n-zaŋ ti binnamda.
- 97. Di puuni mali yɛlikpahinda din be polo ni, dina n-nyɛ Annabi Ibrahima zaashee, ŋun ti kpe di (Ka’aba) puuni, tɔ! O niŋ naani. Yaha! Haʒi niŋbu niŋ talahi n-ti ninsalinima (Muslinnima), amaa! Ni ŋun mali toosim din ni tooi chaŋ. Ŋun mi niŋ gutulunsi, tɔ! Naawuni nyɛla Bundana ka chɛ binnamda (jema).
- 98. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Yaa yinim’ ninvuɣu sheba bɛ ni ti litaafi! Bozuɣu ka yi niŋdi chefuritali ni Naawuni aayanima. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun diri yi tuma shɛhira?
- 99. Yelima: “Yaa yinim’ ninvuɣu sheba bɛ ni ti litaafi! Bozuɣu ka yi taɣiri ninvuɣu so ŋun ti Naawuni yelimaŋli ka che Naawuni soli, ka bɔri ni di shɛli, ka mi nyɛla ban diri shɛhira? Yaha! Naawuni pala Tamda ka chɛ yi tuuntumsa.
- 100. Yaa yinim’ ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli! Yi yi doli ninvuɣu shɛba bɛ ni ti litaafi maa puuni sheba, tɔ!Bɛ ni labsi ya chefurinim’ yi Naawuni yelimaŋtibo nyaaŋa.
- 101. Yaha! Bozuɣu ka yi niŋdi chefuritali, ka di mi nyɛla bɛ karindila Naawuni aayanima n-tiri ya, ka O tumo (Annabi Muhammadu) lahi be yi puuni? Yaha! Ninvuɣu so ŋun gbibi Naawuni (daadiini) ni vienyela, tɔ! Achiika! Bɛ dolsi o n-zaŋ chaŋ sochibga.
- 102. Yaa yinim’ ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli! Zom ya Naawuni zobu ni yɛlimaŋli, ka miri ya ka yi kpi naɣila yi nyɛla Muslinnima.
- 103. Yaha! Laɣimmi ya gbibi Naawuni gabkpeeni (Muslinsi daadiini) ni namgbaniyini, ka miri ya ka yi woli taba. Yaha! Teemi ya Naawuni yolsigu yi zuɣu saha sheli yi ni daa nyɛ dimba ni taba, ka O laɣim yi suhiri (ni Muslinsi daadiini) ka yi leei mabiyinsi ni O yolsigu. lahi bela buɣum namgbangbriŋ ni, ka O tilgi ya ka chɛ li. Lala ka Naawuni kahigiri ya O dalirinima, domin achiika! Yi leei ninvuɣu shɛba ban dolsi.
- 104. Yaha! Yi puuni shɛba leemi ban boonda (ninsalinima) n-zaŋ chaŋ alheeri shee, ka bɛ puhiri ninsalinim’ ni bɛrisuŋ, ka mɔŋdi ka chɛ bɛ ni je shɛli. Tɔ! Bannima n-nyɛ ninvuɣu sheba ban nyɛ tarli.
- 105. Yaha! Di leei ya (yi Muslinnim’) kamani ninvuɣu sheba ban woli taba (Yahuudu mini Nashaaranima), ka niŋ namgbankpeeni bɛ sunsuuni kahigibu kahigibu ni daa ti kaba na nyaaŋa. Tɔ! Bannim’ maa, azaaba shɛli din bara be bɛ zuɣu (Zaadali).
- 106. Dabsi’ sheli ninvuɣu sheba nina polo ni yɛnti pɛla, ka ninvuɣu sheba mi nina polo yɛn ti sabgi. Amaa! Ninvuɣu shɛba ban nina sabgi maa, (ka Malaaikanim’ yɛli ba): “Di ni bɔŋɔ, yi daa niŋ la chefuritali yi yɛlimaŋli tibu nyaaŋa? Tɔ! lammi ya azaaba domin yi ni daa niŋdi chefuritali sheli maa zuɣu.”
- 107. Yaha! Amaa! Ninvuɣu sheba ban nina polo piɛla maa, tɔ! Bɛ yɛn ti be la Naawuni nambɔzɔbo (Alizanda) ni, ka nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni.
- 108. (Yaa nyini Annabi)! Dinnim’ maa nyɛla Naawuni nam yɛlikpahinda, ka Ti karindi li n-tira na ni yelimaŋli. Yaha! Naawuni bi bɔri zualinsi ni binnamda.
- 109. Yaha! Naawuni n-nyɛŊun su din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni. Yaha! Naawuni sani ka bɛ yɛn ti labsi yellikam (Zaadali).
- 110. Yinima (yi Muslinnima) n-nyɛ al’umma sheba ban gahim ka bɛ yihi n-zaŋ ti ninsalinima, ka yi puhiri ni biɛri-suŋ, ka lahi mɔŋdi ni bɛ ni je shɛli, ka yi lahi tiri Naawuni yɛlimaŋli. Yaha! Ninvuɣu sheba bɛ ni ti litaafi maa yi di ti Naawuni yelimaŋli, tɔ! Di naan leei alheeri n-zaŋ ti ba. Bɛ puuni sheba beni n-ti Naawuni yelimaŋli, amaa! Ka bɛ pam nyɛla ban kpeeri yira.
- 111. Di kariya ka bɛ tooi niŋ ya (yi Muslinnim) chuuta naɣila biɛrim biɛla, bɛ mi yi yɛn tuhi ya, tɔ!Bɛ ni lԑbi biri ya, di nyaaŋabɛ ku nya nasara.
- 112. Bɛ (Naawuni) ŋmɛla filiŋ m-pa bɛ zuɣu luɣulikam bɛ yi nya ba, (Muslin-nim ban tuhimi ba), naɣila bɛ yi ti gbibila alikauli shɛli din yi Naawuni mini ninsalinima (Muslinnim’) sani na, ka bɛ lahi labi na ni sujee din yi Naawuni sani na, ka bɛŋmɛ fara m-pa bɛ zuɣu, dama bɛ daa niŋla chefuritali ni Naawuni aayanima, ka kuri Annabinim’ ka di pa niyelimaŋli soli, di daliri nyɛla bɛ kpɛla Naawuni taali ni, ka daa nyɛla ban kpahiri yeɣiri targa.
- 113. Bɛ pala yim, ninvuɣu sheba bɛ ni ti litaafi maa (Yahuudu mini Nashaaranim’) puuni sheba beni n-zaandi tuhiri yelimaŋli, ka karindi Naawuni aayanima (Alkur’aani) yuŋ puuni saha sheŋa, kanyɛla ban niŋdi suzuuda.
- 114. Bɛ tirila Naawuni mini Chiyaama yelimaŋli, ka puhiri ni bɛrisuŋ, ka lahi mɔŋda ni bɛ ni je shɛli, ka niŋdi yomyoma n-zaŋ chaŋ alheeri tuma shee. Yaha! Bannim’ maa be ninvuɣu suma puuni.
- 115. Yaha! Bɛ ni tum shɛlika di nyɛ zaɣivɛlli, tɔ!Bɛ ku zaɣisi li. Dinzuɣu, Naawuni mi wuntizɔriba.
- 116. Achiika! Ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali maa, tɔ! Bɛ daarzichi mini bɛ bihi ku tooi taɣi ba ka chɛ Naawuni (da-azaaba). Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ buɣum bihi, ka bɛ nyɛ ban yɛn ti kpalim di puuni.)
- 117. Bɛ (chefurinim’ maa) ni mali shɛli n-dihiri Dunia behigu puuni kotomsi ŋmanila ʒɛɣu (pɔhim din mali yaa) din puuni mali wɔri, ka di sheei ninvuɣu sheba ban di bɛ maŋ’ zualinsi puu ni, ka saɣim li. Naawuni mi bi di ba zualinsi. Amaa! Bana n-diri bɛ maŋ’ zualinsi.
- 118. Yaa yinim’ ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli! Miri ya ka yi zaŋdi ninvuɣu sheba ban ka yi daadiini puuni leeri yi simnima, domin bɛ ku pooi ya barina niŋbu. Yaha! Bɛ (chefurinim’ maa) di pun bɔrila din yɛn niŋ ya chuuta. Achiika! Yi jelinsi pun yi polo ni bɛ zilma zuɣu. Amaa! Din sɔɣi bɛ suhiri ni m-bara n-gari lala. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigi ya la aayanim’ polo ni, yi yishiri nyɛla ban yɛn niŋ haŋkali.
- 119. Di ni bɔŋɔ, yinim’ bambɔŋɔnima (Muslinnima) m-bɔri ba, ka ban bi bɔri ya. Yaha! Ka yi tiri yelimaŋli ni litaafi sheŋa zaasa Naawuni ni siɣisi na. Bɛ mi yi tuhi ya soli, ka bɛ yeli: “Ti tiyelimaŋli.” Amaa! Bɛ yi ti kpalim bɛ ko, ka bɛ naan dimdi bɛ nubihi, domin yi suli zuɣu. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Kpim ya ni yi suli maa.” Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi din be suhiri ni.
- 120. Din vela yi paai ya (yi Muslinnima), di saɣindila bɛ suhiri, amaa! Din be yi paai ya, ka bɛ niŋdi suhupielli ni dina. Dinzuɣu, yi (Muslinnim’) yi niŋ suɣulo, ka zo Naawuni, tɔ!Bɛ naberi ku tooi niŋ ya chuuta sheli. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun gili bɛ tuuntumsa (ni baŋsim).
- 121. (Yaa nyini Annabi) Teemi saha sheli ani daa daŋ yibu chɛ a iyaali ka chaŋ ti maandi tobbihi n-zaandi safu (Uhdu tobu) ni la. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.
- 122. Teemi saha sheli zamaatu biba ayi (Banuu Salima mini Banuu Haarisa) yi (Muslinnim’) puuni ni daa yɛn gbaɣisi tobu. Naawuni mi nnyɛ bɛ sɔŋda. Yaha! Ban ti Naawuni yɛlimaŋli dalimmila Naawuni zuɣu.
- 123. Yaha! Achiika! Naawuni daa tin ya (yi Muslinnim’) nasara Badar tobu ni ka di nyɛla yi daa ka yaa. Dinzuɣu, zom ya Naawuni, achiika! Yi ni leei ninvuɣu shɛba ban paɣi.
- 124. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha sheli a ni daa yeri ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli:“Dini bɔŋɔ, di bi saɣindi ya ni yi Duuma (Naawuni) sɔŋ ya ni Malaaika tusaata ka bɛ nyɛla ban yɛn sheei na (n-ti tuhi sɔŋ ya)?
- 125. Wumma! Yi yi niŋ suɣulo, ka zo Naawuni, ka bɛ (chefurinim’ maa) kuli kan ya na ni bɛ valim ŋɔ maa, tɔ! Yi Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛnsɔŋ ya ni Malaaikanim’ tusaanu, ka bɛ nyɛla ban mali alaamanima.
- 126. Yaha! Naawuni bi zali li m-pahila di leei suhupelli lahibali n-zaŋ tin ya (yi Muslinnima) domin yi suhiri doni zuɣu. Yaha! Nasara ka luɣushɛli m-pahila Naawuni sani, Ŋuna n-nyɛ Nyɛŋda, Yemgoliŋgalana.
- 127. Domin O (Naawuni) ŋmaai chefurinim’ yɛɣ’ shɛli, bee ka O filim ba, ka bɛŋmalgi, ka nyɛla ban kɔhilu (ban niŋ ashaara).
- 128. (Yaa nyini Annabi)! A ka yɛltɔɣa shɛli yɛlli ŋɔ maa ni. O (Naawuni) yi bɔra, ka O deei bɛ tuuba, bee ka O niŋ ba azaaba. Achiika! Bɛ nyɛla zualin-diriba.
- 129. Yaha! Naawuni n-nyɛŊun su din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni. O cherimi paŋdiOni yu so, kadargiriO ni yu so tibli. Yaha! Naawuni nyɛla Chempaŋlana. Zaadali Nambɔzobonaa.
- 130. Yaa yinim’ ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli! Di diri ya laɣinyɔri din nabgi nabribobgu. Dinzuɣu, zom ya Naawuni, achiika! Yi ni nya tarli (Zaadali).
- 131. Yaha! Zom ya buɣum sheli bɛ ni mali di shili n-guli chefurinima.
- 132. Yaha! Doli ya Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu), achiika! Bɛ ni zon ya nambɔɣu.
- 133. Yaha! Niŋmi yadaŋadaŋa n-zaŋ chaŋ chɛmpaŋ din yi yi Duuma (Naawuni) sani na, ni Alizanda sheli dinyelim saɣisi sagbana mini tiŋgbani yɛlim, ka bɛ kpaɣisi li zali wuntizɔriba.
- 134. Ninvuɣu sheba ban diri bɛ daarzichi (Naawuni zuɣu) faako ni miisim ni, ni ninvuɣu sheba ban vaandi berim, ni ban cheri paŋdi ninsalinima. Yaha! Naawuni bɔrila tuunsumanima.
- 135. Yaha! Ni ninvuɣu sheba ban yi ti tum kavi tuma, bee ka bɛ dila bɛ maŋ’ zualinsi, ka bɛ teei Naawuni yela, ka bo gaafara ni bɛ taya. So mi ku tooi che m-paŋ naɣila Naawuni. Yaha! Ka bɛ bi tabli bɛ ni tum tuumbe’ sheli maa ni kanyɛla ban mi.
- 136. Bannim’ maa sanyoo nyɛla chɛmpaŋ din yi bɛ Duuma (Naawuni) sani na, ni Alizanda yili sheŋa din kulibona zɔri gindi di lɔŋ ni, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni. Yaha! M-bo ni tuuntumdiba sanyoo.
- 137. Achiika! Yeli shɛŋa din ŋmani yi biɛhigu ŋɔ maa Pun daŋsi pɔi ni yinima (al’umma shɛba ban gari maa ni). Dinzuɣu gom ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka nya ninvuɣu shɛba ban daa labsi tuumba ʒiri maa bahigu ni daa nyɛ shem.
- 138. Ŋɔ maa nyɛla kahigibu n-zaŋ ti ninsalinima, ni dolsigu, ka di lahi nyɛ wa’azu n-ti wuntizɔriba.
- 139. Dinzuɣu, miri ya (yi Muslinnima) ka yi gbargi yi maŋa, yi mi miri ka yiniŋ suhusaɣiŋgu, yinima n-nyɛ ban yɛn nya nasara, yi yi nyɛla ban ti Naawuni yelimaŋli.
- 140. Yi (Muslinnim’) yi deei daŋsi, tɔ! Achiika! Ninvuɣu sheba (chɛfurinima) daa deei daŋsi di tatabo (Badar tobu ni). Lala mi ka Ti (Tinim’ Naawuni) lebgiri dabsa n-tiri ninsalinima. Yaha! Domin Naawuni lahi baŋ ninvuɣu sheba ban ti yelimaŋli, ka gbibi yi puuni sheba kabɛ lu tobu maa ni (ka kpe Alizanda).Yaha! Naawuni bi bɔri zualindiriba.
- 141. Yaha! Domin Naawuni paɣi neei ninvuɣu sheba ban ti yelimaŋli, ka kpihim chɛfurinim’ vurili.
- 142. Bee yi (Muslinnim’) tehiri mi ni yi ni kpe Alizanda, ka Naawuni bi baŋ yi puuni ban tuhi tobu (Naawuni zuɣu), ka lahi baŋ ban mali suɣulo yi puuni.
- 143. Achiika! Yi daa pun nyɛla ban bɔri kpibu (adiini zuɣu) pɔi ka yi naan laɣim ni dina, tɔ! Achiika! Yi mi nya li, ka nyɛla ban kuli yuunda.
- 144. Yaha! Annabi Muhammadu pala so naɣila Naawuni tumo. Achiika! Tuumba daa pun kana gari pɔi ni ŋuna. Di ni bɔŋɔ, o yi kpi bee ka bɛ ku o mi, yi (Muslinnim) lebrimi m-biri yi napɔŋ-kpahi zuɣu? Yaha! Ŋun ti lԑbi biri o napɔŋkpahi zuɣu, tɔ! Di kariya ni di niŋ Naawuni chuuta sheli. Yaha! Ni baalim, Naawuni ni yo ninvuɣu sheba ban paɣi (sanyovɛlli).
- 145. Yaha! Di ku tooi niŋ ka nyevuli lana so kpi naɣila ni Naawuni saɣiti, ka di nyɛla bɛ ni zali shɛli ka di mali di saha, ŋun bɔri Dunia sanyoo, Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti o di puuni sheli, ŋun mibɔri Chiyaama sanyoo, Ti ni lahi ti o di puuni shɛli. Yaha! Ni baalim, Ti ni yo ninvuɣu sheba ban paɣi (sanyovielli).
- 146. Di zooiya ka Annabi so tuhi tobu, ka adiini baŋdiba pam yi na pahi o zuɣu, ka bɛ bi gbaɣisi tobu maa domin yɛli shɛli din nya ba Naawuni soli zuɣu, bɛ mi bi gbargi bɛ maŋa,kami bi filim bɛ maŋa n-ti bɛ dimba. Naawuni mi bɔrila suɣulonima.
- 147. Yaha! Bɛ daa kayeltɔɣa sheli m-pahila bɛ yelimi: “Yaa ti Duuma Naawuni! Cheli ti taya m-paŋ ti, ni ti ni niŋ barina shɛli ti bɛhigu puuni, ka ba ti naba zali. ka ti ti nasara ninvuɣu sheba ban nyɛ chefurinim’ maa zuɣu.”
- 148. Ka Naawuni ti ba Dunia sanyoo (nasara mini tobbuna), ka ti lahi yɛn ti ti ba Chiyaama sanyovielli (Alizanda). Yaha! Naawuni bɔrila tuunviɛla nima.
- 149. Yaa yinim’ ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli! Yi yi doli ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali maa, bɛ ni ŋmalgi ya yi napɔŋkpahi zuɣu (ka che yi yelimaŋtibo maa), ka leei ninvuɣu sheba ban kɔhilu.
- 150. Chɛli gba! Naawuni n-nyɛŊun sɔŋdi ya. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun gari ŋun kam nyɛ sɔŋda.
- 151. Ni baalim! Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ dabem niŋ ninvuɣu shɛba ban niŋ chefuritali maa suhiri ni, domin bɛ ni bo nyintahi n-ti Naawuni maa zuɣu, ka di nyɛla binshɛɣu O (Naawuni) ni bi siɣisi di daliri na. Yaha! Bɛ labbu shee n-yɛn ti nyɛ buɣum ni. Yaha! Zualindiriba labbu shee niŋ din be.
- 152. Yaha! Achiika! Naawuni pali ya O daalikauli saha sheli yi ni daa kuri ba (chefurinim’ maa) ni O yedda, hali ti paai saha sheli yini daa ti gbargi yi maŋa, ka niŋ namgbankpeeni bɛhigu puuni, ka birgi zaligu saha shɛli O (Naawuni) ni daa baŋsi ya yini bɔri (nasara) shɛli maa naai. Yi puuni sheba beni bɔrila Dunia, ka yi puuni sheba mi beni m-bɔri Chiyaama. Din nyaaŋa, kaO ŋmalgi ya ka chɛ ba, domin O dahim ya zuɣu. Yaha! Achiika! O che m-paŋ ya. Naawuni mi nyɛla Pintira n- zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban ti yɛlimaŋli.
- 153. Teemi ya saha sheli yi ni daa guuri duri (Uhdu) zoli maa ka bi ŋmalgira ni yi yuli so yi nyaaŋa, ka Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) boondi ya yi nyaaŋa polo, ka O (Naawuni) yon ya samli ni suhusaɣiŋgu domin yi ni chɛ ka suhusaɣiŋgu shɛli paagi Annabi, domin yi di niŋ suhusaɣiŋgu ni din (tobbuna) faai ka chen ya, ka mi di niŋ suhusaɣiŋgu ni yɛli shɛli din nyɛn ya (tobu maa ni). Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni.
- 154. Din nyaaŋa, ka O (Naawuni) siɣisi ya gonyuunsi na ka di ti ŋariti yi puuni shɛba nina, ka di nyɛla suhudoo n-zaŋ tin ya, ka yi puuni sheba minyɛvuya yɛla n-kuli muɣisiba, ka bɛ naan tehiri teha shɛli din pa yɛlimaŋli n-tiri Naawuni, ka di nyɛla ʒilinsi tɛha, ka naan yera: “Dini bɔŋɔ, ti mali nasara yɛli shɛli dimbɔŋɔ (tobu ŋɔ) maa ni? (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Achiika! Yellikam nyɛla Naawuni dini.” Bɛ sɔɣirila bɛ suhiri ni bɛ niku saɣi zaŋ shɛli n-wuhi a, ka yera: “Ti yi di mali (nasara) sheli yɛla ŋɔ maa ni, tɔ!Bɛ naan ku ku ti kpe. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Hali yi yi di bela yi yiŋsi puuni, tɔ! Naawuni ni zali kpibu ka di ʒe shɛba zuɣu talahi maa naan yi n-chaŋ bɛ dooshɛhi (gbala ni).” Domin Naawuni lahi dahim ya ka paɣi din be yi suhiri ni. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda ni din be suhiri ni.
- 155. Achiika! Yi puuni ninvuɣu sheba ban daa lԑbi biri dabsi’ sheli salonima ayi (Muslinnim’ mini chɛfurinim’) la ni daa laɣim. Achiika! Shintaŋ n-nyɛŋun daa zaŋ yɛltɔɣabɛɣu niŋ bɛ suhiri ni domin bɛ ni tum shɛli puun zuɣu. Yaha! Pali n-nyɛli, Naawuni che m-paŋ ba. Achiika! Naawuni nyɛla Chempaŋlana, Suɣulolana titali.
- 156. Yaa yinim’ ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli! Di leei ya kamani ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali ka yɛli bɛ mabihi, di yi ti niŋ ka bɛ (mabihi maa) go tiŋgbani yaaŋa zuɣu,bee bɛ chaŋla tobu ni: “Bɛ yi di kpalim ʒi ti sani, bɛ naan ku kpi, bɛ mi naan ku ku ba, domin Naawuni zaŋ li leei yolitembɛ suhiri ni. Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun neeri ka kura. Naawuni mi nyari yi tuuntumsa.
- 157. Yaha! Achiika! Bɛ yi kun ya bee yi kpi mi, tɔ! Naawuni chempaŋ mini O nambɔzɔbo n-gari binshɛɣu kam yi ni laɣinda (Dunia ŋɔ).
- 158. Yaha! Achiika! Yi yi kpi, bee bɛ kun ya mi, tɔ! Achiika! Naawuni sani ka bɛ yɛn ti laɣim ya (Zaadali).
- 159. (Yaa nyini Anaabi)! Domin nambɔzɔbo din yi Naawuni sani na zuɣu n-chɛ ka a balgiri yela n-tiri ba (a Sahibenim’ maa). A yi di nyɛla ŋun tula, ka nyɛla ŋun suhi kuui, tɔ!Bɛ naan zo ka chɛ a, dinzuɣu cheli paŋ ba, ka bo gaafara ti ba, ka maandi ba saawɔra bɛ yɛllikam ni. Yaha! A yi niŋ niya ni yeltɔɣa sheli, tɔ! Nyin zaŋmi li ndalim Naawuni. Achiika! Naawuni bɔrila ninvuɣu sheba ban zaŋdi bɛ yela n-dalindi O.
- 160. Naawuni yi tin ya nasara, tɔ! So n-kani yɛn tooi nyeŋ ya. O mi yi filim ya, tɔ! So lahi kani n-yɛn tooi sɔŋ ya di nyaaŋa. Yaha! Ban ti yɛlimaŋli dalimmila Naawuni koŋko zuɣu.
- 161. Yaha! Di bi tu kamaata ni Annabi so niŋ bilkɔŋsi, ŋun mi niŋ bilkɔŋsi, tɔ!O ni kana ni o ni niŋ bilkɔŋsi shɛli maa na Zaadali, din nyaaŋabɛ ni ti yo nyɛvuli kam samli ni di ni tum sheli, bɛ mi pala bɛ ni yɛn ti di shɛba zualinsi.
- 162. Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so ŋun doli Naawuni yedda ni ŋmani ŋun vɔri sujee Naawuni sani n-tiri o maŋa, ka o labbu shee nyɛʒahannama buɣum ni? Yaha! O labbu shee maa nyɛla din be.
- 163. Bɛ (Annabi Sɔhibenim’ maa) mali darzanim’ Naawuni sani. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyara bɛ tuuntumsa.
- 164. Achiika! Naawuni ti ninvuɣu sheba ban ti yelimaŋli pintitali saha shɛli O ni tim tuun’ so (Annabi Muhammadu) na ka o yi bɛ maŋmaŋ’ puuni na, ka o ti karindi O (Naawuni) aayanima n-tiri ba, ka niŋdi ba kasi, ka lahi baŋsiri ba litaafi (Alkur’aani) ni yemgoliŋga (Hadiisi). Yaha! Achiika! Bɛ daa nyɛla ninvuɣu sheba ban be birginsim din be polo ni.
- 165. Bozuɣu ka yɛlibɛɣu ni daa ti nyɛn ya (Uhdu tobu ni), ka di kotomsi siɣim buyi min paai ba (chefurinim’ maa Badar tobu ni), ka yi naan yera: “Ka ya ka ŋɔ maa yi na? (Yaa nyini Annaba)! Yelima: “Di yila yi maŋmaŋ’ sani na.” Achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.
- 166. Yaha! Yɛlibɛɣu din daa nyɛn ya dabsi’ sheli salonima ayi la (Muslinnim’ mini chɛfurinim’) ni daa ti kpa taba (Uhdu tobu ni) la, tɔ! Di nyɛla Naawuni saɣiti puuni. Yaha! Domin O baŋ ninvuɣu sheba ban tiyelimaŋli.
- 167. Yaha! Domin O baŋ ninvuɣu sheba ban niŋ munaafichitali, ka bɛ lahi yeli ba (munaafichinim’ maa): “Kam ya na n-ti tuhi Naawuni soli zuɣu,bee kayiguyimaŋa,” ka bɛ yeli: “Ti yi di mi tobu tuhibu, ti naan doli ya.” Dindali maa, bɛ mini chefuritali daa miri taba n-gari bɛ Naawuni yɛlimaŋtibo. Bɛ noya ka bɛ mali yɛri din ka bɛ suhiri ni. Yaha! Naawuni mi bɛ ni sɔɣira shɛli maa.
- 168. Ninvuɣu sheba ban ʒini yiŋa (ka zaɣisi tobu ni chandi), ka naan yeri bɛ mabihi: “Bɛ yi di doli ti, bɛ naan ku ku ba.” (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Tɔ! Taɣimiya yi maŋ’ ka chɛ kpibu, yi yi nyɛla yelimaŋlinima.”
- 169. Yaha! Di tehiri ya ni ninvuɣu sheba bɛ ni ku Naawuni soli zuɣu maa nyɛla kpiimba. Chɛli gba! Bɛ nyɛla ninvuɣu sheba ban be bɛ nyɛvuya ni bɛ Duuma (Naawuni) sani, ka nyɛla bɛ ni largiri shɛba arzichi.
- 170. Ka bɛ nyɛla ban niŋdi suhupelli ni Naawuni ni ti ba shɛli O pini puuni, ka tiri (bɛ mabihi) ban kpalim nyaaŋa ka na bi kpi suhupelli lahibali kadama bɛ ti ka dabiem sheli (ni Chiyaama daazaaba), bɛ mi ti bi yɛn niŋ suhusaɣiŋgu.
- 171. Ka bɛ tiri suhupelli lahibali n-zaŋ chaŋ Naawuni ni yolsi ba yolsigu mini pini shɛli. Yaha! Achiika! Naawuni bi bahiri ban ti yɛlimaŋli sanyoo yoli.
- 172. Ninvuɣu sheba ban saɣi ti Naawuni mini O tumo boligu, saha shɛli bɛ ni nya daŋtula naai, dinzuɣu ninvuɣu sheba ban tum tuunsuma bɛ puuni ka zo Naawuni, bɛ mali laara din bara.
- 173. Ninvuɣu sheba niriba ni yeli ba: “Achiika! Ninsalinim’ laɣimya ni bɛ tuhi ya, dinzuɣu zom ya ba,” ka di pahi ba Naawuni yɛlimaŋtibo, ka bɛ yeli: “Naawuni saɣi ti.” M-bo ni Duuma so Ŋun tu kamaata ni bɛ dalimmi O.”
- 174. Dinzuɣu, ka bɛ labi na ni yolsigu (suhudoo) din yi Naawuni sani na, ni pini (laara), ka zaɣabe’ sheli bi paai ba. Yaha! Ka bɛ doli Naawuni ni saɣi ti sheli. Naawuni mi nyɛla Pintitali lana.
- 175. Achiika! Shintaŋ n-nyɛŋun varsiri ya ni o yuriba (chefurinima). Dinzuɣu, Di zon ya ba, ka zon ya Ma (Mani Naawuni), yi yi nyɛla ban ti Naawuni yelimaŋli.
- 176. (Yaa nyini Annabi)! Di chɛ ka ninvuɣu shɛba ban niŋdi yomyoma n-kpɛri chɛfuritali puuni maa yɛla niŋ a suhusaɣiŋgu. Achiika! Di kariya ni bɛ tooi niŋ Naawuni chuuta sheli. Naawuni m-bɔri ni O ti bi zali ba tarli Chiyaama. Yaha! Bɛ mali azaaba din bara (Zaa-dali).
- 177. Achiika! Ninvuɣu sheba ban zaŋ iimaansili n-taɣi ka deei chefuritali maa, tɔ! Di kariya ka bɛ tooi niŋ Naawuni chuuta sheli. Yaha! Bɛ mali azaabakpeeni (Zaadali).
- 178. Yaha! Ninvuɣu sheba ban niŋ chefuritali maa di tehiri ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni naɣisiri tiri ba maa nyɛla zaɣiviɛlli n-zaŋ ti ba. Achiika! Ti naɣisiri mi n-tiri ba domin bɛ pahi tuumbieri tumbu, bɛ mi mali filiŋ daazaaba (Zaadali).
- 179. Naawuni pala Ŋun yɛn chɛ ninvuɣu sheba ban ti yelimaŋli maa ka bɛ be hali sheŋa ni bɛ ni be maa, naɣila O woligi zaɣibɛɣu zaɣivelli puuni. Naawuni mi pala Ŋun yɛn baŋsi yadin sɔɣi. Amaa! Naawuni gahindila O ni bɔri so O tuumba puuni. Tɔ! Dinzuɣu, tim ya Naawuni mini O tuumba yelimaŋli, yi mi yi ti Naawuni yelimaŋli ka zo O,tɔ! Yi mali laara din bara.
- 180. Yaha! Ninvuɣu sheba ban niŋdi biem ni Naawuni ni ti ba shɛli O pini puuni maa miri ka bɛ tehiri ni alheeri n-nye li n-zaŋ ti ba. Achiika! Di nyela din be n-ti ba. Ni baalim! Bɛ ni ti zaŋ bɛ ni mali shɛli n-niŋdi bem maa m-piri bɛ niŋgoya ni Zaadali. Yaha! Naawuni n-nyɛŊun diri sagbana mini tiŋgbani fali. Naawuni mi mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni.
- 181. Achiika! Naawuni wum ninvuɣu sheba banyeli: “Naawuni nyɛla faralana ka tinim’ nyɛ bundannima.” Ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni sabi bɛ ni yeli shɛli maa,nibɛ ni lahi kuri Annabinim’ ka di pa niyelimaŋli shɛli la zuɣu. Yaha! Ti ni yeli: “Lammi ya azaaba shɛli din kpri koba ni.”
- 182. Di daliri nyɛla yi nuhi ni daŋsi tuun’ shɛŋa (sanyoo). Yaha! Achiika! Naawuni pala Ŋun diri daba zualinsi.
- 183. Ninvuɣu sheba ban yeli: “Achiika! Naaawuni gbaai ti la alikauli kadama ti miri ka ti ti tuun’ so yelimaŋli naɣilaokati mi na ni kurbaani1 ka buɣum diri li. Yelima: “Achiika! Tuumba daa pun kan ya na ni dalirinim’ pɔi ni mani, ni yi ni yeli shɛli ŋɔ maa gba, ka bo n-leei chɛ ka yi daa ku ba, yi yi shiri nyɛla yelimaŋlinima? ”
- 184. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi labsi a ʒirilana, tɔ! Achiika! Bɛ daa pun labsi tuun’ sheba ban kana pɔi ni nyini ʒiri-nima. Bɛ daa kana ni dalirinim’ polo ni, n-ti pahi litaafinima, hali ti pahi litaafi (Alkur’aani) sheli din mali neesim ŋɔ maa.
- 185. Nyɛvuli kam nyɛla din yɛn lam kum. Yaha! Achiika! Bɛ ni ti yon ya yi tuuntumsa sanyoo Zaadali. Dinzuɣu, bɛ yiti niŋ ninvuɣu so katiŋ’ ka chɛ buɣum ni kpebu ka kpehi o Alizanda puuni, tɔ! Achiika! O nya tarli. Dunia behigu pala shɛli naɣila nyɛɣisim din nyɛ yɔhim.
- 186. Achiika! Bɛ ni dahim ya yi liɣiri mini yi maŋmaŋ’behisi puuni, yi mi ni wum bɛrim pam ninvuɣu sheba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranim’) maa mini ban jɛmdi buɣa sani. Amaa! Yi yi niŋ suɣulo, ka zo Naawuni, tɔ! Achiika! Di lala maa be yɛlitimsa puuni.
- 187. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha sheli Naawuni ni daa gbaai alkauli ni ninvuɣu sheba bɛ ni ti litaafi (ka Naawuni yɛli ba): “Kahigim ya li (Annabi Muhammadu tuuntali), ka di sɔɣi ya li, ka bɛ zaŋ li nlabi bɛ kpali nyaaŋa, ka lahi zaŋ li n-taɣi liɣiri bela. Dinzuɣu, bɛ ni zaŋ li n-taɣi shɛli maa nyɛla din be.
- 188. (Yaa nyini Annabi)! Di tehiri ni ninvuɣu sheba ban niŋdi suhupelli ni bɛ ni zaŋ binshɛɣu ti, ka bɔri ni bɛ paɣi ba ni bɛ ni bi tum shɛli maa, tɔ! Di tehiri ni bɛ nyɛla ban yɛn ti tilgi ka chɛ azaaba. Yaha! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu (Zaadali).
- 189. Yaha! Naawuni n-nyɛŊun su sagbana mini tiŋgbani yiko. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.
- 190. Achiika! Sagbana mini tiŋgbani nambu puuni, n-ti pahi yuŋ mini wuntaŋ’ taɣibu, achiika! Di nyɛla yɛlikpahinda n-ti haŋkayanima.
- 191. Ninvuɣu sheba ban teeri Naawuni yelaka di nyɛla bɛ ʒɛla zuɣusaa, bee ka bɛʒi tiŋgbani ni, bee ka bɛ do bɛ luɣa zuɣu,ka bɛ tehiri sagbana mini tiŋgbani nambu puuni (ka yera): “Yaa ti Duuma Naawuni! A bi nam dimbɔŋɔ maa yoli. A nam niŋ kasi. Dinzuɣu, gum ti ka chɛ buɣum daazaaba.”
- 192. Yaa ti Duuma Naawuni! Achiika! A ni kpehi ninvuɣu so buɣum ni, tɔ! A shiri dihi o vi. Yaha! Zualindiriba ti ka sɔŋdiba (Zaadali).
- 193. Yaa ti Duuma Naawuni! Achiika! Tinim’ wum mololan’ so ni moonda n-zaŋ chaŋ iimaansili (ka yɛra): “Tim ya yi Duuma (Naawuni) yelimaŋli.” Ka ti shiri ti yelimaŋli. Yaa ti Duuma (Naawuni)! Cheli paŋ ti, ka nyehi ti taali shɛŋa din nyɛ zaɣibihi ka chɛ ti. Yaha! Deemi ti nyɛvuya m-pahi ninvuɣusuma dini ni.”
- 194. “Yaa ti Duuma Naawuni! Tim ti A ni gbaai ti shɛli (Alizanda) daalikauli A tuumba zilma zuɣu la. Yaha! Di dihi ti vi Zaadali. Achiika! A nyɛla Ŋun bi yiɣisiri alikauli.”
- 195. Ka bɛ Duuma (Naawuni) deei bɛ suhigu (ka yeli): “Achiika! N-ku chɛ ka ŋun tum tuuni yi puuni sanyoo bahi yoli, o yi nyɛla doo bee paɣa, yi puuni shɛba yila taba ni na. Dinzuɣu, ninvuɣu sheba ban zo Hiʒira ka bɛ daa yihi ba bɛ yiŋsi ni, ka niŋ ba furminsi N (Mani Naawuni) soli zuɣu,ka bɛ tuhi tobu, ka bɛ ku ba, tɔ! Achiika! N-ni nyehi bɛ taya din nye zaɣibihi ka chɛ ba. Yaha! Achiika! N-ni kpehi ba Alizanda yili shɛŋa din kulibɔna yɛn ti zɔri gindi di lɔŋ ni, ka di nyɛla sanyoo din yi Naawuni sani na. Yaha! Naawuni sani ka sanyovelli be.
- 196. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di chɛ ka ninvuɣu shɛba ban niŋ chefuritali maa lebginsim (be zo n-gili tiŋsi ni maa) yɔhimma.
- 197. Di nyɛla nyaɣisim bela (Dunia ŋɔ), din nyaaŋa, bɛ labbu shee yɛn ti nyɛla ʒahannama buɣum ni, di labbu shee maa mi nyɛla din be.
- 198. Amaa! Ninvuɣu sheba ban zo bɛ Duuma (Naawuni), bɛ mali Alizanda sheli din kulibɔna yɛn ti zɔri gindi di lɔŋ ni la, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, ka di nyɛ saani di yi Naawuni sani na. Yaha! Din be Naawuni sani n-nyɛ din gari n- zaŋ ti ninvuɣugahinda.
- 199. Yaha! Achiika! Ninvuɣu sheba bɛ ni ti litaafi maa (Yahuudu mini Nashaaranim’) puuni sheba beni n-ti Naawuni yelimaŋli, ka ti yelimaŋli ni bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) n-tin ya na, n-ti pahi bɛ ni siɣisi sheli n-ti ba na, ka bɛ nyɛla ban gbargiri bɛ maŋa n-tiri Naawuni, bɛ mi bi zaŋdi Naawuni aaya- nima n-taɣiri liɣiri bɛla, tɔ! Bannim’ maa mali bɛ sanyoo bɛ Duuma (Naawuni) sani. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun kariti saliya ni valim.
- 200. Yaa yinim’ ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli! Niŋmi ya suɣulo, ka niŋ ya suhukpeeni, ka mali ya shili (n-guli yi dimba), ka zon ya Naawuni, achiika! Yi nyɛla ban yɛn nya tarli.
Kundivihira[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
- ↑ Bachigahinda Din Be Dagbanli Kur'aani Puuni. The Noble Qur'an: Translation of the Meanings (Dagbani language).
- ↑ Translation of the Meanings of the Noble Qur'an - Dagbani translation, by Muhammad Baba Gutubu.
gaz_Latn ace_Latn bam_Latn wol_Latn kon_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn twi_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn sun_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn fuv_Latn bam_Latn hau_Latn bam_Latn hau_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn fuv_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn yor_Latn bam_Latn bam_Latn kin_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn twi_Latn fuv_Latn bam_Latn bam_Latn fuv_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn fuv_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn smo_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn twi_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn tso_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dik_Latn fuv_Latn bam_Latn wol_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn yor_Latn hau_Latn wol_Latn bam_Latn wol_Latn wol_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn kac_Latn bam_Latn bam_Latn hau_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn wol_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn mos_Latn taq_Latn bam_Latn sag_Latn bam_Latn ilo_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn wol_Latn eng_Latn eng_Latn