Tuesday, January 3, 2012
LAM NBRAW KAW RE KARA DE HKAN NA?
Do you like this story?
1945 No.2 majan ngut ai hpang, English asuya gaw, shi dip up tawn ai Koluni mungdan ni yawng hpe shang lawt jaw kau na masing hpe lutdaw kaw na shagrin da manu ai. Dai aten e Richard Actali gaw Hkring mang daju rai nna, Labour party ni up ai ten rai nga ai. Shaloi myen mung hpe mung shang lawt jaw na lam pru wa ai. Bugyuk Aung San gaw, myen mung shang lawt a matu England de sa nna, sa jahkrup ai shaloi, English du ni tsun ai gaw, myen mung hpe gaw shang lawt jaw na, rai tim bum nga masha rai nga ai Jinghpaw , Sam hte Hkang ni hpe gaw rai n jaw na lam tsun wa ai shaloi, Bu Gyuk Aung San gaw myen mung de bai wa nna, 1946 November 28 ya shani Jinghpaw mung Myitkyina de lung nna, Jinghpaw salang ni hpe myen mung hte arau shanglawt la ga. Shanglawt lu jang nanhte Jinghpaw mung daw hpe nanhte Jinghpaw ni ra ai hku up hkang mai ai. Myen ni nsa up hkang ya na re. Bai myen ni lu ai ahkaw ahkang, hte maren nanhte mung lu na. Myen ni lap mi lu yang nanhte mung lap mi lu na re. Myen hte pawng nna shanglawt la mat jang nanhte gaw English a mayam n rai sai. Bum nga masha ni lu ai ahkaw ahkang mung nanhte matut nna hkam sha lu na re. Anhte myen ni galu kaba nga ai zawn nanhte mung galu kaba wa sa na re. Shi ning du ai hte kanu myen mungdan hte n pawng mayu jang nanhte hkrai pru mai ai, ngu umhnna gumhpuk dat ai shaloi gaw, Jinghpaw salang ni a na hta mungkan na pyaw dik, na ra dik mat manu ai. Ya she chyeju madu the hkrum ai zawn ngu manu ai majaw, nang gaw anhte anhte a kahpu , anhte a kawa rai nit dai. Nang hpe kam dik saga ai. Anhte hte hpe mung pawnba shakung shapan la rit, Anhte mung nanhte hte rau shanglawt lu mayu ga ai. Naw she garum la rit ngu nna awng dawm ga ap kau dat ma ai. Chyeju madu ngu n tsun ai sha ra masai.
N dai shara hta anhte myit yu ga. Myen hte anhte Jinghpaw ni kalang mi mung jinghku rai n hku yu ga ai. Kaning re a kyang rawng ai mung rai n chye ai wa, ga tsun shapyaw ai hpe sha na ra nna, tsun ai mahkra hpe kam kau ai majaw, dai ni Jinghpaw Wunpawng sha ni a matu gaw, sum kaba, n sin krung de gum htawn bang dat ai hpa, shaning kru shi ning jan myen a shangun ma zawn zawn, mayam zawn zawn, madu rai nga ninglen manam zawn zawn, chye nga ninglen mana masu su nna nga ra ai prat du taw nga saga ai. (manang rai d aw ngu yang n dang wa ngu ai ga malai she rai mat sa.)
Aung San anhte Jinghpaw salang ni hpe hkyaw la kau ai hpang shani jang, Jinghpaw myu sha ni a myit masin hpe a tsawm chye ai Mung up ai English du Director of frontier Areas H.N.C Stevenson wa gaw, Myitkyina de lung wa nna,tsaw ra myit kaba the “nanhte Jinghpaw ni gaw, hpaji rai n chye madai majaw myen hte rau shanglawt la jang myen gaw nanhte hpe roi sha, dang sha hkrum na madai. Myen hte pawng nna shanglawt rai hkum la mu. Nanhte hpe lam shagu hta chye chyang kung kyang wa hkra naw sharing ya nna she, lak san shanglawt jaw na ga ai” nga ai shaloi, jinghku hpe gaw lagut shadu nna, “nang tsun ai hpe n kam madat ga ai . Anhte myen hte rau shanglawt lu mayu ai, shanglawt she lawan jaw marit” ngu hpyi ma ai.(jinghku ga gaw sheng maren, tsasam ga gaw si mani)
Jinghpaw salang gaw myen hte rau shanglawt la na matu Sam mung Banglung mare kaw Aung San hpung ni hte likmat htu na matu hkyen bang wa masai. Sam salang ni hku na gaw myen hpe nkam ai majaw shanglawt rau la na kachyi mi pyi n kam ai hpe, Jinghpaw salang ni shagwi ai majaw sha shanglawt rau la na matu hkraw kau ai rai ma ai. 1947 Febuary 12 ya shani Banglung myit hkrum likmat htu kau manu ai. Dai majaw dai ni du hkra Sam ni mung Jinghpaw hpe kam ai majaw, hkam sha ra nga ai zawn rai nga ai. Tsaw ra ai nu wa ji nban ni e, ndai shara hta jiwa ni kalang sha naw masu hkrum ai hpe mara ngu rai n mai tsun ai. Anhte ji wa ni shawng de kalang mi mung myen myu ni a lam rai n chye ai re majaw, n dai mara hpe myu sha ni yawng hkam la kau ging nga ai. Kam shut nna Banglung ga sadi htu sai majaw, nsin kaw hkawm ra saga ai. Anhte myu sha ni a matu mung ram dik la na sai. Kahtap nna masu hkum hkrum manu. Matut nna masu naw hkrum ai nga jang gaw, myu sha ni a mara gaw n rai sana re, Kadai kam yang kade a mara she rai na sai.
Masu chye ai wa chyawm gaw masu dingyang sha rai na re. Banglung myit hkrum lik mat htu ai hpang, 1951-52 ra lata poi,1990 ning ra lata poi, 1994 ning hta gap hkat jahkring, 13 ning tup na ai gaw da ai tara (constitution), 2010 ra lata poi, ndai ni hpe masu nna galaw lai wa sai. Bai shanhte a myi man tau nna, 13 ning tup gaw da ai tara galaw ai kaw shang lawm ya ai, myu sha ni a malai shang lawt KIA/KIO ni hpyi shawn ai hpe gaw langai mi pyi n hkap la ya ai sha n ga, 2010 ra lata poi shang na ahkang mung n jaw ai gaw kachyi mi pyi mi man n tau ai lam re. Ra lata poi de shang shing jawng na matu mai gan du Jinghpaw Wunpawng sha ni yawng kachyi mi pyi myit n hkrum ai re, myu sha ni myit n hkrum ai rai tim, kaja byin ging ai gaw, Jinghpaw Wunpawng myu sha ni gaw myen munghpawm hta lawm nga ai myu sha ni re majaw, Myu sha ni a gawng malai tai nna, shang shingjawng na KSPP party hpe ra lata poi hta shang nan shang shangun ra ai re. KSPP party hpe ra lata poi n shang shangun ai ngu ai gaw, “Nanhte Jinghpaw ni anhte myen munghpawm hte hpa n seng madai” ngu ginhka kau ai the bung mat nga sai. Dai hku rai sai sha n-ga, munghpawm byin wa ai n pawt Banglung ga sadi hpe shan hte run kau sai rai sai majaw, anhte Jinghpaw Wunpawng myu sha ni a matu, moi Banglung ga sadi rai n galaw yang na zawn mungdan san san bai nga mat na hta lai nna, lata na lam mi n nga sana kun?.
Banglung ga sadi hta,
1. Jinghpaw, Sam hte hkang myu sha ni gaw myen mung hte jawm pawng nna, myen munghpawm mungdan hpe jawm galaw let, rau jawm nga na.
2. Myen wa lap mi lu yang Jinghpaw, Sam hte Hkang ni mung lap hpra lu na.
3. Tinang nga ai shara hpe mungdaw masat la nna, tinang a mungdaw hpe tinang a myu sha ni up hkang na. Mungdaw a ra mara ma hkra hpe tinang a myu sha ni hkrai hparan na. Mungdaw ni galu kaba wa na matu gaw gap ra ai lam ni mahkra hpe Kanu mungdan kaw na hkam ya na.
4. 10 ning du ai hpang myen munghpawm kaw na pru mayu yang mai garan pru ai ngu ai myit hkrum lam ga sadi ni re rai tim, kaja wa shanglawt rau la ngut ai hpang n dai ga sadi ni hta lawm ai lam langai mi hpe mung nlu ai hpe myit malai hte hkam sha ra saga ai. Garan pru nmai ai sha n ga, tinang a mungdaw hpe tinang n lu up hkang ai. Myu sha ni a ra mara mahkra hpe manam wa kaw she shagrit shanem let hpyi la ra ai. Manam wa kaw hpyi nna ahkang jaw ai hte hpe myit pyaw tim n pyaw tim, tara tim n tara tim hkam sha ra nga sai.
Uru seng maw na shanhte htaw la mat wa ai lungseng kaw na 1% mi shapyi Jinghpaw mung a matu jai lang ai rai yang, Mogawng hte Hpakan lam hpe gatdara hte n re lungseng hte nep lu ai. Danai lam de na shanhte shaw sha ai Ja hte n hprang rai a 1% hpe Jinghpaw mung a matu jai ai rai yang , Danai lam hpe concret n nep ra ai. Ja hte nep lu daram rai sai.
Tsaw ra ai Jinghpaw Wunpawng sha ni e, masu hkam ai lam gaw n dai daram rai yang ram sanu ga. Matut nna masu n hkrum na matu sadi maja ga law. Hpyen asuya hte seng ai lam rai jang gaw, marai langai lahkawng sha bawng ban nna, n daw dan ai sha, myu sha ni law law a baw nu hte dinglik yu nna she daw dan sa wa ga law. Shawng nnan masu hkrum ai gaw masu ai wa a mara she re, lahkawng lang hta jan nna masu hkrum jang gaw masu ai wa a mara n re, kam ai wa a mara she rai na sai myit dum ga law. Dai majaw ga lahtum yang shut yang shut na, Myen hpyen asuya masu ai ngu ai gaw n shut ai ga re.
Jinghpaw Wunpawng sha ni moi laisai ten hta myen hte n pawng ai sha san san nga lai wa ai ni re hpe n kau mi n kam ma ai. Kachyi mi tsun dan mayu ai.
1. Aung San gaw Jinghpaw mung de lung wa nna , Jinghpaw salang ni hpe wa alawn ai lam gaw, kaga ga nga ai ni hpe arau nga ga ngu ai lachyum rai nga ai.
2. English Director wa gaw Jinghpaw ni hpe myen hte shanglawt rau hkum la mu, hpang e she la mu ngu ai gaw, kaga ga nga ai kaw na, myen hte rau pawng mat wa na tsan ai majaw, tsun ai re hpe sawn yu yang kaja wa moi gaw kaga ga nga ai re hpe sawn lu ai.
3. Banglung myit hkrum lek mat a majaw, kaga ga re ni jawm kahkyin dat ai majaw, myen munghpawm byin wa ai re. Kaga ga n re rai yang, banglung myit hkrum ga sadi n tawn ra ai re.
Myu sha ni a rawt malan shanglawt KIO/KIA hpe bai yu yang, nnan hpang ai shaloi gaw, Amyu sha ni shanglawt lu hkra gasat na ngu yaw shada ai lam she re. Shaning na wa ai shaloi shanglawt hte myen gaw kadai mung n dang ai masa re majaw, munghpawm myen mungdan kaw na n garan pru ai sha, madu mungdaw hpe madu myu sha ni up hkang ai lai ladat federal hpe bai hpyi la ga ngu nna 1994 hta Cease Fire gap hkat jahkring ai lam hpe shi kru ning tup galaw da sai rai tim, Federal gaw lu sani? Rai nlu ai sha n ga, Myu sha hpyen la ni hpe jahtum shamat kau ai baw ladat Border Guard she bai galaw shangun wa ai. Gap hkat jahkring ai a yaw shada ai gaw, bai lung wa na asuya nnan ni hte, mung masa saboi kaw mung masa bawng jahkrum la nna, madu mungdaw hpe madu up hkang sha na Federal hte munghpawm mungdan hpe gaw sa wa lu na matu ngu ai rai tim, kaja byin wa ai gaw, shaga na ahkang pyi n lu, tang madun ai hpe mung ahkyak n la, asuya n nan rai n lung wa yang laknak jahkrat shangun ai, shing n rai jarik sin hpyen la sha galaw shangun wa ai. Ndai gaw anhte amyu sha ni masu hkrum ai hpang jahtum rai na sai ngu kam ai. Ndai jarik sin na hpe n hkap la ai lam gaw, Jinghpaw Wunpawng myu sha ni a gawng malai tai nga ai KIO/KIA a lata la ai lam gaw, myu sha ni yawng a myit hkrum daw dan ai lam hpe hkam la lu ai lam langai rai nga ai. Ndai border Guard hpe n hkap la ai lam hpe Kanu mungdan hta nga ai Jinghpaw Wunpawng sha ni yawng sha n ga, mungkan ting de du taw nga ai Jinghpaw Wunpawng sha ni yawng mung ra sharawng dik ai lam re ngu kabu gara n gun jaw nga ga ai.
Laiwa sai ten hta lang hte lang masu hkrum sha ai a mahkrum madup a majaw, myu sha ni a ningbaw ningla rai nga ai KIO/KIA asuya gaw, hpyen asuya a masu ai hpe bai n kam hkra, lam shagu hta sadi let maja let, simsa na lam bawng ban jahkrum ai hpe na chye lu ai shaloi, mung shawa hku nna grai n-gun lu wa nga ga ai. Ahkyak ai myu sha lam daw dan na rai yang mung, tinang rawt malan hpung ni hkrai daw dan ai hku n re sha, mung shawa a hpaji jaw bawng ban shang lawm ai hpe madung tawng let daw dan sa wa ai lam gaw, myusha lawt lam hta manu dan dik ai lam ni rai nga sai ngu kabu kaga n-gun jaw nga ga ai.
Tai hpyen ni zawn lak nak n-grung ai, masha n-gun nlaw ai rai tim, Myu sha ni yawng shang lawm myithkrum nna jawm ninghkap ai majan, teng man ai majan re majaw, Karai Kasang a shaman chyeju lawm nna, Wunpawng annau ni n dai majan gaw padang dip lu ai majan rai na re ngu kam nga ai. Mungkan ting kaw nga ai Jinghpaw Wunpawng sha ni kaw na mung, dang di lu ai Karai Kasang kaw n sim n sa akyu hpyi nga ga ai re. God can do every thing.
Rai yang ndai shara kaw myu sha ni a matu myit yu na lam langai mi nga ai. Tai hpyen gaw anhte hta n-gun grai kaba ai. Anhte nmai dang ai ngu nna, Federal hpe sha hpyi la nna Federal daram hte myit shadik let, myen hte rau prat tup nga mat sana kun? Ndai ni hte sha a ganawng nga ding sa gaw, federal mi lu tim maga mi hku gaw naw masu sha, dip sha, dang sha ai gaw naw matut hkrum nga na ga ai. N-gun bung n bung hpe n yu, laknak grung n grung hpe mung n myit ai sha, “Anhte a awng padang, Yehowa Karai Kasang” hpe kam sham let, Awng Dawm shanglawt hpe myit mada nga ai ni rai yang gaw, anhte hpe Karai Kasang mungdan jaw ai shani, masu magaw, hkalem hkalau ai chyahkyawn asuya a kata kaw na lawt wa na ga ai. Dai majaw dai ni nang du nga ai gaw“Lam n braw kaw re, gara de hkan na” Wunpawng sha ni e.
Myu hpe tsaw ra let,
Agu Namti
Labels: Laika Ngau
11 comments:
- Anonymous said...
-
mung masa uhpung ni myu sha ni hpe gara lam hkan na nchye hkra woi lam ai shaning grai na sai,gap hkrat ga nga nna gramaga de yawng woi ai remung nchye, gaphkat jahkring nga nna sha ning law law lam woi ai mung nnga, yawng hpe lam woi shadam, hpyen wa mya sha ai sha katut, yabat gasat ga nga ,myen wa hte bai pawng nga na matu sha bai shaga, myen mung ting a mungmasa hpe sha bai lit lamayu ai uhpung ti nang a lit hpe pyi nndang maw na zawn re ai mung masa, tinang hpara ai re mung nchye nna grai kaw hpi nga, grai wa ganing re ai hpe jaw na ta? ngai ra ai gaw wunpawng mungdan,ngye jiwa luda ai mung wunpawng kachin mungdan ,karai jaw ai mung wunpawng kachin mungdan,asak hpe jaw nna makup maga ai ni mung wunpawng myu sha, hpawng de makup maga na myu tsaw shre shagan ni mung wunpawng kachin myu sha ,myit asan, pan dung mung asan, ndai san ai lam hta she Karai kasang mung lawn na re, lamdam taw nga nmai, ningbaw ni mung ndai lam hkan ra, myu sha ni a padan hkrun lam, ngai ra sharawng ai mung wunpawng mungdan, hpyen wa jaw na matu taladawn hpyi nnra, hpyi sha ai amyu ni hpe, jachyum ga hta mayam ni nga. garai nra ai lam hta nmai hkan sa ai achying ten rai sai.awng padang lam hta grai wa tut lawm nga u ga.
- December 21, 2011 5:49 PM
- MYU TSAW MUNG TSAW said...
-
KOI,KIA SHA W.P MUNG DAN A ASUYA,W.P MYU SHA NI A MATU HPYEN DAP RAI NGA AI..
- December 21, 2011 6:44 PM
- myitkyina boy said...
-
Um Federal hku sa yang gaw anhte jinghpaw w/p myusha hpyen dap hpe nmai hpaw mat sana re majaw dai ahkaw ahkang tat kau ai hte gaw hpyen wa a lata kaw rai sai re.shi kam ai hku anhte hpe mai kalau sha mat sai.U.S.A gaw Europe hkan na masha ni mungdan nbung ai kaw na sa ai rai tim yawng hte htuk manu ai American ngu shamying ai majaw mang hkang dai ram n-nga mat ai.Anhte myen mung Native masha ni gaw myen nre majaw anhte hte seng ai mying hpe nlu shamying nga ai ndai gaw amyu mat masing hta myityu hpa gaw re ngu mu ai.
- December 21, 2011 10:38 PM
- little Jinghpaw sai jet said...
-
WP sha langai hku n na chye nan chye da ging ai lam ni hpe chye lu ai majaw grai chyeju gaba la sai law,AH GU NAMTI e,Karai Wa gaw an hte a shawng lam hpe galoi mung lam madun shaman nga u ga law..
- December 21, 2011 10:43 PM
- msw langji said...
-
Um Ya Myen ni hte mung masa jahta na ngu ai shaloi grai njahta yang ya myen ni anhte lamu ga de htu lung wa ai myen hpyen la ni shawng dawm kau ngut yang shaga ga ngu yang gaw grai htap htuk manu na wa,ndai hku nre ai sha kalaw dat yang K.I.A/K.I.O ningbaw ningla ni lani myi myusha man hta dawdan shut kau ai byin wa mai ai hpe mu yang grai kaja na wa.
- December 21, 2011 11:09 PM
- Anonymous said...
-
Ah Gu,
Grai hkrak ai. Ya na zawn matut nna yawng hpe myi jahpaw shachye shachyang ai lam galaw u. Grai chyeju kaba sai. Grai n-gun lu ai.
Ah Tsawm
- December 22, 2011 1:46 AM
- Anonymous said...
-
Masha jahpan n law ai majaw gara ladat hku nna Mungdan madu lu na mahkrun tam yu ga. Gasat di la ngut ai hpang masat ya na matu mungdan law law de manang jinghku law law mahkawng ra na re.
- December 22, 2011 5:11 AM
- Jutgert said...
-
Madu up hkang lam hpe sha ra sharawng ga ai.
Tsep kawp Union,Federal munghpawm hpe nhkap la ga ai.
- December 22, 2011 5:42 AM
- hkunman said...
-
Myen a lagaw, lata,Mahkra gahtam daw kaw ngut ai hpang she Tengman ai,hku mai bawng ban na re. Myen a bawnu gade ram sung ai hku magaw ai. Manai ai ngu ai gaw, n-lu maram tawn lu ai. Majan lam shagu hta, GOD lawm jang hkum tsup sai,Myen wa bawng ban ga ngu ai mung shi tsun masu ai sha re,Myen a kraw hta Yawng hpe sat na, Yawng hpe madu la na, Yawng hpe shamyit kaw ma na ngu ai, myit zasat gaw 100% hpring tup re,Yamung LID, 66,hpe Jinghpaw Mung de Majan rawt na matsun ai lam na chye lu ai,dai majaw gaw, GOD, kaw marawn jahtaw sha bam n-na gara hku gap na ngu myit shajin ai gaw madung re,
- December 22, 2011 7:23 AM
- Anonymous said...
-
Myen ni a mung masa kaw n kadawng bang mat na ahkyak ai. Jinghpaw ni galoi she tinang lagaw hta lu tsap na? Mung masa Lam- Myen a npu rai na kun? Hpung makam masham lam-Kayin ni a npu rai raw ai le? gaya kahpa re. Tinang nang gwi gwi tsap yu ga le..nau agam ai baw n di ga!
- December 23, 2011 12:42 AM
- Anonymous said...
-
Grai teng ai. Tinang mungdan lu mayu yang Dai baw myit jasat rawng ra ai. Brand new mari/galaw la ga.second hand n la ga.
- December 23, 2011 12:54 AM
This post was written by: Franklin Manuel
Franklin Manuel is a professional blogger, web designer and front end web developer. Follow him on Twitter
eng_Latn kac_Latn eng_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn twi_Latn kac_Latn eng_Latn eng_Latn unk kac_Latn hun_Latn kac_Latn unk kac_Latn hun_Latn eng_Latn unk kac_Latn hun_Latn eng_Latn unk kac_Latn hun_Latn sun_Latn unk kac_Latn hun_Latn eng_Latn unk som_Latn kac_Latn som_Latn knc_Latn eng_Latn unk kac_Latn knc_Latn eng_Latn unk kac_Latn kac_Latn knc_Latn eng_Latn unk kac_Latn knc_Latn eng_Latn unk kac_Latn knc_Latn eng_Latn unk kac_Latn knc_Latn eng_Latn eng_Latn