Thithia Part 3: Thithia na Mīitú Ya Thīnītie Andú
Rúgano Rwa Mwanake Njamba Nene Wetagwo Thithia
Ūria Thithia Oragire Mīitú Ya Thīnītie Andú Múno
Thithia atiga arīithi agīthiī ahiuhīte múno kinya akonaga irīma iria ciarī mbere yake igīturúrúka na akeyúragia kana ahota gúcemania na njangiri īngi. Agīkinya handú haarī na mútitú múnene múno nako gacīra gakīambīrīria gúcekeha, akīhungura na akinya mútitú gatagatī agīkora Múndú waarī múnene múno aikarīire ihiga amúcúthīrīirie agīúka. Múndú úcio nī anyitīte njúgúma nene múno, ningī hau thī nī aigīte rúrigi rúrīa ohanagia agendi arīa mokagīra hau naruo.
Thithia agītiira maitho na igúrú akīona mahīndī maingī múno macuhīte mītī igúrú na andú arīa othe kīmúndú kiu kioragīte. Nakīo kīmúndú kīu gīkīrúgama na igúrú gīkīmwarīria, kīorotete mahīndī macio gīkiuga, Tiira maitho wone atī ndiīrīgīte kuongerera mahīndī ihinda ikuhī, na nī gwenda úrehe macio maku. Thithia aigua úguo akīrúmia njúgúma yake wega akīmúguthúkīra, makīgwatana wega wega. Makīrihana o kinya mītitú īkīania nī mīrurumo ya njúgúma ciao, kinya njúgúma ya kīmúndú kīu īkiunīka icunjī igīrī. Thithia akīona ta angītorio amu múitú úcio waarī na hinya múno kúmúkīra, no akīrutanīria na hinya wothe agīkīringa njúgúma nene múno ya mútwe gīkīgwa thī gīgīkua. Agīcoka akīoya rúrigi rúu agīkīohania na mītī agīgītiga hau gīcuhīte nīguo kīrio nī Nderi na Húngú.
Akīhungura mútitú úcio akīhúgúraga na mīena yothe nīguo ndakae kuumīrīrwo nī múitú úngī atekúmenya. Na rīrīa ahītúkaga handú haarī na gītuamba hakuhī na iria akīona Múndú aikarīte ho, anyītīte thimbú nene. Na amuona Múndú úcio akīmwarīria akīmúúria, “We nī ú úikarīte hau?”No Múndú úcio ndamwarīirie tiga thimbú yake oire akīmúguthúkīra. Na tondú Thithia rīu nī amirīte mara akaaga gúoya ona hanini, makīnyatana, nayo mbaara īkīambīrīria kúgúthanwo wega. No rīrīa Múndú úcio aiguire ruo tondú ndarī hingo arī agúthwo nī Múndú úngī akīrekania thimbú yake akīmúnyita akīgeria kúmúikia na kúu múhuro iria-inī. Nake ona úgúo akīrekia yake akīmúnyita múmero akīmúhihinyania na mahiga kinya akīambīrīria kúmeria ngindi.
Múndú ucio akīmwīra, “Ndagúthaitha wathiomo ndekia na ndúkanjúrage na nī ngúreka úhītúke.” Nake Thithia akīmúcokeria, “Ndingīthiī itathondekete maúndú marīa moothe mooru ndīmanine moothe o hamwe na eki naī.” Akīmúhihinyania na hinya wothe kinya akīgwa thī. Agīcoka akīmwīra atahe maī amúthambie magúrú, akīmwīraga, “O ta úrīa wīkaga andú arīa angī, úgúo noguo nawe ngúgwīka.” Akīoya njúgúma yake akīmúringa ya mahīndī agīkua. Akua akīmúoya akīmúikia na kúu iria-inī akīmútiga akīrīo nī ndamathia.
Oima hau agītinda agīthiī múthenya wothe, akīhītúka kúndú akoraga andú makīrīma na makīhanda na mamuona makora tondú meciragia nī njangiri yoka kúmoraga. Na gútanatuka agīkinya handú haarī na king’ang’a akīrúgama ho akīanīrīra, “Nī nyonio kwa Múthamaki wanyú tondú úmúthī úyú ndī múgeni wake.”
Nao andú maigua úguo magīúka makīmúrigicīria makīmwīra, “Mwanake úyú múthaka, úkwenda gúkua nīkī? kaī útoī atī Múthamaki witú ndendaga kuona ageni gúkú, amanyitaga akamarúnda thī akamoraga. Wega nī ume gúkú na ihenya wīthiīre atanamenya atī gúkú kwī na múgeni.”
No we akīona atī hatiarī na bata wa kúúra. Akīerekera na njīra ya kwa Múthamaki nao andú makīmuma thutha mamúthaithe atige gúthiī, na arega makīrīra múno. Akinya hau nja ha Múthamaki akīona mahīndī maingī ma andú arīa oragīte mahaītwo kīrúndo kīnene múno. Akīrúgama kīhingo-inī akīanīrīra akiuga, “Múthamaki wa gúkú, nī wīthagathagīte kúrúndana na Múndú úmúthī?”
Kahinda kau Múthamaki akoretwo areheirwo nyama cia ndúrúme ng’ima ī-hīhie na akareherwo ndua ya njohi, akīhúgúra na kúrī Thithia akīmwīra, “Nī ngúrúndana nawe úmúthī, no amba úke haha tondú ndī nyiki na nī ngúigua ihoru, úrīe na únyue útanakua.” Nake Thithia agītonya kúo e na úmīrīru múnene agīikara thī makīambīrīria kúrīa na kúnyua na hatirī waragīria úngī. No tondú wa úrīa ahútiī akīrīa irio ta cia andú atatú no Múthamaki arīire ta cia andú múgwanja. Marīkia kúrīa nyama ciothe na makinyua njohi, Múthamaki akīmwīra okīre mathiī makaambīrīrie kúrúndana matanacoka gúkoma. Agītúmana andú moke mahate nja na meherie mahīndī nīguo mone handú ha kúnyitanīra.
Nao andú aingī múno makīrúrúngana mīena yothe niguo merorere úrīa gúgútuīka. Thithia na Múthamaki makīruta nguo, o múndú ciake, magīciikia hanene makīnyitana ngamba ya mwīrī. Makīgiyana manyitanīte no hatirī wahotire kwenyenyia úngī o na ikinya rīmwe. Magīthithina, nayo mīrukī yao īkīambīrīria gútoga na ndogo. útukú wakinya matarī mareka úndú, Múthamaki úcio akīrakara múno akīnyita Thithia ngingo akīmúthukathuka ta úrīa mbaka ithukathukaga mbīa, no ndahotire kúmweheria o na ikinya rīmwe. Nake Thithia akīmúnyita njohero akīmuoya na hinya wake wothe akīmwagararia ciande ciake kinya akīgwa thī, akīmúgarúrúkīra na ihenya akīmúkinya akīmwīra, “Ngúkúúraga rīu”.
No tondú wa úrīa abacanītio na ningī nī aarīte irio nyingī na akanyua njohi nyingī ndahotire kúmúcokeria o na kiugo kīmwe, amu aiguire ngoro yake ta īngītuīka. Thithia akīmuoya rīngī akīmúkurumania kinya agīkua. Múthamaki akua Thithia akīhingúra mīrango yothe akīīra andú matonye merorere kīimba kīa Múthamaki wao. Nao makīmwīra, “Rīu tondú nī woraga Múthamaki úyú witú úrarī múúru múno, nī wega úikare gúkú útuike Múthamaki witú na útwathe wega.” Nowe akīrega akīmera, “Nī wega, ndahota gútuīka Múthamaki wanyu no gītúmi kīa njúke gúkú no getha njúrage njangiri ciothe na mīitú yothe īrīa īmúthīnagia. No nī ngwamba gúkinya búrúri úrīa úngī niguo ngatwarīre Múthamaki wakuo indo ici ciake. Ndarīkia gútwara nī ngacoka nduīke Múthamaki wanyu.”
Related Stories about Thithia
- Part 1: Mwanake Njamba Nene Wetagwo Thithia
- Part 2: Thithia Na Múndú Wa Gīcúgúma
- Part 3: Thithia na Mīitú Ya Thīnītie Andú
- Part 4: úria Thithia Oragire Mútunyani úmwe
- Part 5: úria Thithia Akinyire Kwa Múthamaki.
- Part 6: úria Thithia Oragire Nyamú īrīa Yaikaraga Múngú thīinī
Other Resources
Follow Kikuyuland on Twitter
Check out Other Stories
Source: “Wīrute Gīkūyū, Ibuku rīa Gatatū” by Fred K. Kago
kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn eng_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn nno_Latn