Hkrit Hpa Sai Rawt Ana
Hkrit Hpa Sai Rawt Ana
Kodawng Panse (Dapkawng)
Daini mungkan hta byin hkrum hkra nga ai hkrit hpa ana zinli hta ndai sai rawt ana mung lawm nga ai re.
Anhte Myen Mung hta TB, hkali, sai rawt ana, sai dwi jit dwi ana, B ana C ana, ndai zawn re ai ana ni gaw law dik re hpe chye lu ai. Masha langai hkamja nga ai ten hta rawng ra ai sai n-gun gaw 120/80,110/70 mmHg rai ra nna asak kaba nna sai rawt ana lu ai ni a matu gaw 130/80-90 mmHg daram raitim n tsang ra ai lam chye lu ai re.
Ndai sai rawt ana hpa majaw byin wa ai hpe kadai mung atsawm tsun lu tim malawng maga gaw ru sai hkan ai ana hpan rai nga ai.
Sai rawt ana- high blood pressure (Hypertension) byin wa yang hkamsha lu ai mabyin ni (Sign Symptoms) ni gaw-
(1) Sai n-gun 170/100, 190/120 mmhg ndai zawn jan rawt wa ai.
(2) Baw sin ai, baw hkanu hkana nga n pyaw ai.
(3) Baw machyi ai, du lasa ni a tsu a tsa nga machyi ai.
(4) Lagaw lata ayup ayap nga kahpram ai.
(5) Madawn mayu ai. Ndai ma dang hta lai wa yang gaw chye na ai tsirung tsidu ni kaw tsi tsi hkamla madun ra ai. Sai rawt ai hpe lawan ladan jahkrat nna tsi tsi ai lam n hkam la yang lawu na mabyin ni matut nna byin wa ai lam chye lu ai.
(1) Lagaw lata, hkum chyen mi si mat chye ai.
(2) Hkum lawu daw si mat chye ai.
(3) Hkum ting shamu shamawt nmai si mat chye ai.
(4) Baw nu sai lam kapaw di nna malap mat (snr) asak sum mat chye ai.
Ndai sai rawt ana byin ai hpe atsawm tsi tsi ai lam n hkam la yang salum ana matut byin wa chye ai re. Salum ana gaw masin kahprap ai ba n hkam lu ai zawn re byin nang wa nna, laja la na rai wa yang ndai ana a jaw e a kajawng sha si kadawng mat chye ai lam mu lu ai re.
Koi gam ra ai lam ni;-
Ndai sai rawt ana gaw byin sai hpang mai hkra tsi na yak mat ai re. Raitim lawu na lam ni hkan sa kau yang asak galu ladaw gu hkra lu nga ai lam chye lu ai.
Sadi na-
(1) Malu Masha:
Madung gaw jum shayawm sha ra ai. Jum law law bang nna yen da ai malu masha rai nga ai hkragen, tofu, nawhpu yen, banau nga jahkraw amyu myu, katsu jahkraw, banau ntsin zawn re ai malu masha ni hpe koi gam na sadi ra ai. Mahkri, hpun shamyen si, shoi mawng, chyinglap n mai sha ai.
– washan sau grai sau ai hpe sadi ra ai.
– Sau grai law ai shatmai hpe dang lu ai daram koi gam ga.
– Nga shan, nga sin, pu kan, nga n-ra sup ni sha yang sai grai rawt lawan ai.
– Banau ntsin law ai baw ma-un hkausoi zawn re malu masha sadi ra ai.
– Namlaw namlap dat namhpun n bang ai namsi namsaw hte malu masha
law law sha ya ra ai.
– Lwi si ntsin, sani si ntsin ni galoi mung gayau lu yang (lusha sadi yang) mai tsai mat wa ai lam chye lu ai.
(2) Myit Jasat:
Ndai sai rawt ana gaw myit nau pyaw lai, myit ladu lai myitru, nau kabu lai ai ten sai kalang ta rawt wa chye ai majaw sadi let madu myit hpe hkang zing chye ra ai. Manang wa hpe mara n raw ya lu ai baw myit jasat ni, marai langai ngai hpe nju ndawng ai myit tawn da ai zawn re ai ni grai sadi ra ai. Karai hpe kamsham maju jung nna music ni chye hkamsha ya ra ai.
(3) Hkamja Lam hkansa Na:
Sai rawt ana lu ai ni lam law law hkawm ya ra ai. Mai byin yang, ni nawn ai shara hkan sa yang mawdaw, cycle n jawn ai sha lam hkawm sa yang grau kaja ai.
– Hkumhkrang shamu shamawt ai lam hpe shani shagu lu galaw yang grai kaja ai. Dum nta kaw n rau n htau bungli galaw ai kanu kawa ni hta asuya rung hkan shani tup dung ra ai ni gaw ndai shamu shamawt lam hpe aten man man lu hkra galaw ra ai.
– Miwa de na “ready-made” malu masha baw sumhpa hpe koi gam ra ai. Byin mai yang madu hkrai madu hkai da, rem da ai malu masha lu sha yang kaja dik ai.
Hkumhkrang hta hkamsha ai lam ana lama ma byin ai htang jang jau jau chye na ai tsi rung tsi gawk de madun nna tsi yang, mai tsai mat wa na hpe hpang hkrat nna tsi yang mai na lam yak nna machyi galu mat chye ai hpe chye na ra ai.
Ana langai byin yang madu hkrai tsi mari sha ai lam n galaw yang kaja ai re. Ndai sai rawt ana hpe madu chyu tsi yang sai hkrat mat sai hpe sai rawt mai tsi matut sha hkrup rai nna, sai nau hkrat wa nhtawm malap mat (hypoglycaemic shock) nna si wa chye ai re majaw chye na ai ni kaw madun ra ai.
Rawt galu kaba sai mungdan ni hta gaw shata 6 hta kalang hkamja lam jep ai lam (medical checkup) galaw ra ai lam chye lu ai. Anhte ni mung asak 30,40 jan wa sai hte gaw laning mi kalang daram bai jep ai lam galaw ging ga ai. Myu sha ni yawng ngwipyaw hkamja zet let nna rawt kaba sut su ai myu sha ni rai wa hkra shakut sa wa ga law.
kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn pap_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn