Kokang-Myen gasat gala gaw, gara maga de myi-man yawng nga ai kun?
Kokang-Myen gasat gala gaw, gara maga de
myi-man yawng nga ai kun?
UPWC-NCCT rapdaw gamung gaw,
pai-de sit na kun? (snr) hkra-de nawt na kun?
B.D. Maran
Myen hpyen uphkang magam hpung ni gaw 2008 ning e, “Constitution” hpe mungshawa madi shadaw lam (referendum) hpe galaw la mat wa ai hpang, 2009 ning nna gaw gaphkat jahkring tawn ai rawtmalan wuhpung ni hpe “Jarit Sin Hpyendap” (BGF) hku, woi gale bang wa sai. Ndai bungli masing masa hpe hkrang shaw nga ai aten e, August 24, 2009 hta, Myen hpyendap ni gaw Kokang hpe “kasi kumla ningmu” hku nna maja htim gasat zing la dan masai. KIO hpe mung, BGF proposal masing hpe n hkap la sai rai nna June 9, 2011 e Myen hpyendap ni, KIA Sanggang post hpe lakti lakta shanggasat dat ai kaw nna Shanglawt hpyenla ni hte Myen hpyenla ni gasat gala gaw daini du hkra, bai chyinghkraw matut shayan mat wa nga ai.
1769 December shata e, Manmaw – Kaungton shara kaw galaw mat wa ai “Myen-Miwa Kaungton myithkrum gashaka” gaw, 1765 ning nna gasat gala hpang shayan mat wa ai majan hpe shazim ai gashaka rai nga ai. Masha manu mana si sum tim, kadai mung, kadai wa hpe n dang la hkat ai majan rai masai. Ndai majan ningpawt ninghpang gaw, Sam mung – Kyengtung zawbwa ni hte Miwa Manchu Wong hpyen ni a lapran e, byin hpang wa ai gasat gala rai nga ai. Raitim, hkrangmasa gaw Myen-Miwa gasat gala majan hkrang de gale mat wa ai majan mahpang manghkang, byin mat wa nga ai.
Ndai lang e gaw, Kokang wa mahtang, Kokang lamuga e nga ai Myen hpyendap hpe February 9, 2015 kaw, shanghtim gasat dat manu ai. Shanggasat dat ai aten gaiwang mung, Myen mung mungmasa shamu shamawt hkaleng e, hpang mung n hkrat ai zawn, jau mung n jau ai hku nna aten gaiwang ang-ang kaw, shachyai bang dat ai satlawat mung, wa rai nga malu ai. Gasat gala gaw, shata lahkawng maga de shatup matwa nga sai. Si sum hkala nba ni mung, law nga masai. Gumsan magam Thein Sein wa gaw, Kokang shara hpe hpyen uphkang hkrang hku nna galaw bang wa sai. Satlawat gaw, Myen hpyen de nna hkrat sum taw nga ai lachyum mung, rai nga ai. Myen hpyen uphkang hkrangmasa satlawat hpe buga masha ni hte htinglu htinglai nga ai jarit mayan ngachyam ai Miwa ni grau nna n ra sharawng nga ma ai. Deng-ninghkan, Kokang hpe karum madi shadaw ai Miwa ni law wa ai nga ai zawn, jagumhpraw ni mung Kokang ni hpang de, lwibang jahpring ya ai zawn mung, wa byin nga sai. Pratdep sanat laknak mung, lu la loi ai ginjang satlawat e dung nga ai zawn mung, wa byin nga ai. Kokang ningbaw Phung Gya Shin wa nan mung, Chinese Communist Party hpungshang masha danghpring langai mung, rai nga ai.
Sakhkung hka sinpraw hkran na Myen mung lamuga (Kokang, Mungla, Wa) gaw Miwa ni, Myen mung hpe kachyuk, shalau, tekjum rai laiwa sai joishen shading ginsup datdat re ai shara mung, rai nga ai. Myen-Miwa lamuga jarit manghkang (Hpimaw, Gawlam, Kanghpang) byin ai shaloi mung, Miwa gaw Sakhkung hka sinpraw hkran de, masum lang shang htim gasat rawng nga ma ai. Jahtum daw de, Miwa hpyenla 15,000 grup-yin hpe sharut bang dat nhtawm, hpyendap jung tawn hkra, galaw lai wa masai. CPB prat hkan e mung, CPB ni a “North East Command” shara hpe Sakhkung hka sinpraw hkran e, jahkrat tawn nhtawm, lamuga hpe jailang laiwa masai. KMT (Miwa Hpraw) prat hta mung, Sakhkung hka sinpraw mayan hpe ningpawt dabang shatai laiwa masai. Lamuga hpyenmasa ningmu hku yu ga ngu yang mung, rudi jauman ni gaw ningtsa madang hkrang, wa rai nga ai. Taihpyen ni lagaw lam hku nna shang wa lu ai shara ni gaw, rudi buga masha ni a maiwang maihkap npu e wa ang shajang nga mat ai lamuga, rai nga ai. Dai majaw, Sakhkung hka na Kunlun mahkrai mung, agrin nga lu ai ginjang de, rai mat wa nga ai. Deng-ninghkan, taihpyen ni gaw, nbung lam hku nna shang gasat ra wa ai, rai nga ai.
Rudi bum nga amyu masha ni shada da chyawm gumhpawn pru wa yang me gaw, Myen mung a gammaka lamuga sumla mung, Russia (USSR) zawn, shani shana jang hte sha, galai shai mat wa lu ai madang e, rai taw nga ai. Mungdan kata de nna kahtet ka-ut ai satlawat ni law nga ai zawn, mungdan shinggan de nna hkrawnbang rujung shakut nga ai satlawat ginjang ni mung, nga nga ai. Ndai ginjang kaba lahkawng yan, malak n hkrum mat wa lu na matu, UPWC hte NCCT ni March 2015 e, shawoi bawngban lai wa sai mabyin satlawat ni hta grau nna laja lana aten la, ga-nyet akrit jahkrup nga ma ai. Ninggup aga hku nna Myen UPWC ni myit hkrum, hkraw ya hkatwa ai hpe mung, mulu nga ai. UPWC hte NCCT la-pran, bawngban jahkrup myit hkrum, hkraw ya hkat ai ni gaw, kade daram kamhpa (trust building) kaba hkra, gawgap hkat lu ai a ningtsa kaw madung rai nga malu ai.
Myen mung labau kaw, Myen uphkang magam wuhpung de nna gasadi jahten sharun ai hkrai hkrai, sakse sakgan ni nga nga ai. Gsd. Panglung gasadi (1947), U Nu prat hte 1990 ning hkan nah ra-lata mahtai ni hpe tsun tawn ai gasadi, rawtmalan wuhpung ni hte gaphkat jahkring tawn ai gasadi ni, 2010 e bai lungwa na uphkang magam hpung ni hte mungmasa bawngban hkat na gasadi, … zawn re gasadi ni, myithkrum gashaka ni law la nga sai. Mungshawa masha ni hte laknak hpai rawtmalan wuhpung ni gaw, “Myen hpyen hte uphkang magam ni” e ahmasu ai chyu sha, katut hkrum sha lai wa masai.
Ya mung, gasadi ni langai hpang langai, kumhpa jaw shayan nga sai. Mai kam lu na kun? Kam ging na matu, hkamdaga ahkyen areng galaw tawn lu ai hta, grau nna hpabaw galaw dan ging a ta?, ngu ai gasan gaw bungli yi-ngam tatut e, ahkyak dik wa rai nga sai. “Makam myit” (Trust Building) hpe mungshawa masha ni hpang de jaw ginlen yalu na matu (galaw dan lu na matu), bum ga jut shara shagu de adingding rai, shalun tawn da ai (hpyendap jung nga ai) Myen hpyendap ni hpe htingnut ya dan na hte 2008-Constitution hpe woi byeng galaw dan sa wa ra na gaw madung, rai nga sai.
kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn taq_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn