KAPETULU 4
Yesu Kilisitu Ikeye Iya?
1, 2. (a) Kuma kuthzivuka lithzina lya munu wa kuthsimana kulumbununa ngwavo mumuthzivuka mwamuvwa ndi? Lumbununeni. (b) Vanu vamona Yesu kupwa iya?
MU KAYE mwakala vanu vavangi va kuthsimana. Hamo muthzivukako lithzina lya munu umo wa kuthsimana. Oloni kuthzivuka lika lithzina lya munu kukulumbununa ngwavo mumuthzivuka mwamuvwa. Kukulumbununa ngwavo mutanekeya yoyethi yendi na vifwa vyendi vyoshe.
2 Hamo neni muthzivuka ngweni Yesu Kilisitu kwakele nambe muneti ngano myaka 2,000 kutunda ha thimbu wakele hano hathi. Oloni vanu vavangi kuvathzivuka mwamuvwa Yesu. Vamo vakendeka ngwavo wapwile munu wamuvwa, vakwavo ngwavo wapwile kapolofweto, veka ngwavo wapwa Njambi. Yeni mwathinganyeka vati?—Kengeni Viñanda vya Kushongo ha 12.
3. Mwafwa vika munapande kuthzivuka mwamuvwa Yehova Njambi na Yesu Kilisitu?
3 Munapande kuthzivuka mwamuvwa Yesu. Mwafwa vika? Mbimbiliya ngwayo: “Cho mwonyo wa myaka yoshe ukewo ou, ngechi vakuthzivuke yove Njambi umo lika wa vuthunga, cho na kuthzivuka Yesu Kilisitu, uje iwatumine.” (Yowano 17:3) Nga muthzivuka Yehova na Yesu, cho mukayoya myaka yoshe mu palandaisi hano hathi. (Yowano 14:6) Kuthzivuka Yesu lalo kumikwatha, mwafwa ikeye imunapande kutembwinina mu kuyoya kweni. (Yowano 13:34, 35) Mu Kapetulu 1 tunalilongethele omwo mwapwa Njambi. Cho muno mu kapetulu tulilongetha viyendeka Mbimbiliya hali Yesu.
TUNAWANA MESIYA
4. Lijwi livatumbula ngwavo “Mesiya” nambe “Kilisitu” lilumbununa vika?
4 Kuthañulu, Yesu te kanda athemuke, Yehova wakulahethele mu Mbimbiliya ngwendi akatuma Mesiya nambe Kilisitu. Lijwi livatumbula ngwavo “Mesiya” lyapwa lya chiHevelu, cho lijwi livatumbula ngwavo “Kilisitu” lyapwa lya chiNgiliki. Awa majwi oshe amwetha ngwavo Njambi akangula Mesiya uje yakulahethele na kumwana chipangi cha kulitila. Mesiya akashulithilila vikulahetho vya Njambi vyoshe. Yesu atha kumikwatha ano matangwa. Oloni thimbu kanda Yesu athemuke, vavangi valihwile ngwavo: ‘Iya akapwa Mesiya?’
5. Vandongethi va Yesu vakulahelele ngwavo ikeye Mesiya ndi?
5 Vandongethi va Yesu vathzivukile mwamuvwa ngwavo Yesu ikeye wapwile Mesiya ivakulahethele. (Yowano 1:41) Chakumwenako, Simoni Petulu wakumbulwile Yesu ngwendi: “Yove Kilisitu.” (Mateo 16:16, NWT) Twatha kukulahela vati ngwetu Yesu ikeye Mesiya?
6. Yehova nakwatha vati vanu va kulongwa vathzivuke Mesiya?
6 Kuthañulu, Yesu te kanda athemuke, tupolofweto va Njambi vathonekele viñanda vyavingi vije vikakwatha vanu kuthzivuka Mesiya. Achithinganyekeni nga vanamilombo kuya ku chitishini kukatambula munu uje kanda mumoneho laja. Munu imukatambula mwatha kumuwana nga vamilumbunwina vwino chifwa chendi. Mu ngila imo lika, Yehova wapangethele tupolofweto vendi vendeke vyuma vyakalinga Mesiya nevi vikasholoka kuli ikeye. Kulishulithilila kwovu vupolofweto vwoshe kunakwatha vanu va kulongwa vathzivuke ngwavo Yesu ikeye Mesiya.
7. Vupolofweto muka vuvali vuje vumwetha ngwavwo Yesu ikeye Mesiya?
7 Tutaleni ha vupolofweto ovu vuvali. Mu vupolofweto vwa kulivanga, Mika wapolofwetele laja myaka 700 te kanda Yesu athemuke ngwendi Mesiya akathemukila mu nganda yaindondo ya Mbetelehema. (Mika 5:2) Yesu wathemukilile mu nganda ije vene. (Mateo 2:1, 3-9) Mu vupolofweto vwa mu chivali, Ndanyele wapolofwetele ngwendi Mesiya akasholoka mu mwaka wa 29 C.E. (Ndanyele 9:25) Ovu vupolofweto vuvali kethi vukevwo lika vumwetha ngwavo Yesu ikeye Mesiya ivakulahethele.—Kengeni Viñanda vya Kushongo ha 13.
8, 9. Vika vyalingiwile ha kumbwitika Yesu vije vimwetha ngwavo Yesu ikeye Mesiya?
8 Yehova namwetha vwino ngwendi Yesu ikeye Mesiya. Njambi wakulahethele Yowano Muka-kumbwitika chithzivukitho cha kuthzivukilaho Mesiya. Yowano wamwene echi chithzivukitho omwo Yesu wethzile kuli ikeye mangana vamumbwitike mu Ndonga ya Yondau mu 29 C.E. Mbimbiliya ituleka vyuma vyalingiwile ngwayo: “Omwo Yesu vamumbwitikile, vwathi-vwathi omwo watundile mu mema, cho mwilu mwashokolokele, cho wamwene mundthzindthzime [sipilitu] wa Njambi watongamene hali ikeye ngwe katela. Cho mwilu mwatundile lijwi ngwalyo, ‘Ou ikeye Munange injathzema, njili na kuvwahelela hali ikeye.’” (Mateo 3:16, 17) Yowano mwamwene uje katela na kuthziva lijwi, wathzivukile ngwendi Yesu wapwile Mesiya. (Yowano 1:32-34) Yesu wapwile Mesiya ha litanga vene lije omwo Yehova wakele sipilitu yendi hali ikeye. Ikeye ivangwile kuli Njambi kupwa Ntwama cho lalo Mwene.—Isaya 55:4.
9 Vupolofweto vwa mu Mbimbiliya na majwi endekele Yehova na chithzivukitho chije chasholwele ha thimbu ya kumbwitika Yesu, vimwetha ngwavo Yesu ikeye Mesiya. Yesu watundile kuli, cho wapwile munu wa kufwa vati? Tumoneni viyendeka Mbimbiliya.
YESU WATUNDILE KULI?
10. Mbimbiliya yalongetha ngwayo Yesu wakele kuli thimbu kanda aije hano hathi?
10 Mbimbiliya yalongetha ngwayo Yesu wakele mwilu thimbu kanda aije hano hathi. Mika wendekele ngwendi Mesiya wakeleko “tunde kuthañulu.” (Mika 5:2) Kakangi Yesu wendekele ngwendi wakele mwilu thimbu kanda athemuke. (Tandeni Yowano 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5.) Omwo Yesu wakele mwilu, wakele na vushoko vwa kulitila na Yehova.
11. Mwafwa vika Yesu vamuthzema manene kuli Yehova?
11 Yesu vamuthzema manene kuli Yehova. Mwafwa vika? Mwafwa ikeye ivavangelele kutanga kuli Njambi thimbu kanda vatange vyuma vyoshe. Ngechi Yesu vamutumbula ngwavo ‘ikeye mwana wa ntwatwa ku vyuma vyoshe vya kutanga.’ * (Kolose 1:15) Yesu vamuthzema manene kuli Yehova mwafwa ikeye lika ivatangele kuli Njambi vavenya. Mukemwo vamutumbula ngwavo “Munendi umo lika.” (Yowano 3:16) Yesu ikeye lika ivapangethele kuli Njambi mu kutanga vyuma vikwavo. (Kolose 1:16) Yesu ikeye lika lalo ivatumbula ngwavo “Lijwi,” mwafwa Yehova wamupangethele mu kutwala mithzimbu na mashiko kuli tungelo na vanu.—Yowano 1:14.
12. Tuthzivuka vati ngwetu Yesu kethi ikeye Njambi?
12 Vanu vamo vakulahela ngwavo Yesu anga ikeye vene Njambi. Oloni Mbimbiliya kuyalongethele ngocho. Mbimbiliya ngwayo Yesu vamutangele. Kumwetha ngwavo, Yesu ali na maputukilo. Oloni Yehova uje watangele vyuma vyoshe kethi na maputukilo. (Myatho 90:2) Yesu ha kupwa Muna Njambi, kalyethekethele hamo na Njambi embwe. Mbimbiliya yalongetha ngwayo Ishe natuvakana Mwana. (Tandeni Yowano 14:28; 1 Kolinte 11:3.) Yehova ikeye lika “Muka-ndthzili Yoshe.” (Kushangumuka 17:1) Njambi wapwa wakama cho lalo wa ndthzili mwilu na hathi.—Kengeni Viñanda vya Kushongo ha 14.
13. Mwafwa vika Mbimbiliya yendeka ngwayo Yesu “napu chifwa cha Njambi uje kutwatha kumona”?
13 Yehova wapangele hamo na Munendi Yesu myaka yaingi thimbu kanda vatange melu na hathi. Valithzemene manene. (Yowano 3:35; 14:31) Yesu watembwininine vifwa vya Ishe mukemwo Mbimbiliya imutumbula ngwayo, “napu chifwa cha Njambi uje kutwatha kumona.”—Kolose 1:15.
14. Muna Yehova yathzema wathemukile vati mu chifwa cha vunu?
14 Muna Yehova yathzema walyanene kuthethza melu na kwija hano hathi kwa kuthemuka mu chifwa cha vunu. Echi chalingiwile vati? Yehova walingile chuma cha kukomoketha, wanungulwile kuyoya kwa Munendi kutunda mwilu na kuchaka mwimo lya mumbanda Maliya uje kanda alilale laja na munalume. Ngechi Yesu kakele na Ishe wa munu. Maliya wathemene mwana wa kulumbunuka, cho wamulukile ngwendi Yesu.—Luka 1:30-35.
YESU WAPWILE MUNU WA KUFWA VATI?
15. Mwatha kuthzivuka vati Yehova mwamuvwa?
15 Mwatha kulilongetha vyavingi hali Yesu na kuyoya kwendi na vifwa vyendi nga mutanda mukanda wa Mateo na Mako na Luka na Yowano. Eyi mikanda vaitumbula ngwavo Mithzimbu Yaivwa. Vimutandamo vimikwatha muthzivuke Yehova mwamuvwa mwafwa Yesu walifwa na Ishe. Mukemwo Yesu wendekele ngwendi: “Woshe uje nanjimono namono Tate.”—Yowano 14:9.
16. Yesu walongethele vika? Vilongetha vya Yesu vyatundile kuli?
16 Vanu vavangi vatumbwile Yesu ngwavo “Mulongethi.” (Yowano 1:38; 13:13) Mu kulongetha kwendi, Yesu wathimutwiyiye manene “viñanda vyavivwa vya Vumwene.” Ovu Vumwene vukevwo vuka? Yapwa fulumende ya Njambi ya mwilu ije ikayula hathi hoshe na kunena vivethzikitho ku vanu vaje vononoka kuli Njambi. (Mateo 4:23) Vyuma vyoshe vyalongethele Yesu vyatundile kuli Yehova. Yesu wendekele ngwendi: “Evi njili na kulongetha kethi vyange embwe, oloni vitunda kuli Njambi uje wanjitumine.” (Yowano 7:16) Yesu wathzivukile ngwendi Yehova ashaka vanu vathzive ou muthzimbu wauvwa wa kwendeka ngwavo Vumwene vwa Njambi vukayula hathi hoshe.
17. Yesu wakele na kulongethela kuli? Vika vyapangelele na ndthzili mu kulongetha vanu?
17 Yesu wakele na kulongethela kuli? Kwoshe kuje kwawanene vanu. Walongethelele mu vinganda na mu membo na ku vitanda na mu myela ya kulemethela na mu vinjuvo vya vanu. Yesu kavandamenene vanu vaije kuli ikeye. Oloni ikeye wakele na kuvendela. (Mako 6:56; Luka 19:5, 6) Yesu wapangele na ndthzili na kupangetha thimbu yendi yoshe mu kulongetha vanu. Mwafwa vika? Mwafwa wathzivukile ngwendi vikevyo vyashakele Njambi ngwendi avilinge, cho washakele lalo kwononoka kuli Ishe thimbu yoshe. (Yowano 8:28, 29) Yesu wambulwile lalo muthzimbu ku vanu mwafwa wavathzivilile ngothzi. (Tandeni Mateo 9:35, 36) Wamwene ngwendi vantwama va mu vulombelo, kuvakele na kulongetha vuthunga hali Njambi na Vumwene vwendi. Ngechi washakele ngwendi vanu vavangi vathzive muthzimbu wauvwa.
18. Vifwa muka vya Yesu vimwathzema manene?
18 Yesu wathzemene vanu na kuvaka mbunge. Wakele na ngothzi cho chapwile chachathi kwendeka nendi. Nambe vanike vavandondo vavwahelelele kukala nendi. (Mako 10:13-16) Yesu kakele na kahangu. Wathzindile vilinga vyavivi. (Mateo 21:12, 13) Ha thimbu ije, vanakathzi kuvakele na lithetha lya kulinga vyuma vyavingi, cho kuvavathingimikile. Oloni ikeye wavathingimikile. (Yowano 4:9, 27) Yesu wapwile wa kulikehetha. Litangwa limo walingile chipangi chije chivakele na kulinga vangamba. Wajwelethele mendi a vapositolo vendi.—Yowano 13:2-5, 12-17
19. Chakumwenako muka chimwetha ngwavo Yesu wathzivukile vyuma vivashakele vanu, cho lalo wavakwathele?
19 Yesu wathzivukile vivakele na kushaka vanu, cho wavakwathele. Walingile ngocho omwo wapangethele ndthzili ya Njambi na kukangula vavethzi mu kukomoketha. (Mateo 14:14) Chakumwenako, munalume umo wa mbumba wethzile kuli Yesu na kwendeka ngwendi: “Nga mushaka mwatha kunjijeletha.” Yesu wamwene ngwendi uje munalume wakele na kuyanda. Wamuthzivilile ngothzi cho washakele kumukwatha. Ngechi Yesu wolwele livoko lyendi, wamukwatele, na kwendeka ngwendi: “Njishaka, jela!” Uje munalume wakangukile. (Mako 1:40-42) Mwathinganyeka ngweni uje munalume walithzivile vati?
WAPWILE WA KULONGWA KULI ISHE THIMBU YOSHE
20, 21. Yesu napu vati mwanja wauvwa wa kwononoka kuli Njambi?
20 Yesu napu mwanja wauvwa wa kwononoka kuli Njambi. Wapwile wa kulongwa kuli Ishe wa mwilu mu vyetheko vyoshe vyaliwanene navyo kutunda ku vitothzi vendi. Chakumwenako, Yesu kavulumwine omwo vamwethekele kuli Satana. (Mateo 4:1-11) Vavushoko vwa Yesu vamo ku vakulahelele ngwavo wapwile Mesiya, cho vamwendekele ngwavo “nathzaluka.” Oloni Yesu watwaleleleho kupanga chipangi cha Njambi. (Mako 3:21) Omwo vitothzi vendi vakele na kumuyandetha, ikeye kavalingile mwamuvi, oloni watwaleleho kupwa wa kulongwa kuli Njambi—1 Petulu 2:21-23.
21 Yesu wapwile wa kulongwa kuli Yehova nameme muvamuthsiyile mu ngila yaivi. (Tandeni Filipu 2:8.) Achithinganyekeni vukalu vwaliwanene navwo ha litangwa lyathsile. Vamukutile, vamuvangeyeye kuli vakaleho va makuli ngwavo na shaula Njambi, vamwanene mulonga kuli vaka-kuyula vavavi, vamushawile ku vanu vavangi na kumupupanga makote kuli mashwalale na kumupameya ha chiti. Ha kuthsa kwendi, Yesu wendekele ngwendi: “Vyuma vyoshe vinalishulithilila.” (Yowano 19:30, NWT) Omwo mwetile matangwa atatu kutunda ha kuthsa kwendi, Yehova wamuthangwile na kumwana muvila wa sipilitu. (1 Petulu 3:18) Omwo mwetile lalo vyalumingo vyavindondo, Yesu welukile mwilu, ‘wakatumbamene ku livoko lya chilyo lya Njambi’ na kuvandamena Njambi amupwithe Mwene.—VaHevelu 10:12, 13.
22. Ngila muka yanatutuvila Yesu mwafwa ya kulongwa kuli Ishe?
22 Yesu wapwile wa kulongwa kuli Ishe, ngechi natutuvila ngila ya kukayoya myaka yoshe mu palandaisi hano hathi ngwe muje mwashakele Yehova. Mu kapetulu kanatako, tuthimutwiya omwo kuthsa kwa Yesu kunatutuvila ngila ya kukayoya myaka yoshe.
^ par. 11 Yehova wapwa Tate yetu, mwafwa ikeye watutangele. (Isaya 64:8) Yesu wapwa Muna Njambi, mwafwa Yehova ikeye wamutangele. Tungelo, na Andama navo vavatumbula ngwavo vana va Njambi.—Yombi 1:6; Luka 3:38.
cjk_Latn hau_Latn cjk_Latn bem_Latn cjk_Latn tum_Latn cjk_Latn sna_Latn tso_Latn cjk_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn cjk_Latn umb_Latn cjk_Latn umb_Latn cjk_Latn cjk_Latn bem_Latn cjk_Latn cjk_Latn umb_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn nya_Latn bem_Latn umb_Latn cjk_Latn tum_Latn cjk_Latn tum_Latn cjk_Latn cjk_Latn bem_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn cjk_Latn bem_Latn cjk_Latn umb_Latn