ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ I. ໄລຍະທີ່ I ແຕ່ປີ 1975 ເຖິງປີ 1983 II. ໄລຍະທີ II ແຕ່ປີ 1983 ເຖິງປີ 1990 III. ໄລະຍະທີ III ແຕ່ປີ 1990 ມາເຖິງປະຈຸບັນ ( ປີ 2015) 1). ການພັດທະນາບຸກຄະລາກອນ ແຕ່ໄລຍະປີ 2003 ຫາ 2009 ກໍ່ໄດ້ຮັບການພັດທະນາໃຫ້ມີການຂະຫຍາຍຕົວຂຶ້ນ ເຊັ່ນ: ຮອດປີ 2008 ທົ່ວລະບົບອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ມີພະນັກງານທັງມົດ 947 ຄົນ, ຍິງ 219 ຄົນ, ທຽບກັບປີ 1990 ເພີ່ມເກືອບ 3 ເທົ່າຕົວ; ອົງ ການໄອຍະການທະຫານ ມີຈຳນວນພະນັກງານທັງໝົດ 163 ຄົນ,ຍິງ 15 ຄົນ; 2). ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ສະບັບປັບປຸງປີ 2003 ໄດ້ຮັບການປະຕິບັດແຕ່ປີ 2003 ຫາ 2009 ຫຼັງຈາກນັ້ນກໍໄດ້ມີການປັບປຸງເປັນຄັ້ງທີສອງໃນປີ 2009 ໂດຍອີງໃສ່ມະຕິມະຕິຕົກລົງ ຂອງ ຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດສະ ບັບເລກທີ 113/ຄປຈ, ລົງວັນທີ 28 ພຶດສະພາ 2009 ວ່າດ້ວຍການໂຮມສານປະຊາຊົນ ແລະ ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນເມືອງ ເຂົ້າເປັນສານປະຊາຊົນເຂດ ແລະ ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນເຂດ ພ້ອມທັງຫັນງົບປະມານຂອງສານປະຊາຊົນ ແລະ ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນຂຶ້ນສາຍຕັ້ງ ແລະ ມະຕິຕົກລົງຂອງຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ ສະບັບເລກທີ 179/ຄປຈ, ລົງວັນທີ 5 ຕຸລາ 2009 ວ່າດ້ວຍການປ່ຽນຊື່ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນຂັ້ນອຸທອນມາເປັນອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນພາກ ແລະ ເພີ່ມສິດ, ອຳນາດໃຫ້ມີສິດຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ດຳເນີນຄະດີເປັນຂັ້ນອຸ ທອນ ແລະ ຂັ້ນລົບລ້າງສຳລັບຄະດີທີ່ຕັດສິນເປັນຂັ້ນຕົ້ນ ແລະ ຂັ້ນອຸທອນຢູ່ສານປະຊາຊົນແຂວງ-ນະຄອນຫຼວງ, ຊຶ່ງຖືກຂໍອຸທອນ ແລະ ຂໍລົບລ້າງ ໂດຍຄູ່ຄວາມ ຫຼື ຖືກຄັດຄ້ານໂດຍອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ. ຖືວ່າການປັບປຸງກົດໝາຍວ່າດ້ວຍອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ປີ 2009 ແມ່ນຂີດໝາຍສຳຄັນແຫ່ງການປັບປຸງ ແລະ ພັດທະນາລະບົບອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນໃຫ້ມີຄວາມຄ່ອງຕົວ ແລະ ມີປະສິດທິພາບສູງຂຶ້ນຕື່ມກ້າວໜຶ່ງອີງໃສ່ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍອົງການໄອຍະການປະຊາ ຊົນ ສະບັບປັບປຸງປີ 2009 ແລະ ພ້ອມປະຕິບັດມາຮອດປະຈຸບັນລະບົບອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ລວມມີ: ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນສູງສຸດ; ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນພາກ, ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນແຂວງ, ນະຄອນຫຼວງ; ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນເຂດ; ອົງການໄອຍະການທະຫານ.
