ພາບປະກອບ (ແຫຼ່ງ: ວາລະສານການຈັດຕັ້ງລັດ)
ວກ. - ການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ ເປັນແຜນນະໂຍບາຍໃຫຍ່ໜຶ່ງ, ເປັນແນວຄິດຍຸດທະສາດເພື່ອພັດທະນາການສຶກສາຫວຽດນາມ, ຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການພັດທະນາຂອງປະເທດ ໃນສະພາບການໂລກາພິວັດແລະເຊື່ອມໂຍງສາກົນ, ກໍ່ຄືເສີມຂະຫຍາຍມູນເຊື້ອຢາກຮຽນຮູ້ຂອງປະຊາຊົນ. ໃນຂະບວນວິວັດການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ, ຫວຽດນາມໄດ້ບັນລຸຜົນສຳເລັດທີ່ດີຫຼາຍຢ່າງ, ແຕ່ກໍ່ຍັງມີຂໍ້ຈຳກັດຕ່າງໆທີ່ຕ້ອງຜ່ານຜ່າ ແລະ ຫຼາຍບັນຫາວາງອອກມາທີ່ຕ້ອງແກ້ໄຂ ແນໃສ່ຍົກສູງຄຸນນະພາບຂອງການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ, ປະກອບສ່ວນສ້າງພື້ນຖານການສຶກສາຫວຽດນາມທີ່ທັນສະໄໝ ຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການພັດທະນາຂອງປະເທດ ໃນສະໄໝແຫ່ງການຍູ້ແຮງການຫັນເປັນອຸສາຫະກຳ ທັນສະໄໝ ຕໍ່ໜ້າສະພາບການໂລກາພິວັດ.
ໃນເວລາປະຕິບັດການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ, ພື້ນຖານການສືກສາຂອງຫວຽດນາມໄດ້ມີບາດກ້າວຂະຫຍາຍຕົວໃໝ່. ການຕອບສະໜອງແລະເຂົ້າຮ່ວມຢ່າງຕັ້ງໜ້າຂອງປະຊາຊົນ ໄດ້ປະກອບສ່ວນຊຸກຍູ້ການປະຕິບັດບັນດາເປົ້າໝາຍພັດທະນາມະນຸດ. ເຄືອຂ່າຍການສຶກສາຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງໄວ, ຄຸນນະພາບ ປະສິດທິພາບການສຶກສາອົບຮົມ ໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ ຢູ່ໃນທຸກລະດັບການສຶກສາ, ສ້າງຕັ້ງຕົວແບບຊຸມຊົນຮ່ຳຮຽນໄດ້ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ. ແຕ່, ການສຶກສາແລະຝຶກອົບຮົມຢູ່ປະເທດເຮົາຍັງອ່ອນແອ, ບໍ່ໄດ້ຕາມຄວາມຕ້ອງການ ທາງດ້ານຂະໜາດ ໂຄງປະກອບ ຄຸນນະພາບ ແລະ ດ້ານປະສິດທິຜົນ, ຍັງບໍ່ຕອບສະໜອງໄດ້ ຕາມຄວາມຕ້ອງການຂອງສັງຄົມ ໃນສະໄໝແຫ່ງການເຊື່ອມໂຍງສາກົນ, ປະຕິບັດການຫັນປະເທດຊາດເປັນອຸສາຫະກຳ ທັນສະໄໝ. ການປະຕິບັດແຜນນະໂຍບາຍການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ ຍັງມີຂໍ້ຈຳກັດຫຼາຍຢ່າງ. ໃນພາກຕົວຈິງ ການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມຢູ່ຫຼາຍແຫ່ງ ບໍ່ເສີມຂະຫຍາຍໄດ້ທ່າແຮງທີ່ມີຢູ່ຂອງມັນ, ເປັນຜົນສະທ້ອນຢ່າງແຮງເຖິງການຂະຫຍາຍຕົວຂອງການສຶກສາ ແລະ ສ້າງຄວາມແຕກໂຕນກັນທາງດ້ານການຊົມໃຊ້ການສຶກສາທີ່ນັບມື້ນັບເພີ່ມຂຶ້ນ. ດ້ານອື່ນ, ຈົນເຖິງດຽວນີ້ ຄວາມຮັບຮູ້ກ່ຽວກັບການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ ກໍ່ຍັງບໍ່ທັນຈະແຈ້ງ ລະອຽດ, ບາງເທື່ອຍັງມີຄວາມຫຼົງປົນເປກັບຄວາມສຳນຶກອື່ນ, ເຊັ່ນ ການຫັນການສຶກສາເປັນແບບການຄ້າ ຫຼື ຫັນການສຶກສາເປັນຕະຫຼາດ... ສິ່ງດັ່ງກ່າວນັ້ນໄດ້ວາງບັນຫາໃໝ່ອອກມາທີ່ຕ້ອງໄດ້ແກ້ໄຂ ເພື່ອແນໃສ່ຍົກສູງຄຸນນະພານການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມຢູ່ຫວຽດນາມໃນເວລາທີ່ຈະມາເຖິງ.
ບາງບັນຫາທີ່ວາງອອກ ໃນການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ ຢູ່ຫວຽດນາມໃນປະຈຸບັນ
ທີໜຶ່ງ, ແກ້ໄຂສາຍພົວພັນລະຫວ່າງການເພີ່ມຂະໜາດ ແລະການຮັບປະກັນຄຸນນະພາບ ຂອງການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມ.
ພາຍຫຼັງ 20 ປີແຫ່ງການປະຕິບັດ, ການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ ໄດ້ຮັບການຜັນຂະຫຍາຍຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ ແລະ ໄດ້ບັນລຸບັນດາຜົນສຳເລັດທີ່ແນ່ນອນ. ລະບົບການສຶກສາແຫ່ງຊາດນັບມື້ນັບຂະຫຍາຍຕົວ ແລະ ຫຼາກຫຼາຍປະເພດ ຈາກລະບົບການສຶກສາຂອງລັດ ເຖິງລະບົບສະຖາບັນການສຶກສານອກພາກລັດ. ຄິດໄລ່ຮອດທ້າຍປີການສຶກສາ 2014-2015 ຈຳນວນສະຖາບັນການສຶກສາທັງໝົດຂອງຂະແໜງການແມ່ນ 43.871 ແຫ່ງ, ໃນນັ້ນ ໂຮງຮຽນຂອງລັດມີ 41.248 ແຫ່ງ (ກວມ 94%), ໂຮງຮຽນນອກພາກລັດມີ 2.626 ແຫ່ງ (ກວມ 6%); ຈຳນວນນັກຮຽນ ນັກສຶກສາໃນທົ່ວປະເທດແມ່ນ 20.889.029 ຄົນ, ໃນນັ້ນ ຈຳນວນນັກຮຽນ ນັກສຶກສາໃນບັນດາໂຮງຮຽນນອກພາກລັດແມ່ນ 1.323.797 ຄົນ (ກວມ 6,4%). ຢູ່ບັນດາເຂດພູດອຍຫ່າງໄກສອກຫຼີກ, ເຂດຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍ, ເຂດທີ່ພົບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ,... ຍ້ອນໄດ້ຮັບຄວາມເອົາໃຈໃສ່ຊ່ວຍເຫຼືອຂອງອຳນາດການປົກຄອງ, ຂອງອົງການຈັດຕັ້ງສັງຄົມ ວິສາຫະກິດ ແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນ ດັ່ງນັ້ນ ຈຳນວນຜູ້ໄປຮຽນນັບມື້ນັບເພີ່ມຂຶ້ນ.
ການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ ພຽງແຕ່ຂະຫຍາຍຕົວຕາມລວງກວ້າງ, ເພີ່ມຂະໜາດ, ເພີ່ມຈຳນວນສະຖານການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມ ເປັນຕົ້ນຕໍ, ສ່ວນຄຸນນະພາບຂອງການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມ ແມ່ນບໍ່ບັນລຸໄດ້ຕາມຄວາມຄາດຫວັງ, ບໍ່ສອດຄ່ອງກັບຄວາມຕ້ອງການເຊື່ອມໂຍງສາກົນ, ບໍ່ຄົບຊຸດທາງດ້ານໂຮງຮຽນອະນຸບານແລະມະຫາວິທະຍາໄລ, ມີຄວາມຜິດດຽງລະຫວ່າງບັນດາຊັ້ນຮຽນ ກໍ່ຄືລະຫວ່າງບັນດາໂຮງຮຽນດ້ວຍກັນ. ການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມຍັງບໍ່ໄດ້ຕາມຄວາມຕ້ອງການ ດັ່ງນັ້ນຄຸນນະພາບຂອງການສຶກສາຈຶ່ງບໍ່ສູງ, ພິເສດແມ່ນຄຸນນະພາບຂອງການສຶກສາມະຫາວິທະຍາໄລ. ສະຖາບັນການສຶກສາຈຳນວນໜຶ່ງ ນັບທັງຂອງລັດແລະນອກພາກລັດ ໄດ້ແລ່ນຫາແຕ່ຜົນປະໂຫຍດສະເພາະໜ້າ, ລະເມີດຂໍ້ກຳນົດກ່ຽວກັບການຮັບປະກັນຄຸນນະພາບການສຶກສາ, ເຊັ່ນ ການຮັບນັກຮຽນເຂົ້າຮຽນເກີນຄວາມສາມາດຂອງສະຖາບັນການສຶກສາ; ບໍ່ມີສະຖາທີ່ດຳເນີນການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມແຕ່ກໍ່ໄດ້ຮັບໃບອະນຸຍາດເປີດໂຮງຮຽນ; ຖັນແຖວຄູອາຈານຂອງໂຮງຮຽນບໍ່ໄດ້ຕາມມາດຕະຖານ ແຕ່ກໍ່ໄດ້ເປີດສາຂາວິຊາ, ອາຊີບໃໝ່. ສະຖາບັນການສຶກສາບາງແຫ່ງມີທ່າອຽງແລ່ນຕາມຜົນກຳໄລ, ບໍ່ເອົາໃຈໃສ່ໃຫ້ບໍລິການດ້ານການສຶກສາທີ່ມີຄຸນນະພາບແກ່ຜູ້ຮຽນ ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງມີສະພາບການ ເຖິງວ່າພື້ນຖານວັດຖຸຂາດເຂີນ, ຈຳນວນຄູອາຈານບໍ່ພໍແລະຂາດຄວາມສາມາດ ແຕ່ຍັງໄດ້ຮັບເອົາຜູ້ຮຽນເຂົ້າຫຼາຍກວ່າຈຳນວນທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ. ຊ້ຳບໍ່ໜຳ, ບາງອົງການທີ່ບໍ່ມີໜ້າທີ່ໃນການຝຶກອົບຮົມ, ບໍ່ໄດ້ຮັບໃບອະນຸຍາດຮ່ວມມືຝຶກອົບຮົມ ຂອງກະຊວງການສຶກສາແລະຝຶກອົບຮົມ, ແຕ່ຍັງໄດ້ປະຕິບັດການຮ່ວມມືດ້ານການຝຶກອົບຮົມກັບຕ່າງປະເທດ. ບາງໂຮງຮຽນທີ່ບໍ່ມີເງື່ອນໄຂພຽງພໍ, ຖັນແຖວຄູອາຈານບໍ່ໄດ້ຕາມມາດຕະຖານ ແຕ່ຍັງໄດ້ເປີດສາຂາວິຊາໃໝ່... ເພາະສະນັ້ນ, ຜົນຂອງການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມຢູ່ປະເທດເຮົາຈຶ່ງບໍ່ສູງ, ບໍ່ເສີມຂະຫຍາຍໄດ້ຢ່າງສຸດຂີດ ຄວາມສາມາດບົ່ມຊ້ອນຂອງຊາດທີ່ຢາກຮຽນຮູ້ ເພື່ອກໍ່ສ້າງພື້ນຖານການສືກສາທີ່ຈະເລີນພັດທະນາ.
ທີສອງ, ແກ້ໄຂສາຍພົວພັນລະຫວ່າງ ປ່ຽນແປງໃໝ່ໂຄງການຫຼັກສູດ, ເນື້ອໃນ, ວິທີການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມ ແລະ ແຫຼ່ງພະລັງທີ່ປະຕິບັດການປ່ຽນແປງໃໝ່ນັ້ນ.
ບົດບາດໃໝ່ຂອງການສຶກສາໃນຍຸກປັນຍາ ເປັນແຫຼ່ງຂອງການປະຕິຮູບການສຶກສາ, ມັນຮຽກຮ້ອງໃຫ້ທົ່ວທັງໂລກ “ກ້າວເຂົ້າ” ທ່າອຽງຕ່າງໆ, ເຊັ່ນ ປ່ຽນແປງໃໝ່ເນື້ອໃນ, ວິທີການສຶກສາ; ຫັນການສຶກສາເປັນທັນສະໄໝ; ການຮ່ຳຮຽນອອນໄລ, ການສອນແລະຮຽນອອນໄລ; ກໍ່ສ້າງສັງຄົມຮຽນຮູ້... ຢູ່ຫວຽດນາມ, ການປ່ຽນແປງໃໝ່ໂຄງການຫຼັກສູດ, ເນື້ອໃນແລະວິທີການສຶກສາ ພວມເປັນຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການໜຶ່ງ ທີ່ຮີບດ່ວນທີ່ສຸດ. ກອງປະຊຸມໃຫຍຄັ້ງທີ XII ຂອງພັກໄດ້ຢັ້ງຢືນ: “ລະບົບການສຶກສາແລະຝຶກອົບຮົມຂາດການເຊື່ອມຕໍ່ກັນ ລະຫວ່າງບັນດາລະດັບກາສຶກສາ ແລະ ບັນດາແບບວິທີການສຶກສາ; ຍັງໜັກທາງດ້ານທິດສະດີ, ເບົາທາງດ້ານປະຕິບັດ. ການສຶກສາອົບຮົມບໍ່ໄດ້ເຊື່ອມຕໍ່ກັບການຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດ, ການຜະລິດທຸລະກິດ ແລະ ຄວາມຕ້ອງການຂອງຕະຫຼາດແຮງງານ; ບໍ່ເອົາໃຈໃສ່ຢ່າງເໝາະສົມເຖິງການສຶກສາຄຸນສົມບັດ, ແບບແຜນດຳລົງຊີວິດ ແລະ ທັກສະການເຮັດວຽກ. ວິທີການສຶກສາ, ການສອບເສັງ, ການກວດກາ ແລະ ປະເມີນຜົນຍັງຫຼ້າຫຼັງ, ບໍ່ມີເນື້ອແທ້”(1).
ການປ່ຽນແປງໃໝ່ໂຄງການຫຼັກສູດ, ເນື້ອໃນກາສຶກສາຕ້ອງເລີ່ມຈາກຈຸດໝາຍການສຶກສາ, ຕິດກັບຄວາມຕ້ອງການຂອງປະເທດ ແລະທ່າອຽງການພັດທະນາຂອງໂລກ, ວາງບັນດາຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການທີ່ຕ່າງກັນສຳລັບແຕ່ລະຊັ້ນຮຽນ, ແຕ່ລະຮູບແບບການສຶກສາ. ອາດຈະຢືນຢັນວ່າ, ເນື້ອໃນ ໂຄງການຂອງພື້ນຖານການສຶກສາເກົ່າ - ຮຽນຮູ້ຄັ້ງດຽວເຮັດວຽກຕະຫຼອດຊີວິດ ມັນແຕກຕ່າງຢ່າງສິ້ນເຊີງກັບເນື້ອໃນ ໂຄງການຂອງພື້ນຖານການສຶກສາທີ່ “ຮ່ຳຮຽນລຽນຕິດ, ຮ່ຳຮຽນຕະຫຼອດຊີວິດ” ເພື່ອຄ່ອງຕົວກັບການພັດທະນາຢ່າງໄວຂອງວິທະຍາສາດ-ເຕັກໂນໂລຊີ, ຂອງການຫັນປ່ຽນອາຊີບ ແລະ ໂຄງປະກອບແຮງງານໃນພື້ນຖານເສດຖະກິດຕະຫຼາດ ແລະ ການເຊື່ອມໂຍງສາກົນ. ຕິດແໜ້ນກັບການປ່ຽນແປງໃໝ່ເນື້ອໃນ ໂຄງການຫຼັກສູນນັ້ນ ແມ່ນການປ່ຽນແປງໃໝ່ວິທີການສຶກສາ ຊຶ່ງຫັນປ່ຽນຈາກວິທີການສຶກສາ “ສິດສອນບັນຍາຍ - ຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້” ມາເປັນບັນດາວິທີການສຶກສາປະດິດສ້າງ; ຮັບເອົາແລະນຳໃຊ້ບັນດາວິທີການສິດສອນ-ຮ່ຳຮຽນທີ່ທັນສະໄໝຂອງໂລກ ຢ່າງປະດິດສ້າງ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນການນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີສື່ສານໃນການສິດສອນ; ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນແກ່ບັນດາວິທີການສຶກສາອອນໄລ, ຮຽນຮູ້ທາງໄກ, ໃຫ້ການສຶກສາແກ່ທຸກເປົ້າໝາຍ ເພື່ອກໍ່ສ້າງສັງຄົມຮຽນຮູ້.
ບັນຫາທີ່ວາງອອກມາຄື ການປ່ຽນແປງໃໝ່ເນື້ອໃນ, ໂຄງການຫຼັກສູດ ແລະ ວິທີການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມ ຕ້ອງການມີບັນດານັກສຶກສາທີ່ມີຈິດໃຈຜ່ອງໃສແລະມີລະດັບຄວາມສາມາດສູງ, ກໍ່ຄືມີແຫຼ່ງເງິນທຶນໃຫ້ແກ່ການສຶກສາຢ່າງພຽງພໍແລະນຳໃຊ້ມັນຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ. ວຽກງານນີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນວຽກງານ, ຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງຄູອາຈານ, ໂຮງຮຽນ, ຂະແໜງການສຶກສາເທົ່ານັ້ນ ຫາກຍັງຕ້ອງມີການເຂົ້າຮ່ວມຂອງບັນດາສຳນັກງານອົງການ, ຂະແໜງການ, ກົມກອງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ແລະ ໄດ້ຮັບການຊີ້ນຳຄົ້ນຄວ້າ, ກໍ່ສ້າງ ແລະ ຜັນຂະຫຍາຍຢ່າງຄົບຊຸດ, ວິທະຍາສາດ.
ທິສາມ, ແກ້ໄຂສາຍພົວພັນລະຫວ່າງ ການຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານຂອງລັດ ແລະ ການຕິດຕາມກວດກາຂອງປະຊາຄົມ ຕໍ່ການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມ.
ການຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານລັດຕໍ່ການສຶກສາ ເປັນຂອດກຸນແຈສຳຄັນ ແນໃສ່ຮັບປະກັນໄຊຊະນະຂອງທຸກການເຄື່ອນໄຫວສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມ. ຜ່ານການຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານລັດຕໍ່ການສຶກສາ, ການປະຕິບັດບັນດາແຜນນະໂຍບາຍ, ນະໂຍບາຍການສຶກສາແຫ່ງຊາດ, ການຍົກສູງປະສິດທິຜົນຂອງການລົງທຶນໃຫ້ແກ່ການສຶກສາ, ການປະຕິບັດເປົ້າໝາຍການສຶກສາ, ການຍົກສູງຄຸນນະພາບການສຶກສາ,... ຈຶ່ງໄດ້ຮັບການຜັນຂະຫຍາຍ, ປະຕິບັດຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ. ເພື່ອໃຫ້ການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມມີປະສິດທິຜົນ, ປະກອບສ່ວນພັດທະນາການສຶກສາຂອງຫວຽດນາມ, ຍິ່ງກວ່າເວລາໃດໝົດ ບົດບາດຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານການສຶກສາຂອງລັດ ຕ້ອງໄດ້ເພີ່ມທະວີ, ເສີມຂະຫຍາຍ ແລະ ສົມທົບກັບການຕິດຕາມກວດກາຂອງປະຊາຄົມ ໃນຂົງເຂດການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມ.
ໃນຊຸມປີປະຕິບັດການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມທີ່ຜ່ານມາ, ວຽກງານການຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານຂອງລັດ ກໍ່ຄືການຕິດຕາມກວດກາຂອງປະຊາຄົມ ຕໍ່ການສຶກສາ ໄດ້ມີການປ່ຽນແປງໃໝ່ຈຳນວນໜຶ່ງທີ່ສອດຄ່ອງກັບການພັດທະນາຂອງການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມ, ເຮັດໃຫ້ວຽກງານການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ ບັນລຸປະສິດທິຜົນເບື້ອງຕົ້ນທີ່ແນ່ນອນ ຊຶ່ງໄດ້ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການພັດທະນາພາລະກິດການສຶກສາຂອງຫວຽດນາມ. ແຕ່, ທຽບກັບຄວາມຕ້ອງການພັດທະນາຂອງເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ແລະ ຄວາມຕ້ອງການຮຽນຮູ້ຂອງປະຊາຊົນແລ້ວ ກໍ່ເຫັນວ່າ ການຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານຂອງລັດ ແລະ ການຕິດຕາມກວດກາຂອງປະຊາຄົມ ຍັງມີຂໍ້ຂາກຕົກບົກພ່ອງ, ບໍ່ໄດ້ຕາມຄວາມຕ້ອງການ.
ການຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານຂອງລັດບາງເທື່ອກົດຮັດ ບາງເທື່ອລະຫຼົມ; ກົນໄກ ນະໂຍບາຍຍັງບໍ່ລະອຽດ ຈະແຈ້ງ, ບໍ່ຄົບຊຸດ, ບໍ່ສອດຄ່ອງກັບກົນໄກຕະຫຼາດກຳນົດທິດສັງຄົມນິຍົມ. ບັນດາກຳລັງໃນສັງຄົມຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບການຈັດຕັ້ງແລະສົມທົບ ເພື່ອເຂົ້າຮ່ວມຂະບວນວິວັດການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ ຢ່າງເປັນເຈົ້າການ, ຕັ້ງໜ້າ. ການຄຸ້ມຄອງວຽກງານຫັນການສຶກສາອົບຮົມເປັນແບບສັງຄົມ ໄດ້ຮັບການປ່ຽນແປງໃໝ່ຢ່າງຊັກຊ້າ, ໂດຍພື້ນຖານແມ່ນຍັງຖືກຜົນສະທ້ອນຂອງກົນໄກແຜນການລວມສູນ ອາດຊາສິດ, ເກື້ອກູນ. ທັດສະນ ແຜນນະໂຍບາຍ ນະໂຍບາຍຈຳນວນໜຶ່ງ ກ່ຽວກັບການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ ບໍ່ໄປທັນກັບສະພາບການໃໝ່ຂອງປະເທດ ໃນເງື່ອນໄຂພັດທະນາເສດຖະກິດຕະຫຼາດກຳນັດທິດສັງຄົມນິຍົມ ແລະ ການເຊື່ອມໂຍງສາກົນ. ເພາະສະນັ້ນ, ກົນໄກ “ຂໍ - ໃຫ້” ໃນການອອກໃບອະນຸຍາດໃຫ້ສ້າງຕັ້ງສະຖາບັນການສຶກສານອກພາກລັດ ໄດ້ສ້າງເງື່ອນໄຂໃຫ້ແກ່ການສໍ້ກົງລັກໂລບເກີດຂຶ້ນ, ພະນັກງານບາງຄົນສວຍໃຊ້ສິດອຳນາດທີ່ໄດ້ມອບໝາຍເພື່ອຫາຜົນປະໂຫຍດສ່ວນຕົວ.
ກໍ່ຍ້ອນການປ່ອຍປະລະຫຼົມໃນການຄຸ້ມຄອງ ຈຶ່ງພາໃຫ້ເກີດປະກົດການສວຍໃຊ້ແຜນນະໂຍບາຍຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ ເພື່ອເກັບຄ່າທຳນຽມຄ່າຮຽນຫຼາຍເກີນຄວນ ຢູ່ບັນດາສະຖາບັນການສຶກສາ. ການກະທຳແບບນີ້ສ້າງຄວາມຮ້ອນເຄືອງໃນຫາງສຽງສັງຄົມ ຊຶ່ງມາເຖິງປະຈຸບັນກໍ່ບໍ່ໄດ້ແກ້ໄຂຢ່າງເຖິງຖອງເທື່ອ. ຕາມສະຖິຕິຂອງກະຊວງການສຶກສາແລະຝຶກອົບຮົມ, ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍຂອງຄອບຄົວໃຫ້ຜູ້ໄປຮຽນຄົນໜຶ່ງ, ກ່ອນອື່ນແມ່ນຄ່າຮຽນ (27%), ຕໍ່ຈາກນັ້ນແມ່ນຄ່າຮຽນຮູ້ເພີ່ມເຕີມ (20%), ປະກອບສ່ວນກໍ່ສ້າງໂຮງຮຽນ (11%), ປຶ້ມຕຳລາຮຽນ (11%), ເຄື່ອງມືການຮຽນຮູ້ (9%), ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍອື່ນ (22%)(2). ການໃຊ້ຈ່າຍເຫຼົ່ານີ້ເປັນຜົນສະທ້ອນບໍ່ໜ້ອຍເຖິງຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນ, ເປັນພິເສດແມ່ນບັນດາຄອບຄົວທຸກຍາກ ບໍ່ມີເງື່ອນໄຂໃຫ້ລຸກໄປຮຽນ ຫຼືຕ້ອງຢືມເງິນໃຫ້ລູກຮຽນຕໍ່.
ການແບ່ງຂັ້ນຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານການສຶກສາ ແຕ່ສູນກາງຮອດທ້ອງຖິ່ນ ເຖິງພື້ນຖານການສຶກສາ ຍັງບໍ່ທັນສົມບູນແບບ ເພື່ອໃຫ້ທ້ອງຖິ່ນແລະພື້ນຖານການສຶກສາ ມີສິດເປັນເຈົ້າຕົນເອງ ແລະ ມີຄວາມຂະຫຍັນຂັນເຄື່ອນ, ພາໄປເຖິງສະພາບການຫຼົງປົນເປລະຫວ່າງພາລະໜ້າທີ່ຄຸ້ມຄອງກ່ຽວກັບລະບຽບກົດໝາຍ ນະໂຍບາຍ ກັບພາລະໜ້າທີ່ດຳເນີນງານຂອງໂຮງຮຽນ ຊຶ່ງຍັງບໍ່ໄດ້ແກ້ໄຂຜ່ານຜ່າ; ບັນດາອົງການບໍລິຫານປົກຄອງ ໄດ້ແຊກແຊງເລິກເຂົ້າໃນການເຄື່ອນໄຫວທີ່ມີລັກສະນະດຳເນີນງານຂອງໂຮງຮຽນ, ຍັງບໍ່ທັນເອົາໃຈໃສ່ຢ່າງເໝາະສົມ ເຖິງພາລະໜ້າທີ່ຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານກ່ຽວກັບລະບຽບກົດໝາຍ ນະໂຍບາຍ. ຄຽງຂ້າງນັ້ນ, ການສົມທົບລະຫວ່າງບັນດາຂະແໜງການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ໃນການຜັນຂະຫຍາຍປະຕິບັດບັນດາແຜນນະໂຍບາຍຂອງພັກແລະລັດຢູ່ທ້ອງຖິ່ນ ແມ່ນຍັງຊ້າແລະຍັງບໍ່ທັນຄົບສຸດ. ບັນດາກຳລັງສັງຄົມໃນແຕ່ລະຊຸມຊົນ ຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບການຈັດຕັ້ງແລະສົມທົບເປັນຢ່າງດີ ເພື່ອຍູ້ຖອຍຄວາມຊົ່ວຮ້າຍທາງສັງຄົມຢູ່ໃນຊຸມຊົນແລະໃນໂຮງຮຽນ. ເພາະສະນັ້ນ, ການຜັນຂະຫຍາຍການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ ຈຶ່ງບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີລະຫວ່າງທ້ອງຖິ່ນ, ເຂດ, ພາກ. ການສ້າງຕັ້ງໂຮງຮຽນ, ພິເສດແມ່ນໂຮງຮຽນນອກພາກລັດ ຍັງມີລັກສະນະເກີດເອງ, ຂາດການສຳຫຼວດ ສືບສວນຢ່າງລະອຽດ, ຂາດການກະກຽມເງື່ອນໄຂຕ່າງໆທີ່ຮັບປະກັນຄຸນນະພາບການສິດສອນແລະຮ່ຳຮຽນ, ສິ່ງດັ່ງກ່າວພາໃຫ້ໂຮງຮຽນບໍ່ສາມາດຮັບເອົານັກຮຽນເຂົ້າຮຽນ ແລະ ພາໄປເຖິງຄວາມສ່ຽງຕ້ອງຍຸບເລີກໂຮງຮຽນນອກພັກລັດຫຼາຍແຫ່ງ.
ວຽກງານກວດກາ, ຕິດຕາມກວດກາຂອງລັດແລະປະຊາຄົມ ຕໍ່ການຈັດຕັ້ງການສຶກສາແລະຝຶກອົບຮົມ ແມ່ນບໍ່ໄດ້ປະຕິບັດຢ່າງເປັນປະຈຳ, ເຂັ້ມງວດ ຈຶ່ງພາໃຫ້ສະຖາບັນການສຶກສາບາງແຫ່ງລະເມີດລະບຽບວິໄນໃນການຄຸ້ມຄອງການສຶກສາ, ການອອກໃບປະກາດສະນິຍະບັດແລະໃນຮັບຮອງ ຫຼືຂາດຄວາມຮັບຜິດຊອບ, ມີປະກົດການຫຍໍ້ທໍ້, ເຮັດແບບຜີວເຜີນ ເຮັດພໍແລ້ວມື, ບໍ່ສະເໝີຕົ້ນສະເໝີປາຍ ແລະ ຍັງລັ່ງເລໃນການແກ້ໄຂລົງໂທດຕໍ່ການກະທຳຜິດພາດ; ການຜັນຂະຫຍາຍແຜນນະໂຍບາຍກວດກາກໍ່ບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີ, ແຜ່ຫຼາຍ; ວຽກງານຄຸ້ມຄອງສຳເນົາຢູ່ບາງທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ພື້ນຖານການສຶກສາ ກໍ່ມີຈຸດອ່ອນຫຼາຍຢ່າງ. ດັ່ງນັ້ນ, ໃນເວລາທີ່ຜ່ານມາ ການນຳໃຊ້ໃບປະກາດສະນິຍະບັດ ໃບຮັບຮອງ ຈຶ່ງບໍ່ຖືກກົດໝາຍ (ໃບປະກາດສະນິຍະບັດ ໃບຮັບຮອງປອມ; ໃບປະກາດສະນິຍະບັດ ໃບຮັບຮອງແທ້ ແຕ່ເນື້ອໃນພັດຖືກລຶບໄປ; ໃບປະກາດສະນິຍະບັດ ໃບຮັບຮອງແທ້ ແຕ່ມອບໃຫ້ຜູ້ຮຽນບໍ່ຖືກຕາມຂັ້ນຕອນການຝຶກອົບຮົມ, ບໍ່ຖືກຕາມສິດອຳນາດ...). ສິ່ງທີ່ໜ້າກັງວົນໃຈກວ່ານັ້ນແມ່ນ ປະກົດການ “ການສຶກສາປອມ, ໃບປະກາດສະນິຍະບັດແທ້”, ໝາຍຄວາມວ່າ ບໍ່ປະຕິບັດຕາມຂໍ້ກຳນົດກົດລະບຽບການສຶກສາຢ່າງເຂັ້ມງວດ (ນັບແຕ່ການຄັດເລືອກຮັບເອົານັກຮຽນ ເຖິງລະບຽບການສຶກສາ, ຂະບວນການສອບເສັງປະເມີນຜົນ ແລະ ການຈົບການສຶກສາ...) ພາໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດ້ຮັບໃບປະກາດສະນິຍະບັດ ໃນຮັບຮອງ ທີ່ບໍ່ຖືກກັບລະດັບ ຄຸນນະພາບການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມ ແຕ່ກໍ່ບໍ່ສາມາດແກ້ໄຂປະຕິບັດວິໄນໄດ້. ປະກົດການນີ້ມີຢູ່ໃນຫຼາຍລະບົບການຝຶກອົບຮົມ ແລະ ແຜ່ຫຼາຍກວ່າໝູ່ແມ່ນຢູ່ລະບົບທີ່ບໍ່ເປັນທາງການ, ບັນດາຮູບແບບການສຶກສາສຳລັບພະນັກງານປະຈຳການ, ການສຶກສາທາງໄກ. ດັ່ງນັ້ນ ການເພີ່ມທະວີບົດບາດຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານຂອງລັດ ແລະການຕິດຕາມກວດກາຢ່າງຮອບດ້ານຂອງປະຊາຄົມ ຕໍ່ການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມເວົ້າລວມ ແລະ ຕໍ່ວຽກງານການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມເວົ້າສະເພາະ ແມ່ນວຽກງານທີ່ຈຳເປັນ, ປະກອບສ່ວນຍົກສູງຄຸນນະພາບແລະປະສິດທິຜົນ ຂອງການສຶກສາຫວຽດນາມ ໃນໄລຍະປະຈຸບັນ.
ສະເໜີແນະວິທີແກ້ໄຂຈຳນວນໜຶ່ງ ເພື່ອປະກອບສ່ວນຍົກສູງຄຸນນະພາບ ຂອງການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ ຢູ່ຫວຽດນາມ
ທີໜຶ່ງ, ປ່ຽນແປງໃໝ່ຄວາມຮັບຮູ້ ແລະ ທຳຄວາມກະຈ່າງແຈ້ງກ່ຽວກັບເນື້ອໃນຂອງການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ.
ການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ ເປັນແຜນຍຸດທະສາດທີ່ຍາວນານ, ຖືກຕ້ອງຂອງພັກ ແລະ ລັດ ໃນພາລະກິດການພັດທະນາການສຶກສາຢູ່ປະເທດຫວຽດນາມ. ດັ່ງນັ້ນ, ຕ້ອງຮັບຮູ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງກ່ຽວກັບການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ. ນີ້ເປັນພື້ນຖານເພື່ອປຸກລະດົມບັນດາແຫຼ່ງພະລັງ ແລະ ການເຂົ້າຮ່ວມຂອງທົ່ວສັງຄົມ ເຂົ້າໃນຂະບວນວິວັດນັ້ນ ຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ.
