Kani nanghpam hpe “Hpyen Madung” hku gasat shamyit sana, KIO ndau
- In Sawk Madun Laika
- Last Updated on 11 October 2010
- By KNG
- Hits: 2770
Jinghpaw mungdaw kata, kani nanghpam galaw shapraw, dut mari, shalai shalen ya, hpaga galaw ai ni hte, lusha, htu marawp ai yawng hpe, ndai bat hpang Manga ya, October 15 ya shani hpe hpang jahtum tawn nna tsepkawp hkum pat dat sai lam, ndau hta sadi jaw tawn ai.
Dai hpang, tara lale ai kadai hpe raitim, mying jahpan hta, hkan rim la ai ni galaw nna, tawt lai ai mara hta hkan nna, tsaw dik madang du hkra, ahkyak la je yang na re lam, KIO, Kani Nanghpam Pat Jasan Komiti a malawm, komiti a gawng malai ga tsun shaga na ahkang lu ai, Dukaba Naw Bu tsun ai.
Ya na zawn kani nanghpam pat jasan bungli galaw sa wa ai hta, kadai hpe myiman lata na n re sha, shawng n’nan mung, tinang KIO uphkang ginra hta shawng galaw nhtawm, hpang e Myen uphkang ai mare kaba ni de maden wa na masing re lam chye lu ai.
Dukaba Naw Bu ning nga KNG de tsun wa ai, “Anhte gaw kani nanghpam majan gasat na masing n’nan hpe hpaw dat ai re. Kani nanghpam gaw, anhte Jinghpaw Wunpawng amyusha ni hte shinggyim masha yawng a hpyen madung re.”
Ndai kani nanghpam pat jasan masing hpe, KIA Dap Awn Daju (C.S), Du Daju Gunhtang Gam Shawng, nan woi awn sa wa na rai nga ai.
Dap Awn Daju gaw, lai wa sai 1990 ning, shi dap 6 a dap up galaw nga ai ten, Hpakan Uru Sengmaw Ga e kani ya hte, kani nanghpam dut hpaga galaw ai kadai hpe n lata, lahta na matsun hte maren, dingren shatsap tawn nhtawm, sinat gap sat ai madang du hkra, ja ja ahkyak la wa sai re.
Ya kalang bai, Jinghpaw mungdaw e kani nanghpam hpe ja ja pat hkum ra sai aten du wa ai majaw, malawm-10 Ginjaw Kani Nanghpam Pat Jasan Komiti gaw, Dukaba Gam Shawng hpe, komiti hpe woi ningbaw na matu, lai wa sai September 28 ya shani, lit shatsam dat ai re lam, komiti salang ni tsun ai.
Komiti ningbaw lit shatsam hkrum ai hpang shani hta nan, Dukaba Gam Shawng gaw, “Jinghpaw mungdaw Myen hpyen wa a kani katsi majan hkrum nga ai lam hte, dai hpe gasat sa wa na lam” hpe mungshawa 600 jan hpe Laiza daju e sanglang dan wa sai.
Dukaba Naw Bu tsun ai hta, 1990-1994 ning laman KIO a kani nanghpam pat jasan masing awngdang sai raitim, 1994 ning hta, KIO gaw Myen hpyen asuya hte simsa lam la ai majaw, dai hpang kani nanghpam mi na hta grau bai law wa ai re, nga ai.
Shi matut nna, simsa lam la da ai ten hta, KIO mung, buga gaw sharawt bungli hpe madung dat mat ai majaw, kani nanghpam hpe tara nga tim, tang du hkra n lu pat jasan mat ai re, nga ai.
Lai sai September 19 ya hta, Lahta Sam mung e daju ai, KIA Dapba 4 gaw, tinang gaiwang kata Myen hpyen asuya madi shadaw ai, N’gawn hpyen hpung ni, lagu galaw nga ai, kani hpraw shadu dabang langai hpe, mu tam nna wan nat jahten kau sai re.
Ya ten, KIO/KIA masha ni, Myen uphkang ginra de pru hkawm na pat hkum hkrum nga ai ten, ndai kani nanghpam pat jasan masing galaw wa ai re.
Jinghpaw ramma hte Myen a kani katsi majan
1994 ning a hpang kaw nna, kani nanghpam a tsinyam hpe Jinghpaw mungdaw kata, grau nna Jinghpaw amyusha ni madung hkrum nga sai. Hpa majaw nga yang, kani chyang, kani hpraw hte Yama snr amphetamine hte kaga nanghpam tsi ni hkum hkra hpe aloi ali hte lu mai ai majaw re.
Ndai kani nanghpawm tsi ni hpe, asuya laika sharin jawng ni, dakkasu jawng ni, mare kaba jut shara shagu ni hta aloi ali lu mai nga ai.
Dukaba Naw Bu tsun ai hta, ya ten Jinghpaw ramma a tsalam shadang 60 kawn 70 gaw kani nanghpam n law htum, amyu mi hpe lu sha taw ai hte, de a majaw dinghku kata, wuhpung wuhpawng kata manghkang ni byin shangun nga ai re, nga ai.
Myitkyina dakkasu kaw gaw, jawng num jawng la ni kani htu ngut jang, kabai kau ai tsi samit ni bang na laksan maza pung ni hpe, French mungdan daju, asuya n re ai wuhpung (NGO) Medicine du Monde (MDM snr Doctors of the World) kawn alak mi tawn da ya ai hpe, KNG a 2009 ning sumtang laika hta sawk madun sai.
Bai, Jinghpaw mungdaw kata na mare daju ni rai nga ai, Myitkyina, Waimaw, Mugawng, Manmaw hte Hpakan hkan e mung, maigan NGO ni rai nga ai, MDM, Holland mungdan daju Artsen Zonder Grenzen (AZG snr Doctors Without Border) ni gaw, tsi htu samit ni hte syringe ni hpe, sai lam kata kani htu ai ni hte, HIV ana kap ai kani ya ni hpe, majoi gam jaw nga ai re.
2004 hta, KIO gaw, Education and Economy Development for Youth (EEDY) hpe hpaw nna, Jinghpaw ramma ni hpe, tinang a labau hte mungmasa sharin ya ai lamang galaw hpang sai hte, dai hpe Myen tai hpyen wa n ra ai majaw, Jinghpaw ramma ni hpe kani hte shamyit masing galaw dat ai re lam, Dukaba Naw Bu tsun ai.
KIO hte kani nanghpam pat jasan labau
KIO gaw, lai wa sai 1961 ning kawn kani hkawn (tax) tara shang hta wa ai gaw, 1990 ning Ningbaw kaba dingsa Maran Brang Seng a mungkan de “Opium Free Kachin State--- Kani San Ai Jinghpaw Mungdaw” ngu ndau dat ai aten du hkra re. Ndau a hpang, KIO gaw, grau nna Jinghpaw mungdaw kata kani nanghpam hpe laja lana pat hkum wa sai re.
Shawng e 1964 ning hta, KIO gaw, kani pat hkum masing hpang dat sai raitim, dai ten Myen hpyen asuya hte byin ai, dinghku majan hpe madung dat ra ai majaw, kani pat hkum masing n-awngdang mat ai lam, KIO salang ni tsun ai.
Dai hpang, 1991 ning, April 15 ya hta gaw, Wunpawng Mungdan Shanglawt Kongsi (KIC) gaw kani tsepkawp pat jasan tara hpe jahkrat dat sai. Dai tara hte maren, kani nanghpam hpe pat jasan sa wa ai raitim, 1994 ning hta Myen hte gap hkat jahkring ai majaw, hpang daw de kani pat jasan masing n-gun kya mat ai lam, KIO salang ni tsun nga ai.
2002-2004 laman, KIO gaw, Myen hpyen asuya hte jawm pawng nna, Waimaw ginwang kata, “Labu Pan Kani Pat Jasan Masing” gabaw hte buga masha ni a kani yi ni dan jahten kau ai lam ni hpe, galaw wa sai re.
kac_Latn kac_Latn eng_Latn ces_Latn lim_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn