- In Ningmu
- Last Updated on 17 January 2011
- By Hkakaburazi
- Hits: 2812
(Has the Time Come for the Kachins to be Joyful?)
Myit yu machyi nga n’ngai. “Wunpawng Amyu Sha ni Pyaw Gumlawt Na ten du sani?”...
Dai ni myit yu ra sai. Wunpawng sha ni wa, Myen hte KIO ni simsa lam ga sadi la ai hpang kaw nna, amu yawng ngut mat sai zawn rai, n dum n dam pyaw gumlawt lai wa saga ai. Poi hkrai galaw shaja, gumhpraw n sharam hkra hkra jai shama, lu la ai akyu gaw, poi ngut ai hte hpa n ngam mat re ai mabyin ni hkrai rai lai wa sai, ngu hkam sha n’ngai. Grau nna, Manau nau ai hpe ladu lai hkra dek lek wa saga ai. Ninggawn Hkumra Manau a hpang kaw nna gaw, shara shagu Manau nau ai hpe lak mi alai rai shagreng wa saga ai.
Shanglawt ni mung Laiza e Manau nau dat, kaga shara mi de ga baw galai nna nau dat, Manmaw de mung manau shadung jun, bai baw kau hkrum, KBC ni mung Mandalay e hkik hkam ai Manau shadung jun tawn tim poi ngut ai hte bai baw ayai kau hkrum rai saga ai. Dai hta sha n-ga, mungkan mungdan shagu hkan du nga ai Wunpawng amyu sha ni mung, Manau nau, ka manawt ai gaw dai ni du hkra rai nga ga ai. Anhte a manau shadung jun, Manau nau shakut ai lam gaw, anhte a kraw kata na byin mayu ai lam (aspiration) a dawchyen gaw rai nga ma li ai. Ndai lam ni yawng hpe shut ai ngu, madi madun ai lachyum gaw n rai nga li ai.
Raitim, “kawa ginsum kaw rawng nna, Sedona Hotel kaw hkungran poi galaw mayu tim n mai byin nga ai.” Masha langai ngai e karum nna poi shabyin lu ai madang mai byin na lam gaw nga ai, raitim, hkungran poi ngut ai hte gaw, shi a kawa ginsum de sha bai wa ra na rai nga lu ai. Ndai hpe myit yu na matu ga hpaw dat ai lachyum rai nga li ai. Dai ni du hkra pyi, anhte naw pyaw gumlawt nga ga ai. Maga mi de, anhte rawng ai kawa ginsum nta gaw, magaw waw, sharem daw, chyinghkyen tsam, shakum kapang wa nga sai. Nbung marang ahpawt jang, yup na shara hkum tsun, dung shingyi na jut pyi n nga wa nga mali ai. Shingrai tim, naw pyaw gumlawt, ka manawt, mahkawn garu nga na ga ni?
Myen hte KIO ni simsa lam la ai hte anhte a amu n ngut kre shi ai lam sakse dan leng nga sai. Dai ning na Shatapru Mungdaw Manau poi a lam madat yu ga. KIO a ntsa Myen hpyen asuya wa tawn da wa nga sai sat lawat ni hpe yu ga. Daw tsaw, hten run mat wa nga ai kawa ginsum kaw na nga manga hpe saw dut sha nna n dum n dam nang malap bam taw nga ai kasha angawk zawn anhte amyu ni byin nga ai wa n rai ni? Anhte a galaw shakre ra ai amu, myit tsang ra ai lam ni, hkrit maja ra ai lam ni hpe n myit dum ai sha, lu ai gumhpraw hpe n sharam ai jai, n dum n dam rai ka manawt, pyaw gumlawt yang, dai ni pyi anhte amyu sha ni a matu, ban prat law law wa hpang hkrat mat nga saga ai. Dai ning na Shatapru Mungdaw Manau poi hta, anhte ra ai hku pyi n mai ka manawt mat sai gaw? Poi wang pru shang lam ni mung, jahkrit shama, shagyip shagyeng kumla ni hpring nga sai gaw.
Dai ni anhte a mungdan gaw ra lata poi ngut nna mung shawa asuya hkrang de sit wa nga ai zawn masha nkau ni hkam sha myit mada nga ai ten, anhte a kawa ginsum kaw nan jahkrit shama hkrum sha nga saga ai. Manau shadung baw kau ya ai, Manau poi hpe jum tek ya ai, Jinghpaw laika hte shiga laika dip na ahkang n jaw ai; ndai lam ni gaw, htunghking ningli hpe roi rip ya ai (Cultural Discrimination) rai nga ai. Cultural discrimination a majaw, amyu langai mi mat htum wa lu ai. Adan aleng roi rip nga sai kumla rai nga ai. Nawku jawng ni htawt sit shangun ai (ga shadawn, Bum San Nawku Jawng, Deng 105 http://bumsumshi.com/shiga.html#bumsan) zawn re ai ni gaw, nawku htung hpe roi rip ai (religious discrimination) rai nga ai. Nawku hpung hpe roi rip ya jang, Wunpawng sha ni gaw, myit mada lam htum mat sai, ngu tsun mai ai. Hpa majaw nga yang, Wunpawng sha ni a gam maka mahkra gaw, Hkristan nawku hpung a lata kaw nga nga mali ai. Sasana ni a majaw, amyu tai wa ga ai, ngu yang, shut na lam n nga ai.
Bai, anhte amyu ni hpe shinggyim lam hku mung roi rip, zingri zingrat hkrum nga ga ai. Adan aleng rai nga ai. Ga shadawn, Manmaw, Nmawk, Nam Sai mare na asak 15 ning sha naw re ai tsang (8) jawng num Nhkum Hkawn Din hpe sawa si hpyen la ni kam ai hku roi rip nna, asak du baw hpe du hkra zingri sat kau ya ai zawn re ai mabyin ni gaw, shinggyim lam hku roi rip zingri ai lam (social discrimination) nan rai nga ai. Dai ni anhte a buga shara shagu, shinggyim ahkaw ahkang hku roi rip sha ai lam (human rights violation) ni hpring nga mali ai. Anhte a lamu ga ni lani hte lani htum yawm, tsam grawp hkrat wa nga ai. Ndai lam ni tsun yang, dang ma na n re.
Lahta e tsun ai roi rip zingri zingrat lam ni gaw, htum yawm wa na n re, grau sawng wa na lam sha nga ai. Shingrai nga ai mabyin masa asak hkrung maka (reality) kata kaw, anhte n dum n dawm naw pyaw gumlawt nga na ga ni? Anhte pyaw gumlawt lu na madang lu la sa ga ni? Wunpawng sha ni gaw, Hkristan tai sai hpang kaw nna, Chyeju Shakawn let asak hkrung lai wa sa ga ai. Dai ni du hkra mung, “Chyeju Shakawn” nga ding-yang naw rai ga ai. Dai ni gaw, Chyeju shakawn ai prat kaw nna “Yawn Madai Ai Prat” (the time of lamentation) de du wa nga sai. Anhte a pyaw gumlawt let, ka manawt ai gaw, Chyeju Shakawn ai prat a kumla dawchyen rai nga ai. Dai ni gaw, yawn madai let, hkrap nyep myi prwi grit rai, Karai Kasang kaw hpyi nem ra ai prat rai wa sai. Anhte hpa rai pyaw gumlawt nga na ga ta? Aten mi n du shi yang! Nang Sedona Hotel kaw jahkring pyaw ai zawn hkam sha tim, shana maga, na nta kawa ginsum de bai du wa jang, myit ru ra sai. Marang kayun, n bung ahpawt, simsa ai shara jut mi nnga... “naw pyaw gumlawt lu na kun?”
Lahta de tsun lai wa sai lam ni gaw, “Wunpawng sha ni pyaw gumlawt na ten du sa ni” ngu ai ga san a mahtai madung n rai li ai. Mahtai de sit lu na matu, n-gun dahpran shara sha rai nga ai. Lahta de shara mi kaw tsun lai wa sai hte maren, shawng de sit na matu pyi, prat law law wa hpang hkrat mat saga ai. Raitim, zim nga ai hta, ya dum hprang nna, ningpawt hpang ai gaw, grau kaja nga mali ai. Lawu na lam ni hpe myit yu na ga saw n’ngai.
1. Aten Ladaw a Nsen Madat Let Asak Hkrung Ga
Wunpawng sha ni gaw, aten ladaw a nsen chye madat ai amyu, aten ladaw a lachyum hpe chyai na ai amyu rai lai wa sai. Dai ni aten ladaw a ngoi kadu ai nsen gaw, Wunpawng sha ni hpe hpa tsun nga a ta? “Naw pyaw gumlawt u” sha naw a nga nga ai kun? Pyaw gumlawt na matu sha a na nga yang, tsang ra sai. N dum n dam gaw n rai saga. Poi galaw ga. Masat masa daram sha galaw ga. Ka manawt ga, raitim, yawn madai let ka manawt ga. Anhte a yawn madai nsen hpe shadan shaleng ai hku ka manawt ga.
2. Mungkan Masha Maling kaw nna Kawa Ginsum De
Grau nna, maigan mungdan shara shagu du nga ai amyu sha ni, Mungdaw nhtoi hpe grai pyaw ai hku galaw na malai, yawn madai ai kumla madun let, maigan amyu ni hpe tang madun ga. Anhte lam kraw hkrat karum ai masha law law tam let zinghkri da (networking) ga. Anhte amyu sha ni mungkan masha maling de mayun matep shang nhtawm, dai kata na bai rawt tsap let, anhte a kawa ginsum hpe wutdek wahpang nta de galai gaw gap ai hta lakung lakap tai lu na masha shagreng wa ra nga saga ai. Mungkan masha maling de kanaw shang shara la nna, aten chyinghkraw htuk ai hte tinang a kawa ginsum de bai nhtang sa na masha laknak shagreng ra na saga ai. Mungkan a ahkyak ai rung, jawng, shara, wuhpung wuhpawng ni hkan de, shara la, lahkum lu ai madang de sa wa ra na saga ai. Ga shadawn, UN kaw rung kaw, Wunpawng Sha langai nga sai, nga yang pyi, mungkan hta, myi man n kaji na ga ai. American mung a Dakkasu kaba ni hta hpaji munu (Professor) tai nga ai Wunpawng amyu sha, mali manga dang sha pyi nga i, ngu ga. Arawng kaba la sai. English a hte mungkan ting mying gumhkawng, ra sharawng ai Bestselling laika ka nga ai Kachin ni langai lahkawng sha pyi nga ai, ngu ga, myi man pa sai. Lam mai waw la na sai. Ndai bungli lit ni grai kaba nga ma li ai. N dum n dam ka manawt pyaw gumlawt nga na n mai na saga ai.
3. Masha Hkinghku Shagreng Wa Saga
Dai ni hpa galaw na nga tim, masha tam yak nga ai lam maram mu ai. Ga shadawn, Hkalup Hpung ni (KBC) amu madu galai ten du shagu, shiga amyu myu mawng pru wa wa rai nga ai. Ningbaw tai lu ai masha taw nga ai lachyum rai nga ai. Anhte amyu hta madang tsaw hpaji janmau (Ph.D) lu ai masha, kade wa nga na ga ai kun? Mungkan madang sharin la Engineer ni, mung masa hpaji hte Ph.D lu ai ni (political science), Shinggyim nga pra maka hpaji (Anthropology) hte Ph.D lu ai ni, Sut masa hpaji (Economics) hte Ph.D lu ai ni, gawgap shama hpaji (Architecture) hte Ph.D lu ai ni, Karai Masa Hpaji (Theology) hte Ph.D lu ai ni hte kaga law law.. dai ni anhte hta ra nga mali ai. Masha hkinghku n hkum jang, mungdan lu tim, amu n byin na ga ai. Mawdaw lu tim, tinang n chye gau jang, driver galaw mayu ai masha tam yak, mu tam tim myit ra n rai hkraw, myit su masu nna mawdaw manu hpe tsin-yam jaw, amyu myu mai byin nga ai. Masha hkinghku (Human Resource) mahkawng na ten, grai hpang hkrat mat sai. Raitim, ya ningpawt hpang na n hpang hkrat nga ai.
4. Myit Masa Hkrang Galai Kau Ra Na Saga ai
Anhte shawng de awng dang ai lahkam hpe htawt sit lu na matu, dai ni du hkra anhte hpe jum tek da nga ai myit masa hkrang (conceptual framework) hpe galai kau ra na saga ai. Anhte amyu ni gaw, moi de, tinang a mare kaw Du magam galaw, bum marawn ting ting tinang hkrai madu, tinang hte n htuk jang, kahpu kanau shada tim, nat sat hkat, re ai nga prat hkringhtawng kaw na yu hkrat wa ga ai majaw, dai ni mung, “ngai” ngu ai myit masa e naw jum da mi ai. Nawku hpung kaw mung, mung masa lam hku mung, shinggyim nga pra masa lam hku mung, ga ayai, baw tai mayu, manang wa woi ai kaw n kam hkan nang, woi ai ni mung tinang a akyu hpe sha madung shatai nna, hpang hkan ai ni myit n ngwi n pyaw byin hkra galaw, wuhpung langai pru, mying langai tam shamying, shada jahpoi asawng hkat, jahpyak hkat rai, dai ni, Wunpawng wuhpung wuhpawng gaw, chyahkan makai hpyan ai hpa, she a rai nga ma li ai.
Ndai hku sha sa wa yang, kade nna yang, anhte amyu ni mat htum wa na teng sha re. Ya pyi, Myen mungdan na mat htum na aga (language) hpan 2 kaw, Jinghpaw ga mung lawm nga sai. Mungkan ting jawm hti ai website ni hta ndai lam rawng nga sai. Anhte amyu bawsang ni yawng hpe gyit hkang shajup ai gaw, htunghking, aga, nga pra lailen bung ai majaw ngu tsun na hta, hkam sha ai tsin-yam (life reality) bung ai majaw, ngu yang, grau htuk manu nga ai. Kade wa u tawng tai shakut tim, u hka gaw hpang jahtum u hka sha bai tai ra na hpe myit dum ra na ga ai. Dai majaw, anhta a lapran na “ngai” ngu ai ningtuk balen hpe la kau nhtawm, anhte a myit masa hpe “anhte” ngu ai superglue hte shajup ra nga ga ai.
5. Yawn Madai Nsen Shapraw Ga
Anhte a mahkawn yungwi ni, ka ai laika ni, akyu hpyi nsen ni yawng gaw, “yawn madai nsen - lamentation” rai ra mali ai. Kabu gumlawt, pyaw gumjawt ai nsen shapraw na aten n du shi nga mali ai. Shani tup manang ni a Pajero mawdaw kaw hkan jawn nang, hotel kaba na lusha seng ni hkan hkan sha lawm hkawm, pyaw hkawm tim, shana de jan du jang, na a ashep alam re ai kawa ginsum de bai wa ra na sha rai nga ai. Manau nau shakut, poi galaw shakut ai hta sha mung amu n byin na mali ai.
Kawa ginsum ngu ai gaw, anhte a mungdan, anhte a manu dan ai htunghking ningli, anhte a sari sadang, anhte a manu, anhte a ahkaw ahkang, anhte a hkringhtawng, anhte a awm dawm, anhte a masat kumla ngu ai.. “ANHTE” hte “ANHTE A”
Jahkring jahkra laman malap mali rai, pyaw gumlawt na lam anhte a matu n nga mali ai. Yawn Madai Nsen hpe dahpran ninggun shatai let, shawng lam gam maka hpe gawgap na gin wan tam sa wa ra na sai law.
Wunpawng Sha ni Pyaw Gumlawt na Ten N du Shi ai nga ai law…
The Time has no come for the Kachins to be Joyful…
kac_Latn eng_Latn ces_Latn lim_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn