Mungapitilisha Ukuba Abalicefeshe ili Mulukweshiwa
‘Mulukwenda mu kulicefya na baLesa benu.’—MIKA 6:8.
INYIMBO: 48, 95
1-3. Findo uwakushimika uwafumine ku Juda afililwe ukucita, kabili findo fyafuminemo? (Boneni icikope icili peulu.)
PA MPINDI imo ili Jeloboami alukwikalika abaIshilaeli, baYawe baalitumine uwakushimika umo ukufuma ku Juda ukwisa mu kutulisha icebo ca kusololola kuli ilya imfumu ya baIshilaeli iyafutukiile baLesa. Ulya uwakushimika uwali uulicefeshe alifishishe icebo baLesa bamutumiine, kabili baYawe baalimulamine ku bukali bwakwe Jeloboami.—1 Imf. 13:1-10.
2 Ili ulya uwakushimika alukubwelelamo ku ng’anda, baalimulondele ku mwalalume umo umucekulu uwafumine ku Beteli. Ulya umwalalume alilabiile ati aali wakushimika wa baYawe. Alitumpaikile uwakushimika umwanice pa kumulengesha ukubulo’kulonda ifi baYawe bamubuulile ati ‘tekuti ulyepo ifyakulya neli kunwapo amenda mu Ishilaeli, neli kwaluka mu kuya pa nshila iyo waishile.’ Ici calisoomeshe baYawe. Panuma, ili aalukubwelela ku ng’anda, inkalamu yalishile ku wakushimika wa baYawe pa musebo ne kumwipaya.—1 Imf. 13:11-24.
3 Nindo yalengeshe uwakushimika uwali uulicefeshe pa kutanga ukucita ifyakulitoota pa kulonda ulya umucekulu wa kutumpaika? Baibolo tailabilapo. Pano cipale alilubileko ati aalyelelwe ‘ukulukwenda mu kulicefya na baLesa.’ (Pendeni Mika 6:8) Mu Baibolo, ukwenda na baYawe kulalosha ku kubacetekela, ukulangisha ati e belelwe ukwikalika, ne kulonda ukutangilila kwabo. Umuntu uulicefeshe alanuka lyonse ati angambaala na baWishi ba butemwe, abakwatishe amakosa, kabili fyopele’fyo efi acita. Uwakushimika nga aalipwishe baYawe ukubuulishisha nakabili ifi aelelwe ukucita, pano Amalembo taalabilapo ati aalicitile ifyakube’fyo. Shimbi impindi, na fwebo tulapengela ukusalululapo pa fintu ifikateshe, kabili cingaba icikateshe ukwishiba ifi twelelwe ukucita. Ukulangisha ukulicefya pa kulomba baYawe ukututangilila kungatofwako ukubulo’kucita ifyakubifya ifikulu.
4. Findo twakwambaalapo muli cicino iciputusha?
4 Mu ciputusha cafumako twalisambilile umulandu ukulicefya kucindamine na fyefyo tungakulangisha. Pano findo fingalengesha caba icikateshe ukuba abalicefeshe? Kabili findo tungacita pa kuba na yiyi imibelo, pakweba’ti tulukuli abalicefeshe na lyelyo tulukweshiwa? Pa kwasuka ifi ifyakwipusha, twakwambaala pa fintu fitatu ifingalengesha caba icikateshe kuli fwebo ukuba abalicefeshe, kabili twakusambilila ifi tungalangisha amano ili tulukupita mu fyakube’fyo.—Ifisi. 11:2.
ILI IFINTU FYAALUKA MU MWEO WESU
5, 6. Kani Balesilaye aalilangishe shani ukulicefya?
5 Ifintu mu mweo wesu kani fyaaluka cingaba icikateshe kuli fwebo ukuba abalicefeshe. Ili Dafidi abuulile Balesilaye uwali ne myaka 80 ukulukwikala nakwe ku cipango, ukwakubula ne kukanika Balesilaye alyumfwile bwino. Ukusumina ifi Dafidi amubuulile kwalukwalula ati aali ne kupitilisha ukulukuli pamo ne mfumu lyonse. Pano, Balesilaye aalikeene. Nindo akaniine? Pakuti aali mucekulu, alibuulile Dafidi ati taalukufwayapo ukube’cipinto ku mfumu. Popele, Balesilaye alilabiile ati Cimikamu, uwali cipale umwana wakwe, angapyunga uyu umulimo.—2 Sam. 19:31-37.
6 Ukulicefya kwalyofweleko Balesilaye ukusalululapo ukucite’fyelelwe. Ukulibona ati taalipo uwelelwe ukupyunga ulya umulimo talipo e kwamulengeshe ukukaana ukucita ifi Dafidi amubuulile. Kabili ici akaniine talipo ati aalukufwaya lukoso ukuleka ukupyunga imilimo iili yonse ne kuya mu kutuusha. Pano, aalibwene ifi ifintu mu mweo wakwe fyaalukile ne kubona ifi tekuti akonshepo ukucita. Taalukufwayapo ukucite’fi tekuti akonshepo. (Pendeni AbaGalatya 6:4, 5.) Kani tulukufwaisha makosa ukupeelwa ubukulu neli ukwishibikwa ku bantu bambi, tungatatika ukulitoota, ukucimfyanya ne bantu bambi, na mu kupelako tunganshiwe’nsoni. (Galatya 5:26) Nangabe’fyo, ukulicefya kulofwako bonse ukubika makosa akalango kuli fyefyo bangakonsha ukucita pakweba’ti balemye baLesa ne kofwako bambi.—1 Koli. 10:31.
7, 8. Kani ukulicefya kungatofwako shani ukubulo’kulicetekela makosa?
7 Kani tulipeelwe imilimo iingi, ninshi tulipeelwe ne bukulu. Ici cilalengesha caba icikateshe ukulicefya. Ili Neyamiya aumfwile ifi abantu baalukupenga ku Jelusalemi, aalikombetele baYawe mwi tembelo. (Neya. 1:4, 11) BaYawe balyasukile itembelo ili Imfumu Alitacisyasiti yabuulile Neyamiya ukuba umwikalikishi. Pano, nangaba’ti Neyamiya aalipeelwe ubukulu kabili aalikwete ifingi, taalukweyaminapo pa bwishibilo bwakwe neli amakosa akwe. Lyonse alukwenda na baLesa. Aalipitilishe ukulukufwaya ukutangilila kwa baYawe ukupitila mu kupenda Ifunde lya baLesa. (Neya. 8:1, 8, 9) Neyamiya taalukulangishapo ubukulu bwakwe ku bantu bambi; sombi, aalukubapyungila ukwakubula ukupokapo ifili fyonse kuli bo.—Neya. 5:14-19.
8 Ifi Neyamiya apyungile filatusambisha ati ukulicefya kungatofwako ukubulo’kulicetekela ili twapokelela umulimo umbi neli ili twapeelelwapo imilimo na imbi. Umukulu wa mwi kelesha kani alicetekela, angatatika ukupyungila pa fintu fya mwi kelesha ukwakubulo’kutembela kuli baYawe. Bambi bangatanga ukusalululapo ukucita fimo eli panuma balomba baYawe ukushukisha ifi basalululapo ukucita. Pano, kani uko kulicefya? Umuntu uulicefeshe lyonse alanuka ati alyelelwe ukweyamina pali baYawe kabili aleshiba ne mulimo akwete mu kwanshika kwa baLesa. Nangaba na fyefyo tucenjelemo, tulyelelwe ukucenjela pakweba’ti tatutatikile ukulicetekela makosa ili twaba ne bukatasho. (Pendeni Ifisimpi 3:5, 6.) Pakuti fwense tuli ba mu ng’anda ya baLesa, tulyelelwe ukutontomeka pa kukonsha umulimo tupeelwe mu cisoolo cesu na mwi kelesha pa mupunda wa kufwaisha imilimo ya peulu.—1 Tim. 3:15.
ILI BAMBI BALUKULABILA IFIBIPILE PALI FWEBO NELI ILI BALUKUTUTOTAISHA
9, 10. Kani ukulicefya kungatofwako shani ili bambi balukulabila ifibipile pali fwebo?
9 Cingakatasha ukubulo’kufiitwa ili bambi balukulabila ifibipile pali fwebo. Impindi ishingi Ana aalukulila pakuti pali fyefyo Penina, umukashi mubyakwe alukumutongaala. Ana baalimutemenwe ku mulume wakwe, pano Ana aali ni ng’umba. Panuma, ili aalukutembela pe sema, Eli Umupapatilishi Umukulu, ukwakubulo’kwishiba aalilabiile ati Ana aalipendelwe. Mungalakanya lukoso ifi Ana aumfwile! Pano, nangaba na fifi, Ana aalilangishe ukulicefya pa kulilama ne kwasuka Eli mu mucinshi. Itembelo lyakwe iliweme lililembelwe mu Baibolo. Ili itembelo lilabuulishisha ukucetekela kwakwe, ifi alemeshe baYawe, na fyefyo aalukubatoota.—1 Sam. 1:5-7, 12-16; 2:1-10.
10 Nakabili ukulicefya kungatofwako ‘ukukomeka ukubifya ku fiweme.’ (Loma 12:21) Abantu mu calo cakwe Satana bali ne musalululo, kabili tulyelelwe ukupyungisha pakweba’ti tatutatikile ukucite’fibipile pakuti pali fyefyo imbifi shilukucita. (Amasa. 37:1) Ukusoomenwa kulacilapo kani abaKlistu bapusana. Umuntu uulicefeshe alatenteka baYesu. Baibolo ilalabila ati: “Pa kutukwa tababweseshe amatuka . . . sombi baliliposele kuli babo abasolololo’kulungeme.” (1 Pet. 2:23) BaYesu baalishibile ati baYawe e belelwe ukusololola. (Loma 12:9) AbaKlistu nabo balibabuulile ukuba abalicefeshe ne ‘kubula ukubwesesho’kubifya pakuti pa kubifya.’—1 Pet. 3:8, 9.
11, 12. (a) Kani ukulicefya kungatofwako shani ili bambi balukututotaisha? (b) Kani ukulicefya kungatofwako shani ukusalulula bwino ifyakufwala ne fya kulama bwino umubili wesu, eli ne kulukucita ifyelelwe?
11 Bambi kani balukututotaisha cingakatasha ukulicefya. Langulukeni pali fyefyo Esita acitile ili ifintu fyaalukile. Aali uwa bulombe ukwakuti kabili baalimuwemye pa mwaka uubulubulu pakweba’ti alukuboneka bwino. Lyonse aalukuba pamo na bamoye abaalukufwaya ukuupwa ku mfumu ababunganikilwe ukufuma mu fyalo ifilekenelekene ifyalukwikalikwa ne baPasai. Pano, Esita aalipitilishe ukuba ne mucinshi kabili umutekenye. Tatatikilepo ukulitoota na panuma imfumu yamusalulwile ukuba umukashi waiyo.—Esita 2:9, 12, 15, 17.
12 Ukulicefya kulatofwako ukufwala ifyakufwala fya mucinshi ne kulama bwino umubili wesu. Tulanuka ati abantu tabatutemwapo pakuti pa kuba abakulitoota neli pa kucita ifyakubalengesha ukubika akalango kuli fwebo, sombi balatutemwa kani tuli ne mupashi “utekenye uwa butende.” (Pendeni 1 Petilo 3:3, 4; Jele. 9:23, 24) Ifya kulitoota ifili mu mitima yesu fikalangishiwa muli fyefyo tucita. Ku cakubwenako, tungalangisha ati tulalitoota kani tulukulangisha kuli bambi ati tulapyunga umulimo uulibelele ukucila bambi, tuliishi ifyebo fimo ifya mfiso, neli ati tulishibene ne bakwabesu abatangilila mu kwanshika kwa baLesa. Neli tungabuulishisha ifintu mu nshila ya kweba’ti caboneka ati ni fwebo twalengeshe umulimo umo mu kwanshika ukukonshiwa. Nakabili ukulosha kuli cici, baYesu bali cakubwenako iciweme. Ifingi ifi baalukulabila fyaalukufuma mu Malembo AciEbeya. Baalukulabila muli yeyo inshila pakweba’ti abantu beshibe ati ifi baalukulabila fyaalukufuma kuli baYawe talipo fya mwi langulushi lyabo abene.—Yoa. 8:28.
ILI TULI NE MAKATASHO
13, 14. Kani ukulicefya kungatofwako shani ukusalululapo bwino ifyakucita?
13 Ukulicefya kulakatasha kani bambi batubuula ifyakucita. Ili Paulu aalukwikala mu Kaisalia, uwakushimika Agabo aalimubuulile ati kani akaye ku Jelusalemi, baali ne kumwikata. Cipale ne kumwipaya lukoso. AbaKlistu babyakwe baalitatikile ukumukanya Paulu ukuya pakuti baali ne mwenso. Nangabe’fyo, Paulu taatekeneshiwe kuli fyefyo baalukulabila. Taalicetekelepo makosa kabili taalipo ne mwenso. Aalicetekele muli baYawe kabili aalukufwaisha ukupyunga umulimo wakwe, nangaba ne mupunda aelelwe ukuyako. Ili abaKlistu babyakwe baumfwile ifi, baalilicefeshe ne kuleka ukukanya Paulu ukuya ku Jelusalemi.—Ifyacit. 21:10-14.
14 Ukulicefya kungatofwako ukusalululapo bwino ifyakucita nangaba’ti tatwishibilepo ifikafumamo mu kucite’fyo. Ku cakubwenako, kani twatatika umulimo wa mpindi shonse, findo fikatucitikila kani twalwala? Findo tukacita kani abafyashi besu abacekulu balukupengela ukubofwako? Kani tukalilama shani ili tukacekula? Tapalipo amatembelo neli ifyebo mungafwaya-fwaya ifingaasuka bwino ifi ifyakwipusha. (Uwaku. 8:16, 17) Pano ukucetekela muli baYawe kukatofwako ukusumina fyefyo ifintu fili kuli fwebo ne kucitako lukoso ifi tungakonsha. Panuma ya kufwaya-fwailapo ifyebo, ukwipusha bambi, ukutembela kuli baYawe ati batutangilile, tulyelelwe ukucite’fintu ukwelelwa na fyefyo umupashi wa baLesa ulukututangilila. (Pendeni Uwakutulisya 11:4-6.) BaYawe bangashukisha ukusalululapo kwesu, neli bangatutangilila ku kucita ifintu fimbi.—Ifisi. 16:3, 9.
IFINGAMOFWENIKO UKUBA ABALICEFESHE
15. Kani ukwalakanya pali baYawe kungatofwako shani ukuba abalicefeshe?
15 Twabona ati mu kuba abalicefeshe mulafuma ifiweme, pano findo fingatofwako ukukushako iyi imibelo? Nga tulabile pa fintu 4 ifingatofwako. Ica kutanga, ukwalakanya pa mibelo ya baYawe ne bukulu bwabo kungatofwako ukuba abalicefeshe ne kulukubatonda. (Yisa. 8:13) Mulukwanuka ati tatulukwendapo ne muntu neli inkalamba, sombi tulukwenda na baLesa aba Makosa onse. Ukulukukwanuke’fyo, kukatofwako ‘ukulicefya mu minwe ya baLesa iya makosa.’—1 Pet. 5:6.
16. Kani ukwalakanya pa butemwe bwa baYawe kungatofwako shani ukuba abalicefeshe?
16 Ica bubili, ukwalakanya pa butemwe bwa baYawe kungatofwako ukuba abalicefeshe. Intangishi Paulu yalilembele ati baYawe ‘baalipeele ubuleme ubwa kucila ubwingi’ ku filewa fya mubili ifiboneka ati taficindemepo. (1 Koli. 12:23, 24) Mu kupalako, baYawe balibikile akalango kuli fwebo fwense nangaba ne makosa tukwete. Tabatupalanyapo ku bantu bambi kabili tabalekapo ukutulangisha ubutemwe kani twabifya. Pakuti baYawe balitutemenwe, tulalyumfwa abalaminwe ili tuli mu kwanshika kwabo.
17. Kani ukubonamo ifiweme mu bantu bambi kungatofwako shani?
17 Ica butatu, tukalukutoota makosa pa mulimo tupyunga mu kwanshika kwa baYawe, kani tulukutenteka baLesa pa kulukubonamo ifiweme mu bantu bambi. Pa mupunda wa kufwaya ukulilangisha ati tuliishi ifingi, impindi ishingi tukalukwipushako bambi ukutupandako amano eli ne kulicefya pa kulonda ifi balukulabila. (Ifisi. 13:10) Tukalukusembela pamo nabo ili bapeelwa imilimo na imbi. Kabili tukalukulemya baYawe ili tulukubona ifi balukushukisha ‘ubukwasu bwa mu calo conse.’—1 Pet. 5:9.
18. Kani tungasambisha shani cimanga wesu ukulukubona ifintu mu nshila iyelelwe?
18 Ica kulenga 4, tukalukubona ifintu koti ni fyefyo baYawe bafibona kani twapyungisha ukufunda kwa mu Baibolo pa kusambisha cimanga wesu. Ukulukubona ifintu koti ni fyefyo baYawe bafibona kungatofwako ukulukusololola bwino pa fintu. Ukulisambisha lyonse, ukutembela, ne kupyungisha ifi tulukusambilila, kungatofwako ukusambisha bwino cimanga. (1 Tim. 1:5) Tungasambilila ukubika ukufwaya kwa bambi pantangiile. Kani twacite’fyo, baYawe balitulaile ati bakashilisha ukutusambisha, e kweba’ti bakatofwako ukuba abalicefeshe ne kukwata imibelo imbi iiweme.—1 Pet. 5:10.
19. Findo fingatofwako ukupitilisha ukuba abalicefeshe?
19 Ifyakulitoota ifi uwakushimika wa ku Juda aacitile fyalimulengeshe ukulufya bucibusa aakwete na baLesa eli na mu kupelako aalifwile. Nangabe’fyo, tungakonsha ukuba abalicefeshe na lyelyo tulukweshiwa. Abantu ba bucetekelo aba kale ne ba ino mpindi balilangishe ati tungakonsha ukucite’fyo. Kani twapitilisha ukulukwenda na baYawe, tukalukuya ili tukushishako imibelo yesu iya kulicefya. (Ifisi. 8:13) Nangaba ne mulimo tulukupyunga mu kwanshika kwa baLesa pali ino mpindi, ukwenda na baYawe e shuko ili tekuti tupalanyepo ku cili conse. Mulukutoota pali lili ishuko mukwete, kabili pitilisheni ukupyungisha pakweba’ti mukende mu kulicefya na baYawe umuyayaya.
bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn