ZE EZAHALA MWA LIFASI
Litaba ze ama buiketo bwa mubili
Ku si na taba ni zwelopili ye ezizwe kwa ne ku la likalafo, matuku a zwelapili ku kataza batu. Niteñi, bupaki bu bonisa kuli matuku a mañata a kona ku tibelwa.
LIFASI
Ba Katengo ka Katuna ka ka Talima za Buino Bwa Makete Mwa Macaba A Lifasi (WHO) ba akaleza kuli batu ba ba eza 24 milioni ba ka fumanwanga ni butuku bwa kansa ka silimo ni silimo ku kala feela ka silimo sa 2035. Yeo i ka ba kekezeho ye tuna hahulu ha i bapanywa kwa palo ya batu ba ba fumanwanga ni butuku bwa kansa kacenu, ili palo ye akalezwa kuli i fitelela 14 milioni. Ku akalezwa kuli hafu ya batu bao ba ka kula kansa kabakala mupilelo wa bona, wo cwale ka ku nwa hahulu bucwala, ku pila bupilo bwa tanda bale, ku nuna hahulu, ku ina fa kazazi, ni ku zuba.
Britain
Hamulaho wa ku utwa bupaki, ba muuso wa naha ya Britain ba kala ku eza lipatisiso ka za haiba butuku bwa ku pulumuka bwa likomu ha se bu keni ku mutu bwa kona ku yambukela ba bañwi ka linzila ze cwale ka ku pompelwa mali. Bo Andrew Miller, ba ba li ba bañwi ba Ndu ya Milao ba bulela kuli: “Ne lu ikalezwi hahulu ha ne lu utwile bupaki bwa kuli butuku bo, bo bu si na kalafo bu sa kataza hahulu batu.” Ba ekeza ku bulela kuli: “Ne lu bulelezwi [kuli butuku bo, bu kona ku yambukela] ka ku pompelwa mali a na ni butuku ni ka ku beiwa lilama za mubili za mutu ya bu kula.”
Norway
Patisiso ye ne ezizwe ka lilimo ze 11 kwa batu ba ba bato eza 63,000 ba mwa naha ya Norway, i bonisa kuli ku lembwala ku ekeza hahulu kwa butaata bwa ku kula pilu. Katengo ka ka bona za matuku a pilu ka ka bizwa The European Society of Cardiology, ne ka bonisize kuli yo muñwi wa licaziba ba ne ba ezize patisiso yeo naa bulezi kuli: ‘Ku lembwala ku nyangumunanga lihormone ze kona ku tahisa matuku a pilu, mi hape ku palelwisanga mutu ku ba ni buikoneli bwa ku latelela kelezo ye kona ku mu tusa ku ba ni buiketo kwa mubili.’
United States
Ba sayansi ba sweli ku eza lipatisiso ze ama matuku a kona ku tahiswa ki musi wa kwai o siyalanga fa lika, ni mwa liluli le li mwa mandu, mwa mahotela, ni mwa limota. Lika ze siyalanga mutu ha zuba kwai ha li zwelapili ku ata li banga ze lubeta hahulu.’
kin_Latn bem_Latn bem_Latn fij_Latn bem_Latn hne_Deva bem_Latn zsm_Latn bem_Latn zul_Latn run_Latn