SHAPITA WA KITEMA
Lelo Tudi mu ‘Mafuku a Mfulo’?
I myanda’ka mikatampe ya mu ano mafuku yālailwe mu Bible?
Kinenwa kya Leza kinena amba bantu badi ba kwikala namani mu ‘mafuku a mfulo’?
I bintu’ka biyampe bilaile Bible pa ‘mafuku a mfulo’?
LELO kodi mwivwane ladiyo ne kubandila bipita ku televijo, ne kwiipangula amba, ‘Le ino ntanda ikafula kwepi?’ Bintu bilenga moyo bilongekanga lubilo lonka ne mu kitulumukila mu muswelo utunya bantu kuyuka mobusa kukila dya kesha. (Yakoba 4:14) Inoko, Yehova aye uyukile bīya kumeso. (Isaya 46:10) Tamba kalā, mu Bible, Kinenwa kyandi, Leza kālaile’mopo enka bintu bibi bilongeka mu ano etu mafuku kete, ino ulaile’mo ne bintu bya kutendelwa bisa kulongeka kumeso kotwenda’ku.
2 Yesu Kidishitu wānenene pa Bulopwe bwa Leza amba bo bukafundula bibi ne kwalamuna ntanda ke paladisa. (Luka 4:43) Ino bantu bādi basaka kuyuka kitatyi kikafika buno Bulopwe. Enka ne bana ba bwanga bandi bāmwipangwile amba: “Betusapwileko bidi pakafikanga bino’bi? Lelo kadi ne kyo tukayūkilapo pa kwiya kobe pano ne pamfulo ya panopantanda i kika le?” (Mateo 24:3) Yesu wēbatentulula amba enka Yehova Leza ye uyukile difuku dine dikafula ino ngikadilo ya bintu. (Mateo 24:36) Inoko Yesu wālaile bintu bikalongeka pano pa ntanda kumeso’tu kwa Bulopwe kuletela bantu ndoe ne mutyima-ntenke bya bine. Byaālaile byo bino byotumona dyalelo!
3 Kumeso kwa kubandaula bubinga bulombola amba tudi ‘ku mfulo kwa ino ntanda,’ tutalei bidi bityetye divita dimo kedyāmwenwepo na muntu nansha umo. Dyālwilwe mu bīkalo bya ku mushipiditu kebimweka, ino bipa byālupukile’ko bitutenga ne batwe.
DIVITA MŪLU
4Shapita ubadikile uno mu dino dibuku i mushintulule amba Yesu Kidishitu wābikele bu Mulopwe mūlu mu mwaka wa 1914. (Danyele 7:13, 14) Kinondanonda na kupebwa lupusa lwa Bulopwe, Yesu wēkwete’ko na mingilo. Bible unena’mba: “Mwadi ne divita monka mūlu; Mikele [dijina dikwabo dya Yesu] ne bamwikeulu bandi bakamutamba mukishi [Satana Dyabola] ne mukishi nandi ne bamwikeulu bandi balwile nabo.”* Satana ne bamwikeulu bandi babi, bademona, bāshindilwe ne kupangwa mūlu, bāelwa pano panshi. Bana ba Leza ba ku mushipiditu bāsangele mwanda Satana ne bademona bandi bāpangilwe. Ino bantu kebādipo mu nsangaji. Mwanda Bible wālaile amba: “Yō! Yō! malwa obe, abe panopanshi,…mwanda dyabola watūkila po mudi ne bukalabale bukatampe bwine, pa kuyūka’mba: Ngidi ne kakitatyi katyutyu.”—Kusokwelwa 12:7, 9, 12.
5 Pano tala bilupukile ku dino divita dyālwilwe mūlu. Satana pa kukalabala, i mulete malwa nansha kavutakanya pano pa ntanda. Monka mosa kwikimwena, tudi mu kino kitatyi kya malwa. Ino kikekala kīpi—mwanda i “kakitatyi katyutyu” kete. Ne Satana mwine uyukile’kyo. Bible utela kano kakitatyi bu ‘mafuku a mfulo.’ (2 Temote 3:1) Bine, twi ba nsangaji mwanda Leza usa panopano ponka kufundula lupusa lwa Satana pa ntanda yonso! Tutale pano bintu bimobimo byālaile Bible bilongeka mu ano mafuku. Bino bintu byo bilombola amba tudi mu mafuku a mfulo ne amba Bulopwe bwa Leza kebusa kuletela boba baswele Yehova byabuyabuya bya nyeke. Dibajinji, tubandaulei myanda iná ya mu kiyukeno kyānene Yesu amba kyo kikayukanya ino myaka yotudi’mo.
MYANDA MIKATAMPE YA MU MAFUKU A MFULO
6“Muzo ukalwa divita na muzo mukwabo, bulopwe bukatamba bulopwe bukwabo.” (Mateo 24:7, MB) Midiyo ne midiyo ya bantu i bafwe mu mavita alwilwe mu myaka katwa kashele yapwile’i. Mulembi umo wa mānga mwine Beletanye wāsonekele amba: “Myaka katwa ka 20 yamwangile mashi mavule kutabuka mu mānga yonso…. Yādi myaka katwa ya divita dya zenzeka, mwanda yadi’tu na bitatyi bityetye kadi bīpi byambulwa bulwi bwa mata buteakanibwe kuntu kampanda.” Lapolo wa Worldwatch Institute unena’mba: “Buvule bwa bantu bafwile mu divita dya myaka katwa [ka 20] misunsa isatu kete bo bonka buvule bwa bāfwile mu mavita onso a tamba mu myaka katwa kabajinji K.K. kutūla mu 1899.” Kudi bantu midiyo 100 ne kupita bafwile mu mavita tamba mu 1914. Eyo, nansha byotupepwanga mutyima na bulanda bwa kujimija muswe wetu umo ku divita, ino tuyukei amba kudi midiyo ne midiyo ya bantu badi mu tusua ne byaso bya kufwilwa babo.
7“Kukekala bipupo bya nzala.” (Mateo 24:7, MB) Bakimbi ba ñeni banenanga amba mu myaka 30 ishele kunyuma’i, bidibwa byaikele kuvula mpata. Inoko, bipupo bya nzala bikimwesha bavule malwa mwanda wa kubulwa lupeto lwa kupota nalo bidibwa nansha ntanda ya kudima. Mu matanda akishidimuka, mudiyala umo ne musubu wa bantu badi na musokwe wa kudya dolala imo ku difuku, pakwabo ne imo mine ikola. Bavule bene mu bano bantu i ba mufwa nzala ba nyeke. Kitango Kitala Bukomo bwa Ngitu Ntanda Yonso (OMS) kilanga amba kubulwa kudya biyampe ko kwine kwipaya bana midiyo itano ne musubu mwaka ne mwaka.
8“Kadi ne kutenkana kukatampe kwa nshi.” (Luka 21:11) Mungya Kitango kya Bujinguludi bwa Nshi kya mu États-Unis, tamba’tu mu 1990, kudi kintu kya bintenshi 17 bilongeka mwaka ne mwaka bikalanga na bukomo bwa kupomona mobo ne kufulamuna nshi. Kadi mwaka ne mwaka kwikalanga kutenkana kwa nshi kukatampe konakanyanga mobo. Musapu mukwabo usapula’mba: “Bintenshi byākubije bantu tutwa twa tununu mu myaka 100 yapityile’i, ino kwendelela kwa busendwe i kutyepeje bitye’tu kibalwa kya bafwa.”
9“Kukēkalanga…bipupo bya mbá.” (Luka 21:11) Shako, kiñanga i kyendelele kumeso, ino mbá ya kala ne impya mine ikisusula bantu. Lapolo umo unena amba mbá 20 iyukene—kimfwa kikofolo kya mushinga, malaria, ne kolela—yazambalele mu myaka dikumi kunyuma, kadi mbá imo ke mikomo pano kupwija’yo na malawa. Bine, kudi kubwipi kwa mbá 30 impya iyukene. Imo keyaikele ne na lawa mine ya kwiyundapa, kadi i misongo ileta lufu.
BANTU BA MU MAFUKU A MFULO
10 Pa kutela myanda imoimo mikatampe ilongeka ntanda yonso, Bible ulaile amba mu mafuku a mfulo bantu bakashinta bya binebine. Mutumibwa Polo wālombwele mukekadila bantu bavule bene. Tutanga mu 2 Temote 3:1-5, amba: “Myaka ya malwa īkāyangako mu oa mafuku a kumfulo’a.” Penepa Polo wānena amba bantu bakekala
- besenswe abo bene
- basenswe lupeto
- bampikwa kukōkela bambutwile
- bampikwa buujila
- bampikwa lusa lwa bubutule
- bakubulwa kwīfula
- ba bukalabale bwa malwa
- baswele makayo kupita’ko kuswa Leza
- bemwekeja bu bene Leza ino bukomo bwa bwine Leza bafutulwile’bo
11 Lelo nobe mo mwikadile bantu ba mu kyenu kibundi? Bine, ye mobekadile. Konso konso kudi bantu badi na tuto tutyani. Kino kilombola amba panopano ponka Leza usa kulonga’po kintu, mwanda Bible unena’mba: “Pamenene babi bwa biyombo, kadi pamwene bakulonga bubi bonso katōkwe, i mwanda wa kunena’mba bakonakanibwa nyeke.”—Mitōto 92:7.
BINTU BIYAMPE BILONGEKA!
12 Bine, mafuku a mfulo i mayule byamalwa, monka mwekilaile Bible. Inoko, mu ino myaka ya tuvutakanya mudi ne bintu biyampe bilongeka mu batōtyi ba Yehova.
13“Kuyukidija kukavudijibwa bungibungi,” mo mwālaile mukanda wa Danyele. Buyuki bwādi bwa kuvula kitatyi’ka? “Ku kyaba kya kumfulo’kwa.” (Danyele 12:4) Nakampata tamba mu 1914, Yehova ukwashanga boba basaka na bubine kumwingidila batame mu kwivwanija Bible. I batame mu kwivwanija bubinebine bulēme butala pa dijina dya Leza ne mpango yandi, pa kitapwa kya kikūlwa kya Yesu Kidishitu, pa mwikadile bafwe, ne pa lusangukilo. Kadi batōtyi ba Yehova i befunde mwa kwikadila na būmi bobamwena’mo kamweno ne bupeja Leza mitendelo. Ne kadi i bemvwanije senene mwingilo wingila Bulopwe bwa Leza ne muswelo obukapwija myanda pano panshi. Lelo baloñanga bika na buno buyuki? Kino kipangujo kitutwala ku bupolofeto bukwabo bufikidila mu ano mafuku a mfulo.
14“Myanda Miyampe ino’i ya Bulopwe ikasapulwa panopantanda ponso,” mo mwānenene Yesu Kidishitu mu bupolofeto bwandi butala ‘kuvuika kwa ino ngikadilo ya bintu.’ (Mateo 24:3, 14, MB) Kujokoloka ntanda yonso, myanda miyampe ya Bulopwe—ya kuyuka Bulopwe bwine i kika, byobukalonga, ne motukokeja kumwena’mo byabuyabuya—isapulwanga mu matanda 230 ne kupita, mu ndimi 400 ne musubu. Batumoni ba Yehova midiyo ne midiyo basapulanga na bupyasakane ino myanda miyampe ya Bulopwe. I batambe “mu mizo yonso, ne mu bisaka byonso ne mu bantu, ne mu ndimi.” (Kusokwelwa 7:9) Batumoni bendejanga bifundwa bya Bible ku bitupu ku mobo a midiyo ya bantu basaka kuyuka byobya bine bifundija Bible. Bine, kuno shako ko kufikidila kukatakata kwa bupolofeto, kupityidila mwanda Yesu wālaile bene Kidishitu ba bine amba ‘mukashikibwanga na bonso’!—Luka 21:17.
NOBE UKALONGA’PO BIKA?
15 Bupolofeto buvule bwa mu Bible byobufikidila dyalelo, mwene nobe ubamone’tu amba bine tudi mu mafuku a mfulo? Yuka’mba shi myanda miyampe ibasapulwa musakila Yehova, bine papo “mfulo” isa kufika. (Mateo 24:14) “Mfulo” i kitatyi kisa kufundula’ko Leza bibi byonso pano pa ntanda. Yehova usa kwingidija Yesu ne bamwikeulu bakomo pa konakanya boba bamupela ku kusaka kwabo. (2 Tesalonika 1:6-9) Satana ne bademona bandi kebakongolapo kadi mizo dikwabo. Kupwa, Bulopwe bwa Leza bukapungulwila madyese pa bantu bonso bakōkele ku buludiki bwabo boloke.—Kusokwelwa 20:1-3; 21:3-5.
16 Mfulo ya ngikadilo ya bintu ya Satana byoyafwena, i biyampe twiipangule amba, ‘I bika byomfwaninwe kulonga?’ I biyampe twendelele na kwifunda kuyuka Yehova ne byobya byasaka kotudi. (Yoano 17:3) Ikala mwifundi musumininwe wa Bible. Ikala na kibidiji kya kwitana kitatyi ne kitatyi na bakwenu bakimba kulonga kiswa-mutyima kya Yehova. (Bahebelu 10:24, 25) Nobe tambula buyuki buvule buleta Yehova Leza ku bantu bonso kujokoloka ntanda, kadi shinta byonso bikulomba kushinta mu būmi bobe amba witabijibwe na Leza.—Yakoba 4:8.
17 Yesu wālaile amba bantu bavule badi ba kulengwa bukamoni bulombola amba tudi mu mafuku a mfulo. Ne amba bonakani bwa babi bukafika na mu kukopa kwa diso, eyo, pamo’nka na lufimbo. Bukatulumuja bantu bavule pamo bwa ngivi wa bufuku. (1 Tesalonika 5:2) O mwanda Yesu wādyumwine amba: “Monka mwadi mwikadile myaka ya Noa ne kukāya kwa Mwanā muntu nako kukēkalanga’nka nabya. Ke-bantu monka mo badi bēkadile mu oa mafuku abadikile ku meso a dilobe dya mema, badi badya bēdīila; batoma bētomena, basonga bēsongela, basongwa nabo bēsongelwa; kutūla ne ku dyodya difuku dyātwelele Noa mu safini, ne kuyūkapo mpika, ino pa kufika dilobe dyatukija bonso kadi, ne pa kwiya kwa Mwanā muntu napo pakēkalanga’nka nabya.”—Mateo 24:37-39.
18 Pa kino, Yesu wālombwele bemvwaniki bandi amba: “Mwikale kudyumuka bānwe bene, mwanda wa kunena’mba mityima yenu yakaīle kulemenenwa, ne mu dyopolo, ne bunkolwankolwa, ne byakūmininwa bya buno būmi ino dyodya difuku dikemupulumukila bitupu, enka na lufimbo lwa kwimuponena. Ke-pantu i yenka nabya dikaponena bonso bakwikala panopanshi ponso. Dyumukai mafuku onso, ne kulombela’mba mukafwaninwa kupanda ku byobya byonso bisa kufika, kadi mukēmana [betabijibwe] ku meso a Mwanā muntu.” (Luka 21:34-36) I kipite buya kulama binenwa bya Yesu mu mutyima. Mwanda waka? Mwanda boba betabijibwe na Yehova Leza ne na “Mwana muntu,” Yesu Kidishitu, bo bakapanda pa mfulo ya ngikadilo ya bintu ya Satana kadi bo bakekala nyeke ne nyeke mu ntanda impya ya kutendelwa yafwena’i!—Yoano 3:16; 2 Petelo 3:13.
BYOBYA BIFUNDIJA BIBLE
- Mafuku a mfulo ayukenanga ku mavita, bipupo bya nzala, kutenkana kwa nshi, ne bipupo bya mbá.—Mateo 24:7; Luka 21:11.
- Mu mafuku a mfulo, bavule beswele abo bene, baswa lupeto, ne makayo ino kuswa Leza mpika.—2 Temote 3:1-5.
- Mu ano mafuku a mfulo, myanda miyampe ya Bulopwe isapulwanga ntanda yonsololo.—Mateo 24:14.
* Shi usaka kuyukila’ko myanda mikwabo ilombola amba Mikele i dijina dikwabo dya Yesu Kidishitu, nabya tala Mbwejo.
Bipangujo bya Kifundwa
1. I kwepi kotukokeja kuyukila bikalongeka mu mafuku āya kumeso?
2, 3. Bana ba bwanga bāipangwile Yesu kipangujo’ka, le nandi wēbatentulwile namani?
4, 5. (a) I bika byālongekele mūlu kinondanonda na kubikikwa kwa Yesu bu Mulopwe? (b) Kukwatañana na Kusokwelwa 12:12, dino divita dya mūlu dyādi dya kulupula bika?
6, 7. Byānene Yesu pa mwanda utala mavita ne bipupo bya nzala bifikidilanga namani dyalelo?
8, 9. I bika bilombola amba bupolofeto bwa Yesu butala pa kutenkana kwa nshi ne bipupo bya mbá i bufikidile?
10. I tuto’ka tumo twālailwe mu 2 Temote 3:1-5 tomwene mu bantu dyalelo?
11. Lelo Mitōto 92:7 ulombola amba babi basa kufikilwa na bika?
12, 13. Lelo “kuyukidija” kubavula namani mu kino “kyaba kya kumfulo”?
14. Le busapudi bwa myanda miyampe ya Bulopwe i busambakane namani dyalelo, ne i bāni basapula’bo?
15. (a) Le nobe witabije amba tudi mu mafuku a mfulo, ne mwanda waka? (b) “Mfulo” ikapita namani ku boba bonso bapela Yehova ne ku boba bakōkela ku buludiki bwa Bulopwe bwa Leza?
16. I kintu’ka kiyampe kyofwaninwe kulonga?
17. Mwanda waka konakanibwa kwa babi kukatulumuja bavule?
18. I kidyumu’ka kyādyumwine Yesu kyotufwaninwe kuta’ko mutyima?
lua_Latn bem_Latn run_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn bem_Latn bem_Latn kea_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn lua_Latn bem_Latn lin_Latn kon_Latn kon_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn nya_Latn bem_Latn lua_Latn lua_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn ssw_Latn bem_Latn lua_Latn bem_Latn bem_Latn kin_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn kmb_Latn tso_Latn lua_Latn bem_Latn bem_Latn lua_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn lug_Latn bem_Latn bem_Latn kon_Latn bem_Latn cjk_Latn