ສານຂອງທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີແຫ່ງ ສປປ ລາວ
(ເນື່ອງໃນໂອກາດວັນສິ່ງແວດລ້ອມໂລກ ວັນທີ 5 ມີຖຸນາ 2017)
ບັນດາທ່ານ ທີ່ນັບຖື, ພີ່ ນ້ອງຮ່ວມຊາດທີ່ຮັກແພງທັງ ຫຼາຍ,
ການສະເຫຼີມສະຫຼອງ ວັນ ສິ່ງແວດລ້ອມໂລກຢູ່ ສປປ ລາວເຮົາ ໃນປີນີ້ ກໍຄືທຸກໆປີ ຜ່ານມາທີ່ໄດ້ສະເຫຼີມສະ ຫຼອງ ໄປພ້ອມກັບປະຊາ ຊາດ ໂລກ ຢູ່ທົ່ວທຸກຫົນແຫ່ງທຸກຂົງເຂດ ຊຶ່ງໄດ້ກຳນົດເອົາວັນທີ 5 ມີ ຖຸນາຂອງທຸກໆປີເປັນວັນສະ ເຫຼີມສະຫຼອງ ແລະ ໄດ້ກຳນົດ ຫົວຂໍ້ທີ່ຕ່າງກັນ ໃນແຕ່ລະປີ ເພື່ອເປັນການປູກຈິດສຳນຶກ, ປຸກລະດົມການເຂົ້າຮ່ວມ ແລະ ສົ່ງເສີມການແກ້ໄຂ ບັນຫາທີ່ ພົ້ນເດັ່ນເກີດຂຶ້ນ
ໃນແຕ່ລະໄລຍະການ ສະຫຼອງວັນສິ່ງແວດລ້ອມ ໂລກ ໄດ້ເລີ່ມປະຕິບັດນັບແຕ່ ປີ 1972 ເປັນຕົ້ນມາ ພາຍຫຼັງ ກອງປະຊຸມສະຫະປະຊາຊາດ ວ່າດ້ວຍສິ່ງແວດລ້ອມມະນຸດ ສຳລັບປີນີ້ແມ່ນຄົບຮອບ 45 ປີ, ປະເທດການາດາໄດ້ຖືກ ຄັດເລືອກໃຫ້ເປັນເຈົ້າພາບ ຈັດງານສະເຫຼີມສະຫຼອງວັນ ດັ່ງກ່າວ ໂດຍໄດ້ກຳນົດຫົວຂໍ້ ການເຊື່ອມໂຍງມະນຸດເຮົາ ເຂົ້າກັບທຳມະຊາດ ພາຍໃຕ້ ຄຳຂັວນ "ພວກເຮົາຢູ່ກັບທຳ ມະຊາດ"
"Connecting people to Nature: I'm With Nature".
ຈຸດປະສົງຂອງການສະເຫຼີມສະຫຼອງວັນສິ່ງແວດລ້ອມໂລກ ແມ່ນເພື່ອສ້າງຈິດສຳນຶກໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນໃນທົ່ວສັງຄົມ ໃນທົ່ວ ໂລກ ເພື່ອດຶງດູດຄວາມສົນໃຈ ແລະ ຄວາມເຂົ້າໃຈກ່ຽວກັບ ວຽກງານສິ່ງແວດລ້ອມ ພ້ອມທັງເລັ່ງທວງໃຫ້ອົງການສິ່ງແວດ ລ້ອມຕ່າງໆຕ້ອງມີການວາງແຜນ ແລະ ດຳເນີນງານການແກ້ ໄຂບັນຫາສິ່ງແວດລ້ອມໃນປະເທດຂອງຕົນ ໂດຍໃຫ້ມີການ ເຂົ້າຮ່ວມຂອງທຸກພາກສ່ວນຢ່າງເປັນເຈົ້າການ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ບັນຫາສິ່ງແວດລ້ອມມີການປ່ຽນແປງໄປທາງບວກ ແລະ ສາມາດ ປົກປັກຮັກສາຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດໃນໂລກຂອງພວກ ເຮົາໄວ້ໃຫ້ມີຄວາມຍືນຍົງ, ປະຊາຊົນມີສຸຂະພາບທີ່ດີ.
ຄືເຮົາຮູ້ນຳກັນແລ້ວວ່າ: ບັນຫາສິ່ງແວດລ້ອມໃນປັດຈຸບັນ ແມ່ນນັບມື້ເພີ່ມຂຶ້ນ ຍ້ອນນ້ຳມືຂອງມະນຸດພວກເຮົາທີ່ມີການ ຂຸດຄົ້ນ, ນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດແບບຟຸມເຟືອຍ, ມີ ການທຳລາຍປ່າໄມ້, ການປ່ອຍສິ່ງເສດເຫຼືອຈາກໂຮງງານອຸດ ສາຫະກຳ, ສິ່ງເສດເຫຼືອຈາກຄົວເຮືອນນັບມື້ນັບເພີ່ມຂຶ້ນ, ການ ນຳໃຊ້ສານເຄມີເຂົ້າໃນກະສິກຳ ແລະ ອື່ນໆ ຊຶ່ງທັງໝົດນີ້ເປັນ ສາເຫດເຮັດໃຫ້ເກີດສະພາວະໂລກຮ້ອນ, ການຂາດເຂີນສະ ບຽງອາຫານ, ສະພາບແວດລ້ອມເປັນຕົ້ນ ນ້ຳ, ດິນ, ອາກາດມີ ມົນລະພິດ ແລະ ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ສຸຂະພາບ, ສະພາບດິນຟ້າ ອາກາດມີການປ່ຽນແປງເວົ້າລວມ, ເວົ້າສະເພາະຢູ່ ສປປ ລາວ ການນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດຍັງເກີດມີລັກສະນະຟຸມ ເຟືອຍ, ສະພາບການຂະຫຍາຍຕົວຂອງຕົວເມືອງ, ການເພີ່ມ ຂຶ້ນຂອງພົນລະເມືອງເຮັດໃຫ້ມີຂີ້ເຫຍື້ອ ແລະ ສິ່ງເສດເຫຼືອ ເພີ່ມຂຶ້ນ, ລົດໜາແໜ້ນ, ເກີດມີນ້ຳເປື້ອນ, ມົນລະພິດທາງອາ ກາດ ແລະ ອື່ນໆ; ການຄຸ້ມຄອງໂຄງການລົງທຶນຍັງເຮັດບໍ່ໄດ້ ດີ, ເຮັດໃຫ້ເກີດມີຜົນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມ, ປ່າ ໄມ້ຖືກທຳລາຍ, ການຄ້າ-ຂາຍສັດນ້ຳ, ສັດປ່າ ແລະ ພືດພັນ ປ່າຍັງສືບຕໍ່ແບບຊະຊາຍ ແລະ ຜິດກົດໝາຍຢູ່, ເປັນເຫດເຮັດ ໃຫ້ຊີວະນາໆພັນຈຳນວນທັງໝົດ 2.701 ຊະນິດທີ່ໄດ້ພົບເຫັນ ໃນ ສປປ ລາວ ປະມານ 157 ຊະນິດ ກຳລັງມີຄວາມສ່ຽງທີ່ໃກ້ ຈະສູນພັນ ແລະ 115 ຊະນິດ ກຳລັງຖືກຂົ່ມຂູ່.
ຕໍ່ບັນຫາ ແລະ ສະພາບການດັ່ງກ່າວ ໃນເວທີສາກົນປະ ຊາຊາດໂລກກໍບໍ່ໄດ້ຫຼົດລະຄວາມພະຍາຍາມ ໃນການຮ່ວມມື ກັນຢ່າງຈິງຈັງ ໃນການວາງນະໂຍບາຍ, ຍຸດທະສາດລະດັບ ໂລກ ແລະ ມາດຕະການຕ່າງໆນາໆ ເພື່ອຊອກຫາວິທີແກ້ໄຂ ບັນຫາສິ່ງແວດລ້ອມຮ່ວມກັນ. ສະເພາະ ສປປ ລາວ, ພັກ-ລັດ ຖະບານຂອງພວກເຮົາຍາມໃດກໍໄດ້ປະຕິບັດນະໂຍບາຍອັນ ສະເໝີຕົ້ນສະເໝີປາຍ ໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ດ້ວຍຈັງຫວະເຕີບໂຕອັນແຂງແຮງ-ຕໍ່ເນື່ອງ, ໃນປີ 2016 ທີ່ ຜ່ານມາ, ສປປ ລາວ ໄດ້ຮ່ວມກັບບັນດາປະເທດສະມາຊິກ ຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດໄດ້ຮັບຮອງເອົາ 17 ເປົ້າໝາຍ ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ໂດຍໄດ້ກຳນົດເອົາເສດຖະກິດສີ ຂຽວ ໃນການຂັບເຄື່ອນໂລກໄປສູ່ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ, ໄດ້ໃຫ້ສັດຕະຍາບັນສັນຍາປາຣີ ເປັນປະເທດທຳອິດ ໃນບັນ ດາປະເທດອາຊຽນ ພ້ອມດຽວກັນນັ້ນ ພວກເຮົາກໍໄດ້ເອົາໃຈ ໃສ່ວາງເປົ້າໝາຍຍຸດທະສາດດ້ານປ່າໄມ້ ເພື່ອບັນລຸເນື້ອທີ່ ຄວາມປົກຫຸ້ມຂອງປ່າໄມ້ໃຫ້ໄດ້ 70% ໃນປີ 2020. ປັດຈຸບັນ ມີປ່າປ້ອງກັນແຫ່ງຊາດຈຳນວນ 49 ແຫ່ງ, ເນື້ອທີ່ທັງໝົດ 7,5 ລ້ານເຮັກຕາ, ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ 24 ແຫ່ງ, ເນື້ອທີ່ທັງໝົດ 3,7 ລ້ານເຮັກຕາ ແລະ ປ່າຜະລິດ 51 ແຫ່ງ, ເນື້ອທີ່ທັງໝົດ 3,1 ລ້ານເຮັກຕາ ແລະ ຍັງມີປ່າສະຫງວນ, ປ່າປ້ອງກັນຂັ້ນ ແຂວງ, ຂັ້ນເມືອງຄຸ້ມຄອງ ແລະ ປ່າປູກອີກ ຊຶ່ງມີເນື້ອທີ່ທັງໝົດ 2,2 ລ້ານເຮັກຕາ. ໄດ້ປະກາດໃຊ້ບັນດານິຕິກຳທີ່ຕິດພັນກັບ ການປົກປັກຮັກສາຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ ແລະ ສິ່ງແວດ ລ້ອມ, ເປັນຕົ້ນ ກົດໝາຍ ວ່າດ້ວຍການປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດ ລ້ອມ, ກົດໝາຍ ວ່າດ້ວຍປ່າໄມ້, ກົດໝາຍ ວ່າດ້ວຍທີ່ດິນ, ກົດ ໝາຍ ວ່າດ້ວຍນ້ຳ ແລະ ຊັບພະຍາກອນນ້ຳ, ກົດໝາຍ ວ່າດ້ວຍ ສັດນ້ຳ ແລະ ສັດປ່າ, ດຳລັດ ວ່າດ້ວຍການປະກາດໃຊ້ມາດຕະ ຖານສິ່ງແວດລ້ອມແຫ່ງຊາດ ແລະ ກົດໝາຍລະບຽບການອື່ນໆ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ໄປພ້ອມໆກັບການວາງມາດຕະການທີ່ເໝາະສົມ ໃນການປົກປັກຮັກສາຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ ແລະ ສິ່ງ ແວດລ້ອມ ໂດຍຮັບປະກັນໃຫ້ມີການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ແລະ ສີຂຽວ. ພວກເຮົາຍັງໄດ້ຮ່ວມມື ແລະ ປະຕິບັດພັນທະຕໍ່ ພາກພື້ນ, ອະນຸພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນທີ່ ສປປ ລາວ ໄດ້ເປັນ ພາຄີ ແລະ ລົງນາມ.
ໃນນາມລັດຖະບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ, ຂ້າພະເຈົ້າ ຂໍຖື ໂອກາດນີ້, ສະແດງຄວາມຍ້ອງຍໍຊົມເຊີຍມາຍັງທຸກພາກສ່ວນ ທຸກຂະແໜງການ, ອຳນາດການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນ, ຕະຫຼອດ ຮອດພໍ່ແມ່ປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າທຸກຖ້ວນໜ້າ, ສະຖາບັນການສຶກ ສາ, ອົງການຈັດຕັ້ງມະຫາຊົນທີ່ໄດ້ປະກອບສ່ວນຢ່າງຕັ້ງໜ້າ ແລະ ມີຄວາມຮັບຜິດຊອບຮ່ວມກັນເຂົ້າໃນການປົກປັກຮັກສາ ແລະ ສ້າງສາພັດທະນາປະເທດຊາດຢ່າງເປັນເຈົ້າການ ໂດຍຮັບ ປະກັນຄວາມສົມດູນລະຫວ່າງການເຕີບໂຕທາງດ້ານເສດຖະ ກິດ-ສັງຄົມກັບການປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ການນຳ ໃຊ້ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດຢ່າງສົມເຫດສົມຜົນ ເພື່ອຮັກ ສາໄວ້ໃຫ້ຮຸ່ນລູກຫຼານໄດ້ຊົມໃຊ ຂໍສະແດງຄວາມຂອບໃຈມາ ຍັງບັນດາປະເທດເພື່ອນມິດ, ອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນ, ສະຖາບັນ ການເງິນລະຫວ່າງປະເທດ, ອົງການຈັດຕັ້ງທີ່ບໍ່ຂຶ້ນກັບລັດຖະ ບານ ແລະ ຜູ້ປະກອບການທັງພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດທີ່ ໄດ້ໃຫ້ການສະໜັບສະໜູນ ແລະ ຊ່ວຍເຫຼືອແກ່ ສປປ ລາວ ໃນ ການປົກປັກຮັກສາຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ ແລະ ແກ້ໄຂ ບັນຫາສິ່ງແວດລ້ອມຕະຫຼອດມາ.
ສຸດທ້າຍນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຮຽກຮ້ອງມາຍັງທຸກອົງການຈັດ ຕັ້ງຂອງພັກ-ລັດ, ອົງການປົກຄອງທຸກຂັ້ນ, ອົງການຈັດຕັ້ງມະ ຫາຊົນ, ຫົວໜ່ວຍທຸລະກິດ, ຕະຫຼອດເຖິງພໍ່ແມ່ປະຊາຊົນທຸກ ຖ້ວນໜ້າຈົ່ງສືບຕໍ່ໃນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດພັນທະຂອງຕົນ ໃນ ການປົກປັກຮັກສາຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ ແລະ ສິ່ງແວດ ລ້ອມ ຕາມທີ່ໄດ້ລະບຸໄວ້ ໃນລັດຖະທຳມະນູນທີ່ວ່າ: "ທຸກອົງ ການຈັດຕັ້ງ ແລະ ພົນລະເມືອງຕ້ອງປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດ ລ້ອມ, ປົກປັກຮັກສາຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ ໜ້າດິນ, ປ່າ ໄມ້, ສັດ, ແຫຼ່ງນ້ຳ ແລະ ອາກາດ" ພ້ອມກັນສູ້ຊົນຈັດຕັ້ງປະຕິ ບັດມະຕິກອງປະຊຸມໃຫຍ່ ຄັ້ງທີ X ຂອງພັກກໍຄືການຈັດຕັ້ງປະ ຕິບັດເປົ້າໝາຍໃຫຍ່ຂອງແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ 5 ປີ ຄັ້ງທີ VIII ຮອດປີ 2020 ຄື: ຕ້ອງບັນລຸເຮັດໃຫ້ຊັບພະຍາ ກອນທຳມະຊາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມໄດ້ຮັບການປົກປັກຮັກ ສາ ແລະ ນຳໃຊ້ຢ່າງມີປະສິດທິຜົນຕາມທິດ ສີຂຽວ ແລະ ຍືນ ຍົງ; ສ້າງຄວາມກຽມພ້ອມຮັບມືກັບໄພພິບັດທຳມະຊາດ ແລະ ການປ່ຽນແປງດິນຟ້າອາກາດຢ່າງທັນກັນ, ສົ່ງເສີມຄຸນນະພາບ ສິ່ງແວດລ້ອມຕົວເມືອງທົ່ວ ສປປ ລາວ "ຂຽວ ສະອາດ ງາມ ຕາ" ຕິດພັນກັບການສ້າງໜໍ່ແໜງການພັດທະນາເສດຖະກິດສີ ຂຽວ ຂັບເຄື່ອນໃຫ້ ສປປ ລາວ ບັນລຸ 18 ເປົ້າໝາຍການພັດທະ ນາແບບຍືນຍົງ ທີ່ ສປປ ລາວ ໄດ້ຮັບຮອງ.
ອີກເທື່ອໜຶ່ງ, ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຮຽກຮ້ອງມາຍັງພີ່ນ້ອງຮ່ວມ ຊາດທັງໝົດ ຈົ່ງພ້ອມກັນສ້າງສາຍສຳພັນລະຫວ່າງມະນຸດກັບ ທຳມະຊາດ, ຮ່ວມກັນປົກປັກຮັກສາ, ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນ ແລະ ຮູ້ຄຸນຄ່າຂອງທຳມະຊາດ; ສ້າງຄວາມເຂົ້າໃຈ ແລະ ຊ່ວຍກັນ ປົກປ້ອງຄວາມສົມບູນຂອງຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ເພື່ອຫຼຸຸດຜ່ອນຜົນກະທົບຈາກບັນຫາສິ່ງແວດລ້ອມ ຮ່ວມກັນໃນທົ່ວໂລກ. ເອົາໃຈໃສ່ສ້າງຄວາມພ້ອມທັງດ້ານບຸກ ຄະລາກອນ ໃນທຸກລະດັບ ນັບແຕ່ຂັ້ນສູນກາງຈົນຮອດທ້ອງ ຖິ່ນ ພ້ອມກັນຫັນເຂົ້າສູ່ການຄຸ້ມຄອງລັດດ້ວຍກົດໝາຍຢ່າງ ເຂັ້ມງວດ ພ້ອມກັນອອກແຮງປຸກລະດົມທົ່ວສັງຄົມໃນການປົກ ປັກຮັກສາທຳມະຊາດ ເພື່ອທຸກສິ່ງທີ່ມີຊີວິດຕາມຄຳຂວັນວັນ ສິ່ງແວດລ້ອມໂລກປີ 2017 ນີ້ຄື: "ພວກເຮົາຢູ່ກັບທຳມະຊາດ" ຂາດທຳມະຊາດກໍຄືຂາດຊີວິດ.