ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດ ຄັ້ງທີ I ຂອງພັກ
(ຄັດຈາກປື້ມປະຫວັດສາດພັກ ປປ ລາວ ຂອງສະຖາບັນວິທະຍາສາດ-ສັງຄົມ )
(ເນື່ອງໃນໂອກາດວັນສ້າງຕັ້ງ ພັກ ປປ ລາວ ຄົບຮ ອບ 59 ປີ)
ໃນສະພາບແວດລ້ອມດັ່ງກ່າວນັ້ນ ຕໍ່ໜ້າຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການໃໝ່ຂອງການປະຕິວັດ ແລະ ໂດຍປະຕິບັດ ຕາມມະ ຕິກອງປະຊຸມໃຫຍ່ ຄັ້ງທີ II ຂອງພັກກອມມູນິດອິນດູຈີນ ບັນດານັກກອມມູນິດລາວ ພາຍຫຼັງທີ່ໄດ້ກະກຽມມາ ໄດ້ໄລຍະໜຶ່ງກໍ ໄດ້ເປີດກອງປະຊຸມຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດສ້າງຕັ້ງພັກປະຕິວັດຂອງຕົນຂຶ້ນ.
ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນ ທົ່ວປະເທດ ຄັ້ງທີ I ຂອງພັກ ໄດ້ດຳເນີນແຕ່ວັນທີ 22 ມີນາ ເຖິງວັນທີ 6 ເມສາປີ 1955 ຢູ່ທີ່ແຂວງຫົວພັນ. ເຂົ້າຮ່ວມກອງປະຊຸມຄັ້ງປະຫວັດສາດນີ້ ມີຜູ້ແທນສົມບູນ 20 ສະຫາຍ ຕາງໜ້າໃຫ້ສະມາຊິກພັກເກືອບ 400 ສະຫາຍ ໃນທົ່ວປະເທດ. ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ໄດ້ຜ່ານ ບົດລາຍງານສ້າງຕັ້ງພັກ, ເປັນ ເອກະສັນໃສ່ຊື່ພັກວ່າ: “ພັກ ປະຊາຊົນລາວ”; ຜ່ານບັນດາ ນະໂຍບາຍພື້ນຖານ, ໂຄງ ການດຳເນີນງານສະເພາະໜ້າ ແລະ ກົດລະບຽບຂອງພັກ ຊຶ່ງ ສະເໜີໂດຍ ສະຫາຍ ໄກສອນ ພົມວິຫານ.
ບົດລາຍງານສ້າງຕັ້ງພັກໄດ້ຊີ້ແຈງວ່າ: ພັກປະຊາຊົນ ລາວເປັນພັກທີ່ກຳເນີດຂຶ້ນໃນປະເທດກະສິກຳຫຼ້າຫຼັງ, ປະຊາ ຊົນສ່ວນ ຫຼວງຫຼາຍເປັນຊາວໄຮ່ນາ, ແຕ່ກໍເປັນພັກທີ່ເດີນ ຕາມລັດທິມາກ-ເລນິນ ເປັນ ພັກສືບທອດພາລະກິດຂອງ ພັກກອມມູນິດອິນດູຈີນ, ເປັນ ພັກທີ່ເປັນຕົວແທນທີ່ແທ້ຈິງ ຂອງຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ ແລະ ປະຊາຊົນ ຜູ້ອອກແຮງງານ; ເດັດດ່ຽວປົກປັກຮັກສາສິດ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດອັນຊອບທຳຂອງ ປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າ ແລະ ຊັ້ນ ຄົນຕ່າງໆ ໃນທົ່ວປະເທດ. ພັກ ຖືເອົາການຮັບໃຊ້ປະເທດຊາດ ຮັບໃຊ້ປະຊາຊົນເປັນທິດນຳ ໃນການເຄື່ອນໄຫວຂອງຕົນ.
ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ໄດ້ຮັບຮອງເອົາກົດລະບຽບສະບັບ ທຳອິດຂອງພັກ ຊຶ່ງປະກອບດ້ວຍ 6 ໝວດ, 9 ມາດຕາ. ເນື້ອໃນຂອງ ກົດລະບຽບໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງວັດຖຸປະສົງ ແລະ ເຈດຈຳນົງຂອງພັກປະຊາຊົນລາວ: ພັກປະຊາຊົນລາວແມ່ນພັກ ຂອງຊົນຊັ້ນ ກຳມະກອນ ແລະ ຊາວຜູ້ອອກ ແຮງງານລາວບັນດາເຜົ່າ, ສາມັກຄີປວງຊົນທັງຊາດ, ເຮັດສຳເລັດພາລະກິດປົດປ່ອຍ ຊາດ, ເຮັດໃຫ້ລາວມີສັນຕິພາບ, ເອກະລາດ, ປະຊາທິປະໄຕ ແລະ ເອກະພາບ; ພັກຖືເອົາລັດທິມາກ-ເລນິນບວກກັບພຶດ ຕິກຳຂອງການ ປະຕິວັດລາວເປັນພື້ນຖານແນວຄິດ ແລະ ເຂັມຊີ້ທິດໃຫ້ທຸກການເຄື່ອນໄຫວຂອງຕົນ; ພັກຈັດຕັ້ງຕາມ ຫຼັກການລວມສູນ ປະຊາທິປະໄຕ; ພັກຍາມໃດກໍເພີ່ມທະວີ ເປັນເອກະພາບທາງດ້ານເຈດ ຈຳນົງກັບການເຄື່ອນໄຫວ, ຖື ເອົາການຕຳນິຕົນເອງ ແລະ ຕຳນິໝູ່ຄູ່ເປັນກົດເກນຂະຫຍາຍຕົວຂອງພັກ; ພັກຍາມໃດກໍມີການພົວພັນສະໜິດແໜ້ນກັບມະຫາຊົນ, ຖືເອົາວຽກງານຮັບ ໃຊ້ຊາດ ຮັບໃຊ້ປະຊາຊົນເປັນ ທິດນຳໃນການເຄື່ອນໄຫວຂອງ ຕົນ.
ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ໄດ້ເລືອກຕັ້ງເອົາຄະນະຊີ້ນຳສູນກາງພັກລວມມີ 5 ສະຫາຍດັ່ງນີ້: ສະຫາຍ ໄກສອນ ພົມວິຫານ; ສະຫາຍ ໜູຮັກ ພູມສະຫວັນ; ສະຫາຍ ບຸນ ພົມມະຫາໄຊ; ສະຫາຍ ສີສະຫວາດ ແກ້ວບຸນພັນ ແລະ ສະຫາຍ ຄຳແສງ. ສະຫາຍ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ໄດ້ຮັບເລືອກ ຕັ້ງເປັນເລຂາທິການຄະນະຊີ້ ນຳສູນກາງທັງເປັນເລຂາຄະ ນະພັກການທະຫານ ສູນກາງ ແລະ ທັງເປັນຜູ້ບັນຊາການທະ ຫານສູງສຸດຂອງບັນດາກຳລັງ ປະກອບອາວຸດປະຕິວັດລາວ.
ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ໄດ້ມອບສິດໃຫ້ຄະນະຊີ້ນຳສູນກາງ ເມື່ອມີຄວາມຈຳເປັນໃຫ້ຄັດເລືອກ ເອົາກຳມະການເພີ່ມເຕີມເຂົ້າ ໃນຄະນະ ຊີ້ນຳໄດ້. ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ສ້າງຕັ້ງ ພັກເປັນເຫດການ ການເມືອງ ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນປະຫວັດສາດ ຂອງຊາດລາວ, ມັນບົ່ງບອກວ່າ ແຕ່ນີ້ຕໍ່ໄປແມ່ນພັກປະຕິວັດລາວຂອງລາວເອງເປັນຜູ້ຮັບ ເອົາພາລະກຳປະຫວັດສາດ ອັນສັກກາລະບູຊານຳພາການ ປະຕິວັດລາວ.
ການກຳເນີດຂອງພັກປະຊາຊົນລາວ ເປັນການສົມທົບ ລະຫວ່າງຂະບວນການຕໍ່ສູ້ຮັກ ຊາດຂອງປະຊາຊົນລາວບັນ ດາເຜົ່າ ກັບຂະບວນການຕໍ່ສູ້ ຂອງກຳມະກອນ ແລະ ລັດທິ ມາກ-ເລນິນ ທີ່ ສະຫາຍ ໂຮ່ຈິ ມິນ ນຳເຂົ້າມາເຜີຍແຜ່ໃນອິນ ດູຈີນ. ເປັນການສືບທອດພາ ລະກິດອັນມີກຽດສະຫງ່າຂອງ ພັກກອມມູນິດອິນດູຈີນ, ຮັບ ເອົາພາລະກຳປະຫວັດສາດ ອັນແສນຫຍຸ້ງຍາກ ແຕ່ສະຫງ່າ ລາສີແຫ່ງການນຳພາການຕໍ່ສູ້ ຂອງປະຊາຊົນລາວ. ເປັນຂີດ ໝາຍແຫ່ງການຂະຫຍາຍຕົວ ໃໝ່ ແລະ ເປັນບາດລ້ຽວທີ່ສຳ ຄັນຍິ່ງໃນປະຫວັດສາດຂອງ ການປະຕິວັດລາວ.
- ອີງຕາມການມອບສິດຈາກ ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ສ້າງຕັ້ງພັກ, ສະນັ້ນ ແຕ່ປີ 1955-1963 ຄະນະຊີ້ນຳສູນກາງພັກໄດ້ຄັດ ເລືອກກຳມະການສູນກາງເຂົ້າ ຕື່ມດັ່ງນີ້:
- ວັນທີ 14/5/1955 ມີ ສະ ຫາຍ ສຸພານຸວົງ, ສະຫາຍ ພູມີ ວົງວິຈິດ, ສະຫາຍ ພູນ ສີປະ ເສີດ.
- ປີ 1956 ມີ ສະຫາຍ ຄຳ ສຸກ ໄຊຍະແສງ, ສະຫາຍ ທິດ ມ່ວນ ສາວຈັນທະລາ, ສະ ຫາຍ ສີສົມພອນ ລໍວັນໄຊ, ສະ ຫາຍ ຄຳໄຕ ສີພັນດອນ, ສະ ຫາຍ ຊົມຊື່ນ.
- ປີ 1961 ມີ ສະຫາຍ ສະ ໜັ່ນ ສຸດທິຈັກ.
- ປີ 1963 ມີ ສະຫາຍ ສາລີ ວົງຄຳຊາວ.