BYAMBO KU NTANDA YONSE
Bupopweshi bwa bubela bo bu ka? Nanchi mumvwa bulanda pa mambo a bumbanzhi bubiwa kupichila mu bupopweshi nyi? Nanchi makondo, bukapondo, ne mazhikakanwa oba boba betongola’mba bengijila Lesa emulubankenya milanguluko yenu yo mulanguluka pa bintu byaoloka nyi? Mambo ka bupopweshi o bumwekela kwikala nsulo ya makatazho avula?
Luno lukatazho kechi luji mu bupopweshi bonse ne, bino mu bupopweshi bwa bubela. Muntu wanemekwa bingi mu bupopweshi bwavula aye Yesu Kilishitu, wamwesheshe kuba’mba bupopweshi bwa bubela bumwesha mingilo yatama, byonka ‘kichi kyabipa byo kipanga bipangwa byatama.’ (Mateo 7:15-17) Ñanyi bipangwa bupopweshi bwa bubela byo bupanga?
BUTUNDAIKA MAKONDO NE BYA BUMULWILA NTANDA: Pepala wa byambo wa Asiaweek waamba’mba: “Mu Asia kabiji ne mu mapunzhatu akwabo, bantangi bakebesha kwikala na bulume, kwa kubula kulangulukilako bakwabo, bavulañanya bingi bupopweshi bwa bantu kuba’mba abo bene bamwenengamo.” Kyafumamo, uno yenka pepala wajimuna’mba: “Kibena kumwekana nobe ntanda yaya iye mungi.” Ntangi umo wa bupopweshi wayukanyikwa bingi wa mu United States waambile’mba: “Mwafwainwa kwipaya bambanzhi bonse pa kuba’mba baleke kwipayañana.” Jishinda ka jo aambile ja kubilamo kino? Waambile’mba: “Ipayai bonse bambanzhi kupichila mu jizhina ja Lesa.” Kupusanako, Baibolo waamba’mba: “Umvwe muntu waamba’mba, Natemwa Lesa, kasa ashikwa mulongo wanji, ye wa bubela.” (1 Yoano 4:20) Yesu waambile ne kuba’mba: ‘Sa mwibatemwa balwanyi benu.’ (Mateo 5:44) Bupopweshi bwavula byepi bo mwakonsha kulangulukapo, abo buji na bantu bevwanga mu bya nkondo?
BUFUNJISHA MAFUNJISHO A BUBELA: Bupopweshi bwavula bufunjisha’mba mweo nangwa mupashi ke kintu kibula kumweka kiji mu mubiji wa muntu akyo kitwajijila kwikala kyumi panyuma ya kuba muntu wafwa. Kupichila mu luno lufunjisho, bupopweshi bwavula bujiila makusu pa mitwe ya bantu babo, ne kulipilisha bantu mali a kulombelelako boba bafwa. Bino nangwa byonkabyo, Baibolo ufunjisha lufunjisho lwapusanako. Waamba’mba: ‘Awa muntu [mweo] ulenga mambo ye ukafwa.’ (Ezikyo 18:4) “Bomi bayuka’mba tukafwa, bino bafu kafwako kyo bayuka ne.” (Musapwishi 9:5) Yesu wafunjishe’mba bafu bakasangulwa, ko kuba’mba kino kuba kyakonsheka inge kya kuba bantu baji na mweo ubula kufwa ne. (Yoano 11:11-25) Nanchi bupopweshi bwenu bufunjisha’mba mweo kechi ufwa nenyi?
BUPOPWESHI BWA BUBELA BUTALAPOTU PA BULALELALE: Mu byalo byavula, machechi avula etabizha kwilaala na mwanamulume nangwa mwanamukazhi mukwenu ne kuswisha banabakazhi kwikala bapulishiti kabiji ne kukambizha makafulumende kuswisha masongola a kwisongola mwanamulume na mwanamulume mukwabo ne banabakazhi nabo byonkabyo. Nangwatu machechi abula kuswisha bulalelale, atalapotu pa bantangi bao bakuna baana babacheche. Nga Baibolo nanchi ufunjishapo’mba ka? Waamba patokatu to amba: ‘Kujimbaikwa ne: nangwa ba bulalelale, nangwa bapopwela bankishi, nangwa bankende, nangwa besamba [belaala, NW ] ne banabalume bakwabo . . . kechi bakaswana bufumu bwa Lesa ne.’ (1 Kolinda 6:9, 10) Nanchi mwayukapo ma bupopweshi aswisha bulalelale nyi?
Ki ka kikamwekela kulutwe ma bupopweshi apanga bipangwa byatama? Yesu wajimwine’mba: “Bichi byonse bibula kupanga bipangwa byawama bebitema, ne kwibyela mu mujilo.” (Mateo 7:19) Ee, bupopweshi bwa bubela bakebutema ne kwibonauna! Pano kino kikobiwa byepi kabiji kimye ka? Kimwesho kya bungauzhi kiji mu Baibolo mu buku wa Lumwekesho, bitango 17 ne 18 kyapana mukumbu.
Bupopweshi bwa bubela buvulañanya “bamfumu ba panopantanda”
“Anweba bantu bami, lupukaimo mwi aye”
Akifwanyikizhai kibena kumwekana. Mwanamukazhi pite waikala peulu ya lukinyama ulenga moyo. Uno lukinyama uji na mitwe itanu na ibiji ne nsengo jikumi. (Lumwekesho 17:1-4) Nga uno mwanamukazhi pite wimenako bañanyi? Uno mwanamukazhi uvulañanya "bamfumu ba panopantanda.” Wavwala byachiluluka, wingijisha bya kufutumuna, kabiji uji bingi na bunonshi. Kunungapo, kupichila mu buñanga bwanji bwa lubuko, ‘mikoka yonse ya bantu yajimbaikwa.’ (Lumwekesho 17:18; 18:12, 13, 23) Baibolo witukwasha kumona’mba uno mwanamukazhi pite ke jibumba ja bupopweshi bwa ntanda yonse. Wimenako, kechi bupopweshitu bumo ne, bino bupopweshi bonse bupanga bipangwa byatama.
Lukinyama paikala mwanamukazhi pite wimenako bufumu bukatampe bwa bumulwila ntanda.* (Lumwekesho 17:10-13) Bupopweshi bwa bubela bwikala pa uno lukinyama wa bumulwila ntanda, kweseka kwalula byo afuukula kabiji ne kutangijila mashinda anji.
Nangwa byonkabyo, bukumotu kintu kya kukumya kikamweke. “Nsengo jikumi yo wajikumona, ne aye lukinyama bo bakamushikwa pite ne kumonauna ne kumuvūla, kabiji bakamuja nyama yanji, ne kumusokatu pelu mu mujilo.” (Lumwekesho 17:16) Mu jishinda ja kubazhimukilatu kabiji ja kubula kuketekela, bufumu bukatampe bwa bumulwila ntanda bukalukilamo bupopweshi bwa bubela ne kwibonaunatu bonse pelu! Ki ka kikalengela kino kubiwa? Buku wa mu Baibolo wa Lumwekesho wakumbula’mba: ‘Lesa wabika mu michima yabo kuba kyaswa muchima wanji.’ (Lumwekesho 17:17) Ee, Lesa ukazhachisha bupopweshi bwa bubela pa bintu byonse byatama byo bwauba kupichila mu jizhina janji. Kupichila mu kwingila mu bololoke, ukengijisha makafulumende kwikala kingijisho kya kwibonawinako.
Ki ka kyo mwafwainwa kuba umvwe kya kuba’mba kechi mukeba ne anweba kukamwena pamo malwa na bupopweshi bwa bubela ne? Muluwe wa Lesa wakambizha’mba: “Anweba bantu bami, lupukaimo mwi aye.” (Lumwekesho 18:4) Ee, kino kyo kimye kya kufumamo mu bupopweshi bwa bubela! Pano kwepi ko mwafwainwa kunyemena? Kechi ku bantu bakana’mba Lesa kafwako ne, mambo nabo kechi bajipo na luketekelo lwa kimye kya kulutwe ne. (2 Tesalonika 1:6-9) Mpunzha ya kufyamamotu ke yoya iji mu bupopweshi bwa kine. Pano mwakonsha kwibuyuka byepi bupopweshi bwa kine?
Ñanyi bipangwa byawama bupopweshi bwa kine byo bwafwainwa kupanganga? —Mateo 7:17.
BUYUKANYIKILWA KU BUTEMWE: Bapopweshi ba kine “kechi bo ba panopantanda ne,” kabiji kechi babenamo na mambo a mitundu nangwa bisho ne, abo bemwesha ‘butemwe abo bene na bene.’ (Yoano 13:35; 17:16; Byubilo 10: 34, 35) Mu kifulo kya kwipaya bakwabo, abo bepana kufwila bakwabo. —1 Yoano 3:16.
BUKETEKELA MAMBO A LESA: Mu kifulo kya kufunjisha “mizhilo” ne “mafunjisho a mikambizho ya bantu,” bupopweshi bwa kine bufunjisha mafunjisho aimena pa Mambo a Lesa, Baibolo. (Mateo 15:6-9) Mambo ka? Mambo “Binembelo byonse byanembeshiwa kwi Lesa, kabiji byo byawamina mu kwibafunjisha bantu, ne mu kwibalengulula ne mu kwibolola.” —2 Timoti 3:16.
BUKOSESHA BISEMI NE KULAMA MIZHILO YA BYUBILO BYAOLOKA: Bupopweshi bwa kine bufunjisha banabalume ‘kutemwa bakazhi babo byonka byo batemwa mibiji yabo,’ kukwasha banabakazhi kwikala na ‘munema mukatampe wa kunemeka bamwata wabo,’ kabiji ne kufunjisha baana ‘kukokela bansemi babo.’ (Efisesa 5:28, 33; 6:1) Kunungapo, aba bapewa bifulo bya bukalama bafwainwa kwikala ba kumwenako mu byubilo byawama. —1 Timoti 3:1-10.
Nanchi bupopweshi buji bonse bulama ino mizhilo nyi? Buku wa Holocaust Politics wanembelwe mu 2001, waamba’mba: “Umvwe kya kuba bantu bavula ke bafunde mafunjisho a Bakamonyi ba kwa Yehoba ne kwiengijisha, umvwe malwañano ne kwipayañana kwakumbana ntanda yonse umvwe kafwako.”
Ee, kukila pa byalo 235, Bakamonyi ba kwa Yehoba kechi basapwilatu mizhilo ya mu Baibolo ya byubilo byaoloka ne, bino beingijisha ne mu bwikalo bwabo. Twimutundaika kwipuzha Bakamonyi ba kwa Yehoba kwimukwasha kufunda bimukebela Lesa kuba’mba mumupopwelenga mu jishinda jaitabilwa. Kino kyo kimye kya kubapo kimo. Kange mubande ne. Mpelo ya bupopweshi bwa bubela iji pepi! —Zefwaniya 2:2, 3.
* Pa byambo bikwabo byaamba pa uno mutwe, monai buloshuwa wa Labainga! mapeja 12, 13 wanembwa na Bakamonyi ba kwa Yehoba.
bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn