ICAPITALA 6
Findo Ficitika Kani Twafwa?
1-3. Findo abantu bepusha kani umuntu afwa, pano abamapempelo ambi balaasuka shani?
BAIBOLO ilitulaile ati kambi kasuba “tapakalukuli imfwa libili.” (Ukufisulula 21:4) Mu Capitala 5, twalisambilile ati umulubulo ukalengesha fwebo ukukwata umweo wa muyayaya. Pano abantu bacifwa. (Uwakutulisya 9:5) Popele tungepusha ati: Findo ficitika kani twafwa?
2 Tulafwaisha ukwishiba icasuko kuli ceco icakwipusha makosa makosa ili umukwabesu afwa. Tungalanguluka ati: ‘Findo fyacitika ku mukwabesu uwafwa? Kani alukutubona? Kani angatofwako? Kani tukamubonapo libili?’
3 Abamapempelo balasuka ifyo ifyakwipusha mu nshila ishipusene-pusene. Bambi balasambisha ati abacita ifiweme, bakaya kwiulu eli abacita ifibipile bakaya mukupya mu mulilo. Bambi nabo balasambisha ati kani umuntu afwa alaba mupashi kabili alaya mu kwikala pamo ne bakwabo abafwile akale. Eli bambi nabo balasambisha ati kani umuntu afwa, panuma ya kusolololwa alafyalilwa mu cintu cimbi neli ukwaluka umuntu umbi, cipale ukufyalilwa mu cinama.
4. Kani cindo abamapempelo bonse basambisha pa mfwa?
4 Ifi abamapempelo basambisha filaboneka ukuba ifipusene-pusene. Pano bonse balalabila lukoso pa cintu cimo. Bonse balasambisha ati, kulaba cimo icitacifwapo kani umuntu afwa. Kani ifyo fyacine?
TULABA SHANI KANI TWAFWA?
5, 6. Kani umuntu alaba shani ili afwa?
5 BaYawe balishi bwino ifi tuba kani twafwa, kabili balitubuulile ati kani umuntu afwa, umweo wakwe ulashila. Imfwa kubula ukuba ne mweo. Popele kani umuntu afwa, ukulanguluka kwakwe ne mibelo fyonse filashila, tapitilishapo ukuba ne mweo kumbi. * Kani umuntu afwa tabonapo, ukumfwa, neli kulanguluka icili conse.
6 Imfumu Solomoni yalilembele ati “abafwile tabeshi neli kantu.” Umuntu umufwile tekuti atemwepo neli ukupata umuntu, kabili “tapali-po neli milimo, neli cakwesha, neli kwishiba, neli mano mu Sheoli.” (Pendeni Uwakutulisya 9:5, 6, 10.) Kabili, pa Amasamo 146:4, Baibolo ilatubuula ati, “ukulanguluka kwakwe” kulafwa.
IFI BAYESU BALABIILEPO PA MFWA
7. Findo baYesu balabiilepo pa mfwa?
7 Ili Lasalo icibusa ca baYesu afwile, baYesu kabalabila ati: “Lasalo, icibusa cesu, aliile mutulo.” Pano baYesu tabalukwalulapo ati Lasalo alilele lukoso. Kababuulishisha ati: “Lasalo alifwile.” (Yoane 11:11-14) Namuli fyefyo baYesu balipalenye imfwa ku kulaala utulo. Tabaalabilepo ati Lasalo ali kwiulu neli ati ali ne bakwabo abafwile akale. Kabili tabalabiilepo ati Lasalo aliile mu kupya mu mulilo neli ati alifyalilwe mu muntu umbi neli mu cinama. Cali lukoso koti Lasalo aalilele mutulo utukulu. Amalembo ambi nao alapalanya imfwa ku tulo utukulu. Baibolo ililabiile ati ili Stefano bamwipeye, “aliile mutulo.” (Ifyacitilwe 7:60) Intangishi Paulu naye aalilembele ati abaKlistu bambi “baliile mutulo twa mfwa.”—1 AbaKolinto 15:6.
8. Tulishi shani ati baLesa tabaalukufwayapo ati tulukufwa?
8 Kani baLesa balilengele Adama na Efa ati bakafwe mukupelako? Koku! BaYawe balibalengele ati bakalukulitemwesha umweo uuwaminine ne kwikala umuyayaya. BaYawe balilengele abantunshi ne kufwaya kwa kwikala umuyayaya. (Uwakutulisya 3:11) Abafyashi tabafwayapo abana babo ukucekula ne kufwa, fyopele’fyo efi na baYawe bomfwa pali fwebo. Pano kani baLesa balafwaya fwebo ati tulukwikala umuyayaya, nindo tufwila?
NINDO TUFWILA?
9. Nindo ifunde baYawe bapeele Adama na Efa lyabelele lipubile ukulonda?
9 Mwi bala lya Edeni, BaYawe balibuulile Adama ati: “Ku miti yonse iya mwi bala ukulya ukalukulyako. Sombi ku muti uwa kwishibisha ifiweme ne fibipile, teshi ukalukulyako pakuti akasuba ako ukalyako ukafwa icine.” (Ifyakutanga 2:9, 16, 17) Ili funde talyalipo likateshe ukulonda, kabili baYawe baalikwete amakosa akubuula Adama na Efa iciweme ne cibipile. Ukumfwila baYawe, kwali ne kulangisha ati balicindikile ukwikalika kwabo. Kabili baalyelelwe ukulangisha ukutoota pali fyonse ifiweme ifi baYawe ba bapeele.
10, 11. (a) Kani Satana alitumpaikile shani Adama na Efa? (b) Nindo Adama na Efa tabaalipo ne kulipokolwela pali fyefyo bacitile?
10 Ku cakubombomanika, Adama na Efa baalisalulwilepo ukubula ukumfwila baYawe. Satana alilabile kuli Efa ati: “Kani cine balabile baLesa ati teshi mulyeko ku miti yonse iya mwi bala?” Efa alyasukile ati “Tulishi ukulye’fisepo ifya ku miti ya mwi bala. Sombi ifya fisepo ifya ku muti uuli pakati ke bala, baLesa balilabile ti ‘teshi mukalyeko neli kukumako mwikafwa!’”—Ifyakutanga 3:1-3.
11 Eli Satana alabiile ati: “Tamukafwe’cine. Pakuti baLesa balishi ati akasuba ako mukalyako, elyo amenso enu akashibuka, na mwe mukalukuli koti ni baLesa, aba kwishibisha ifiweme ne fibipile.” (Ifyakutanga 3:4-6) Satana aalukufwaya Efa ukulukulanguluka ati angalisalulwilapo umwine iciweme ne cibipile. Pa mpindi intu imo, alibepele ubufi pali fyefyo ifyali ne kubacitikila kani balya ku cisepo. Satana kalabila ati Efa takafwapo, na muli fyefyo Efa alilile icisepo kabili alipeeleko ne mulume wakwe. Adama na Efa balishibile ati baYawe balibakenye ukulya icisepo. Ili baliile, balisalulwilepo ukubula ukumfwila ifunde lya baLesa ili talyakateshepo ukulonda. Ukulye cisepo kwalilangishe ati tabacindikilepo baYawe, baWishibo ba butemwe. Tabaalipo ne kulipokolola pali fyefyo bacitile!
12. Nindo tungabombomanina pa kwishiba ati Adama na Efa balikeene ukumfwila baYawe?
12 Cakubombomanika ukwishiba ati abafyashi besu abakutanga tabaalangishepo ukutoota ku Balengeshi babo. Mungomfwa shani kani umwana afilwa ukumumfwileni ne kulangisha ati tamucindikilenipo, panuma ya kupyungisha ukumukusha? Kani ico tekuti cimusomeshenipo umutima?
13. Ili baYawe balabiile kuli Adama ati “ukabwelela na kwi fukutu” balukwalule’ndo?
13 Pakuti balikeene ukumfwila baYawe, Adama na Efa balipulwishe ishuko lya kwikala umuyayaya. BaYawe balimubuulile Adama ati: “Pakuti webo ewe fukutu kabili ukabwelela na kwi fukutu.” (Pendeni Ifyakutanga 3:19.) Ico calukwalula ati Adama aali ne kuba ifukutu fyenka filya aali ili tangalengwa. (Ifyakutanga 2:7) Ili Adama abifishe, alifwile kabili alilekele ukubako.
14. Nindo tufwila?
14 Ukumfwila baLesa kwali ne kulengesha Adama na Efa ukupitilisha ukuba ne mweo. Pano ili bakeene ukumfwila baLesa, balibifishe, mukupelako balifwile. Ukubifya kuli koti bulwashi ububipile ubu tupyene ku bafyashi besu aba kutanga. Fwense tuli bakubifya, eci tufwila. (AbaLoma 5:12) Pano ifyo talipo efi baLesa balukufwaya. BaLesa tabalukufwayapo abantunshi ukulukufwa, kabili Baibolo ileta imfwa ati “akapondo.”—1 AbaKolinto 15:26.
BUCINE BULITUKAKULWILE
15. Kani ukwishiba bucine pa mfwa kulatukakulula shani?
15 Ukwishiba bucine pa mfwa kulitukakulwile ku fya bufi ifi abantu balabila. Baibolo ilatusambisha ati abafwile tabasomenwapo neli ukubombomana. Tekuti tulabilepo kuli bo, kabili tekuti balabilepo kuli fwebo. Tekuti tubofwepo, kabili tekuti batofwepo. Tekuti batusomeshepo, popele tatwelelwepo ukubatiina. Nangabe’fyo aba mapemepelo abengi balalabila ati abafwile bali ku mupunda umbi kabili tungabofwako kani twalipila amaboni ku ntangishi sha mapempelo neli kuli babo beta ati abalungeme. Pano pakuti tulishi bucine pa mfwa, tatutumpaikwapo ku bufi bwabo.
16. Kani nibwisa bufi aba mapempelo basambisha pa bafwile?
16 Satana alapyungisha amapempelo abufi ku kututumpaika ukusumina ati abafwile bacili balabi. Ku cakubwenako, aba mapempelo bambi balasambisha ati kani twafwa, kulaba icintu cimo muli fwebo icipitilisha ukuba icilabi kumbi. Kani uku mupempela efi basambisha ifyo, neli balasambisha ifi Baibolo ilabila pa bafwile? Satana alapyungisha ubufi pa kufumya abantu kuli baYawe.
17. Nindo tungalabilila ati icisambisho ca kupya mu mulilo cilapufya baYawe?
17 Ifi aba mapempelo basambisha fibipile makosa. Ku cakubwenako, bambi balasambisha ati abantu ababipile balaya mu kupya mu mulilo umuyayaya. Ukusambisha kwa kube’fyo kulapufya baYawe. BaYawe tekuti bapenshepo abantu muli yeyo inshila! (Pendeni 1 Yoane 4:8.) Mungomfwa shani kani umuntu apanika umwana wakwe pa kumoca amaboko mu mulilo? Umuntu wa kube’fyo mungalanguluka ati wakubule’nkumbu. Tekuti mufwayepo ne kumwishiba. Fyopele’fyo efi Satana afwaya fwebo ukulukulanguluka pali baYawe!
18. Nindo tatwelelwepo ukutiinina abafwile?
18 Aba mapempelo bambi balasambisha ati kani abantu bafwa, balaba mipashi. Balafwaya fwebo ukusumina ati tulyelelwe ukutiina iyo mipashi pakuti ingaba fibusa fyesu ifya makosa neli abapate besu. Abengi balasumina ubufi bwakube’fyo. Balatiina abafwile, penka balabapempela pa mupunda wa kupempela baYawe. Anukeni ati abafwile tekuti beshibepo icili conse, popele tatwelelwepo ukubatiina. BaYawe e Balengeshi besu. E baLesa bacine, kabili ebo twelelwe ukupempela.—Ukufisulula 4:11.
19. Kani ukwishiba bucine pa bafwile kulatofwako shani?
19 Ukwishiba bucine pa bafwile, kulatulengesha ukubula ukutumpaikwa ku bufi aba mapempelo basambisha. Kabili ubu bucine bulatofwako ukumfwisha ifiweme fyefyo baYawe batulaile kutangiile.
20. Findo tukasambililapo mu capitala cakonkapo?
20 Ku mpindi ya kunuma, umupyungishi wa baLesa Jobo alipwishe ati: “Kani umuntu afwe, akaba ne mweo libili?” (Jobo 14:14) Kani fingacitika umuntu uufwile ukubuuka? Ifi baLesa batubuulile mu Baibolo filatusangalasha ukwakuti. Mu capitala cakonkapo tukalabila umulandu twalabilile’fyo.
^ par. 5 Abantu bambi balisumine ati kani umuntu afwa umupashi neli umweo taufwapo. Kani mulukufwaya ukwishibilapo na fimbi, boneni Ifyebo na Fimbi 17 na 18
oci_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn