Mayam ni gaw kadai lit la ya na la, Madu ni gaw yu nna lit chye la
- In Ningmu
- Last Updated on 06 September 2010
- By Hkahku Gam
- Hits: 3532
“Kadai tsap ya na?” ngu ai aga hpe kadai mung hkam la ai lam amyu myu hte daini J.W sha ni a n-gup hta atsun nga ai. Masha pang shagu tsun ra nga ai ‘ga si’ langai mung rai nga ai.
Mahkawn ni hta mung “kadai tsap ya na?, kadai kadai tsap ya na?, kadai hpe kam nga na?, kadai lit la na?, kadai woi na?, kadai gun hpai na?, lit lu ai shagan ni e …” nga nna, yawn, madai, hkrap let kamhpa na masha langai ngai hpe tam nga ai gaw shaning 20 ning daram rai nga sai.
Ndai gaw marai langai ngai, wuhpung langai ngai, ningbaw langai ngai, ramma ni hpe anhte a shawnglam kum la n kaja nga ai majaw lak lai ai hku nna shadum jahprang ai ahkyak dik ai aga hte nsen langai rai nga ai. Dai ni anhte a wuhpawng hta lit la ra ai, woi awn ra ai, tsap ya ra ai lam ni hpe gaw yawng grai hprang nga saga ai. Tinang gaw kaning mi rai nga tim, anhte a shawnglam maka n tsawm nga ai hpe gaw yawng grai myit hkra ai hte shada shadum nga hkat nga saga ai. Anhte hte ningrai dai lit la tsap ya na wa hpe, aten, ja gum hpraw, asak aprat arang kaba bang nna tam nga saga ai.
Daini mung, Myen Mungdan kata gumshem hpyen asuya ya gaw shanhte myit ra ka da ai mungdan a Ninghpawt Ninghpang Gawda ai Tara Kanu hpe lai ladat amyu myu hte lai wa sai May 10 - 24 ya du hkra galaw ai Referendum hta shawa madi shadaw ai ‘Jaw mahkret’ 92.4 % hte dang la sai nga, ndau wa sai.
Matut manoi, NLD a 1990 ning na ra-lata-poi dang ai mahtai hpe mung tara shang ninghkap shaprai shamyit wa sai re. Lai wa sai aten gaw ading tawk ningrai ninghkap ai lam n nga ai raitim, ya gaw asuya nan tara shang ndau ai lam galaw nga sai. Shingrai 2010 ning na matu ra-lata-poi kaba galaw na shajin nga sai.
Rai yang, hpa mi nga tim Myen mung shawa gaw tinang hpe prat tup sat, nat, shamyit, zingri, damya mya nga ai hpyen asuya asak galu na hpe kalang lata jawm madi shadaw dat ai masa rai mat ai. Ndai aten UN salang Ibrahim Gambari tsun ai ga hpe myit dum yang mai nga ai. Shi tsun ai, “Hpyen asuya gaw shi a hkrunlam shi hkawm nga sai. Shingrai Myen mung ngwi pyaw wa lu na matu gaw mungdan mungchying sha ni a lata hta sha rai nga sai”, nga ai.
Daini J.W sha ni kadai hpe kam na? Langai ngai wa woi na? Sa hkyela na? Lit la ya na? Galaw ya na? hpe chyu sha kam let ala nga ai anhte Bum Nga Masha ni a matu gaw ‘Mayam’ bai tai na lam chyu sha n rai i? Shing n rai nhpa galaw na? Nang, Ngai, yawng myit daw dan nna asak hkrung nga na daini na ‘labau leng’ gaw aga shaga nga sai. Kadai mung lit n kam la, mu n galaw, n chye ai wa hpe hkrai kam nga ai gaw, madang nga, sari nga, galaw ang ai amu rai kun? Rai yang gaw, galaw ai ni kaw madaw hkan na rai kun?
Amu n sim n sa galaw ai gaw manam, chyasam hte hpyen gumshem ni she rai nga ai. Rai yang, anhte J.W shani ndai Mungdan Madu ni kaja wa ju majat prat janat shanhte a mayam tai hkam sana kun? Hpa mi nga tim shani shagu na Nang, Ngai galaw ai, hkamla ai, tsun shaga ai lai ni gaw ‘Mayam tai na hte Madu Magam maka’ hpe shadan dan nga ai re.
Nang, Ngai kaning rai myit daw dan lu na, shinggyim masha langai asak hkrung nga pra ai lai jasat hpe htawng madun dan dat ai. Anhte Bum masha ni daini du hkra tinang nan woi nna padang woi dip ai n nga ga ai. Mungkan majan I hte II, bai, Myenmung shalawt majan ni hta kaga ni woi awn ai npu e padang dip lu ai she re.
Anhte a hpyendap hpaw nna Shanglawt majan woi hpaw wa sai raitim daini du hkra shanglawt woi la ai mi n nga shi ai. Daini anhte a hpyendap ni grai myit yu ra sai. Hparai nga yang, anhte a hpyendap ni daini shada hpai hka madi hkat ra nga ai aten hta nga ai re.
Hpyendap hpaw nna Mungdan a padang woi dip ai gaw mungkan hta grai taw ai hpe dum ra ai. Hpyendap hpaw nna hpyen shalaw la ai, asak sum ai, mungdan woi shamat ai she grau law nga ai. Raitim, hpyendap hpaw nna mungdan lu de ai ni gaw tengman ai mungmasa yaw shada lam masing lam masa hte hkrak dai mungshawa a ara hta woi gaw de ai ni rai ma ai.
Daini Nipaw (Nepal) mungdan na Maw (Maos) Kummyunit Rawtmalan Hpyendap ni daini Nipaw Asuya Rapdaw e htam mali hta htam masum (¾) shara lu ai hte asuya rai mat wa sai. Dai hpyendap gaw tengman ai mungmasa lam hte shawa ara hte maren jasat ai n rai yang dai hpyendap a majaw mungdan pyi shamat kau wa na re.
Tengman ai mungmasa hte shawa ara yaw shada lam n lawm ai sha myit rawt nna, myu tsaw nna, dangdi nna, gumhpraw lu nna majoi hpyendap gaw n hpaw saga. Ndai lam hpe anhte ningbaw ningla ni, dapshawa ni hte mungshawa ni atsawm myit yu nna she galaw ga. Tinang nan n lu lit la woi awn ai sha langai ngai hpe shamyet nna kam nna ‘hpyen mungmasa’ gaw n galaw saga.
Daini anhte mungshawa ni mung kaning rai asak hkrung na... shada manawn hkat, hkrit, si hkrit nna sha gaw asak n hkrung saga. Daini asak kaba nga sai ni malawng chyawm gaw tinang a lit hpe koi nna, hprawng nna, manawn nna sha, asak hkrung, tinang a hpaji, sutgan, arawng aya hpe makawp maga let sha nga nga sai hpe sak ram ni e dum nga ga.
Shanglawt (KIO) Du kaba Seng Hpung, Myitkyina Laisin (Liaison) Rung e tsun wa sai, “Ramma ni e nanhte gaw ndai mungdan maza rai mat tim, dai hpe manu dan kaja wa hkra galaw ai Shawnglam a ‘Madu’ ni rai ra ai,” nga ai. Anhte a mungdan grin nga na gaw KIO/A ningbaw ningla ni, Hkristian Hpung ningbaw ningla ni hte myusha ningbaw ningla ni hta n re. Nanhte ram ni a lata hta sha nan rai nga sai majaw dai hpe shajin let lam shagu hta shajin nga nga na hpe shi grai myit n gut ai hte tsun wa sai.
Ndai mungdan grin na n grin na, anhte J.W amyusha ni grin na n grin na daini asak ram ban pra mungchying shawa ni a lata hta chyu sha rai nga sai law. Kadai hpe naw anhte kamhpa nga ra na rai kun?
Lai wa sai Shanglawt lawt hpang wa ai aten kaw nna anhte mungshawa ni KIO/A gaw J.W myu, J.W mungdan ting a matu gasat padang dip kau nhtawn mungdan woi de na hku sha yawng hpe chye tawn shangun ai majaw, dai hku sha mu mada ai gaw daini du hkra rai nga ai.
Dai hku nna shawa gaw KIO/A ni galoi majan gasat nna mungdan woi de de nga ala ai wa, du gaw dawng hku she galu mat nga sai re. Shanhte hpe kam ai gaw Karai Kasang a lawu hprut hku nna re. Shatan ya na pyi n ra wa sai re. Ndai jasat hpe maga mi hku yu dat ga nga yang, ‘manang wa a ladi hte nsa sa ai jasat’ she rai nga ai.
Manang wa katut sha u ga tinnang gaw mungdan pyaw yang shara kaja la nna ka na nga ai hkrai she rai mat wa sai. Shingrai, Shanglawt hprawng ai gaw hprawng rai Kanu Mungdan kawn lawu ga maigan ga de chyu n gaw htawt yan yu mat ai gaw daini du hkra rai nga ai.
Daini chyawm gaw, mungshawa ni e anhte Karai Kasang a lawu hprut kam ai KIO/A ni she Myen hpyen asuya hta ni hta na asak galu na lam pahkam hkam ya ai, Mungdan Gawda Tara (constitution) woi ka, referendum woi galaw nna, ra-lata-poi a matu mung shajin nga sai re.
Ndai lam mahkra gaw anhte mungshawa ni anhte a kashu kasha ni hpe n chye sharin ai majaw katut sha ai amu rai sai. Kanu kawa tai atsawm lam madun sharin na malai, ‘ma hkawng a ga’ madat hkrai madat ai majaw, daini chyawm gaw ‘hkyedan lagu ai gaida kasha gaw kanu hpe na kawa di kau ai maumwi zawn’ anhte hkrum sha nga nga sai law. ‘Kasha mung si ari, kanu mung tsin-yam kaba hkrum sha nga ai ladaw’ rai nga ai.
Dai majaw, KIO/A hpe chyu sha kam nna tinang a lit hpe n galaw ai, tinang a lit hpe koi ai, manang wa hpe hpya sha ai, lit la na hkrit ai kaya kahpa Kanu Kawa n tai ging ai mayam amu she rai sai.
Ndai zawn re ai ‘Mungmasa Manaw Mahkret Lahkawng’ mala hka nga ai hpe kadai mung n dum ai sha shada lit hprai hkat nna anhte J.W sha ni ‘breng bru breng tang’ nga shalai kau ai wa prat ban 2, 3 rai nga sai.
Daini mung kanu kawa tai ging ai asak kung ni tinggyeng hkrai galaw mat sai majaw, Kanu Kawa jasat hte myit rawng ai ni myit galu kaba ai hte tinang a kashu kasha hpyendap ni hpe tengman ai hkrunlam de woi wa nga ga. Mungmasa rawtmalan magam gaw J.W shawa yawng a amu re hpe dum nga let hpyendap gaw dai amu a daw chyen langai rai nga nna shi a shara hta ahkyak dik rai nga ai hpe tut lam madun nga na, rai nga ai.
Hpyendap hpe anhte J.W amyusha yawng a asak, shimlam hte shawnglam hku nna kadai mung n kabai ap ga. Kanu kawa hte kashu kasha lapran shimlam madaw jaw hkat na rai nga ai. Nu wa ni e hpyendap hpe chyu sha kam nna mungdan n de ga. Dai mungdan hpe mungshawa ni madaw de ai kaw ra ai hta hkan nna shanglawm shangun ga.
Daini anhte J.W sha ni mayam naw tai na nga yang mung anhte hpa n daw dan ra ai, prat hta hkan nna manu ai hku nna ‘wo kap le kap, ndai zawn zawn, wo ra zawn zawn, kai lang de mung n kap, kai htum de mung n kap’ rai nna, asak hkrung wa na sha re.
Myen du kaba (general) Ne Win tsun ai ga gaw, “Hkrum ai masha hte htuk hkra kanawn (Pawng) u!” nga ai rai nga ai. Shi a asak hkrunglam hpe mung myit yu mai nga ai.
Ya pyi anhte moi grai myit san seng ai, kang ka ai, shakut shaja, marai rawng, masu magaw n nga ai, share shagan ai nga, J.W sha ni wa hkrup mara sari sadang manu n dan ai hku she nga pra nga wa sai.
Tengman lam kaw n tsap ai sha jahtuk la, manu hkra galaw la, asuya hte pri nen na lam hpe baw chyu bang let sut hpaga lam, arawng aya hte ahkaw ahkang lam tam jawng nga saga ai. Anhte J.W ngu ai asai masha hkum hku nna sha myit ga nga yang gaw mai yang mai na re. Raitim, anhte J.W sha ni gaw ‘Asai Masha Hkum Amyu Langai’ hta sha n ga nna Karai Kasang hkyela ai, shachye shachyang ai hte shalawt ai amyu rai nga ai re majaw, anhte hkrup mara asak hkrung nga na gaw Karai Kasang n hkraw ai majaw n mai na re.
Myen gumshem hpyen hte gaw lu jaw yang, shapyaw ya lu yang gaw jahtuk la mai na re. Raitim Karai Kasang hte gaw jahtuk la mai na n re. Myen hpyen asuya hpe hkrit nna asak hkrung nga na kun? Karai Kasang hpe hkrit nna asak hkrung nga na kun?
Karai Kasang a amyu J.W sha ni e daini jang, ya jang, daw dan la ga! Hkrit nna gaw asak n hkrung nga ga. Raitim, Myen gumshem hpyen asuya hpe n re, anhte hpe amyu shatai la ai Karai Kasang rai nga ai. Daini anhte Hkristan J.W sha ni wa Karai Kasang a ari hpe gaw n hkrit nna Myen hpyen asuya hpe gaw hkrit nna ya hte na referendum hta ‘jaw mahkret’ galaw wa sai.
Lawan, mungdan lu ging ai amyu, Karai Kasang hpe kam ai amyu anhte myit malai saga! N rai yang, anhte hta Karai Kasang ari kaning rai du wa na hpe kadai wa chye lu na ta? Nang la ma hkrit yang mung zim sha nga u, yawng hpe gaw hkum jahkrit hkawm.
Bai, anhte a asak hkrung lam hta hkrit nna ngut sai i? J.W myusha ni e n tara ai lam hpe gumlang ga. Raitim, Karai Kasang hpe gaw n gum lang ga. Anhte a shawnglam gaw Myen Gumshem a lata kaw n re. Karai Kasang a lata Shi hpe kam ai ningbaw ningla mungshawa ni a lata kaw sha nga nga ai hpe adum nga ga.
Bai, anhte a Hpung kanu kawa n kau mi tsun ai, “Asuya hpe n mai gumlang ai, hpa rai nga yang, manang ni gaw masing hte maren galaw nga ai she re,” nga ma ai. Kaja wa nga yang, tinang jaw dum ai hte hkam la ai masa hpe shadan dan ai gaw, kadai hpe raitim ninghkap, gumlang ai n re. Gumshem magam mi rai rai...Myen hpyen asuya mi rai rai.. dai gaw tinang a hkam la ai lam hpe shadan dan ai lam san san re.
Marai langai ngai a sharawng hkam la ai lam gaw dai wa a asak hkrung matut na lam hte matut nga ai re. Dai majaw referendum hta tinang ra ai hpe bang ai, ga shadawn— ding chyai (chyik chyai) me bang ai gaw, marai langai ngai snr. uhpung langai ngai hpe ninghkap ai ngu lachyum n re. Tinang ra sharawng ai lam hpe shadan dan ai sha re.
Dai hte maren, Gumrawng Gumtsa (democracy) hte de a ahkaw ahkang gaw masha wa jaw ai, pahkam hkam ka da ya ai majaw, referendum e ‘jaw mahkret’ law wa nna byin wa ai n re. Nang, Ngai mungchying shawa a myit masin kaw nna prut pru wa ai ‘shangai kaw nna lawm wa ai jasat’ sha rai nga ai.
Dai majaw, Myenmung democarcy ningbaw hpawmi Awng San Su Chyi hpe kam nna, asuya hpe hkrit nna, ‘jaw mahkret--right mark’ n di ging ai. Dai hte maren, gumshem asuya hpe n ju nna, ‘ding chyai mahkret—cross mark’ mung bang ai n byin ging ai. Kadai mung democracy hte shinggyim ahkaw ahkang a madu n re. Shabyin ya mung n mai ai. Tinang nan hkawn nna galaw ai, shadan dan ai jasat she rai nga ai.
Dai majaw, democracy hte shinggyim ahkaw ahkang lam hta tinang ra sharawng ai, hkamla ai hta tsap ai, shadan dan ai gaw tengman ai lam hta tsap ai jasat she re. Kadai hpe ninghkap gumlang ai mung n re. N hkru ai ni hpe pyi woi hkye la ai amu she re. Ndai gaw mungdan lu ging ai mungdan Madu ni a jasat re.
Daini raitim, hpyen asuya gaw shi galaw na amu hpe masing hte maren htum hkra galaw na sha re. Kadai hpyen gumshem asuya mungshawa hpe matsan dum ai n nga ga ai. Shanhte gaw Shawa hpe hkrit ai majaw shanhte a shimlam hpe si du hkra mahkawp maga wa na sha re. Shaloi mungsha wa ni yawng dai hpe hkrit nna anhte yawng prat tup jaw lup shanhte a mayam tai let Karai Kasang hpe du hkra anhte nyet kau sana i?
Dai rai mungshawa yawng Myen gumshem asuya hpe n ju n dawng nga na hpe hkrai bawnu hkyet hkra myit, kyin nga na malai, anhte yawng ‘jaw ai, tengman ai lam’ hta tsap sa wa na rai nga ai. Dai gaw tinang, tinang a amyu, mungdan asak hkrung matut nga lu na lam majing rai nga ai.
Anhte mungdan hta sanat mahku majan gaw gap hkap jahkring da sai raitim hpyendap hte mungshawa lapran na ‘mungshawa mungmasa democracy’ hte shinggyim ahkaw ahkang majan gaw ya she hpang wa nga ai re. Ndai gaw anhte a hpang jahtum gasat nga ra ai majan nan rai nga sai.
Ndai majan pa hta n sa sa ai masha kadai mung koi yen n mai ai. Tinang langai a sindan pa (me) nhpa bang na hpe tinang lit la ra ai. Kadai mi rai rai, gara kaw nga nga tinang a hkam la ai lam, me pa langai hte mungdan de ai magam hta hkrak n yit n hprai shanglawm ra ai.
Tinang a lit hpe dusat ni hpe n hpai ap ga! Tinang nan lit la wa saga! Nang hprai mat ai lit hpe lit la ya na kadai n nga ai hpe dum ga. Shanhte mayam ni tsun ai gaw, ‘kadai lit la na’ ngu ai hpe chyu sha tam nga ai raitim, anhte Madu ni gaw ‘Ngai, Anhte lit la gun hpai na n’ngai.’ Mayam maw lanyet kata Madu ni daw dan let jasat, ‘Madu Maka’ ka sa wa ga.
kac_Latn kac_Latn eng_Latn kac_Latn lim_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn