Hkamja lam machye machyang hpe ra sharawng hkaja la nga ai tsawra hkungga ai nu wa hpunau ni hpang de ndai kalang hta gaw hpa mai kaja ai akyu mung n jaw ya lu ai malut hka yawm lu nna matut byin wa lu ai ana ahkya ni a lam loili hpe lawu na hte maren gam garan ya na n ngai.
No(1) Hka yawm hte shat kan machyi ai lam – Hka yawm lu ai masha ni hta shat kan machyi ana byin wa lu shadang htam lahkawng grau ai lam hkaja lu ai.Sawk sagawn maram lu ai lam law law hta na hka yawm hpe shaning aten galu lu mat wa ai masha ni gaw shat kan shakum lam ni hta sai sa ginlen ai lam ningra mat wa nna shat kan bum machyi ai lam byin wa ai hpe chye lu ai.Dai kaw nna matut manoi rai byin wa lu ai gaw shat kan baw mat ai,shat kan sai kayun ai lam ni byin wa nna mai tsai lu na grau grau yak wa ai.
No(2)Mawng ana byin lu shadang grau law wa ai – malut hka yawm lu ai masha ni gaw kaga masha ni htan mawng ana byin lu shadang grau law nga ma ai.Mawng ana hpan ni law law nga ai hta na sinwawp mawng ana,yu hkraw mawng ana,n-gup mawng ana ni madung byin law chye ai.Bai nna sade mawng ana,jit shabawng mawng ana,pancreas mawng ana,pu jat mawng ana ni byin wa shangun lu ai hte mung matut manoi rai taw ai lam chye lu ai.Hka yawm lu ai ten shaning ni na wa nna lu shadang law wa magang mawng ana byin lu madang mung grau sawng wa magang rai nga ai hpe anhte dum chye nna sadi koi gam la nga ga.
No(3) Sai lam gyip ana –Nicotine a majaw cholesterol hte sai kata sau dat ni law wa nna aten shaning ni na wa jang sai lam lasa ni htat wa ai hte sai lam gyip ai mang hkang hkrum sha ra wa ai.Dai zawn sai lam ni gyip wa ai shaloi gaw sai hkawm sa ginlen ai lam atsawm sha nlu galaw mat sai rai nna sai gumdin pa wa ai hte sai lam pat mat lu nga ai.Salum sai lam pat mat jang salum hta sai du hkra nlu sa ya sai rai nna heart attack a majaw asak hkrat sum ai du hkra byin wa lu ai.Bawnu kata na sai lam ni pat mat ai shaloi mung hkum chyen si,hkum katsing si ana ni byin wa lu ai re.Sade kata na sai lam pat mat wa jang sade hpe hkra machyi hten za kau ya shangun lu ai.Lagaw hta na sai lam ni pat mat ai rai yang sai ni nlu hkawm sa sai majaw lagaw yet daw mat ai,hkrit tsang hpa ana ni hkam sha ra chye ga ai.Dai majaw tsawra ai nu wa hpunau manaw manang ni e hka yawm gaw hkum hkrang kata na ra ahkyak ai saidaw sai chyen ni yawng hpe hten za hkra machyi shangun ya lu ai akyu yawm ai lam ni sha byin shangun lu nga ai hpe dum chye nna sadi sahka koi gam nga ga.
No(4) Jahkring hkring jahkru wa ai – hka yawm lu ai masha ni gaw jahkring hkring sha jahkru chye ma ai re.Hpa majaw nga yang hka yawm a majaw sinwawp kata na nsa sa lam ni hpe bum machyi shangun lu ai,nsa sa ai nbung lam ding yang hpe gyip mat shangun lu ai rai nna jahkring hkring sha jahkru wa ai,nsa sa n hkru ai lam ni hpe hkam sha ra shangun nga ai.
Anhte yawng chye ga ai hte maren hka yawm gaw wa hpe mung chyang mat shangun lu ai rai nna n-gup sama manam ai hte n-gup hkamja lam hta hkra machyi shangun lu na grai loi nga ai re.Hka yawm a majaw sai lam hten za wa ai hte sai rawt ana lu na mung grai loi wa ai.Sai rawt ana mung salum ana hte hkum chyen si ana byin wa lu shangun na hpe n gun jaw kanawng bang ya taw ai hkrit tsang lam langai rai nga ai.
Hkum gawng li ai kanu num ni hka yawm chye lu ai rai yang shata n-gu ai ma shangai wa chye ai,shadang n hpring ai ma shangai ai lam ni byin wa chye nga ai.Bai kanu kawa langai ngai hka yawm lu chye ai rai yang rau nga kaba wa ai kasha ni hta sinda chyat sahti ana,nsa sa lam hte seng ai ana ni byin lu na aloi sha rai wa ai.Dai zawn masha kaba ni hta sha nrai naw kaji nga ai tinang a kashu kasha ni hta mung hka yawm lu chye ai masha ni hte nga kaba wa ra ai shaloi shanhte hkum nan hka yawm nchye lu ma ai raitim sinwawp hte seng ai ana jau jau byin wa lu ai lam sawk sagawn maram da lu ma ai re.
Hpa majaw nga yang shanhte a sinwawp ni gaw hka yawm lu chye ai masha ni kaw na wa hkra kap ai hka yawm wan hkut sama ni hte galoi mung lawt lu ai lam n nga ai majaw re nga nna American mungdan Columbia dakkasu na sawk sagawn maram lu ai,hka yawm nlu ai masha 1781 hpe CT scans gayet maram yu nna chye la lu ai hpe tang madun da ya ma ai.Dai majaw kaji ten hka yawm lu ai masha ni hte rau nga kaba wa ai ma ni a sinwawp gaw hka yawm nlu ai masha ni hte nga kaba wa ai ma ni a sinwawp hte shingdaw yu dat ai shaloi grai shai taw nga ai lam mu chye da lu ma ai.
Dai majaw hkam kaja lam hpe ra sharawng hkaja la nga ai tsawra hkungga ai nu wa hpunau manaw manang anhte ni, naw kaji nga ai tinang a kashu kasha ni hpe du hkra hkam kaja lam hta mang hkang jaw hkra machyi shangun ya lu nga ai malut hka yawm hpe mai byin ai rai yang daini, ya aten kaw nna gau ngwi ngwi rai shayawm mat wa nna dawm kau lu hkra shakut ga ngu n gun jaw shatsam dat mayu n ngai law.
Ka Lajang ai – Saranum Julia Ndawng Ja Ing
RVA – Jinghpaw Nsen Shapoi Dap
Manila, Philippines.
kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn pag_Latn