NANCHI KYALENGELWE NYI?
Lupombololwa wa mu Kiselebwa Kubula Kufwa na Kyuya
LUPOMBOLOLWA wa mu kiselebwa kya Sahara uji na mubiji ubembela (Cataglyphis bombycina) kechi ufwa mu mapunzha mwatwa bingi kyuya ne. Umvwe mute wazonga, bintu bija ino mpombololwa bifyama na mambo a kuchina mute, pakuba ino mpombololwa popo iya na kuja bilongolo byafwa na mute.
Akilangulukai pa kino: Uno lupombololwa uji na mubiji wa boyaboya ubembela umuzhikijila ku mute. Mwabulatu boya munda. Boya (1, 2), bulengela ino mpombololwa kubembela buji nakalupako mu mukachi (3). Buno boya peulu bwakosakana, bino munshi mo bwalamachila pa mubiji mwalambatu myaa. Buno boya bwingila bintu bibiji. Kitanshi, buno boya bulengela mute kubula kutwela. Kya bubiji, bufumya ne kufwomona kyuya kitwela mu mubiji. Kabiji munda mwabula boya mulengela kyuya kibena kufuma panshi kubula kutwe mu mubiji. *
Boya bumuzhikijila uno lupombololwa ku mute kabiji bulengela mubiji kubula kukaba kukila pa 53.6°C. Mambo inge mubiji wanji wakaba kukila papo, uno lupombololwa wakonsha kufwa. Na mambo a biji kino kilongolo, bashayuka babena kukeba kulenga bintu byakonsha kulengela mo mwaikala kubula kukaba kwa kubula kwingijisha fani nangwatu biñambañamba bikwabo.
Mwalangulukapo’mba ka? Nanchi lupombololwa wa mu kiselebwa wizhikijila ku kyuya waishilekotu nyi, inyi walengelwe?
^ jifu. 4 Ino mpombololwa ija kajo kabula kusunguluka bukiji na kyuya, kabiji iji na maulu alepa alengela jivumo kubula kukwesa pa busenga bwatwa kyuya kabiji unyema bingi, kino kimulengela kubwela bukiji mu bwina mo ekala.
cjk_Latn kon_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn cjk_Latn bem_Latn