Taali
Gila 2004, winndere nden fof halduno fotti suɓugol ñalaande noogaas (20) lewru Maarasi (Mbooy) ndun ngam mawningol Taali. E hitaande kala non tiitoonde suɓete e innde ñalaande nden, wano 2014 on hikka, ko "Monstres et Dragons" woni ko suɓaa, ɓe wi'a ɗum fuuta Jaloo; “Bono e Sari”, maa "Sari e Bono", ekn.
Taali ɗin Fuuta Jaloo: Taali ɗin Fuuta Jaloo hino heewi hikmaaji, hebbiniraa neediiji, hino jeyaa e majji: -Ka fuɗɗagol: Ɗoo e taalol fuɗɗeede, ko maa taho nokkuure hertiinde weƴƴitee, jamaa on mooɓoo nokkun gootun, worɓe e rewɓe, paykoy e mawɓe; ɓee fof ara jooɗanoo heɗagol oo taaloowo. Ko ɓuri kon hara leele-wal ngal hino jalbi, yaasi on hino deƴƴi… Fow jooɗoo heɗoo, taaloowo on fuɗɗora ñeeñal e needi, o wowla o fillitoo, o wi’anaɓe : “Taali-yoo”, ɓe naɓta ɓe jaaboo: “Taalaatee”, ɗum fillitee laawi ɗiɗ: Taali-yoo, taalaatee Taali-yoo, taalaatee
Ko ɗum saydu Abaccaa firiri ka Farayse: Histoire, raconte Histoire, raconte.
Si ɗum feƴƴii, taalol ngol nannganee, ko ɓuri heewude kon ko ɗii konguɗi o fuɗɗorta: “Ko ñannde goo nun”, “ko goɗɗo goo nun”…
Taala Tinndora: Taalol si welay, ko maa ngol jilla e tinndi, tinndi findinayɗi, fensitayɗi laɓɓina piiji, ɓeydora hen pinal e faamu. Ko ɗoo mi annditata Alla hilno Moodi Aama’Soh Gine ka taali e tinndi e haala pulaar (juma kala ka rajoo Gine). Si a feccii taalol makko ngol ɗiɗi, a taway feccere ɗimmere nden fof ko tinndi. Ko non nde no taalee hara gooto fof no heɗii, hay e gooto wowlataa si wanaa nde lamndal joli. Tuma taalol ngol timmata, tawa nokku on deeƴƴiino hok, nana no wi”ee: “ɓeydanee en”, hakka ko foti.
Taletaake ñalorma? Hino tawaa e ko anndaa Fuuta Jaloo, wonde taaletaake ñalorma, taali ko jemma, mo taalay ko o waalo, e ko nanndi e ɗum. Faandaare taalir jemma ngol non, ko e hikma waɗiraa, wanaa si tawii haray ɗum ko masiibo addata. Ko tawde tun, hari ɓaawo ɗoo nun, ko remuru ndun jamaa on wuuruno, kono remiraa woo heege daɗirta e koɗeeli ɗin. Remugol non ko ñalorma wanaa jemma, taali le yaadataa e remuru. Ko ɗum waɗi si ɓe haɗi taalirgol ñalorma ngol fii hilnagol remuru ndun, hara ko jemma taalirtee nde fof arti fowtii, tawa no woodi no dawiree ka ngesa. Seedee mun, Aamas’Soh waɗtuno taalirde ñalorma ka rajooji gine ado o faataade, si ɗum daganooki, o waɗataano.
bam_Latn fuv_Latn fuv_Latn bam_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn