KIO/A A 50 Ning Hpring Rawt Malan Nhtoi Hta Manau Nau ai gaw Lachyum N pru Nga Ai (Ningmu)
- In Ningmu
- Last Updated on 04 February 2011
- By Hkakaburazi
- Hits: 2870
KIO/A 50 NING HPRING RAWT MALAN NHTOI HTA MANAU NAU AI GAW SHUT AI.. ngu ai hpe lawu de na zawn madi madun mat wa nngai. Lawu e madi madun wa na lam ni gaw, “general observation” rai nga ai. Raitim, anhte amyu a asak hkrung maka hta rawng lawm nga ai “truth” ni rai nga ai.
MASA LAM YAN HTA (POLICY), TA TUT MAKA (REALITY) GRAU AHKYAK AI
Raitim, kalang lang, masa lam yan jaw tim, ta tut maka a mahtai hta sum chye nga ai. Ga shadawn, lai wa sai ten, Mung Lai Hka Mawru kaw, gumgai langai hka mawru ka-ang e marit si hkyen ai hpe, Dr. Nlam Awng wa, sa hpung yawt hkye la ai kaw, Dr. NLam Awng nan mung hka de, marit lup si mat wa ai lam byin sai. Ndai mabyin hpe ya sha tsun lai wa sai, ga ntsa e mara nna yu ga. Asak langai hpe hkye la na matu dawdan ai, si hkam lawm ai gaw, kasi kaja dik sai. Ndai gaw, “life ethic” hku jaw nga ai. Raitim, maga mi de, Wunpawng sha ni matu gaw, gumgai langai si mat wa ai hta, ningtawn ai Dr. NLam Awng wa si mat ai gaw, grau sum machyi nga ai.
Ndai gaw, “political ethic” hku yu ai rai nga ai. Dr. NLam Awng nan si lawm hkra hkyen la shakut tim, dai ni dai mabyin a mahtai hpa n ngam sai. Dai majaw, “political ethic” hku gaw, Dr. Nlam Awng sa hpung yawt nna si sum ai gaw, amyu a matu shut nga ai. Shan chyang Hpung Up Martin Luhter King, Jr ngu ai wa asak sum hkra shakut shaja da ai akyu majaw, dai ni American mungdan e shan hpraw shan chyang rusai ginhka ai “racial discrimination” madin daw mat nna, ya ya shan chyang, shi madu jan gaw shan chyang mayam sai pyi lawm re ai, OBAMA wa gumsan magam byin ai du hkra akyu nga sai. Anhte dawdan galaw sa wa ai amu ni hta, masa lam yan hpe sha manat shakut nna, ta tut maka a mahtai hta, lachyum n pru ai lam ni byin wa lu ai hpe dum ra ga ai.
Labau “History” ngu ai hpe “lai sai ten/ma ni – Past, Dai ni – Present” ngu ai aten lahkawng e gaw shachyaw nhtawm, hpawt ni – future ngu ai shawng lam de hkawm sa wa ai rai nga ai. Ndai aten hpan masum hta, “Dai ni – Present” gaw ahkyak dik rai nga ai. Hpa majaw nga yang, ndai “dai ni- present” gaw hpawt de rai jang, “ma ni – past” ngu ai labau bai tai mat wa sai. Dai hte maren, “dai ni” ngai kaning rai asak hkrung ai, hpa baw galaw ai, hpa baw tsun ai, ngu ai lam ni gaw, “hpawt ni –future” ngu ai nye a shawng lam hpe shingnip shingna madun ya nga ai. Dai ni ngai masha sat jang, hpawt ni na nye a shawng lam gaw, masha sat ai wa hku labau hta kap nang wa na sha re. Dai majaw, labau hpe gaw shachyaw ya ai past, present, future ngu ai aten masum hta, “present” gaw ahkyak dik rai nga ai. Dai ni anhte hpa galaw na, hpa galaw ging ai, ngu ai hpe, dai ni anhte hpa byin nga ai, hpa hkrum wa nga ai, ngu ai anhte a teng sha byin nga ai ta tut maka “present reality” hta madung ra nga mali ai.
KIO/A ningbaw ningla ni hku nna, lachyum rawng ai ga si ga hkaw ni – logical response hte tsun kapat kau lu na re. Raitim, anhte shinggan, makau grup-yin kaw nna mu mada ai gaw, dai ni anhte a reality gaw, hkrat sum wa ai de sha myiman naw yawng nga ding-yang sha re. Jahkrit shama, shagyip shagyeng, pat shingdang lam ni lani hte lani grau grau jat wa nga ai.
Dam lada ai ningmu hte ka-up hprwi di nna mabyin masa yawng hpe ginlawm mada yu yang, BGF hpe n hkap la nna, laknak matut hpai taw nga ai majaw, anhte a bungli awng dang sai, ngu n mai tsun nga mali ai. Masa lam yan hku gasat ninghkap ai lachyum hku jaw nga mali tim, ta tut masa hku (practically) bai myit jang, awng padang n rai nga ai. Dukaba Gunhtang Gam Shawng shiga dap ni (BBC/VOA) ni hpe tsun dan ai maren, “Myen hpe dang hkra gasat lu na chyawm gaw, n re, raitim, aten galu jam jau jaw, sharu shatsang lu na re” nga jang, dai gaw, anhte a “awng padang” n rai nga mali ai. Shanhte hpe sharu shatsang ai marang e, anhte mung, anhte amyu sha ni law law mung, grau grau tsin-yam panglai de lup si htum wa na lam ni mung nga nga mali ai. Jinghpaw Wunpawng sha ni grau grau nga yak na lam byin wa sana re.
Shing nga jang, “laknak ap nna BGF hkap la ai mahtang kaja ai, ngu ai hku i?” Dai hku n re. Lahta na ga ni gaw, Rawt Malan ai Masat Nhtoi hta, Manau nau, pyaw gumlawt ai hpe mahta nna tsun ra wa ai ga ni re. Pyaw na ten mung du wa na re. Dai ni na zawn re aten hta, dai zawn, Manau nau let rawt malan nhtoi galaw ai gaw, ngai laika ka ai wa hku nna tsepkawp n lu hkap la ai. Lachyum n pru la nga mali ai. Sutdu Yup Zau Hkawng wa, Manau woi nau dan ai kaw nna, Shanglawt ni mung, Manau palawng she chywi hpun la hkra hkra rai, shaning shagu Manau nau, nat pyi bai jaw wa ai masa lam ni kata lam hta byin was ai hpe dum chye dat ai. Yup Zau Hkawng wa woi nau ai Ninggawn Hkumra Manau Poi gaw, akyu law law nga sai. De kata kaw, anhte n dum n hprang nna hkrat sum ai lam ni, galaw la ging ai lam ni hpe n lu galaw shalawm la kau dat ai ni chyawm gaw law law nga lai wa sai.
Ga shadawn, Kasung pa de sa nau ai Ninggawn Htingram Manau hta, kade wa htingram la lu sa ga ta? Ya dai ni nau nga ai “Sinpraw Wundan” Manau hta, hpa baw laklai dan dawng nna awng padang akyu lu na ga ta? “Jubilee Manau” ngu ai wa, nye a shawng na laika hpe comment jaw ai hta, “W.P sha ni a myit rum, zinlum shada tsawra hku hkau nna Manau sha grin nga ding sa anhte shada tsawra ai myit mung agrin nga na re. Myit hkrum ai myit masin lanak hte hpyen wa hpe kasat ai kumla mung rai nga ai” nga ka da nga lu ai. Rai sa, Manau a majaw, anhte amyu ni kade wa myit hkrum jat nna hpa baw bungli kaba wa awng dang la saga ta?
Ninggawn Hkumra Manau a hpang daw de nau ai Manau ni hta, ganoi noi ga law nna bra ai masa lam ni kata kaw byin wa sai. Mungdaw Nhtoi shagu nau ai Manau mung, hpa akyu wa nga a ta? Dai ning gaw, Myen Hpyen asuya wa she madu tai nna, shagyip shagyeng, jep jen ai kata kaw she nau shalai kau sai n rai i? Ning ngu tsun madi ai shaloi, anhte lu la ai gaw zero madang re, ngu n tsun ai. Lu la ai akyu chyawm me gaw, loi li gaw nga na saga ai. Raitim, asum gaw grau law nga mali ai.
ANHTE AMYU NI MYIT HKRUM ZINLUM, TSAWRA HKAT LU NA N LOI AI
Shanglawt Dap a labau hpe sha yu dat ga. Shanglawt lawt hpang ai kade nna yang, ningbaw ningla ni shada gyam sat hkat ai hte labau hpe ningpawt hpang sai. Ningbaw ningla ni shada, ting-yang kashun, wuhpung garan, sai ginhka.. dai ni du hkra, KIO/A kata shaprai kau n mai ai labau rai nga ai. Bawngbang jahkrup ai hpe madung n dat, ninggun laknak hte shara htawt sit hkat.. mungchying mung shawa a man e kaya kahpa byin ai labau ni grai law sai. Ndai gaw, myit hkrum ai, tsawra ai, zinlum ai kumla n rai nga mali ai. Bai, lai wa sai ra lata poi hkyen lajang nga ai ten hta, Dr. Tu Ja a KSPP hpe KIO/A a hpung re, nga shawng ningnan tsun shapraw ai gaw, Duwa Hkyet Hting Nan woi awn ai party kata na Wunpawng sha salang langai mi rai nga ai (mying n kam shalawm ai). Tsun mayu ai gaw, lama rai nna, KSPP gaw KIO/A a hpung rai nga yang pyi, anhte amyu sha shada a n-gup kaw na shawng gaw, n tsun shapraw ging nga ai le. Wunpawng sha ni a ya du hkra na myit masa hku gaw, myit hkrum, tsawra, zinlum ai ngu ai gaw, hpung sara ni tsun shakut ai baw ga, ningbaw ningla ni lit nga ai majaw tsun ai ga daram sha byin nga mali ai.
Ta tut hta hkrang shapraw dan lu ai lam n nga mali ai. Hpu nau Hkang – Chin amyu ni gaw, shanhte a kata kaw, hpan grai law ai, anhte hta grau law ai, ga shai ai; raitim, Hkang- Chin ngu ai ga npu e lakawn hkat ma ai. Zinlum lu ma ai. Kade a ga re majaw, n kam shaga ya ai, ngu ai n nga ai. Law malawng chye na ai ga hpe aten masa hta hkan nna shaga lang ma ai. Dai ni anhte amyu sha ni kade wa tsun tim, Chin ni a lailen kasi pyi n dep nga ga ai. Dai majaw, Chin ni gaw mungkan gara mungdan du tim, Chin nga jang, shada lakawn zinlum hkat ma ai. Anhte amyu ni law law malawng gaw, kadai, gara de na, hpa baw hpan, gara bawsang, hpa baw nawku hpung,.. kade a masha..ngu ai ni hte ban hkum shadang da nga ai.
Wunpawng sha ni gaw, n-gup hte sha, tsun shawu nga ga ai. Manau nau ai hte, zinlum, tsawra, myithkrum ai maka n mu ai. Jubilee Manau ngu ai wa a comment hta, “myit hkrum ai myit masin laknak hte hpyen wa hpe gasat ai kumla” nga mung tsun shalawm da lu ai. Dai ni na zawn gyip gyen kin dut wa ai ten hta, galaw shajin, hkyen lajang na lam law la nga ai ten, dai zawn pyaw Manau ai gaw, myit hkrum ai myit masin laknak hte hpyen wa hpe gasat ai lachyum” n ang nga ai. Ta tut mabyin masa hpe n dum n chye nna hpyen wa hpe asum jaw ai mahtai zawn sha byin nga ai. Myit masin laknak hte anhte gasat ai teng yang, anhte a yawn madai nsen, myit n-gut ai lam ni hpe mahtang shapraw marawn ra ai.
DAI HKU RAI YANG, MANAU N NAU SANA KUN?
Tsun mayu ai lam madung gaw, theory hku jaw tim, ta tut maka hta sum nga ai hpe madi mayu ai. Manau a lachyum chye chyang ai sha gaw, amu n byin nga ai. Ta tut maka hta kade jai lang, mahkri jashawn mai ai, ngu ai hta she madung nga ai. Dai majaw, Manau n nau na hpe, Manau nau ai hpe jahpoi asawng ai lachyum n re. Laika ka ai wa, ngai nan mung Kachin hte seng ai labau hkinghku ni, hkan mahkawng shakut nga ai wa re. Kachin a lam mungkan de lani mi tengman ai hku tang madun lu na shakut nga ai wa re.
Masa lam yan – policy, hte jasat masa – ideology, zai kamang – theory/Principle ni gaw, anhte a htawt lahkam ni hpe shading ya nga ai gaw teng dik sai. Raitim, dai lam ni yawng gaw, ta tut maka – practical reality, praxis hta sum machyi wa lu jang, n shut tim, lachyum n pru mat wa lu nga ai. Lachyum n pru ai amu galaw ai gaw, hkrat sum ai lam rai nga ai.
Kashung la ai aten e, kahtet n ngai, layit yit shakut jang n mai na ga ai. Mungchying mung shawa hpe, masu shakut ai ni tai na ga ai. Hkrap ging ai kaw hkrap ra na ga ai. Kahtet ta e, lum palawng n tat ai masha gaw, hkamja lam ningra ai wa hku mu mada hkrum nga ai.
Du na shaning KIO/A 51 ning hpring Rawt Malan Nhtoi hta gaw, Manau n nau saga law.
kac_Latn kac_Latn eng_Latn ces_Latn lim_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn