Independence Ninggang
- In Sawk Madun Laika
- Last Updated on 27 July 2011
- By Slg. Naw Hkam
- Hits: 2390
Dai ni ndai tsaban hta amyu langai a matu Independence (awmdawm shanglawt) ngu hpe n mai myit sai, prat n dep sai, n htuk tim, htuk hkra federal ngu hpe jawm hkapla nna jawm nga ra ai ngu policy hpe myidi nna hkapla nga ai myitsu ni hpang de ngai ndai laika hte shachyen dat mayu ai. Matut nna ndai tsaban hta Independence ngu gaw mai lu ai hpan n re ngu myitsawn la da ai ni hpe ndai laika hte hkrum shaga dat ai.
Aanhte a mungdan kaw n re sha mungkan de yu dat tim ya ten Tibet amyu ni (Miwa hpe rawt malan), Kurdish amyu ni (Turkey asuya hpe rawt malan) gaw tinang amyu Independence snr Autonomy lu na matu rawt malan nga ma ai. SSA-N dap ni gaw Independence ngu gabaw npu e tsap nga ma ai, kadai mi hpa tsun tsun ndai gabaw hpe gwi gwi jum tek ma ai. Jinghpaw ni 1961-1975 du hkra Independence gabaw e tsap lai wa sai, Ningbaw kaba Maran Brang Seng woi ningbaw ai 1975 ning kawn KIO/KIA a Independence gabaw hpe shaprai kau nna federal gabaw de hkawm mat ai gaw ya dai ni du hkra rai nga ai.
Lai sai bat kru ya shani hta Dingda Sudan mungchying sha ni gaw daru-magam-lu shanglawt mungdan hpe shangai dat manu ai.
Africa Dan a Dingdung maga shanu nga ai Sudan Mungdan gaw 1956 ning hta Egypt Mungdan hte United Kingdom Mungdan kaw na shanglawt lu la sai. Sudan Mungdan gaw shanglawt lu ngut ai hpang 17 ning tup dinghku majan matut byin wa sai. De hpang daw lahkawng hku nna Sudan dinghku majan bai matut byin wa ai gaw 1983 ning kawn 2005 ning du hkra rai wa sai.
2005 ning hta Tsepkawp Simsa Lam Ga Sadi (Comprehensive Peace Agreement) hpe Dingdung Sudan asuya gaw Dingda Sudan rawtmalan hpung Sudan People’s Liberation Army (SPLA) hte lata mahkret sai. Simsa lam la ai gaw hpyedu ni hpe majoi mi pyaw sha na matu, dinghku sharawt la na matu aten jaw dat ai n re, Dingda Sudan hpe shanglawt jaw na matu jahkrup bawngban na aten jaw dat ai she re.
Aten langai mi Shanglawt a matu jahkrup bawngban mat ai hpang 2011 January shata hta Mung shawa Sindai (Referendum) hta ma ai, Mungs hawa 99 % gaw Awmdawm shanglawt ngu ai Sindai hpe bang ma ai hte Dingda Sudan Mungdan Shanglawt lu sai. Shaning 50 ning shakut wa ai shanglawt gaw 2011 ning July shata 9 ya (bat kru ya) hta lu la sai, Mungchying mung shawa ni hkrap hkra kabu ma ai, US dat kasa Susan Rice tsun ai “shanglawt lu ai gaw kumhpa n re, ninggang lu ai she re.” Shi laika sara Adil Al-Baz ka ai gaw “Hkikhkam ai masha ni gaw ahkaw ahkang n’nan a matu hkikhkam ai masat dingsat nhtoi hpe galaw ma ai” da.
Shanglawt lu Masat Dingsat poi hpe Dingda Sudan Mungdan a mare-nu Juba kaw shana yuptung lai htawra maga galaw ma ai, dai Masat Dingsat Poi hta Mungkan Rapdaw a Ninggawn Amumadu salang Banki Mon wa sa du shanglawm nna African Mungdan a 54 lang na UN member tai sai lam ndau dat sai, dai poi hta kaga mungdan na ningbaw ni law law sa du lawm ai, US hte UK mungdan kaba ni mung madi shadaw hkap tau la ma ai.
Independence ninggang hpe lu na matu mungchying mungshawa 1.5 million si hkam lai wa ma sai, Dingda Sudan myutsaw hpyenla law law asak sum hkam, machyi hkam hkrum ma sai, asan sha tsun ga nga yang Shanglawt hpe sai hte galai la ma sai. Hpa majaw Dingda Sudan Mungdan ni ga garan pru ra ai hpe yu yu yang Dingdung Sudan hte Dingda Sudan gaw rau n mai pawng nga nga ai, Dingdung Sudan ni gaw Nubian amyu hte Arab lakying rai nna Muslim makam kapyawn ai, raitim Dingda Sudan ni gaw Christian law ai, nkau ni nat makam hpe nawku ai, ndai zawn re ai ni rai ma ai. Matut nna makam masham manghkang sha n ga, sut masa manghkang, amyu bawsang manghkang ni law law nga nna rau jawm n mai pawng nga ai, dai majaw garan pru na matu Dingda Sudan rawt malan ai. Ndai gaw hpa majaw Dingda Sudan ni Dingdung Sudan Mungdan kawn garan pru ra ai lam re.
Ndai hku htawng madun yang Jinghpaw hte Myen a mabyin masa lam ni hpe shingdaw mu lu na sai ngu kam ai, rau nga mai ai i? rau n mai nga ai i? ngu hpe mung mu lu na sai.
eng_Latn kac_Latn eng_Latn kac_Latn lim_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn