SHAPITA WA BUTANO
Kikūlwa—Kyabuntu Kikatakata kya Leza
Kikūlwa i kika?
Kyāfutyilwe muswelo’ka?
Le kidi na kamweno’ka kodi?
Ukalombola namani kufwija’ko kobe pa mwanda wakyo?
LELO i kyabuntu’ka kikatakata kupita byonso kyokodi mutambule? Kyabuntu kekilombepo kwikala enka kya lupoto lukande penepa kekikala kya mvubu. Mwanda na bubine, mvubu ya kyabuntu keiyukenangapo ku buvule bwa lupeto. Ino shi kyabuntu’kya kikuletela nsangaji nansha kamweno mu būmi bobe, nabya kyakyo kyabuntu kidi na mvubu mikata ku meso obe.
2 Mu byabuntu byonso byoabilanga kutambula, mudi kimo kipityile bikwabo kulampe kwine. Kino i kyabuntu kipelwe bantu na Leza. Eyo, Yehova i mwitupe bintu bivule, ino kyabuntu kyandi kikatakata i kitapwa kya kikūlwa kya wandi Mwana, Yesu Kidishitu. (Mateo 20:28) Monka motusa kwikimwena mu uno shapita, kikūlwa kyo kyabuntu kya mvubu kupita byabuntu byonso byokodi mutambule, mwanda kikokeja kukuletela nsangaji keineneka, kadi kibwanya kuvuija bisakibwa byobe bya kamweno mpata. Na bubine, kikūlwa i kilomboji kikatakata kya buswe bukuswele Yehova.
KIKŪLWA I KIKA?
3 Mu kīpi, kikūlwa i kintu kingidije Yehova mwanda wa kunyongolola, nansha kukūla bantu ku bubi ne ku lufu. (Efisesa 1:7) Pa kwivwanija buno bufundiji bwa Bible, tulangei bidi ku byāpityile mu budimi bwa Edena. Shi twivwanije kintu kyājimije Adama pa kuluba, nabya tukajingulula biyampe amba bine kikūlwa i kyabuntu kilēme kotudi.
4 Yehova pa kupwa kupanga Adama, wāmupele kintu kya bulēme—būmi bwa bu muntu mubwaninine. Ivwana kamweno kādi na buno būmi kudi Adama. Wādi na umbidi ne ñeni bibwaninine, o mwanda kādipo wa kubela, kununupa, nansha kufwa. Kadi byaādi muntu mubwaninine, wādi mu kipwano kya pa bula na Yehova. Bible unena amba Adama wādi ‘mwana wa Leza.’ (Luka 3:38) Nanshi Adama wādi upwene na Yehova bininge, pamo’nka bwa mwana na shandi wa buswe. Yehova wādi wisamba na Adama, wandi mwana wa pano panshi, wāmupa mwingilo muyampe, ne kumuyukija byobya byaādi umusakila kulonga.—Ngalwilo 1:28-30; 2:16, 17.
5 Adama wāpangilwe mu “kyelekejo kya Leza.” (Ngalwilo 1:27) Ino kekunenapo amba Adama wādi wifwene Leza ku mpala ne ku umbidi. Monka motwefundile’kyo mu Shapita 1 wa dino dibuku, Yehova i mushipiditu wambulwa kumweka. (Yoano 4:24) Nanshi Yehova kadipo na umbidi wa misunya ne mashi. Adama wāpangilwe mu kyelekejo kya Leza mwanda wādi na ngikadilo iifwene na ya Leza, kimfwa buswe, tunangu, boloke, ne bukomo. Ne kadi, Adama wādi wiifwene na Shandi mu muswelo mukwabo wa kamweno, mwanda wādi na bwanapabo bwa kwitongela. Pa kino, Adama kādipo pamo bwa mashini alonga enka bintu byobeapungīle nansha byobeatandikīle kulonga. Ino aye wādi ubwanya kutyiba mbila aye mwine, ne kutonga kiyampe nansha kibi. Shi wātongele kukōkela Leza, longa wāikele’ko nyeke mu Paladisa pano pa ntanda.
6 Nanshi i kimweke patōka amba pāpelele Adama kukōkela Leza ne kutyibilwa nsambu ya lufu, wājimije bivule. Bubi bwandi bwāmujimijije būmi bwa bu muntu mubwaninine ne byabuyabuya byabo byonso. (Ngalwilo 3:17-19) Ino i kya bulanda, mwanda Adama kājimijepo enka būmi bwandi bulēme kete, mhm, ino wājimije ne bwa bandi bana bonso bālondele’po. O mwanda Kinenwa kya Leza kinena’mba: “Monka mwatwelele bubi panopantanda ku muntu umo [Adama], ne lufu nalo ponka pa bubi, mo monka mwasambakanine lufu ku bantu bonso, mwanda abo bonso bapīle mambo.” (Loma 5:12) I amo, batwe bonso twi bapyane bubi kudi Adama. O mwanda Bible unena amba Adama i “mumunwe,” aye ne lutundu lwandi lwine kumo mu bupika bwa bubi ne lufu. (Loma 7:14) Nanshi ku ba Adama ne Eva kekwādipo lukulupilo nansha lumo mwanda bātongele kutombokela Leza ku kusaka. Ino le lutundu lwabo nalo le, kubadila’mo ne batwe bene kumo?
7 Yehova wāsakile kunyongolola bantu kupityila ku kikūlwa. Le kikūlwa i kika? Kikūlwa kikalanga na buluji bwa bintu bibidi. Kibajinji, kikūlwa i mfutwa ifutwanga pa kukūla muntu nansha kintu kiyetwe. Idi pamo bwa mfutwa ifutwanga pa kukūla wa buloko ukwetwe mu divita. Kya bubidi, kikūlwa i mfutwa ya kupūta nansha kupota kintu ku lupoto. Idi pamo bwa mfutwa ifutwanga pa kupwa mambo a bintu byonekele. Kimfwa, shi muntu walonga akishida, ulombwanga kufuta buvule bwa lupeto lwenzankene na bintu byonekele, na mvubu mine ya bintu bijimine.
8 Lelo bintu bivule byētonene Adama byādi bibwanya namani kupūtwa ne kufutyilwa mfutwa mwanda wa tunyongololwe mu bupika bwa bubi ne lufu? Tubandaulei pano kikūlwa kine kyāfutyile Yehova, ne kidi na kamweno’ka kodi.
MWĀFUTYILE YEHOVA KIKŪLWA
9 Byājimine būmi bwa muntu mubwaninine, i kutupu būmi bwa muntu wakubulwa kubwaninina bwadi bubwanya kwibukūla. (Mitōto 49:7, 8) Kikūlwa kyādi kilombwa i enka kyokya kidi na mvubu imo yonka na kyājimine. Kino i kikwatañane na musoñanya wa boloke bubwaninine udi mu Kinenwa kya Leza, unena kujimija “bumi pa bumi.” (Kupituluka 19:21) Shi ke pano, i kika kyādi kya kwenzankana senene na būmi bwa bu muntu mubwaninine bwājimije Adama? Byādi bilomba būmi bukwabo bwa muntu mubwaninine bwikale ‘kikūlwa kyenzankene.’—1 Temote 2:6.
10 Lelo Yehova wāletele namani kino kikūlwa? Wātumine wandi mwana umo mubwaninine, wa ku mushipiditu, amba aye pano panshi. Ino Yehova kātuminepo kipangwa kyo-kyonso kya ku mushipiditu, mhm. Wātumine’nka wandi Mwana mulēme mpata ku meso andi, ke Mwana wandi wa bunka kadi. (1 Yoano 4:9, 10) Uno Mwana nandi wāitabija na mutyima tō kushiya kīkalo kya mūlu. (Fidipai 2:7) Monka motwefundile’kyo mu shapita ushele kunyuma mu dino dibuku, Yehova wālongele kingelengele pa kutundulwila būmi bwa uno Mwana munda mwa Madia. Penepo na bukwashi bwa mushipiditu sandu wa Leza, Yesu wābutulwa bu muntu mubwaninine wambulwa mambo a bubi.—Luka 1:35.
11 Le muntu umo wādi ubwanya namani kwikala kikūlwa kya bavule—kya kukūla midiyo ne midiyo ya bantu? Tutale, le bantu midiyo ne midiyo bāikele ke babipya-mambo namani dibajinji? Vuluka amba Adama pa kulonga bubi, wājimije kituntwa kyandi kya bulēme, ke būmi bwa bu muntu mubwaninine kadi. O mwanda wātuninye kupyanika lutundu lwandi buno būmi. Inoko wēbapyanika’nka bubi ne lufu. Ino Yesu aye, utelwa na Bible bu “Adama wēfulako” wādi na būmi bwa bu muntu mubwaninine, kadi kālongelepo bubi nansha dimo. (1 Kodinda 15:45) O mwanda Yesu wāyete kifuko kyādi’po Adama pa kusaka kwitukūla. Wāfuta mfutwa ya bubi bwa Adama na kwela kitapwa, nansha kulambula būmi bwandi bubwaninine kasha ukōkela Leza pampikwa kato. Penepo Yesu wāpa bana ba Adama lukulupilo.—Loma 5:19; 1 Kodinda 15:21, 22.
12 Bible utela masusu amo ne amo atyumwinine Yesu mu manwi kumeso kwa kufwa. Wākupilwe nsonde bya mwiko, wāpopwa bya bupolapola ku mutyi, ne kufwa lufu lwa munyanji pa mutyi wa masusu. (Yoano 19:1, 16-18, 30; tala Mbwejo) Mwanda waka byādi bilomba Yesu asusuke bya mwiko uno muswelo? Mu shapita umo udi kumeso kotuya’ku mu dino dibuku, tusa kukamona amba Satana wātatene amba Yehova kadipo na mwingidi nansha umo pano panshi ukokeja kulama kikōkeji kyandi mu matompo. Nanshi kūminina kwāūminine Yesu na kikōkeji ano masusu makatampe i kulete malondololo mayampe ku lonji lwa Satana. Yesu wālombwele kadi amba muntu mubwaninine udi na bwanapabo bwa kwitongela ukokeja kulama bululame bubwaninine kudi Leza nansha shi Dyabola wamumija umeso namani. Bine, Yehova wāsangele mpata pa kumona kikōkeji kya wandi Mwana muswedibwe! —Nkindi 27:11.
13 Le kikūlwa kyāfutyilwe muswelo’ka? Mu difuku dya 14 dya kweji wa Bayuda witwa bu Nisane, mu 33 K.K., Yehova wālekele wandi Mwana wampikwa bubi kadi mubwaninine epaibwe. Mu uno muswelo Yesu wāelele kitapwa kya būmi bwandi bwa bu muntu mubwaninine “dimo dyonka kete.” (Bahebelu 10:10) Mu difuku dya busatu, Yehova wāsangula Yesu ne kumupa būmi bwa bu muntu wa ku mushipiditu. Yesu pa kukanda mūlu, wāfikija kudi Leza mvubu ya būmi bwandi bwa bu muntu mubwaninine bu kikūlwa kyāfutyilwe lutundu lwa Adama. (Bahebelu 9:24) Yehova nandi wāitabija ino mvubu ya kitapwa kya Yesu bu kikūlwa kifwaninwe kya kukūla bantu mu bupika bwa bubi ne lufu.—Loma 3:23, 24.
KAMWENO KA KIKŪLWA KODI
14 Nansha byotudi babipya-mambo, tukokeja kumona byabuyabuya bilēme pa mwanda wa kikūlwa. Tubandaulei byabuyabuya bimo bya dyalelo ne bya mu mafuku a kumeso bya kino kyabuntu kikatakata kitupele Leza.
15Kulekelwa kwa bubi. Tudi na bulwi bwa binebine pa kulonga byoloke mwanda twi bapyane kubulwa kubwaninina. Batwe bonso tulubanga mu binenwa ne mu bilongwa. Ino kupityila ku kitapwa kya kikūlwa kya Yesu, tukokeja kumona “kulekelwa kwa mambo etu.” (Kolose 1:13, 14) Ino pa kusaka kulekelwa, tufwaninwe kwisāsa bya binebine. Tufwaninwe kadi kulomba Yehova na kwityepeja amba etulekele pangala pa lwitabijo lotwitabije kitapwa kya kikūlwa kya Mwanandi.—1 Yoano 1:8, 9.
16Mutyima wa mundamunda utōka ku meso a Leza. Mutyima wa mundamunda witutopeka ukokeja kwitubudija lubilo lonka kikulupiji, uyuka ketwimone bu bantu bampikwa mvubu. Ino Yehova byaitulekela mambo kupityila ku kikūlwa, witukwashanga tumutōte na mutyima wa mundamunda utōka nansha byotudi bakubulwa kubwaninina. (Bahebelu 9:13, 14) O mwanda tudi na bukankamane bwa kwisamba na Yehova. Kadi tukokeja kumufwena na bwanapabo mu milombelo. (Bahebelu 4:14-16) Kulama mutyima wa mundamunda utōka kwitupanga ndoe ya mutyima, bulēmantu, ne kutuntwila’ko nsangaji.
17Lukulupilo lwa būmi bwa nyeke mu paladisa pano pa ntanda. “Mpalo ya bubi i lufu,” mo munenena Loma 6:23. Kadi vese umo yenka ubweja’ko amba: “Ino kyabuntu kya Leza i būmi bwa nyeke monka mudi Kidishitu Yesu Mfumwetu.” Mu Shapita wa 3 wa dino dibuku, twi besambile kala pa byabuyabuya bikekala mu Paladisa īya’ko pano pa ntanda. (Kusokwelwa 21:3, 4) Ano madyese onso a kumeso, kubadila’mo ne būmi bwa nyeke bwa kwikala na ngitu mibwaninine, bikekala’ko mwanda wa Yesu wētufwidile. Nanshi pa kutambula ano madyese, tufwaninwe kulombola amba tufwijanga’ko pangala pa kyabuntu kya kikūlwa.
UKALOMBOLA NAMANI KUFWIJA’KO KOBE?
18 Mwanda waka tufwaninwe kufwija’ko Yehova bikatampe pangala pa kikūlwa? Tutendelanga kyabuntu nakampata shi upēne’kyo i mujimije kitatyi, bukomo, ne lupeto. Mityima yetu iteñwanga pa kumona amba kyabuntu kitupelwe i kilomboji kya buswe bwa bine bwituswele yewa witupele’kyo. Kikūlwa i kyabuntu kilēme kupita byonso, mwanda Leza wēsuminwe bivule pa kusaka kwitupa’kyo. Yoano 3:16 unena’mba: “Aye Leza byāsenswe bapanopantanda nenki, wapana Mwana wandi wa bunka.” Bine, kikūlwa i kilomboji kikatampe mpata kya buswe bwituswele Yehova. Kadi i kilomboji kya buswe bwa Yesu, mwanda wāitabije na mutyima tō kupāna būmi bwandi pa mwanda wetu. (Yoano 15:13) Nanshi kyabuntu kya kikūlwa kifwaninwe kwitukulupija amba Yehova ne wandi Mwana betuswele batwe bonso umo ne umo.—Ngalatea 2:20.
19 Shi ke pano, ukalombola namani amba ufwijanga’ko Leza pangala pa kino kyabuntu kya kikūlwa? Dibajinji bidi, wifunde kuyuka bivule pa Mwine upēne’kyo, ke Yehova kadi. (Yoano 17:3) Kwifunda Bible kupityila ku dino dibuku kukakukwasha umuyuke. Poenda uvudija buyuki bwa kuyuka Yehova, ne buswe bomuswele nabo bukenda butyita. Kadi buno buswe bukakutonona umusangaje.—1 Yoano 5:3.
20Ikala na lwitabijo mu kikūlwa kya kitapwa kya Yesu. Yesu mwine wānene amba: “Wakwitabija mudi Mwana nabya udi ne būmi bwa kulādila monka nyeke ne nyeke.” (Yoano 3:36) Le tukekala na lwitabijo mudi Yesu namani? Luno lwitabijo kelumwekangapo enka mu binenwa kete, ehe. Yakoba 2:26 unena’mba: “Kwitabija nako kwampikwa mīngilo i kufwe.” Bine, lwitabijo lwa bine lumwekanga mu “mīngilo,” ko kunena’mba mu bilongwa byetu. Muswelo umo wa kulombola amba twitabije Yesu i kulonga bukomo bwa kumwiula mu byotulonga, ke enkapo mu byotunena kete, mhm.—Yoano 13:15.
21Tanwa ku kupwila kwa mwaka ne mwaka kwa Bidibwa bya Kyolwa bya Mfumwetu. Mu kyolwa kya difuku dya 14 Kweji wa Nisane, 33 K.K., Yesu wāshilwile kupwila kwa pa bula kutelwa na Bible bu “bidibwa bya Mfumwetu.” (1 Kodinda 11:20; Mateo 26:26-28) Kuno kupwila kutelwanga ne bu Kivulukilo kya lufu lwa Kidishitu. Yesu wāshilwile’ko mwanda wa kukwasha batumibwa bandi ne bene Kidishitu ba bine bakalonda’ko bavuluke amba pa lufu lwandi lwa bu muntu mubwaninine, po paāpēne muya nansha būmi bwandi bu kikūlwa. Yesu mwine wāsoñenye pa uno mwanda’mba: “Mukaloñanga enka namino pa kumvuluka.” (Luka 22:19) Masobo a Kivulukilo etuvuluja buswe bukatampe bwa Yehova ne Yesu bobālombwele pa kupāna kikūlwa. Netu tukalombola kufwija’ko shi tutanwa ku kuno kupwila kwa mwaka ne mwaka kwa Kivulukilo kya lufu lwa Yesu.*
22 Kikūlwa kitupele Yehova i kyabuntu kya mvubu mikatampe. (2 Kodinda 9:14, 15) Enka ne boba bafwile bene bakamwena mu kino kyabuntu kilēme. Mashapita alonda’ko, wa 6 ne wa 7, akashintulula muswelo obakamwena’mo.
BYOBYA BIFUNDIJA BIBLE
- Kikūlwa kyo kintu kingidije Yehova mwanda wa kunyongolola bantu ku bubi ne ku lufu.—Efisesa 1:7.
- Yehova wāletele kikūlwa pa kutuma wandi Mwana wa bunka pano pa ntanda āye kwitufwila.—1 Yoano 4:9, 10.
- Kikūlwa kyo kilengeja tulekelwe bubi bwetu, twikale na mutyima wa mundamunda utōka, ne kwikala na lukulupilo lwa būmi bwa nyeke.—1 Yoano 1:8, 9.
- Tulombolanga kufwija’ko kwetu pangala pa kikūlwa na kuyukila’ko myanda itala padi Yehova, na kwikala na lwitabijo mu kitapwa kya kikūlwa kya Yesu, ne na kutanwa ku Bidibwa bya Kyolwa bya Mfumwetu. —Yoano 3:16.
* Shi usaka kuyukila’ko buluji bwa Bidibwa bya Kyolwa bya Mfumwetu, tala Mbwejo.
Bipangujo bya Kifundwa
1, 2. (a) Kyabuntu kikalanga kya mvubu kodi shi kikuletela bika? (b) I kika kinenenwa amba kikūlwa kyo kyabuntu kitabukile byonso byokodi mutambule?
3. Kikūlwa i kika, ne tufwaninwe kwivwanija bidi bika pa kujingulula biyampe kino kyabuntu kilēme?
4. Kwikala na būmi bwa bu muntu mubwaninine kwādi na kamweno’ka kudi Adama?
5. I bika bisaka kushintulula Bible panena amba Adama wāpangilwe mu “kyelekejo kya Leza”?
6. Adama pa kupela kukōkela Leza, i bika byaājimije, ne i bika byāfikile lutundu lwandi?
7, 8. Kunena na bubine, kikūlwa kikalanga na buluji bwa bintu’ka bibidi?
9. I kikūlwa kya muswelo’ka kyādi kilombwa?
10. Yehova wāletele kikūlwa namani?
11. Le muntu umo wābwenye namani kwikala bu kikūlwa kya midiyo ne midiyo ya bantu?
12. Masusu a Yesu ālombwele bika?
13. Le kikūlwa kyāfutyilwe muswelo’ka?
14, 15. Pa kusaka tumone “kulekelwa kwa mambo etu,” tufwaninwe kulonga bika?
16. I bika bitukwasha tutōte Leza na mutyima wa mundamunda utōka, ne uno mutyima wa mundamunda udi na mvubu’ka?
17. I madyese’ka otukeselwa pa mwanda wa Yesu wētufwidile?
18. Mwanda waka tufwaninwe kufwija’ko Yehova pangala pa kyabuntu kya kikūlwa?
19, 20. Ukalombola muswelo’ka amba ufwijanga’ko pangala pa kyabuntu kya Leza kya kikūlwa?
21, 22. (a) Mwanda waka tufwaninwe kutanwa ku kupwila kwa ku mwaka ne mwaka kwa Bidibwa bya Kyolwa bya Mfumwetu? (b) I bika bikashintululwa mu Shapita wa 6 ne wa 7?
lua_Latn lug_Latn lug_Latn sot_Latn swh_Latn bem_Latn bem_Latn lug_Latn lug_Latn lua_Latn bem_Latn bem_Latn lua_Latn bem_Latn bem_Latn cjk_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn luo_Latn lua_Latn bem_Latn lua_Latn bem_Latn tum_Latn bem_Latn lua_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn kin_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn lug_Latn lug_Latn tso_Latn lug_Latn lua_Latn bem_Latn lua_Latn lua_Latn lug_Latn kmb_Latn tso_Latn bem_Latn lug_Latn sot_Latn lua_Latn lua_Latn bem_Latn bem_Latn lug_Latn lug_Latn