ຕ້ອງຮັບຮູ້ວ່າ ການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ ແມ່ນຂະບວນວິວັດການໂອນເນື້ອໃນແລະໜ້າທີ່ການສຶກສາທີ່ລັດບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງເຮັດ ຕ້ອງປະຕິບັດ ໃຫ້ປະຊາຊົນ ຊຶ່ງບັນດາອົງການຈັດຕັ້ງນອກພາກລັດ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດບົນພື້ນຖານບັນດາມາດຕະຖານແລະຂໍ້ກຳນົດຂອງລັດ ແນໃສ່ເຕົ້າໂຮມແຫຼ່ງພະລັງສັງຄົມ ເພື່ອພ້ອມກັນປະຕິບັດເປົ້າໝາຍຍົກສູງຄຸນນະພາບການສຶກສາ, ຮັບປະກັນສິດທິໄດ້ຮັບການສຶກສາ ແລະ ການສຶກສາຂອງປະຊາຊົນ, ກ້າວໄປເຖິງການກໍ່ສ້າງສັງຄົມຮຽນຮູ້.
ການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມບໍ່ໝາຍຄວາມວ່າ ເປັນການໂອນເຈົ້າພາບສະໜອງການສຶກສາຈາກລັດໃຫ້ແກ່ອົງກອນຫຼືບຸກຄົນ ຫາກແມ່ນການເປີດກວ້າງພາກສ່ວນເຈົ້າພາບທີ່ເຂົ້າຮ່ວມການສະໜອງການສຶກສາ ແລະ ເປົ້າໝາຍຜູ້ຊົມໃຊ້ການສຶກສາ. ການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ລັດເສຍບົດບາດເປັນເຈົ້າພາທາງໃນພາລະກິດການສຶກສາ, ເຖິງວ່າມີການເຂົ້າຮ່ວມຂອງຫຼາຍພາກສ່ວນຕ່າງກັນກໍ່ຕາມ ແຕ່ລັດຍັງຄົງມີຄວາມຮັບຜິດຊອບທາງການເມືອງ ແລະທາງດ້ານກົດໝາຍຂັ້ນສຸດທ້າຍ ໃນການສະໜອງບໍລິການສຶກສາ ໃຫ້ປະຊາຊົນແລະສັງຄົມ.
ດັ່ງນັ້ນ, ການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມກວມດ້ວຍບັນດາເນື້ອໃນພື້ນຖານດັ່ງນີ້: ປ່ຽນແປງໃໝ່ກົນໄກການເຄື່ອນໄຫວດ້ານການສຶກສາ ຕາມຈິດໃຈເປີດກວ້າງປະຊາທິປະໄຕ; ປະຕິບັດຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງດ້ານບັນດາແຫຼ່ງພະລັງລົງທຶນໃຫ້ແກ່ການພັດທະນາການສຶກສາ ຈາກງົບປະມານຂອງລັດ, ເງິນທຶນຂອງນັກລົງທຶນ ຂອງວິສາຫະກິດ ຂອງອົງການຈັດຕັ້ງສັງຄົມໃນປະເທດແລະຕ່າງປະເທດ; ຫັນເປັນຫຼາກຫຼາຍບັນດາປະເພດໂຮງຮຽນ ບັນດາຮູບການສຶກສາອົບຮົມ; ລະດົມບັນດາກຳລັງສັງຄົມໃຫ້ເຂົ້າຮ່ວມໃນການເຄື່ອນໄຫວຕ່າງໆທຸກຢ່າງຂອງການສຶກສາ; ວາງເປັນນິຕິກຳ ຂໍ້ກຳນົດ ກົດລະບຽບກ່ຽວກັບສິດຜົນປະໂຫຍດ, ພັນທະ, ຄວາມຮັບຜິດຊອບ ຂອງບັນດາກຳລັງສັງຄົມ ທີ່ເຂົ້າຮ່ວມໃນພາລະກິດການສຶກສາ ພາຍໃຕ້ການຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານຂອງລັດ.
ທີສອງ, ການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ ຕ້ອງໄດ້ປະຕິບັດທັງດ້ານລວງກວ້າງແລະລວງເລິກ ແນໃສ່ຍົກສູນຄຸນນະພາບຂອງຊັບພະຍາກອນມະນຸດ, ຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການພັດທະນາຂອງປະເທດແລະສາກົນ.
ດ້ານໜຶ່ງ, ເພີ່ມທະວີການລະດົມທຸກແຫຼ່ງພະລັງສັງຄົມໃຫ້ເຂົ້າຮ່ວມໃນຂົງເຂດການສຶກສາ. ສະເພາະການກໍ່ສ້າງບັນດາພື້ນຖານການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມ, ລັດສືບຕໍ່ອຳນວຍເງື່ອນໄຂ ໃຫ້ບັນດາອົງການຈັດຕັ້ງແລະບຸກຄົນ ເຂົ້າຮ່ວມການເປີດກວ້າງຕື່ມອີກ ຖ້າຫາກພື້ນຖານເຫຼົ່ານັ້ນມີຄົບເງື່ອນໄຂ ຕາມມາດຕະຖານທີ່ລັດກຳນົດໄວ້; ຕ້ອງເຜີຍແຜ່ຂໍ້ມູນຕ່າງໆຢ່າງລະອຽດ ກ່ຽວກັບບັນດາສະຖາບັນການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົບ ທີ່ກຳລັງເຄື່ອນໄຫວແລະຈະເຄື່ອນໄຫວ ເພື່ອເພີ່ມທະວີການຕິດຕາມກວດກາແລະການວິຈານຂອງສັງຄົມ ແນໃສ່ເພີ່ມທະວີວຽກງານຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານແລະຄຸນນະພາບຂອງການສຶກສາ. ຄຽງຂ້າງນັ້ນ, ຕ້ອງແກ້ໄຂລົງໂທດຢ່າງເຂັ້ມງວດຕໍ່ສະຖາບັນການສຶກສາທີ່ລະເມີດກົດລະບຽບຂອງລັດ ນັບທັງສະຖາບັນການສຶກສາຂອງລັດແລະສະຖາບັນການສຶກສານອກພາກລັດ, ຈົນກະທັ່ງປິດສະຖາບັນການສຶກສາທີ່ບໍ່ຮັບປະກັນມາດຕະຖານການຝຶກອົບຮົມ ແລະ ລະເມີດຂໍ້ກຳນົດຂອງລັດ.
ດ້ານອື່ນ, ສືບຕໍ່ເພີ່ມທະວີຄວາມຫຼາກຫຼາຍຂອງປະເພດໂຮງຮຽນ ທັງໂຮງຮຽນຂອງລັດແລະໂຮງຮຽນນອກພາກລັດ, ໃນນັ້ນຕ້ອງສຸມໃສ່ພັດທະນາປະເພດເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ໃນລະດັບສາມັນສຶກສາ ແລະອາຊີວະສຶກສາ, ສ່ວນໃນລະດັບມະຫາວິທະຍາໄລ ພຽງແຕ່ພັດທະນາຢູ່ແຂວງຕ່າງໆທີ່ມີຄວາມຕ້ອງການຝຶດອົບຮົມແຫຼ່ງບຸກຄະລາກອນໂດຍກົງໃຫ້ທ້ອງຖິ່ນ, ຈຳກັດການເປີດໂຮງຮຽນມະຫາວິທະຍາໄລໃໝ່ຕື່ມອີກຢູ່ໃນນະຄອນໃຫຍ່ໆ. ໃນການເປີດໂຮງຮຽນໃໝ່ຕື່ມອີກນັ້ນ, ຕ້ອງປະຕິບັດຕາມເງື່ອນໄຂແລະມາດຕະຖານທີ່ລັດໄດ້ກຳນົດ, ນອກນັ້ນ ສຳລັບແຕ່ລະລະດັບຕ້ອງປະຕິບັດແລະຜັນຂະຫຍາຍຢ່າງລະອຽດ ໃຫ້ເໝາະສົມກັບເປົ້າໝາຍຂອງພື້ນຖານການສຶກສາທັນສະໄໝ. ສຳລັບລະບົບສາມັນສຶກສາ ຕ້ອງຮັບປະກັນການສຶກສາພັດທະນາມະນຸດຢ່າງຮອບດ້ານ ແລະ ປະຕິບັດການແບ່ງສາຍການສຶກສາຢ່າງຈະແຈ້ງ. ສຳລັບອາຊີວະສຶກສາ, ວິທະຍາໄລ, ມະຫາວິທະຍາໄລນັ້ນ ຕ້ອງກໍ່ສ້າງແລະຍົກສູງຄຸນນະພາບຂອງບັນດາໂຮງຮຽນສະຫະສາຂາວິຊາຊີບ, ຫຼາຍຂົງເຂດ ຢູ່ທ້ອງຖິ່ນຕ່າງໆ ເພື່ອສ້າງແຫຼ່ງບຸກຄະລາກອນກັບທີ່ ຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການພັດທະນາຂອງທ້ອງຖິ່ນນັ້ນ, ປະກອບສ່ວນກໍ່ສ້າງສັງຄົມແຫ່ງການຮຽນຮູ້. ຄຽງຂ້າງນັ້ນ, ຕ້ອງກໍ່ສ້າງບັນດາໂຮງຮຽນມະຫາວິທະຍາໄລທີ່ເປັນຈຸດໜັກ, ປາຍແຫຼງຂອງຊາດ ເພື່ອຝຶກອົບຮົມຊັບພະຍາກອນມະນຸດທີ່ມີຄຸນນະສູງແລະຜູ້ຄົນເກັ່ງກ້າ, ພິເສດແມ່ນໃຫ້ບັນດາຂະແໜງປາຍແຫຼມແຫ່ງຄວາມກ້າວໜ້າທາງວິທະຍາສາດ-ເຕັກໂນໂລຊີ. ຕາມນັ້ນ ຕ້ອງປ່ຽນແປງໃໝ່ແບບວິທີການຄັດເລືອກເອົານັກຮຽນແລະວິທີການຝຶກອົບຮົມຄືປະຈຸບັນ. ພ້ອມກັນນັ້ນ ຕ້ອງລົງທຶນຢ່າງເໝາະສົມໃຫ້ແກ່ການກໍ່ສ້າງໂຄງສ້າງພື້ນຖານ, ອຸປະກອນ ເຄື່ອງປະກອບ, ບັນດາເງື່ອນໄຂຕອບສະໜອງໄດ້ກັບຄວາມຕ້ອງການຂອງພື້ນຖານການສຶກສາທີ່ທັນສະໄໝ.
ນອກຈາກນັ້ນ, ການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມຕ້ອງມີການເຊື່ອມຕໍ່ຢ່າງແໜ້ນແຟ້ນກັບການພັດທະນາຂອງສັງຄົມ, ພິເສດແມ່ນຄວາມຕ້ອງການກ່ຽວກັບກຳລັງຄົນ. ລັດຕ້ອງມີແຜນຍຸດທະສາດພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ, ຄາດໝາຍຢ່າງຊັດເຈນຄວາມຕ້ອງການກ່ຽວກັບກຳລັງຄົນທີ່ລະອຽດໃນແຕ່ລະໄລຍະ, ແຕ່ລະຂະແໜງການ, ແຕ່ລະເຂດແລະແຕ່ລະທ້ອງຖິ່ນ. ຈາກນັ້ນ ບັນດາໂຮງຮຽນຈະກໍ່ສ້າງແລະຜັນຂະຫຍາຍແຜນການສຶກສາອົບຮົມສອດຄ່ອງກັບຄວາມຕ້ອງການຂອງໃນປະເທດແລະສາກົນ. ຫຼືລະອຽດກວ່ານັ້ນ, ບັນດາໂຮງຮຽນຈະດຳເນີນການສຶກສາອົບຮົມຕາມໃບສັ່ງການຂອງລັດ ຫຼືຂອງທ້ອງຖິ່ນ ແນໃສ່ກໍ່ສ້າງບຸກຄະລາກອນຄຸນນະພາບສູງໃຫ້ບັນດາຂະແໜງ, ອາຊີບທີ່ພວມໄດ້ຮັບການພັດທະນາ.
ໂຮງຮຽນແລະວິສາຫະກິດສ້າງສາຍພົວພັນກັນແໜ້ນແຟ້ນ, ກໍ່ສ້າງກົນໄກການເຊື່ອມໂຍງ ເພື່ອໃຫ້ສອງຝ່າຍມີຜົນປະໂຫຍດຮ່ວມກັນ. ລະຫວ່າງໂຮງຮຽນແລະວິສາຫະກິດອາດຈະເຊື່ອມຕໍ່ກັນໃນການຝຶກອົບຮົມ ດ້ວຍວິທີ ແຕ່ລະປີສົ່ງພະນັກງານ ຄູອາຈາມໄປເຮັດວຽກຢູ່ທີ່ວິສາຫະກິດ ແລະ ກົງກັນຂ້າມ ຜູ້ທີ່ມີຄວາມຊຳນິຊຳນານ, ມີຄຸນສົມບັດປະສົບການຍາວນານຂອງວິສາຫະກິດ ສາມາດໄປໂຮງຮຽນເພື່ອແນະນຳການປະຕິບັດ ການຝຶກງານຂອງນັກສຶກສາ, ບັນດາວິສາຫະກິດຕ້ອງມີຄວາມຮັບຜິດຊອບ, ເປັນເຈົ້າການເຂົ້າເຖິງໂຮງຮຽນຕ່າງໆເພື່ອຫາແຫຼ່ງບຸກຄະລາກອນໃຫ້ແກ່ປະຈຸບັນແລະອະນາຄົດ, ຖ້າຫາດມີຄວາມຕ້ອງການ ວິສາຫະກິດກໍ່ອາດຈະລົງທຶນກ່ອນສອງສານປີ ເພື່ອພ້ອມກັນກັບໂຮງຮຽນເປີດຂະແໜງວິຊາໃໝ່ ແລະ ເຕັມໃຈທີ່ຈະຍອມຮັບຄ່າໃຊ້ຈ່າຍໃນການຝຶກອົບຮົມທີ່ສູງຂຶ້ນ ເພື່ອຈະໄດ້ຮັບແຫຼ່ງບຸກຄະລາກອນທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງຕາມຄວາມຕ້ອງການຂອງວິສາຫະກິດເອງ.
ດັ່ງນັ້ນ, ການເພີ່ມທະວີສາຍພົວພັນແໜ້ນແຟ້ນລະຫວ່າງລັດ-ທ້ອງຖິ່ນ-ວິສາຫະກິດ-ໂຮງຮຽນ ຈຶ່ງສາມາດແກ້ໄດ້ເປັນຢ່າງດີ ສະພາບການທັງຂາດທັງເຫຼືອບຸກຄະລາກອນ ແລະ ຄຸນນະພາບຂອງບຸກຄະລາກອນບໍ່ສູງ, ບໍ່ຕອບສະໜອງໄດ້ກັບຄວາມຕ້ອງການຂອງສັງຄົມໃນປະຈຸບັນ.
ທີສາມ, ປ່ຽນແປງໃໝ່ເນື້ອໃນ, ວິທີສຶກສາອົບຮົມ ແນໃສ່ຍົກສູງລະດັບຄວາມຮູ້, ຄຸນສົມບັດ, ຄວາມສາມາດຂອງຖັນແຖວຄູອາຈານແລະພະນັກງານຄຸ້ມຄອງການສຶກສາ.
ການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ ຕ້ອງໄດ້ຮັບການປະຕິບັດໂດຍຕິດແໜ້ນກັບການປ່ຽນແປງໃໝ່ການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມຢ່າງພື້ນຖານ ຮອບດ້ານ. ຄຽງຂ້າງກັບການດຶງດູດການລົງທຶນຈາກແຫຼ່ງຕ່າງໆ, ການເພີ່ມທະວີຄວາມຫຼາກຫຼາຍຂອງປະເພດໂຮງຮຽນແລະຮູບການສຶກສາອົບຮົມ,... ຕ້ອງປ່ຽນແປງໃໝ່ເນື້ອໃນ, ໂຄງການຫຼັກສູດ, ວິທີການສຶກສາ ໃຫ້ມີຄວາມສອດຄ່ອງ. ແຕ່ວ່າ, ການປ່ຽນແປງໃໝ່ເນື້ອໃນ, ໂຄງການຫຼັກສູດ, ວິທີການສຶກສາອົບຮົມ ຈະມີປະສິດທິຜົນຫຼືບໍ່ນັ້ນ ແມ່ນຂຶ້ນກັບຄຸນນະພາບ ຄວາມສາມາດຂອງຖັນແຖວຄູອາຈານ ແລະພະນັກງານຄຸ້ມຄອງການສຶກສາ.
ການປ່ຽນແປງໃໝ່ເນື້ອໃນ, ໂຄງການຫຼັກສູດ, ວິທີການສຶກສາ ຕ້ອງໄດ້ຕິດແໜ້ນກັບການຝຶກອົບຮົມແລະຝຶກອົບຮົມຄືນໃໝ່ ຖັນແຖວຄູອາຈານແລະພະນັກງານຄຸ້ມຄອງການສຶກສາ. ພຽງແຕ່ຫຼັງຈາກນັ້ນ ບັນດາຜູ້ປະຕິບັດງານຈຶ່ງກຳໄດ້ແລະຮູ້ໄດ້ຢ່າງຈະແຈ້ງ ກ່ຽວກັບຄວາມຕ້ອງການ, ຈຸດປະສົງ, ເນື້ອໃນຂອງແຕ່ລະຊັ້ນສຶກສາ, ແຕ່ລະສາຂາວິຊາ ເພື່ອປະຕິບັດຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ. ເອກະສານກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ XII ຂອງພັກໄດ້ລະບຸ: “ພັດທະນາຖັນແຖວຄູອາຈານ ແລະ ພະນັກງານຄຸ້ມຄອງ, ຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການປ່ຽນແປງໃໝ່ການສຶກສາແລະຝຶກອົບຮົມ. ດຳເນີນການສ້າງຖັນແຖວຄູອາຈານໃຫ້ມີມາດຕະຖານຕາມແຕ່ລະຊັ້ນການຮຽນແລະລະດັບການອົບຮົມສຶກສາ”(3). ສຳລັບຄູອາຈານ, ຕ້ອງກໍ່ສ້າງຂອບມາດຕະຖານໃໝ່ທີ່ສອດຄ່ອງກັບການພັດທະນາຂອງການອົບຮົມສຶກສາມະນຸດຢ່າງຮອບດ້ານ ໃນສະໄໝແຫ່ງການຍູ້ແຮງການຫັນເປັນອຸດສາຫະກຳ ທັນສະໄໝ ແລະ ທ່າອຽງໂລກາພິວັດ. ສຳລັດພະນັກງານຄຸ້ມຄອງການສຶກສາ, ນອກຈາກວິຊາສະເພາະແລ້ວ ຍັງຕ້ອງມີຄວາມຮູ້ເລິກເຊິ່ງກ່ຽວກັບຄຸນຄ່າມະນຸດ, ຄຸນຄ່າສັງຄົມ, ຄຸນຄ່າວັດທະນະທຳຂອງຍຸກສະໄໝໃໝ່; ຕ້ອງຈຳແນກຢ່າງຈະແຈ້ງການອົບຮົມສຶກສາພະນັກງານຄຸ້ມຄອງລັດກ່ຽວກັບການສຶກສາ ແລະ ພະນັກງານຄຸ້ມຄອງກ່ຽວກັບວິຊາອາຊີບ ວິຊາສະເພາະ.
ຕໍ່ຈາກນັ້ນແມ່ນຕ້ອງມີກົນໄກ ນະໂຍບາຍ ເພື່ອຍົກສູງລະດັບວິຊາສະເພາະຂອງຖັນແຖວຄູອາຈານ ຊຶ່ງເປັນປັດໄຈທີ່ມີບົດບາດຕັດສິນຄຸນນະພາບຂອງການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມ. ຢາກກໍ່ສ້າງຖັນແຖວຄູອາຈານທີ່ມີຄຸນສົມບັດແລະຄວາມສາມາດນັ້ນ ແມ່ນຕ້ອງດຳເນີນການບຳລຸງອົບຮົມຢ່າງເປັນປະຈຳ, ຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຖັນແຖວຄູອາຈານມີມາດຕະຖານຕາມແຕ່ລະຊັ້ນການຮຽນແລະລະດັບການອົບຮົມສຶກສາ; ສົມທົບເປັນຢ່າງດີລະຫວ່າງການສິດສອນ ກັບການຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດ ແນໃສ່ຍົກສູງລະດັບວິຊາອາຊີບ ວິຊາສະເພາະໃຫ້ຄູອາຈານ; ມີນະໂຍບາຍເງິນເດືອນທີ່ເໝາະສົມ ເພື່ອໃຫ້ຄູອາຈານມີຊີວິດຢູ່ດ້ວຍເງິນເດືອນຂອງຕົນ, ສຸດອົກສຸດໃຈເພື່ອຍົກສູງຄຸນນະພາບການສິດສອນ; ມີລະບອບເອື້ອເຟື້ອເກື້ອກູນທີ່ດີ ແນໃສ່ດຶງດູດນັກວິທະຍາສາດ, ຄູອາຈານເກັ່ງຢູ່ໃນປະເທດແລະຕ່າງປະເທດ ມາຮ່ວມການຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດແລະສິດສອນ ຢູ່ໂຮງຮຽນມະຫາວິທະຍາໄລຫວຽດນາມ, ພິເສດແມ່ນຢູ່ໂຮງຮຽນມະຫາວິທະຍາໄລສ້າງຄູ; ມີນະໂຍບາຍພິເສດເພື່ອດຶງດູດນັກຮຽນທີ່ມີຄວາມສາມາດໃຫ້ເຂົ້າຮຽນໃນວິຊາສ້າງຄູ.
ທີສີ່, ປ່ຽນແປງໃໝ່ແລະເພີ່ມທະວີບົດບາດຄຸ້ມຄອງຂອງລັດ ແລະການກວດກາ, ຕິດຕາມກວດກາຂອງປະຊາຄົມ.
ເພີ່ມທະວີການກໍ່ສ້າງແລະປັບປຸງບູລະນະບັນດາກົນໄກ ນະໂຍບາຍທີ່ລະອຽດ, ສະເໝີຕົ້ນສະເໝີປາຍ ແນໃສ່ອຳນວຍເງື່ອນໄຂສະດວກໃຫ້ແກ່ການປະຕິບັດວຽກງານຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ ຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ. ລັດຕ້ອງມີຂໍ້ກຳນົດທີ່ລະອຽດ ໂປ່ງໃສກ່ຽວກັບບັນຫາຕ່າງໆເຊັ່ນ ມີກົນໄກ ນະໂຍບາຍປະພຶດແບບສະເໝີພາບ ລະຫວ່າງສະຖາບັນການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມຂອງລັດ ແລະ ສະຖາບັນການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມນອກພາກລັດ; ປົກປ້ອງສິດທິໃນການກຳມະສິດຂອງອົງການຈັດຕັ້ງແລະບຸກຄົນ ເມື່ອເຂົ້າຮ່ວມໃນການລົງທຶນ; ປົກປ້ອງເສລີພາບໃນການຄັດເລືອກຮູບການລົງທຶນ ກໍ່ຄືຄັດເລືອກກົນໄກເຄື່ອນໄຫວ (ກຳໄລ, ບໍ່ຫວັງຜົນກຳໄລ...). ບູລະນະບັນດາກົນໄກ ນະໂຍບາຍເປີດກວ້າງບັນດາຮູບແບບສົ່ງເສີມການສຶກສາ ສົ່ງເສີມຜູ້ຄົນເກັ່ງກ້າ. ກໍ່ສ້າງກົນໄກເງິນເດືອນ, ປະກັນໄພສັງຄົມ... ທີ່ເໝາະສົມກັບຜູ້ອອກແຮງງານ ແນໃສ່ຮັບປະກັນຄວາມສະເໝີພາບລະຫວ່າງສະຖາບັນການສຶກສາຂອງລັດ ແລະສະຖາບັນການສຶກສານອກພາກລັດ. ດ້ານອື່ນ, ລັດຕ້ອງປະກາດໃຊ້ກົດລະບຽບກ່ຽກັບການຕິຊົມສັງຄົມ ແນໃສ່ສ້າງເງື່ອນໄຂແລະເສີມຂະຫຍາຍບົດບາດຕິດຕາມກວດກາ, ໃຫ້ຄຳປຶກສາ, ປະເມີນຜົນ... ຂອງສັງຄົມໃຫ້ແກ່ຂົງເຂດການສຶກສາ.
ປ່ຽນແປງໃໝ່ວິທີການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບຄວາມຕ້ອງການຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ, ເຊັ່ນ: ກ່ຽວກັບວຽກງານການຄຸ້ມຄອງ, ຕ້ອງເພີ່ມທະວີການຄຸ້ມຄອງເປັນເອກະພາບ ຕໍ່ບັນດາສະຖາບັນການສຶກສາຂອງລັດ, ສະຖາບັນການສຶກສານອກພາກລັດ; ກຳນົດໜ້າທີ່ແລະແບ່ງປັນວຽກງານຂອງແຕ່ລະຂັ້ນ, ສາຂາຢ່າງຊັດເຈນ; ສ້າງຕັ້ງຄະນະຊີ້ນຳປະຕິບັດແຜນນະໂຍບາຍຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມຢູ່ຂັ້ນຕ່າງໆ ເພື່ອລວມສູນການຊີ້ນຳ, ຈັດຕັ້ງ ແລະ ເພີ່ມທະວີການສົມທົບຂະແໜງຕ່າງໆໃນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ; ກຳນົດແຈ້ງໜ້າທີ່ຮັບຜິດຊອບ, ເປົ້າໝາຍ, ເນື້ອໃນ, ຮູບແບບການຄຸ້ມຄອງຂອງສະຖາບັນການສຶກສາ; ເພີ່ມທະວີບົດບາດຕິດຕາມກວດກາຂອງແນວໂຮມແຫ່ງຊາດ, ຂອງບັນດາອົງການຈັດຕັ້ງການເມືອງ-ສັງຄົມ, ຂອງບັນດາອົງການສັງຄົມແລະບຸຄົນ ຕໍ່ການລົງທຶນ ກໍ່ຄືຕໍ່ໂຄງການສຶກສາ. ກ່ຽວກັບວຽກງານການວາງແຜນກຳນົດ, ລັດຕ້ອງກວດຄືນ, ປັບປຸງເພີ່ມເຕີມ, ສຳເລັດການວາງແຜນກຳນົດຂະແໜງການ, ແຜນກຳນົດເຄືອຂ່າຍສະຖາບັນການສຶກສາ ນັບແຕ່ຊັ້ນອະນຸບານເຖິງຊັ້ນເໜືອມະຫາວິທະຍາໄລໃນແຕ່ລະພື້ນທີ່ ຢ່າງເໝາະສົມ. ສືບຕໍ່ຍູ້ແຮງການຫັນເປັນສັງຄົມຕໍ່ບັນດາສະຖາບັນການສຶກສາຂອງລັດ ທີ່ມີຄວາມສາມາດຮັບປະກັນການໃຊ້ຈ່າຍເຄື່ອນໄຫວທັງໝົດດ້ວຍຕົນເອງ ຕາມທິດມອບໝາຍສິດເປັນເຈົ້າຕົນເອງ, ຮັບຜິດຊອບດ້ວຍຕົນເອງ ທາງດ້ານການປະຕິບັດໜ້າທີ່, ການເງິນ, ບຸກຄະລາກອນ ແລະ ສົ່ງເສີມການສ້າງຕັ້ງບັນດາອົງການສະໜອງໃຫ້ບໍລິການສາທາລະນະ ໃນຂົງເຂດການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມ. ດ້ານອື່ນ, ສຳລັບບັນດາໂຄງການກ່ຽວກັບການສຶກສາ, ລັດຄວນປະກາດເປີດເຜີຍກ່ຽວກັບແຜນກຳນົດຂະແໜງການ, ແຜນກຳນົດເຄືອຂ່າຍ, ແຜນກຳນົດທີ່ດິນ, ລາຍຊື່ໂຄງການທີ່ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີການລົງທຶນ... ແນໃສ່ດຶງດູດການລົງທຶນຈາກແຫຼ່ງພະລັງຕ່າງໆໃຫ້ໄດ້ເປັນຢ່າງດີ. ກ່ຽວກັບວຽກງານການກວດກາ ຕິດຕາມກວດກາ, ລັດສືບຕໍ່ປັບປຸງບູລະນະລະບົບການກວດສອບຄຸນນະພາບການສຶກສາ, ເພີ່ມທະວີການກວດກາ, ຕິດຕາມກວດກາຕາມກຳນົດເວລາ ຕໍ່ບັນດາໂຄງການສຶກສາອົບຮົມ ແລະ ຄຸນນະພາບການສຶກສາ ຂອງບັນດາສະຖາບັນການສືກສາ; ເປີດເຜີຍຜົນຂອງການກວດກາ. ກຳນົດເງື່ອນໄຂການປະກັນຄຸນນະພາບ ແລະ ຄຸ້ມຄອງຂະບວນວິວັດການສຶກສາອົບຮົມ, ເອົາໃຈໃສ່ເປັນສຳຄັນເຖິງຄຸນນະພາບສົ້ນອອກ; ກໍ່ສ້າງລະບົບການກວດສອບທີ່ເປັນເອກະລາດ. ປະຕິບັດກົນໄກຜູ້ຮຽນເຂົ້າຮ່ວມໃນການປະເມີນຜົນຂະບວນວິວັດການເຄື່ອນໄຫວສຶກສາອົບຮົມ; ຄູອາຈານເຂົ້າຮ່ວມໃນການປະເມີນຜົນຂອງພະນັກງານຄຸ້ມຄອງ; ສະຖາບັນການສຶກສາອົບຮົມເຂົ້າຮ່ວມໃນການປະເມີນຜົນຂອງອົງການຄຸ້ມຄອງລັດກ່ຽວກັບການສຶກສາ.
ທີຫ້າ, ເພີ່ມທະວີການລະດົມບັນດາແຫຼ່ງທຶນໃຫ້ແກ່ການສຶກສາ ແລະ ນຳໃຊ້ແຫຼ່ງທຶນເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ.
ໃນຊຸມປີທີ່ຜ່ານມາມໍ່ນີ້, ພ້ອມກັນກັບແຜນນະໂຍບາຍຫັນການສຶກສາເປັນແບບສັງຄົມ, ງົບປະມານຂອງລັດທີ່ລົງທຶນໃຫ້ແກ່ການສຶກສາໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນຫຼາຍພໍຄວນ, ແຕ່ເມື່ອທຽບກັບບັນດາປະເທດໃນໂລກ ກໍ່ເຫັນວ່າ ລະດັບການລົງທຶນໃຫ້ແກ່ການສຶກສາອົບຮົມ ຄິດໄລ່ຕາມຫົວຄົນຂອງປະເທດເຮົາ ແມ່ນຍັງຕ່ຳ. ດັ່ງນັ້ນ, ຄວນລົງທຶນໃຫ້ແກ່ການສຶກສາຫຼາຍກວ່າອີກ ເພື່ອສ້າງໃຫ້ມີການປ່ຽນແປງໂດຍພື້ນຖານ ກ່ຽວກັບຂະໜາດແລະຄຸນນະພາບການສຶກສາ. ດ້ວຍງົບປະມານ 20% ຂອງລັດທີ່ລົງໃຫ້ແກ່ການສຶກສາ, ລັດຄວນລວມສູນການລົງທຶນເຂົ້າໃນບາງຊັ້ນສຶກສາ ແລະ ບັນດາໂຮງຮຽນທີ່ສຳຄັນໃນລະບົບການສຶກສາແຫ່ງຊາດ. ຄວນໃຫ້ບຸລິມະສິດແກ່ການສຶກສາອະນຸບານ ແລະ ມັດທະຍົມສຶກສາ ແນໃສ່ບັນລຸເປົ້າໝາຍສຳເລັດການເຜີຍແຜ່ການສຶກສາອະນຸບານທົ່ວໄປໃຫ້ເດັກອາຍຸ 5 ປີ, ຍົກສູງຄຸນນະພາບການເຜີຍແຜ່ການສຶກສາທົ່ວໄປ ໃນຊຸມປີຕໍ່ໄປ ແລະ ຫລຸດຜ່ອນຍົກເວັ້ນຄ່າທຳນຽມການສຶກສາສາມັນກ່ອນປີ 2020.
ພ້ອມກັນນັ້ນ, ຍູ້ແຮງການລະດົມການປະກອບສ່ວນຂອງບັນດາອົງການຈັດຕັ້ງເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ນຳໃຊ້ແຫຼ່ງບຸກຄະລາກອນທີ່ໄດ້ຮັບການຝຶກອົບຮົມແລ້ວຢ່າງມີປະສິດທີຜົນ. ສົ່ງເສີມການເຊື່ອມໂຍງການສຶກສາກັບບັນດາສະຖາບັນການສຶກສາເອກະຊົນທີ່ມີອິດທິພັນ ຢູ່ໃນປະເທດແລະຕ່າງປະເທດ. ມີນະໂຍບາຍສົ່ງເສີມການແຂ່ງຂັນທີ່ເປັນທຳໃນການສຶກສາ-ຝຶກອົບຮົມ./.
ໂດນ ປອ. ຟ້າມທີ້ທູເຮືອງ
ໂຮງຮຽນມະຫາວິທະຍາໄລອຸດສາຫະກຳ ຮ່າໂນ້ຍ
-------------------
(1) ເອກະສານກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດ ຄັ້ງທີ XII, ຫ້ອງການສູນກາງພັກ, ຮ່າໂນ້ຍ, 2016, ໜ້າ 114.
(2) ຫງວຽນມິງເຟືອງ: ຍູ້ແຮງການຫັນການສຶກສາມ ສາທາລະນະສຸກ ເປັນແບບສັງຄົມ ຢູ່ຫວຽດນາມ, ສພຈ. ການເມືອງແຫ່ງຊາດ-ຊື້ເທິ້ດ, ຮ່າໂນ້ຍ, 2012, ໜ້າ 258.
(3) ເອກະສານກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດ ຄັ້ງທີ XII, ເອກະສານທີ່ໄດ້ແນະນຳ, ໜ້າ 117.