Tuuba Suurili
Tuuba Suurili (At-Tawbah ٱلتَّوْبَة)[1]
Suurili ŋɔ maa wuhirila di ni tu kamaata ni Muslimi ŋmaai simli ni chefura balibukam shem, ni binshɛɣu din ni tooi tahi iliŋ Muslimi mini chefura sunsuuni na. Ka di lahi baŋsiri ti chefurinim’ ŋmahiŋgbana ni nyɛ shem.
Aaya nima[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
Aaya nima:[2]
- 1. Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) yihi bɛ nuu ka chɛ ninvuɣu shɛba yi (Muslinnim’) ni gbaai alikauli ni bana buɣujɛmdiba puuni la.
- 2. Dinzuɣu (Yaa yinim’ chefurinima)! Gom ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu chira anahi (ni suhudoo), ka baŋ yani yipala ban yɛn tooi nyɛŋ Naawuni (ka zo n-tilgi). Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn filim chefurinima.
- 3.Yaha! Di nyɛla molo din yi Naawuni ni O tumo sani na n-zaŋ chaŋ ninsalinim’ sani Haʒititali la dali, kadama Naawuni mini O tumo yihi bɛ nuu ka chɛ buɣujɛmdiba. Amaa! Yi (chefurinim’) yi niŋ tuuba, tɔ! Dina nnyɛ din gari n-zaŋ tin ya.Yi mi yi lԑbi biri, tɔ! Yin baŋmi ya ni achiika! Yi pala ban yɛn tooi nyɛŋ Naawuni (ka zo ntilgi). Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim chefurinim’ azaabakpeeni lahibali.
- 4. Naɣila yi (Muslinnim’) ni gbaai alikauli ni ninvuɣu sheba buɣujɛmdiba puuni, din nyaaŋa kabɛ bi yiɣisi alikauli maa, ka mi bi sɔŋ yidim so yizuɣu, tɔ! Yin palimi ya ba bɛ daalikauli hali ni bɛ saha. Achiika! Naawuni bɔrila wuntizɔriba.
- 5. Dinzuɣu, goli shɛŋabɛ ni mɔŋ tobu tuhibu di puuni maa yi ti gari, tɔ! Yin tuhimi ya chefurinim’ maa luɣilikam yi ni paai ba, ka gbahi ya ba daba, ka taɣi ya ba zali, ka ŋman ya taɣi ba soli kam. Amaa! Bɛ yi niŋ tuuba, ka puhi jiŋli, ka ti zakka, tɔ! Yin cheli ya ba. Achiika! Naawuni nyɛla Chempaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 6.Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Buɣujɛmdiba maa puuni so yi bɔri ni o ʒini tabli a, tɔ! Nyin ʒinimi tabli o hali ka o ti wum Naawuni yɛltɔɣa, din’ nyaaŋa, ka a chɛ ka o paai luɣushɛli o ni yɛn nya suhudoo, domin bɛ nyɛla nivuɣu sheba ban bi mi.
- 7. Di yɛn niŋ wula ka alikauli be ni chefurinima n-zaŋ chaŋ Naawuni mini O tumo sani, (ka bɛ bi yiɣisi li), naɣila yi mini ban daa gbaai alikauli Harami jiŋli (Ka’aba) gbinni la, bɛ yi zani tuhi, tɔ! Yi (Muslinim’) gba man zanimi ya tuhi. Achiika! Naawuni bɔrila wuntizɔriba.
- 8. Ka wula n-yɛn nyɛli, bɛ yi nya nasara yi (Muslinnim’) zuɣu, bɛ ku gu dɔɣim, bee mi ku gu amaana sheli, bɛ saɣiri mi n-tiri ya bɛ noya ni, amaa! Ka bɛ suhiri zaɣisiri li. Yaha! Bɛ pam nyɛla ban kpeeri yira.
- 9. Bɛ zaŋla Naawuni aayanima n-taɣi laɣibihi, ka guri ninsalinim’ ka chɛ Naawuni soli. Achiika! Bɛ tuuntumsa nyɛla din be.
- 10. Bɛ (chefurinim’ maa) pala ban yɛngu bɛ Muslindɔɣim, bee ka bɛ gu amaana sheli. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ban kpahiri yeɣiri targa.
- 11. Amaa! Bɛ yi niŋ tuuba, ka puhi jiŋli, ka ti zakka, tɔ!Bɛ nyɛla yi mabihi adiini puuni. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigirila aayanim’ tiri ninvuɣu sheba ban mi.
- 12. Yaha! Bɛ (chefurinim’ maa) yi yiɣisi bɛ pɔri bɛ daalikauli maa nyaaŋa, ka lahi galim yi daadiini, tɔ! Yin tuhimi ya Chefuri zuɣulannima. Achiika! Bɛ pɔri maa kani, achiika! Bɛ ni chɛ yi daadiini saɣimbu.
- 13. Dini bɔŋɔ, yi ku tuhi ninvuɣu sheba ban yiɣisi bɛ pɔri ka niŋ niya ni bɛ yihi Naawuni tumo Makka, ka di nyɛla bana n-daa daŋ ya liribu piligu maa. Di nibɔŋɔ, yi zɔri ba mi? Tɔ! Naawuni n-tu ni yi zo, yiyinyɛla ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli.
- 14. Tuhimi ya ba, Naawuni ni dargi bɛ tibli ni yi (Muslinnim’) nuhi, ka dihi ba vi, ka lahi tin ya nasara bɛ zuɣu. Ka ti doro shɛŋa din be ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli suhiri ni.
- 15. Ka O (Naawuni) mahi bɛ (Muslinnim’) suhiri. Yaha! Naawuni deerila O ni bɔri so tuuba. Naawuni nyɛla Baŋda, Yemgoliŋgalana.
- 16. Bee yi (Muslinnim’) tehirimi ni bɛ yɛn chen ya mi (ka kuli bi dahim ya), ka Naawuni bi baŋ yi puuni ban tuhi tobu, ka mi bi gbibi din pa Naawuni, bee O tumo, bee Muuminnim’ ka bɛ nyɛ simnima. Yaha! Naawuni n-nyɛŊunmidin sɔɣi yi tuuntumsa puuni.
- 17. Di bi tu kamaata ni buɣujɛmdiba gbibi Naawuni jiŋa ka mi diri bɛ maŋ’ shɛhira ni chefuritali. Bannim’ maa tuma saɣim ya, kabɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim buɣum puuni.
- 18. Achiika! Ninvuɣu sheba ban gaandi Naawuni jiŋa (ni jɛma) nnyɛ ban ti Naawuni yelimaŋli ka ti Chiyaama yelimaŋli, ka puhi jiŋli, ka ti zaka, ka bi zo so naɣila Naawuni. Tɔ! Bannim’ maa, tamaha beni kadama bɛ be ninvuɣu sheba ban dolsi puuni.
- 19. Di ni bɔŋɔ, yi (Muslinnim’) zaŋla haʒitiriba kom taribu mini harami jiŋli (Ka’aba) mɛbu zali ka di ŋmani ninvuɣu so ŋun ti Naawuni ni Zaadali yelimaŋli, ka tuhi tobu Naawuni soli puuni? Bɛ ku niŋ yim Naawuni sani. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shɛba ban nyɛ zualindiriba.
- 20. Ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli,ka zo hiʒira, ka lahi tuhi Naawuni soli puuni ni bɛ daarzichi mini bɛ nyɛvuya, tɔ! Bana n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban mali darza gari sokam Naawuni sani. Dinzuɣu, bannim’ maa nnyɛ ban nyɛ tarli.
- 21. Bɛ Duuma (Naawuni) tiri bala suhupɛlli lahibali ni nambɔzɔbo din yi O sani na, ni yeda shɛli, ka bɛ lahi mali Alizanda yili sheŋa din puuni mali yolsigu din ka naabu.
- 22. Bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra. Achiika! Naawuni sani ka sanyoo din galsi be.
- 23. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelmaŋli! Di zaŋ ya yi banim’ mini yi mabihi leei yi simnima, dindee yi niŋ ka bɛ yu chefuritali n-gari Naawuni yɛlimaŋtibo. Dinzuɣu, ŋun ti zaŋ ba leei simnima yi puuni, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ zualindiriba.
- 24. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Di yi niŋ ka yi banima, ni yi bihi, ni yi mabihi, ni yi paɣaba, ni yi dɔɣiriba, ni arzichi shɛŋa yi ni laɣim, ni yi daabilim sheli yi nizɔrini di tiniŋ ashaara, ni yili sheŋa yi ni niŋ yɛda, dina ka yi bɔra n-gari Naawuni ni O tumo, n-ti pahi Naawuni soli tobu tuhibu, tɔ! Yin ʒin ya guhimi hali ka Naawuni ti tahi O zaligu (azaaba) na. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu sheba ban kpeeri yira.
- 25. Achiika! Naawuni tin ya nasara luɣa pam, n-ti pahi Hunaini tobu dali la, saha sheli yi (Muslinnim’) nina ni daa tiɣi yi galsim, ka di bi niŋ ya anfaani sheli, ka tiŋgbani muɣi ya di mini di yɛlim maa zaa yoli. Din nyaaŋa, ka yi (Muslinnim’) lԑbi biri (ka zo ka chɛ tobu maa).
- 26. Din nyaaŋa, ka Naawuni siɣisi O suhudoo na n-ti ti O tumo (Annabi Muhammadu), ni ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli, ka siɣisi tobbihi (Malaaika) sheba yi ni bi nya, ka dargi chefurinim’ tibli. Tɔ! Dina n-nyɛ chefurinim’ sanyoo.
- 27. Din nyaaŋa, ka Naawuni deei O ni bɔri so tuuba. Achiika! Naawuni nyɛla Chempaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 28. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli! Achiika! Buɣujɛmdiba nyɛla tabzahi (daɣiri), dinzuɣubɛ miri ka bɛ miri Harami jiŋli (Ka’aba) yuuni ŋɔ maa nyaaŋa, yimiyi zɔri fara (yi mini ba daabilim zuɣu), tɔ! Ni baalim, Naawuni ni largi ya O pini puuni O yi yu. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Baŋda, Yɛmgoliŋgalana.
- 29. Tuhimi ya ninvuɣu sheba ban bi tiri Naawuni mini Chiyaama dabsili yelimaŋli,ka mibi mɔŋdi bɛ maŋ’ Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) ni mɔŋdi sheli, be mi ka yɛlimaŋli daadiini (Muslinsi daadiini) puuni, ka be be ninvuɣu sheba be ni ti litaafi puuni, naɣila bɛ ti yo la tiŋgbani fargu (n-ti Muslinnima) ni bɛ nuu, ka nyɛla ban filiŋ.
- 30. Ka Yahuudunim’ naan yeli: “Uzairu nyɛla Naawuni bia,” ka Nashaaranim’ gba yeli: “Masiihu (Annabi Issa) nyɛla Naawuni bia. “Lala n-nyɛ bɛ noya ni yeltɔɣa,ka bɛ zaŋdi li ŋmahindi ninvuɣu shɛba ban niŋ chefuritali pɔi ni bana maa yeltɔɣa. Tɔ! Naawuni nari ba, bozuɣuka bɛŋmalgiri ba (ka cheri Naawuni dolibu).
- 31. Bɛ (Yahuudu mini Nashaaranim’) zaŋla bɛ daalifa kpamba mini bɛ daadiini toondannima n-leei duumanim’ ka pa ni Naawuni, ni Issa Mariam bia. Bɛ mi daa bi puhi ba ni yɛltɔɣa sheli mpahila bɛ jemmi Duuma yino. Duuma jemdigu n-kan ni yelimaŋli naɣila Ŋuna. O nam simsiya ka chɛ bɛ ni jɛmdi binyɛri shɛŋa m-pahi O zuɣu maa.
- 32. Bɛ bɔrimi ni bɛ pobsi kpihim Naawuni neesim (Muslinsi daadiini) ni bɛ noya, ka Naawuni mi zaɣisi (bɛ yubu maa) naɣilaO pali O neesim, hali chefurinim’ yi je.
- 33. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun tim O tumo (Annabi Muhammadu) na ni dolsigu mini yelimaŋli daadiini, domin O chɛ ka di nyɛŋ adiini kam, hali di yi niŋ ka buɣujɛmdiba je.
- 34. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli! Achiika! Yahuudu limamanim’ mini dolodolo faaranim’ dirila niriba daarzichi ni ʒiri, ka guri (niriba) ka chɛri Naawuni soli, n-ti pahi ninvuɣu sheba ban laɣindi salima mini anʒilfa sɔŋda, ka mi bi mali li dihiri Naawuni soli zuɣu, tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Tim ba azaabakpeeni lahibali.
- 35. Dabsi’ sheli bɛ ni yɛn ti pɔbsi li (salima ni anʒilfa maa), ka di biigi ʒahannama buɣum puuni, ka bɛ zaŋ li n-tabli bɛ gberi, ni bɛ puluɣa, n-ti pahi bɛ yaansi zuɣu,(ka bɛ yeli ba): “Ŋɔ maa ka yi daa laɣim n-zali yi maŋ’ (Dunia la). Dinzuɣu, lammi ya yi ni daa laɣindi shɛli maa (daazaaba).”
- 36. Achiika! Goya kalinli nyɛla pia ni ayi Naawuni sani, ka di sabi be Naawuni litaafi (Lauhul Mahfuuz) puuni, tun dabsi’ sheli Naawuni ni kuli nam sagbana mini tiŋgbani. Di puuni mali chira anahi ka Naawuni mɔŋ tobu tuhibu di puuni. Dina n-nyɛ adiini (zalsi) shɛli din tuhi. Dinzuɣu, di din ya yi maŋ’ zualinsi di puuni. Yaha! Tuhimi ya ban jɛmdi buɣa maa namgbaniyini kamani bɛ ni tuhiri ya (yi Muslinnima) namgbaniyini shem, kabaŋ ya ni achiika! Naawuni mini ban zoro m-be
- 37. Achiika! Naɣisibu nyɛla din pahi chɛfuritali ni, ka bɛ mali li m-birgiri ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali, bɛ niŋdi li (tobu tuhibu) la halalsi n-tiri bɛ maŋ’ yuun’ sheli ni,kamɔŋdi bɛ maŋ’ yuun’ sheli ni, domin di kana n-ti saɣisi Naawuni ni mɔŋ tobu goli sheŋa ni maa, ka di chɛ ka bɛ ni tooi niŋ Naawuni ni mɔŋ shɛli halalsi ti bɛ maŋa, bɛ (shintaŋ) dihi ba la bɛ tuumberi nachinsi. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu sheba ban nyɛ gutulunima.
- 38. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli! Bozuɣu ka bɛ yiti yeli ya: “Yim ya na Naawuni soli zuɣu tobu ni,” ka yi niŋ tibsim tiŋgbani yaaŋa zuɣu? Di ni bɔŋɔ, yi niŋla Dunia behigu yeda ka chɛ Chiyaama? Dunia behigu nyeɣisim pa shɛli Chiyaama puuni naɣila bɛla.
- 39. Yi (Muslinnim’) yi bi yi tobu maa ni, O (Naawuni) ni niŋ ya azaabakpeeni, ka taɣi ya ka tahi ninvuɣu sheba dabam na, ka yi ku tooi niŋ O (Naawuni) chuuta sheli. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.
- 40. Yi (Muslinnim’) yi bi sɔŋ O (Annabi Muhammadu), tɔ! Achiika! Naawuni Ŋun sɔŋ o, dina n-nyɛ saha sheli chefurinim’ ni daa yihi o (Maka), ka o nyɛ niriba ayi puuni yino (o mini ti toondana Abubakar), saha sheli bɛ niriba ayi maa ni daa be zoloŋ la ni, saha sheli o (Annabi Muhammadu) ni daa yeri o zo maa (Abubakar): “Di niŋ suhusaɣiŋgu, achiika! Naawuni be ni tinima. Dinzuɣu, ka Naawuni daa siɣisi O suhu-doo na nti ti o (Annabi Muhammadu), ka kpaŋsi o ni sooje sheba yi nina ayi ni bi nya (bana n-nyɛ Malaaikanima), ka chɛ ka chɛfurinim’ (buɣujɛmdiba) yɛltɔɣa filiŋ, ka Naawuni yeltɔɣa (Laa’ilaaha illallahu) nyɛ din be zuɣusaa. Yaha! Naawuni nyɛla Nyeŋda, Yemgoliŋgalana.
- 41. (Yaa yinim’ Muslinnima)! Yim ya n-ti tuhi tobu, ka nyɛla ban mali yaa bee chɔɣinsi, ka tuhi ya ni yi daarzichi mini yi maŋsi Naawuni soli, dina n-nyɛ bɛrisuŋ n-tin ya, yi yi nyɛla ninvuɣu sheba ban mi.
- 42. (Yaa nyini Annabi)! Di yi di nyɛla Nyɔri (tobbuna) m-be yoma, ni gɔrim sheli din bi waɣa, bɛ (Munaafichinim’ maa) naan doli a, amaa! Soli maa n-niŋ waɣilim n-ti ba. Ni baalim, bɛ ni po Naawuni (ka yeli): “Ti yi di naan tooi yi tobu maa ni, achiika! Ti naan yina mpahi yi zuɣu. Bɛ maŋsi kabɛ niŋdi ashaara. Yaha! Naawuni mi ni bɛ nyɛla ʒirinima.
- 43. (Yaa nyini Annabi)! Naawuni che m-paŋ a, bozuɣu ka a ti ba soli (ni bɛʒinmi yiŋa, bozuɣuka a bichɛ ba) hali a ti baŋ bɛ puuni ban niŋ yɛlimaŋli, ka baŋ ban nyɛʒirinima.
- 44. Ninvuɣu sheba ban ti Naawuni mini Chiyaama yelimaŋli ku saɣi bo yeda a (Annabi) sani (ni bɛʒini yiŋ’)ka che bɛ zaŋ bɛ daarzichi ni bɛ mammaŋ’ nyɛvuya n-tuhi Naawuni zuɣu. Naawuni mi nyɛla Ŋun mi wuntizɔriba.
- 45. Achiika! Ninvuɣu sheba ban bi ti Naawuni mini Chiyaama yelimaŋli nnyɛ ban bɔri yedda a sani (ni bɛʒini yiŋa),ka bɛ suhiri zilsi, dinzuɣu bɛ nyɛla ban kuli be bɛ biɛhim puuni m-puri bɛ haŋkaya.
- 46. Yaha! Bɛ yi di bɔri tobu maa ni yibu, tɔ!Bɛ naan mali di shili. Amaa! Naawuni mɔŋ ba mi ni bɛ di yiɣisi pahi yi zuɣu,ka di kpɛhi ba vunnyɛɣili, ka bɛ yɛliba: “Ʒinimi ya yiŋ m-pahi ninvuɣu shɛba ban ʒiya zuɣu.”
- 47. Bɛ (Munaafichinim’ maa) yi di yi tobu maa ni pahi yi (Muslinnim’) zuɣu, tɔ! Bɛ naan ku pahi ya sheli naɣila saɣiŋgu. Yaha! Bɛ naan niŋ yomyoma m-bo tuɣiligu niŋ yi sunsuuni, ka bɛ di yɛnbɔri ya ni fitina, yi mi puuni sheba beni n-di yɛn wum ti ba. Yaha! Naawuni mi zualindiriba.
- 48. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Bɛ (Munaafichinim’ maa) daa mini pun bo fitina m-bahi a zuɣu (Uhdu tobu ni), ka tilgi tilgi a yɛla hali ka yɛlimaŋli ti ka na, ka Naawuni zaligu (Muslinsi daadiini) nya nasara, ka bɛ (Munaafichinim’) nyɛla ban je.
- 49. Yaha! Bɛ (Munaafichinim’ maa) puuni sheba beni n-yera: “(Yaa nyini Annabi)! Niŋmima yeda (ni yiŋ’ ʒiya), amaa! Di niŋ ma fitina.” Wumma! Bɛ lu fitina puuni. Yaha! Achiika! Ʒahannama buɣum nyɛla din gili chefurinima.
- 50. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi nya din viela, ka di saɣim bɛ suhiri. Amaa! Yɛlibɛɣu yi nya a, ka bɛ yera: “Achiika! Tinim’ pun gbaaila ti maŋ’ poi ni dina,” ka bɛ lԑbi biri, ka nyɛla ban niŋdi suhupielli.
- 51. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Di kariya ka yɛlibiɛɣu nya ti naɣila Naawuni ni sabi sheli n-ti ti, Ŋuna n-nyɛŊun taɣiri ti. Yaha! Ban ti yelimaŋli zaŋmi bɛ yɛla n-dalim Naawuni.
- 52. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Di-ni bɔŋɔ, yi (Munaafichinim’) ʒɛmi guhiri ti ni yɛlisuma ayi (nasara bee kpibu) puuni yini ti paai ti? Ka ti (Muslinnim’) mi guhiri ni Naawuni gbaai ya ni azaaba din yi O sani na, bee (ka ti kun ya) ni ti nuhi. Dinzuɣu ʒinimi ya n-guhira, achiika! Ti mi gba nyɛla ban ʒiya guhiri m-pahi yi zuɣu.”
- 53. Yelima: “Dihimi ya ka di nyɛla yi yurimi bee yi bi yura, di kariya ka bɛ (Naawuni) deei li yi sani, achiika! Yi nyela ninvuɣu sheba ban kpeeyi”.
- 54. Yaha! Ka sheli n-che ka bɛ ku deei bɛ dihibu m-pahila achiika! Bɛ niŋla gutulunsi ni Naawuni ni O tumo, bɛ mi bi kani na jiŋli ni naɣila bɛ nyɛla vunyeɣalinima. Yaha! Bɛ bi dihiri ni bɛ daarzichi naɣila bɛ nyɛla bɛ ni niŋ shɛba talahi.
- 55. (Yaa nyini Annabi)! Di che ka bɛ (Munaafichinim’ maa) daarzichi mini bɛ bihi niŋ a lahaʒiba, achiika! Naawuni bɔrimi ni O zaŋ li niŋ ba azaaba Dunia behigu puuni, ka bɛ nyevuya ti yi ka bɛ nyɛla chefurinima.
- 56. Ka bɛ (Munaafichinim’ maa) naan pɔri Naawuni kadama bɛ bela yi puuni, ka mi ka yi ni. Amaa! Bɛ nyɛla ninvuɣu shɛba naan zɔri dabem (ni yi ti ku ba).
- 57. Bɛ yidi nyasɔɣibu shee, bee zolona ni, bee kpiehili shee, tɔ!Bɛ naan ŋmalgi kpa di polo ka nyɛla ban niŋdi yomyoma.
- 58. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ puuni sheba beni n-galinda sara taribu shee, bɛ yi ti ba di puuni sheli, ka bɛ saɣi ti li, amaa! Bɛ yi bi ti ba di puuni shɛli, ka a nya ba ka bɛ jeri suli.
- 59. Yaha! Bɛ yi di saɣi ti Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) ni ti ba shɛli ka yeli: “Naawuni ni saɣindi ti, ni baalim, Naawuni mini O tumo ni ti ti O pini puuni sheli, achiika! Ti nyɛla ban niŋdi kore n-zaŋ chaŋ ti Duuma sani.”
- 60. Achiika! Sara (zaka liɣiri) nyɛla faranim’ dini, ni nandaamba, ni ban tumdi di (zaka maa) tuma, ni ninvuɣu sheba bɛ ni balinda bɛ suhiri (ni bɛ kpe Muslinsi daadiini ni), ni daba chɛbu, ni bɛ ni doli sheba samkara, ni Naawuni soli zuɣu tobu, ni sochanda. Di nyɛla talahi shɛli din yi Naawuni sani na. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yemgoliŋgalana.
- 61. Yaha! Bɛ (Munaafichinim’ maa) puuni sheba beni niŋdi Annabi biɛrim ka naan yera: “O (Muhammadu) nyɛla ŋun tiri yelimaŋli ni lahibali kam o ni wum ni o tibli. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “O wumdila din nyɛ zaɣiviɛlli n-tin ya, o tirila Naawuni yelimaŋli, ka tiri yelimaŋli ni Muumininima, ka lahi nyɛ nambɔzɔbo n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli yi puuni. Yaha! Ninvuɣu sheba ban niŋdi Annabi chuuta maa, bɛ mali azaabakpeeni (Zaadali).
- 62. Bɛ (Munaafichinim’ maa) pɔrila Naawuni n-tiri ya (yi Muslinnima) domin yi niŋ ba yeda. Naawuni mi mini O tumo n-nyɛ ban tu ni bɛ niŋ ba yeda, bɛ yi nyɛla ban ti Naawuni yelimaŋli.
- 63. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi mi ni achiika! Ninvuɣu so ŋun kpahira n-yɛɣiri Naawuni ni O tumo tarsi, tɔ! Achiika! Ʒahannama buɣum be o zuɣu, ka o nyɛla ŋun yɛn ti kpalim di puuni. Dina n-nyɛ vi zaɣititali.
- 64. Munaafichinim’ maa zɔrimi ni suuri sheli tishee bɛ zuɣu na n-ti tiri ba din be bɛ suhiri ni lahibali. Yelima: “Malimi ya ansarsi, achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn yihi yi ni zɔri shɛli maa polo ni.”
- 65. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A yi bɔhi ba bɛ ni yeli: “Achiika! Tinim’ dirila alizama ka dɛmda, tɔ!Yelima: “Di ni bɔŋɔ, Naawuni mini O aayanima, n-ti pahi O tumo ka yi maandi ansarsi?
- 66. Di fabli ya, achiika! Yi niŋ chefuritali yi yɛlimaŋtibo nyaaŋa, Ti (Tinim’ Naawuni) yi che m-paŋ yi puuni sheba, tɔ! Ti ni niŋ sheba azaaba, domin bɛ nyɛla bibɛhi.
- 67. Munaafichinim’ dobba mini Munaafichi paɣaba nyelaban sɔŋdi taba, ka bɛ puhiri taba ni Naawuni ni mɔŋ sheli, ka mɔŋdi tuunviela tumbu, ka che ka bɛ nuhi kpema (bɛ bi diri bɛ daarzichi Naawuni soli). Bɛ tamla Naawuni yela, kaOgba tam bɛ yela. Achiika! Munaafichinima n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban kpee yi.
- 68. Naawuni niŋ Munaafichi dobba mini paɣaba, n-ti pahi chefurinim’ alikauli ni ʒahannama buɣum,ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, dina n-nyɛ din saɣindi ba. Yaha! Naawuni narim ba, ka bɛ lahi mali azaaba shɛli din bi ŋmaara.
- 69. Kamani ninvuɣu sheba ban daa kana pɔi ni yinima, bɛ daa nyɛla ban mali yaa n-gari ya, ka lahi mali arzichi mini bihi n-gari ya, ka bɛ wum nyɛɣisim ni bɛ tarli (saha biɛla), dinzuɣu wummi nyɛɣisim ni yi tarli (saha bɛla) kamani ninvuɣu shɛba ban daa kana pɔi ni yinim’ maa gba ni daa wum nyɛɣisim ni bɛ tarli shem, ka yikpe ʒiri ŋmabu ni kamani bɛ ni daa ŋmari ʒiri shem. Bannim’ maa, bɛ tuuntumsa (laara) saɣim ya Dunia ni Chiyaama. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ban kɔhi lu.
- 70. Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu sheba ban daa kana pɔi ni bana maa lahibali bi kaba na? (Bana n-nyɛ) Annabi Nuhu niriba, ni Aadunima (Annabi Hudu niriba), ni Samuudu nima (Annabi Salihu niriba), ni Annabi Ibrahima niriba, ni Madyana nima (Annabi Sayibu niriba), n-ti pahi ninvuɣu sheba bɛ ni daa lԑbi bɛ tiŋgbani m-pili (Annabi Lutu niriba), bɛ tuumba daa kaba na ni dalirinim’ din be polo ni, dinzuɣu, Naawuni daa pala Ŋun di ba zualinsi, amaa! Bana n-daa diri bɛ maŋ’ zualinsi.
- 71. Yaha! Ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli dobba ni paɣaba nyɛlaban sɔŋdi taba, bɛ puhirila tuunviela, kamɔŋdi Naawuni ni je shɛli, ka puhiri jiŋli, ka tiri zakka, ka doli Naawuni ni O tumo, bannim’ maa, ni baalim Naawuni ni zo ba nambɔɣu. Achiika! Naawuni nyɛla Nyeŋda, ni Yemgoliŋgalana.
- 72. Naawuni niŋla ninvuɣu shɛba ban ti yelimaŋli dobba ni paɣaba alikauli ni Alizanda yili sheŋa kulibɔnani yɛnti zɔri di gbinni, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, ni yili vɛla din be ʒinahigu Daalizanda puuni. Yɛda mi din yi Naawuni sani na n-nyɛ din galsi. Dina n-nyɛ tarli din galsi.
- 73. Yaa nyini Annabi! Tuhimi chefurnim’ mini Munaafichinima, ka miitaɣi ba. Yaha! Bɛ labbu shee n-yɛn ti nyɛʒahannama buɣum ni, di labbu shee maa mi nyɛla din be.
- 74. Bɛ (Munaafichinim’ maa) pɔrila Naawuni kadama bɛ bi yeli shɛli (din be). Achiika! Bɛ daa yelila chefuritali yeltɔɣa, ka leei chefurinim’ bɛ Muslinsi kpɛbu nyaaŋa. Yaha! Ka bɛ niŋ tɛhiberi ka bi nya di nasara, mi bɛ daa bi galim ba (bɛ Muslinnima) m-pahila Naawuni ni O tumo n-daa largi ba O pini puuni zuɣu. Dinzuɣubɛ yi niŋ tuuba, tɔ! Dina n-nyɛ zaɣiviɛlli zaŋ ti ba, amaa! Bɛ yi lԑbi biri, Naawuni ni niŋ ba azaaba kpeeni Dunia ni Chiyaama, bɛ mi ka ŋun yɛn taɣi ba tiŋgbani yaaŋa zuɣu (ka chɛ Naawuni daazaaba), bee ŋun yɛn ti sɔŋ ba.
- 75. Yaha! Bɛ (Munaafichinim’ maa) puuni sheba beni gbaai Naawuni alikauli (ka yɛli): “Achiika! O yi ti ti O pini puuni sheli, tɔ! Achiika! Ti naan zaŋ li mali sara. Ti mi naan pahi ninvuɣusuma puuni.
- 76. Saha sheli O (Naawuni) ni ti largi ba O pini puuni sheli,ka bɛ zaŋ li niŋ bem. Yaha! Ka bɛ lԑbi biri, ka nyɛla ban zaɣisira.
- 77. Ka Naawuni zaŋ munaafichitali maa n-dolsi bɛ suhiri ni hali ni dabsi’ sheli bɛ ni yɛn ti laɣim ni Ŋuna, domin bɛ ni kuli yiɣisi Naawuni daalikauli sheli bɛ ni gbaagi O maa zuɣu, ni ʒiri sheŋabɛ ni daa ŋmar maa.
- 78. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi mi ni achiika! Naawuni mi bɛ daashili, ni bɛ ni gbaari saawɔra sheŋa maa? Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Baŋdatitali ni din sɔɣi?
- 79. Ninvuɣu sheba ban galindi ninvuɣu shɛba ban niŋdi alheeri Muslinnim’ puuni n-zaŋ kpa sara sheŋabɛ ni yihira, (ka lahi galindi) ninvuɣu sheba ban ku tooi nyeŋ naɣila bɛ kpaŋmaŋ’ targa, ka bɛ (Munaafichinim’ maa) naan maandi ba ansarsi. Naawuni ni mali ba ansarsi yo. Yaha! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu (Zaadali).
- 80. (Yaa nyini Annabi)! Bom gaafara nti ba (bɛ Munaafichinim’ maa), bee ka a bi bo gaafara n-ti ba, a yi bo gaafara n-ti ba siɣim bupishiyɔpɔin, tɔ! Di kariya ka Naawuni chɛ m-paŋ ba, di daliri nyɛla bɛ niŋla chɛfuritali ni Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu). Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shɛba ban kpeeri yira.
- 81. Ninvuɣu shɛba ban kpalim yiŋa (ka bi chaŋ Tabuuka tobu ni) Naawuni tumo nyaaŋa maa niŋ suhupelli ni bɛ yiŋ’ ʒiya. Ka zaɣisi ni bɛ zaŋ bɛ daarzichi mini bɛ nyevuya n-tuhi Naawuni soli zuɣu, ka bɛ yeli: “Di yin ya tobu ni tulum ŋɔ saha.” (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Ʒahannama buɣum tuli gari lala, bi yi di nyela ninvuɣu sheba ban baŋda.”
- 82. Dinzuɣubɛ lam bɛla (Dunia ŋɔ), ka ti kuhi pam (Zaadali), di nyɛla sanyoo ni bɛ ni daa tumdi shɛli.
- 83. (Yaa nyini Annabi)! Naawuni yi che ka a yi (tobu ŋɔ ni) n-labi yiŋa, n-ti paai bɛ (munaafichinim’ maa) puuni shɛba, ka bɛ ti lahi bo soli ni bɛ yi tobu sheli ni, tɔ! Nyin yelima: “Kuli mali wɔra, yi ku lahi pahi n-zuɣu ka ti yi, yi mi ku pahi n-zuɣu ka ti tuhi n-dimba. Achiika! Yi daa pun niŋla yiŋ’ ʒiya maa yedda, dinzuɣu ʒinimi ya m-pahi ban pun ʒiya zuɣu.
- 84. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di puhi jiŋli m-bahi bɛ zaɣiyino kam ŋun kpi zuɣu, a mi di zani o gballi zuɣu. Achiika! Bɛ niŋla chɛfuritali ni Naawuni mini O tumo, ka kpi ka nyɛla ban kpeeyi.
- 85. Yaha! Di chɛ ka bɛ daarizchi mini bɛ bihi maa niŋ a lahiʒiba, achiika! Naawuni bɔrimi ni Ozaŋ li n-darigi bɛ tibli Dunia ŋɔ, ka bɛ nyevuya ti yɛn yi, ka bɛ nyɛla chefurinima.
- 86. Yaha! Bɛ yi ti siɣisi suura sheli na, (ka yeli): “Tim ya Naawuni yelimaŋli, ka pahi O tumo zuɣu ka yi tuhi, ka bɛ puuni bundaannim’ naan bɔri soli a sani, ka yeli: “Cheli ti ka ti pahi ninvuɣu shɛba ban ʒi yiŋ’ maa zuɣu.”
- 87. Bɛ (Munaafichinim’ maa) saɣi ya ni bɛ pahi ban ʒi yiŋ’ maa zuɣu. Dinzuɣu,ka bɛ (Naawuni) ŋari bɛ suhuri, ka bɛ nyɛla ban ku lahi baŋ vienyela.
- 88. Amaa! (Naawuni) tumo ni ninvuɣu sheba ban tiyelimaŋli pahi o zuɣu maa ban tuhi ya ni bɛ daarzichi ni bɛ maŋsi, dinzuɣu, bannim’ maa mali alheeri balibu kam. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu sheba ban nyɛ tarli.
- 89. Naawuni mali Alizanda yili sheŋa kulibɔna ni yɛn ti zɔri di gbinni shili nguli ba, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni. Dina n-nyɛ tarli din galsi.
- 90. Ka ban mali fabila Larbu tiŋkpannim’ puuni kana ni bɛ ti niŋ ba yedda (ka bɛ di ʒini yiŋa), ka ninvuɣu sheba ban labsi Naawuni mini O tumo ʒiri maa gba ʒini yiŋa. Ni baalim, azaabakpeeni ni nya bɛ puuni ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa.
- 91. Taali ka ninvuɣu gbarima zuɣu (ni bɛʒini yiŋa), ni ban ka alaafee, n-ti pahi ninvuɣu sheba ban ka bɛ ni yɛn zaŋ shɛli dihi Naawuni zuɣu, di yi niŋ ka bɛ paɣibɛ suhuri Naawuni mini O tumo zuɣu. Yaha! Taali sheli ka ninvuɣu sheba ban tumdi tuunsuma (ka bi tooi chaŋ tobu ni) zuɣu. Yaha! Naawuni nyɛla Chempaŋlana, Zaadali Nambɔoboznaa.
- 92. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Taali ka ninvuɣu sheba ban yi kana a sani domin a ti kpiɣi ba (ni bimbara), ka a yeliba: “N- ka din yɛn kpiɣi ya,” ka bɛŋmalgi ka bɛ nina kpaari ni nintam, ka di nyɛ suhusaɣiŋgu domin bɛ ka bɛ ni yɛn zaŋ shɛli n-dihi Naawuni zuɣu.
- 93. Achiika! Taali bela ninvuɣu sheba ban bɔri yeda a (Annabi Muhammadu) sani, ka mi nyɛla bundannima. Bɛ saɣi ti ni bɛ pahi ban ʒi yiŋ’ zuɣu, ka Naawuni ŋari bɛ suhiri, dinzuɣu ka bɛ ku lahi tooi baŋ (yɛlimaŋli).
- 94. Bɛ (Munaafichinim’) ni tahi fabla na yi (Muslinnim’) sani di yi niŋ ka yi yi tobu maa ni labi na yiŋa. (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Di fabli ya, di kariya ka ti tin ya yedda, achiika! Naawuni pun ti ti yi lahibali. Yaha! Ni baalim, Naawuni mini O tumo ni nya yi tuma. Din nyaaŋa, kabɛ yɛn ti labsi ya (Duuma so) Ŋunmidin sɔɣi ni din be polo ni la sani, ka O ti tin ya yi ni taa tumdi shɛli tuuntumsa lahibali.
- 95. Ni baalim, bɛ (Munaafichinim’) ni pon ya Naawuni (ka wuhi daliri shɛli din chɛ ka bɛ bi chaŋ tobu ni), yi yi ŋmalgi chaŋ bɛ sani, domin yi chɛ ba. Dinzuɣu! Yim yabɛ yɛla ni. Achiika! Bɛ nyɛla tabzahi (daɣiri). Yaha! Bɛ labbu shee n-nyɛʒahannama buɣum domin bɛ ni daa tumdi tuun shɛŋa zuɣu.
- 96. Bɛ pɔri yala Naawuni domin yi (Muslinnim’) ti ba yeda, tɔ! Yi yi ti ba yeda, achiika! Naawuni pala Ŋun yɛn ti ninvuɣu shɛba ban kpeeri yiri yɛdda.
- 97. Laribu tiŋkpannima n-gari sokam chefuritali mini munaafichitali, bana n-lahi tu ni bɛ di mi Naawuni ni siɣisi zalsi sheŋa na n-ti ti O tumo (Annabi Muhammadu). Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yemgoliŋgalana.
- 98. Yaha! Laribu tiŋkpannim’ maa puuni sheba beni n-gbibi bɛ ni dihiri shɛli Naawuni zuɣu maa ka di nyɛ samli, ka naan ʒiya guhiri ni yɛlibɛɣu nyɛn ya (yi Muslinnima), tɔ! Bana ka yɛlibɛɣuyɛn nya. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.
- 99. Yaha! Larbu tiŋkpannim’ maa puuni so beni ti Naawuni mini Zaadali yelimaŋli. Yaha! Ka o gbibi o ni dihiri shɛli maa ka di nyɛla pulibu Naawuni sani, ni Naawuni tumo daaduwa. Wumma! Di nyɛla nzaŋ ti ba. Ni baalim, Naawuni nyɛla Ŋun yɛn zaŋ ba kpehi O nambɔzɔbo (Alizanda) ni. Achiika! Naawuni nyɛla Chempaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 100. Yaha! Tuulinim’ ban daa daŋ tooni ban zo hiʒira puuni, ni Madinanima, n-ti pahi ban doli bɛ nyaaŋa ni tuunsuma, Naawuni niŋ ba yeda, ka mali Alizanda yili shɛŋa kulibɔnani yɛn ti zɔri di gbinni la shili n-guli ba, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra. Dina n-nyɛ tarli din galsi.
- 101. Yaha! Munaafichinim’ be Larbu tiŋkpannim’ ban gili ya maa mini Madinanim’ puuni, bɛ limla munaafichitali puuni. (Yaa nyini Annabi)! A ʒi ba, Ti (Tinim’ Naawuni) m-mi ba, Ni baalim, Ti nyɛla ban yɛn niŋ ba azaaba (Dunia ŋɔ) siɣim buyi. Di nyaaŋa, ka bɛ yɛn ti labsi ba n-ti niŋ azaabatitali ni (Zaadali).
- 102. Ka ninvuɣu sheba misaɣi ti bɛ taali (ni yiŋ’ ʒiya), bɛ nyɛla ban zaŋ tuunvielli mini tuunbieɣu n-gabi taba, di yi pa shɛli ka Naawuni deei bɛ tuuba. Achiika! Naawuni nyɛla Chempaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 103. (Yaa nyini Annabi)! Deemi sara bɛ daarzichi puuni, ka zaŋ li nsimsi ba, ka niŋ ba kasi. Yaha! Suhimi gaafara n-ti ba, domin a suhigu nyɛla nambɔzɔbo nti ba. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.
- 104. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi mi ni kadama Naawuni deerila O daba tuuba, ka lahi deeri sara. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Tuubadeera, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 105. Yaha! Yelima: “Tummi ya (yi ni bɔri shɛli), ni baalim, Naawuni ni O tumo n-ti pahi ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli ni nya yi tuma. Yaha! Ni baalim, bɛ ni labsi ya (Duuma so) Ŋun mi din sɔɣi mini din be polo ni sani, ka O ti tin ya yi ni daa tumdi tuun’ shɛŋa lahibali.”
- 106. Shɛba mi beni ka bɛ naɣisi (bɛ tuuba niŋbu) domin Nawuni fukumsi zuɣu.O yibɔra, kaOniŋ ba azaaba, bee ka O deei bɛ tuuba. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yemgoliŋgalana.
- 107. Yaha! Ninvuɣu sheba ban me jiŋli, ka di nyɛla ni tɛhibɛri zuɣu, n-ti pahi chefuritali, ni wolginsim Muslinnim’ sunsuuni, ka nyɛla bɛ ni mali shɛli shili ni bɛ zaŋ sɔŋ ŋun daa tuhi Naawuni mini O tumo. Yaha! Achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn po Naawuni (ka yeli): “Tinim’ bi tehi sheli m-pahila din viɛla.” Naawuni mi diri shɛhira ni bɛ nyɛla ʒirinima.
- 108. (Yaa nyini Annabi)! Di puhi jiŋli di puuni kuli mali wɔra. Achiika! Jiŋ’ sheli bɛ ni me (Kuba’a jiŋli) n-tam wuntia zuɣu, binshɛɣu din gbaai di mebu piligu dali n-nyɛ din tu kamaata ni a puhi di puuni. Ninvuɣu sheba be di puuni mbɔri nibɛ niŋ kasi. Yaha! Naawuni bɔrila ninvuɣu shɛba ban niŋdi kasi.
- 109. Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so ŋun pili o meei n-tam wuntia ni Naawuni yeda zuɣu, ŋuna n-nyɛŋun gari, bee ŋun me o meei n-tam tiŋgbani shɛli din sirgiri namgbaŋgbriŋ, ka di sirgi o n-ti niŋʒahannama buɣum ni. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shɛba ban nyɛ zualindiriba.
- 110. Bɛ (Munaafiɣilim’) mee maa bi yɛn milgi ka nyɛ zilsigu bɛ suhiri ni, naɣila bɛ suhiri ti chihi chihi (ka bɛ kpi). Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yemgoliŋgalana.
- 111. Achiika! Naawuni dala ninvuɣu shɛba ban ti yɛlimaŋli nyɛvuya, ni bɛ liɣiri kadama bɛ mali Alizanda, (domin) bɛ tuhirila Naawuni soli zuɣu, ka bɛ tuhira, ka bɛ kura, ka bɛ kuri bɛ gba, di nyɛla alikauli din nyɛ yɛlimaŋli Attaura mini Injiila (Old Testament mini Gospei) puuni, n-ti pahi Alkuraani, ŋun n-leei lahi yɛn pali alikauli n-ti paai Naawuni, dinzuɣu niŋmi ya suhupɛlli (yi ban ti Naawuni yɛlimaŋli) ni daabilim shɛli yi ni niŋ maa. Dina mi n-nyɛ tarli din galsi.
- 112. Bana n-nyɛ ban niŋdi tuuba, ni ban jemdi Naawuni, ni ban paɣiri Naawuni, ni ban lɔri noli, ni ban kurinda n-tiri Naawuni, ni ban ŋmɛri gbɛɣu tiŋgbani ni, ni ban puhira tuunvela tumbu, ni ban mɔŋdi Naawuni ni mɔŋ shɛli, ni ban guri Naawuni zalsi. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli suhupelli lahabali (kadama bɛ ni ti kpe Alizanda Zaadali).
- 113. Di bi tu kamaata ni Annabi (Muhammadu) mini ninvuɣu sheba ban ti Naawuni yelimaŋli bo gaafara n-ti buɣujɛmdiba, hali bɛ yi nyɛla bɛ dɔɣiriba, saha shɛli di ni kahigi n-ti ba kadama bɛ nyɛla ʒehiimi buɣum bihi nyaaŋa.
- 114. Yaha! Annabi Ibrahima daa bi bo gaafara n-ti o ba m-pahila di daa nyɛla alikauli shelikao daa niŋ o (kadama o ni bo gaafara n-ti). Amaa! Saha sheli o ni ti baŋ ni o (ba) nyɛla Naawuni dima, ka o pihi o nuu ka chɛ o, achiika! Annabi Ibrahima daa nyɛla ŋun gbargiri o maŋa n-tiri Naawuni, ni Suɣulolana titali.
- 115. Yaha! Naawuni pala Ŋun yɛn birgiri ninsalinim’ saha shɛli O ni dolsi ba naai, naɣila Obaŋsi bala bɛ ni yɛn zaŋ shɛli n-nyɛ wuntia, Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam.
- 116. Achiika! Naawuni n-su sagbana mini tiŋgbani yiko, Ŋuna n-neeri ka kura. Yaha! Yi ka ŋun yɛn taɣi ya, bee ŋun yɛnsɔŋ ya ka pa ni Naawuni.
- 117. Achiika! Naawuni deei Annabi mini ninvuɣu shɛba ban zohiʒira maa tuuba, ni sɔŋdiba (Madinanima) ban daa doli o miisim saha, saha shɛli bɛ puuni sheba suhiri ni daa ti chɛ biɛla ni di milgi nyaaŋa. Din nyaaŋa, ka Odeeibɛ tuuba. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Nambɔzɔrikpeeni lana (Dunia ŋɔ), Zaadali Nambɔzobonaa.
- 118. Yaha! Bɛ (Naawuni) deei niriba ata shɛba bɛ ni daa naɣisi bɛ tuuba deebu, hali ka tiŋgbani ti niŋ bɛla n-ti ba di mini di galsim maa zaasa, ka bɛ mammaŋ’ nyee ti nyoni bɛ maŋa, ka tehini bɛ ka sɔɣibu shee m-pahila Naawuni sani. Din nyaaŋa ka Naawuni deei bɛ tuuba, domin bɛ tuuba niŋ yelimaŋli. Achiika! Naawuni nyɛla Tuubadeera, Zaadali Nambɔzobonaa.
- 119. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli! Zom ya Naawuni, ka leei ya ninvuɣu shɛba ban be niyelimaŋli nima.
- 120. Di bi tu kamaata ni Madinanim’ mini Larbu tiŋkpannim’ ban zaa gili li maa kpalim Naawuni tumo nyaaŋa (ka bi yi tobu ni), di mi bi tu kamaata ni bɛ yu bɛ nyɛvuya n-gari o nyɛvuli, domin konyuri bee wahala bee kum shɛli ku paai ba, bɛ mi ku kpiɣi napɔŋ n-chaŋ luɣushɛli ni bɛ ti ku chɛfurinim’ suli, bɛ mi ku ti chɛfurinim’ daŋsi naɣila bɛ sabi li mi ka di nyɛ tuunvɛlli sanyoo n-ti ba. Achiika! Naawuni bi bahiri tuunsumanim’ sanyoo yoli.
- 121.Yaha! Bɛ ku dihi dihiri shɛli (Naawuni zuɣu) zaɣibili n-nyɛ li, bee zaɣititali, bɛ mi ku ŋma yɔɣu (n-chaŋ tobu ni), naɣila bɛ sabi li mi n-ti ba (ka dinyɛ laara), domin Naawuni yo ba samli ni din viela n-gari bɛ ni daa tumid shɛli (Dunia puuni).
- 122. Yaha! Di bi tu kamaata ni Muslinnim’ zaasa yi n-chaŋ tobu ni. Dinzuɣu, bozuɣu ka salo kam puuni yɛɣi shɛli bɛ yi n-chaŋ adiini baŋsim bobu, domin bɛ niriba yi ti yi tobu ni na, ka bɛ zaŋ li nyihi ba wa’azu, domin achiika! Bɛ leei ban yɛn zo Naawuni dabiɛm.
- 123. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yelimaŋli! Tuhimi ya chɛfura shɛba ban miri ya, ka chɛ ka dimii taɣi ba, ka baŋ ya ni achiika! Naawuni mini wuntizɔriba m-be.
- 124. Yaha! Bɛ yi ti siɣisi suura sheli na, ka bɛ (Munaafichinim’) puuni sheba yeli: “Yi puuni ŋuni ka dimbɔŋɔ maa leei pahi iimaansili (Yɛlimaŋtibo)? Amaa! ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli maa bana, ka di pahi ba iimaansili, ka bɛ nyɛla ban tiri suhupɛlli lahibali.
- 125. Tɔ! Amaa! Ninvuɣu sheba doro ni bebɛ suhiri ni maa, ka di pahi ban daɣiri (munaafichitali) bɛ daɣiri zuɣu, ka bɛ kpi ka nyɛla chefurinima.
- 126. Di ni bɔŋɔ,Bɛ bi nyara kadama yuuni kam puuni bɛ dahindi bala yim bee buyi, din nyaaŋa kabɛ na kuli bi niŋdi tuuba, bɛ mi lahi pala ban teeri Naawuni yɛla?
- 127. Yaha! Bɛ yi ti siɣisi suura sheli na, ka bɛ (munaafichinim’ maa) sheba naan yuli taba (ka yeli): “Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so nyari ya?” Din nyaaŋa kabɛ ŋmalgi, ka Naawuni gba ŋmalgi bɛ suhiri domin bɛ nyela ninvuɣu sheba ban bi baŋda.
- 128. Achiika! Tuun’ so (Annabi Muhammadu) kan ya na yi mammaŋ’ puuni, yi wahala nyɛla muɣisigu o zuɣu, o nyɛla ŋun niŋdi kore n-tiri ya (ni dolsigu), o nyɛla nambɔzɔrikpeeni lana ni ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli,ka o shiri nyɛla ŋun zɔri ba nambɔɣu (ka bɔri ba ni aliheeri kam).
- 129. Dinzuɣu, bɛ yi lԑbi biri, tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Yelima: “Naawuni saɣi ma. Duuma jemdigu n-kani ni yelimaŋli naɣila Ŋuna. O zuɣu ka n-dalim. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Al’arshi shɛli din galsila Duuma.”
Kundivihira[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
- ↑ Bachigahinda Din Be Dagbanli Kur'aani Puuni. The Noble Qur'an: Translation of the Meanings (Dagbani language).
- ↑ Translation of the Meanings of the Noble Qur'an - Dagbani translation, by Muhammad Baba Gutubu.
fuv_Latn wol_Latn bam_Latn wol_Latn kon_Latn bam_Latn dik_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn fuv_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn fuv_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn hau_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn wol_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn bam_Latn wol_Latn eng_Latn eng_Latn