ພາກສະເໜີ
ນັບແຕ່ ສປປ ລາວ ໄດ້ຮັບການສ້າງຕັ້ງ ວັນທີ 2 ທັນວາ ປີ 1975 ເປັນຕົ້ນມາອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ໄດ້ຜ່ານຂະບວນວິວັດປັບປຸງ ແລະ ຂະຫຍາຍຕົວເປັນແຕ່ລລະໄລຍະດັ່ງນີ້ :
- ໄລຍະນີ້ວຽກງານໄອຍະການປະຊາຊົນຢູ່ຂັ້ນສູນກາງ ແມ່ນເປັນກົມໜຶ່ງຂຶ້ນກັບກະຊວງຍຸຕິທຳ; ຢູ່ຂັ້ນແຂວງ ແລະ ກຳແພງນະຄອນ ແມ່ນຂຶ້ນກັບພະແນກຍຸຕິທຳແຂວງ, ກຳແພງນະຄອນ; ຢູ່ຂັ້ນເມືອງແມ່ນມອບໃຫ້ກອງບັນຊາການ ປກສ ເຮັດໜ້າທີ່ຂອງອົງການໄອຍະການເລີຍ. ພາລະບົດບາດ ແລະ ສິດໜ້າທີ່ ຂອງວຽກງານໄອຍະການປະຊາຊົນໃນໄລຍະນີ້ ແມ່ນປະຕິບັດຕາມຄຳສັ່ງຂອງ ທ່ານ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ກ່ຽວກັບການຈັບຕົວ, ການສືບສວນ ແລະ ຕັດສີນຜູ້ກະທຳຜິດ ສະບັບເລກທີ 53/ນຍ, ລົງວັນທີ 15 ຕຸລາ 1976 ເຊິ່ງໄອຍະການປະຊາຊົນມີສິດສົມທົບກັບເຈົ້າໜ້າທີຕຳຫຼວດໃນການດຳເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນບາງຄະດີທີ່ສຳຄັນ, ມີສິດອອກຄຳສັ່ງກວດຄົ້ນ, ຈັບຕົວ, ກັກຕົວ, ກັກຂັງ ແລະ ປ່ອຍຕົວຜູ້ຖືກຫາ. ໄອຍະການປະຊາຊົນຖືກແຕ່ຕັ້ງ ແລະ ປົດຕຳແໜ່ງໂດຍລັດຖະມົນຕີວ່າການກະຊວງຍຸຕິທຳ.
- ດ້ານບຸກຄະລາກອນ ທີ່ດຳເນີນໜ້າທີ່ວຽກງານໄອຍະການປະຊາຊົນໃນໄລຍະນີ້ ຢູ່ກົມໄອຍະການທີ່ຂຶ້ນກັບກະຊວງຍຸຕິທຳ ມີພະນັກງານພຽງແຕ່ 12 ຄົນຢູ່ຂັ້ນທ້ອງຖິ່ນແຕ່ລະແຂວງ ແລະ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ແມ່ນປະກອບພະນັກງານແຕ່ 2-3 ຄົນ ເຮັດວຽກງານໄອຍະການໂດຍຂຶ້ນກັບພະແນກຍຸຕິທຳແຂວງ, ກຳແພງນະຄອນວຽງຈັນ.
- ໄລຍະນີ້ວຍກງານໄອຍະການປະຊາຊົນ ເປັນພາກສ່ວນໜຶ່ງ ທີ່ຂຶ້ນກັບການຄຸ້ມຄອງຊົ່ວຄາວ ຂອງ ສານປະຊາຊົນສູງສຸດ ຕາມຂໍ້ຕົກລົງຂອງຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ ສະບັບເລກ ທີເລກທີ 74/ສປສ, ລົງວັນທີ 31 ພະຈິກ 1983 ວ່າດ້ວຍການຮັບຮອງເອົາກົດລະບຽບຂອງສານປະຊາ ຊົນສູງສຸດ ໝາຍຄວາມວ່າ: ວຽກງານໄອຍະການໃນໄລຍະແຕ່ປີ 1983 ຫາ 1990 ແມ່ນເປັນພາກສ່ວນໜຶ່ງຂອງສານປະຊາຊົນເຮັດໜ້າທີ່ສັ່ງຟ້ອງຜູ້ຖືກຫາຂຶ້ນສານ ແລະ ຈຳແນກການກະທຳຜິດຕໍ່ສານ, ໃນໄລຍະດັ່ງກ່າວ ເອີ້ນວ່າ: ໄອຍະການສານ ຫຼື ສານໄອຍະການໃນໄລຍະນີ້ຢູ່ຂັ້ນສູນກາງລັດຖະມົນຕີກະຊວງຍຸຕິທຳ ຄວບຕຳແໜ່ງເປັນສານປະຊາຊົນສູງສຸດ ທັງເປັນຜູ້ຊີ້ນຳວຽກງານໄອຍະການປະຊາຊົນຂັ້ນສູນກາງ, ຢູ່ຂັ້ນທ້ອງຖິ່ນແຂວງ, ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ວຽກງານໄອຍະການຍັງຢູ່ກັບພະແນກຍຸຕິທຳແຂວງ, ນະຄອນຫຼວງວຽງວຽງຈັນ ແຕ່ໄດ້ມອບໜ້າທີ່ໃຫ້ຮອງພະແນກຍຸຕິທຳແຂວງເປັນໄອຍະການປະຊາຊົນແຂວງ, ຢູ່ຂັ້ນເມືອງແມ່ນໄດ້ມີການແຕ່ງຕັ້ງພະນັກງານໄອຍະການປະຊາຊົນ 1 ຄົນ ຂຶ້ນກັບຫ້ອງການຍຸຕິທຳເມືອງ. ພາລະບົດບາດ ແລະ ສິດໜ້າທີ່ຂອງວຽກງານໄອຍະການປະຊາຊົນໃນໄລຍະນີ້ຍັງແມ່ນການແມ່ນປະຕິບັດຕາມຄໍາສັ່ງຂອງ ທ່ານ ນາຍົກລັດຖະມົນ ຕີສະບັບ ເລກທີ 53/ນຍ, ລົງວັນທີ 15 ຕຸລາ 1976.
- ໃນດ້ານບຸກຄະລາກອນໃນໄລຍະນີ້ກໍ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັບການຂະຫຍາຍຕົວເທົ່າໃດເພາະມີການປ່ຽນແປງໃນການຍ້າຍກົມໄອຍະການ ທີ່ຂຶ້ນກັບກະ ຊວງຍຸຕິທຳມາຂຶ້ນການຄຸ້ມຄອງຊົ່ວຄາວ ຂອງ ສານປະຊາຊົນສູງສຸດເທົ່ານັ້ນ.
- ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ສະບັບທຳອິດໄດ້ຮັບການປະຕິບັດແຕ່ປີ 1990 ເຖິງປີ 2003 ອີງໃສ່ສະພາບການຂະຫຍາຍຕົວທາງດ້ານເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ແລະ ສະພາບການຕົວຈິງຂອງຂະບວນການດຳເນີນຄະດີຕາມຂະບວນການຍຸຕິທຳ ເຫັນວ່າ ມີຄວາມຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ມີການປ່ຽນແປງຈາກການດຳເນີນຄະດີເປັນສອງຂັ້ນ(ຂັ້ນຕົ້ນ ແລະ ຂັ້ນລົບລ້າງ) ມາເປັນສາມຂັ້ນ (ຂັ້ນຕົ້ນ, ຂັ້ນອຸທອນ ແລະ ຂັ້ນລົບລ້າງ) ດັ່ງນັ້ນໄດ້ມີການປັບປຸງກົດໝາຍວ່າດ້ວຍອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນປີ 2003 ເຊິ່ງກົດໝາຍສະບັບປັບປຸງນີ້ໄດ້ນຳໃຊ້ແຕ່ປີ 2003 ຫາ ປີ 2009. ລະບົບກົງຈັກການຈັດຕັ້ງຂອງອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນໃນໄລຍະນີ້ລວມມີ: ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນແຂວງ, ນະຄອນຫຼວງ; ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນຂັ້ນອຸທອນ; ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນເມືອງ; ອົງການໄອຍະການທະຫານ.
ການພັດທະນາບຸກຄະລາກອນ ແຕ່ໄລຍະປີ 2009 ຫາ 2015 ກໍ່ໄດ້ຮັບການພັດທະນາຢ່າງແຂງແຮງ ຄື: ປີ 2014 ພະນັກງານທີ່ສັງກັດຢູ່ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນໃນທົ່ວປະເທດ ມີຈຳນວນທັງໝົດ 1.584 ຄົນ, ຍິງ 531 ຄົນ ເພີ່ມຂຶ້ນ 66% ທຽບໃສ່ປີ 2009; ໃນນີ້ຮຽນຈົບກົດໝາຍຊັ້ນສູງຂຶ້ນເມືອກວມ 71,27%. ສັງກັດຢູ່ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນສູງສຸດ 217 ຄົນ, ຍິງ 83 ຄົນ, ກວມ 13,69% ສັງກັດຢູ່ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນພາກ 97 ຄົນ, ຍິງ 32 ກວມ 6,12%, ສັງກັດຢູ່ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນແຂວງ, ນະຄອນຫຼວງ 510 ຄົນ, ຍິງ 202 ຄົນ, ກວມ 32,19% ແລະ ສັງກັດຢູ່ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນເຂດ 760 ຄົນ, ຍິງ 214 ຄົນ, ກວມ 47,97 % ອົງການໄອຍະການທະຫານທົ່ວປະເທດມີຈຳນວນພະນັກງານ ທັງໝົດ 232 ຄົນ, ຍິງ 22 ຄົນ; ທຽບໃສປີ 2009 ເພີ່ມ 61% ໃນນັ້ນມີລະດັບປະລິນຍາໂທ 3 ຄົນ, ປະລິນຍາຕີ 134 ຄົນ,ຊັ້ນສູງ 21 ຄົນ, ຊັ້ນກາງ 32 ຄົນ, ຊັ້ນຕົ້ນ 18 ຄົນ, ບໍາລຸງ 19 ຄົນ, ບໍ່ມີຊັ້ນວິຊາການພຽງແຕ່ 5 ຄົນ.
ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ສະບັບປັບປຸງປີ 2009 ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ແມ່ນອົງການໄອຍະການປະຊາ ຊົນແມ່ນອົງການຕິດຕາມກວດກາລັດ, ມີພາລະບົດບາດຕິດຕາມກວດກາການເຄົາລົບ ແລະ ປະຕິບັດກົດໝາຍຂອງບັນດາກະຊວງ, ອົງການ, ແນວລາວສ້າງຊາດ, ອົງການຈັດຕັ້ງມະຫາຊົນ, ອົງການຈັດຕັ້ງສັງຄົມ, ອົງການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນ, ວິສາຫະກິດ, ພົນລະເມືອງເພື່ອໃຫ້ມີຄວາມຖືກຕ້ອງ ແລະ ເປັນເອກະພາບ ແລະ ສັ່ງຟ້ອງຜູ້ຖືກຫາຂຶ້ນສານຕາມກົດໝາຍ.
ພາລະບົດບາດ, ສິດໜ້າທີ່ລວມຂອງອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ດັ່ງລຸ່ມນີ້.
ອົງການໄອຍະການທະຫານແມ່ນອົງການໜຶ່ງໃນລະບົບອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ, ມີພາລະບົດບາດໃນການຕິດຕາມກວດກາການປະຕິບັດກົດໝາຍໃນຂົງເຂດວຽກງານການທະຫານຂອບເຂດຕັ້ງ;
ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ
I. ໄລຍະທີ່ I ແຕ່ປີ 1975 ເຖິງປີ 1983
II. ໄລຍະທີ II ແຕ່ປີ 1983 ເຖິງປີ 1990
III. ໄລະຍະທີ III ແຕ່ປີ 1990 ມາເຖິງປະຈຸບັນ ( ປີ 2015)
1). ການພັດທະນາບຸກຄະລາກອນ ແຕ່ໄລຍະປີ 2003 ຫາ 2009 ກໍ່ໄດ້ຮັບການພັດທະນາໃຫ້ມີການຂະຫຍາຍຕົວຂຶ້ນ ເຊັ່ນ: ຮອດປີ 2008 ທົ່ວລະບົບອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ມີພະນັກງານທັງມົດ 947 ຄົນ, ຍິງ 219 ຄົນ, ທຽບກັບປີ 1990 ເພີ່ມເກືອບ 3 ເທົ່າຕົວ; ອົງ ການໄອຍະການທະຫານ ມີຈຳນວນພະນັກງານທັງໝົດ 163 ຄົນ,ຍິງ 15 ຄົນ;
2). ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ສະບັບປັບປຸງປີ 2003 ໄດ້ຮັບການປະຕິບັດແຕ່ປີ 2003 ຫາ 2009 ຫຼັງຈາກນັ້ນກໍໄດ້ມີການປັບປຸງເປັນຄັ້ງທີສອງໃນປີ 2009 ໂດຍອີງໃສ່ມະຕິມະຕິຕົກລົງ ຂອງ ຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດສະ ບັບເລກທີ 113/ຄປຈ, ລົງວັນທີ 28 ພຶດສະພາ 2009 ວ່າດ້ວຍການໂຮມສານປະຊາຊົນ ແລະ ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນເມືອງ ເຂົ້າເປັນສານປະຊາຊົນເຂດ ແລະ ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນເຂດ ພ້ອມທັງຫັນງົບປະມານຂອງສານປະຊາຊົນ ແລະ ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນຂຶ້ນສາຍຕັ້ງ ແລະ ມະຕິຕົກລົງຂອງຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ ສະບັບເລກທີ 179/ຄປຈ, ລົງວັນທີ 5 ຕຸລາ 2009 ວ່າດ້ວຍການປ່ຽນຊື່ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນຂັ້ນອຸທອນມາເປັນອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນພາກ ແລະ ເພີ່ມສິດ, ອຳນາດໃຫ້ມີສິດຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ດຳເນີນຄະດີເປັນຂັ້ນອຸ ທອນ ແລະ ຂັ້ນລົບລ້າງສຳລັບຄະດີທີ່ຕັດສິນເປັນຂັ້ນຕົ້ນ ແລະ ຂັ້ນອຸທອນຢູ່ສານປະຊາຊົນແຂວງ-ນະຄອນຫຼວງ, ຊຶ່ງຖືກຂໍອຸທອນ ແລະ ຂໍລົບລ້າງ ໂດຍຄູ່ຄວາມ ຫຼື ຖືກຄັດຄ້ານໂດຍອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ. ຖືວ່າການປັບປຸງກົດໝາຍວ່າດ້ວຍອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ປີ 2009 ແມ່ນຂີດໝາຍສຳຄັນແຫ່ງການປັບປຸງ ແລະ ພັດທະນາລະບົບອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນໃຫ້ມີຄວາມຄ່ອງຕົວ ແລະ ມີປະສິດທິພາບສູງຂຶ້ນຕື່ມກ້າວໜຶ່ງອີງໃສ່ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍອົງການໄອຍະການປະຊາ ຊົນ ສະບັບປັບປຸງປີ 2009 ແລະ ພ້ອມປະຕິບັດມາຮອດປະຈຸບັນລະບົບອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ລວມມີ: ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນສູງສຸດ; ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນພາກ, ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນແຂວງ, ນະຄອນຫຼວງ; ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນເຂດ; ອົງການໄອຍະການທະຫານ.
2017-11-09