Bum Chyangau
(Daw -1 de)
(Daw - 2 de)
April 4, 2013
Anhte
Jinghpaw myu sha ni gaw - Sut she n-su ga ai raitim, “Jinghku Latsa lu yang she
prawn ai”….(Masha tai ai/ Masha ngu mai shamying ai) - ngu nna hkam la ai ni
rai ga ai. Mayu, Dama, Kahpu Kanau nga nna shada
myit magyep kap, garum ningtum
madi shadaw chye ai ni anhte rai ga ai. Dai hta n-ga, Shada tsawra hkungga, manu shadan shagrau hkat
chye ai lam ni gaw anhte W-P myu sha ni a manu dan dik ai Htunghking lailen ni
rai nga mali ai.
Raitim- Lachik
mying hkam da ai Miwa sai Zahkung Ting
Ying gaw kade myiman mung n-yu, kade
myiman hpe mung n-tau nga lu ai. Shi lu, shi su, shi nga pyaw jang rai sai nga,
tinggyeng myit sha myit nna galaw sa mat
wa ai lam ni yawng hkra gaw anhte W-P
jinghpaw myu sha ni hte Wa shakap shai rai taw nga ai hpe mu mada lu nga ai.
Matsan ai hta si ai pyi grau tingtsi ai
nga nna- Ja gumhpraw sha lu na rai jang madu amyu shada pyi sat hkat ai Miwa
myit kyang nan re ai hpe mu mada lu nga ai.
Dai Zahkung Ting Ying a myit jasat ni a majaw,
NDAK gaw Lawngwaw hpung hte Lachik hpung
nga nna Uhpung lahkawng garan hka mat wa sai re. Lachik hpyi hpun da ai Zahkung
Ting Ying hpe myit n-ngwi n-pyaw ai ni mung lani hte lani law wa masai. Hpang
jahtum shi lai na Modaw lam (Hka Mahkrai) kaw du hkra Bawm sa hkam nna gyam sat
kau hkyen ai manghkang kaba ni du hkra
pru wa sai. Dai Bawm hkam ai ni gaw Lawngwaw hpung na re nga Lachik hte
Lawngwaw ni a lapran manghkang grau grau kaba jat wa sai re. Shing rai myit
n-ru n-ra rai nga yang- Zahkung Ting Ying gaw Miwa mung de gan sa mat sai. Dai ten Shanglawt pru Sut Du Lawkwa Zawng Hkawng hte Lawngwa Major langai mi woi awn
nna NDAK Ginjaw e “Ahna” zing ai lam byin sai.
Raitim
Zahkung Ting Ying gaw Miwa Asuya a Weigh hte Pangwa hpe bai zing la lu nu ai.
Miwa mung de hpyen ma loi li hte sha sa du ai Zahkung Ting Ying gaw hpyen ma
Tsa lam nga ai Lawngwaw hpung ni a lata na Pangwa hpe bai lu zing la a ta? ( BGF jarit sin dap gaw hpyen
ma 300- tawn da na ahkang lu nga ai). Mahtai gaw asan sha rai nga ai. Miwa
hpyen la ni NDAK uniform galai hpun nna Pangwa hpe bai wa gasat zing la ai lam
sha rai nga ai. Lachik ming hkam da ai Pangwa mare hpe Miwa ni gara hku mung asum
n-hkam lu ai hpe mu mada lu nga ai. UWSA ni a Pangsan mare hpe “Wa” mying hkam nna Miwa ni jum tek da ai hte lachyum bung nga ai .
Dai hte
maren- (Dahkyaw dalam)… 2012-ning hta mung, Miwa Communist hpyen la ni gaw Myen
uniform hpun nna Shanglawt KIA ni hpe
shang gasat lawm ai shiga ni hpe naw dum shajang na ga ai.Myen hking hking da
ai Miwa hpyen la ni grai si ru jawng mat ai majaw, Miwa ni hkrap gaw n-rai,
pawt gaw n-rai rai taw ma ai da. Magrau
grang, Gumshem ai KIA shanglawt myu tsaw share shagan ni hpe Manga Yunglat hte
“Slam” hkungga jaw dat nngai law.
Zahkung Ting
Ying gaw Pangwa hpe Lawngwaw ni a lata kaw na bai zing la ngut ai hpang- Rawt
malan ai Sut Du Lawkwa Zawng Hkawng hpe “Ga htawng” e rim rawng nna, amyu myu zing ri, Num ma ni mayen mahtaw bun, htawng
hkindit rai sat kau na hkyen masai. Hpang jahtum Lawkwa Zawng Hkawng hpe- “ Na
Madu jan Hkawng Nan hpe htet mayu ai htet u”…ngu Handphone hte shaga hkat
shangun ma ai.
Madu Wa hpe
sat na Shiga na jang Shezang Hkawng Nan ( Sut Du Shezang Tu Mai/ Play Boy Tu
Mai a Kanau-Kajan) gaw, Bochuk Khin Nyunt hpe garum bai hpyi sai. ( Laika ka ai
wa gaw Shezang Hkawng Nan hte mung hku hkau nna, Kahpu Sut Du Shezang Tu Mai
hte mung jawng lung manang rai nga ai. Hku hkau ai, manang re nga nna shanhte
hpang maga lawm nna tsun ai lam n-rai,
mabyin masa lam hpe chye na lu na tang
madun ai lam rai li ai. Hpa majaw i? nga yang- n-dai aten gaw anhte W-P myu sha
ni a” Hpen Madung Gadai ta?”…ngu ai hpe azin ayang sawk sagawn shapraw nna , tsan kau, seng kau ra ai
ten rai nga sai).
Dai ten- Shezang
Hkawng Nan gaw-“Nyaung Napin Nyilar Khan” e Dat Kasa hku nna sa du taw ai ten rai
nna, Bochuk Khin Nyunt hte mung grai ni
htep hku hkau hkat ai wa mung rai nga ai. Dai majaw Shezang Hkawng Nan gaw Khin
Nyunt a Weigh hte Madu Wa Sut Du Lawkwa Zawng Hkawng hpe Zahkung Ting Ying sat
kau na hkyen ai kaw na bai lu hkye shaw la nu ai re. N-dai lam ni gaw Zahkung
Ting Ying shaprai kau n-lu ai Lawngwaw hte Lachik ni a Manghkang Labau ni rai
nga na sai.
Shing rai -
byin ngut ai hpang Zahhkung Ting Ying gaw BGF jarit sin dap hku nna sha matut
mying hkam let, Pangwa grup yin na Maisak Mailung ni Miwa mung de htaw sharut
sha, Waingmaw hte Mali Hka Sinna hkran de na Mali Hka kau mayan sha n-ga,
Chyurum W-P sha ni a Mare buga Dum n-ta,
Sun wang ni hpe du hkra manu kaji kajaw
sha jaw masu nna “Ja” htu akrawk sha ai lam ni hpe shagyeng shakat, adip arip rai galaw lai wa
sai re. Grau nna- Bum nga masha Lachik, Lawngwaw, Lisu hpu nau ni hpe Ka-ni Yi
kaba ni hkyen shangun, Nanghpam lu sha,
Ya ma Manya tsi Jak rung kaba ni shadun nna Mungkan jut shara shagu de dut
shabra taw ai lam ni galaw lai wa sai. Dai ni- Zahkung Ting Ying gaw Ka-ni Lau ban kaba “Opium King”ngu ai Jan
mau hpe pyi lu mat sanu ai. N-dai masing gaw Miwa Communist ni a “Katsi Majan”
ladat rai nga malu ai. Moi de shanhte a
Kaji Kawa ni Englik hte byin ai Majan hta Peking mare daju hpe (55) ya hte sha zing la kau hkrum ai gaw n-dai
Ka-ni a majaw, Englik ni shanhte Miwa ni a Kaji Kawa ni hpe Ka-ni ya shawng
shatai nna “Katsi Majan” hte gasat dang
la kau ai lam re nga, dai ni shanhte Miwa Communist ni mung shanhte a hpyen ni
hpe, grau nna Democracy mungdan ni hpe n-dai Ka-ni hte Katsi majan gasat taw
nga ai lam rai nga ai. Dai hpe Zahkung
Ting Ying gaw ta tut garum shakut ya taw nga ai hpe mu mada lu ai. Myen hpyen
Sa wa ni mung shanhte a Kawa Di Miwa a ga hpe tawt lai nlu ai majaw n-mu masu
su taw ra nga mat manu ai.
Dai hta grau
nna Zahkung Ting Ying gaw Mung jarit Masat shadaw No- (7) Saw Law, Law Hkawng ginwang Chiphwe mare kaw
na Deng (26) tsan ai shara kaw “Molybdenum” ngu ai grai manu dan ai N-hprang Sut rai” Strip Mine” langai mi hpe
bai sa mu htu shapraw hkrup dat nu ai.
2010- ning
May shata e Google Earth Internet Map hta e Satellite kaw nna shagun ya ai sumla(Photo)
ni hta Sara (Site) langai mi hpe mu lu nga ai. Dai shara gaw Contour ngu ai Bum
marawn ni hpe Lakang Numdawn zawn htu gyi nna N-hprang rai ni hpe htu shaw la
taw ai ( Contour Strip Mine) n-hprang n-hkun ni rai nga ai .Htu shaw la taw ai
N-hprang rai ni gaw “Molybdenum” ngu ai N-hprang myu mi rai nna, dai N-hprang
rai hpe Miwa mung de Truk Modaw kaba ni hte htaw shapraw taw ai hpe mu mada lu
nga ai.
“Molybdenum”
N-hprang hta e- Magri (Copper) hte Hpri Hpraw (Tungsten) ni mung lawm nga ai.
Molybdenum N-hprang hpe (Metal) nga ai” Hpri Shaja” galaw na matu gayau bang ai
(Alloys) hku nna shabyawng lang ma ai.
Molybdenum N-hprang gaw Gahtet dik ai Shingkang
(Heat) hpe mung hkam jan lu nga ai.Dai majaw Tank Car,N-bung li e lang
ai Arung arai ni, Electronic Myihprap Wan hte seng ai Arung arai ni galaw ai
hta lang ai Wak (Contact), Motor Jak ni hta akyu jashawn jai lang ma ai lam
chye lu ai.
N-dai
Molybdenum N-hprang sut rai htu shaw taw nga ai shara gaw, Miwa mung jarik hte
htep rai nna Jinghpaw mung Lamu ga n-tsa
e rai nga ai. Jinghpaw mung kata na Chiphwe mare a Sinpraw maga(Ading tawk)
Deng (26) tsan ai shara, Myitkyina mare kaw nna (Ading tawk) Deng (80) tsan ai
kaw rai nga ai.
Bai nna-
Miwa mung hte Myen mung jarit Sinna maga
de (Ading tawk) Deng (10) tsan ai shara mung rai nga ai. Latitude hku nna (21)
Degree Minutes (51) hte (15) Degree Minutes (30) North hte Longitude (98)
Degree Minutes (32) hte (38) Degree Minutes (60) East shara na W-P jinghpaw mungdan lamu Ga e rai nga ai.
2005-ning
June shata na Mungkan gat lawk ni hta- Molybdenum Ton mi a manu gaw American
Dollar 103,000 ( Sen mi e- hkying masum) ,Myen gumhpraw Sen (876) jan rai nga
ai. Truck modaw kaba langai mi- Ton (10), Modaw (300) na Ton (3000) a Myen
gumhpraw Kyats- Sen-(2,628,000) – Lap Sen/Wan-(2.6) rai nga ai. N-dai daram
manu dan ai Anhte W-P sha ni a N-hprang Sut rai
ni hpe Zahkung Ting Ying hte Miwa ni lagu htu shaw sha taw ai (3) jan
rai nga sai. Gumhpraw hku sawn pyi n-dang mat sai re. N-dai ram manu dan ai Lamu
ga hpe madu nga ai anhte W-P sha ni, Awm dawm Shanglawt ai ahkaw ahkang she lu
yang gaw- Hong Kong, Japan ni ngu ai -
Back pyi gayet mat lu nga ai.
Kaga Hpun
Sau, Ja, Lung seng, Shipadi, Lung Hkyeng, Padi , Pat, Hpri, Maisak Mailung ni
hpe pyi rai n-sawn shalawm nga ai. Dai
ni yawng she sawn bang dat yang gaw- Nu
e..Wa e… Mungkan hta manu dan dik gaw anhte a W-P Jinghpaw mungdan nan wa she
rai nga sai le. Dai majaw Miwa wa mung ra, Myen mung gashun mayu- kaga Mungdan
ni mung hkumbai kapya taw nga ma ai re. Anhte lawan makawp maga la ra na saga
ai.
Kahtap nna
sang lang dan mayu ai gaw- anhte W-P jinghpaw myu sha ni hta Maran, Lahtaw,
Marip, Lahpai amyu nga nna nga shajang ga ai zawn Miwa amyu ni hta mung Lee(Li)
amyu, Yang amyu, Wu amyu, Han amyu nga nna nga nga malu ai. Ga shadawn- Lau
Seng Han = Han amyu, Yangbe Zung= Yang
amyu, Peter Wu= Wu amyu, James Lee= Lee amyu ni rai nga ma ai. Anhte
W-P jinghpaw amyu sha ni hte Miwa amyu ni gaw shachyen shaga ai lam hta loi li
bung ai zawn rai tim, teng sha nga yang Htunghking, Labau hte Lailen ni shai
dik nga ai re.” Anhte gaw Miwa Labya ni rai ga ai”.. nga nna Jinghpaw ga mi
shaga taw tim- shanhte a Ru sai gaw Miwa amyu kaw na” Labya” ni rai nga ma ai. Myen ga shaga ai Myen mung na
Miwa hte lachyum bung nga ai.
( Daw- 4 - hpe la hti ga)
kac_Latn kac_Latn kac_Latn lim_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn fur_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn est_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kbp_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn eng_Latn kac_Latn est_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn