KAPETULU 2
Mbimbiliya Yapwa Livulu lya Kutunda Kuli Njambi
1, 2. Mwafwa vika Mbimbiliya yapwa vwana vwavuvwa vwa kutunda kuli Njambi?
MUKALITHZIVI vati nga kavuthamba keni namyana vwana? Mukavwahelela manene na kukandelela kavuthamba keni ha kumyanuka.
2 Mbimbiliya yapwa vwana vwa kutunda kuli Njambi. Ikatuleke viñanda vije kutwatha kuwana kweka lalo. Chakumwenako, yatuleka ngwayo Njambi watangele lilu na hathi na munalume wa kulivanga na munakathzi wendi. Ili na vinangulo vije vyatha kutukwatha nga tuli mu vukalu. Mbimbiliya ikatuleke omwo Njambi akashulithilila viyongola vyendi vya kuvwahetha vyuma hano hathi. Mbimbiliya yapwa vwana vwavuvwa.
3. Kulilongetha Mbimbiliya kumikwatha muthzivuke vika?
3 Omwo mulilongetha Mbimbiliya, mumona ngweni Njambi ashaka ngwendi mupwe kavuthamba kendi. Vuthamba vweni vukanyama mbe nga mulilongetha vyendi.
4. Vika vyamithzivitha kuvwaha ha Mbimbiliya?
4 Mbimbiliya vanaitengulula mu vindaka vya kweta ku 2,600, cho vakaipulinta mu vwingi. Vanu vavangi mu kaye vali na kulitandela Mbimbiliya mu vindaka vyavo. Mu chalumingo na chalumingo, vanu va kutuvakana miliyoni imo vali na kutambula Vimbimbiliya. Chili vene, kukwethi livulu lyeka lya kutuvakana Mbimbiliya.
5. Vika twendekela ngwetu Mbimbiliya ‘vaihwimininine’ kuli Njambi?
5 Mbimbiliya ‘vaihwimininine’ kuli Njambi. (Tandeni 2 Timateo 3:16.) Oloni vamo vatha kwihula ngwavo, ‘Mbimbiliya yatunda vati kuli Njambi, okuni vanu vakevo vaithonekele?’ Mbimbiliya ngwayo: “Vanu vavatwamenenene kuli mundthzindthzime [sipilitu] wa kujela omwo vambulwile Lijwi lije lyatundile kuli Njambi.” (2 Petulu 1:21) Kulinga ngechi kunapu ngwe mwakalingi kuku ya munu. Natha kuleka mutekulyendi amuthonekele mukanda. Ou mukanda upwa weya? Upwa wa kuku ya munu, kethi wa mutekulu embwe. Mu ngila imo lika, Njambi ikeye Vavenya Mbimbiliya kethi vanu vaje vapangethele ha kuithoneka. Njambi wavatwamenenene vathoneke viyongola vyendi. Mbimbiliya yapwa vene “lijwi lya Njambi.”—1 Tesalonika 2:13; kengeni Viñanda vya Kushongo ha 2.
MBIMBILIYA YENDEKA VYUMA VYA KUTHUNGAMA
6, 7. Vika twendekela ngwetu Mbimbiliya yalitombola?
6 Mbimbiliya yambatele myaka ya kutuvakana 1,600 athina ihwe kuithoneka. Vaje vaithonekele vayoyele mu vithimbu vya kulithethzathethza. Vamo vapwile vanu va kulilongetha, vamo kwai. Chakumwenako, umo wapwile ndotolo. Vamo vapwile vandimi na vaka-kuta vithi na tunyungi na tupolofweto na maako na vimyene. Nambe ava vathonekele Mbimbiliya vapwile vanu va kulithethzathethza, oloni viyendeka Mbimbiliya vyalitombola. Vyuma vivanendeka mu kapetulu umo kuvyalithevukile nevi vivanendeka mu kapetulu mukwavo.
7 Tupetulu va maputukilo va mu Mbimbiliya valumbununa muvwaputukile vukalu mu kaye. Tupetulu va mamanethelelo vatuleka ngwavo Njambi akamanetha ovu vukalu omwo akatengulula hano hathi hoshe kupwa palandaisi. Mu Mbimbiliya mwakala viñanda vyavingi vya kuthañulu, cho vimwetha ngwavo Njambi akashulithilila viyongola vyendi thimbu yoshe.
8. Aneni vyakumwenako vije vimwetha ngwavo Mbimbiliya yapwa ya kuthungama ha viñanda vya sayansi.
8 Mbimbiliya kuvayithonekele mangana ilongethe viñanda vya sayansi nambe kupwa livulu lya vaka-sikola embwe, oloni yendeka mu kuthungama ha viñanda vya sayansi. Omwo mukemwo mulinapande kupwa livulu lya kutunda kuli Njambi. Chakumwenako, mukanda wa vaLevi wakala na vinangulo vya Njambi vya kunyunga vaIsalele ku mishongo ya kulitambwitha. Ha thimbu ivathonekele evi vinangulo, vanu kuvathzivukile omwo tulongolo vakanenelamo mishongo. Mbimbiliya yalongetha lalo ngwayo lifuti lyakala ha vukambwila. (Yombi 26:7) Omwo vanu vavangi vakulahelele ngwavo lifuti lyapwa lya vupalapandthzi, Mbimbiliya yendekele ngwayo lifuti lyapwa lya muvundungulu.—Isaya 40:22, NWT.
9. Kwendeka vuthunga kwa vaje vathonekele Mbimbiliya kutukwatha tuthzivuke vika?
9 Mbimbiliya lalo yendeka vuthunga mu viñanda vya kuthañulu. Oloni mavulu amangi a viñanda vya kuthañulu alithevuka mwafwa vaka-kuwathoneka kuvendekele vuthunga. Chakumwenako, kuvathonekele vithimbu vije mafuti avo vawahyanene mu ndthzita. Oloni vaka-kuthoneka Mbimbiliya vathonekele vuthunga, nambe omwo vaIsalele vavahyanene mu ndthzita. Vathonekele lalo tupenga twavo vavenya. Chakumwenako, mu mukanda wa Kulava, Mosesa watuleka ngwendi wavulumwine mulonga wakama, cho Njambi wamwanene kashitiko. (Kulava 20:2-12) Kwendeka vuthunga kwa vaka-kuthoneka Mbimbiliya kumwetha ngwavo Mbimbiliya yatunda kuli Njambi. Ngechi, twatha kukulahela Mbimbiliya.
LIVULU LIJE LYASHULA NA VITHIMPI VYAVIVWA
10. Mbimbiliya ikatukwatha vati matangwa ano?
10 Vithoneka ‘vavihwimininine kuli Njambi, ngechi vili na theho mu kulongetha vuthunga na mukwendekela na mu kuthungametha na mu kwana vilongetha ha kuyoya kwakuvwa.’ (2 Timateo 3:16) Mbimbiliya ikatukwatha. Yehova athzivuka vithinganyeka vyetu nomwo mutukalithzivila, mwafwa ikeye watutangele. Atuthzivuka mwamuvwa kutuvakana mutulithzivukila yetu vavenya, cho ashaka ngwendi tupwe va kuvwahelela. Athzivuka lalo vyuma vije vitukwatha nevi vyatha kutunenela vukalu.
11, 12. (a) Vithimpi muka vyavivwa vyendekele Yesu ku Mateo kapetulu 5 kweta ku 7? (b) Vika vikwavo vitwatha kulilongetha mu Mbimbiliya?
11 Ku Mateo kapetulu 5 kweta ku 7, Yesu watuleka mwakupwila va kuvwahelela, nomwo mwakutumbamena vwino na vakwetu na mwakulombelela na mwakukela na vithinganyeka vyavivwa ha vimbongo. Yesu wendekele awa majwi myaka 2,000 kunima, oloni anga achili na ndthzili ya kutukwatha matangwa ano.
12 Mu Mbimbiliya, muli lalo vinangulo vyanatwana Yehova vije vyatha kutukwatha kuyoya mwamuvwa mu nanga na kupanga vwino vipangi na mwakuyoyela na vakwetu mu kwoloka. Vinangulo vya mu Mbimbiliya vikakwatha vanu voshe.—Tandeni Isaya 48:17; kengeni Viñanda vya Kushongo ha 3.
MWATHA KUKULAHELA VUPOLOFWETO VWA MU MBIMBILIYA
13. Isaya wendekele ngwendi vika vikalingiwa ku nganda ya Mbambilone?
13 Vupolofweto vwavungi vwa mu Mbimbiliya vwalishulithilila laja. Chakumwenako, Isaya wapolofwetele ngwendi Mbambilone vakainyongetha. (Isaya 13:19) Walumbunwine mu kushula omwo vakainyongethela. Eyi nganda yapwile ya kuvingilikiya vwino mwafwa yakele na mapito akama na ndonga ije yetileko. Oloni Isaya wapolofwetele ngwendi ndonga vakayumitha, cho ku vikolo kukathala kwa chathi. Mashwalale vakakovela mu nganda kwa kujeneka kuvalwitha. Isaya wapolofwetele lalo ngwendi Siluse ikeye akahyana Mbambilone. —Tandeni Isaya 44:27–45:2; kengeni Viñanda vya Kushongo ha 4.
14, 15. Vupolofweto vwa Isaya vwalishulithilile vati?
14 Myaka 200 kutunda havathonekelele ovu vupolofweto, mashwalale vethzile na kulwitha Mbambilone. Iya wapwile ntwama yavo? Ngwe muje muvwendekelele vupolofweto, Siluse, mwene wa vaPelesha ikeye wavatwamenenene. Thimbu yetele ya kushulithilila vupolofweto.
15 Vaka-Mbambilone vakele na chiwano cha kulya ha vuthsiki vuje. Vamwene ngwavo naumo wai avakovelela mwafwa ya vivumbe vyakama na ndonga vije vyavavingilikiyiye. Ha thimbu ije, Siluse na mashwalale vendi vendile kapila mangana vatepulule mema a ndonga. Mema atepulukile, cho mashwalale va vaPelesha vajavukile. Oloni mashwalale vakovelele vati mu Mbambilone ije ivathzengelekele na vivumbe vyakama? Ngwe muje muvwendekele vupolofweto, vikolo vya nganda vavithethzele chathi, cho mashwalale vakovelele mu nganda kwa kujeneka kuvalwitha.
16. (a) Isaya wapolofwetele vika kukundama ku vyuma vije vikasholoka ku Mbambilone? (b) Tuthzivuka vati ngwetu vupolofweto vwa Isaya vwalishulithilile?
16 Isaya wapolofwetele ngwendi naumo wai akatunga mu Mbambilone lalo. Wathonekele ngwendi: “Naumo wai akakalamo lalo.” (Isaya 13:20) Echi chalingiwile ndi? Ngundu ya Mbambilone yakala ku Iraq makilomita 80 ku mbwela ya Baghdad. Na lelo lino na umo wai watungamo. Yehova wanyongethele nambe ngwetu wakombele Mbambilone “na chikombetho chije chikombela vyuma vyoshe ku lyala.”—Isaya 14:22, 23.
17. Mwafwa vika twatha kukulahela vikulahetho vya Njambi vyoshe?
17 Twatha kukulahela vikulahetho vya mu Mbimbiliya mwafwa twathzivuka ngwetu vupolofweto vwavungi vwalishulithilila laja. Twakulahela ngwetu Yehova akashulithilila likulahetho lyendi lya kutengulula hathi hoshe kupwa palandaisi. (Tandeni Kulava 23:19.) Tuli na lilavelelo lya “mwonyo uje wa myaka yoshe. Njambi uje kethi kukwitha, watukulahethele mwonyo ou thimbu kanda vatange kaye.”—Tito 1:2. *
MBIMBILIYA YATHA KUTENGULULA YOYETHI YENI
18. Paulu wendekele vika ha “lijwi lya Njambi”?
18 Tunalilongetha ngwetu kukwethi livulu lyeka lya kulifwa na Mbimbiliya. Viyendeka Mbimbiliya vyalitombola, cho yendeka mu kuthungama ha viñanda vya sayansi nevi vya kuthañulu. Yakala na vithimpi vyavivwa, cho nawa ili na vupolofweto vwavungi vuje vunalishulithilila laja. Oloni kuli vikwavo lalo viyikalingi Mbimbiliya. Kapositolo Paulu wathonekele ngwendi: “Lijwi lya Njambi lili na kuyoya na kupanga.” Echi chilumbununa vika?—Tandeni VaHevelu 4:12.
19, 20. (a) Mbimbiliya yatha kumikwatha vati mulithzivuke mwamuvwa? (b) Mwatha kumwetha vati ngweni mwakandelela vwana ovu vwa Mbimbiliya?
19 Mbimbiliya yatha kutengulula yoyethi yeni. Yatha kumikwatha mulithzivuke mwamuvwa. Yatha lalo kumikwatha muthzivuke mwamuvwa vithinganyeka vyeni vyoshe. Chakumwenako, tunatha kuthiganyeka ngwetu twathzema Njambi. Oloni tumwetha ngwetu twamuthzema nga tupangetha vyuma viyendeka Mbimbiliya.
20 Mwa vuthunga vene, Mbimbiliya yapwa livulu lya kutunda kuli Njambi. Ashaka ngwendi muitande na kulilongethayo na kuithzema. Kandeleleni vwana ovu vwa Mbimbiliya na kutwalelelaho kulilongethayo. Nga mulinga ngocho, cho muthzivuka vyanayongola Njambi kukalingila vanu. Mu kapetulu kanatako, tukalilongetha vyavingi ha vyuma evi.
^ par. 17 Kuwa kwa Mbambilone kunapu vupolofweto vumo vwa mu Mbimbiliya vuje vunalishulithilila. Mwatha kuwana vupolofweto vukwavo vwendeka hali Yesu Kilisitu mu Viñanda vya Kushongo ha 5.
cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn tso_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn tum_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn kmb_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn bem_Latn tum_Latn cjk_Latn umb_Latn cjk_Latn umb_Latn cjk_Latn cjk_Latn umb_Latn bem_Latn run_Latn cjk_Latn cjk_Latn umb_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn