Lahibaya Suurili
Lahabaya Suurili (Al-Qasas ٱلْقَصَص)[1]
Suurili ŋɔ maa wuhirila hijira zobu daanfaani domin Muslinsi daadiini kpuɣibu zuɣu, ka lahi kpaŋsiri ninsalinim’ ni hijira niŋbu, ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli miri ka bɛ chɛ ka bɛ daarizichi mini bɛ bihi zuɣu chɛ ka bɛ zo dabiem ni hijira niŋbu, Naawuni n-nyɛ Ŋun su yellikam, ka yellikam fukumsi be O sani, ka suurili ŋɔ maa lahi mɔŋdi Muslin nim’ namgbana wolibu.
Aaya nimaEdit
Aaya nima:[2]
- 1. Tā-Siin-Miin (T.S.M.) [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣjizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni.
- 2. Ŋɔ maa nyɛla litaafi (Alkur’aani) aayanim’ din kahigiri yɛllikam polo ni.
- 3. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) karindila Annabi Musa mini Fir’auna lahabali n-tiri ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli.
- 4. Achiika! Fir’auna daa kpahi yeɣi (Misra) tiŋgbani ni, ka zaŋ di niriba, n-leei zamaatu koŋkoba, ka filindi yaɣ’ shɛli (Israaila bihi) bɛ puuni, ka kɔriti bɛ bidibsi, ka chɛri bɛ bipuɣinsi. Achiika! O daa shiri be barinanim’ puuni.
- 5. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) bɔri ni ti tibgi bɛ ni filindi sheba (Misra) tiŋgbani ni maa, ka zaŋ ba leei toondannima. Yaha! Ka Ti zaŋ ba leei ban diri (Misra tiŋgbani) fali.
- 6. Yaha! Domin ti ti la (Israaila bihi) yiko Misra tiŋgbani ni, ka chɛ ka Fir’auna mini Haamaana, ni bɛ tobbihi maa nya bɛ ni daa zɔri sheli maa (ka nam yi bɛ nuu ni).
- 7. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim ni wahayi Annabi Musa ma sani (ka yeli o): “Mɔɣisim (Musa) bihili, a mi yi zɔri dabiem (ni Fir’auna niriba tiku o), tɔ! Nyin zaŋmi o n-ti labi mɔɣili (kom ni), ka miri ka a zo dabiem, ami di niŋ suhusaɣiŋgu. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ni labsi o na a sani, ka zaŋ o m-pahi tuumba ni.
- 8. Ka Fir’auna niriba ti pihi o, domin o ti leei dim’ ni suhusaɣiŋgu n-ti ba. Achiika! Fir’auna mini Haamaana, n-ti pahi bɛ tobbihi daa nyɛla ninvuɣu shɛba ban tum taali.
- 9. Ka Fir’auna paɣa (Aasiya) yeli: “O (Musa) nyɛla suhupielli bia n-ti m mina (Fir’auna). Dinzuɣu di kun ya o, diyi pa shɛli,o ni ti niŋ ti anfaani, bee ka ti zaŋ o leei ti bia,” amaa! Ka bɛ nyɛla ban bi mi (din yɛn ti kana di nyaaŋa).
- 10. Ka Annabi Musa ma suhi bi lan tɛhiri shɛli m-pahila dina, o daa chɛ bɛla ni o yihili poloni(ka yɛli ni o bia m-bala), di yi di daa pala (Tinim’ Naawuni) ni daa su o suhukpeen’ mɔɣu zuɣu, domin o pahi ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli puuni.
- 11. Ka (Annabi Musa ma) yeli o tuzopaɣa: “Bɛhimi o naba (kom maa ni).” Dinzuɣu, ka o (tuzopaɣa maa) be yeɣili m-puɣisiri o, amaa! Ka bɛ (Fir’auna niriba) nyɛla ban bi mi.
- 12. Ka (Tinim’ Naawuni) mɔŋ o (Annabi Musa) paɣa kam bihili gbaabu (Fir’auna yiŋa), ka o (tuzopaɣa maa) ti yeli: “Di ni bɔŋɔ, n-wuhimi ya yili sheli nim’ ban yɛn tooi yoli o tin ya, ka bɛ nyɛ ninvuɣu shɛba ban yɛn tooi gbibi o ni viɛnyɛla?”
- 13. Ka (Tinim’ Naawuni) labsi (Annabi Musa) na o ma sani, domin o niŋ suhupiɛlli ka bi niŋ suhusaɣiŋgu. Domin o lahi baŋ ni achiika! Naawuni daalikauli nyɛla yelimaŋli. Amaa! Bɛ pam bi mi.
- 14. Saha sheli (Annabi Musa) ni daa ti bi doo, ka saɣisi Annabitali yuma, ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o fukumsi (Annabitali) mini baŋsim, to lala ka Ti yɔri ninvuɣusuma samli.
- 15. Ka o (Annabi Musa) ti kpe (Misra) tiŋ puuni n-gɔra saha shɛli so ni ʒioyɛla, ka nya niriba ayi ka bɛ zabra, ŋumbɔŋɔ maa yila o niriba (Israaila bihi) puuni na, ka ŋumbɔŋɔ mi yi o dimba (Fir’auna niriba) puuni na, ka ŋun yi o niriba puuni maa bo sɔŋsim o sani o dim maa zuɣu, ka o (Annabi Musa) ŋmɛ o kurli ka o kpi, ka o (Annabi Musa) yeli: “Ŋɔ maa nyɛla shintaŋ tuma. Achiika! O nyɛla dima, ka nyɛ ŋun birgiri (ninsalinim’) polo ni.”
- 16. Ka o (Annabi Musa) yeli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Achiika! Mani, n-di m maŋ zualinsi, dinzuɣu cheli paŋ ma, ka Naawuni shiri chɛ m-paŋ o, domin achiika! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Chempaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 17. Ka o (Annabi Musa lahi) yeli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Domin A ni yolsi ma shɛli ŋɔ maa zuɣu, di kariya ka n-leei sɔŋda n-ti bibiɛhi.”
- 18. Ka o (Annabi Musa) leei ŋun zɔri dabiem (Misra) tiŋ puuni, ka guhiri (din yɛn paagi o kubu maa nyaaŋa), ka ti lahi nya ninvuɣu so ŋun sa bo sɔŋsim o sani maa ni lahi bɔri sɔŋsim o sani, ka o (Annabi Musa) yeli: “Achiika! A nyɛla ŋun birgiri polo ni.”
- 19. Saha sheli o (Annabi Musa) ni niŋ niya ni o gbaai ŋun nyɛ bɛ niriba ayi maa dim’ maa, ka o (mabia maa) yeli: “Yaa nyini Musa! Di ni bɔŋɔ, abɔrimi ni a ku ma kamani a ni sa ku so sɔhila shɛm?” Nyini kuli je sheli m-pahila a leei ŋun saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu, dinzuɣu a je ni a be ban maandi puuni.”
- 20. Ka ninvuɣu so yi (Misra) tiŋtariga na, ka chana ni yomyoma, ka yeli: “Yaa nyini Musa! Achiika! Kpambaliba (Fir’auna yiŋ’ kpambaliba) gbaarila saawɔra ni bɛ ku a, dinzuɣu yim yeŋɔ, Achiika! Mani nyɛla Ŋun be saɣisigu nim puuni n-zaŋ ti a.”
- 21. Ka o (Annabi Musa) yi di (tiŋ’ maa) ni, ka nyɛla ŋun zɔri dabiem, ka chana ka puɣisira, ka yeli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Gum ma ka chɛ ninvuɣu shɛba ban nyɛ zualindiriba ŋɔ maa.”
- 22. Saha shɛli o (Annabi Musa) ni ŋmalgi kpa Madyana (tiŋgbani ni) polo, ka o yɛli: “N-mali tamaha ni n Duuma (Naawuni) ni dolsi ma sochibga.”
- 23. Yaha! Saha sheli o (Annabi Musa) ni daa paai Madyana nim’ ni toori kom (kobili shɛli ni), ka o nya niriba ni nyuhiri bɛ biŋkɔbri kom, ka nya paɣabaayi ka bɛ taɣi bɛ biŋkobri m-bahi nyaaŋa (ka ʒe kpaŋ’). ka o (Annabi Musa) yeli: “Yi lahibali nyɛla dini? Ka bɛ yeli: “Tinim’ bi nyuhiri ti biŋkobri kom, naɣila ban guli biŋkobri maa zaa ti ŋmalgi (dama ti nyɛla paɣaba), ti ba mi nyɛla ŋun kurgi pam.
- 24. Ka o (Annabi Musa) nyuhi biŋkobri maa kom n-ti ba, ka ŋmalgi labi mahim ni (n-ti ʒiya) ka yeli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! N-nyɛla ŋun mali bukaata ni alheeri kam A ni siɣisi na n-ti ti ma.”
- 25. Ka bɛ (bipuɣinsi ayi maa) puuni so ti kana o (Annabi Musa) sani, ka nyɛla ŋun chana ka vi mali o, ka yeli: (Yaa nyini Musa): “Achiika! M ba boonda ni o ti yo a samli ni a ni nyuhi ti biŋkobri ko’ shɛli maa.” Saha sheli (Annabi Musa) ni kana (bɛ ba Annabi Sayibu) sani, ka o ti o lahibali (ni din kam niŋ), ka (Annabi Sayibu) yɛli: “Di zo dabiem, atilgiya ka chɛ ninvuɣu shɛba ban nyɛ zualindiriba.”
- 26. Ka bɛ (bipuɣinsi ayi maa) puuni so yeli: “Yaa nyini m ba! Kpiɣimi o tuma, achiika! A ni yɛn kpiɣi so tuma ŋɔ maa nyɛla yaalana, yɛmbahiga lana.”
- 27. Ka o (Annabi Sayibu) yeli: “Achiika! M-bɔri mi ni n-lo bipuɣinsi ayi ŋɔ maa puuni so amiliya n-ti a, ka a tum tuma n-ti ma yuma anii, a mi yi ni tooi pali yuumpia, tɔ! Di bela a sani. Yaha! N-je ni n-zaŋ muɣisigu mpa a zuɣu. Naawuni yi saɣi,a ni nyama ka m-be ninvuɣusuma ni.”
- 28. Ka o (Annabi Musa) yeli: “Din’ bela m mini a sunsuuni, saha ayi maa zaasa puuni sheli ka n-tooi niŋ, dimli ka n zuɣu. Naawuni mi n-nyɛ ti ni yɛn zaŋ ti ni yɛri shɛli ŋɔ maa n-dalim so.”
- 29. Saha sheli Annabi Musa ni daa naai o saha (yuma anii bee pia maa), ka o zaŋ o iyaali ka bɛ chani yuŋ (n-labri Misra), ka o (Annabi Musa) ti nya buɣum lahinli Tuuri zoli luɣili zuɣu,ka yeli o iyaali: “Ʒinimi ya kpe, achiika! N-nyɛla buɣum lahinli, di yi pa sheli ka n-chaŋ ni ti ʒin ya lahibali sheli na, bee buɣum mokpalli, ka yi ti mali li n-wuɣisira.”
- 30. Saha sheli oni paai ni (buɣum maa gbini), ka bɛ boli o yiliŋ maa nudirigu zuɣu, luɣusheli polo din mali alibarka, ka nyɛla tia gbini: “Yaa nyini Musa! Achiika! Mani n-nyɛ Naawuni, binnamda Duuma.”
- 31. Yaha! Di ni nyɛ shɛm, zaŋmi a jaangbee maa n-labi tiŋgbani ni, saha sheli o (Annabi Musa) ni nya li (jaangbee maa) ka di damdi kamani waɣamahili la, ka o lԑbi biri ka bi yuli o nyaaŋa, (ka Naawuni yeli): “Yaa nyini Musa! Ŋmalgi yuli na, di zo dabiem, achiika! A be ban mali yɛmbahiga puuni.”
- 32. “Zaŋmia nuu niŋ a daliya niŋgoli ni, di ni yi na nyɛ zaɣipielli (kamani wuntaŋ’ la) ka pa ni zaɣibe’ shɛli. Yaha! Zaŋmi a nuhi n-tabli a yaɣili domini dabem zuɣu. Dinzuɣu, dina n-nyɛ alaamanima diba ayi din yi a Duuma (Naawuni) sani n-zaŋ chaŋ Fir’auna mini o kpambaliba sani. Achiika! Bɛ nyɛla ninvuɣu sheba ban kpee yi.”
- 33. Ka (Annabi Musa) yeli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Achiika! N-daa di la bɛ ni so nyɛvuli, dinzuɣu ka n-zɔri dabiɛm ni bɛ ti ku ma.”
- 34. Yaha! M mabia Haruna mi yeltɔɣa n-gari ma, dinzuɣu tim mi o m pahi n-zuɣu ka o nyɛ ŋun sɔŋdi ma, katirima yelimaŋli. Achiika! Mani nyɛla ŋun zɔri ni bɛ ti labsi ma ʒirilana.”
- 35. Ka O (Naawuni) yeli: “Ti ni kpaŋsi a mabia maa, ka ti nya nasara (Fir’auna mini o niriba zuɣu), dinzuɣu bɛ ku tooi paai ya ni chuuta shɛli, ni (Tinim’ Naawuni) aayanima, yi mini ban doli ya n-nyɛ ban yɛn nyaŋ.”
- 36. Saha sheli Annabi Musa ni kaba na ni Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ din be polo ni, ka bɛ yeli: “ŋɔ maa pala sheli m-pahila sihira, ka di lahi nyɛ ʒiri ka bɛ nam. Yaha! Tinim’ na ʒin wum yɛltɔɣa ŋɔ maa ti banim’ ban daŋ tooni maa (ʒɛmana) puuni.”
- 37. Ka Annabi Musa yeli: “N Duuma (Naawuni) n-nyɛ ŋun mi ninvuɣu so ŋun kana ni dolisigu din yi O sani na, ni ŋun yɛn ti mali bahindisuŋ. Achiika! Zualindiriba pala ban yɛn nya tarli.”
- 38. Ka Fir’auna yeli: “Yaa yinim’ m kpambaliba! Achiika! Mani ʒin ya ni Duuma so ka pa ni mani. Dinzuɣu, yaa nyini Haamaana! Shem yeɣiri buɣum ni n-ti ma, ka zaŋ li me yilitamdili (ka di waɣa hali ni sagbana ni), achiika! N-nyɛla ŋun yɛn du zuɣusaa n-ti nya Musa Duuma maa. Yaha! Achiika! Mani tɛhi ya ni o be ʒirinim’ puuni.”
- 39. Ka o (Fir’auna) mini o tobbihi tibgi bɛ maŋ’ tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka dipa niyelimaŋli sheli zuɣu, ka tehi ni bɛ ku lahi labi na Ti (Tinim’ Naawuni) sani.
- 40. Dinzuɣu, ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai o mini o tobbihi maa, ka zaŋ ba nlabi teeku kom ni. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Yulimi zualindiriba bahigu ni daa ti nyɛ shem.
- 41. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ ba (Fir’auna niriba) n-leei ka toondannim’ ban boonda n-zaŋ chaŋ buɣumni, kabɛ ti bi lahiyɛn sɔŋsi ba Zaadali.
- 42. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi chɛ ka narimbu doli ba Dunia ŋɔ. Yaha! Bɛ nyɛla ban yɛn ti niŋ katiŋ’ ka chɛ Naawuni nambɔzɔhigu Zaadali.
- 43. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Annabi Musa litaafi (Attaura) saha shɛli Tini niŋ tiŋgbani shɛŋa ban daŋ bɛ tooni hallaka nyaaŋa, domin di leei yɛlikpahinda n-ti ninsalinima, ka lahi nyɛ dolsigu mini nambɔzɔbo, domin achiika! Bɛ leei ban yɛn teei Naawuni yɛla.
- 44. “(Yaa nyini Annabi)! A mi daa ka (Tuuri zoli) wulinluhili shee saha sheli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa tim ni wahayi n-zaŋ chaŋ Annabi Musa sani, a mi daa ka ban di di shɛhira puuni.”
- 45. Amaa! Ti (Tinim’ Naawuni) namla tiŋgbani sheŋa (Annabi Musa nyaaŋa), ka di niŋ ʒɛmana waɣila (ka Ti naan tim a na). A mi daa pa ŋun ʒi Madyana nim’ (Annabi Sayibu niriba) puuni nkarindi Ti aayanima n-tiri ba, amaa! Ti (Tinim’ Naawuni) n-nyɛ ban timdi na (ka wuhira di ni daa nyɛ shɛm).
- 46. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A daa ka Tuuri zoli gbini saha sheli Ti ni daa boli (Annabi Musa maa), amaa! Di nyɛla nambɔzɔbo din yi a Duuma sani na, domin a valsi ninvuɣu sheba valsigu lana so ni bi kaba na, domin achiika! Bɛ ni teei Naawuni yela.
- 47. Yaha! Di yi di pala yɛlibiɛɣu ti paai ba (Maka chɛfurinima) domin bɛ nuhi ni daŋsi tuun’ shɛŋa, kabɛ ti yeli: “Yaa ti Duuma! Bozuɣu ka a bi tim tuun’ so na, ka ti ti doli a aayanima, ka pahi ninvuɣu sheba ban tiayelimaŋli puuni.”
- 48. Dinzuɣu, saha sheli yelimaŋli din yi Ti sani na (Annabi Muhammadu) ni ti kaba na, ka bɛ yeli: “Bozuɣuka bɛ bi ti o bɛ ni daa ti Annabi Musa shɛli maa tatabo? Di ni bɔŋɔ,bɛ daa bi niŋla chɛfuritali ni bɛ ni daa ti Annabi Musa shɛli maa? Kabɛ naan yeli: “Sihiranima ayi (Attaura mini Alkur’aani) n-sɔŋdi taba,” ka yeli: “Achiika! Tinim’ nyɛla ban niŋ chɛfuritali ni di zaasa.”
- 49. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Tɔ! tahimi ya litaafi sheli din yi Naawuni sani na, ka mali dolsigu n-gari kundinim’ ayi ŋɔ maa, n-nyɛla ŋun yɛn doli li, yi yi nyɛla yelimaŋli nima.
- 50. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi bi saɣi ti a (a ni yeli shem maa), tɔ! Nyini baŋmi ni achiika! Bɛ dolila bɛ suhuyubu. Yaha! So bi bɔrgi n-ti paai ninvuɣu so ŋun doli o suhuyubu ka di pala ni dolsigu shɛli din yi Naawuni sani na. Achiika! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu sheba ban nyɛ zualindiriba.
- 51. Yaha! Achiika! Ti siɣisila yɛltɔɣa (Alkur’aani aayanima) ka di kuli tuɣi taba n-zaŋ ti ba (chɛfurinima), domin achiika! Bɛ ni teei Naawuni yɛla.
- 52. Ninvuɣu sheba Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti ba kundili (Attaura mini Injiila) pɔi ni dina (Alkur’aani), ka bɛ nyɛla ban ti liyelimaŋli (kamani Abdullahi Ibn Salam).
- 53. Yaha! Bɛ yi ti karindi (Alkur’aani) n-tiri ba, ka bɛ yeli: “Ti ti li yelimaŋli. Achiika! Di nyɛla yelimaŋli din yi ti Duuma (Naawuni) sani na. Achiika! Tinim’ pun nyɛla ban zaŋ ti maŋ’ zaa nti Naawuni (Muslinnima) poi ni di kandi na.”
- 54. Bannim’ maa, bɛ ni ti ba bɛ laara siɣim buyi, domin bɛ ni niŋ suɣulo sheli maa zuɣu,ka bɛ zaŋdi tuunviela n-taɣiri tuumbiɛri, ka bɛ lahi dihiri ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni largi ba shɛli.
- 55. Yaha! Bɛ yiti wum yeltɔɣa kaha, ka bɛ lԑbi biri li, ka yeli: “Ti tuuntumsa (sanyoo) nyɛla ti dini, ka yi gba tuuntumsa (sanyoo) nyɛ yi dini, suhudoo be yi zuɣu, ti bi bɔri ʒilinsinim’ ni zabli.”
- 56. (Yaa nyini Annabi)! A ku tooi dolsi a ni bɔri so, amaa! Naawuni n-nyɛŊun dolsiri O ni bɔri so. Yaha! Ŋuna m-mi ninvuɣu sheba ban dolsi.
- 57. (Yaa nyini Annabi)! Ka bɛ (Larbu chefurnim’) yeli: “Ti yi doli dolsigu maa m-pahi a zuɣu, tɔ!Bɛ ni tɔhigi yihi ti ti tiŋgbani ŋɔ ni.” Di ni bɔŋɔ, ka Tinim’ (Naawuni) n-zaŋ tiŋgbani shɛli din niŋ kasi (Maka) yiko n-ti ba ka di nyɛla suhudoo shee, ka bɛʒiri binwola balibu kam n-chani di ni, ka nyɛla arzichi din yi Ti sani na, amaa! Ka bɛ (ninsalinim’) pam bi mi.
- 58. Di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ tiŋgbani shɛli nima ban niŋ gutulunsi bɛ bɛhigu puuni hallaka, ka so bi lahi ʒini bɛ yiŋsi maa ni bɛ nyaaŋa naɣila biɛla. Yaha! Tinim’ n-nyɛ falidiriba.
- 59. (Yaa nyini Annabi)! A Duuma (Naawuni) pala Ŋun niŋdi tiŋgbana hallaka naɣila o timla tuun’ so na di niriba puuni na, ka o ti karindi ba Ti aayanima. Yaha! Ti pala ban niŋdi tiŋgbana hallaka, naɣila di (tiŋ maa) niriba nyɛla zualindiriba.
- 60. Yaha! Binshɛɣu kam ka bɛ yi tin ya, tɔ! Di nyɛla Dunia biɛhigu nyɛɣisim ni di nachinteri. Amaa! Din be Naawuni sani n-nyɛ din gari ka nyɛ kpaliŋkpaa. Di ni bɔŋɔ, yi ku niŋ haŋkali?
- 61. Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so Ti (Tinim’ Naawuni) ni gbaai alikauli zaɣivielli (Alizanda), ka o ti shiri yɛn laɣim ni dina, o ni ŋmani ninvuɣu so Ti ni chɛ ka o wum Dunia biehigu nyeɣisim, ka yɛn ti pahi bɛ ni yɛn ti zaŋ ninvuɣu shɛba na Zaadali (n-ti kpɛhi ʒahannama buɣum ni)?
- 62. Ni dabsi’ sheli O (Naawuni) ni yɛn ti boli ba ka yeli: “Yapolo ka n nyinta’ sheba yi ni daa bo m-pahi n-zuɣujɛmdi maa be?”
- 63. Ka ninvuɣu sheba azaaba ni niŋ talahi bɛ zuɣu maa yeli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Bambɔŋɔnim’ n-nyɛ ti ni daa birgi sheba la, ti daa birgi ba mi kamani ti maŋmaŋ’ ni daa kuli birgi shem,tinuu kabɛ ni, ti labsi ti yɛllikam n-zaŋ kana na A sani, pa tinim’ ka bɛ daa jemda.”
- 64. Ka bɛ yeli: “Bolimi ya yi ni daa jemdi duuma sheba m-pahi Naawuni zuɣu maa.” Ka bɛ boli ba, ka bɛ bi saɣi ti ba, ka bɛ nya azaaba (ka yɛli) ni bɛ yi di daa nyɛla ninvuɣu sheba ban dolsi (Dunia puuni).
- 65. Yaha! Dabsi’ sheli O (Naawuni) ni yɛn ti boli ba (chɛfurinima) ka yeli: “Bo ka yi daa labsi N (Mani Naawuni) tuumba la?”
- 66. Ka daliri kam bɔrgi bɛ haŋkaya ni ka chɛ ba dindali maa, bɛ mi ku tooi bɔhi taba.
- 67. Dinzuɣu ŋun niŋ tuuba, ka ti Naawuni yelimaŋli, ka tum tuunvielli, tɔ! Tamaha beni ni o be ninvuɣu sheba ban nya tarli ni.
- 68. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun namdi O ni bɔri sheli, ka gahindi (O ni bɔri so), dinzuɣubɛ (ninsalinim’) ka bɛ suhuyurlim, Naawuni nam niŋ kasi, ka lahi du ka chɛ bɛ ni laɣindi O mini shɛli jemdi maa.
- 69. Yaha! A Duuma (Naawuni) mi din sɔɣi bɛ suhiri ni, ni bɛ ni yihiri sheli polo ni.
- 70. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Naawuni, Duuma jemdigu n-kani ni yelimaŋli naɣila Ŋuna. Paɣibu balibu kam niŋ dihitabli ti O Dunia ni Chiyaama. Yaha! Ŋuna n-su 8oixzxfukumsi (daba sunsuuni), O mi sani ka bɛ yɛn ti labsi ya na.
- 71. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Yi bi nya kadama Naawuni yi zali ya yuŋ ka di kuli yɛn beni hali ni Zaadali, ŋuni nleei nyɛ duuma so ŋun yɛn tahi ya neesim na ka pa Naawuni? Di ni bɔŋɔ, yi ku wum?”
- 72. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Yi bi nya kadama Naawuni yi zaŋ wutaŋa ntin ya ka di kuli yɛn beni hali ni Zaadali, ŋuni n-leei nyɛ duuma so ŋun yɛn tahi ya yuŋ na ka yi ti nya suhudoo di puuni? Di ni bɔŋɔ, yi bi nyara?
- 73. Yaha! O (Naawuni) nambɔzɔbo puuni ka O zali ya yuŋ ni wuntaŋa, domin yi nyɛ suhudoo di puuni, domin yi lahi bo O pini puuni. Yaha! Domin achiika! Yi leei ninvuɣu shɛba ban paɣi (Naawuni).
- 74. Yaha! Dabsi’ sheli O (Naawuni) ni yɛn ti boli ba (chɛfurinima), ka yeli: “Yapolo ka N nyinta’ sheba yi ni daa bo m-pahi N zuɣujɛmdi la be?”
- 75. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) yihi shɛhiralana ali’umma kam puuni na ka yeli: “Tahimi ya yi daliri ni nyɛ sheli na,” ka bɛ (ninsalinim’) baŋ ni yelimaŋli shiri bela Naawuni sani, ka bɛ ni daa namdi ʒiri shɛŋa maa zaa bɔrgi ka chɛ ba.
- 76. Achiika! Kaaruuna daa nyɛla ŋun be Annabi Musa niriba puuni, ka ti tibgi o maŋ bɛ zuɣu. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti o arzichi shɛli din Saafenim’ ʒibu daa nyeŋdi zamaatu (ninvuɣu pihiyɔpoin) ban mali yaa. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha sheli o niriba ni daa yeli: “Di fuhira, achiika! Naawuni je ninvuɣu sheba ban fuhira.”
- 77. “Yaha! Zaŋmi Naawuni ni ti a shɛli maa puuni m-bo Chiyaama, amaa! Di tam a tarli ni nyɛ sheli Dunia puuni. Yaha! Vielgim biɛhigu (n-ti a ninsala taba) kamani Naawuni ni vielgi n-ti a shem, kamiri kaa saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Achiika! Naawuni je ninvuɣu sheba ban saɣinda.”
- 78. Ka o (Kaaruuna) yeli: “Achiika! Bɛ (Naawuni) ti ma li mi domin baŋsim sheli dinbe nsani.” Dini bɔŋɔ, o bi mi ni Naawuni daa pun niŋ tiŋgbani shɛŋanim’ hallaka poi ni ŋuna, ka bɛ daa nyɛla ban mali yaa n-gari o, ka laɣim arzichi din gari o dini ŋɔ maa? Yaha! Bɛ ti bi yɛnbɔhi bibiɛhi bɛ taya ni daa nyɛ shɛli.
- 79. Ka o (Kaaruuna) ti yina o niriba puuni ni nachinsi, ka ninvuɣu sheba ban yu Dunia behigu yeli: “M-baye, ti gba yi di kuli mali bɛ (Naawuni) ni ti Kaaruna shɛli ŋɔ maa tatabo! Achiika! O nyɛla ŋun nya tarli din galsi.”
- 80. Ka bɛ (Naawuni) ni ti ninvuɣu sheba (adiini) baŋsim yeli: “Yi baye, Naawuni sanyoo n-nyɛ din gari n-zaŋ ti ninvuɣu so ŋun ti Naawuni yelimaŋli ka tum tuunvelli, bɛ mi bi nyari li naɣila ninvuɣu shɛba ban mali suɣulo.
- 81. Dinzuɣu, ka Ti (Tinim’ Naawuni) lԑbi o (Kaaruuna) mini o yili mpili tiŋgbani ni, dinzuɣu o daa ka ninvuɣu shɛba ban yɛnsɔŋ o ka pa ni Naawuni, o mi daa ka ban yɛn tooi sɔŋsi bɛ maŋ’ ni.
- 82. Ka ninvuɣu sheba ban daa niŋdi kore ni bɛ nya o zaashee sɔhi maa ti lahi leei ban yera: “Woi, achiika! Naawuni yelgirila arzichi tiri O ni bɔri so a daba puuni, ka lahi mɔŋdi Oni bɔri so. Di yi di pala Naawuni pini ti zuɣu, tiŋgbani naan lԑbi ti m-pili. woi, achiika! Ban niŋ gutulunsi sa ku tilgi (Zaadali).”
- 83. Chiyaama yili maa, Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ li mi zali, ka di nye ninvuɣu sheba ban bi bɔri bɛ maŋ’ tibgibu tiŋgbani yaaŋa zuɣu dini, ka mi bi bɔri saɣiŋgu. Yaha! Bahindisuŋ nyɛla wuntizɔriba dini.
- 84. Ŋun ti kana (Zaadili) ni tuunvielli, tɔ! O mali sanyovielli din gari li, ŋun mi ti kana ni tuumbieɣu, tɔ!Bɛ ti bi yɛn yo ninvuɣu shɛba ban tum tuumbieri sanyo’ sheli naɣila bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ sheli.
- 85. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! (Duuma so) Ŋun siɣisi Alkur’aani n-ti ana maa ni labsaa bɛhigu shee (Maka). Yelima: “Achiika! N Duuma m-mi ŋun kana ni dolsigu, ni ŋun be birginsim din be polo ni.”
- 86. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A daa pala ŋun tehiri ni bɛ ni siɣisi kundili (Alkur’aani) n-ti a na m-pahila di kuli nyɛla nambɔzɔbo din yi a Duuma sani na. Dinzuɣu,di leei Sɔŋda n- zaŋ ti chefurinima.
- 87. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di chɛ ka bɛ (chefurinima) ŋmalgi a ka chɛ Naawuni aayanim’ zaŋ tum tuma bɛ ni siɣisi li ti a na nyaaŋa. Dinzuɣu, bolimi zaŋ chaŋ a Duuma (Naawuni) jɛma polo. Yaha! Di be ninvuɣu sheba ban jɛmdi binshɛɣu m-pahi Naawuni zuɣu maa puuni.
- 88. Yaha! Di jem duuma so m-pahi Naawuni zuɣu, duuma jemdigu n-kani ni yelimaŋli naɣila Ŋuna. Binshɛɣu kam nyɛla din yɛn ti naai naɣila O ko. Ŋuna nsu binshɛɣu kam fukumsi, O mi sani ka bɛ yɛn ti labsi ya.
KundivihiraEdit
- ↑ Bachigahinda Din Be Dagbanli Kur'aani Puuni. The Noble Qur'an: Translation of the Meanings (Dagbani language).
- ↑ Translation of the Meanings of the Noble Qur'an - Dagbani translation, by Muhammad Baba Gutubu.
swh_Latn som_Latn bam_Latn dik_Latn kon_Latn bam_Latn fuv_Latn taq_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn dyu_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn twi_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn swh_Latn eng_Latn eng_Latn