Mũikarĩre wa Mũgĩkũyũ
- Details
- Published Date
- Written by Editor
- Category: Unduire Witu
Mũciĩ wa mũgĩkũyũ. Mwena wa ũmotho nĩ rũgiri rwa mĩtĩ ruohe na ndigi
Hĩndĩ ya tene mũthuuri ndakomaga nyũmba ĩrĩa yakomagwo nĩ mũtumia na ciana no we akoragwo na thingira harĩa aikaraga.
Kũu nĩkuo arehagĩrũo irio nĩ atumia ake angĩakorirũo nĩ wa aingĩ.
Mĩciĩ nĩ yakoragwo ĩrigicĩirio na ngiri na o mũciĩ nĩ warĩ na kĩhingo, o na thome ũrĩa wakoragwo nja ya kĩhingo kĩa mũciĩ.
Naho mwena wa na thĩinĩ wa nyũmba nĩho kaingĩ mũthuuri mwene mũciĩ akagia mwaki na akawota na ciana ciake. Haha nĩho ciana ciathomithagĩrio maũndũ maingĩ megiĩ mũtũũrĩre, ona makaheo ng’ano na makagĩa na ihinda rĩa kũgwatania ndaĩ.
Ng’ano iria ciana icio ciaheagwo nĩ andũ arĩa akũrũ no ciakoragwo na gĩthoomo thĩinĩ wacio, na makĩria ciĩgiĩ kũmataara gwĩtheema na maũndũ ta rũng’athio na kũmonia bata wa gwathĩkaga.
Rũgiri rwa Mũgĩkũyũ rwakoragwo rũrĩ rwa honge, iria ciathecagĩrĩrio thĩ na igacooka ikohwo na njoho cia ndigi iria ciakoragwo ciũnũrĩtwo kuuma mĩtĩ-inĩ.
Mwaki ũrĩa wotagwo nĩ mũthuuri na ciana ciake wetagwo booi. Hau noho mũthuuri aroragĩra ũtonga wake wa mahiũ ta mbũri na ng’ombe ikĩingĩra na akamenya kana ciothe irĩ o ho.
Rĩrĩa marĩ booi-inĩ, mũthuuri akoragwo aikarĩire njũng’wa nacio ciana igaikarĩra mĩgogo ĩreketio thĩ ona kana nyeki igũrũ.
Njũng’wa nĩ gĩtĩ kĩa magũrũ matatũ kĩrĩa gĩaikaragĩrũo tene na gĩaicũhagio kuuma mũgogo-inĩ wa mũti.
Nyũmba ya mũtumia Mũgĩkũyũ yakoragwo ĩgayanĩtio maita maigana ũna.
Mũromo kana mũrango wa nyũmba ndwakagũo ta ũũ mĩrango yakagũo ũmũthĩ, no nĩ mĩtĩ yahĩngĩcithanagio na hihi ĩkohũo na ndigi na nĩguo wetagwo riigĩ.
Nyumba ya mũtumia nĩ yakoragũo ĩgayanĩtio ta ũũ: Kwerũ kwarĩ kwa mbũri. Cikiuma rũũru ciakoragwo cicurĩirio mahuti marĩa makoragwo matuĩtwo nĩ mũtumia na cikamarĩa. Theegi kwaigagwo irio nduge. Nĩ handũ hagayanĩtio wega na haigagwo nyũngũ, inya kana itarũrũ irĩ na irio.
Kĩrĩrĩ nakĩo gĩakoragwo gĩthingĩtwo wega na hau nĩho airĩtu makomaga. No kwarĩ na gĩceegũ kĩrĩa gĩakoragwo gĩakĩtwo ta kiugũ kĩa ng’ombe na kĩaigagwo ndũrũme kana thenge. Iria ciaigagwo haha ciatuagĩrwo cikaire o hau na ikaheo nginya matigari ma irio cia nyũngũ ta makerũro nĩguo inore. Kaingĩ nyamũ ta ici iria ciaikaraga gĩceegũ ciakoragwo irĩ cia kũruta magongoona.
Haarĩ na ũrĩrĩ wa mũtumia na haha nĩ harĩa mũtumia akomaga. No mũtumia wakomaga ho hihi na kaana gake ka rũkenge akorũo arĩ nako. Ciana icio ingĩ ciaragĩrwo ndaarwa o kũu mwĩhĩrĩto wa mũtumia hakuhĩ na kĩrĩrĩ igakoma hau.
Nyumba thĩĩnĩ nĩ gwakagwo itara rĩrĩa rĩaigagwo ngũ nĩguo ciũme. Rĩakagwo thĩ wa harĩa riiko rĩakoragwo nĩguo itogererwo ciũme na ihenya. Itara rĩakoragwo na itugĩ ciarĩ nũmu mũno rigacooka rĩkaarwo mĩaro na ngũ ikaigĩrĩrwo igũrũ wa mĩaro ĩo.
Rũkũ ruumĩte itara rwakanaga wega mũno, nĩ amu rwakoragũo rũniarĩte wega biũ. Mwĩhĩrĩto wa mũthuuri ndũngĩaikarirwo nĩ mũndũ ũngĩ ona ũrĩkũ tiga o mũthuuri mwene mũciĩ. Mũndũ ũngĩ angĩokire no okire na njũng’wa yake. Naguo mwĩhĩrĩto wa igũrũ wa mũtumia gwaikaragwo nĩ mũtumia hamwe na ciana ciake na gĩĩkaro kĩa mũtumia agĩikaraga akĩruga.
Kibaca-inĩ naho nĩho mũthuuri aigagĩrwo irio ona kana iria imata kana o kĩndũ kĩngĩ gĩa kũnyua. Rwahanaga rutara na rwacuuragio na mĩũgũ. Mĩũgũ yakoragwo yohereirũo mĩratho-inĩ.
Mũthuuri angĩakinyire mũciĩ mũtumia atarĩ kuo, hau nĩho athiaga na akerutĩra irio akarĩa na akanyua. No hatiaigagũo kĩndũ ta njohi.
Kĩhĩĩ kĩngĩanenehire na gĩkinye gĩa kũrua, gĩakagĩrwo nyũmba yakĩo thutha wa thingira na thutha wa kũrua gĩgetwo mwanake. Mwanake ũyũ angĩahikanirie, no nginya angĩakĩire mũtumia nyũmba yake nĩguo yake ĩgatuĩka thingira.
Na hau mũciĩ ũngĩ ũgakorwo wehanda na rũrĩrĩ rũgathiĩ na mbere o na gũtheerema.
kik_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn fra_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn