MYEN MUNGDAN HKYING SHAGA AI LAM NI (BURMA CHALLENGES)
12 October 2011
Mr McCONNEL: Hkawp Gumsan Magam, Dai ni ngai gaw kaga law law lang hkan tang madun lai wa yu sai hte maren, Myen mung masha ni hkrum sha nga ai hkying shaga lam amyu myu hpe myit yu shangun na matu tang shawn dat nngai. Myen mungdan kata Demokresi masa byin tai wa na matu hpyi shawn ya ai lam hte seng nna dai mungdan na uhpung uhpawng amyu myu htingram hkrum ra lam hpe tsun mayu nngai. Myen mungdan a dingdung daw de na Kachin ngu ai Jinghpaw Wunpawng sha ni mung dai mungdan na kaga amyu bawsang ni law law hte maren laklai ai hte galu kaba ai sali wunli htunghking lu ma ai. Raitim, ya up nga ai Hpyen Ausya gaw shanhte hpe shingte nna gasat nga ai. Gumshem Kamyet Up nga ai Myen Hpyen Asuya hpe shanhhte ninghkap gasat ai lam gaw Myen mungdan hta gram galai shai na matu madung dat nga ai anhte hte grai seng hkat nga ai sha n-ga, dai ni ngai ntsa lam tang madun dan mayu ai lam Amerikan mungdan hte mung labau hta ahkyak ai hku matut mahkai nga ai.
1945 ning September shata 13 ya shani Japan hpyenla ni gaw Myen mungdan kata na Allied Jinghku Hpyen Hpung de laknak jahkrat ma ai. Ya ndai Rapdaw hta du dung lawm nga ai myitsu law law mung teng sha dum chye nga sai hte maren, No. 2 Mungkan majan ten shaloi Amerikan hpyenla law law gaw Miwa mung-Myen mung-Kala mung lamu ga jarit kaw nden marai hte gasat lai wa masai. Ga shadawn, n nga mat sai Lahta tsang Rapdaw Kasa (Senator) Ted Stevens gaw, Himalaya bum mayan ntsa hku nna grai hkrit tsang ra ai mayak mahkak lam nbungli pyen lai wa nhtawm, kaga Amerikan hpyenla law law mung Miwa mung, Myen mung hte Kala mung hpe matut mahkai ai ahkyak kaba Ledo lam nummaw hpe galaw gaw gap ai hta karum lai wa masai. Ndai majan man na Allied Jinghku Hpyen Hpung ni hta dai mungdan hpe bai lu gasat la na matu Jinghpaw Wunpawng sha ni ap nawng asak dan nna daw jau let Allied Jinghku Hpyen Hpung ni hpe karum lai wa sai lam hpe madi madun na gingdan sut nga ai.
1942 ning hta ndai ginwang gaw Allied Jinghku Hpyen Hpung ni a matu n chye tsun hpa masa byin nga ai. Myen mungdan a lamu ga man gaw nam maling htat nna tsaw ai bum shagawng hpring ai majaw shang htim gasat na matu yak dik ai dingbai dingna numdaw numdan byin nga ai. Alak mi ra ahkyak ai gaw Miwa mung Kunming mare de Allied Jinghku Hpyen Hpung ni a matu jarik htawk ai lam hpaw gaw gap nna zing da lu na lam rai nga ai. Du Kaba Gen. Joseph Stilwell hpe ndai lit gun hpai na matu shatsam ma ai rai nna, hpang daw de George Marshall gaw hpyen man up ai du kaba ni hpe jaw ai magam lit ni hta yak dik bungli langai mi re ai nga nna tsun ai. Ndai magam bunghli a daw chyen mi hku nna, Capt. Carl Eifler gaw Myen mungdan na Japan hpyendap ni hpe gasat na matu Amerikan hpyendap ni hpe matsun dat sai. Captain Eifler gaw masha amyu ga hpaji hte tsi mawan hpaji kung kyang ai masha ni kaw nna nbungli gau chye ai hte bom laknak hpaji kung kyang ai ni hpaji ninghkrin baw hpan amyu hkum sumhpa lawm ai ni hpe kahkyin gumhpawn nna du uhpung langai mi hpe hpaw ninghtan dat sai. 1942 ning April shata 14 ya shani kaw nna, Detachment 101(one-O-one) hpyendap gasat gala lam hpe tara shang galaw hpang wa yang, Yangon mare Daju hpe Japan hkawhkam a hpyendap ni zing la na masing jahkrat da ai aten a shawng e laban bat 3 naw ra yang, dai mare kaba hpe lu zing la kau nna dai mungdan hpe bai lu gasat la sai.
Ndai magam lit a daw chyen mi hku nna, Gen. Stilwell gaw Detachment 101(0ne-O-one) hpyendap hpe Myen mung kata na htat la ai nam maling kaw chye jahtuk jahkrak shaman nna awngdang na lam sharin la shangun mayu nga ai. Shi a hpyendap ni hpe shing re ai lamu ga man hta hpyen ni hpe laklai shai ai zai ladat jai lang let gasat nhtawm Jinghpaw mungdaw na Myitkyina nbungli dabang zawn re ai ahkyak lareng shara ni hpe magra zing tawn ai hpyen ni a n-gun hpe shayawm kau mayu nga ai. Amerikan hpyendap a laksan gasat gala lam ni hte seng ai labau ninghkrin Dr. C. H. Briscoe gaw, Detachment 101(one-O-one) hpyen hpung a majan gasat awngdang ai lam hta Myen mungdan na Kachin Rangers (Jingpaw Rangers) Unit kaw lawm ai hpyenla ni a karum madi shadaw lai wa ai lam ni hte shanhte a kai:chyan" shiga mahkawng shinggyin ya ai lam, nbungli gawt ai ni hpe hkye la ai lam, hkan jahten sharun ai bungli ni a majaw awngdang ai hpe madi madun da nga ai. 1945 ning Nlum ta hta gaw Detachment 101(one-O-one) hpyendap ni gasat awngdang ai majaw Jinghpaw dap ni hpe hpyenla 10,000 du hkra maden jat lu sai.
Kachin Rangers Jinghpaw dap gaw, tang du nna laklai shai ai hpyen zai ladat hte gasat ai hta mying kaja pru ai majaw nkau mi gaw Army Special Forces Green Berets (Laksak gupchyawp tsit hpyen hpung) hta pyi shalawm la ai hkrum ma ai. Detachment 101(one-O-one) malawm James R. Ward tsun ai hte maren nga yang, Kachin Rangers Jinghpaw hpyendap ni gaw majan gasat ai aten kadun 2-3 ning laman e sha No. 10 Amerikan Nbungli dap hpe shingte masat ginra 75% madun ya lu nna, Kachin Wireless jak magam gun hpyenla marai 164 mung General Stilwell a dingdung daw hpyen man hta kai:chyan" shiga 85% shalai ya lu masai. Dai hta n-ga, ndai Jinghpaw hpyenla ni gaw Japan hpyen laknak hte lusha jarit ton 15,000 hpe jahten kau nna, Japan hpyenla marai 15,000 jan hpe sat kau ai gaw sat kau, chyahkrung lu rim la ai gaw rim la di lu masai. Sumtang hte maren nga yang, dai Jinghpaw hpyen hpung gaw majan ten hta Jinghku Hpyendap nbungli hpyenla marai 425 a asak hpe mung hkye la lai wa masai.
Chyahtum chyalai hku nna Myen mungdan hpe Japan ni tat sum kau ai hpang, Detachment 101(one-O-one) hpyendap gaw, hpang de Amerikan Gumsan Magam byin wa ai dai ten na Amerikan hpyendap up daju Du Kaba Dwight D. Eisenhower hku na Presidential Distinguished Unit Citation (Gumsan Magam a magaru grang shagrau masat) hte shagrau sha-a lai wa sai.
Lai wa sai shaning 60 ten hta Jinghpaw Wunpawng sha ni a shakut shaja ai lam gaw Myen mungdan hpe Jinghku Hpyen Hpung ni gasat dang la na matu karum lai wa sai. Ya ten hta, Jinghpaw Wunpawng sha ni gaw Myen mungdan kata na kaga amyu bawsang ni hpe zawn Myen mungdan hta awmdawm shanglawt ahkaw ahkang hte Demokresi masa lam htingram jahkrum na lam ngu ai arawng lu hpa mai kaja ai magam bungli a matu jinghku ni ngu nna anhte hkap la masat na hkam la ging nga ai. Anhte hku nna gaw awmdawm shanglawt a matu shanhte a nden marai hpring ai hte magrau grang ap nawng daw jau lai wa sai lam ni hpe lai wa sai shaning 60 shaloi na hte Maren ya mung masat shagrau ya nga ga ai.
Matsing: Ndai laika ngau ningpawt inglik hpe jinghpaw ga hku na, KNG Shiga Dap htap htuk ai hku gale tawn ai.
kac_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn