http://dbpedia.org:8891/sparql?query=define%20sql%3Adescribe-mode%20%22CBD%22%20%20DESCRIBE%20%3Chttp%3A%2F%2Fdbpedia.org%2Fresource%2FFriulian_language%3E&output=application%2Fatom%2Bxml2021-10-27T02:16:56.531686ZOData Service and Descriptor Documenthttp://dbpedia.org/resource/Friulian_language2021-10-27T02:16:56.531686ZFriulieraJęzyk friulski a. friulański a. furlański – jeden z języków retoromańskich, największy pod względem liczby mówiących. Posługuje się nim ponad pół miliona osób, przede wszystkim Friulowie, ale również niektórzy Włosi i Słoweńcy mieszkający w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska (północno-wschodnie Włochy). Dawniej obszar języka furlańskiego obejmował Triest i część Istrii, lecz później język furlański został wyparty z wybrzeża Morza Adriatyckiego przez język włoski oraz język słoweński i obecnie jego zasięg ogranicza się do historycznych granic regionu Friuli. W 1999 roku został oficjalnie uznany przez państwo włoskie.Le frioulan (furlan en frioulan et friulano en italien) est la langue la plus répandue du groupe rhéto-roman des langues romanes.Elle est parlée dans la région autonome italienne du Frioul-Vénétie Julienne (régions d'Udine, de Pordenone et de Gorizia) et en Vénétie (Portogruaro, Agordino). Elle y est utilisée dans la signalisation routière bilingue (frioulan/italien). C'est la deuxième langue minoritaire en Italie. Elle est également parlée dans d'autres régions italiennes et dans le monde, par les émigrés des XIXe et XXe siècles et leurs descendants (Slovénie, Croatie, Roumanie, Suisse, France, Luxembourg, Belgique, Allemagne, Royaume-Uni, Australie, Nouvelle-Zélande, Canada, États-Unis, Venezuela, Brésil, Uruguay, Argentine).Friulian ( free-OO-lee-ən) or Friulan (natively furlan or marilenghe; Italian: friulano; German: Furlanisch; Slovene: furlanščina) is a Romance language belonging to the Rhaeto-Romance family, spoken in the Friuli region of northeastern Italy. Friulian has around 600,000 speakers, the vast majority of whom also speak Italian. It is sometimes called Eastern Ladin since it shares the same roots as Ladin, but over the centuries, it has diverged under the influence of surrounding languages, including German, Italian, Venetian, and Slovene. Documents in Friulian are attested from the 11th century and poetry and literature date as far back as 1300. By the 20th century, there was a revival of interest in the language.Idioma friulanoLa friula lingvo aŭ furlana lingvo estas parolata en Italio (Friulo) de   /tawr/ «быk»); пoяBлeHиe HoBoro пpoTиBoпocTaBлeHия дoлrиx и kpaTkиx rлacHыx; пaлaTaлизaция rpyпп bj, vj, pj и пaлaTaлизaция corлacHoй c пepeд a; orлyшeHиe зBoHkиx corлacHыx Ha koHцe cлoBa.B чиcлe xapakTepHыx чepT oTMeчaюTcя Takиe, kak Haличиe дByx TипoB oбpaзoBaHия MHoжecTBeHHoro чиcлa, cиrMaTичeckий и acиrMaTичeckий; Haличиe oбязaTeлbHoro фopMaлbHo BыpaжeHHoro cyбъekTa (личHыx бeзyдapHыx MecToиMeHий) пpи rлaroлbHoй фopMe; oфopMлeHиe BoпpocиTeлbHoro cпpяжeHия cпeциaлbHoй флekcиeй; Haличиe cBepxcлoжHыx пpoшeдшиx BpeMëH, Bыpaжaющиx пpeдшecTBoBaHиe пo oTHoшeHию k любoй фopMe пpoшeдшero; yпoTpeблeHиe чeTыpëx BpeMëH koHдициoHaлa; pacшиpeHиe cиcTeMы koHъюkTиBa зa cчëT cBepxcлoжHыx фopM; Haличиe oпTaTиBa.OcHoBHoй cocTaBляюT cлoBa лaTиHckoro пpoиcxoждeHия, k paHHиM зaиMcTBoBaHияM oTHocяT repMaHизMы и cлaBяHизMы, c XV Beka пpeoблaдaюT зaиMcTBoBaHия из BeHeTckoro и иTaлbяHckoro языkoB. ФpиyлbckoMy языky пpиcyщa Bыcokaя диaлekTHaя дpoбHocTb. Фpиyлbckиe диaлekTы rpyппиpyюTcя B Tpи ocHoBHыx apeaлa: kapHийckий, зaпaдHoфpиyлbckий и цeHTpaлbHo-BocToчHый фpиyлbckий. ПиcbMeHHocTb, B ocHoBe koTopoй лeжaT opфorpaфичeckиe HopMы иTaлbяHckoro языka, paзBиBaeTcя c XIV Beka. y фpиyлoB cфopMиpoBaлocb лиTepaTypHoe koйHe, иMeeTcя длиTeлbHaя лиTepaTypHaя Tpaдиция c цeHTpaMи B ropoдax yдиHe и Гopиция. BMecTe c TeM cфepa yпoTpeблeHия фpиyлbckoro языka orpaHичeHa B ocHoBHoM ycTHыM oбщeHиeM, B cBязи c чeM oH фyHkциoHaлbHo He oTличaeTcя oT диaлekTa.420000Das Furlanische, auch Friaulisch oder Friulanisch genannt (furlanisch furlan, italienisch friulano), ist eine romanische Sprache. Furlanisch wird im italienischen Friaul von etwa 600.000 Menschen gesprochen und ist dort als regionale Amts- und Schulsprache anerkannt. Es wird als Literatursprache genutzt. Nach einigen Forschern bildet das Furlanische mit dem (Dolomiten-)Ladinischen und dem Bündnerromanischen die Gruppe der rätoromanischen Sprachen. Diese Theorie ist jedoch bis heute sehr umstritten (siehe Questione Ladina).Furlanština, též friulština (furlansky furlan nebo marilenghe doslova "mateřština", italsky friulano, anglicky Friulian), je románský jazyk, jímž se mluví v částech italské oblasti Friuli-Venezia Giulia (přibližně v okruhu 30 až 60 km. okolo města Udine). Svou archaičností je těsně spjata s jazyky ladinštinou (na Dolomitech) a romančinou (Švýcarsko). Tyto jazyky však spíše nelze považovat za dialekty téhož jazyka, rétorománštiny.FriulianEl furlà (a voltes conegut com a friülès, friülés o friülà, forma basada en la denominació italiana), en furlà furlan i lenghe furlane, és una llengua romànica que pertany a la branca lingüística retoromànica (vegeu qüestió ladina), i que es parla al Friül (Friûl, nord-est de l'estat italià, a la regió autònoma del Friül-Venècia Júlia). També és impròpiament anomenada ladí oriental, ja que té les mateixes arrels del ladí, encara que al llarg dels segles s'ha desenvolupat en diferents camins sota la influència de les llengües veïnes (alemany, vènet, eslovè) i, més recentment, de la llengua estatal, l'italià. El cèlebre lingüista Graziadio Isaia Ascoli (Saggi ladini, 1873) fou el primer a establir científicament que el furlà, o el rètic en general (qüestió ladina), és una llengua romànica clarament individualitzada. Ho han anat demostrant fefaentment molts lingüistes posteriors; entre els recents, per exemple, (La lenghe furlane, 1972). Malgrat l'acord unànime de la romanística internacional, durant força temps bon nombre de lingüistes italians --amb suport estatal-- insistiren en la presumpta italianitat del furlà, i del rètic en general (qüestió ladina). L'evidència científica acabà imposant-se, però, fins al punt que, reticentment, l'estat italià acabà reconeixent oficialment la lingüicitat tant del furlà com del ladí (llei 482/1999). Per la banda occidental el furlà es delimita del vènet per la línia Livence-Tiliment. Tradicionalment s'ha considerat que el vènet s'interposa, així, entre el furlà i les altres parles rètiques/retoromàniques (és a dir, el ladí i el romanx). Darrerament, però, es reivindica que el dialecte cadorí, fronterer amb el furlà, no és pas una forma de vènet, sinó una variant zonal de ladí. En aquest cas, hi hauria contigüitat territorial entre ambdós blocs rètics. La influència romànica patent en parles eslovenes extremoccidentals és essencialment d'origen furlà. L'ens que té el paper més important per a la promoció de la llengua furlana és l'Agjenzie Regjonâl pe lenghe furlane (ARLeF).FriulischJęzyk friulski a. friulański a. furlański – jeden z języków retoromańskich, największy pod względem liczby mówiących. Posługuje się nim ponad pół miliona osób, przede wszystkim Friulowie, ale również niektórzy Włosi i Słoweńcy mieszkający w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska (północno-wschodnie Włochy). Dawniej obszar języka furlańskiego obejmował Triest i część Istrii, lecz później język furlański został wyparty z wybrzeża Morza Adriatyckiego przez język włoski oraz język słoweński i obecnie jego zasięg ogranicza się do historycznych granic regionu Friuli. W 1999 roku został oficjalnie uznany przez państwo włoskie. Dawniej język furlański, język ladyński i język romansz były często uważane za trzy regionalne odmiany języka retoromańskiego. Badania R. A. Halla Jr. przemawiają jednak za uznaniem ich za trzy odrębne języki. We furlańskim występuje pewna liczba wyrazów słowiańskiego pochodzenia, zaczerpniętych z sąsiednich dialektów słoweńskich, np. cos (czyt. kos, „kosz, koszyk”), colaç (czyt. kolacz, „kołacz, obwarzanek”). Furlański jako język literacki dopiero się kształtuje. Obecnie istnieją dwie skodyfikowane pisownie. Pierwsza z nich, opracowana przez miłośników języka furlańskiego Gianniego Nazziego i Giorgia Faggina, charakteryzuje się użyciem zaczerpniętego z języków słowiańskich znaku diakrytycznego (haczka), np. w literze č. Druga, stworzona w 1986 roku na zamówienie władz prowincji Udine przez katalońskiego profesora Xaviera Lamuelę, w większym stopniu uwzględnia zróżnicowanie dialektalne języka furlańskiego i została w 1996 roku przyjęta jako oficjalna przez władze regionu autonomicznego Friuli-Wenecja Julijska. Literatura w języku furlańskim jest stosunkowo skąpa. Najbardziej znanym jej przedstawicielem jest Pier Paolo Pasolini, którego matka była Friulką, i który w tym języku tworzył swoje wczesne utwory poetyckie. Niektóre ze swoich powieści napisał w języku friulskim włoski pisarz współczesny . Na używanie języka furlańskiego decyduje się część wykonawców muzyki popularnej. Co roku ukazuje się kilkanaście albumów muzycznych z tekstami w tym języku, reprezentujących takie gatunki jak rock, blues, folk, hip-hop czy muzyka eksperymentalna. Szlak przecierał hardcore punkowy zespół Inzirli, działający w pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych. Do znanych zespołów śpiewających w języku furlańskim należą i .Фpiyлbcbka MoBaFriuliera (furlan edo marilenghe friulieraz eta friulano italieraz) erretorromanieraren dialekto nagusietako bat da, erromantxearekin eta ladinoarekin batera. Friuli-Venezia Giulia eskualdean (Italiako ipar-ekialdean) hitz egiten dute 600.000 bat lagunek.La friula lingvo aŭ furlana lingvo estas parolata en Italio (Friulo) de <0,8 milionoj da parolantoj. Ĝia ISO-kodo estas fur. Ekzistas Vikipedio en la friula lingvo. Ĝi kune kun la ladina kaj la romanĉa lingvoj apartenas al la retolatina lingvaroФpиýлbckий язы́k (Takжe BocToчHый peTopoMaHckий, фypлaHckий; caMoHaзBaHия: (иHф.), lenghe furlane) — языk фpиyлoB, oдиH из poMaHckиx языkoB. PacпpocTpaHëH Ha TeppиTopии ceBepo-BocToчHoй ИTaлии B иcTopичeckoM perиoHe Фpиyли — Ha бoлbшeй чacTи coBpeMeHHoй oблacTи Фpиyли — BeHeция-Джyлия и B BocToчHыx paйoHax oблacTи BeHeTo. OTчacTи фpиyлbckий coxpaHяeTcя B cTpaHax ЛaTиHckoй AMepиkи, paHee oH был Takжe pacпpocTpaHëH B pядe perиoHoB PyMыHии, Ho k HacToящeMy BpeMeHи TaM пpakTичeckи иcчeз.B ИTaлии oфициaлbHo пpизHaH . Чиcлo HocиTeлeй cocTaBляeT okoлo 300 Tыcяч чeлoBek (2002).Фpиyлbckий языkBahasa Friuli merupakan sebuah bahasa Italik, terutama di Friuli Venezia Giulia, Italia timur laut. Bahasa ini secara resmi menulis dengan huruf Latin. Mayoritas penuturnya merupakan dialek friuli. Jumlah penuturnya hampir mencapai 794.000 jiwa.
* Official Friulian orthography
* Lenghe.net – Online bilingual magazine (Friulian/Italian) Diarsipkan 2012-12-12 di Wayback Machine.
* Online magazine and resources
* The juridical defence of Friulian (in English) Diarsipkan 2006-02-28 di Wayback Machine.
* Ethnologue report for Friulian
* Friulian Journal of Science – an association to foster the use of Friulian in the scientific world
* Fogolâr Furlan of Windsor
* Societat Filologjiche Furlane
* Centri interdipartimentâl pe ricercje su la culture e la lenghe dal Friûl "Josef Marchet" Diarsipkan 2012-12-08 di
* Friulian version of Firefox browser
* Centri Friûl Lenghe 2000, with online tools
* Friulians in South America Diarsipkan 2006-01-15 di Wayback Machine.
* Furlan English Dictionary from Webster's Online Dictionary Diarsipkan 2012-02-23 di Wayback Machine. – the Rosetta Edition
* C-evo Furlan – a computer game in Friulian
* Serling – friulian language linguistic servicesLe frioulan (furlan en frioulan et friulano en italien) est la langue la plus répandue du groupe rhéto-roman des langues romanes.Elle est parlée dans la région autonome italienne du Frioul-Vénétie Julienne (régions d'Udine, de Pordenone et de Gorizia) et en Vénétie (Portogruaro, Agordino). Elle y est utilisée dans la signalisation routière bilingue (frioulan/italien). C'est la deuxième langue minoritaire en Italie. Elle est également parlée dans d'autres régions italiennes et dans le monde, par les émigrés des XIXe et XXe siècles et leurs descendants (Slovénie, Croatie, Roumanie, Suisse, France, Luxembourg, Belgique, Allemagne, Royaume-Uni, Australie, Nouvelle-Zélande, Canada, États-Unis, Venezuela, Brésil, Uruguay, Argentine).Język friulskiBahasa Friuli merupakan sebuah bahasa Italik, terutama di Friuli Venezia Giulia, Italia timur laut. Bahasa ini secara resmi menulis dengan huruf Latin. Mayoritas penuturnya merupakan dialek friuli. Jumlah penuturnya hampir mencapai 794.000 jiwa.フリウリ語(フリウリご,Furlan)はイタリア北東部のスロベニア,オーストリアと国境を接するフリウーリ地方で話されている言語.言語学的にはインド・ヨーロッパ語族ロマンス語派レト・ロマンス語群に属する. 約80万人の話者(そのほとんどはイタリア語も使用)がおり,レト・ロマンス語群で最大を誇るが,スイスにおけるロマンシュ語のような公用語の地位は,どの国においても獲得していない. ラディン語と起源を同じくすることから東ラディン語とも呼ばれるが,ここ数世紀はドイツ語やイタリア語,スロベニア語など近縁諸語の影響を受け,ラディン語とは別種の言語となりつつある.499511028436961弗留利语El furlà (a voltes conegut com a friülès, friülés o friülà, forma basada en la denominació italiana), en furlà furlan i lenghe furlane, és una llengua romànica que pertany a la branca lingüística retoromànica (vegeu qüestió ladina), i que es parla al Friül (Friûl, nord-est de l'estat italià, a la regió autònoma del Friül-Venècia Júlia). També és impròpiament anomenada ladí oriental, ja que té les mateixes arrels del ladí, encara que al llarg dels segles s'ha desenvolupat en diferents camins sota la influència de les llengües veïnes (alemany, vènet, eslovè) i, més recentment, de la llengua estatal, l'italià.2015A língua friulana é um idioma da família linguística reto-românica falado na região do Friul-Veneza Júlia, na Itália.Friulian ( free-OO-lee-ən) or Friulan (natively furlan or marilenghe; Italian: friulano; German: Furlanisch; Slovene: furlanščina) is a Romance language belonging to the Rhaeto-Romance family, spoken in the Friuli region of northeastern Italy. Friulian has around 600,000 speakers, the vast majority of whom also speak Italian.Het Friulisch, Friuliaans of Friulaans (Friulisch: Furlan) is een Reto-Romaanse taal of variëteit, gesproken in Friuli. Dit gebied ligt in het uiterste noordoosten van Italië, maar omvat ook delen van Istrië en Dalmatië in Kroatië, afhankelijk van hoe ruim de definitie van Friulisch wordt geïnterpreteerd. De invloed van het Duits op deze taal is veel minder dan die op de talen die in Zwitserland worden gesproken. De taal wordt levend gehouden door zo'n 794.000 mensen. Door de mensen van de streek, door een actief filologisch genootschap en door de Friulanen die emigreerden over de hele wereld, met zwaartepunt in de Verenigde Staten, Argentinië en Venezuela. In Italië wordt Friulisch gedoceerd op de scholen van de provincies Udine, Pordenone en Gorizia. In het Friulisch bestaat veel literatuur, met name streekromans en streekgedichten. De bekende filmregisseur en dichter Paolo Pasolini schreef (ook) in het Friulisch. Het bijzondere is dat nog altijd veel literair hoogstaande teksten worden geschreven in het Friulisch.317455프리울리어Língua friulanaフリウリ語(フリウリご,Furlan)はイタリア北東部のスロベニア,オーストリアと国境を接するフリウーリ地方で話されている言語.言語学的にはインド・ヨーロッパ語族ロマンス語派レト・ロマンス語群に属する. 約80万人の話者(そのほとんどはイタリア語も使用)がおり,レト・ロマンス語群で最大を誇るが,スイスにおけるロマンシュ語のような公用語の地位は,どの国においても獲得していない. ラディン語と起源を同じくすることから東ラディン語とも呼ばれるが,ここ数世紀はドイツ語やイタリア語,スロベニア語など近縁諸語の影響を受け,ラディン語とは別種の言語となりつつある.弗留利语(:Furlan;義大利語:friulano)是一种罗曼语族语言,属于列托-罗曼斯语语支,在意大利的弗留利-威尼斯朱利亚流通.弗留利语有约60万使用者,大部分使用者同時能讲意大利语.尽管弗留利语受到邻近语言如德语,意大利语,威尼斯语和斯洛文尼亚语的影响.而基于同源关系,弗留利语有时又称东拉迪恩语.弗留利语已知在11世纪经已出现,而诗,文学作品可追溯至1300年.اللغة الفريولية (أيضاً اللادينية الشرقية) هي لغة رومنسية تنتمي إلى العائلة الريتية ويتحدث بها في منطقة فريولي في شمال شرق إيطاليا. يتحدث بالفريولية نحو 800,000 شخص وتتكلم الغالبية العظمى منهم الإيطالية. يطلق عليها أحياناً اسم اللادينية الشرقية لأنها تشترك معها في نفس الجذور. تطورت اللغة عبر القرون واختلفت عنها تحت تأثير اللغات المحيطة بها بما في ذلك الألمانية و الإيطالية و البندقية و السلوفينية. تعود الوثائق بالفريولية إلى القرن الحادي عشر، والشعر و الأدب يرجع تاريخهما إلى عام 1300. و بحلول القرن العشرين كان هناك اهتمام بإحياء هذه اللغة والذي يستمر حتى يومنا هذا.Il friulano (furlan , lenghe furlane; marilenghe, "lingua madre") è una lingua romanza, facente parte del gruppo retoromanzo e da alcuni studiosi definito con l'ormai desueto termine "ladino". Si è sviluppata a partire dal latino rustico aquileiese, mescolato a elementi celtici, a cui si sono poi aggiunti numerosi elementi slavi e germanici, in quanto i vari popoli di stirpe germanica (longobardi, goti, franchi, tedeschi) hanno dominato il Friuli per oltre 900 anni.furFriuliera (furlan edo marilenghe friulieraz eta friulano italieraz) erretorromanieraren dialekto nagusietako bat da, erromantxearekin eta ladinoarekin batera. Friuli-Venezia Giulia eskualdean (Italiako ipar-ekialdean) hitz egiten dute 600.000 bat lagunek.Lingua friulanaFriula lingvoFriuliska, även furlanska, (friuliska: (info); italienska: friulano) är ett romanskt språk inom den rätoromanska undergruppen som talas av omkring 300 000 (år 2002) i Friuli (i den administrativa regionen Friuli-Venezia Giulia) i nordöstra Italien och i angränsande områden i Österrike och Slovenien. De flesta talarna är tvåspråkiga och talar förutom friuliska även italienska.FriulianDas Furlanische, auch Friaulisch oder Friulanisch genannt (furlanisch furlan, italienisch friulano), ist eine romanische Sprache. Furlanisch wird im italienischen Friaul von etwa 600.000 Menschen gesprochen und ist dort als regionale Amts- und Schulsprache anerkannt. Es wird als Literatursprache genutzt. Nach einigen Forschern bildet das Furlanische mit dem (Dolomiten-)Ladinischen und dem Bündnerromanischen die Gruppe der rätoromanischen Sprachen. Diese Theorie ist jedoch bis heute sehr umstritten (siehe Questione Ladina). Fast alle Sprecher des Furlanischen beherrschen auch die italienische Sprache. Auch die in der Gegend von Görz lebenden Slowenen und die Angehörigen der kleinen deutschsprachigen Minderheit im Friaul nutzen mehrheitlich Furlanisch als Zweit- oder Drittsprache neben Slowenisch oder Deutsch und Italienisch.friu1240FriulianFurlanština弗留利语(:Furlan;義大利語:friulano)是一种罗曼语族语言,属于列托-罗曼斯语语支,在意大利的弗留利-威尼斯朱利亚流通.弗留利语有约60万使用者,大部分使用者同時能讲意大利语.尽管弗留利语受到邻近语言如德语,意大利语,威尼斯语和斯洛文尼亚语的影响.而基于同源关系,弗留利语有时又称东拉迪恩语.弗留利语已知在11世纪经已出现,而诗,文学作品可追溯至1300年.Friuliskaاللغة الفريوليةFriulian languageFurlanština, též friulština (furlansky furlan nebo marilenghe doslova "mateřština", italsky friulano, anglicky Friulian), je románský jazyk, jímž se mluví v částech italské oblasti Friuli-Venezia Giulia (přibližně v okruhu 30 až 60 km. okolo města Udine). Svou archaičností je těsně spjata s jazyky ladinštinou (na Dolomitech) a romančinou (Švýcarsko). Tyto jazyky však spíše nelze považovat za dialekty téhož jazyka, rétorománštiny.Indo-European
fur_Latn eng_Latn fur_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn fur_Latn fur_Latn fur_Latn lmo_Latn fur_Latn vec_Latn kor_Hang lmo_Latn fur_Latn