By: KEO (Kachin Environmental Organization)
“Simsa lam hte nhprang sut”
Mung kan wunpawng hpung “UNEP” hta ka tang madun ai makau grup-yin hte seng ai laika ngau ni hpe hti hkaja yu ai hku nna mung, Myen mung grupyin hte seng ai NGOs wuhpung wuhpawng ni a laika ngau ni hpe mahta nna mung, Myen mung mung chying kasa wuhpung wuhpawng law law a ndau shabra tawn ai laika hte sawk dinglik tawn ai laika lak-chyoi buk ni hpe mahta nna mung “simsa lam hte nhprang sut” ngu ai ga baw hpe ndai laika gadun hte hkawp myit su nu wa kaji kaba yawng hpe tang shana dat lu ga ai law.
“Simsa lam hte n-hprang sut” ngu ai hpe sung sung li li ntsun shi yang, dai ni anhte yawng garu shajang nga ai “Munghpawm Myen mung dan” a lam hpe loi mi naw shawng tsun na ga ai. Myen mung dan hpe yu dat ga nga jang grau ntsun shalawm yang nmai ai gaw anhte Jinghpaw wunpawng mung dan nan rai nga ai. Anhte Jinghpaw Wunpawng mung dan hta Manu dan ai Ja, Lung Seng, hte kaga manu dan nhprang sut amyu myu pru nga ai. Ndai zawn hti ndang ai manu daw dan nlu ai nhprang sut rawng ai mung dan re majaw nseng ang ai kaga mung dan ni mung ndai mung dan hpe tsaw ra let ahpum chyit di nna galoi mung nkam tat kau ma ai. Hpa majaw nga yang manu dan ai nhprang sut gan hpring taw nga ai majaw ndai hpe ten galu naw shaw sha, akrawk sha, shaw sha nmai jang Sinat machyu pala hte jahkrit shama zing tek la rai nna tinang a akyu ara a matu pan dung shadaw kaba tawn da rai nna chying lau sha chye nga ma ai. Dai gaw asan pra tsun ga nga jang Mung maden Myen hpyen ni rai nga ma ai.
Lai wa sai aten hta “ENEP” hte ENA (Report) ni hkan rai tim, nhprang sut hte seng ai hkrat sum lam ni hpe law law lang tang madun wa sai hpe mu lu nga ai. Hkrat sum ai ngu ai lam hta madung gaw nhprang sut htu shaw ai a marang e makau grupyin shingra maka htenza wa ai lam ni law law byin wa ai lam ni rai nga ai. Dai zawn tang madun ai lam ni hta madung madi madun ai lam ni gaw, nhprang sut hpe gadai wa akyu tam a ta ngu ai hpe htawng madun ai lam ni hpe laika lak chyoi law law ni hta ka nna sakse madun ai lam ni hpe mu lu nga ai. “ENEP” hte ENA report ni hkan sha nrai, kaga Myen mung hte seng ai makau grupyin hte nhprang sut gan ni a lam sawk hka-ja nga ai wuhpung wuhpawng ni a tang madun laika ni hkan mung ndai lam hpe adan aleng tsun tawn ai lam ni nga ai ngu tim nshut nga ai.
Kaga ga shadawn langai mi hpe bai gahtap nna tsun ga nga jang “REDD+ Reducing Emission from Deforestations and forest Degradation” (Jinghpaw hku lama wa ga gale ga nga yang, “nam maling jahten sharun ai a marang e byin wa ai maza mala ni hpe shayawm kau nna tsawm htap ai nam maling shabyin shatai lu na”) ngu nna tsun tim grai sawng hkra shut ai lam gaw n-nga na kun ngu kam ai. Ndai lahta kaw e tsun sang lang mat wa ai lam ni gaw mung kan hta kaga mung dan ni hta byin nga ai lam ni hpe madi madun ai lam rai nhtawm, anhte mung dan kata hta e nhprang sut gan a majaw simsa lam n-nga ai hte nhprang sut gan a majaw akyu tam lam nib yin taw nga nna ndai zawn akyu tam lam a majaw simsa lam n-nga ai sha hpyen majan ni grau grau byin wa nna mung dan kata nga ai hpaji machye machyang grai wa kung hpan ai lam n-nga ai mung chying masha ni gaw hpyen majan a majaw sak hkrung lam hte seng ai shim lam mung n-nga rawt jat galu kaba lam mung myi ti shim re ai hkaraw ning hkang hta noi abya nna sak hkrung ra ai lam de chye gale mat wa lu na rai nga ai. Grau nna gaw anhte Jinghpaw mung dan hta pru nga ai nhprang sut gan hte manu dan tsit lali tsawm ai mung dan hpe tsep kaw nkam tat kau ai mung maden Myen hpe asuya a majaw nhprang sut gan ni gaw mung dan hte myu sha ni a shim lam kaw du hkra mang hkang kaba prat ban hte ban hkrum sha nga ai mabyin ni rai nga mali ai.
Dai re majaw mung dan a simsa lam ni gaw, mung masa mang hkang nrap ra ai majaw byin wa ai re ngu tsun mai tim, maga mi hku nna bai sawn dinglik ga nga jang makau grup-yin hte manu dan nhprang sut gan ni a marang e mung mung dan kata simsa ngwi pyaw ai lam hpe gaw gap na matu pat shingdang tawn shangun ai lam langai rai nga ai nhten ngu nna maram masam yu lu nga ai.
Kachin Environmental Organization gaw lai wa sai ten hta Jinghpaw mung mali hka hte nmai hka mazup hta madim kaba dim wa na matu masing kaba jahkrat wa ai lam hte seng nna mung sawk sagawn hte tang madun laika hpe (report) galaw ai lam hta mung madung hku nna shang lawm wa sai wuhpung langai rai nga mali ai.
eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn