Hpyen ‘Kandang majan’ kaw na ‘lawt lam’ hte kadai gingdan
- In Ningmu
- Last Updated on 06 September 2010
- By Hkringmudan Chyalai
- Hits: 3522
Karai Kasang hpe kamsham ai, myi hpaw wa ai, chyechyang kung hpan sut lu, gan ga nna buga ginra mungdan kata shinggan nga nna pyau let hproi ra nga lu sai. Dai rai Karai Kasang wenyi shadut hkrum sai hte maren Karai Kasang a matu, Karai Kasang mungdan de ai lam, tinang langai hkrai a makam kung hpan lam, dinghku, amyu, mungdan a matu kade sak jaw wa sai kun?
Yaw shada lam, masing n nga, daw dan ai lam n nga ai sha aten du yang shi hte shi rai wa na re, Karai Kasang lajang ai hku rai sai, ngu nna myit mu myit hkut let madaw 2008 ning hpe shalai kau nna, 2009 ning de, ngwi pyaw ai, kabu gara awngdang ai hte rap lu sai nga nna madaw hkam la nga ai kun?
Karai Kasang a mungdan gaw Shi a myit rawng ai ni, Shi hpe kamsham ai ni a kamsham ai hte sakjaw ai sasana hkungga asi she rai nga ai. Dai rai 2008 ning laman kaning rai J.W sha ni hpyen kandang majan npu hkam mana sha wa sai lam madung hte kaning rai anhte ni shaning ningnan hta lawt ai wuhpawng ningnan hpe gawgap sa wa ra ai lam makam-makan-laisa hpe htawng dan ai.
Anhte hkrum hkra wa sai majan hte daini sadi maja ra ai lamRingchying ai wuhpawng de galu kaba sa mayu yang dai amyumasha ni hta sadi maja ra ai lam law law nga ai. Lai wa sai shaning e hkrum hkra sai hpyen a kandang npu e sha dai ning mung naw matut nga na rai yang gaw hpa n ra ai. Tara Jahprang Laika hta ndai lam hpe asan sha madi madun da ai re.
Karai Kasang de ai wuhpawng gaw dai Israela ni a wuhpawng gaw mungkan a tara, gawkngu hpara nawku ai ni a tara shaje hte htingbu maigan amyumasha ni a tara shaje hte wa shakap shai ai majaw, Karai Kasang sharawng awng ai wuhpawng ningnan de na Israela ni a wuhpung gaw dai lam ni hpe sadi maja nna koi yen, awngdang kau na matu Karai Kasang gaw tara masat jahkrat nna woi lakawn ai lam rai nga ai. Ndai lam ni mahkra gaw wuhpawng ningnan asak prat hta hkrak chye ginhka nna hkawm sa lu na matu makam masa, shinggyim nga pra masa, sut masa, ganawn mazum masa, hpaji, mungmasa..., mahkra hte hkyen lajang ya ai lam rai nga ai.
Majoi mi tara n lang, hkrup mara Karai Kasang a amyu re nga nna "asak wuhpawng ningnan de" hpa n hkyen lajang da ai sha shang lu ai n re. Masha hkum shagu, dinghku shagu, amyu, lakung, dap shagu lai n li (n hkye n mai, n galaw n mai) galaw ra ai re. Lagawn, n kam, n gwi ai, hkrit ai, n na masu, n chye masu jahpai nna, manawn hkat nna, kam hkat nna n hkyen ai ni gaw dai wuhpawng ningnan hpe de lu ai/shang lu ai n re.
Laingai, dai ni gaw wuhpawng ningnan hte pyi n seng nga ai re. Hpa majaw nga yang dai ni gaw wuhpawng ningnan hte n ging ai majaw rai nga ai. Lahkawng, kaga ni a gasat ai lam hta hkrit sum mat ai majaw rai nga ai. Masum, tinang prat hpe tinang manu hkra kaga ni hte jahtuk nna nga pyaw mat ai majaw mung rai nga ai. Mali gaw, chyahtum chyalai shanhte gaw Karai Kasang a yaw shada lam hpe masing hpe n gawn n sawn di ningdang, n kaw n law di ai lam nan rai nga ai.
Dai ni J.W sha ni mung Karai Kasang anhte hpe Shi ra sharawng ai wuhpawng ningnan ask prat de ban hte ban woi de nga ai re. Ga shadawn, masha langai, dai hpang dinghku langai, dai hpang wuhpawng langai, dai hpang mungkan ka-ang e amyu kaba langai shabyin dat, lata la nna, Shi ra sharawng ai wuhpawng ningnan hpe de nga shangun nga ai.
Labau hta kadai wa anhte Jinghpaw ni hpe wuhpawng ningnan tsawra ai hte machyi hkam ai hte anhte a makau grupyin amyu kaba ni woi awn, wuhpawng ningnan woi de yu sata? Anhte Jinghpaw ni hpe masha jahpan pyi n bang wa sai. English ni gaw anhte hpe mayam-hpyenla, 'shawng si gwi ran' shatai wa sai, gala Punjabi ni gaw Jinghpaw ni a 'baw bye kayin chyai' di ma ai. Miwa ni gaw anhte hpe bum nga masha 'Zazai' ngu ma ai. Htingbu Myen ni gaw 'Gwi' ngu wa sai.
Dai ni raitim, anhte J.W sha ni hpe arau nga pra amyu ni, mungkan gaw kaning ngu ma ai kun? Kaja ai kumla ni hpe n shadan ma ai. Jaw prat nnan mayam ni, kani hte htum mat na ni, labau n ngang ai ni, ginru ginsa n chying ai ni, wam dam ai ni, lagawn ai ni, amu n chye galaw ai ni, ningbaw kaja n lu ai ni, tinang a shawnglam (future) hpe dutsha kau ai ni, shawngna ban hpe hpaga ga sha kau sai ni, poi galaw nna pyaw lung pyaw lang ai amyu ni, myit n sim ai amyu ni.. nga yu shagrit nga ma ai. Ndai lam gaw Karai Kasang hpe kam ai hpang shaning 130 jan aten hta mungkan masha ni anhte myu ni hpe mu mada ai lam rai nga ai.
Dai ni na anhte a wuhpawng masa, Karai masa n nga ai, mungmasa bandung n nga ai, shawnglam a bandung n nga ai prat kaw nna kaning rai kalang mi bai Karai Kasang ra sharawng ai tengman ai, rap ra ai, ngwi pyaw ai, chyeju hkam la ai wuhpawng ningnan hpe gaw de lu na rai ta?
Lai wa lai aten hta anhte myu ni myi di na hpang rai nga ai wuhpawng kaw nna sasana hte shanhte myit su ni wuhpawng ningnan woi de ai hte anhte hpe shalawt la lai wa sai. Dai ni kadai hpe kam na. Dai ni gaw anhte myu ni nan mungga lu, chyum laika lu, hpaji chye myi hpaw chyechyang kung hpan nna mungkan pyi shinggrup nga sai. Dai ni kadai hpe naw tam nga ata? Tsawra dik ai Jinghpaw Wunhpawng amyu sha ni e...
Tinang pyi kaning re tengman, rapra , ngwipyaw shimlum ai wuhpawng de sa wa na, gaw de na bandung n nga, shadan dan ai lam n nga, daw dan wa ai lam n nga ai wa, kaning rai Karai Kasang a myu, mungdan madu ni, amyu kaba langai hpe woi shangang shakang shagrin da lu na.
Ndai lam ni mahkra byin hkrum hkra ai lam gaw dai ni anhte J.W amyusha ni 'Tsadan wa, hpyen wa, n hkru n kaja ai hpyen wa, ju up wa' gaw anhte hpe n hkring n sa gasat majan baw nga ai majaw rai nga ai.
Majan kaba masumAnhte hpe gasat nga ai majan gaw maigan wa, lagut, damya, matse labye, jahtung, sharaw, hkanghkyi, masha zazai n re. Dai ni up sha nga ai hpyen gumshem magam ni nan rai nga ai. "Myen sai kaba lai, aga, laika, amyu, nawku htung" langai sha rai ra ai masa gaw anhte hpe majan baw nga ai re.
Dai majaw, dai masing hpe ninghkap ai ni kadai mung shanhte a hpyen rai nga ai re. Ndai hpyen hpe gaw daru magam ahkang aya shangang la ai masa re majaw, daru magam ahkang aya a matu anhte hpe 'ah mani' gasat nga ai hpyen re.
Bai, ning re daru magam ahkang aya majan hte anhte hpe hpyen ju up wa gaw ahtan gasat nga ai hta n ga, kaga hpyen langai mung anhte hta naw 'ah mani' katut sha nga ai. Dai gaw jahkrit shama hpyen re. Ndai hpyen gaw Myen wa, hpyen asuya wa, ju up wa n re, shada jahkrit shama, sharim, jahten, shagrawt...ai hpyen re.
Ndai gaw dai ni laknak lang wuhpung, nawku hpung, Myen a mungmasa hpung kaw na hpyen wa a ahkaw ahkang hte sut lu nga mai, ahkaw ahkang nga ai ni, sut lu nga mai ai ningbaw ningla ni gaw amyu shada hpyen wa pyi hpa n nga ai, jahkrit shama rai nna shada gasat nga ai re.
Karai Kasang a matu amyu a mai kaja lam a matu, tengman lam galaw ai ni hpe pyada, htau-lan-ye (kin-yu) hte jahkrit rai, nga nga nna tinang a ahkaw ahkang, sutgan, nga mu nga mai lam hpe gaw gap nga ma ai. Ndai hpyen gaw "amyu shada tinggyeng akyu tam ai ni tinang a matsan mayan re ai shawa hpe mung, Karai Kasang hpe mung sadi run" nna, gasat sha nga majan re.
Shingre aten hta ramma ni gaw mungdan kata shinggan e kamhpa na lam n nga ai prat hta nga pra nga ai majaw, myit daw hten ai majan kaba gasat ai hkrum nga ai majaw, lam amyu amyu hta hkrat sum nga ai aten re. Myit daw ai lam ni a majaw, nkau mi ngang lam hte HIV/AIDS hta hkrat sum mat ai, nkau mi nanghpam, tsa chyaru, malut hkayawm, N0. 4 kani hpraw hta hkrat sum nga ai re.
Si mat ai, amyu kayau mat ai, jawng n lu lung ai, mayam tai hkawm mat ai, htenza hkawm mat ai shadang, grai tsaw nga ai aten re. Lahta na majan lam lahkawng hte ningsin chyip mak re ai shawnglam gaw dai ni na ramma ni hte shawa hpe kasi majan hku nna kadoi sat nga ai re.
Ndai majan ni kaw nna Wuhpawng Ningnan de kaning rai lawt kawt sa wa na lamNdai lam gaw tsun nna, hpaji jaw hkat, sharin hkat, lam madun hkat nna n ngut ai re. Shawng nnan kaja wa Karai Kasang ra sharawng ai wuhpawng ningnan: tengman ai, rap ra ai, ngwi pyaw ai, shimlum ai, lawt lu ai, tsawra ai, tara ai wuhpawng ningnan de lu du na matu gaw, langai hkrai dawdan nna amu galaw ra ai.
Tinang a makau grupyin, wuhpawng, mungdan htingbu ni gaw tara ai n tara ai wuhpawng rai nga ai hpe hkrak chye na gin hka la ra ai. Tinang mung shawng e n tara ai, yubak wuhpawng, n hkru n kaja ai wuhpawng hta nga lai wa sai ban prat hpe myit dum let dai prat de galoi bai nhtang du na sadi maja ra ai. Jinghpaw ni gaw asan sha re. Karai Kasang a tara ningnan hte n lakawn la ai sha moi na Jinghpaw lai hte matut hkrung nga ai rai yang, dai ni hkrak sha amyu langai nga prat pra nga lu na n re.
Dai rai, kaning re prat kadai amyu ni hte madaw kanawn nga tim, ahkyak dik gaw "tinang gaw kaning re wuhpawng hpe gaw de nga ai ni re" ngu ai hpe hkrak hkam la nna de a matu amu galaw nga ra mali ai. Kadai hpe hkrit na lam mung n nga ai. Tinang kamsham ai, hkam la ai, Karai Kasang sharawng awng ai makam lam masa hku nna jasat na lam hta lai nna kaga tengman ai, kaja dik ai anhte a mahkrun n nga ai hpe dum ga.
Anhte hpe kadai mi gasat sat, anhte gaw tengman ai hku nna sa yang dai tengman ai lam gaw anhte a matu gasat ya na re. Rap ra ai hku nna sa yang, dai rap ra ai lam gaw anhte a matu gasat ya na re. Jaw ai hku nna sa yang dai jaw ai lam gaw anhte hpe gasat ya na rai nga ai. Chyahtum chyalai, anhte Karai Kasang ra sharawng ai hku nna wuhpawng hpe de nga yang, anhte a matu Karai Kasang majan gasat ya na re.
Dai hta n ga, anhte a gaw de nga ai tengman rap ra ai asak wuhpawng hpe Shi nan makawp maga ya na re. Ndai lam ni hpe myit dum ai hte maja let ndai shaning ningnan 2009 ning ting, anhte hpe gasat ai hpyen ni hpe kadai mung kadai tinang nga ai shara, galaw ai amu hta dakring dalang gasat nga ga. Ndai anhte a tengman ai wuhpawng ningnan hpe gaw de ai lai nan, anhte a lawt lam mahkrun majing, rai nga ai.
kac_Latn kac_Latn eng_Latn ces_Latn lim_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn