Sunday, 4 March 2012
Nawku Htung Hte Hpaji Hku Mu Lu Ai Mungkan (The Universe under the religious and secular)
Chyum Laika hta, Abraham Ura mare kaw nna pru hkawm mat wa ai aten gaw shaning 4000 hta njan shi nga ai. Abraham kaw nna Adam a prat du hkra shaning 2000 hta njan nga ai. Adam kaw nna mungkan hpan ai (byin wa ai) ten du hkra hpe hkrak nchye lu ai lam mu lu na ga ai. Dai majaw, Hkristan makam masham hku yu ai shaloi, ndai mungkan hta shinggyim masha nga pra hpang wa ai lam gaw shaning 6000 hta njan ai lam dan leng nga ai.
Hpan da ai labau hpe yu ai shaloi, K.K gaw ndai mungkan hte sumsing lamu, nhtoi hte hka (salu salat) ni hpe shawng hpan ai hpe mu lu nga ai. Raitim, Universe (ndai gang hkau planets) kata hta mungkan ga hta grau kaba ai, kaji ai Planet yawng sen lahkawng jan nga nga ai hpe ntsun shalawm da nga ai. Dai majaw, K.K a hpan da ai lam hpe shinggyim masha ni a bawnu machye machyang hte hkawn hkrang dep hkap ai daram hte shalat (create) galaw da ai lam dan leng nga ai. Dai majaw, nawku htung ngu ai gaw, shinggyim hpawng kata rau pra hpawng de lu na matu masha shagu hta nga ra ai kyang lailen hte myit su ai masa hpe gaw de ya ai hta lai, ndai mungkang planet a lam hpe tsun dang rang na lam nhku nga ai.
Nawku htung hku nna Mungkan ga hpe htai dan yu masai. Jan gaw mungkan hoe hkawm shinggrup nga ai, mungkan gaw hpyen hpyen pa pa rai nna nga ai ngu ai lam njaw ai hpe hpaji ninghkring ni law law tsun shadum tim nawku hpung gaw nhkap la masai. Grau nna Galileo gaw mungkan din ai lam tsun ai a majaw Nawku hpung ningbaw Bishop ni e sat kau hkrum sai. Kaja wa tengman ai hpe nhkam la lu ai gaw Hpung rai nga ai ngu yang nshut na zawn rai nga ai. Nawku hpung gaw mungkan ndai hpyen hpyen pa pa re ai, lamu sumsing gaw ntsa kaw ndi magap zawn ka-up nga ai ngu ai nteng nman ai myit sawn sumru lam sharin achyin ya masai re.
Hpungtang hpaji mu jut hku yu ai shaloi, ndai mungkan hta shinggyim masha ni nga ai shaning sen kahtap nga sai hpe sawk yu lu nga ai. Dai majaw, Hkristan makam a ningmu hte Hpungtang hpaji a sawk bram ai lapran langai ngai gaw shut na ang nga sai. Dai ni, hpaji ninghkring ni law law gaw, kaga planet langai ngai kaw asak hkrung ai hpan lama ma nga dam nhten? or ndai ganghkau kata kaw asak hkrung ai masha gaw anhte mungkan kaw nga ai ni sha gaw nrai nhten! ngu ai lam pru wa ra ai.
Dai majaw, kaga hpa lam raitim nawku htung hku nna chye lu ai lam hte mungkan hpaji hku mu lu ai lam ni gaw shai hkat nga sai. Karai Kasang hpe mu ai mung shai hkat nga sai. Ana ahkya hpe mu ai lam, tsa dan nat hpe mu ai lam, nkaja ai zinli hpe mu ai lam hte shinggyim masha amyu hpe mu ai du hkra shai hkat wa sai majaw, nawku hpung kaw nna mu mada hkam la ai lam ni gaw mungkan htum ai ten du hkra grin ngam nga lu na a ni? ngu ai gaw gasan kaba tai wa sai law...
Wednesday, 18 January 2012
Makam Masham Nawku Htung Ngu Ai Hpa Wa Ta? (What is Religion)?
Nawku htung ngu ai gaw, shinggyim masha a sak hkrung lam hta ahkyak ai daw ni hpe hparan dawdan let mahtai jaw ya lu na matu, htunghkring hta jung noi nna lam tam nga ai. Ru yak tsin yam (harsh) hte hpring ai ndai mungkan hta sak hkrung nga pra lu na lam, shinggyim wuhpawng hta ngwi ngawn ai hku shada kanawn mazum nga pra lu na ginjang (moral and social rules), machyi makaw ana ahkya hpe dang kau na hte nchye na lu ai asak sumri sumdan lam (overcome decease and mysteries life), si ai hpang hkrung nga lu na lam ni hpe du hkra myit shalawm da nga ai.
Nawku htung law law hta Sagya wa nga ai lam hpe hkam la ma ai. Dai wa gaw, asak hkrung lam ma hkra hpe hpajang kaman ai wa re ngu nna mung yin la da nga ma ai. Dai majaw, nawku htung shagu hta nawku dawjau hkungga nawng ai lam gaw, Sagya wa kaw nna tsawra matsan dum la nhtawm, ru yak nlang kaw na mung makawp maga la na lam hpyi nem ai rai nga ai. Dai Sagya wa gaw, masha a myit masin wenyi hpe mung simsa ngwi pyaw lam shabyin ya lu ai ngu hkam la ma ai.
Mayak tsin yam mungkan e sak hkrung nga pra lu na lam (Survival in a cruel environment)
Nlung prat (ancient time) hta sak hkrung lai wa sai ni gaw, galoi mung ngwi ai sak hkrung lam hpe nlu madu yu ma ai sha n ga, shingra tara hta machyu nna chyu sha nga pra ra ma ai. Dai prat ladaw hta nga pra ai ni yawng gaw, shingra tara a makawp maga ai hpe sha myit mada ra ma ai. Dai majaw, mungkan hta ring chying hpang ai Egutu (Egypt) mungdan gaw Jan hpara (Sun of god-Ra) chyu sha asak hkrung lu na lam hte, shinggyim mashs a ra mara lam yawng hpe Ra hpara chyu sha shaman ya lu ai ngu kam sham nna nawku masai. American Indian (Red Indian) ni mung hkai nu kaja na matu nga (fish) ni hpe nawng jau ai lam galaw chye ma ai. Masha gaw galoi mung mayak mahkak law law hte nga pra nga rai nna, dai lam ni kaw na lawt wa lu na matu kam sham ai lam hta jung noi chye ma ai. Ga shadawn: marang htu na matu, laru marang maw ru maw gang kaw na lawt kawt lu na matu zawn re ai hpe mung, makam masham hte kapyawn nna myit mada chye ma ai.
Machi makaw hte ana ahkya (Illness and disease)
Marai langai ngai ana ahkya zinli a majaw machyi makaw byin yang, mai tsai wa lu na matu tinang nawku ai makam masham lam de (or) kaga makam masham hpung de gayin du wa chye ma ai. Nawku htung law law wa akyu hpyi ai, tara shadik ai (meditation), hte ap nawng jaw jau ai htung (ritual) ni hpe hkan galaw chye ma ai. Machyi makaw lam gaw, galaw shut ai yu bak a majaw mung, nawku htung ara ni hpe tawt lai lale ai majaw mung byin wa chye nna, asak hpe sum kau na lam gin jang re ngu hkam la ai nawku htung law law nga nga ai.
Kyang lailen hte kanawn mazum lam (Moral and social rules)
Shinggyim wuhpawng ngu ai gaw, simsa nna ngwi pyaw nga na ahkyak nga ai. Nawku htung law law hta shinggyim wuhpawng kata kaning rai nna jaw hkrak ai hku sak hkrung nga pra ra ai lam hpe sharin achyin lam madun ya nga ma ai. Gara hku bu hpun ra ai, baw kara hpe gara hku tawn ra ai, baw hpe magap ra ai, ngu ai hte gara hku malu masha hpe sha ra ai lam ni sharin ya nga ai. Nawku htung a shrin lam madun ai hpe hkan sa ai hku nna sha, shinggyim wuhpawng hpe hkungga la ra hte sak hkrung nga pra lu ai ngu hkam la ma ai. Nkau nawku htung ni hta gaw, myit masin a ngwi pyaw simsa lam hpe mung, sut gan lu lawm lam ni hpe mung, nawku htung a sharin matsun ai hku hkan yang lu la ai ngu kam ma ai. Nawku htung a matsun ai tara ni hpe hkan sa yang, hkye hkrang la ai de du wa lu ai sha n ga, si ai hpang mung naw hkrung nga lu ai hte, tsaw dik htum ai asak nga pra myit mada shara de du wa lu ai lam hkam la kam sham ma ai.
Asak sumri sumdan lam (Mysteries of life)
Shangai wa ai lam, sak hkrung ai lam hte si mat ai lam ni gaw htai shaleng dan yak ai sumri sumdan lam (mysteries) ni rai nga ai. Masha law law wa, anhte a myi hte mu lu, na hte mung na lu ai hta jan nna, lama ma naw nga ai lam hpe hkam la da ma ai. Myi hte nmu lu, na hte nna lu ai hpe, makam masham hku nna wenyi hte ahtawk hkam sha lu ai nga ma ai. Ndai zawn re ai yak la ai sumru sumrawn sumri sumdan lam (mysteries) ni hpe nawku makam masham hkan ai ni hku nna mahtai jaw lu ai nga ma ai. Ndai lam gaw, sak hkrung lam ngu ai hpe simsa shim lum shangun ai de woi wa ai lam mung rai nga ai. Karai lam hta nhkan ai (atheists, agnostics, freethinkers) ni mung, nawku htung lu ma ai. Shanhte a nawku htung gaw, (science, logic or measurable facts) ni hta npawt jung nga ai.
Si ai hpang na sak hkrung lam (life after death)
Asak naw kaji ai ni, si ai lam hpe hkrit chye ma ai. Raitim, asak kung kaba sai ni gaw, ndai mungkan e nga lu na nhtoi ladaw hpe maram lu masai. Nawku htung hpe mada dat yang, si mat ai hpang hkrung nga lu na lam kajai nga ma ai. Dai majaw, nawku htung hta shanglawm yang chyu sha si ai hpang na lam hpe myit mada na lam ang nga ai. Sak kung ai ten ladaw du wa magang, akyu hpyi ai, nawku daw jau ai, hpung hte seng ai lam ni hta shamu shamawt shang lawm alu bang akyu tam ai lam ni grau galaw wa ma ai. Dai lam ni yawng gaw, si ai hpang byin wa na mahtai hpe myit mada nna hkan nang ai ni rai ma ai. Nawku htung nkau mi hta, si ai hpang bai hkrung nga lu na matu gaw bai paw bai pra ai gun paw (reincarnation), sumsing mungdan e ning ngai nga lu na (or) nga rai de du na lam (heaven or hell) langai ngai de du wa na (or) mungkan nnan langai ngai hta bai pra lu na re ngu nna kam sham ma ai rai.
Monday, 16 January 2012
Makam Masham Nbung Ai Hpa Hpe Tsun Ai Ta?
Nawku makam htung lai nbung jang yak ai nga tsun chye ma ai. Makam masham hte sak hkrung ai ngu ai gaw, dai makam htung a sharin achyin ya ai sumtang hta shamyet nna sak hkrung ai lam rai nga ai. Dai majaw, nawku htung makam nbung jang sak hkrung lai ladat nbung nna shinggyim wuhpung wuhpawng hpe mung garan ginhka nna mu chye ma ai. Nawku htung nnga ai (atheist) ni a sak hkrung lam chyawm gaw makam masham hku nrai, shinggyim nga pra lai (human ethical behavior) hta maju jung nga ma ai. Makam masham lu ai ni mung, hpang jahtum dai human ethical behavior hta sha bai gayin du wa nga ma ai.
Hpa majaw nga yang, nawku htung shagu a sharin achyin ai lam law law gaw, shinggyim masha a kyang lai myit jasat moral hpe shading sharai na nyan nga ai. Dai majaw, makam masham ngu ai gaw absolutely morality re mung nga ma ai. Ga shadawn: Hkristan tai ai hta, tsa chyaru, nang hpam lu sha, kin sha la sha ga hte nse nsa nlawm ai hku sak hkrung na sharin ya nga ai. Dai lam gaw, moral ngu ai kyang lai gram ya ai lam rai nga ai. Dai majaw, gara makam masham hpan gaw kaning re ai kyang lai len hpe ra sharawng nna, gara ni hpe gaw nra sharawng ai kun, nawku htung shagu hpe sharin hka ja yu ra na ang nga ai.
Nkau makam masham ni gaw, shinggyim sak hkrung lam gaw, Karai wa kaw nna byin shangun mayu ai lam ni hpe myihtoi, kasa, hkinjawng, hpung up sara ni hku nna tsun htinglen ya nna, shanhte a ga madat ai gaw K.K a ga madat ai lam re ngu hkam la ma ai. Dai majaw, gara nawku htung hta raitim, nawku htung hpe woi awn ai ningbaw ningla ni a ga gaw Karai a ga tai wa sai. De a majaw, nawku htung hpe woi awn ai ni gaw, Karai hte pu sin gindun ai ni zawn byin nga ai. Shinggyim masha kaga ni hte lak lai ai hku mu mada wa ma ai. Raitim, dai amu ni gaw, Karai wa ap ya ai bungli nrai; hpaji machye machyang madang hte myit jasat (academic and moral) hta bai npawt nga ai. Hpaji madang tsaw jang, galaw na magam bungli mung grau nga ai. Lam mi hku tsun ga nga yang, hpaji gaw Karai hte matut nga ai. Hpaji chye ai ni a sat lawat gaw Karai a ra sharawng ai ngu ai shinggyim sak hkrung lam hpe lu la na loi nga ai. Dai ni na prat hta, hpung woi sara (or) nawku htung hpe woi awn ai ni gaw, hpaji madang tsaw tsaw sharin awng da ai ni rai ra nga ai. UK mungdan hta hpung magam gun na matu nlaw htum M.Div - Master of Divinity madang sharin awng da yang chyu sha tara shang ai sara mai tai nga ai. De a lachyum gaw, intellectual madnag hpe ginhka ai lam rai nga ai.
Gara nawku htung hta mung, Karai wa nan nsen shapraw ndau nna tsun shadum shading sharai ai lam nmu lu ai. Nkau mi tsun ai gaw, K.K nan tsun sharin shaga ai lam gaw shingra tara Nature hku mu lu ai nga ma ai. Raitim, ndai lam yawng gaw htai la ai, yau la ai hte sawn shachyaw nna kam sham da ai lam sha rai na ang ai. 2010 ning a Belgium reports hta, laning mi laman ndai mungkan e shingra tara a jahten sharun ai 373 lang rai nna masha 296,000 si lawm sai nga ai. 1975-1999 laman shaning shagu shingra tara a majaw jahten sharun ai 300 lang byin nna, 2000-2010 laman laning mi 400 lang byin ai ngu matsing zumhting da ma ai. Ndai matsing pa hta yu ai shaloi, K.K gaw, ndai mungkan a hpyen ngu masat ging nga ai. Dai majaw, K.K gaw shingra tara hku nna shinggyim masha hpe sharin shaga ai ngu yau la, yin la na lam nmai byin nga ai.
Gara nawku htung hta mung, Karai wa nan nsen shapraw ndau nna tsun shadum shading sharai ai lam nmu lu ai. Nkau mi tsun ai gaw, K.K nan tsun sharin shaga ai lam gaw shingra tara Nature hku mu lu ai nga ma ai. Raitim, ndai lam yawng gaw htai la ai, yau la ai hte sawn shachyaw nna kam sham da ai lam sha rai na ang ai. 2010 ning a Belgium reports hta, laning mi laman ndai mungkan e shingra tara a jahten sharun ai 373 lang rai nna masha 296,000 si lawm sai nga ai. 1975-1999 laman shaning shagu shingra tara a majaw jahten sharun ai 300 lang byin nna, 2000-2010 laman laning mi 400 lang byin ai ngu matsing zumhting da ma ai. Ndai matsing pa hta yu ai shaloi, K.K gaw, ndai mungkan a hpyen ngu masat ging nga ai. Dai majaw, K.K gaw shingra tara hku nna shinggyim masha hpe sharin shaga ai ngu yau la, yin la na lam nmai byin nga ai.
Raitim, tsa ban 21 de du shang wa nga sai ndai mungkan shinggyim wuhpawng gaw, makam masham nbung ai ni shada da rau hpawng de lu na lam rai nga ai. Amyu, makam, hpaji, nbung ai ni shada da rau hpawng de nga lu na sak hkrung lam rai nga ai. Hpyen wa hte rau dung nga lu na gin jang pru wa ra ai. Dai lam gaw, makam masham a sharin shaga ai lam nrai, shinggyim masha (humanity) ngu ai hpe Democracy hta shamyet nna lachyum htai ai lam rai nga ai law.....
Tuesday, 15 November 2011
Rawt Malan Nwoi Galaw Ai Majaw Sat Hkrum Ai Yesu
Chyum Laika gaw, Yesu jen sat hkrum ai hpe “Yuda ni a hkawhkam” ngu ai ga a majaw re nga ai. Dai majaw, Ju hkrai re ai janmau shagup, maw hkyeng nsam nba lawai shangun di nna, shi a wudang ntsa kaw mung “Yuda ni ahkawhkam” ngu bai ka shakap da masai.
Dai lam byin wa hkra Yuda ningbaw ni tte Yeruslem shawa masha ni, Yesu a sape ni lajang dat sai. Shangai wa ai ten hta, Hpaji rawng ai ni gaw Yeruslem de sa du nna shangai wa ai ma a lam sa sagawn ma ai. Raitim, chyum laika (grau nna Mahte laika) gaw Yesu hpe Bethlehem ngu ai Davi a mare kaw she shangai ai lam gawn da nga ai. Hpaji rawng ai ni shut mat ai kun chyum laika ka ai ni shading la ai kun? Bethlehem gaw Davi a Buga rai nga ai majaw, Yesu shangai ai ten kaw nna Yuda ni a ningbaw tai wa na hte Davi hkawhkam a tingnyang hta dung nna Yuda amyu hpe shalawt la na re nga nna chyum laika gaw gawn dan taw nga ai. Lama na Yesu gaw Karai Kasang a kasha re ai teng yang, Davi a aru arat hku gawn dan ra na nrai nga ai. Ra mung nra ai. Dai majaw, Yesu hpe Yuda amyu ni a ningbaw rawt malan ningbaw n galaw ya ai mara hte je yang kau sai ngu ai hpe lawu na sak se nkau mi hku mu lu nga ai.
1. Roma du Pontius Pilate gaw Yesu hpe san jep yu nna, si na mara nmu wu ai majaw shawa masha ni hpe dawdan shangun sai (Marku 15:6-16). Dai aten hta, Yuda hpung ningbaw ni hte Yeruslem shawa masha ni gaw,“Barabbas hpe madaw dat nna Yesu hpe jen sat kau u” nga marawn ma ai (Marku 15:11 Mahte 27:15-31; Luka 23:13-25; Yawhan 18:38-19:16). Yesu hte galai la mayu ai Barabbas gaw kadai wa ta? Marku 15:7 hta lagut, damya galaw nna masha sat ai wa, mungdan hpe nru nra shabyin ai wa re nga ai. Roma hpe gumlang ai rawt malan amu hta tsap ai wa rai nga ai. Yuda ni gaw, Yesu hpe Meshia arawng aya jaw sai. Roma hpe woi gumlang nhtawm Karai Kasang a amyu (Yuda) ni uphkang ai Davi a hkawhkam hkringhtawng kaw na Yesu gaw Yuda amyu hpe shalawt la na ala mada yu ma timung, dai hku n galaw ai majaw Barabbas hte galai kau sai. Barabbas woi galaw ai mahtang madi shadaw na lam Hkinjawng ni Yuda hpung ningbaw ni kawn hkawt madi shadaw ma ai. Yesu chyawm gaw galoi mung ngai Meshia rai nngai ngu ntsun ai, “Masha Kasha, Son of Man” rai nngai nga ai. Meshia ngu ai gaw Hpyen gasat nna Davi a hkaw bai madu la woi na Karai Kasang a masha rai nhtawm, Yuda amyu ting hpe woi shalawt la na wa re ngu myihtoi ga hte maren hkam la da ma ai re.
2. Yesu hpe shanglawt amu lawan woi galaw na matu shi a sape Yuda Iscarut mung myit ndawt nga ai. Dai majaw, Iscarut gaw Yesu hpe dut kau ai wa tai nna, chyum laika hta Yubak amu galaw ai wa tai wa sai. Raitim, Iscarut gaw, shi myit ai hku nbyin wa ai majaw, yawn hkyen kaba hte sumri hta mahtang dau si mat nu ai.
3. Hpang jahtum shana ngu na Geseman sun kaw akyu hpyi nga yang, Yuda Hpung ningbaw ni hte Roma hpyen la ni Yesu hpe sa rim ai shaloi, Sape langai mi shi a nhtu shaw la nna Roma hpyen la a Na hpe kahtam di kau let hkap htim gasat ai lam chyum laika kaw mu lu ai. Yesu gaw, shi a sape hpe mahtang daru kau nna Na hpe bai shakap ya sai. De a majaw, sape ni gaw Yesu hpe hprawng kau da ma ai. Sape ni Yesu hpang hkan ai gaw, Karai Kasang a Sasana amu galaw ai hpung shingkang hta nrai, Yesu a hpaji hte hpring ai sat lawat, hkaw tsun sharin ai ga ni a majaw, Meshia mahkoi rai kun, amyu ting hpe woi shalawt na wa rai kun nga nna Yesu a hpang hkan ai ni she rai ma ai. Raitim, dai lam yawng hkra myit mada da ai hte kaga ga byin mat sai.
4. Yesu shi nan mung, sape ni marai (12) hpe sha san nna Yuda amyu (12) a gawng malai tai ai hku rawt malan ladat hte hpang ai sasana rai lu ai. Raitim, sasana galaw ai na wa magang Yesu a yaw shada ai Roma gumlang masing gaw hpyen hku nrai, hpaji rawng ai sak hkrung lam hte awngdang lawt wa na hpaji ga hpe shi hkaw tsun mat wa sai. Dai majaw, matsan dum hkat na mungga (Mahte 5) hpe bum ntsa na tara hkaw ga hku yawng a shawng e hkaw dan lai wa sai.
5. Yesu a sasana galaw ai ten law law wa Galile Ginwang hte nam kahtawng ni hkan rai nga lu ai. Dai lam yawng mung rawt malan amu gaw Palistina (or) mungdan a dingdung maga kaw nna shawng hpang hpang re ai labau lu nga ma ai. Yesruslem zawn re ai mare kaba du yang shi a hkaw tsun lam tang du na nre hpe mung shi chye da wu ai. Dai majaw, hpang jahtum hku nna dawdan ai gaw, asak hpe n lahpawt ai Yeruslem hpe shang hkaw wu ai. Raitim, shi a sasana n awng dang ai sha n ga, sat kau ai hkrum nu ai.
Myihtoi ni a ga hte maren nga yang, Meshia ngu ai wa gaw dinghpring ai masha ni ngwi ngwi pyaw pyaw rai nga lu na hkawhkam mungdan woi de na wa rai nga ai. Dai gaw, Yuda ni hpe shalawt la ai teng teng rai nga ai.
Yuda masha law law wa (grau nna Galile ginwang masha ni) gaw Yesu hta myihtoi ni tsun da ai ga dik wa sam sai kun, nga ma ai. Dai majaw, anhte ala nga ai Meshia du ra ai nga ma ai. Ndai hku kam wa ai masha grau grau law wa sai. Hkalup sara Yawhan mung Meshia gaw du magang ra ai, nga hkaw hkawm nga ai ten hte ang nga ai.
Yuda masha ni gaw Esaia 53 kaw na myihtoi ga hta la kap nna sawn la ai lam sha rai nga ai. Yesu hpe Meshia (Davi hkawhkam a aru arat) ngu nna mu ai shaloi, Meshia gaw majan woi dang nna hkawhkam mungdan gaw de na lam rai nga ai. Dai lam gaw, Roma hpe gumlang ai rawt malan woi galaw na rai nna, Roma ni hpe mungdan kaw na gawt shapraw kau na lam rai nga ai.
Ginchyum dat nna yu ai shaloi, Roma ni ndai lam chye ma ai. Dai majaw, kadai wa rawt malan wa ai, kadai wa gara hku galaw na ngu ai lam hpe myi n grip hkra yu nga ma ai. Yuda amyu ni hta rawt malan lam gaw Palistina mungdan kaw na shawng hpang hpang rai ma ai hpe mung Roma ni chye ma ai.
Yesu a sasana hpang wa ai shaloi, shi a hkum hpe Meshia ngu galoi ntsun nga ai. Shi tsun ai gaw “masha kasha” (Son of Man) rai nngai nga ai. Meshia ngu ai ga hpe lang jang tsang ra ai hpe Yesu chye na da wu ai. Raitim, shawa masha ni gaw Yesu hpe Meshia re ngu nna shawu nga ma ai. Dai majaw, Meshia du sai (rawt malan ningbaw paw pru sai) nga marawn nga ma ai. Ga shadawn: Mahte 16:20 hta, sape ni hpe Hkristu ngu ntsun na matu ginhtim da nga ai. (Hkristu ngu ai ga gaw Meshia ngu ai lachyum sha rai nga ai).
Raitim, Yesu a shamai shatsai ai, sharin achyin ai hte hpaji rawng ai kumla myu myu a majaw, shawa masha ni gaw Meshia re nga ja ja tsun wa masai. Masha wunawng wuwa mung shi a hpang e hkan nang wa sai. Grau nna Yeruslem mare kaba de shalai wa ai poi sa ai hta, mung masha lan lak hkan nang ai, hkap tau ai lam gaw Meshia du sai ngu ai shiga a majaw rai nga ai.
Luka 19:11, hku yu yang, masha law law wa myithtoi ni tsun da ai Karai Kasang a mungdan gaw du wa na sai nhten nga hkan nang bu nga ma ai. Ndai ten hta Yuda shawa masha ni Yesu a ntsa hkam la ai a tsaw dik madang de du wa sai.
Yeruslem de Shi du shang wa ai hpang, hkum hkrang lagaw lata hte hpawn ja ja pawt ai mabyin Yeruslem nawku jawng kaw byin pru wa sai. Makam masham hpung nkau mi gaw, mung shawa hpe kasu gabrawng byin wa hkra galaw hpang sai rai kun nga sawn nga ma ai. Nkau mi gaw Karai Kasang a ra sharawng ai hpe shadan shadawng nga ai kun ngu mung myit nga ma ai. Raitim, chyum laika hku yu yang, Shi a hpang jahtum nhtoi du wa sai hpe madun nga ai hku hkai da nga ai.
Hkraitan ni law law wa Yesu a si hkam ra ai lam gaw Yuda ni a majaw re ngu mara rim dan masai. Raitim, chyum laika nkau ni hta Yuda ningbaw ni gaw Yesu hpe hpung ningbaw tai wa na makran nga ma ai. “Hkinjawng agyi ni hte laika ka ai sara ni, dai na ma yang, shi hpe sat kau na lam tam ma ai: kaning rai nme law, mung masha ni nlang shi a sharin shaga ai lam hpe mau mahka nga ai majaw, shanhte gaw shi hpe hkrit da mu ai” Marku 11:18.
Tuesday, 18 October 2011
Makam (Faith)
The process of non-thinking is faith
Root of all evil comes from the wrong faith
Not to think
Not to doubt
Not to prove....is... FAITH
Shawng hpang htauli htaula n myit yu ai amu hpe makam masham nga ma ai.
N kaja ai lam ma hkra gaw dai zawn htau li htau la n myit ai makam masham a sak hkrung lam re.
Myit jasat yu ai lam nnga..
Myit mu myit hkut ai hku hkam la..
Sawn dingdaw yu ngu nnga ai hpe makam nga ma ai.
Dai majaw...Makam masham ngu ai gaw garai nmu yu ai arai hpe myit mu myit hkut ai hpe ngu ai rai nga ai nga nna Chyum laika hta ka da nga ai.
Wednesday, 14 September 2011
Hka Tsaw Yang Wawn Tsaw
Kaning re ai Hka li (sanghpaw) mi daw yang daw, hka hpawng (wawn) mi shachyaw yang shachyaw; hka ntsa e waw ai baw yawng gaw hka a tsaw nem hta hkan nna tsawt hkawm nga ra ai nrai ni. Dai hte maren, kaning re ai mung masa ladat mi shaw yang shaw, makam masham kri hpung tang de mi ganaw yang ganaw, hkam la na masha ni a hkan nang lu ai atsam hte chye na lu ai madang hta madung nga ai. Ga shadawn: asak 4 ning re ai ma hpe lu sha kanang na lu nta? ngu san yang, shat gawk na (or) refrigerator na lu ai nga htai na re. Asak 7-8 ning re ai ma hpe bai san yang Super market na, gat na lu ai nga na re. Dai zawn re ai ma kaji ni hpe, dai ning gaw lamu marang n kaja ai majaw lu sha yak na re ngu yang shanhte chye na na kun?
Mung masa hku yu ai shaloi, matsan nga ai mungdan ni gaw mung masa nhkrak ai majaw re nga na re. Matsan ai majaw mung masa nhkrak ai ngu yang kadai mung nhkap la na nhten? Dai majaw, Wunpawng ginra hta mung masa nhkrak ai majaw amyu sha ni matsan jam jau nga ai ngu hkam la na sha rai nga ai. Mung masha ni matsan ai majaw mung masa nhkrak ai nguyang kadai hkam la lu na nre. Raitim, mung masa gaw mung masha ni a nga sat nga sa chye chyang madang hta hkan nna shamu nga ai re. Dai majaw, mung masha ni yak jang mung masa mung yak na re. Mung masha ni matsan jang asuya galaw ai ni mung matsan na re. Asuya magam galaw ai ni matsan jang tara mung nnga na re. Mung masha ni nchye nkaw byin yang asuya tai ai ni mung laklai na nrai. Dai majaw, mung masa n kaja ai majaw mungdan npyaw ai ngu ai gaw asak 4-8 ning lapran na ma ni chye na ai malu masha lu la ai shara madung hpe nmu lu ai zawn sha rai nga ai.
Makam masham mung dai hte maren sha rai nga ai. Gara makam masham mi hkan yang hkan, lawt lu lam (sh) hkye hkrang la lam hpe tam ai sha rai na re. Ga ntsa e lwi ai hka shi hka nu kade law tim panglai de sha zup ai zawn, nawku makam masham hpan kade law tim dinghpring lam hte lawt lu na lam de sha pan dung hkrum nga ai. Tengman lam ngu ai mung gara makam masham hpung a myi hku yu yu, hpraw chyang hpe mu ai zawn yu garan na yak nga ai. Ding hpring ai hte n ding n hpring ai hpe garan kau mai ai nrai, n gup aga hte tsun sha loi nga ai. Ndai mungkan gaw kaja ai hte n kaja ai, hpraw ai hte chyang ai, ningsin hte ninghtoi ngu nna sha nmai mu nga ai. Na chying wa shuk shak la ai components or diversity rai nga ai. Dai majaw, makam masham lam hku tam ai dinghpring lam, tengman lam ni gaw galoi mung ndai mungkan hta dik wa lu na lam mi nnga ai. Kasa pawlu jau jau tsun sai, Roma laika kaw ndai mungkan e dinghpring ai masha langai mi mung nnga ai, nga ai. Dai majaw makam masham gaw Hkali bu nga ai wa hpe hpun lum kahtet gawm mi jaw nna machyi shamai ai hte sha bung nga ai. Karai Kasang ra ai lam hpe chye ai sara ni a majaw shinggyim masha shada da ningdang kalang byin nga ai. Islam ni a Karai Kasang, HKristan ni a Karai Kasang, Hindu ni a Karai hte Budha shai ai nga ai majaw ga li ga law byin nga ai. Madung hte ningnan ni a Karai Kasang shai ai majaw rau nmai nawku nga ai. Kaja wa Karai shai ai nrai, woi awn ai ni a chye na ai lam shai ai sha rai nga ai. Dai majaw, makam masham gaw hpung ningbaw ningla tai ai ni a professional hta madung nga sai. Kade daram chye shanyam a ta? kade daram myit gang ya lu a ta? kade daram kahkyin gumdin lu a ta? ngu ai hta hkan nga ai. Dai majaw, mare kaba hkan na hpung hte kahtawng ningchyawng hkan na hpung woi ladat shai ra mat ai. Matsan ai mungdan hte sut su galu kaba sai mungdan ni a hpung woi ladat shai nga ai. Sinna ni woi awn nga ai ladat hku anhte a ginra hte htuk manu na nrai. Anhte a lai ladat hte galu kaba sai ginra hkan jai lang mai na nrai.
Ndai lam ni yawng gaw, hkam la ai ni a chye na ai madang hta hkan nna sha mai woi awn ai ngu ai lam rai nga ai. Karai hpe chye na lu na matu nkau mi htunghkring hku, n kau mi myths hku, n kau mi philosophy hku rai nna shai nga ai. Myths hte htung hkring hku chye na la lu ai Karai gaw supernatural de gayin du wa nna shingran ai, sawn nawn ai, shadu ai hte kraw e pru wa ai lam ma hkra hte matut nga ai. Dai majaw, Karai hpe tam ai lam hta lachyum byan dan nlu ai nam chyim hte gayau gaya ulu galwi nga ai majaw, kaga ni a mu mada hkam la ai lam hpe hkap la ya na lam yak nga ai. dai majaw, fundamentalist ngu ai de gayin du wa nna asak du baw sum hkam hkra dai hpe makawp maga nga ma ai.
Dai majaw, shinggyim masha ni a chye na hkawn hkrang ai lam n bung jang tengman ai lam mung, Karai mung, dinghpring ai lam mung nbung ai majaw hpyen zawn kanawn ra nga ai. Isalam ni hku nna kaga nawku htung hpe nsawn ai zawn hkristan ni hku nna mung sasana galaw ra ai hku sha mu nga ai. Dai rai yang, pluralistic society ngu ai kaw tengman lam gaw gara hku tam sana law? Hpang jahtum nawku htung hku nrai, civil society (law or code) hku sha tengman ai lam hpe hparan daw dan ra wa na rai nga ai. Dai majaw, galu kaba sai mungdan ni hta makam masham ningja yawm mat nna, makam masham hpung ni gaw celebrity shangwi shapyaw ai hpung (e.g Hillsong) zawn re ai de gale du wa sai. Ndai masa hku nna mare kaba e de da ai nawku hpung gaw (singsong service) shangwi shapyaw ai de myi man yawng nga sai law....
Thursday, 24 March 2011
Kabu Gara Shiga (Good News) hte Sakhkrung Lam
Kabu Gara Shiga Good News (or) Gospel ngu ai hpe daw lahkawng hku mu lu ai. 1) Someone could have relationship with God (Karai Kasang hte htinglu htinglai ai lam) 2) Karai Kasang hte htinglu htinglai lu ai gaw Shi jaw ya ai kumhpaw kumhpa san san sha re, ngu ai Kasa Pawlu a shaleng dan ai lam a ntsa hta mu lu nga ai. Raitim, Yu da makam ningmu hku nna gaw, Karai Kasang a tara (or) nature laws hpe hkan ai lam hta lai kaga Kabu Gara na lam mi nnga ai. Dai majaw, nawku htunghkring gaw Wenyi sak hkrung lam hpe nhti nhtang di nna social system hta challenge galaw ai re ngu mu mada shangun mi ai. Grau nna gaw, Kasa ni a ten hta, mayam hpe masha hku n masat ai, Yesu a prat du hkra Num hte Ma ni hpe jahpan nbang ai, Egutu mung e Hebre amyu shadang sha yawng hpe sat ai genocide (or) race murder hpe galaw ai Egyp masha ni gaw, Karai Kasang kachyi mung nra ai amyu ni re, ngu ai labau ni gaw sakse rai nga ai. Raitim, Karai masa hku mu shangun mi ai gaw, amyu shagu hte tu matu hkrung mahkrung gaw, Shi a ahkaw ahkang a npu e grin nga ai lam mu lu ai.
American Hkalup hpung hta 1845 e, Southern hte Northern nga nna daw lahkawng garan mat ra ai gaw Mayam shalawt na hte mung seng nga malu ai. Dai sha nrai, Hkristan hpung ngu ai hta denominational hte seng nna dang rang hkat ai, jahpoi ahpyak hkat ai hte shingjawng hkat ai lam ma hkra gaw Karai Kasang a amu rai ni? ngu myit yu ra wa nga ai.
Bishop Spong (Newwark, USA) gaw 'a terrible text' ngu ai chyum laika a hkrit shangun ai, mau shangun ai, sat shangun ai, lawt shangun ai, dang shangun ai hte sum shangun ai lam ma hkra hpe Karai Kasang lajang ai lam re nga nna, Karai Kasang hte hku hkau ai masha nkau mi gaw nhku hkau ai law law a ntsa sara galaw ai lam re nga nna htawng madun dan nga ai nga nna mau ai ga tsun nga ai. Dai hte maren, Chyum Laika sharin la ai ni gaw n sharin la ai ni hpe shadum jahprang let shanthe a ntsa kaw nga nga ma ai. Hkaw tsun dan let up mung up hkang nga ai. Tinang nan nlu hkan tim masha kaga wa hpe hkan shangun nga ai. Tinang ndang di tim kaga wa hpe galaw na shadut nga ai.
Pilat wa ta kashin kaw nhtawm Yesu hpe ap kau ai amu shi hta mara nlu sai hku Chyum masa gaw mu la shangun nga mi ai. Dai hku galaw ai hpe Karai Kasang hkap la ai nga yang, masha sat ai ni, mara shut ai ni lata kade lang mung mai kashin kau nga ai.
Karai Kasang gaw Hkristan nrai tim, Hkristan tai yang sha lawt lu na, hkye hkrang la hkrum na ngu ai gaw mau hpa wa rai nga ai. Nawku htung gaw Karai hpe shatai nna shinggyim hpawng gaw de ai lam hta lai kaga alak mi jan nna mu lu na yak nga ai. E.g Ga Shaka dingsa prat hta, Karai Kasang gaw tsaw htum grau htum ai wa, chye chyang htum ai wa ngu hkap la lu yang; Karai Kasang hpe kam sham ai hpung ni a sak hkrung lam gaw, tsaw ai de du ai sat lawat, grau ai hpe madu ai lailen ni hpe mu lu na ga ai. Yesu a prat du yang mung, nlung salum hpe shaw kau nna kya ai salum galai kau na lam, hpaji rawng na lam, hkam sharang na lam hte tsawra na lam hta kaga hpa mung nmu lu na ga ai. Dai gaw shinggyim wuhpawng a matu ahkyak nga ai. Dai majaw, shinggyim masha gaw "never be a human until they love God" Yesu gaw, "you may be not a human until you love your neighbour and enermy" rai nga lu ai. Htingbu wa hpe tinang a hkum hte maren pyi nlu tsawra ai wa kaning rai masha ngu na? hpyen wa hpe pyi ntsaw ra lu yang, kaning rai masha ngu na? gam jaw gam ya myit pyi nrawng ai ni kaning rai masha ngu na? tinang a nta masha hpe pyi nkau da lu yang kaning rai kaga wa kaw hkan nang lu na? tinang a asak hpe pyi lahpawt dum ai ni kaning rai kaga wa a matu arawng la hpa galaw lu na ngu ai gaw Yesu a sharin achyin ai lam rai nga ai. Dai gaw Kabu Gara Shiga bai tai wa sai.. Ginchyum nna yu yang, Chyum Laika gaw hpa wa rai nga a hka? ngu myit yu mai nga ai.
Raitim, kaning rai dai lam ni hpe dai ni na nawku hpung ni chye na na ma? sara ni gaw kam sham na she sharin ya ai gaw...hkan galaw na hku mi ntsun ai gaw...kaga wa hpe Yesu a lam tsun dan na she shadut hkrum ga ai mi....sak hkrung lam hte tatut woi awn chye na mi n sharin ya ai gaw....kaba ai ni hpe hkungga chye na hte shinggyim lailen hta kunghpan na matu she nawku hpung gaw sharin achyin nga ai mi...dai majaw, nawku hpung gaw 'civilise' shinggyim sak hkrung lam hpe shachyen ya nga ai....nawku jawng e lagu ai amu byin na nrai. Kam ging ai htingnu rai wa na sha rai nga ai. Dai kaw magam gun ai ni mung, kam ging ai ni grau nna chyoi pra ai ni ngu pyi sawn nawn lu na ga ai.
Shaman chyeju mung lamu de na marang zawn (or) tsan kaw na nbung zawn du wa ai hpe she anhte ni kam nga ga ai. Gyin shalat, galaw shakut nna lu ai baw gaw Karai Kasang jaw ya ai ngu nmu lu ga ai. Dai majaw, majoi lu ai arai hpe lang mayu ai, majoi gam ya ai hpe ra ai, a laga lu ai hpe gyam ai amyu ni she rai taw nga ga ai. Lam mi hku yu yang, dai gaw gaya kahpa amu rai nga ai. E.g Wunpawng sha ni computer chye lang wa saga ai. Solfware ni ra ga ai, virus sat na ra ga ai, majoi lu mai ai website ni gaw akyu jaw nga ai. Raitim, dai gaw, anhte a galu kaba lam hpe gyit da ya lu nga ai.
Dai ni na ten hta, Hkristan ngu tsun dat ai hte Shan Chyang (African), Asha masha (Asian), matsan ai ni (middle class) hku mungkan gaw chye na nga ai. Lai wa sai 18th century a shawng de dai hku nrai. Hkristan gaw shan hpraw masha, sut su ai hte du ni a nawku htung rai nga ai. Dai majaw, matsan ai ni, hpaji nchye nna anya ai ni gaw dai nawku jawng de ndu lu nga ai. Hkristan ni e matsan dum na, hte up hkang na lam sha rai nga ai. Raitim, dai ni na prat hta HKristan gaw anhte zawn re ai amyu ni, African masha ni hte matsan ai ni a matu hkik hkam ai nawku htung rai dam nga na sai...
Sunday, 16 January 2011
Karai Hpe Masha e Tam, Masha hpe Karai e Gram (God Created Man or Man made God?)
Chyum Laika hku yu yang, Karai Kasang gaw shinggyim masha hte nga yawng dang hta hpe hpan hpajang da sai lam sakse hkam nga ai. Chyum Laika gara hku byin wa ai lam hpe bai gawn yu yang, Hebre amyu a kaji kawa Abraham a aru arat kaw nna hpang nhtawm, Adam hte shi a shawng na lam ni hpe mung, Jinghpaw mau mwi hkai ai zawn hkai shalawm da nga ma ai.
Wednesday, 12 January 2011
Spirituality: Heavenly or Earthly (Wenyi Magam: Sumsing hte seng a ni (or) Dinghta bungli hta reng a ni)
Daw 1
Wenyi ngu ai ga gaw myi hte nmu lu nna jum magra mung nmai tim shinggyim hkum hkrang hte matut nga ra ai lam langai mi re nga nna Greek ga hku 'psyche' the soul or spirit ngu tsun ma ai. Hebre ni myit sawn shapraw da ai hku nga yang, soul gaw hkum hkrang nre, raitim soul nlawm yang asak nmai hkrung ai.
Sunday, 19 December 2010
Blessed are those who are persecuted for righteousness' sake first theirs is the kingdom of God
Ding man ai lam majaw, zingri zingrat hkrum ai ni gaw, a lu ma ai; kaning rai nme law, sumsing lamu a mungdan, shanhte a mungdan rai nga ma lu ai (Mahte 5:10).
Dingman lam hpe galaw nna mara jeyang hkrum ai ni galoi myit malai nlu ma ai. Hpa majaw ta?
Mordecahi Vanunu tsun ai, "I decided from the beginning that they could have my body in prison but my spirit, mind, brain I would keep free, under my control." Nye a hkum hkrang hpe htawng kaw sharen da tim nye a wenyi, myit masin myit mang lam ni gaw ngai naw up hkang da nngai, nga ai. Daniel Ellsberg 1971, Agee 1977 hte Richard Welch 1975 ni gaw dingman lam a majaw bawng dung sharen hkrum nna asak jaw kau masai. Ndai hku galaw ai a marang e, Freedom of expression grau grau nna ndai mungkan hta galu kaba wa sai.
Dai ning 2010 ning hta raitim, Jullian Assange gaw mung masha lan lak mung masa du ni a masu hkalem sha nga ai kaw na lawt na hte tengman ai asuya ndai mungkan e nga wa na lam, shada arim hkat ai ladat hte sat lawat ni yawm lu ai daram yawm wa uga, US shim shiga ni hpe shabra ya nga ai majaw, US mung masa du ni hte myu tsaw la ni gaw Assange hpe maya sha kau na daram pawt pu nga masai.
Kade nna yang, US a lata de Assange du mat nna prat hpe jaw kau ra ai de pyi mai du wa ai lam shiga lawk ni kaw nna kabun bawk hte nga ma ai. Lama rai nna, Assange ndai lam galaw ai majaw asak jaw kau ra yang, shi galaw ai bungli a ntsa myit malai na kun? Duncan Campbell gaw http://www.guardian.co.uk/world/2010/dec/19/wikileaks-cables-us-nuclear-threat kaw tsun da wu ai.
Yesu a sasana labau wa mung ndai lam sha rai nga ai. Shi hpe jeyang ai ni hpe Karai Kasang naw matsan dum na pyi akyu hpyi ya nga ai. Jesus said, "Father, forgive them, for they do not know what they are doing"Shanhte hpa galaw ai shanhte nchye nga ma ai." Dai hte maren, hkum hkrang hpe sat kau tim Wenyi hpe nsat kau ya lu ai lam sakse mung hkam da nga ai. Shi a marang e, tengman lam gaw ndai mungkan hta nli tum hkrat sai. Nkau chyawm gaw, Yesu hpe nawku na sharin la ma sai nrai ni?????.
"Jesus is not only for worship but also to learn Him" what he did, said, shown is for Christian ethical, moral and living life-style.
Thursday, 16 December 2010
Labau Hpe Kam ai Hkristan (Christians believe history)
Hkristan nawku hpung gaw labau hta kam ai ni re ngu nna hpang mayu nngai. Ga shaka dingsa mi rai rai, Ga shaka ningnan kaw ka da ai lam mi tsun tsun, ma hkra gaw labau ginshi hte matut nga ai. Dai ni hkaw tsun ai hpe dai ni ka matsing da ai langai mi mung nlawm ai. Myi htoi ni tsun ai ga, tara agyi ni, hkun janwg ni, ningbaw tai ai Moshe, Arun, Yawshu, Davi hte Showlamun kaw nna Yesu du hkra shanhte a hkaw dan ai mungga, sharin achyin ai ga gintung ni hte ga shagawp ga malai, yawng hkra gaw labau hku nna byin wa ai lam hkrai rai nga ai.
Ndai hte seng nna lam lahkawng hku nna Hkristan gaw labau hku nna byin wa ai lam re ngu ai hpe madun dan mayu nngai.
1. Kasa Pawlu kaw nna Hkristan makam masham hpe mu tam ai lam:
Kasa Pawlu gaw, Hkristan makam masham lai law law hpe Yesu a si hkam ai hte bai hkrung rawt wa ai mabyin hta shatai shamyet nna hkristan makam masham hpe shalat da nu ai. IKorin 15:3-7.
Monday, 8 November 2010
Postmodern prat a Hkristan mayak
Daw 1
Hkristan ngu ai byin pru wa ai aten kaw nna, Yesu a lam hpe myit lawm kam sham ai masha ni gaw, Shi a sak hkrung lam hpe kasi da nhtawm shinggyim hpawng hta awngdang ai sak hkrung lam hpe lu la na lam Chyum Laika ni hta la kap nna htai shaleng nga ma ai. Ndai hku htai la mat wa ai lam gaw, Hkristan sak hkrung lam ngu ai hpe kam sham ai ni yawng chye na nna hkan sa lu na matu rai nga ai. Ndai ‘Postmodern prat a Hkristan mayak’ ngu ai ga baw npu kaw lawu na lam masum hpe madung tawn nna Yesu a sak hkrung lam kaw kasi la na lam myit yu ra wa sai. 1) tsa dan hpe ‘dang kau ai’ Yesu a sak hkrung lam, (victory over the power of evil), 2) shinggyim masha ni a matu ‘za kau ai’ Yesu a sak hkrung lam (sacrifice), hte 3) kam sham ai masha ni ‘hkan galaw na’ matu kasi, (example for follow) lam ni tsa ban hte ban htai la hkan sa nga ai. Ndai ten hta, postmodern prat du wa ai shaloi gara hku kaning re ai Hkristan sak hkrung lam hpe madung tawn ra nga ai lam Hkristan sara kaba ni law law wa myit yu nna hkrang gran shapraw hpang mat wa masai. Lawu na lam gaw, daw langai hta tsun ai tsa dan hpe dang kau na lam ngu ai npu kaw na kaji mi rai nga ai.
Yesu a sak hkrung ten ladaw kaw nna shaning hkying mi (AD 1000) du hkra, hkristan ni a sak hkrung lam gaw, tsa dan hpe dang kau ai sak hkrung lam (victory over the power of evil) hpe madung tawn nna nawku hpung hta sakse hkam hkaw tsun let sasana galaw lai wa masai. Yesu gaw Karai Kasang a kasha majing re hte maren, Karai Kasang kaw na atsam (power) hte tsa dan hpe dang kau nu ai majaw, Yesu gaw ningnan hpan da ai Adam tai wa sai. Shawng na Adam gaw Edin sun e naw rai yang, tsa dan hpe sum kau sai, ngu ai hpe chyum laika ga shaka ningnan ting hta shadan shadawng nga ai ngu nna htai la hkaw tsun sharin achyin let hkan sa sak hkrung lai wa masai lam chyum masa hpaji a ka matsing da ai labau ni hta asan sha mu lu nga ai.
Ndai zawn htai la na lam gaw, Yesu a sak se hkam hkaw tsun ai sasana hkrun lam hta Wenyi powers atsam marai hte sha byin lu ai lam chyum laika gaw sak se hkam nga ai nga ma ai. Raitim, Yesu a marai hkumm hte power ngu ai hpe ndang kalang shara mung byin shangun nga ai. Ga shadawn: Yawhan laika ting hta yu ai shaloi, Yesu a atsam marai the Powers a lam hpe 70 jan lang hta n yawm ai ka bang da nga ai. Yawhan laika ting hta tsa dan gaw mungkan ga a nhkru nhkra ai hte jahten shaza ai wa re hku nna mu lu na ga ai. Hkristu chyu sha ninghtoi hkum tai wa sai (Yh 1:9) Shi a ninghtoi dai gaw Shi kaw na nrai; Karai Kasang kaw na re lam tsun nga ai (Yh 14:30). Yesu du sa wa ai majaw mungkan ga gaw je yang daw dan ai hkrum sana rai salu ai (Yh 16:11). Hkawhkam kasha Madu Yesu chyu sha nat ni hpe shaden kau nna up nga na rai sai (Yh 12:31). Dai majaw, “ngai gaw mungkan ga hpe awng dang kau ni ai ((Yh16:33) nga ai.
Raitim, Kasa ni a prat du wa ai shaloi, Pawlu gaw Yesu a lam hpe loi mi shai ai hku (or) grau sang lang ai hku mahtang gayin tsun wu ai. “anhte dang kau ra ai tsa dan gaw hkum shan hte asai hte seng ai lam nrai” ngu wu ai (Ephesu 6:12). Kaja wa Hkristan ni dang kau ra ai gaw, uphkang ai ningbaw ningla ni a n tara ai hku jai lang nga ai powers hpe adawt ai amu re lam tsun nga ai. Ndai lam hpe moi shawng na Hkristan ni hkan galaw ma sai.
Lahta na lam hpe Pawlu hku nna gara hku mi tsun yang tsun da u ga, tsa ban 4 ten Constantine wa Hkristan gale wa ai shani kaw nna; powers of evil (or) power of authority gaw hpung hta bai shang hpang wa sai. Nawku hpung ngu ai gaw kam sham ai wuhpung wuhpawng ni tsawra hku hkau let jawm de zup ai shara rai wa sai. Dai kaw, kanawn mazum hku hkau lam hte shinggyim wuhpawng hte seng ai mahku mara lam ni law htam wa sai rai nna Karai Kasang a mungga gaw tsa dan hpe dang kau ra ai hpe tsun htai lai dam tim; kaja wa hkaw tsun ai gaw “love” tsaw ra ai myit a lam, Karai Kasang gaw tsawra ai wa re, ngu ai lam ni hpe madung tawn hkaw tsun sharin achyin nga masai. Dai majaw, Nawku hpung gaw perfect society (or) Utopia hkum tsup ai shinggyim community byin tai wa lu na de gayin du wa sai. Dai gaw hkrit tsang hpa hpe shabyin na lam nmaw she bai rai wa sai.
Ndai hku nna nawku hpung gaw tsa dan hpe dang kau na de nrai; tsa dan hte rai tim, kaja ai hte raitim tsawra hku hkau let kanawn mazum sak hkrung ai lam ngu ai de gayin du wa sai. Hpang jahtum, nawku hpung gaw shinggyim masha a lapran myi man pa wa nna, Nawku hpung a hpung woi ni mung hkawhkam ni zawn, du ni zawn rai ngwi pyaw ai hte arawng sadang hpring tsup let tsawm htap ai htingnu ni hta ning ngai nga nna shanhte ni a hpung gaw perfect society de gale wa sai.
Ndai hkring htawng gaw, tsa ban 20 ladaw du wa ai shaloi, Hkristan prat gaw tsaw htum ai society a structure de du wa lu sai ngu hkap la ma sai. Dai lam gaw Karai Kasang a tsawra ai lam (message of love) hta maju jung ai mungga hte mungkan gaw dinghku langai zawn Karai Kasang a up hkang ai npu e mungdan ni shada da tsaw ra makyit mahkai let ngwi pyaw ai lam nmaw de jahkrang dat lu sai nga nna kabu ai ga tsun nga ma ai.
Raitim, tsa ban 20th hta pra ai Hkristan ni nan mungkan hta majan kaba lahkawng hpe shabyin nna, masha wan kaba a asak hpe lahpawt lama di kau manu ai. Ndai zawn shabyin ai aten hpe Hkristan ni a tsaw dik ai nga sat nga sa lam hku lama teng masat nna naw hkaw tsun ga yang gaw, Hkristan sak hkrung lam a manu nam nak ndai, du na ten a matu tsang shara kaba shabyin ya nga sai nrai ni? Ngu ga san san na lam pru wa ra ai.
Saturday, 9 October 2010
Kadai Mung Nchye Na Kau Dat Ai Hkristu
Daw 6
Karai Kasang a mungdan hte Kabu Gara Shiga
Mundan ngu tsun yang, ndai mungkan hpe shingran mu shangun nga ai. Ndai mungkan mung, Karai Kasang a mungdan hte pu ginrun shadai gindun nga ai. Mungdan langai gaw uphkang ai langai ngai a npu e rai ga ai. Dai majaw, shara law law hta Karai Kasang a mungdan a lam tsun shagu, ndai mungkan hte kapyawn nna ga shadawn ni hte tsun dang rang wa mai nga ai. Raitim, chyeju hte seng ai, Chyoipra ai lam hte seng ai, Kabu Gara lam hte seng ai hku nna, makam masham a ningmu hte mung naw mu mada mai nga ga ai lam Kabu Gara Shiga hku nna mu lu na ga ai.
Nawku hpung hta, Kabu Gara Shiga hpe hkaw dan ai shaloi, Karai Kasang a mungdan hte seng ai lam kade wa na lu ga ta? Shi anhte hpe kaja wa dai lam hkaw dan shangun nga ai nrai ni?
Hkye hkrang la ai lam chyawm gaw anhte ni jahkring hkring na ga na ga ai. Grau nna kasa Pawlu gaw makam masham hte kapyawn nhtawm galoi mung tsun ndau nga ai. ‘Makam masham a marang e, chyeju hte sha, nanhte hkye hkrang la ai hkrum manit dai’ (Ehpesu 2:8; 2Korin 2:15; Roma 5:9; 1Yawhan 5:11-12).
Karai Kasang a dinghku hta (or) shi a wuhpung hta shang lawm ai lam, shi a mungdan hta shang lu ai hte maren sha nrai ni? Raitim, Kabu Gara Shiga hku nna gaw Yesu Hkristu hku nna sha, dai hta shang lawm lu na lam tsun nga ai. Yesu tsun ai, ‘kang hta ai ni hta shawa num ni gaw nanhte a shawng e Karai Kasang a mungdan hta shang shang rai ma ai’ (Mahte 21:31). Yawhan zawn dinghpring ai hte du sa ai ni nrai, kam sham ai ni shang lu na lam shaleng dan nga ai (kaji 32). Ginchyum dat nna yu ga nga yang, Karai Kasang hpe kam sham ai lam gaw madung rai nga ai. Kam sham ai lam gaw Karai Kasang a dinghku masha tai ai lam hte kapyawn nga ai.
Hta ni hta na asak hte Karai Kasang a mungdan lam gaw shai a ni? Marku daw kaba 10 hpe yu yang, hta ni hta na asak a lam Yesu htai dan nga ai. Tara hpe hkan na lam, dai hpang lu malu yawng hpe gam jaw gam ya na lam rai nga lu ai. Ndai hku nlu galaw ai ni a matu, sumsing mungdan hte hta ni hta na asak a lam hpa baw naw myit mada shara nga na a ta? (kaji 23). Shaloi gaw kadai ni sha hkye hkrang la ai de du lu na ta? Karai Kasang sha dang di lu ai lam Yesu bai htan ya nga ai (kaji 26). Yesu shi nan Karai Kasang re ngu kam sham ga yang, hpa rai dai lam nchye ai hku htai sai kun? Kabu Gara Shiga gaw anhte hpe gara de woi sa wa nga a ta?
Luke 18:18-30 hta, Hparashe ni a ga san hpe na lu ga ai. Raitim, Yesu shi kaw hkan na hpe sha tsun nga ai (kaji 21). Dai majaw, hta ni hta na asak mi rai rai, sumsing mungdan lam mi rai rai, Yesu kaw hkan nang ai ni chyu sha shang lu na lam Shi a kabu gara shiga rai nga lu ai. Dai rai yang, Hkristan ni gaw, shi a hpang hkan ai ni teng rai sani? Shing nrai, shi hpe nawku ai ni rai ni lachyum adan aleng htai dan ra na ga ai.
Luka 12:31-34, Yesu gaw Hparashe law law hpe shading nna, manut hte nhkan e nsha mai ai sut gan jahting na lam, sut gan nga ai kaw tinang a myit masin mung nga ai lam tsun nga ai. Rai yang, sumsing mungdan gaw myit masin hte sha seng a ni? Shi a kabu gara shiga hkaw hpang wa ai ten hta shi tsun nga ai, Karai Kasang a mungdan gaw na a myit masin hta rai nga ai, nga ai. Ndai lam ni a majaw hkye hkrang la ai lam hpe mu lu na rai nga ai (Luke 21:30).
Kasa Pawlu tsun ai gaw, Karai Kasang a mungdan hte hkye hkrang la ai lam gaw matut nga ai nga ai (Kasa 20:21-22). Hkye hkrang la ai lam mung, myit malai ai hta madung rai wa sai. Ndai lam gaw du na ten hta hkam la na shaman chyeju hte seng nga ai. Dai lam ma hkra gaw Yesu a wudang lam hte matut nga ai lam (IKorin 2:2) hta mu lu na ga ai. Kasa 28:23, 29,31 hta Pawlu gaw, Karai Kasang a mungdan hte hkye hkrang la ai lam hpe hkaw tsun wu ai nga nna Luke laika hta rawng nga ai...
Tuesday, 5 October 2010
Kadai Mung Nchye Na Kau Dat ai Hkristu
Daw 5
Karai Kasang a mungdan gaw du ngut sai.
Mahte Laika 25:34 hta, Karai Kasang a mungdan gaw Ginding aga nnan lat kaw nna lajang tawn da sai mungdan a sali wunli hkam la na lam rai nga ai, nga ai. Ndai gaw, laklai shai ai shawng ninghpawt na hpan da amu magam hte mung matut nga ai. Adam yan Ewa hpe Edin sun e nga shangun da ai ten, Karai Kasang uphkang ai mungdan kaw nga lu masai rai nga ai. Raitim, 'Karai Kasang a mungdan' ngu ai ga si hpe njai lang ma ai.
Abraham hpe ga sadi jaw ai shaloi, ‘Nang hta nna hkawhkam hkaw seng pru shajang na mara ai (N.N 17:5-6) hta shatai nna, hkawhkam mungdan ngu ai byin wa ai mung mai byin nga ai. Raitim, dai hkawhkam mungdan gaw makoi magap nga ai. Ga shadawn: matsi zawn; jum zawn, ninghtoi zawn rai nna mung, hka hpung ni a ntsa e hpum nna mung nga nga ai (N.N 1.2; Luka 8:16, 11:33; Mahte 5:13).
Egutu mung na shaw la ai aten kaw nna, Isaraela masha ni gaw myihtoi hkinjawng ni a woi awn ai (myihtoi hkinjawng mungdan) a kata chyoipra ai amyu tai yu masai (Pru 19:6). Dai lam mung, Karai Kasang a mungdan npu e rai nga ai. Shanhte hpe jaw ai 'Ga Shaka' mung, hkawhkam wa jaw ai zawn rai nga ai. Shanthe hpe Karai Kasang nan hkawhkam hku myihtoi hkinjawng ni hte up hkang nga ai kata, shinggyim masha hkawhkam hpe hkrang shapraw nna, hkawhkam aya dang la masai rai nga ai (ISamuela 12:12). Karai Kasang chyawm gaw, yawn let hpang jahtum shanhte ra ai hku hkan ya na lam Samuela hpe tsun wu ai (ISamuela 8:7).
Dai kaw nna gaw, Israela amyu a matu myi hte mu lu ai hkawhkam, Dawi hte Solomon gaw, Yehowa a ting nyang hta hkaw dung nga manu ai (I Hkawhkam 29:23). Matsing: Yehowa a ting nyang hta hkaw dung ai ngu ai hpe, Yehowa shadun ai shara kaw hkaw dung nga ai nrai, Yehowa a lahkum hpe kashun dung ai ngu chye na la mai nga ai). Raitim, Israela mungdan gaw hkawhkam a npu e re ngu nna naw hkam la ma ai.
Israela amyu ni shanhte a hkawhkam majing Karai Wa hpe n madat mara ma sai. Dai majaw, Sholomon a kasha prat kaw nna Yesu du sa wa ai aten du hkra, ban hte ban dumbru dumbra di kau, bai kahkyin da, dumbri dumbra di kau bai kahkyin da da di wu ai. Dai lam shabyin ai gaw, myi hte mu lu ai hpe chyu yu sharawng nga na malai, shanhte a kraw hta Shi a tara hpe bang da nna shanhte a myit hta ka da na hpe yaw shada nga ai (Yeremia 31:31-33). Ndai myi htoi ga gaw, dai ni na nawku hpung ni hta dik wa lu na sai kun? Chyoi pra ai Wenyi hkam la lu ai ni anhte gaw, hkin jawng mungdan hte chyoipra ai amyu tai wa sai, nga nna anhte hpe madun mani ai (Pru mat 19:6; IPetru 2:9). Kaja wa anhte gaw shi a mungdan hta shang chyalu rai saga ai. Raitim, dai mungdan gaw tsing hte kayau nga ai mam yi hte naw bung nga ai nga nna Kabu Gara Shiga hta shaleng da nga ai. Dai majaw, hpang jahtum Madu du yang she dai lam hpring tsup wa lu na kun, nga nna hkam la ai Hkristan makam masham hpe lu da ai ni mung law law rai nga ga ai.
Karai Kasang a mungdan hte seng nna, tsun sharin hkaja wa ai shaloi, lai wa sai ten e she rai sai, ya ya du nga sai, hpang de she du wa na re ngu ai lam gaw chyum masa hku nna mu lu ai sharin achyin lam rai nga ai. Lama wa langai ngai hpe madung dat kam sham na mung, chyum masa hku nna yu yang tang du ai hkam la kam sham lam nbyin shi nga ai. Moi prat, yap rat, htawm hpang prat dinggrin ding nawng arai nga ai hku nna mu mada na grau htap htuk nga ai. Galoi raitim, Karai Kasang a mungdan de shang lu ai lam gaw hpa rai ta? ngu ai hpe hkawn hkrang na grau ahkyak nga ai. Ndai lam hpe chye na lu na matu, sara masu ni, Wenyi hpe sha kam ai ni, atsawm n hka ja da ai ni, Karai masa hpe kung kyang hkra nsawk sagawn lu ai ni a sharin achyin ai lam gaw, Karai Kasang a yaw shada ai pan dung hte kahprai mat mai ai sak hkrung lam de du mat wa mai nga ai law...
Friday, 1 October 2010
Kadai Mung Nchye Na Kau Dat ai Hkristu
Daw 4
Karai Kasang a mungdan anhte a lapran e rai nga ai (Marku 1:14-15)
Karai Kasang a mungdan anhte a lapran e rai nga ai (Marku 1:14-15)
Hparashe nkau mi Yesu hpe ga san san ma ai, “Karai Kasang a mungdan galoi du na ta” (Luka 17:20). Yesu htan let, “myi hte yu nna mu lu ai baw nrai” ngu mu ai. Karai Kasang a mungdan ngu ai gaw nanhte a kata e rai nga ai (Kaji 21). Yesu madun dan mat wa ai Karai Kasang a mungdan ngu ai hte seng nna, lam masum hku dawng dan mayu nga nngai. Yesu a magam bungli gaw machyi shamai hkawm let hpang wa ai lam mu lu na ga ai. “Galile mung ting gawan hkawm let, tara jawng ni hta kabu gara shiga ni hpe hkaw dan nna, masha ni a machyi makaw amyu myu hpe shamai shatsai ya wu ai. Shi a lam kajai gumhkawng wa nna machyi makaw hkrum ai law law wa shi hpang de shamai shatsai hkam la na du sa ma ai”Mahte 4:23-24.Yesu a sharin achyin ai kabu gara shiga hte machyi shamai ai ngu ai a lapran hta, Karai Kasang a mungdan hte seng nna lak lai ai lam ni nga nga ai.
Tara jawng ni hta tara hkaw nga yang, “Nazaret wa Yesu e, anhte nang hte hpa seng ga ta? anhte hpe jahten na nang sa du nni? Nang kadai re ai ngai chye nga nngai; Karai Kasang a chyoi pra ai wa nang rai nga ndai” ngu tsun hkrum wu ai (Marku 1:24). Dai majaw, Yesu a sasana gaw kabu gara shiga hpe hkaw na, machyi ai ni hpe shamai na hte nhkru ai nat ni hpe dang kau lu na lam hpe madung nga lu ai. Ndai masum hpe galaw ai shaloi, Karai Kasang a mungdan anhte a lapran e du nga sai, ngu ai rai nga lu ai.
Raitim, hparashe ni gaw, Yesu a nat shaden ai, machyi shamai ai hte kabu gara shiga hkaw ai gaw kadai mung galaw lu ai lam re. Dai majaw, ndai wa Karai Kasang a kasha nga nna tsun ai gaw masu hkawm ai she re nga nna ka-un bu nga ma ai. Yesu galaw ai magam bungli a ntsa, masha kadai mung Hkristu hku nmu ma ai, nkau mi hkinjawng shadu, nkau mi myihtoi shadu, nkau mi tsi sara shadu, nkau mi Hpara-u a man e Moshe galaw ai lamik kumla hpe nkam ai zawn, Yesu hpe mung kam sham ma ai nrai….
Dai ni gaw, anhte ni yawng Karai Kasang a mungdan de shi a marang e jashawn mani ai (Kolose 1:13). Anhte gaw Karai Kasang sharawng awng ai hku daw jau nga na lit sha lu saga ai (Hebre 12:28). Raitim, nsin hta naw hkawm nga ga yang gaw, hpa lachyum pru na nrai (Shingran 1:6). Shi a shaga la ai mung, Karai Kasang a dan hkung ai magam amu hpe shabrawng na matu sha rai nga ai (IPetru 2:9). Raitim, tang du hkra garai nhpring tsup wa lu shi nga ai. Dai majaw “Karai Kasang a Wenyi hte nat ni hpe ngai shaden kau ma we ai rai yang gaw, Karai Kasang a mungdan nanhte kaw du sai rai nga ai” ngu mu ai (Mahte 12:28; Luka 11:20).
Karai Kasang a mungdan gaw htawm hpang she du na
Karai Kasang a mungdan ngu ai gaw, anhte a ka-ang e rai nga sai lam na lu ga yang, anhte a grup yin shada da garum shingtau hkat let ngwi pyaw ai shinggyim wuhpung wuhpawng gaw de la lu na lam byin pru wa sai. Raitim, dai mungdan dik wa lu na gaw ya e nrai htawm hpang she du wa na lam mung shi hkaw tsun nga ai. Lama wa rai nna, anhte a ka-ang e du nga sai ngu kam sham yang, anhte ni hpa hpe naw myit mada nga na ga ta ngu san na lam mung nga nga ai (IKorin 15:19). Masha a shakut ai hte du wa na Karai Kasang a mungdan gaw teng sha mai byin na a ni? Karai Kasang ra ai lam ndai mungkan e anhte de da lu na ga ni? Lam amyu myu hku nna mu mada hkam la let tsun ai hta, Karai Kasang a mungdan gaw htawm hpang e she du wa na ngu ai hku nna mung anhe ni chye na la lu ga ai. Ndai gaw, kam sham ai Hkristan ni a lapran ndang kalang shara mung byin nga ai.
Chyum masa hku htai la na kun? Kam sham ai hku hkap la na kun? Myit hta shadu ai hku hkan na kun? Yesu gaw hkawhkam mung re lam anhte chye saga ai. Daniela a shingran hta dai hkawhkam gaw mungkan ting hpe up hkang na re ngu ai hpe mung tsun da nga ai (Daniela 2:44, 7:13-14, 22). Shingran laika hta dai lam gaw du ngut sai nga nna mung hkam la ma ai (Shingran 11:15, 19:11-16).
Karai Kasang a mungdan ngu ai hpe, “Karai Kasang up hkang ai lam” hpe tsun mayu ai re lam Kabu Gara shiga laika ni hta shaleng nga ai. Raitim, chyum laika ting hpe madung tawn ai ni gaw, Yesu bai du ai shaloi she Karai Kasang a mungdan gaw hpring tsup wa lu na re, nga nna hkam la ma ai. Akyu hpyi yang Karai Kasang a mungdan du wa ru ga (Luka11:2); Wenyi hta matsan mayan hkrum ai ni shabrai lu la na shara (Mahte 5:3); hpang jahtum na nhtoi hta shang lu na shara (Mahte 7:21); Yesu du yang Karai Kasang a mungdan gaw a lawan dan pru na (Luka 19:11); Kawa a mungdan hta e tsa byi nnan hpe lu lu ai nhtoi du hkra, ngai bai lu na nrai (Mahte 26:29) nga ai chyum ga ni gaw, anhe hpe Karai Kasang a mungdan htawm hpang de du wa na lam hpe tsun nga ai hku nna hkam la kam sham nga ga ai.
Kasa Pawlu gaw, Karai Kasang a mungdan ngu ai de shang lu na matu, dinghpring ai kyang lailen hte sawk se lawk le lam nlawm ai hte lu la na lam tsun nga ai (IKorinhtu 6:9). Raitim, hten mat chye ai hkum hkrang hte nshang lu na re nga nna bai kahtap tsun wu ai (IKorinhtu 15:50; Ehpoesu 5:5). Karai Kasang a mungdan gaw sha sha lu lu rai na hku nre ai sha, Chyoi pra ai Wenyi e, dinghpring ai, ngwi pyaw ai hte kabu gara ai re nga ai (Roma 14:17). Ding hpring ai wa gaw kam sham ai hte hkrung nga lu na re, dai majaw dinghpring ai ngu ai gaw kam sham ai hpe tsun ai re (Roma 1:17) nga ai.
Karai Kasang a mungdan lam hte seng nna, chyum laika a ninghmu hpe rai rai, Yesu a mungga hku rai rai, Kasa Pawlu a shadum sharin ai hta rai rai, anhte ni mu mada hkam la ai lam langai hte langai shai na lam ni nga wa nga ai. Gin chyum hku nna yu ga nga yang, Karai Kasang a mungdan hte seng ai gaw, Karai Kasang hpe kam sham let si mani ai sat lawat rawng nna Chyoi pra ai Wenyi a lam woi ai hku lam shagu hpe awng dang lu ai sak hkrung lam ngu yang shut na lam nnga ai law..
Saturday, 25 September 2010
Kadai Mung Nchye Na Kau Dat Ai Hkristu
Daw 3
Karai Kasang mungdan a lam kabu gara shi ga ngai hkaw na nngai (Luka 4:43)
Hkalup sara Yawhan htawng kaw shingdang da hkrum ai ten hta, Yesu gaw Galile ginwang hkan kabu gara shi ga hkaw hkawm nga ai. Shi hkaw ai mungga gaw, “Karai Kasang a mungdan gaw ni wa magang ra ai: myit malai lu nna, dai kabu gara shiga hpe kam sham nga mu” nga ai rai lu ai (Marku 1:15). Ndai gaw, Yesu a sasana ga baw, ‘Karai Kasang mungdan a lam’ hte seng nga lu ai. Daniela a myihtoi ga, ‘dai mungga gaw dik wa ra ai’ nga ai hte mung shingdaw nna hkaw tsun nga ai (Daniela 9:24-25).
Shawng daw na ga baw ni hta, Meshia du sa ai lam hte seng nna, hkam la shai ai lam tsun saga ai. Yesu a sape ni nan pyi jaw hkra shi hpe n yu mu masai. Hkristu a lam hpe shut ai hku hkam la ai law law wa anhte a grup yin e nga nga ai. Nawku hpung law law, Yesu a yaw shada ai amu hte shai ai hku de da ai hpung law law nga ai. Ga shaka dingsa hta mung, Karai Kasang a mundan hte seng nna, shai ai ningmu ni law law hpe hti hkrup na ga ai. Ndai yawng hpe gumhpawn nna, Yesu bai sharin hkaw tsun ai lam hta chye na hkam la nbung ai lam ni mung byin pru nga ai.
Yuda ni a hkawhkam
Yesu hpe tara jeyang ai hkinjawng agyi wa gaw, “A lu ai Wa a kasha, ngu ai Hkristu gaw, nang rai nga nni” ngu wu yang, “Ngai rai nga nngai” ngu Yesu htan wu ai (Marku 14: 6162). Shaloi, hkinjawng agyi wa gaw, “Shi si ging ai wa rai nga ai” ngu nna shanhte mayen mahtaw bun let myi man hpe magap kau ya nhtawm, shi hpe lata katsing du hpang manu ai (kaji 64-65). Kaning di sat kau lu na hpe mung jawm myit nga ma sai. (Luka 23:2). Shanhte tsun ai, “Anhte hkawhkam nlu ga ai, caesar sha lu ga ai " nga ma ai. (Yawhan 19:14-15). Kaja wa shi gaw Meshia rai nga ai, Karai Kasang e shangun dat ai wa rai nga ai, hkawhkam mung shi rai nga ai. Raitim, Yesu tsun nga ai hkawhkam mungadan lam gaw, Karai Kasang hte seng ai mungdan lam rai nna, ndai mungkan ga na Israela mungdan lam nlawm lu ai.
Pilat wa mung ndai lam myit lawm da wu ai. Dai majaw, Yesu hpe ading tawk san yu wu yang, “Nye a mungdan gaw ndai mungkan ga na nrai li ai; nye a mungdan ndai mungkan ga na re ai rai yang gaw, ngai Yuda masha ni a lata de n shang hkra, nye a ali ama ni gasat na ma sai” ngu htan wu ai (Yawhan 18:36). Rai yang gaw, “nang hkawhkam rai ni” Yesu htan let, “Nang tsun ai the maren ngai hkawhkam teng nga nngai” (Kaji 37). Tengman ai hpe sakse hkam na matu, ndai mungkan e shangai wa ni ai, ngu wu ai.
Pilat myit ai gaw, Yesu a marang e shi a mungdan kabring kabrawng nbyin lu na re shi myit wu ai. Raitim, hpang jahtum, hkawhkam re ngu ai ga a majaw, Yesu gaw tara jeyang ai hkrum sana teng rai nga ai (Yawhan 19:12). Yuda ni a hkawhkam ngu ai ga hpe, Pilat wa nchye na tim, shi a na hta kadu rawng nga salu ai. De a majaw, Yesu hpe jen da sai wudang hta, “Yuda ni a hkawhkam” ngu ka da na ginjang byin wa sai rai (Yawhan 19:22).
Mungdan ngu ai gaw, up hkang ai hkringmang daju ni law law ra ai hta n ga, lamu ga jarit masat nna up hkang ai ginra mungdan rai ra nga ai. Yesu gaw ndai ni yawng a hkawhkam re ngu ai lam gaw mau hpa byin nga ai. Yesu hkaw tsun dan ai mungdan hta gaw shi nan up hkang ai wa rai na re nga ai (Shingran 11:15). Yawng gaw Karai Kasang a tara hte up nga na lam rai nga ai (Esaia 2:2-4). Lamu ga jarit, mungdaw lamu ga, mungkan ting rai na rai nga ai (Daniela 7:14). Dai majaw, Karai Kasang a mungdan ngu ai gaw, mungkan ting hta de da na mungdan tai wa sai.
Esaia a myihtoi ga hta Dawi a tingnyang kaw nna, mungkan ting hpe dinghpring ai tara hte up nga na ngu ai mungga hte mung nshai nga lu ai (Esaia 9:6-7). Raitim, Yesu a mungdan ndai gaw nhpring tsup wa shi nga ai. Dai majaw, shi gaw ‘Karai Kasang a mungdan du magang ra ai, myit malai nna dai kabu gara shiga hpe hkap la mu’ ngu nna, shia sasana hpe shachyen hpang wa sanu ai. Ndai Esaia a myihtoi ga dik wa lu na matu gaw, Yesu bai du sa ai aten hta hkum tsup wa lu na hpe myit mada nga ga ai (Esaia 2:3-4). Dai nhtoi du jang masha law law wa tara dara ai hkrum nna, nkau mi jeyang ai hkrum na lam myit mada kam sham da saga ai.
Karai Kasang a Mungdan ngai de na nngai
Tsan lun bum hta paw pru ai myihtoi law law a shingran ga ni hta, Karai a mungdan gaw lamik kumla zawn du wa na nga nna htoi da tim, Yesu a lamik kum la hte hkaw tsun ai gaw, Karai Kasang a mungdan kalang ta hprawt rai du wa ai baw nre lam sakse hkam hkawm nga ai.
Ga ntsa e nli gat dat nna tu wa ai zawn (Marku 4:26); chyinghkrang tum zawn (kaji 30-32); matsi zawn bung re ai lam tsun wu ai (Mahte 13:33). Ndai ga shadawn ni hpe kadai mung nchye na nga ma ai. Karai Kasang a mungdan gaw kalang ta du wa ai baw nre sha, gau ngwi sha byin wa na lam tsun nga ai. Marku 1: 15 hta Yawhan ndau shana ai gaw, “Karai Kasang a mungdan gaw ni wa magang ra ai: myit malai nna dai kabu gara shiga hpe kam sham nga mu” nga ndau dan ai hte mung hkrak rai nga ai.
Raitim, Yesu bai tsun ai hta, “Karai Kasang a Wenyi hte nat ni hpe ngai shaden kau ma we ai rai yang gaw, Karai Kasang a mungdan nanhte kaw du sai rai nga ai” mung tsun wu ai (Mahte 12:28; Luka 11:20). Karai Kasang a mungdan gaw nang e du ra ai, nga nna nat ni hpe shi shaden kau wu ai. Da ni na nawku hpung nkau ni hta Yesu zawn, nat ni hpe shaden kau lu ai amu ni law law mu lu na ga ai (Yawhan 14:12). Karai Kasang a mungdan gaw, dai Chyoipra ai Wenyi hte nat ni hpe dang kau ga yang, anhte a ka-ang e dai du sai rai nga ai.
Satan gaw teng sha nga nga ai. Lama wa Satan hpe gasat kau lu nna awng padang ninglaw yang, dai gaw Karai Kasang a mungdan de lu ai lam rai nga ai (Yawhan 16:11). Satan hpe shingdang kau lu ra nga ai (Marku 3:27). Yesu gaw, Satan up ai mungkan hpe dang kau nu ai (Yawhan 16:33), dai gaw Karai Kasang a Wenyi shi a ntsa e shanu nga ai majaw rai nga ai (I Yawhan 5:4). Kadai mung galaw lu ai amu rai nga ai. Raitim, marai hkum shagu ndi lu ga ai nhten. Satan gaw , ndai mungkan e shara law law hta shi naw up nga ai (Mahte 13:24-30, 36-43, 47-50; 24:45-51; 25:1-12, 14-30).
Sunday, 19 September 2010
Kadai Mung NChye Na Kau Dat Ai Hkristu
Daw 2
Karai Kasang a Mungdan Lam Nmaw De
Yuda ni myit mada ai ‘Dawi a kasha’ gaw Israela mungdan hpe hkrang shaw la ai amu woi awn na re ngu myit mada nga masai. Masha 5000 hpe daw jaw ai lamik kumla hpe mu ai ni gaw, Yesu hpe ‘Myithtoi’ langai bai paw pru wa ra ai nga nna myit la nga ma ai (Yawhan 6:14). Dai hku myit la ai gaw, Moshe e tsun da ai ga hpe a dum nga ai lam sak se rai nga ai (Tara Jahprang 18:15-19). Hpilip mung Nahtanela hpe ‘Moshe a tara laika hta na myihtoi langai mi Nazaret mare na anhte mu saga ai’ nga ai (Yawhan 1:45). Raitim, Nahtanela gaw Nazaret na arai kaja pru ga a ni! nga nna myit mada shara nnga hkra tsun kau wu ai.
Yesu hpe myihtoi hku mu ai ni gaw shi hpe hkawhkam shatai na maw ma ai. Dai lam Yesu chye wu ai yang, koi yen kau kau rai nga ai (Yawhan 6:14-15). Shinggyim masha hte seng ai hkawhkam byin wa na hpe gaw shi nra sharawng nga wu ai. Hpa majaw nga yang, dai lam gaw Karai Kasang hte seng ai lam nrai nga lu ai. Yuda ni myit mada ai lam gaw, Shi si mat ai ten du hkra, Dawi a tingnyang hta shadun nna amyu mungdan hpe woi awn shangun shangun an hkyen nga ma ai. Dai majaw, sape ni shi hpe, ‘Madu e, dai Mungdan Israela masha ni hpe, dai aten e bai de ya na rai sa ni? Ngu nna san ai hkrum wu ai (Kasa 1:6). Yesu mung, shi kadai rai nga ai hpe masha ni gara hku wa chye na ma ai kun, nga nna myit nga ai. Shi a sape ni hpe san ai ga san hta, “Nanhte mahtang ngai hpe kadai wa rai nga ai nga myit ta” (Mahte 16:15); Petru htan ai ga, “Nang gaw Hkristu ngu ai ahkrung nga ai Karai Kasang a kasha rai ndai” (Mahte 16:16), hpe Yesu gaw, Nang a lu ndai, ngu htan ya wu ai.
Meshia Re ngu Chye Na Ging Nga Ai
Yuda masha ni shanhte a myihtoi ga hpe shanhte nan nchye na ai sha hkan sa lai wa yu masai ngu sawn la mai nga ai. Yesu a Sasana hpang wa ai ten hta, Myihtoi Esaia a ga hta la kap nna, “Madu a Wenyi nye a ntsa e nga nga ai: Matsan mayan hpe kabu gara shi ga hkaw tsun na matu, shi ngai hpe nam man chya ni ai: Bawng dung ai ni hpe shalawt lu na lam, myi kyaw ai ni hpe myi bai mu na lam, hkaw tsun na matu mung, zingri hkrum ai ni hpe dat dat shangun na the, Madu a sharawng awng ai shaning hkaw tsun dan na matu mung shi ngai hpe shangun dat ni ai” nga nna shi a Sasana hpe hpang dat ai rai nga lu ai (Esaia 61:1-2; Luka 4:18-19).
Yesu a Sasana pan dung gaw, Chyum Laika hta ka da sai myihtoi ni a ga hte maren Karai Kasang a mungga hpe jahkum shatsup na du sa ai rai nga lu ai. Raitim, Yuda ni nchye na ma ai. Myihtoi law law wa mung, Meshia ngu ai wa shinggyim hkum hkrang hte du sa nna, asak hpe jaw kau ai kaw du hkra tsaw ra myit madun let hkrang shaw ai amu hpe galaw na lam tau tsun da chyalu rai nga malu ai. Raitim, kaja wa du sa ai shaloi, shanhte nhkap la lu ma ai. “Hpang jahtum na prat hta e, Yehowa nta bum gaw, bum kaga ni a baw tai wa nna, kawng ni hta grau tsaw wa ai hte amyu baw ma hkra gaw, dai de yen bang na mara ai” nga ai (Esaia 2:2).
(Matsing: Chyum masa hta, bum hte kawng ni ngu ai gaw, asuya hte mungdan ni hpe tsun mayu ai re nga ai. Karai Kasang a mungdan gaw mungkan mungdan shagu hpe up hkang nga na lam re. Ndai myihtoi ga a lam gaw, Yesu hkaw tsun ai mungga lam madung rai nna, Meshia gaw dai ni hpe up nga ai, ngu ai rai nga lu ai). Ndai hta la kap nna, Yesu hkaw tsun hpang wa ai shaloi, “Karai Kasang a mungdan gaw ni wa magang ra ai: myit malai lu nna, dai kabu gara shiga hpe kam sham nga mu” (Marku 1:15). Shi gaw dai sumsing mungdan or Karai Kasang a mungdan lam de sa ai lam nmaw re, shi hku nna sa yang loi ai lam matut tsun wa sai (Yawhan 14:6).
Yesu, Shi Kadai Re Lam Adan Aleng Ntsun Dan A Hka!
Masum ning hkaw tsun ai Sasana amu hpe, Yuda ni hkrak nchye na ma sai. Yuda ni htai la ai hte, Yesu hkaw tsun ai kabu gara shiga gaw kaga ga hkrai arai nga ai. Meshia ngu ai wa gaw, shinggyim hkum hkrang hte du sa na lam, myihtoi ni tsun da tim, kaja wa du sa ra ai ten hta, shi hpe Meshia hku nmu ma ai. Chyum Laika hpe htai ai ni madaw shut sai kun, Yesu hkaw tsun madun ai hpe madaw nchye hkam la ai kun? Shanhte myit mada ala nga ai Meshia wa, shanthe a ka-ang e hprawt re ai hpe Yuda ni gaw na prau prau, myi lau lau mat masai.
Yesu shi nan mung, Karai Kasang a kasha Hkristu rai nga ai lam hpe ntsun na matu Nat ni hpe jet kau wu ai. Rai timung, nat ni gaw, “Nang Karai Kasang a kasha rai nga ndai, nga nna jahtau let, masha law law kaw na pru mat wa ma ai” (Luka 3:41). Hkalup sara Yawhan htawng kaw nna, Yesu hpe ga san san dat wu ai, “Nang gaw dai du sa na ra ai wa rai nga nni, kun kaga naw la ra na ga ni” ngu yang, Yesu gaw, nanhte mu mamu, na mana hpe tsun dan dat mu, ngu nna htai wu ai. Dai lam gaw, myi kyaw ai ni myi mu lu nna, lagaw hten ai ni shi a marang e hkawm lu ma ai hte ,mang gang kap ai ni san pra wa nna, matsan mayan ni kabu lu masai lam rai nga ai (Mahte 11:4-6).
Raitm, Yaku a hka htung kaw hkrum ai Samari num sha hte tsun shaga ai hta, “Hkristu ngu ai Meshia du na ra ai gaw dai num sha chye ai lam Yesu hpe tsun dan yang, Yesu gaw, Nang hte ga tsun nga ai, ngai gaw, dai wa nan rai nngai,” ngu wu ai (Yawhan 4:25). Andre mung, kahpu Simon (Petru) hpe, Meshi hpe mu sai lam tsun dan nga ai (Yawhan 1:41). Dai zawn, masha nau nlaw ai hkan shi gaw Meshia re lam, Karai Kasang a kasha Hkristu re lam hpe tsun dan gwi, hkam la gwi ti mung, masha daw wa daw tsa a man hta gaw, dai hku ntsun shaga ai hpe law law lang mu lu nga ai.
Hpa mi byin yang byin, hi kadai re ai, hpa galaw na du sa ai hpe gaw, galoi mung atsun dan nga ai. Karai Kasang a Mungdan ‘The kingdom of God’ a lam hpe madung tawn nna atsun dan nga tim, dai lam gaw shi a Sasana re ngu nmu ya nga ma ai. Yesu mung, shi a amyu masha ni Meshia ngu ai hpe ala nga ai lam shi chye nga ai. Dai majaw, shi hpe nyeng n garu ai sha n ga, myi tu myi hkyeng azi yu nna jahpoi shahpyak na re hpe tau chye nga ai majaw, dai lam nbyin u ga tau yen kau kau re ai lam hpe mu lu na ga ai. Karai Kasang a yaw shada ai lam hpring tsup wa uga, Sasana majen je hpang wa ai ten e shi a marang Yuda myu tsaw lai hte, Roma ni hpe gum lang nhtawm mungdan nru nra byin na shi nra nga ai.
Grau nna, Yesu lama ‘ngai gaw Meshia re’ ngu shi hkum shi jau jau ndau kau dat yang, kalang ta Roma up hkang du ni hte, Yuda ningbaw ningla ni rau shi chya hkat nna, shi a Sasana yi ngam adaw atang byin mat na teng rai nga ai. Raitim, lani mi na nhtoi hta gaw shi koi nlu na re hpe dum nga sai. Ndai lam gaw shi a matu lajang da ai lam tai wa sai rai…
Subscribe to: Posts (Atom)
eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn kac_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn