SHAPITA WA DIKUMI NE BUSAMBA
Lamata ku Mutōtelo wa Bine
Bible ufundija bika pa mwanda utala bankishi ne mutōtelo wa bankambo?
Bene Kidishitu bamwene namani mafetyi a mitōtelo?
I muswelo’ka okokeja kusapwila bakwenu nkulupilo yobe pampikwa kwibasanshija?
LANGA bidi shi ubayuka amba kifuko kyoshikete’mo kyonsololo kibasambakana sumu. Muntu kampanda i mwiye kwela mu bufyafya busala buleta lufu mu kifuko kyonso, ne pano būmi bwa bantu kebudi mu kyaka. Le ukalonga’po namani? Bine, ukavilukila kukwabo shi kudi muswelo. Ino nansha shi ubaviluka, ukashala wiipangula kino kipangujo kya kamweno amba, ‘Le nadi kendi mupye misongo’ya?’
2 Ino yo ngikadilo iifwene na yoya idi’mo mutōtelo wa bubela. Bible ufundija amba butōtyi bwa uno muswelo i bupye sumu ya mfundijo ne bilongwa bya disubi. (2 Kodinda 6:17) O mwanda bikulomba kulupuka mu “Babiloni mukatakata,” umbikalo wa ntanda yonso wa mitōtelo ya bubela. (Kusokwelwa 18:2, 4) Lelo kodi mulupuke’mo? Shi i amo, nankyo tubakufwija’ko. Inoko kisakwa ke enkapo kwisansanya nansha kutaluka mu mutōtelo wa bubela kete. Ino ufwaninwe kwiipangula pa kupwa kutamba’mo amba, ‘Lelo nshele na kantu kampanda ka mu mutōtelo wa bubela?’ Ivwana bidi bimfwa bimobimo.
KUTŌTA BANKISHI NE BANKAMBO
3 Bamo bekalanga na bankishi ne byelekejo mu mobo abo mu bula bwa myaka. Le nobe udi nabyo? Shi udi nabyo, ukokeja kulanga amba i kyeni ne i bibi kutōta Leza pampikilwa kipungwa kampanda kimweka na meso. Padi usenswe mpata bipungwa bimobimo mu bino. Ino yuka’mba Leza ye ulombola muswelo wafwaninwe kutōtwa, kadi Bible ufundija amba kasakilepo tumutōte na byelekejo. (Divilu 20:4, 5; Mitōto 115:4-8; Isaya 42:8; 1 Yoano 5:21) Shi ke pano, ukokeja kulamata ku mutōtelo wa bine na konakanya bino bipungwa byodi nabyo bikwatañene na mutōtelo wa bubela. Na bubine, nobe wibimone mwibimwena Yehova—bu “kyamunyaji.”—Kupituluka 27:15.
4 Kutōta bankambo nako i kutumbe mu bipwilo bivule bya bubela. Kumeso kwa kwifunda bubinebine bwa mu Bible, bamo bādi bakulupile amba bafwe badi’ko mu bīkalo bya kubulwa kumweka ne amba bakokeja kukwasha nansha kusanshija bōmi. Padi nobe wādi mwipāne mu kutalaja mishipiditu ya bankambo bobe bafwile. Ino monka mowefundile’kyo mu Shapita wa 6 mu dino dibuku, bafwe ke bōmipo mu kifuko kampanda, mhm. Nanshi kukimba kwisamba nabo i kupanga luvula. Misapu yonso imweka bu itamba kudi bafwile na bubine itambanga kudi bademona. O mwanda Yehova wāpeleje bene Isalela kukimba kwisamba na bafu nansha kwikuja mu miswelo yo-yonso ya majende.—Kupituluka 18:10-12.
5 Shi wadi utōta bankishi nansha bankambo mu kipwilo kyowadi’mo, le pano ukalonga namani? Tanga ne kulanguluka pa bisonekwa bya mu Bible bikulombola mumwena Leza bino bintu. Lombela Yehova difuku ne difuku akupe mutyima wa kulamata ku butōtyi bwa bine kadi mulombe akukwashe ulange mwalangila.—Isaya 55:9.
NOELE—KEYĀDIPO ISOBWA NA BENE KIDISHITU BABAJINJI
6 Mu butōtyi bwa muntu mukokeja kwikala sumu ya mutōtelo wa bubela shi wendelela na kufeta mafetyi a bwine ntanda. Tala kimfwa Noele. Noele itelwanga amba i fetyi ya kuvuluka kubutulwa kwa Yesu Kidishitu, ne kubwipi kwa bipwilo byonso bitela bu bya bwine Kidishitu bifetanga’yo. Ino, i kutupu bukamoni bulombola amba bana ba bwanga babajinji ba Yesu bādi basoba ano masobo. Dibuku Ñanjilo Ikola ya Bintu bya Mushike (Angele) dinena’mba: “Myaka tutwa tubidi kupwa kwa Yesu kubutulwa, i kutupu wādi uyukile, kadi i batyetye kete bādi batele mutyima ku kitatyi kinekine kya kubutulwa kwandi.”
7 Ino nansha shi bana ba bwanga bādi bayukile difuku dine dyābutwilwe Yesu, kebādipo bafeta’dyo. Mwanda waka tunena namino? Mwanda, na munenena dibuku The World Book Encyclopedia, bene Kidishitu babajinji “bādi bamona kusoba masobo a kubutulwa kwa muntu ye-yense bu kisela kya bajentaila.” Masobo a kubutulwa kwa balopwe babidi kebādipo batōta Yehova o onka kete atelelwe mu Bible. (Ngalwilo 40:20; Mako 6:21) Kadi masobo a kubutulwa ādi asobwa mwanda wa kulēmeka bilezaleza bya bajentaila. Kimfwa, mafuku 24 Kweji 5, bene Loma bādi bafeta kubutulwa kwa leza mukaji Diana. Difuku dilonda’po bādi basoba masobo a kubutulwa kwa leza wabo dyuba, Apolo. Nanshi masobo a kubutulwa ādi akwatañene na bujentaila ke na bwine Kidishitupo.
8 Kudi buluji bukwabo kebwādipo busobela bene Kidishitu ba mu myaka katwa kabajinji masobo a kubutulwa kwa Yesu. Padi bandi bana ba bwanga bādi bayukile amba mafetyi a kubutulwa akwatañene na kabutyibutyi. Kimfwa, Bangidiki ne bene Loma bavule ba pa kala bādi bakulupile amba kudi mushipiditu utanwanga pa kubutulwa kwa umo ne umo ne amba o umulama mu bula wa būmi bwandi bonso. “Uno mushipiditu wādi mu kipwano kya majende na leza wābutwilwe mu difuku dyabutwilwe’mo muntu’wa,” mo munenena dibuku The Lore of Birthdays. Na bubine, Yehova kādipo ubwanya kusangela masobo o-onso atūla Yesu mu kipwano na kabutyibutyi. (Isaya 65:11, 12) Shi ke pano, Noele yafudile namani ku kufetwa na bantu bavule?
KASHILUSHILU KA NOELE
9 Bantu bāanjile kuvuluka kubutulwa kwa Yesu mu mafuku 25 Kweji wa Dikumi ne Bubidi papo ke papite tutwa twa myaka tamba Yesu wikala pano pa ntanda. Ino dino ke difukupo dyābutwilwe Yesu, mwanda mobimwekela aye wābutwilwe mu Kweji wa Dikumi.* Penepo mwanda waka bātongele mafuku 25 Kweji wa Dikumi ne Bubidi? Bamo bētelele mwenda mafuku bu bene Kidishitu “bāsakile difuku ditane na disobwanga masobo a bujentaila a bene Loma, a kuvuluka ‘kubutulwa kwa dyuba kedishindwe.’” (The New Encyclopædia Britannica) Mu kitatyi kya mashika makomokomo dyuba dyādi dimweka bu dizoze mpata, o mwanda bajentaila bādi balonga bisela bya kwita ino nsulo ya kyanga ne mwinya ijoke mu ñendo milampe yoyendele. Mafuku 25 Kweji wa Dikumi ne Bubidi dyo difuku dyobādi balanga amba dyuba dibashilula kujoka. Bendeji ba bipwilo byobādi basaka kwalamuna bajentaila, bāyete ano masobo ne kukimba kwiamwekeja bu a “bwine Kidishitu.”#
10 Nsulo ya bujentaila ya Noele i miyukane tamba kalā. Kimfwa, Noele yākankajibwe mu Angeletele ne mu mabundi a Amerika mu myaka ya tutwa 17 mwanda i fetyi keidipo mu Bisonekwa. Yense wādi’tu ushala ku njibo mu difuku dya Noele kwingila mpika wādi upebwa mfuto. Ino yō, ne kwija mpika, bibidiji bya kala byājoka monka, ne bipya bikwabo nabyo byēbweja’ko. Noele yāikala monka fetyi mikatampe, kadi ne pano ikidi mikatampe mu matanda mavule. Ino Noele byatambile ku mutōtelo wa bubela, boba bonso basaka kusangaja Leza kebasobangapo ano masobo nansha ke masobo makwabo asulukile ku butōtyi bwa bujentaila.%
LE NSULO YAO IDI BINE NA MWANDA?
11 Bamo betabije amba mafuku a mafetyi pamo bwa Noele i matambe ku bya bwine ntanda, ino kebamwenepo amba i bibi kufeta’o. Na bubine, bavule pobasoba mafuku a mafetyi kebalañangapo amba i a mutōtelo wa bubela. Banenanga amba bino bitatyi i mikenga ya kukongakenya bisaka pamo. Le nobe mo momwena? Shi ye momwena, yuka amba kikukankaja kulamata ku mutōtelo wa bine, ke kuswapo koswele mutōtelo wa bubela, mhm, ino i kuswa koswele kisaka. Bine, yuka amba Yehova, nsulo mine ya kisaka, usaka wikale biyampe na ba mu kisaka kyenu. (Efisesa 3:14, 15) Ino ukokeja kuningisha kino kipwano mu miswelo itabijibwe na Leza. Mutumibwa Polo wālombwele kine kifwaninwe kwitutonona bininge pa kusoneka’mba: “Jingululai byobya bisangaja Mfumwetu.”—Efisesa 5:10, MB.
12 Pakwabo umona amba nsulo ya mafuku a mafetyi keikwatañenepo mpata na masobo asobwa dyalelo. Lelo koatambile kudi bine na mwanda? Bine kudi nao! Tulete kimfwa: Langa’po shi ubamone lubombo lulēle mu busala. Le ukeluboya kolambe’lo? Nansha dimo! Luno lubombo ludi na busala. Ne mafuku a mafetyi nao mo monka, atobalanga pamo bwa lubombo, ino i maselwe mu busala. Shi tusaka kulamata ku mutōtelo wa bine, tufwaninwe kumona bintu pamo na mwāmwenine’byo mupolofeto Isaya wānene batōtyi ba bine amba: “Kemukitengai kintu kya disubi, nansha kimo kine.”—Isaya 52:11.
KUNAÑUNA POTUDI NE BAKWETU
13 Shi ubapele kudya masobo kampanda, ukokeja kutanwa na bikoleja. Kimfwa, bakwenu ba ku kaji bakokeja kwiipangula mwanda waka upela kufeta mafetyi amo a ku kaji komwingila. Le bikekala namani shi abakupe kyabuntu kya Noele? Lelo i bibi kwitabija’kyo? Bikekala namani shi mwine penu kalondangapo nkulupilo yolonda? Ukalonga namani mwanda wa bobe bana bemone amba kekudipo kyobabudilwe pa kubulwa kudya mafetyi kampanda?
14 I biyampe kunañuna senene mwa kupwijija mwanda umo ne umo. Shi abakwimuna lwimu lwiimunwanga pa mafuku a mafetyi kudi muntu okwiibidile nandi, ukokeja’tu kufwija’ko mwine wa kwimuna’wa. Ino shi i muntu oikalanga nandi nyeke nansha oingilanga nandi, papo ukokeja kukimba kumushintulwila bivule. Ino mu ino ngikadilo yonso, ikala na bunwa. Bible udyumuna’mba: “Mīsambo yenu īkale nyeke ne buntu bwa mwepo wa kwelwamo, amba muyūke mo kimufwaninwe kulondolola bonso, ku muntu, ku muntu.” (Kolose 4:6) Tadija kutyina wakabulwa bulēme ku meso a bakwenu. Ino wibashintulwile mwimanino obe na bunwa. Lombola’tu patōka amba kushikilwepo kwipa byabuntu ne kudya masobo, ehe, ino usakanga kulonga bino bintu kyaba kikwabo.
15 Bikekala namani shi muntu usaka kukupa kyabuntu? Ngikadilo yomudi’mo yo ikayukanya kya kulonga. Padi yewa ukupa kyabuntu wanena’mba: “Ngyukile amba kufetangapo ino fetyi. Inoko nasake’tu kukupa kino kintu.” Ukokeja padi kwitabija kyabuntu’kya mu ino ngikadilo mwanda kakupele’kyopo bu kyabuntu kya kufeta nakyo fetyi. Inoko, shi ukupa kyabuntu kayukilepo nkulupilo yobe, ubwanya kumusapwila amba ami nkifetangapo dino difuku. Kino kikakukwasha umushintulwile mwanda waka ubaitabija kyabuntu kyandi inoko abe mwine kubwanyapo kupāna kyabuntu mu dine difuku’dya. Pakwabo kadi, i biyampe kupela kyabuntu shi kikupebwa na mulangwe mumwekelele wa kulombola amba kulametepo ku nkulupilo yobe ne amba ubwanya kujilula bijila mwanda’tu wa kutambula byabuntu bikupebwa.
LE BA MU KISAKA NABO LE?
16 Le shi ba mu kisaka kebadipo na nkulupilo yokulupile abe le? Pano napo ikala na bunwa. Ke biyampepo kwikokanya pa kantu ko-konso katala pa kibidiji nansha masobo asoba balongo bobe. Ino lēmeka kyepelo kyabo kya kulonda mumweno wabo, monka mosakila nobe balēmeke kyepelo kyobe kya kulonda mumweno obe. (Mateo 7:12) Inoko leka kwikuja mu kintu kyo-kyonso kikwatañene na masobo’a. Ino ikala na bujalale mu byonso kebitalepo mene masobo’a. Shako, longa nyeke bintu bikakushadija na mutyima wa mundamunda mulumbuluke.—1 Temote 1:18, 19.
17 Le ukalonga namani bobe bana baleke kwimona amba badi na kyobabudilwe pa kuleka kufeta mafetyi keakwatañene na Bisonekwa? Bivule bimanine pa byobya byoloñanga mafuku makwabo mu bula bwa mwaka. Bambutwile bamo batūlanga’ko kyaba kya kupa babo bana byabuntu. Kyabuntu kipite buya kyofwaninwe kupa bobe bana i kyobe kitatyi ne kwibata mutyima na buswe.
LONDA MUTŌTELO WA BINE
18 Shi usaka kusangaja Leza, nabya nyema mutōtelo wa bubela ino lamata ku mutōtelo wa bine. Le kino kilomba bika ne bika? Bible unena’mba: “Twitei mityima bātwe bene na bene ya pa kwisombela ku lusa ne mīngilo miyampe; ne kuleka’byo kubungakana mpika, pamo na muswelo wa bamobamo, poso kwikwasha bātwe bene; ne byo mwamona difuku dibafwena po pene pa kuningija.” (Bahebelu 10:24, 25) Kupwila kwa bwine Kidishitu byo byobe bitatyi bya nsangaji bya kutōta Leza mwasakila. (Mitōto 22:22; 122:1) Ku kuno kupwila, kwikalanga “kwikankamika kwa bātwe bonso” bene Kidishitu ba kikōkeji.—Loma 1:12.
19 Muswelo mukwabo wa kulamata ku mutōtelo wa bine i kusapwila bakwenu byobya byowifunda mu Bible na Batumoni ba Yehova. Kudi bantu bavule “babinza ne badila” bya binebine mwanda wa bibi bilongeka pi na pi mu ino ntanda dyalelo. (Ezekyele 9:4) Padi uyukile bantu bamo badila uno muswelo. Ubulwe’po kukesamba nabo pangala pa lukulupilo lwa mu Bible lutala pa būmi bwa kumeso? Ponso popwana na bene Kidishitu ba bine ne kulombola bakwenu bubinebine bwa kutendelwa bwa mu Bible bowifunda, ukamona ne mutyima onso wa kusaka kulonda bibidiji bya mutōtelo wa bubela owadi nao kewenda upwa bityebitye. Bine, kulupila amba ukekala na nsangaji mikata kadi ukeselwa madyese a ntanda ne miseke shi ulamate ku mutōtelo wa bine.—Malaki 3:10.
BYOBYA BIFUNDIJA BIBLE
- Kutōta bankishi ne bankambo kekudipo na kyaba mu mutōtelo wa bine. —Divilu 20:4, 5; Kupituluka 18:10-12.
- I bibi kwikuja mu mafetyi atambile ku bujentaila.—Efisesa 5:10.
- Bene Kidishitu ba bine bafwaninwe kushintulwila bakwabo nkulupilo yabo na bunwa.—Kolose 4:6.
# Masobo a Saturne nao atuntwidile ku kutongwa kwa mafuku 25 Kweji wa Dikumi ne Bubidi. Ano masobo ādi asobelwa leza wa madimi wa bene Loma mu mafuku 17-24 Kweji wa Dikumi ne Bubidi. Kufeta, kudya ne kutoma, ne kwipa byabuntu byo bintu byādi bilongwa ku masobo a Saturne.
% Shi usaka kuyuka mumwena bene Kidishitu ba bine mafetyi makwabo a ino ntanda, tala Mbwejo.
Bipangujo bya Kifundwa
1, 2. I kipangujo’ka kyofwaninwe kwiipangula pa kupwa kutamba mu mutōtelo wa bubela, ne molangila mwanda waka kidi na mvubu?
3. (a) Le Bible unena bika pa mwanda utala kwingidija bankishi, ne mwanda waka mumweno wa Leza ukokeja kumwekela bamo bu mukomo kwitabija? (b) Le ufwaninwe kulonga bika na bipungwa byonso bikwatañene na mutōtelo wa bubela?
4. (a) Mwanda waka kutōta bankambo i kupanga luvula? (b) Mwanda waka Yehova wāpeleje bene Isalela kwikuja mu miswelo yo-yonso ya majende?
5. Ukalonga bika shi wādi utōta bankishi nansha bankambo mu kipwilo kyowadi’mo?
6, 7. (a) Noele itelwanga bu masobo a kuvuluka bika, ne lelo balondi ba Yesu ba mu myaka katwa kabajinji bādi basoba’o? (b) Mu myaka ya bana ba bwanga ba Yesu babajinji, mafetyi a kubutulwa ādi akwatañene na bika?
8. Shintulula kipwano kidi pa bukata bwa masobo a kubutulwa na kabutyibutyi.
9. Le mafuku 25 Kweji wa Dikumi ne Bubidi āikele namani ke difuku dya kuvuluka kubutulwa kwa Yesu?
10. Mu myaka ya kala, mwanda waka bamo kebādipo bafeta Noele?
11. Mwanda waka bamo basobanga mafuku a mafetyi, ne i kika kifwaninwe kwitutonona bininge?
12. Leta kimfwa kilombola kyotufwaninwe kwepukila bibidiji ne masobo atambile kuntu kubi.
13. I bikoleja’ka bikokeja kumweka shi upela kudya mafetyi kampanda?
14, 15. Ukalonga namani shi abakwimuna nansha kukupa kyabuntu mu difuku dya fetyi?
16. Le ukekala na bunwa namani mu myanda itala mafuku a mafetyi?
17. Ukakwasha bobe bana namani baleke kwimona bu babulwe kintu kampanda pobamona bakwabo bafeta mafetyi?
18. Kutanwa ku kupwila kwa bwine Kidishitu kukokeja kukukwasha namani ulamate ku mutōtelo wa bine?
19. Mwanda waka i kya kamweno kusapwila bakwenu byobya byowifunda mu Bible?
lua_Latn lua_Latn lua_Latn tso_Latn bem_Latn lua_Latn bem_Latn lua_Latn bem_Latn bem_Latn lua_Latn kin_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn lua_Latn bem_Latn lua_Latn swh_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn tsn_Latn bem_Latn bem_Latn lua_Latn bem_Latn bem_Latn kin_Latn lua_Latn run_Latn bem_Latn lua_Latn bem_Latn tso_Latn bem_Latn kon_Latn kon_Latn lua_Latn lug_Latn bem_Latn lua_Latn bem_Latn lug_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn gla_Latn lua_Latn lua_Latn lug_Latn