RDC: Résistants de la diaspora Espoir de Mama Kongo Mpaka Matiki Mwana Talwanga,
- 14 oct. 2021
- Par Freddy Mulongo
- Blog : REVEIL FM INTERNATIONAL FREDDY MULONGO
BAYINDO, TO KANISA MIBIKISI NA BISO
KIMBANGU DIANTUNGUNUA : le 24 septembre 1889
MPADI BUKA MAKENGO NSUKA : le 25 septembre 1909
MULUNDU MAKIES KIESE Y'AFRIKA : le 11 novembre 1945
BANA KONGO,
ELIKIA EZALI NINI?
TOZALI KO TSIA ELIKIA NA BISO NA NANI TO NA NINI?
TOKO TSIA ELIKIA NA BISO NA BATO TE, KASI NA BISO MOKO LOKOLA TOMI YEBI.
ELIKIA EZALI BOLINGO WANA YAKO ZUA ELOKO TOZALI KO LUKA PE TOKO TSIA MAKASI, BOLINGO PE BOBOTO PO TOZUA YANGO. BA OYO YA BISO BAKO SALISA BISO PE BAKO PESA BISO MAKASI PO MBUMA YA MISALA NA BISO EYA KO PESA BISO ESENGO.
MOPEPE YA MAKASI EZALI KO LEKA PE MAYI EZALI KO MATA, TOYEBA ESIKA NINI TOKO TIKA BANA NA BISO. SOKI TOKO SEPELA BATO MISUSU BAYAKA KO PESA BISO MBONGO NA BISO MOKO TO MANGA EZO WUTA NA BA NZETE NA BISO MOKO PO TO LIYA?
TOSALA MAKASI YAKO LAKISA BANA NA BISO BONKOKO NA BISO, TOZALA NA BOLINGO YA BA OYO BAZALI BISO PE NA BOLINGO YA BANINGA. TOKO ZUA LISALISI PE MAKASI YA BA OYO YA BISO MOKO NA TINA ETE MISALA NA BISO EYA KO PESA BISO MBUMA YA KITOKO PE SUKALI OYO EKO PESA BISO ESENGO.
NTOTILA.
Boyeyi elamu na Lisanga KIMBANGU DIANTUNGUNUA NDE EYANO
BILEYI e zali ya kotandama na mesa. E zali po na mwana Kongo nionso :
Oyo a lingi kobikisa bomoyi na ye
Oyo a lingi kobikisa bomoyi ya libota na ye
Na lisalisi ya BA KOKO na ye, na Nzela ya MFUMU KIMBANGU DIANTUNGUNUA.
BAYINDO, TO KANISA MIBIKISI NA BISO
KIMBANGU DIANTUNGUNUA : le 24 septembre 1889
MPADI BUKA MAKENGO NSUKA : le 25 septembre 1909
MULUNDU MAKIES KIESE Y'AFRIKA : le 11 novembre 1945
Résistants Kongo - bo zali Elikia ya Bana Mama KONGO
Bana Mama KONGO ba tiye elikia na bango epayi na bino ba
résistants oyo bo vandi na libanda ya mboka na biso KONGO.
Pamba te, bango kuna, nzoto e zali makasi te likolo ya ba nzala pe bokono. Mopepe nionso e zali
koleka, e zala ya malamu to ya mabe, e zali komema bango.
Nzoka, bino na libanda ya mboka, ya solo, bo zali kolokota te. Kasi, bo zali kokoka kozuwa bileyi
pe ba kisi po na kotonga nzoto. Bo landaka to bo salelaka moto moko te po a pesaki bino biloko
ya koliya.
Tala tina bandeko na bino na mboka ba zali kotiya elikia na bango epayi na bino. Po, bino nde
bo koki kobundela Mama na biso KONGO.
Bitumba e zali kowumela
To yebi ete bo banda bitumba ya kosikola Mama KONGO banda kala. Kasi, bo zali kokoma kaka
na suka te. Yango wana, - biso bandeko na bino, BANA ELONGA -, to yeyi pembeni na bino po to
pesana maboko. BA KOKO ba loba : « Mosapi moko e koki kofina eloko, kasi e kosala misala
nionso te ».
BANA ELONGA ba zali bana oyo ba zali kotambola nzela moko na BA KOKO na bango. Liboso na
bango nionso, e zali Ye Meyi : TATA KIMBANGU DIANTUNGUNUA, oyo A zali Nganga wa
bonzambe pe Mokonzi wa Bakonzi na KONGO DIA NTOTILA (Afrika mobimba). Ba Nkulu, Ba
Longo, ba zali sima na YE.
To komi na tango ya kosangisa mabota nionso ya KONGO na kati ya libota moko, na kombo ya
« KIMBANGU DIANTUNGUNUA ». Mabota na biso e panzana banda bapaya ba kotelaki biso na
15e
siècle (1401 – 1500). To mikitisa, bandeko !
− Yambo bapaya bakota na mabele na biso, to zalaki malamu. Ba kutaki mabongisami ya solo
solo : na koyangela mboka, na kotambuisa misala, pe na kozala na baninga.
− Ba Tata na biso ba yambaki bonzambe ya bapaya sima ya fimbu. Pe, ba pesaka mokongo na
bonzambe na biso moko. Tala esika pasi e kotaki na mabele na biso KONGO.
− Sima ya kolalisa bango pongi, na ba Sango pe ba Pasteur, nde ba kalaka (administrateurs) ba
bandaki mosala ya kosasa Mama KONGO pe bana na ye.
− Tango Lipanda e yaki, nde bapaya ba kendaki, kasi ba tikaki bana misala na bango. Système
wana e zali kokoba tii na moyi ya lelo.
Kimpwanza
Po biso to longa etumba oyo to zali na yango, e sengeli to banda na ebandeli, esika wapi pasi e
kotelaki biso :
− To zongela Bonzambe na biso ;
− To mindima pe to tiya elikia na biso moko.
Soki to koki kosala yango, biso oyo to zali libanda ya mboka KONGO, to kokoma esika oyo to lingi
kokoma, pe biso nionso to kokabola Esengo.
Mapamboli ya Mpaka MATIKI
NZAMBE ya BA KOKO, - oyo biso BANA ELONGA to bengi « TATA MPUNGU » -, A pambola biso !
MWINDA na biso, - KIMBANGU DIANTUNGUNUA -, A fongola ba nzela na biso, pe A lakisa biso
nzela ya kolanda !
BA KOKO ba salisa pe ba batela biso !
Matondo !
Mokolo ya 13 janvier 2018
Mwana Talwanga MATIKI
Mpaka ya BANA ELONGA, Mwana ya TATA KIMBANGU DIANTUNGUNUA
Le Club est l'espace de libre expression des abonnés de Mediapart. Ses contenus n'engagent pas la rédaction.
swh_Latn hne_Deva lvs_Latn ita_Latn lin_Latn fra_Latn sot_Latn sot_Latn bam_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn kon_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn fra_Latn sot_Latn sot_Latn kon_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn uzn_Latn lin_Latn lin_Latn tsn_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn smo_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn kon_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn kon_Latn lin_Latn lin_Latn lin_Latn fra_Latn