Thimo cia ũgĩkũyũ
Mũndũ gũkua thutha wa kũringwo nĩ ngari Thika
- Published Date
- Written by Purity Mwangi
- Category: Unduire Witu
Ngari
Mũndũ ũmwe wa ũkũrũ wa gatagatĩ-inĩ nĩ araringirwo nĩ ngari na arakua hauhau ica ikuhĩ mwena wa Thika, nĩ ngari ĩrĩa ĩrateng’eretio hakuhĩ na mũkawa wa ndaguro mwena wa Juja .
Kũratuĩka mũndũ ũcio nĩ gũkĩra arakĩraga barabara rĩrĩa ndereba ũcio ũrĩa ũratwarithaigia ngari nini aramũgũthire na arora mbere ya mũingĩ gwĩkinyia handũ hau.
Read more: Mũndũ gũkua thutha wa kũringwo nĩ ngari Thika
OCPD wa Thika Paul Letting nĩ orĩtie matereba magĩe na ũmenyereri mũnenen rĩrĩa magũtwarithia ngari, akiuga arĩa marĩnyitagwo magĩteng’eria ngari nĩ marĩthitangagwo.
Mĩgiro ya kuonana kĩ-mwĩrĩ
1. Mũndũrũme ndagĩrĩirwo kuonana kĩ-mwĩrĩ na nyina, nyina wa mũka, kana mũka wa ithe , Mũndũ gũkoma na mũka wa ithe arĩ (ithe) muoyo nĩ kũmũtheetha. To acio tu nĩ amũ mũndũ ndagĩrĩirwo gũkoma na mũndũ makuhanĩrĩirie gĩ-thakame ta mwarĩ wa nyina, mwarĩ wa ithe kana tatawe.
2. Mũthuuri gwĩka gĩĩko gĩa kĩ-wendo na mwarĩ kana mũka wa mũriũ, nĩ mũgiro. Kũngĩagĩire mũndũ wĩyagĩte na eke gĩĩko ta gĩkĩ no nginya angĩarutire thĩnjo.
3. Mũndũmũrũme angĩonanire na nyamũ, nyamũ ĩo kũngĩokire ũndũ ĩthĩnjwo yarĩagwo nĩ athuuri arĩa akũrũ mũno. No nginya athuri aya mangĩakorirwo marĩkĩtie maciara.
4. Mũndũrũme angĩonanire kĩ-mwĩrĩ na ũrĩa ũngĩ warĩ mũgiro mũnene mũno makĩria ona ũtarĩ na horohio, na mũndũ ũcio wekwo gĩĩko kĩu agĩrĩirwo gũtharĩkĩra ũrĩa weka ũguo. Haro ta ĩo yanenehaga nginya ũmwe wao atigĩrĩrwo nĩ akua.
6. Kũnyuithia mũndũ-wa-nja muuma na atĩ ndakanaumbũre kũrĩa onanĩirwo nake nĩ mũgiro, na angĩhitha no akue, no angiumbũra eethagĩrwo kahĩĩ gakamũtahĩkia
7. Kũnyuithia mũndũ wa nja muuma wa atĩ nĩ mũmbe nĩ mũgiro, no angĩaga kũhitha, acokaga agetherwo mbũri, agatahĩkio, na thutha wa ũguo akagĩrĩrwo mũndũrũme wa itũũra rĩngĩ onane nake matanathenganĩrĩra na mũthuriwe, agacoka agekĩrwo rũkwaro, o na mũrũme agekĩrwo nĩguo macoke kuonana marĩ ahoroherie.
8. Mũtumia wa mũndũ angĩkuithia, mũthuriwe ndangĩakomire nake atambĩte kuonanwo nake nĩ mũndũrũme ũngĩ.
9. Mũndũ mũrũme ndagĩrĩirwo kuonana na mũndũ wa nja ũrĩ na gĩkuũ
10. Mũndũ mũrũme kuonana na mũndũmũka atethambĩte kahinda gake ka mweri nĩ mũgiro
11. Mũndũmũka ndagĩrĩirwo kũnyita mũthuriwe kwa arũme na angĩĩturĩra no ateirwo kana aheanwo no mũno nĩ gũtigana matiganaga.
12. Mũndũ-wa-nja ndagĩrĩirwo kũhutia mũrũme na kahinda gake ka mweri . Kũngĩathire ũguo nĩ hagĩaga ndahĩkio na thutha ũcio akahakwo thĩrĩga ũrĩa wacokaga gũkũũrwo na tatha ũrĩa mũkũrũ ũtũire mũciĩ.
13. Mũndũ-wa-nja ndagĩrĩirwo gũtaagarara mũthuriwe, ũndũ ũcio wonanagia atĩ matigacoka kuonana o rĩ kana rĩ na nĩ ũndũ ũcio no matiganire.
14. Kwarĩ mũgiro kuonanĩra na mũndũ-wa-nja gĩthaka-inĩ makĩria mwana wake ũrĩa ũtacoketio ihu-inĩ arĩ mũciĩ.
15. Mbũri cingĩaumagarire, mũndũ wa nja ndagĩrĩirwo kuonanwo nake nĩ mũthuriwe kana ona mũndũ ũngũ ona ũrĩkũ
Ahunjia a Mt. Kenya kuuga nĩ makũnyita Uhuru mbaru
- Published Date
- Written by James Maina
- Category: Unduire Witu
Uhuru Kenyatta
Ahunjia a makanitha matiganĩte gĩtarũ-inĩ kĩa Mt Kenya nĩ mehĩtĩte atĩ nĩ makũnyita mũnini wa Prime Minister Uhuru Kenyatta mbaru itanya-inĩ rĩake rĩa kũrũĩra ũtongoria wa bũrũri.
Athikabu acio matongoretio nĩ wa kanitha wa Christian Family Fellowship Church Wilson Ng'ang'a maugĩte gũtiramakania kana arĩ na cira igooti-inĩ rĩa kĩmabũrũri rĩa ICC.
Nĩ morĩtie Uhuru na mũrunawe mũmbunge wa Eldoret ya rugongo William Ruto mathiĩ na mbere na mĩcemanio yao ya mahoya guothe bũrũri-inĩ.
“Uhuru na Ruto matiagĩrĩirwo kũinainio nĩ mũndũ ona ũrũku. Nĩ mathiĩ na mbere na mahoya mao guothe bũrũri-inĩ,” Ng'ang'a nĩ augĩte.
Mĩgiro ya ũgĩkũyũ
1. Mũndũ mũgima ndagĩrĩirwo kũmĩa nyũmba kana nja. Mũndũ angĩekire ũndũ ta ũcio no nginya kũngĩarutirwo horohio. Yakoragwo ĩrĩ ngoima na yarĩyagwo nĩ athuuri arĩa akuũrũ biũ matarĩ na matanya ma gũcooka ũrĩrĩ rĩngĩ gũciara
2. Mũthuuri angĩagũire nja ya gwake, no nginya kũngĩarutirwo ngoima
3. Hiti kana mbwe ĩngĩagambĩire nja ya mũciĩ kana makũmbĩ-inĩ warĩ mũgiro. Gwatuĩkaga nĩ gũtheetha yatheetha andũ a mũciĩ ũcio na gũtiarĩ horohio no nginya kũngĩakuire mũndũ
4. Nyũngũ ya mbarĩki kũhũa warĩ mũgiro na nĩ warĩ horohio
5. Mburi ndĩagĩrĩirwo kũnywa maĩ marĩ kĩũga-inĩ kĩrĩa gĩthambagĩria mwana na yaheagwo ithe wa mũirĩtu ĩkarĩo kwao
6. Ihiga rĩa riiko rĩngĩatihirie mũtumia rĩamunyagwo rĩgateo
8. Itara rĩngĩatuĩkire rĩrĩ na ngũ nĩ no nginya harutwo horohio
9. Ngoi ya mwana ndĩagĩrĩirwo kũrara nja.
10. Ingĩararire , yagĩrĩirwo gũtamũrwo na kamũkwa ĩkĩũragio kũrĩa ĩraire (Ũraire kũ?) ũndũ ũcio nĩ waniinaga mũgiro
11. Mũndũ wa nja ndagĩrĩirwo kũrutio na ithaka. Yahorohagio na njĩra ya gwetha mũthuuri mũkũrũ ũrĩkĩtie maciara akamũhoroheria
12. Mũndũ-wa-nja gũkuua kĩimba kĩa mwana wake mũcokie ihu-inĩ atĩ nĩguo akamũte
13. Mũthuuri angĩakuuire mwana wake na ng’ong’o waarĩ mũgiro
14. Mũthuuri ndagĩrĩirwo gũkuua kĩimba kĩa mwana wake ũtacoketio ihu-inĩ atĩ nĩguo agagĩte
15. Mũndũ angĩanyitire kĩimba gĩtamũkoniĩ warĩ mũgiro. No nĩ angĩanyitire kĩa mũndũ wao ta mwana wake, nyina kana ithe
16. Mwana angĩambire kũmeria magego ma igũrũ harĩ mũgirom, ũcio nĩ kĩũgũ
17.-Mwana wa rũkenge ndagĩrĩirwo kuonga mũtumia ũngĩ tiga nyina
18. Mũrui wa kĩhĩĩ kana wa kĩrĩgũ angĩgũa agĩthiĩ mũgumo-inĩ kana agĩikia ndorothi
19. Mũrui wa kĩhĩĩ kana wa kĩrĩgũ angĩagararia mũruithia thakame ũrũngo wa kĩara
20. Mũrui wa kĩhĩĩ kana wa kĩrĩgũ angĩmĩa itĩĩri-inĩ nĩ mũgiro
21. -Mũgĩkũyũ ona ũrĩkũ kũrĩa nyama ya nyamũ ĩtacokagia ithagumia na ĩtaatũkanĩte mahũngũ nĩ mũgiro, hau harĩ horohio
22. Kũũragĩra nyamũ ta ngware nja kana o nyamũ ĩngĩ hau harĩ horohio Mwana wa kahĩĩ kana wa kairĩtu gũcuha mũromo-inĩ wa nyũmba nĩ gũtheetha ithe na nyina
23. Kũhungurĩra gĩtugĩinĩ kĩa irigũ
Ikuũ nyingĩ cia cancer ironeka nĩ kwaga ũmenyo
- Published Date
- Written by Wairimu wa Mwangi
- Category: Unduire Witu
Faith Gitau mũtongoria wa atumia Nyandarua
Wagi wa ũmenyo kuumana na ũhoro wĩgiĩ mũrimũ wa Cancer nĩguo ũratũma ikuũ nyingĩ cingĩhe bũrũri-inĩ.
Mũtongoria ũmwe kuuma Nyandarua Faith Gitau augĩte atĩ thirikari ĩkũendwo ĩrute wĩra na ũnyitanĩri na mũingĩ nĩguo kũhe ũteithio arwaru a mũrimũ wa Cancer.
Augĩte atĩ gĩkĩro kĩa ũthĩni icagi-inĩ nĩkĩo kĩhĩngĩcĩ kĩnene gĩa kũramata atumia na kũrora mĩĩrĩ yao nĩguo kũgirĩrĩria mũrimũ ũcio.
“Atumia makoragwo makĩruta wĩra mũritũ mĩciĩ-inĩ yao na marĩ na kahinda kanini ga gwĩciria ũrĩa mangĩĩthema kuumana na mũrimũ ũyũ. Ni ũndũ ũcio harĩ bata wa gwethwo mĩtaratara ya mwanya nĩ thirikari hamwe na honge citarĩ cia gĩthirikari,” Gitau nĩ augĩte.Read more: Ikuũ nyingĩ cia cancer ironeka nĩ kwaga ũmenyo
Mũthuuri gũcokio mara nda Nyeri
- Published Date
- Written by Githinji Wachira
- Category: Unduire Witu
Godfrey Kamau
Mũthuri ũmwe kuuma mwena wa Kiria-ini nĩ ararigitĩrwo thibitarĩ-inĩ ĩmwe mwena wa Nyeri hatarĩ marĩhi thutha wa gũikara gwa kahinda ka mĩaka mara make marĩ nja na gũthiũrũrũka thibitarĩ cia thirikari atekuona ũteithio.
Godfrey Kamau ũrĩa nĩ ũmwe wa ethari ngũĩ a mwena wa Nyeri aguraririo nĩ ekinaĩ akiuma wĩra ũtukũ kũrĩa athecirwo nda nĩo, na akĩhanyũkio thibitarĩ nene ya Nyeri.
Rĩrĩa Kamau acokire thibitarĩ ĩyo akĩrwo ndagĩtarĩ ũrĩa wamũthondekaga nĩ athamire na kwambĩrĩria thibitarĩ yake kĩũmbe. Atũraga ethaga ũteithio kuuma kũrĩ andũ a wendi mwega.
Peter Gitahi ũrĩa nĩ mwaria wa ethari ngũĩ acio nĩwe ũrethire ũteithio kũrĩ mũtangathi wa rendio ĩmwe ya gũkũ bũrũri-inĩ ũrĩa ũmateithĩrĩirie kuona ndagĩtarĩ mũnene wa thibitarĩ ya Outspan rĩgĩtarĩ Kiruhi.Read more: Mũthuuri gũcokio mara nda Nyeri
Njogu 21 kũũragwo Laikipia mwaka ũyũ
- Published Date
- Written by Wairimu wa Mwangi
- Category: Unduire Witu
Mũrũgamĩrĩri wa Mugie ranch Gilfrid Powys na mũrunawe wa Laikipia Nature Conservancy Kuki Gullman (na macicio ) nĩ amwe a arĩa mathiĩte mũcemanio-inĩ wetagwo “Laikipia We Want” Nyahururu
Njogu 21 nĩ ciũragĩtwo nĩ ahĩti mwena wa Laikipia Nature Conservancy kuuma kĩambĩrĩria-inĩ kĩa mwaka ũyũ kũringana na mũrũgamĩrĩri mũnene Kuki Gullman.
Augĩte atĩ ũgitĩri wa nyamũ cia gĩthaka ũrahotomio nĩ mĩgũnda ĩrĩa ĩtarahũthĩka na ĩrĩa ĩkuhĩrĩirie gĩcigo gĩkĩ, na ahĩti makona kamweke ga kũingĩra na kwagagia thayũ.
Akĩaria mwena wa Nyahururu ica ikuhĩ aũgĩte atĩ kũrĩ na rĩciria rĩa gũthamia munyi kuuma Laikipia nginya Meru nĩ ũndũ wa gũcigitĩra kuumana na aguĩmi acio.Read more: Njogu 21 kũũragwo Laikipia mwaka ũyũ
Nditimũrano kũmĩrĩra Jumuia Conference-Limuru
- Published Date
- Written by James Maina
- Category: Unduire Witu
Borithi ĩrangĩire kĩharo kĩa Jumuia
Nĩ kũragĩire nditimũrano mũthenya wa ira kĩharo-inĩ kĩa Jumuia Conference thutha wa arĩa maratabanĩtie mũcemanio ũcio gwĩkinyia kĩharo-inĩ kĩu, ona mũcemanio ũcio ũkanjĩtwo nĩ borithi.
Borithi mareklinyĩtie kĩharo-inĩ kĩu o tene na gũtirĩ mũndũ ũretĩkagĩrio kũingĩra nginya ona andĩki a mohoro. Ngucanio ĩraumĩrĩire thutha wa andũ arĩa marathiĩte mũgomano ũcio kũgeria kũingĩra kĩharo-inĩ kĩu kĩahinya.
Ona gũtuĩka borithi nĩ ĩrahingĩte barabara nene ya rami. Agomani marathiĩrĩire barabara ya kagoto na borithi iragutũkaga makĩingĩra kĩharo. Borithi nĩ ĩrahũthĩrire rĩera rĩa kũruta maithori o hamwe na kũhũra rithathi rĩera-inĩ igeria-inĩ rĩa kũingata andũ acio hakuhĩ na hau.Read more: Nditimũrano kũmĩrĩra Jumuia Conference-Limuru
Igooti nĩ rĩrahotomia haro ya ũnyui wa njohi-Kioni
- Published Date
- Written by Maina Mwangi
- Category: Unduire Witu
Mũmbunge wa Ndaragwa Jeremiah Kioni akĩarĩria mũcemanio mwena wa Kenol
Mũmbunge wa Ndaragwa Jeremiah Kioni arenda igooti rĩathane wendia wa njohi iria ciendagio na cuba cia plastic ũninwo.
Mũmbunge ũcio nĩ okĩrĩire rũhonge rwa magooti nĩ kuongereka gwa ikuũ iria ciumanaga na ũnyui wa njohi icio, makĩria mwena wa gatagatĩ wa bũrũri kũrĩa augĩte wendia wacio ũrĩ igũrũ mũno.
Read more: Igooti nĩ rĩrahotomia haro ya ũnyui wa njohi-Kioni
Augĩte kweherio kwa mũkana wa kwendia njohi icio nĩkuo gũcũngĩrĩire mathĩna mau.
Kioni augĩte o rĩrĩa igooti rĩetĩkĩririe njohi ĩo ĩthiĩ na mbere na kwendio, norĩo ũnyui ũyũ wa njohi wongerekire rĩngĩ, akiuga njohi icio rĩu no cirathiĩ na mbere na kũnina mbeũ njĩthĩ.
Birithi gũthiũrũrũkĩria kĩharo kĩa Jũmia Limuru
Atongoria marĩ mũcemanio-inĩ wa Limuru 2 ica ikuhĩ
Borithi nĩ marigicĩirie kĩharo kĩa Jumuia Conference hall kũrĩa gĩkundi kĩrĩa kĩreĩta Limuru 2B gĩkũbangĩte gũkorũa na mũcemanio mũthenya wa ũmũthĩ.
Moete ikinya rĩrĩ thuutha wao kũgiria mũcemanio ũcio mũthenya wa ira magĩkũa atĩ no gũkorwo na kũhagũka kwa ũgitĩri.
No aũbangi marauga matinaheo marũa mekĩre kĩrore ma kũgiria mũcemanio ũcio makiuga maratũmĩirwo marũa ma E-mail marĩa matararĩ na rũri rwa thirikari.
Mũtongoria wa tene wa gĩkundi kĩa Mũngĩki Maina Njenga ũrĩa nĩ ũmwe wa atabania augĩte matigũtambũra mũkana ũcio wa borithi akiuga matihetwo marũa mau.Read more: Birithi gũthiũrũrũkĩria kĩharo kĩa Jũmia Limuru
Atongoria nĩ manyitaga itemi ũnyui-inĩ wa njohi gũkĩra gĩthimi-Wanjiku
Catherine Wanjiku
Mũrũĩrĩri ũmwe wa gĩtĩ gĩa atumia nĩkĩo Women Representative mwena wa Nyeri Catherine Wanjiku Irungu nĩ orotete atongoria akiuga nĩ magwatĩte itemi harĩ ũnyui wa njohi gũkĩra gĩthimi mwena wa Central.
Wanjiku augĩte atongoria nĩ mahĩtagia nĩ gũkorwo aingĩ ao rĩrĩa menda ũndũ kuumana na mũingĩ mambaga kũmagũrĩra njohi nĩguo mekĩrwo nĩ mũingĩ ũrĩa marenda.
Read more: Atongoria nĩ manyitaga itemi ũnyui-inĩ wa njohi gũkĩra gĩthimi-Wanjiku
“Wathiĩ matũũra-inĩ ũkoraga mũndũ agĩetha kura agũraga njohi na nĩ ũndũ ũcio ngwĩciria ũndũ ũyũ nĩ umaga na igũrũ, andũ aitũ makaringĩrĩrio njohi mũno. Njohi ici inyuagwo o Central na itikĩraga Naivasha,” nĩ augĩte.
Mbeũ njĩthĩ gũtaarwo ĩigage mbeca bengi handũ ha gũcinywa njohi
Mũnini wa Cibũ wa taũni ya Mweiga Joseph Kagũnda
Mũnini wa Cibũ wa taũni ya Mweiga Joseph Kagũnda nĩ orĩtie mbeũ njĩthĩ ĩrute kũigaga mbeca bengi-inĩ kana Sacco handũ ha gũthiĩ kũnyua njohi.
Mwathani ũcio wa matũũra augĩte atĩ andũ ethĩ monaga mbeca marorete kũrĩa njohi icio ciendagio, kũrĩa manyuaga mbeca ciao ciothe iria makoragwo mathũkũmĩte mũthenya.
Read more: Mbeũ njĩthĩ gũtaarwo ĩigage mbeca bengi handũ ha gũcinywa njohi
Nĩ amorĩtie megerekania na andũ arĩa mathiĩte na mbere bũrũri-inĩ nĩguo nao mahote o gwĩkũria tao akiuga o mũndũ no atheereme mũtũrĩre-inĩ.
Murugi gũkenerera kũrĩka gwa thoko njerũ ya Nyeri
- Published Date
- Written by Githinji Wachira
- Category: Unduire Witu
Mũtongoria wa bũrũri Mwai Kĩbakĩ akĩhingũra thoko njerũ ya Nyeri
Mũmbunge wa Nyeri, Esther Murugi nĩ acokeirie thirikari ngatho nĩ ũndũ wa gũtigĩrĩra thoko ya Kamukunji nĩ yahingũrwo kũrĩa mbeũ njĩthĩ makĩria ya 500 makũgunĩka na mũtaratara ũcio.
Mũrugi augĩte atĩ thoko ĩno njerũ ĩkũguna andũ a mĩthemba yothe nginya arĩa matarĩ na ũhoti wa kwambĩrĩria biacara ciao matũra-inĩ, kũrĩa augĩte atĩ nĩ kũrĩ na ibanda imwe iria ciamũrĩtũo irĩ cia andũ arĩa matehotete kĩmũhuko.
“Nĩ kurĩ na ikundi cigana ũna gũkũ Nyeri iria cireyũkĩrĩria ta Mutaro Self Help Group, kĩrĩa nĩ gĩkundi kĩa mbeũ njĩthĩ arĩa marutaga wĩra wa gwaka barabara cia Nyeri na magĩciria kwambĩrĩria gĩkundi gĩkĩ. Nĩ ngũria thirikari hamwe na anyiti itemi angĩ mamateithĩrĩrie gũĩkũria ota endia a mĩarĩro arĩa marathĩnĩkaga makĩendia,” Murugi nĩ aikĩtie ihoya rĩu.
Murugi akwaragia mũthenya wa ũmũthĩ arĩ mwena wa Nyeri kũrĩa mũtongoria wa bũrũri Mwai Kibaki akũhingũraga thoko ya Kamukunji.Read more: Murugi gũkenerera kũrĩka gwa thoko njerũ ya Nyeri
kik_Latn kik_Latn eng_Latn eng_Latn fra_Latn fuv_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn eng_Latn eng_Latn fra_Latn swh_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn run_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn eng_Latn lug_Latn fra_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn sag_Latn eng_Latn eng_Latn fra_Latn sot_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn eng_Latn lug_Latn fra_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn eng_Latn eng_Latn fra_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn eng_Latn eng_Latn fra_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn zho_Hans kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn eng_Latn eng_Latn fra_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn kik_Latn