SIERRA LEONE LE GUINEA
1991-2001 ‘Sebešong sa Tlaišo’
—Jes. 48: 10 (Karolo 1)
Ntwa ya Selegae
Ka bo-1980, mathata a selegae, a dipolotiki le a ikonomi a ile a baka dikgohlano kua Bodikela bja Afrika. Ge ntwa e be e hlasela naga ya Liberia, ba bantši ba ile ba tšhabela nageng ya kgauswi ya Sierra Leone. Ofisi ya lekala e ile ya rulaganya gore bafaladi ba Dihlatse ba dule malapeng a bana babo rena le Diholong tša Mmušo gomme bana babo rena ba ile ba ba hlokomela.
Le ge dilo di be di le thata go bafaladi bao, go be go na le dilo tše dingwe tše di segišago. Isolde Lorenz, yo e lego kgale e le moromiwa, o anega gore: “Mošemane yo mongwe o ile a rongwa ke tatagwe go yo ruthetša dijo mollong woo o bego o le serapaneng seo se lego ka morago ga Holo ya Mmušo, yeo e bego e le jarateng ya ofisi ya lekala. Ge mošemane yoo a boa, o ile a botša tatagwe gore lehono ba tlo robala ka tlala. Tatagwe o ile a botšiša lebaka. Mošemane yoo o ile a re: ‘Ka gobane lehono Jehofa o ntlhakodišitše leganong la tau!’ Go be go diregile’ng? Ge a be a boa a swere dijo, mošemane yo o ile a kopana le Lobo, e lego mpša e kgolo eupša e se kotsi ya ofising ya lekala. Mošemane yo o be a tšhogile wa go hwa. O ile a iša matsogo go mpša yeo a swere dijo tšeo a re o a e raka. Lobo e ile ya tšea seo e le seka sa gore e fiwa dijo. Ke moka ya di ja!”
Ka March 23, 1991, ntwa yeo ya Liberia e ile ya tshelela Sierra Leone, gomme seo ya ba mathomomayo a ntwa ya selegae ya nywaga e 11. Sehlopha sa marabele seo se bitšwago Revolutionary United Front (RUF) se ile sa gola kudu profenseng ya Kailahun le ya Koindu gomme seo sa gapeletša badudi ba bantši gore ba tšhabele Guinea. Gare ga bafaladi bao go be go na le bana babo rena le dikgaetšedi ba e ka bago ba 120. Mola Dihlatse tše dingwe tša bafaladi tša go tšwa Liberia di ile tša tlala Sierra Leone pele go etla marabele ao.
Billie Cowan, yo e bego e le molomaganyi wa Komiti ya Lekala ka nako yeo, o re: “Ka dikgwedi tše mmalwa, dihlopha tša bana babo rena ba ba bonagalago ba lapile, ba otile e bile ba swerwe ke tlala, di ile tša goroga Bethele ya Freetown. Ba bantši ba ile ba swarwa ga sehlogo gomme ba phema go bolawa ke tlala ka go ja dimela tša naga. Gateetee re ile ra ba fa dijo le diaparo gomme ra hlokomela le ba meloko ya bona gotee le batho ba ba thabelago bao ba tlilego le bona. Bana babo rena le dikgaetšedi ba tikologong yeo ba ile ba amogela bafaladi bao magaeng a bona ka diatla tše pedi. Gateetee bafaladi bao ba Dihlatse ba ile ba swarega ka bodiredi bja tšhemo, ba thuša diphuthego tša tikologong yeo. Ge nako e dutše e eya, ba bantši ba bona ba ile ba tloga, eupša nako yeo ba e feditšego ba le mo, ba ile ba re matlafatša!”
Go Homotšana le go Fana Kholofelo
Ofisi ya lekala e ile ya romela Dihlatse tšeo di lego dikampeng tša bafaladi kua borwa bja Guinea dijo, dihlare, dilo tša go aga le dilwanalwana tša ka khitšhing. Se se akaretša mokgobo o mogolo wa diaparo tšeo di rometšwego go tšwa Fora. Tate yo mongwe o ngwadile gore: “Bana ba ka ba be ba bina ka lethabo, ba opela le go tumiša Jehofa. Ba be ba na le diaparo tše difsa tša go ya dibokeng!” Bana ba babo rena le dikgaetšedi tše dingwe ba boletše gore ga se ba ka ba apara gabotse ka tsela yeo!
Lega go le bjalo, bafaladi ba be ba sa hloke feela dilo tšeo tša nama. Jesu o itše: “Motho a ka se phele ka senkgwa feela, eupša o tla phela le ka polelo e nngwe le e nngwe e tšwago molomong wa Jehofa.” (Mat. 4:4) Ka gona, ofisi ya lekala e ile ya romela dikgatišo tšeo di theilwego Beibeleng tikologong yeo gomme ya rulaganya gore ka mehla go be le dikopano tša selete le tša tikologo. Go ile gwa ba gwa romelwa le babulamadibogo le balebeledi ba basepedi tikologong yeo.
Ge molebeledi wa tikologo yo a bitšwago André Baart a be a etela Koundou, kua Guinea, o ile a kopana le molaodi wa kampa yoo a ilego a mo kgopela gore a tle a nee polelo ya Beibele go bafaladi ba tikologong yeo. Batho ba ka bago ba 50 ba be ba le gona ge André a nea polelo e nago le sehlogo se se rego: “Tšhabela go Jehofa,” yeo e theilwego go Psalme 18. Ge a fetša go nea polelo yeo, mokgekolo yo mongwe o ile a emelela a re: “O re thabišitše kudu. Reise ga e rarolle mathata a rena, eupša Beibele e re bontšha kamoo re ka botago Modimo. Re go leboga ka dipelo tša rena ka moka ka go re homotša le go re nea kholofelo.”
Ge baromiwa ba babedi e lego William le Claudia Slaughter ba be ba abelwa go ya Guékédou, kua Guinea, phuthego ya bafaladi ba 100 e be e le mafolofolo moyeng. (Baroma 12:11) William o re: “Masogana a mantši a be a katanela go swanelega. Ge motho yo mongwe a be a se gona go nea polelo ya gagwe Sekolong sa Bodiredi sa Pušo ya Modimo, masogana a 10 go ya go a 15 a be a ithaopela go nea polelo yeo. Dihlopha tše dikgolo di be di dula di eba gona tšhemong di bolela ka mafolofolo. A mangwe a masogana ao a ile a ba babulamadibogo ba ba kgethegilego le balebeledi ba basepedi.”
Go Aga go sa Šetšwe Ntwa
Gateetee ka morago ga gore ntwa ya selegae e thome, bana babo rena kua Freetown ba ile ba reka moago wa dihekethara tše 6 wo o lego kua 133 Wilkinson Road, dimithara tše makgolo a mmalwa go tloga ofising ya lekala. Alfred Gunn o re: “Re be re nyaka go aga lapa le lefsa la Bethele lefelong leo eupša re be re tshwenyegile ka ntwa. Ka ge Lloyd Barry wa Sehlopha se Bušago a be a re etetše ka nako yeo, re ile ra mmotša ka mathata a rena. O ile a araba ka gore: ‘Ge re ka dumelela ntwa e re thibela go ya pele, re ka se ye felo!’ Mantšu a gagwe a matla a ile a re nea sebete sa go tšwela pele.”
Bana babo rena ba makgolo ba ile ba ithaopela go šoma, go akaretša le baithaopi ba fetago ba 50 bao ba tšwago dinageng tše 12 le ba bangwe bao ba tšwago diphuthegong tša tikologong yeo. Mošomo o ile wa thoma ka May 1991. Tom Ball, e lego molebeledi wa tša go aga, o re: “Bao ba bego ba bogetše ba ile ba kgahlišwa ke ditena tše dibotse tšeo di bego di dirišwa meagong yeo. Sebopego sa meago yeo seo se dirilwego ka tšhipi se be se fapana le meago ya tikologong yeo. Eupša batho ba ile ba kgahlwa kudu ke go bona bana babo rena ba bašweu bao ba tšwago kgole le bana babo rena ba baso ba tikologong ye ba šoma ka botee e bile ba thabile.”
Ka April 19, 1997, lešaba le le thabilego la batho ba merafo ya go se swane le ile la tla go tlo keteka go neelwa ga meago e mefsa ya lekala. Ka morago ga kgwedi, RUF e ile ya hlasela Freetown gomme seo se diregile nywaga e mehlano ka morago ga ntwa e šoro ya selegae.
Ntwa Kua Freetown
Ditho tše dikete tša marabele a RUF tšeo di nago le meriri ya mahlafarara e bile di itatile dihlogo ka mašela a makhwibidu di ile tša hlasela motse, tša utswa, tša kata batho le go ba bolaya. Alfred Gunn o gopola gore: “Boemo bo be bo boifiša kudu. Bontši bja baromiwa bao ba tšwago dinageng tša ka ntle ba ile ba hudušwa. Ba mafelelo ba go hudušwa e be e le nna le Catherine, Billie le Sandra Cowan gotee le Jimmie le Joyce Holland.
“Re ile ra rapela gotee le ditho tša Bethele tša tikologong yeo tšeo di ilego tša ithaopela go dula le rena, ke moka ra kitimela lefelong leo re tlago go hudušwa re le go lona. Mo tseleng re ile ra emišwa ke mašole a ka bago a 20 a marabele ao a bego a tšhoša e bile a tagilwe. Ge re a nea dimakasine le tšhelete, a ile a re dumelela re feta. Rena gotee le bao re bego re hudušwa le bona ba fetago ba 1 000, re ile ra kgobokana lefelong la go phuruphutšwa leo le bego le hlapeditšwe ke mašole a dikepeng a U.S. ao a bego a swere dithunya. Ge re le moo re ile ra nametšwa sefofane sa mašole gomme ra išwa ka mošola wa boemakepe bja mašole a ka lewatleng a U.S. Ka morago molaodi wa sekepe o ile a re botša gore tsela yeo re hudušitšwego ka yona ka baka la ntwa ga se ya ka ya ba gona historing ya mašole a ka lewatleng a U.S. ga e sa le go tloga ka Ntwa ya Vietnam. Letšatšing le le latelago, re ile ra išwa Conakry, kua Guinea ka sefofane. Ge re fihla moo re ile ra hloma ofisi ya lekala ya nakwana.”
Baromiwa ba be ba fela pelo ya go kwa ditaba tša go tšwa Freetown. Mafelelong go ile gwa fihla lengwalo le re: “Go sa šetšwe tlhakatlhakano, re sa dutše re aba Kingdom News No. 35, e rego: ‘Na Batho ka Moka ba tla ka ba Ratana?’ Batho ba tloga ba thabela e bile a mangwe a marabele a ithuta le rena. Ka gona re ikemišeditše go katološa modiro wa rena wa boboledi.”
Jonathan Mbomah, yo e bego e le molebeledi wa tikologo, o gopola gore: “Re ile ra ba le kopano ya letšatši le le kgethegilego kua Freetown. Lenaneo e be e le le le kgothatšago kudu moo ke ilego ka ba ka ya Bo le Kenema go yo nea dipolelo dikopanong tša moo. Bana babo rena bao ba lego ditoropong tšeo tše di sentšwego ke ntwa ba ile ba leboga Jehofa ka dijo tšeo tše di kgahlišago tša moya.
“Go ya mafelelong a 1997, re ile ra ba le kopano ya selete yeo e bego e swaretšwe National Stadium kua Freetown. Letšatšing la mafelelo la kopano, mašole a marabele a ile a tsena lebaleng la kopano gomme a re laela gore re sepele. Re ile ra a kgopela gore a re tlogele re feleletše lenaneo. Ka morago ga poledišano e telele, a ile a ngala gomme a sepela. Kopanong yeo go bile le batho ba fetago ba 1 000, gwa kolobetšwa ba 27. Bana babo rena ba mmalwa ba ile ba tšea leeto le letelele la go ya Bo go yo theetša lenaneo leo gape. Ruri tšeo e bile dikopano tše di kgahlišago le tše di thabišago!”
vec_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn nso_Latn