Hpungwoi ni amyusha ni hpe Tsadan a Mayam Kandang de kanawng bang nga
- In Sawk Madun Laika
- Last Updated on 06 September 2010
- By Maling Hkataw
- Hits: 3832
Myen Dap-up Ong Myit wa Jinghpaw Mungdaw kaw nna htawt mat wa sai hte, mungshawa ni lapran, shawnglam hpe grau myit tsang wa ai zawn, ‘hpa rai yang rai’ ngu let, myit mu myit hkut nga ai ni mung, nga shajang nga ai.
Hpa majaw nga yang, lai wa sai June shata htum wa de du wa ai, Jinghpaw Mungdaw a Dap-up ningnan Dukaba Soe Win gaw, Me Myu Hpyendu jawng-up rai nna tara hte hkrak jasat ai wa re hta sha n ga, Ong Myit a ma tai lai wa sai lam, chye lu ai.
Shingrai, ‘sheng mareng nna mazut ai jasat hte, hpaji lai, masing masa hte jasat ai masa lahkawng’ hpe shen dingdaw nna anhte Mungdan madu ni larau ladau sawk sagawn masam maram let, anhte a ginra hta zai ladat hte htang jasat shamu shamawt nga na aten rai nga sai hpe shadum ai, ‘bau nsen’ mung rai nga ai.
Ningrai, Dukaba Soe Win a zai ladat majan hte Jinghpaw mung madu anhte mungchyingshawa ni a zai ladat majan lahkawng, ladaw langai hta, shachyai shingjawng hkat na ‘Majan Pa’ e anhte du nga sai hpe mung, shadum nga ai aten re.
Ndai lam sha naw myit nga yang, dukaba Soe Win gaw chyau lachyan hprawt rai, hkang galai nna shi a shawng na Jinghpaw mungshawa zinlum ai masing lami hpe Myitkyina mare daju e galaw nga sai. Shawoi na zawn laknak lang ai wuhpung ni hte madung dat zinlum ai lam galaw ai hpe n mu lu ai.
Raitim, Mungdan Gawda Tara (nhprang) shawa ara hkam la poi (Referendum) a hpang e Myen hpyen gumshem gaw mungshawa hte grau nna lai ladat law law hte mahkri shawn shakut nga ai masa, rai nga malu ai. Hkristan Nawku Hpung ni hta shanhte a ningbaw ningla ni hpe jai lang, asung jashawn ai ladat hte ahkyak tawn zinlum wa sai. Ndai hta J.W Hkalup Hpung Ginjaw (KBC) hte Hka Htawlik Hpung (RCC) hpe ahkyak madung tawn nna myiman tam ya wa sai.
Ndai July shata praw 2 ya shani, San Columban RCC ginra hta hkrumzup hpawng hta KBC Amumadu Rev. Paul Naw Tawng gaw KBC a malai hte Wajau Naw Din gaw RCC a malai ga shaga na ahkaw hkang hkam la wa sai. Dai shani, Dap-up Soe Myit wa Nawku Hpung ni hpe n hpyi tim, karum dat ai kumhpa hta n-gu buri 86, sha sau galan 5 pung 86, jaw wa sai. Dai hpe Nawku Hpung ningbaw ningla ni gaw masing n nga n ra ai raitim, kabu gara hkapla wa sai.
Dai hpang kaga nawku hpung rai nga ai Muslim ni hpe sen 13 dan ai n-gu sau hte arung arai kumhpa ni hpe Myitkyina mare na Bali (Mosque) jawng 7 na ningbaw ningla ni marai 30 jan daram hta Awng Nan lawk na shanhte a Muslim ginra de July 8 ya shani sadu nna zinlum wa sai. Bai, Bukda Hpungkyi jawng kaba ni, Waimaw mare ni hte kaga shara ni de mung, kumhpa hte hpawn zinlum hkawm sai.
Ndai lam hpe azin ayang maram yu dat ai shaloi, Hkristan Nawku Hpung hte hpungwoi ni hpe jaw ai kumhpa gaw grau laja nna manu dan ai hte ading ding sa du zinlum ai hpe mu lu ai. Rai yang, anhte J.W Hkristan ni gaw Myen hpyen ara mungmasa galai wa na lam hta, shanhte ahkyak kaba shatai ai ni, rai nga ai re.
Kaga ni a matu gaw ndai lam gaw laklai ai lam n rai nga tim, anhte Hkristan Jinghpaw Wunpawng sha ni a matu gaw grai ‘kaya kahpa hte Karai Kasang hte amyusha ni hpe roi kau ai amu’ rai wa sai. Kaja wa Gawtawma Bukda karai gaw Hkristan Karai Kasang hta grau ai lam wa madun ai masa rai nga sai.
Hkristan ni n mu mada ai tengman, rap ra, tara ai hte asak lam hta hkawm sa ai ni wa, mu mada ai mungkan a sutgan, arawng ara, pyaw lam ... ni hpe myit mada nna dai lam hpe shachyut nga ai mungkan a karai ni a lam hta hkawm sa bawng lawm ai hku, rai mat wa sai.
Bai, grau nna mau hpa mabyin bai kahtap wa ai gaw, July praw 6 ya (Laban shani) jahpawt hta Myen hpyen asuya, Matut Mahkai Dap, hkringmang Brig-Gen. Thein Zaw gaw, KBC Ginjaw rung e Myitkyina mare na Hkristan Nawku Hpung hkum hkra na ningbaw ningla ni hte hkrum nna, n-gu buri 75, sha sau joi 100 hte gumhpraw mung, Kyat lap sen 30 wa jaw ai lam, rai nga ai.
Dai hta sha n ga, Cyclone Nargis laru karum ai lam a majaw grau kabu chyeju dum ai lam hte hpawn, matut nna mung sumri phone hte kaga ra ai lam ni karum na ga sadi jaw kau da wa sai.
KBC a Hpung woi masa gaw hpungshawa lai ‘democracy’ hte rai nna ‘makam masham a lunghkrung hkridun’ hta de nga ai, Nawku Hpung shawa wuhpawng kaba re. Rai yang, ndai kumhpa arung arai ni hte anhte KBC a makam masa, shawa woi lai hte n hkru n kaja ai hpe gasat ai makam wuhpawng langai, ning re tara n shang, lachyum lam n tara ai hte myiman tam ai, kumhpa hkapla ai gaw, jaw ang nga ai kun? jawm myit aru yu ga.
Lai wa sai 1962 ning hta, ndai hpyen asuya sha re Sasana Hpung nta, hpaji jawng nta hte wang, bai, Sasana boarder ni hpe atik anang shing ngyen la kau wa sai. Ndai zawn hpyen asuya gaw shanhte ra yang ra ai hku nna, Karai Kasang hte seng ai Nawku Hpung hpe ‘hpya sha dat, asawng dat’re ai gaw, Karai Kasang namnam jaw hkam la nna daw jau nga ai ningbaw ningla ni galaw ging nga ai kun?
Shanhte she tengman ai hku nna ndai mung hpe n shabyin mayu yang tinang a sai daw sai chyen jawngma ni hpe lang hte lang kapaw, htau, gap, zingri zingrat sat, htawng bang, tinang a Hpungkyi ni hpe sat shagrawt kau re ai ni re.
Karum na nga yang, ya, Cyclone Nargis laru tsinyam masha ni nga nga ai. Hparai, dai de madaw n garan ai she myit yu ga. KBC gaw ningbaw ningla ni a wuhpawng n re. Karai hte ading tawk seng ai, bai, J.W amyusha hte mungdan asak matut na shawnglam hte gindun nga ai gindai lami re. Karai n ra ai lam, n jaw n ang ai lam, hpungmasha ni a myit ara n lawm ai magam hpe galaw ai gaw KBC kata de ‘gung, tsadan, ana’ hpe tara shang jashawn ai re.
Dai majaw, KBC hte J.W amyumasha ni a shawnglam hkrit tsang hpa byin shangun ai lam hte ading tawk ahtu hkra shangun nga ai. Dai gaw, ya na ningbaw ningla ni a lit nan rai sai.
KBC hpungshawa ni mung ndai Myen Dukaba Thein Zaw a, ‘Npu de hka lwi, ntsa e mahkaw hprwi’re ai n teng n man ai lam hta, KBC ningbaw ningla ni kabu lawm tim, hpungmasha ni gaw n lawm na shadum hkat nga ga.
N teng n man ai tsadan wa hpe shadum sharai na malai, shanhte amu hta yau lawm ai, para nang ai, sha lawm ai, bawng lawm ai, pawm lawm ai, dung lawm ai, madi shadaw lawm ai gaw, Karai Kasang hpe mung, ninghkap ai yubak amu she rai sai.
Bai, tinang a amyu hte lamuga hpe mung, mayam shayam ai, dut sha kau ai, amyu hpe nyet nna sadi run ai, amu rai mat sai. Daini, J.W Hkristan hpungshawa ni yawng n teng n man ai hta n kaboi nang ai sha, tengman ai maga madaw ngang ngang tsap nga let, Karai Kasang a ga madat mara nna, Amyu hte Mungdan hpe sharawt la ra ai aten, rai nga sai.
KBC hte RCC gaw, J.W Hkristan wuhpawng ni hta ahkyak dik hte kaba dik ai Karai Kasang a mungdan anhte a ginra hta de nga ai, Hkristan Nawku Hpung ginjaw yan, rai nga ai. Mungkan hta kaga Hkristan ni pyi n lu galaw ai Sasana amu kaba ni hpe galaw nga ai mying kaba dik ai, Nawku Hpung yan mung, rai nga ai.
Grau nna, Karai Kasang gaw amyumasha ni hpe mai kaja ganga ai hku nna woi na lit ap da sai Nawku Hpung mung, rai nga sai. Kaga amyu ni hpe mung tengman ai lam, rapra ai lam hte chyeju lam hpe ginlen ya na matu, lit la ra nga ai Nawku Hpung mung, rai nga ai.
Dai majaw, tinang a hpungshawa ni ‘Tsadan a dawnggawng’ kaw nna lawt lu na, Amyusha ni a shawnglam hte Karai jaw da ai lamuga agrin nga lu na mung, lit la woi awn lam madun nga ai, Nawku Hpung ni rai nga ga ai. Dik shale, ndai Myen mungdan hta jet ai, Federal Democracy byin wa lu na matu pyi, KBC, RCC hte kaga Nawku Hpung ni a shanglawm ai daw hta she, madung rai nga ai.
Japan mungdan hta masha jahpan tsa htam shadang 1% sha re ai Hkristan ni a Rapdaw e shanglawm ai gaw, mungdan shawnglam a matu dawdan ai lam hta, grai ahkyak nga malu ai. Philippians mungdan hta mungdan gumsan magam, hkringmang daju hte hkringmang ni madaw Hkristan Dakkasu Jawng Up kaba ni kaw nna mungdan kaning rai sa wa na lam ni, hpaji wa hpyi hpyi rai nga ma ai.
KBC, RCC hte kaga Nawku Hpung ni hpe Karai Kasang gaw tsaw dik ai shara hta sharawt da nna ndai mungdan hpe sharai na, shading na, shatsawm na, shabyin na matu san da hkrum sai, rai nga ai.
Rai yang, ndai hpyen gumshem magam ni hte shanhte a uphkang lai hpe jawm sharai na malai, shanhte kaw na lama ma myit mada, lama ma hpyi, n jaw n ang ai shanhte jaw ai kumhpa ni madaw la rai ai gaw, dai kaba dik ai ahkaw ahkang hpe ‘Lusha shapre wan seng mi hte galai sha kau ai Esau a amu’ rai mat sai.
Jinghpaw labau hta mung, Hpyen Sub-Major Pangkum Zau Tu (I.D.S.M., O.B.E ) gaw shi a magrau grang, share shagan ai, kang ka ai, sadi dung dik ai majaw, British Hkawhkam George V gaw, 1931 ning hta shi hpe ‘King's Orderly Officer--- Hkawhkam wa a matsun shatup sin langa du”, ngu ai arawng aya hte shagrau ya wa sai.
Dai majaw, “Hkawhkam wa gaw Zau Tu nang hpyi mayu ai hpyi u, Ngai jaw de ga ngu ai da.” Shaloi, “Zau Tu gaw myit yu nhtawm, Hkawhkam wa nang hpun ai palawng ra nngai ngu hpyi sai da.” Dai shaloi jang, Hkawhkam wa shi a Hkawhkam hking (uniform), Pangkum Zau Tu hpe raw ya sai, nga ai.
Daini Pangkum Duwa Zau Tu a Hkawhkam palawng hpe Jinghpaw Wunpawng Chyum Hkawlik (KTC) a Labau hte Hpaji Dadun Gawk e bang da nga ai. Dai Hkawhkam wa a uniform gaw dai hku sha rai, lani hte lani tsam za nga nga ai re.
Duwa Zau Tu gaw shi a kangka sadi sahka, share shagan ai majaw hkam la lu ai, hkikhkam dik ai, dai arawng aya, ahkaw ahkang hte aten hpe George V a Hkawhkam Hkying hte galai kau sai. Rev. Maran Ja Gun tsun ai ga hta, “...hpa mi rai rai anhte J.W sha ni labau hte shut wa sai (the same mistake) hpe n kahtap shut na, grai ahkyak ai hpe dum nga ga,” nga, shadum nga ai.
Daini, anhte a lam anhte n tsap, n galaw yang, kadai tsasam wa galaw ya na mung n re. Daini ahkyak dik ai punghkum hta Karai Kasang nan shadun nna dung nga ai, Nawku Hpung ningbaw ningla ni, ‘Pangkum Zau Tu a kaba dik ai ahkaw ahkang hpe palawng hte galai kau ai zawn,’ arung arai, n-gu, gumhpraw, sau, phone kumhpa ni hte galai nga ai hpe gaw, myit dum nga nni?
Kalang mi na, Myitkyina mare Gies Masat Hkalup Nawku Htingnu e, Laban nawku shani kaang hpawng hta hpungwoi kaba langai hkumtsup akyu hpyi ai hta--- “...ramma ni nanghpam kani hte kaga arawn alai lam ni hta htenza si ru nga nga ai majaw, anhte a shawnglam hpe myit tsang la ai,” nga nna, yawn hkrap let she akyu hpyi shakre wa sai.
Aten ahkying, ahkaw ahkang hte lit naw nga ai aten hta tinang a tingkyeng sha yu nna woi awn na malai, tinang a hpungshawa yawng, mungshawa yawng hte mungdan masha yawng a shawnglam hpe num shawn shaw nna madaw, woi awn ra nga ai.
KBC, RCC hte nawku hpung ni hpe woi ai ningbaw ningla tai ai gaw arawng aya, sutgan, ahkaw ahkang a matu n re, mungup du ni a masat masa hkam la, lama ma myit mada la, lama ma hpyi la na matu mung n re.
Nawku Hpung gaw, n jaw n ang nna n teng n man ai Mungup ai wa ra sharawng ai lam hpe shabyin ya ai ‘Zup ra (forum)’ mung n re. Nawku Hpung a ningbaw ningla ni mung mungup du ni a ara galaw na san da ai kasa ni mung n re.
Nawku Hpung ningbaw ningla ni gaw Karai Kasang a ara, makam masham hpunda hpe akri mahta nna tengman lam hpe shabrawng, galaw ai hte shabyin woi ai ni she, rai nga ai. Maga mi hku nna tsun wa yang, Tsadan hte shi a n hkru n kaja ai amu ni mahkra hpe ninghkap gasat woi ai ningbaw ningla ni she, rai nga ai.
Shingrai, dai lata san da ai kaba dik ai ningbaw ningla ngu ai ahkaw ahkang chyeju hte lit hpe, pagawn para, atang shalang n di kau ai sha, tinang a hpungshawa, tinang a myu masha, tinang a mungdan masha ni Tsadan a Dawnggawng kaw nna hkyela ai, shalawt ai, Meshia amu hta nan she, ningshawng woi, myihtoi htoi, hkinjawng jawng nga ga.
Nawku Hpung shawa ni gaw tengman ai mungga a kashu kasha ni she re, tengman ai lam hta n tsap ai ningbaw ningla ni a hpungshawa n re ai hpe, dum nga ga.
Tengman nna, anhte J.W myusha ni hpe shalawt dat ai Karai Mungga hte shangai da sai amyu ni hpe Hpung ningbaw ningla ni Tsadan a lata de bai kalang bai kahtap nna kabai ap kau na gaw, Karai Kasang nan n hkraw na re, dum nga ga, sadi nga ga!
kac_Latn kac_Latn eng_Latn tgl_Latn lim_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn