ICAPITALA 3
Kani BaLesa Balafwaya Ubwikashi bwa Bantunshi Ukuba Shani?
1. Kani baLesa balafwaya ubwikashi bwa bantunshi ukuba shani?
BALESA balafwaya abantunshi ukulitemwesha mu mweo wabo. Baalilengele abantunshi bakutanga, Adama na Efa ati, balukwikala mu mupunda uwalukuboneka bwino. Baalukufwaya ati Adama na Efa bakafyale abana, bakakushe paladaiso ne kulukulama inama.
2. (a) Tulishi shani ati baLesa bakacita ukufwaya kwabo? (b) Kani Baibolo ililabiilepo shani pa kwikala umuyayaya?
2 Kani mulalangulukapo ati kambi kasuba tukekala mu paladaiso? BaYawe balitubuulile ati: “Nalifilabiile, nkalengesha ati ficitike.” (Yisaya 46:9-11; 55:11) Fyacine, bakakonsha ukufwaya kwabo kabili takulipo icingabalengesha ukufilwa ukucite’fyo. BaYawe balilabile ati kuli umulandu balengeele icalo. ‘Baalicilengele ukubulo’kulukuli ca lukoso.’ (Yisaya 45:18) Baalukufwaya ati abantunshi balukwikalamo. Kani bantu bakuba shani baLesa baalukufwaya ukulukwikele mu calo kabili balukufwaya bo ukwikalamo imyaka inga? Baibolo ilalabila ati: “Abalungeme [neli abomfwila baLesa,] bakapyane’calo, Bakalukwikalamo inshiku shonse lukoso.”—Amasamo 37:29; Ukufisulula 21:3, 4.
3. Niciisa cakwipusha mungepusha pa kulwala kwa bantunshi ne kufwa?
3 Pali ino mpindi abantu balukulwala ne kufwa. Mu fyalo fimbi abantu balalwa ne kwipayana. Muli bucine, ifi talipo efi baLesa baalukufwaya ubwikashi ukuba. Pano findo fyacitikile kabili cali shani? Ni Baibolo lukoso eingabuulishisha.
UMUPATE WA BALESA
4, 5. (a) Ninani uwapyungiishe insoka ukulabila kuli Efa mwi bala lya Edeni? (b) Kani umuntu umucetekelwe angaba shani kabwalala?
4 Baibolo ilatubuula pa mupate wa baLesa “uuwitwa ati Umusenseshi Satana.” Satana aalipyungishe insoka ukulabila kuli Efa mwibala lya Edeni. (Ukufisulula 12:9; Ifyakutanga 3:1) Aalilengeshe cilukuboneka koti ni nsoka eilukulabila.—Boneni Ifyebo na Fimbi 7.
5 Popele, kani tungalabila ati baLesa ebapangile Satana? Koku mwane! Inkalamba imo pa nkalamba sha kwiulu, iyaliko ili baLesa balukupangila Adama na Efa icalo kaifutukila baLesa ne kwaluka umusenseshi. (Jobo 38:4, 7) Kani calibele shani ifyo? Langulukeni pali cici, kani umuntu umucetekelwe angaba shani kabwalala? Talipo ati alifyelwe ni kabwalala. Pano angatatika ukufwaya neli ukukumbwa ifintu fya bene. Kani apitilisha ukwalakanyapo, ukukumbwa kwakube’fyo kungakula makosa. Mukupelako, angeeba ici alukukumbwa. Pakuti pali fifi, angalyalusha umwine ni kabwalala.—Pendeni Jakobo 1:13-15; boneni Ifyebo na Fimbi 8.
6. Kani inkalamba yalibele shani mupate wa baLesa?
6 Fyopele’fyo efyacitikile ku nkalamba iyafutukiile baLesa. Ili baYawe balengele Adama na Efa, balibabuulile ukufyala abana ne ‘kukumana mu calo’ (Ifyakutanga 1:27, 28) Cipale iyi nkalamba yalilangulukile ati, ‘Aba bantu bonse balyelelwe ukulukupempela nebo ukucila ukupempela baYawe!’ Ili yapitilishe ukwalakanyapo, yalitatikile ukukumbwa ubuleme ubwaelelwe ukuya lukoso kuli baYawe. Inkalamba yalukufwaisha ati abantu balukuipempela. Penka yali tumpaikile Efa pa kumubepa ubufi. (Pendeni Ifyakutanga 3:1-5.) Pakuti pali fyefyo yacitile, yalibele ni Satana Umusenseshi, umupate wa baLesa.
7. (a) Nindo Adama na Efa bafwilile? (b) Nindo tucekwila ne kufwa?
7 Adama na Efa balilile ku citi pakubula ukumfwila baLesa. (Ifyakutanga 2:17; 3:6) Balibifishe kuli baYawe, kabili mukupelako balifwile, fyenka filya baLesa baalabiile ati bakafwa. (Ifyakutanga 3:17-19) Abana bakwe Adama na Efa baalipyene ukubifya, penka nabo baalifwile. (Pendeni AbaLoma 5:12.) Pakweba ati tumfwishe umulandu twalabilila ati abana bakwe Adama na Efa baalipyene ukubifya, alakanyeni pali cici icakubwenako. Alakanyeni ati mulukutamina amatafwali mu cikombola icibeyeme. Amatafwali onse angalukufuma aabeyeme. Ili Adama afililwe ukumfwila baLesa, alibeele wa kubifya. Pakuti tuli bana bakwe Adama, fwense tulipyene “ukubeyama”, kabili tulabifya. Pakuti tuli bakubifya, tulacekula ne kufwa.—AbaLoma 3:23; boneni Ifyebo na Fimbi 9.
8, 9. (a) Satana alukufwaya Adama na Efa ukusumine’ndo? (b) Nindo BaYawe tabaipailepo ababafutukiile penka’po?
8 Satana alitatikile bumbifi ili alengeshe Adama na Efa ukupulaisha. Aalukufwaya Adama na Efa ukusumina ati baYawe ba bufi, bekalikishi ababipile, abafisa ifiweme kuli babo bekalika. Satana aalukulabila ati abantunshi tabapengelapo baLesa ukubabuula ifyakucita kabili ati Adama na Efa balyelelwe ukulisalulwilapo abene ifiweme ne fibipile. Pano, findo baYawe baali ne kucita? Nga balukufwaya, nga balipeye balya ababafutukiile ne kushilisha ubukatasho. Pano ico, nga calishinine Satana ati wa bufi? Koku mwane.
9 Popele, BaYawe tabaipeyepo ababafutukile penka’po. Pa mupunda wa fyefyo, balisuminishe abantunshi ukulikalika abene. Ici cali ne kubuulishisha mu cinenene ati Satana wa bufi kabili ati baYawe balishi ifingawamina abantunshi. Tukasambilila ifingi pali lili ilyashi mu Capitala 11. Pano findo mulangululapo pali fyefyo Adama na Efa basalulwilepo ukucita? Kani cali lukoso bwino kuli bo ukucetekela Satana ne kubula ukumfwila baLesa? Fyonse lukoso ifi Adama ne Efa bakwete, ni BaYawe babapeele. Balibapeele umweo uuwaminine, umupunda uuweme uwakwikalamo, ne milimo yeyo balukulitemwesha ukupyunga. Pano Satana taabacitiilepo ifiweme ifili fyonse. Nga ni mwebo nga mwalicitile shani?
10. Nikwisa kusalululapo ukucindeme fwense umo umo tukwete?
10 Bukumo, fwense umo umo tulikwete amakosa akusalulula pa fintu koti nifyefyo caali. Tungasalululapo ukumfwila baYawe ati e Bekalikishi besu ne kushinina Satana ati wa bufi. (Amasamo 73:28; pendeni Ifisimpi 27:11.) Bantu lukoso banini muli cicino icalo abomfwila baLesa. Muli bucine talipo ni baLesa abalukwikalika icalo. Kani baLesa talipo e balukwikalika icalo, nibani lomba abalukucikalika?
NINANI UWIKALIKA ICALO?
11, 12. (a) Findo tungasambililako kuli filya Satana apeele baYesu amabufumu? (b) Niesa amalembo aalangisha ati Satana ewikalika icalo?
11 BaYesu baalimwishi uwikalika icalo. Kambi kasuba, Satana ‘alibalangishe ubufumu bonse ubwa panshi ne buleme bwa bubo.’ Popele Satana kabalaya baYesu ati: “Ifi fintu fyonse na kumupeeleni, kani mufukameko panshi ne kundambila.” (Matayo 4:8, 9; Luku 4:5, 6) Pano langulukeni pali cici icakwipusha, Satana angapeela shani baYesu amabufumu aatalipo akwe?’ Ici cabuulishisha lukoso ati ukwikalika konse ukuli pa calo ca panshi kwakwe Satana.
12 Pano cingamukankamikeni ati: ‘Nga pano lomba Satana angaba shani umwikalikishi wa cicino icalo? Kanshi, tali baYawe ebaLesa ba makosa onse kabili ebalengeshi ba fintu fyonse?’ (Ukufisulula 4:11) Fya cine, e bafilengele, pano baYesu baalitile Satana ati “imfumu ya calo ca panshi.” (Yoane 12:31; 14:30; 16:11) Intangishi Paulu aalitile Satana Umusenseshi ati “lesa wa mpindi ino.” (2 Abakolinto 4:3, 4) Kabili ne ntangishi Yoane nayo yalilembele ati “icalo ca panshi conse cililele muli yeyo imbifi.”—1 Yoane 5:19.
KANI ICALO CAKWE SATANA CIKONALWA SHANI?
13. Nindo tupengela ukwikala mu calo ca bukumo?
13 Cino icalo cilukuya lukoso ili cibipilako. Muli inkondo, amashinka kanwa, abakutumpaika ne bungwa. Abantunshi tekuti bashilishepo onse aya amakatasho twalabilapo, nangaba ati beshe shani ne makosa. Pano bukumo baLesa bakonala bumbifi bonse lukoso pa nkondo ya amagedono kabili bakapyanishapo icalo ca bukumo.—Ukufisulula 16:14-16; boneni Ifyebo na Fimbi 10.
14. Nibani baLesa basalulwile ukuba Imfumu ya Bufumu bwabo? Kabili Baibolo yalishimikile shani pali baYesu?
14 BaYawe balisalulwile baYesu Klistu ukuba Imfumu ya Bufumu Bwabo ubwa kwiulu. Akale, Baibolo yalibuulishishe pali baYesu ati ni “Mfumu ya mutende” kabili ati ubufumu bwabo tabukashilapo. (Yisaya 9:6, 7) BaYesu balibuulile abasambile babo ukulukutembelela ubu Ubufumu ili baalabile ati: “Ubufumu bwenu bwise. Ukufwaya kwenu kucitwe, panshi pano koti ni kwiulu.” (Matayo 6:10) Mu Capitala 8, tukasambilila ifi Ubufumu bwa baLesa bukapyana ukwikalika kwa bantunshi. (Pendeni Danyeli 2:44.) Panuma Ubufumu bwa baLesa bukalenga icalo ukuba ni paladaiso iiweme ukwakuti.—Boneni Ifyebo na Fimbi 11.
ICALO CA BUKUMO CILI APEPI!
15. Kani amashiwi akweba ati ‘Icalo ca bukumo’ alaalule’ndo?
15 Baibolo ililaile ati: “Tulipembelele amaulu abukumo ne calo ca bukumo, icakwikalamo ukulungama.” (2 Petilo 3:13; Yisaya 65:17) Impindi shimbi ili Baibolo yalabila pa “calo,” ninshi ilukulabila pa bantu abekala pa calo. (Ifyakutanga 11:1) Popele abantu abalungeme abakekala mu “calo ca bukumo” ni babo bonse abomfwila baLesa kabili abashukishiwa kuli bo.
16. Ni mpese ya kuba shani iyi baLesa bakapeela abakekala mu calo ca bukumo, kabili tulyelelwe ukucita shani pa kupokelela iyi mpese?
16 BaYesu baalilaile ati abo abakekala mu calo ca baLesa ica bukumo bakapoka “umweo wa muyayaya.” (Mako 10:30) Findo twelelwe ukucita pa kupokelela iyi impese? Mwane pendeni Yoane 3:16 na 17:3 pa kusangana icasuko. Lekeni pano tubone ifi icalo cikaba mu paladaiso koti nifyefyo Baibolo ilabila.
17, 18. Kani tulishi shani ati kukaba umutende ne kulamwa mu calo conse lukoso?
17 Bumbifi, inkondo ne bungwa fikashila. Takukabapo imbifi ishikashala mu calo. (Amasamo 37:10, 11) BaLesa ‘bakashilisha inkondo ukufika ukupelele icalo’ (Amasamo 46:9; Yisaya 2:4) Mu calo mukaba lukoso abantu abatemenwe baLesa kabili ababomfwila. Mukaba umutende umuyayaya.—Amasamo 72:7.
18 Abantu ba baYawe bakalukwikala umutende. Mu mpindi ya mu Baibolo, ili abaIshilaeli balukumfwila baLesa, balukwikala umutende kabili balukubalama. (IfyabaLefai 25:18, 19) Mu paladaiso, tatukalukutinapo ifili fyonse. Lyonse tukalukuba abalaminwe!—Pendeni Yisaya 32:18; Mika 4:4.
19. Kani tungacetekela shani ati mukaba ifyakulya ifingi mu calo ca bukumo ica baLesa?
19 Mukaba ifyakulya ifingi. ‘Pakalukuli ifyakulya pa calo peulu pa mapili.’ (Amasamo 72:16) BaYawe, “e baLesa besu, bakatushukisha,” kabili icalo cikafumya ifyakulya ifingi.— Amasamo 67:6.
20. Kani tulishi shani ati icalo cikaba paladaiso?
20 Icalo conse cikaba paladaiso. Abantu bakaba ne mang’anda ne mipunda ishiweme. (Pendeni Yisaya 65: 21-24; Ukufisulula 11:18.) Icalo conse cikaba iciweme koti nifyefyo ibala lya Edeni lyali. BaYawe lyonse bakalukutupeela fyonse ifitupengela. Baibolo ilalabila pali baYawe ati: “Mulafungululo’lupi lwenu, ne kwikusha ukufwaya kwa fintu fyonse ifilabi.”—Amasamo 145:16.
21. Kani tulishi shani ati kukaba umutende pa bantu ne nama?
21 Pakalukuli umutende pa bantu ne nama. Inama tashikalukusomeshapo abantu. Abana banini tabakalukutiinapo, na lyelyo bakalukuli ne finama ifitutiinisha pali ino mpindi.—Pendeni Yisaya 11:6-9; 65:25.
22. Findo baYesu bakacitila abalwashi?
22 Takukabapo uukalwala. Ili baYesu baali pa calo, baliposeshe abantu abakuti ubwingi. (Matayo 9:35; Mako 1:40-42; Yoane 5:5-9) Popele, pakuti ni Mfumu ya Bufumu bwa baLesa, BaYesu bakaposha bonse lukoso. Takulipo injikale neli imo iikalabila ati: “ndukulwala.”—Yisaya 33:24; 35:5, 6.
23. Cindo baLesa bakacita ku bafwile?
23 Abafwile bakabuuka. BaLesa balilaile ati bakabuusha abantu abafwile abakuti ubwingi. “Kukesa ukubuuka pa mfwa ukwa balungeme ne basendeme.”—Pendeni Yoane 5:28, 29; Ifyacitilwe 24:15
24. Kani mulomfwa shani pakwishiba ati kukaba ukwikala mu paladaiso?
24 Fwense tulyelelwe ukusalululapo. Tungasalululapo ukusambilila pali baYawe ne kubapyungila, neli tungalukucita ifi tulukufwaya fwebene. Kani twasalululapo ukupyungila baYawe, tukekala bwino kuntangiile. Ili umwalalume umo abuulile baYesu ati bakamwanuke, baYesu balimulaile ati: ‘Ukaba na nebo mu paladaiso.’ (Luku 23:43) Lekeni tusambilile ifingi pali baYesu Klistu na fyefyo bakalengesha ukulaya kwa baLesa ukuweme ukukonshiwa.
oci_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn