O, ba , ndi, ngol, ka, ki, ndu, ɗe, kal, ngal, ɗum, ngel, ngo, ngu, ɓe, nge, nde, ɗi, ɗam, kon
HOL NAFOORE FEDDE INNDE?
Felde innde nafata ko e joofaade innde walla toɗɗaade ɗum.
Innde aaynaande woni nde toɗɗaaka, joofaaka.
1. TOƊƊORDE
So a wi’i « neɗɗo », hay gooto a toɗɗaaki.
So aɗa toɗɗoo, toɗɗorde arata ko caggal innde.
Neɗɗo oo ko moƴƴo.
Ɗoo Neɗɗo ko innde aaynaande.
Toɗɗorde ndee ko oo.
Toɗɗorde ko felde arnde caggal innde.
Toɗɗorde sakkitto.
Innde aaynaande. Toɗɗorde.
2. JOOFORDE
Jooforde ina waawi adaade ina waawi sakkitaade.
Yeru: Oo neɗɗo.
Oo neɗɗo ko moƴƴo.
Walla neɗɗo oo ko o moƴƴo.
Neɗɗo oo ko moƴƴo. A joofiima.
Neɗɗo oo, o yehii.
Aan oo : a joofiima.
Ndii leydi tuɗii. A joofiima leydi ndii.
3. LOMTO INNDE
Ndii leydi tuɗii.
Ndii tuɗii.
Ndii = lomto.
Ɗam ndiyam keelalam.
Ɗam ɓeeɓii.
Ɗam = lomto
Toɗɗade e joofaade
Kala innde ina jogii fedde mum
Ɗum waɗi Pulaar ko ɗemngal pelle. Français: Ce, cet, ces, le, la, les; Anglais: this, that, those, these. Fedde innde Articles, adjectifs démonstratif.
kala ɗo innde haaɗti ko ɗoon felde mum haaɗtata.
Ina wona alkulal ina wona masannde.
Innde Felde innde
Teewu o Teewu oo wi’etaake
ngu
Leggal o Leggal oo wi’etaake
ngal
mbabba ndi Mbabba ndi wi’etaake
ba
suudu ka Suudu ka wi’etaake
ndu
Mbinndee mbabba :
Mbabba, mbammba mba, mbabba baa, mbabba, mbabba
Mbam'ba walla Wamnde
Keewal mum ko Bamɗi m ina ɗoon. W ina wonta mb, wadde noon ina waawnoo winndireede
Mbam'ba janngiree mbabba.
Pelle inɗe, ina woodi ko jogii heen ko firti. Pelle inɗe pulaar ina ɓeydi njooɗndam mum e kaawis
ɗemngal ngal.
Pelle kaawniiɗe ina ngoodi
Ɗam
Ɗam faati ko e ndeelam walla huunde yenɗunde.
ko wa'i no enɗam.
Ngol
Ko ko juuti
Loocol ngol, laawol ngol, binndol ngol
So a wi'i ɓii pullo yoo addoy ko joofiri e ngol addata ko ko juuti ko
Ngo
Ngo ko ko wertii
Junngo ngo , daago ngo...
Nde
faati ko e murliɗi
ɓannde nde, daande nde, hoore nde, .....
Gartol = Chromosome gartol ngol ina juuti.
Ɓinnde = Tagre = raayre = Busuŋŋe Ɓinnde ina murliɗi
Ɓinnde = ɓurnde famɗude e maande ɓanndu kala huunde wuurnde foti ko puɗol walla kullol.
Ɓoccindere : ovule. Ɓoccindere nde ina murliɗi.
Kañol = Spermatzoïde
Eɓɓogol tuufeere nde = Division cellulaire
Ñaamteeri = nutrition
Ñaamtel : nutriment
Artere = Gène
Ɓocongel waɗi ko 23 gartol.
Kala ɓinnde waɗi 46 gartol
Ɓinnde = Kañol + ɓoccindere
Mittere = atome
Ngo ko ko wertii
Ɗam ko ndeelam
Oo ma ko Geno walla ko neɗɗo
Gundo oo Gundooji ɗii
En ndottu kono ko gundooru ndu
Gundo, wona oo fotnoo won'de
Ngori oo --- Ngoriiji ɗii
fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn nob_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn som_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn kam_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fra_Latn fuv_Latn tso_Latn fuv_Latn smo_Latn kac_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn tsn_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn kin_Latn kin_Latn fuv_Latn kon_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn ast_Latn fuv_Latn fuv_Latn kab_Latn taq_Latn fuv_Latn fuv_Latn fuv_Latn lim_Latn kin_Latn fuv_Latn fuv_Latn som_Latn fuv_Latn som_Latn fuv_Latn