Maikemišetšo a magolo a puku ye ke go thuša malapa a dinaga magaeng ao a nago le dikgogo tše mmalwa le batho bao ba sa kgonego go hwetša maele ga bonolo ka go oketša tšweletšo ya nama le mae tša dikgogo tša bona. Nama le mae di nale protene yeo e thušago bana gore ba gole ka botelele ba be ba tie, le gore mabjoko a bona a gole ga botse gore bakgone go ithuta ga bonolo. Go bohlokwa le gore batswetši ba hwetše protene ya boleng bja godimo e ntši yeo e hwetšagalago maeng le nameng ya kgogo. Phepo e botse e bohlokwa go maphelo.
Puku ye e diretšwe go thuša ka ga koketšo ya tšweletšo ya dikgogo tša segae tšeo di itshelelago dijo e bile di itlhokomela, ka go tsebiša ditsela tše bonolo tša motheo le dinyakwa tše mmalwa tša go se ture. Ga ntši basadi ba hlokomela dikgogo ka go lemoga bohlokwa bja mae le nama go phepo le maphelo a bona le bana ba bona. Go rua dikgogo go ka thuša le ka tšhelete. Dikgogo tša segae le dithole tšeo di feditšego go beela di nale theko e botse mo Afrika Borwa, le mae a rekišega ga bonolo go baagelane.
ya khalsiamo. Kalaka e nale theko e fase mme e swanetše go fiwa ka thoko ka sebjaneng lefelong la go oma. Makgapetla a mae ao a šitšwego a ka fiwa dithole go oketša khalsiamo, uepša o wa bediše pele le merogo e me tala. Ka tsela ye makgapetla a ka se phatlalatše malwetši.
Ke rata go leboga morena David Farrell ka mošomo o mo golo wa go ngwala šupa tsela ye. Ke leboga le thušo ya badirišane ka yena. Ke sa lebale le mekgatlo yeo e tsentšego letsogo go thuša ka mašeleng a go lefela ditshenyegelo. E ka ba phošo e kgolo go se leboge bašomedi ba kgoro ya tša dikgogo ya Unibesithi ya Stellenbosch le mogolwane wa ka Doreen Magolego ka thekgo ye ba go mpha yona ge kebe ke fetolela šupatsela ye.
D.J. FARRELL
The University of Queensland
April, 2000
nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn zho_Hant eng_Latn lim_Latn