Hkungga tsawra ai, Nu Wa hpu nau ni, San Pra ai Pedro Calungsod gaw 1654 ning, July shata (21) ya shani hta shangai wa ai re. Shi gaw Philippines amyu sha rai nna Cebu ngu ai mare kaba shara kaw na rai nga ai. Shi gaw Jesuit sasana Boarder kaw nga nna hpaji sharin la lai wa sai rai nga ai. Shi madung da sharin hkam la ai hpaji ni gaw, Tara laika sharin ai hpaji, sumla soi ai, mahkawn mangwi, laksama galaw ai hpaji ni hpe sharin hkaja la sai. Ndai hpaji ni gaw sasana magam a matu ahkyak ai hpaji ni rai nga ai. Asak (14) ning hta tarahkaw sara langai mi hku nna sasana magam gun na matu shaga la hkrum ai. 1668 ning hta Spanish Jesuit sasana Jau ni hte rau Mariana zinlawng (Island) de sasana magam gun na matu hkawm mat wa sai. 1672 ning April shata praw (2) ya shani, San pra ai Jesuit Jau Vitores hte rau Gu-am de sa ai shaloi makam masham a matu sat kau hkrum sai rai nga ai.
Gu-am ngu ai kahtawng kaw shanu nga ai buga masha ni gaw, grai mazut ai, loi zai ai masha ni rai nga ai. Lani mi na ten hta, san pra ai pedro calungsod hte Jau Vitores gaw dai zin lawng na mare salang wa a nta hta hkring sa manam ai ten, dai slg. wa a kasha gaw grai machyi kaba sawng nna, nta madu jan hpyi shawn ai hte maren kashin kamun jaw dat ya sai. Dai ten hta nta madu wa gaw dum nta hta n’nga ai, mare de hkawm ai ten rai nga ai. N’myit mada ai sha, shanhte ni kyu hpyi nga ai ten n’ta madu wa du wa sai. Makam masham nchye, n’nga ai nta madu slg. wa gaw, shi kasha hpe kashin kamun jaw ya ai nga nna, masin pawt nna, Jau hte Calungsod hpe dai shaloi jang n’htu hte htau sat kau lai wa sai rai nga ai. Dai ten hta San Pra ai Pedro calungsod gaw, asak (17) ning sha naw rai nga ai. Shaning 2000 ning march shata (25) ya shani, Wa Sarabyin John Paul lahkawng hku nna, Pedro Calungsod hpe nawku hpung hku nna shakawn shagrau jaw ai, Alu ai masha tai wa sai re. Bai nna, Wa Sarabying Benedict XVI a lak htak lai wa sai shaning 2012 ning October shata 21 ya shani, Roma mare kaba hta shi hpe San pra ai masha shatai ya sai rai nga ai. N’dai Philippines mungdan hta ya daini du hkra nga jang, san Pra ai masha marai (2) rai sai rai nga ai. Shawng nnan tai ai san pra ai wa gaw San Pra Ai Lorenzo Ruiz rai nga ai.
San pra ai Calungsod gaw Philippines mungdan kaw nna, kaga munggdan de sa nna Karai Kasang a kabu gara shiga hpe sa hkaw tsun sakse hkam ai wa rai nga ai. Shi gaw asak kaji tim tarahkaw sara tai na matu lak san shaga la hkrum ai wa rai nga ai. Yak hkak ai lam amyu myu hkrum timung, ap nawng ai hte Karai Karang a Mungga hpe shachyam shabra ai magam hpe kang ka ai hte shakut lai wa sai re. Ramma ni Tarahkaw sara ni kasi la mai ai san pra ai masha rai nga ai. San Pra ai calungsod gaw Guam ngu ai zinlawng na, kahtawng shara langai mi hta, buga masha ni hpe Christan makam masham, machye machyang hpaji ni hpe sharin ya lai wa sai. Hpaji madang hpang hkrat mat sai hte sak kaba sai ni hpe mung, makam masham hte hpawn, laksama galaw ai ta hpaji ni hpe myit galu ai hte sharin ya lai wa ai rai nga ai. Yak hkak ai lapran hta Karai kasang hpe tsawra myit kaba ai hte ap nawng lai wa sai. Shi a shakut shaja, ap nawng ai a marang e, dai ginra na masin ja la ai masha ni, Christian makam masham hpe lu la nna, law wa, Catholic Nawku hpung de law wa shang wa ma ai lam chye lu nga ai.
Nu Wa ni, n’dai pang lai zin lawng ngu ai shara ni gaw grai hkrit tsang ra ai hte, pang lai lagut damya ni law ai, n’bung laru kaba ni jahkring hkring sha wa ai shara, hkawm sa hkawm wa yak ai shara, pang lai kata n-nang nawn ni byin chye ai shara rai nga ai. Dai zawn yak hkak jam jau ai shara de, Pedro Calungsod gaw dum nta buga hpe kau da nhtawm me, chyasam masha ni nga ai zin lawng de sasana magam gun na matu myit daw dan let shakut mat wa sai rai nga ai. Sak prat naw kaji ai raitim, Madu karai kasang hpe kam sham tsawra ai re majaw, ya na zawn, wa sa yak ai, yak yak hkak hkak hte hkawm sa ra ai shara ginra de Karai a mungga hpe gat hkai na matu shakut lai wa sai rai nga ai.
Ndai zawn, makam masham a matu shakut shaja, ap nawng lai wa sai san pra ai Pedro Calungsod hpe Philippines mung dan kata na (CBCP) Catholic Bishops' Conference of the Philippines ngu ai Philippines mungdan, Catholic Saradaw ni a ginjaw rung kaw nna mung chyeju hte hpring ai lak san ahkaw ahkang lu ai san pra ai wa re ngu nna shagrau lai wa masai. Yawng gaw shi hpe kam hpa tsawra kyu hpyi nga ma ai. Nawku hpung hku nna, mung san pra ai Pedro Calungsod hpe sasana magam gun ai ni hpe garum shing tau ai wa re ngu nna shakawn shagrau da sai rai nga ai. Grau nna, shi hkum nan tarahkaw sara prat hte Karai Kasang a mungga ni hpe hkaw tsun gat hkai hkawm ai wa rai nga ai majaw, Tarahkaw sara/mum ni hpe garum shingtau ai san pra ai wa rai nga ai. San Pra ai Pedro Calungsod hpe World Mission Sunday mungkan sasana n’htoi ngu masat shamying ai October (20) ya shani lak san shagrau poi hpe galaw nga ma ai. Shi a daidaw rai nga ai Philippines mungdan a mare kaba Cebu kaw shaning shagu grai hkyik hkam ai hku nna galaw ya nga ma ai re.
San Pra ai Pedro Calungsod a lam na chye ai ni law law gaw shi hpe n shakawn ai nlu nga ai nga nna mung, ka da ai hpe mu hti lu nga ai. Shi sak hkrung nga ai ten hta mung shi hpe mu hkrum shaga ai ni yawng gaw grai tsawra hku hkau ma ai da. Ya na zawn, Philippines myu sha ni kaw nna, san pra ai masha tai wa ai hpe mungdan masha ni yawng grai a’rawng la ai hte hkungga shagrau nga ma ai lam mu lu nga ai. Kaja wa nan sha, shi gaw anhte Philippines myu sha ni a matu sha nre, mungkan ting a matu katsi la grin ai amu magam hpe shakut mat wa ai wa re nga nna mung, arawng la nga ma ai re. Du hkawm yu ai nawku jawng shagu hte dum nta shagu ngu na ram hta, san pra ai Pedro Calungsod a sum la hpe nawku tawn ntsa hta mara tawn da nna, kyu hpyi nga ma ai hpe mu lu nga ai.
Sasana magam hta shakut nga ai Nu Wa hpu nau ni, sasana hkrun lam hta yak hkak jam jau wa ai ten, San pra ai Pedro calungsod hpe myit dum nna kyu hpyi n’gun la ga. Lai wa sai shaning law law hta, machye machyang nlaw shi ai anhte a kahtawng buga gin ra nkau hkan, ndai zawn Karai a mungga hkaw tsun ai lam gaw, Jau, Ma Ma, Tarahkaw sara/num ni a lit magam sha shadu lai mat wa saga ai re. Sasana magam ngu ai gaw nang ngai anhte yawng a lit magam rai nga ai. Madu Karai Kasang sharin ai ja chyum mung ga hta, kashin kamun hkam la sai ni yawng gaw, hkye hkrang la ai magam hta shang lawm na matu, Karai a mungga ni hpe hkaw tsun na nhkaw ahkang lu da sai ni rai nga ga ai. San pra ai Pedro Calungsod a prat hpe bai yu ai shaloi asak grai naw kaji ai ten, buga hte dum nta hpe kau da let chyasam masha ni nga ai de Karai a mungga hkaw tsun hkawm mat wa ai hpe mu mada lu nga ai. Shi chye da ai hpaji machye machyang hte hkye hkrang la ai magam hta shang lawm shakut mat wa sai majaw, dai ni nawku hpung kaw nna, shakawn shagrau ai san pra ai masha tai wa sai rai nga ai.
Tsawra ai nu wa hpu nau ni, anhte, nang ngai yawng mung, htani htana grin nga ai, sum sing mungdan hta ning ngai nga na matu shakut nga ai ni hkrai rai nga ai. Madu Karai Kasang gaw shi hpan da ai, shi grai tsawra ai anhte kashu kasha ni marai hkum shagu hpe lak san shaman chyeju atsam marai ni jaw da sai rai nga ai. Dai chyeju atsam ni hte shi Madu Karai hpe bai ap nawng shakut ai rai jang, shi a chyeju nlu na kadai nga na ta? Dai majaw, anhte yawng mung, sak grai naw kaji ai san pra ai Pedro Calungsod hpe katsi la nna, shi kaw kam hpa kyu hpyi rai, tinang hta nga ai atsam marai machye machyang ni hte Madu a sasana magam hta shakut sa wa saga ngu n’gun jaw dat n’ngai law.
Ka Lajang ai – Mama Rose Angeline Maran Nang Doi
RVA - Jinghpaw Nsen Shapoi Dap
Manila, Philippines.
kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn kac_Latn pag_Latn