DIAMBU DIA KAPA | UNGUVULU UA IUKA
O ku Kamba o ku Iuka ku Jinguvulu Kua Difuangana ni Ima Ikôla
O ku kamba o ku iuka ku jinguvulu, ene mu ku lombolola kála o ku bhanga kia iibha ku athu mukonda dia kutena mba o ungana ala nau, ene a bhanga kiki phala o mbote iâ-ene. O ku bhanga kiki, kua tundu ukulu. Mu kifika, o Bibidia ia tendelesele o afundixi phala ka tambule kitadi mu ku fundisa o athu, mu kulondekesa kuila o ukexilu iú ua mateka ukulu, 3.500 a mivu kudima. (Makatukilu 23:8) Maji o ku kamba o ku iuka ki kulombolola ngó ku bhinga kitadi ku athu phala ku a lungisa. Saí athu akua kutena, a nhana o imbamba ia athu, mukonda dia kutena kuala na-ku, a sota ku bhanga ima ia iibha ku akuâ. Mukonda dia ungana ala nau, a bhanga mbote ku makamba mâ ni jindandu.
Sumbala o ukexilu iú tu u sanga ku mbandu ioso, maji ku jinguvulu kua beta o kota. Ku muvu ua 2013 o divulu Global Corruption Barometer, a di bhange ku kisangela a ki xana Transparência Internacional, o divulu didi dia soneka kuila, o athu ku mundu uoso amba kuma o isangela itanu ia beta o kuiibha mu ngongo, ienii: Ibuka ia jinguvulu, a xiku dia ngoji, akua ku tumina mu jimbonge mba jisanzala, akua ku bhana ijila, ni afundixi. Tala kiebhi kiene mu bhita o maka enhá.
ÁFRICA: Ku muvu ua 2013, 22.000 a jingana mu África do Sul a a tela milonga ni ku a ta mu kaleia mukonda ka bhange kiambote o ikalakalu iâ.
AMÉRICA DO SUL: Ku muvu ua 2012, mu ixi ia Brasil, 25 kia athu a a kuata mukonda dia ku nhana o kitadi kia kexile mu bhana o athu, ene a bhange kiki phala ku kuatekesa o unguvulu uâ. Ku athu enhá, mua kexile o diiala dia kaiiadi dia betele o kutena mu ixi ia Brasil.
ÁSIA: Ku muvu ua 1995, mu mbanza ia Seoul, ku Sulu ia Koreia, 502 kia athu afu mu diloja dia lundumukine bhoxi. O akua ku tokuesa o ima, a mono kuila o madimixi a diembu a tambuile kitadi ia ehela o atungi ku tunga sé ku kaiela o ijila ia ku tunga o maloja.
EUROPA: O Ngana Cecilia Malmström, Mukunji ua Kibuka ki Langa o Kibatu kioso kia Europa, uambe kuila “o maka enhá [mba o ku kamba o ku iuka mu kibatu kia Europa] a mu vula kiavulu ni ku kuatesa uôma.” Muéne uambe dingi kuila “o jinguvulu ka mu bhanga ioso phala ku zubha o kuiibha mu jixi.”
Ki bhonza kiavulu o athu ku zubha o ukexilu iú mu ngongo. O mesene Susan Rose-Ackerman, ngijiie u bhana milongi ia lungu ni ku zubha o ku kamba o ku iuka, ua soneka kuila o ku lungulula o ijila ia ixi kueji bhinga “ku lungulula o ukexilu ua jinguvulu ua ku kalakala.” Sumbala o maka enhá edi kala nuka ia-nda ku bhua, ijiia-kiu kuma o Bibidia ilondekesa kuila o ima a-nda lunguluka sé phata.
kmb_Latn kmb_Latn kmb_Latn kmb_Latn kmb_Latn kmb_Latn kmb_Latn kmb_Latn kmb_Latn