ປູກຕົ້ນມັກກາ ຢູ່ ຫວຽດນາມ
ດ້ວຍຄຸນຄ່າທາງດ້ານເສດຖະກິດ ແລະ ທາດບຳລຸງສູງ, ປະຈຸບັນ, ຕົ້ນມັກກາ (Macadamia) ພວມເປັນພືດຊະນິດໜຶ່ງ ທີ່ດຶງດູດຄວາມສົນໃຈ ແລະ ມີຄວາມປາດຖະໜາເປັນຕົ້ນໄມ້ທີ່ຊ່ວຍເຫຼືອຊາວກະສິກອນບັນດາແຂວງເຂດຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອ ແລະ ເຂດພູພຽງທິດຕາເວັນຕົກ ຫວຽດນາມ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມທຸກຍາກໄດ້.
ໂດຍໄດ້ຮັບການຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ປູກທົດລອງຢູ່ເຂດ ຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອ ແລະ ເຂດພູພຽງທິດຕາເວັນຕົກ ມາເປັນເວລາ 10 ກວ່າປີ, ຕົ້ນມັກກາ (Macadamia) ເປັນຕົ້ນໄມ້ຊະນິດໜຶ່ງມີຄຸນຄ່າດ້ານເສດຖະກິດສູງ ເພາະວ່າຕົ້ນມັກກາເໝາະກັບດິນຟ້າອາກາດຢູ່ຂົງເຂດດັ່ງກ່າວ. ໄດ້ຮັບນາມມະຍົດວ່າເປັນ “ລາຊິນີ ຂອງໝາກໄມ້ແຫ້ງ”, ຫມາກມັກກາໄດ້ຮັບການຕີລາຄາສູງ ດ້ານຄຸນຄ່າທາດບຳລຸງ ກໍ່ຄືລົດຊາດພິເສດສະເພາະຕົວມັນເອງ. ໃນຫມາກມັກກາມີຮູບມົນຄືແກ່ນໝາກລຳໄຍ, ທາງໃນເປັນສີນ້ຳນົມ ແລະ ເຫຼື້ອມເປັນເງົາ, ມີເສັ້ນຜ່າກາງ 2-3 ຊັງຕີແມັດ, ຫມາກມັກກາມີກິ່ນຫອມອ່ອນຄືນ້ຳມັນເບີ. ປະຈຸບັນ, ຜະລິດຕະພັນຈາກໝາກມັກກາຢູ່ ຫວຽດນາມ ມີປະມານ 32 ຊະນິດ, ລວມ ມີທັງຫມາກມັກກາຈາກທຳມະຊາດ ຫຼື ຫມາກມັກກາເອືອບເຄື່ອງເທບ, ຫມາກມັກກາຂົ້ວ ແລະ ມີຫຼາຍລົດຊາດພິເສດຄື: ລົດເຄັມ, ກິ່ນມູຕາດ (Mutarde), ກິ່ນນ້ຳເຜິ້ງ, ກິ່ນຜັກອີ່ຕູ່, ລົດເຜັດ, ກິ່ນຜັກທຽມ, ກາເຟ, ຊອັກໂກເລັດດຳ ແລະ ຂາວ, ກິ່ນຫອມເປືອກແຄ່ ແລະ ອື່ນໆ.
ແຕ່ປີ 2002, ສູນຄົ້ນຄວ້າແນວພັນໄມ້ປ່າ (ຂຶ້ນກັບສະຖາບັນວິທະຍາສາດການປ່າໄມ້ ຫວຽດນາມ) ແລະ ອົງການຕ່າງໆ ຈຳນວນໜຶ່ງ ໄດ້ມີການຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ທົດລອງປູກຕົ້ນມັກກາ ຢູ່ ເຂດຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອ, ເຂດຕາເວັນຕົກເຂດພູພຽງ ແລະ ບັນດາແຂວງພາກກາງ, ໃນເບື້ອງຕົ້ນແມ່ນເອົາແນວພັນນຳເຂົ້າມາຈາກ ຈີນ, ຫຼັງຈາກນັ້ນແມ່ນນຳເຂົ້າມາຈາກ ໄທ ແລະ ອົສຕາລີ. ພາຍຫຼັງການຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ປູກທົດລອງຕົ້ນມັກກາ ມາເປັນເວລາ 10 ກວ່າປີ ຢູ່ 16 ແຂວງ ໂດຍມີ 20 ຕົວແບບທົດລອງ , ມີເນື້ອທີ່ປູກທັງໝົດ 35 ເຮັກຕາ, ມີຕົ້ນມັກກາຫຼາຍກວ່າ 10 ຊະນິດທີ່ເໝາະສົມກັບດິນຟ້າອາກາດຢູ່ເຂດຕາເວັນຕົກເຂດພູພຽງ ແລະ ເຂດຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອ. ປະຈຸບັນ, ໄດ້ມີວິສາຫະກິດຈຳນວນໜຶ່ງມີການລົງທຶນປູກ, ປຸງແຕ່ງ, ຄ້າຂາຍຜະລິດຕະພັນມັກກາ ແລະ ໄດ້ຮັບການຈຳໜ່າຍເປັນຢ່າງດີຕາມທ້ອງຕະຫຼາດ. ໃນຕົວຈິງ, ທະນາຄານ CMTP ລຽນ-ຫວຽດ (ທະນາຄານການຄ້າຫຸ້ນສ່ວນໄປສະນີ ລຽນ-ຫວຽດ) ກຳລັງປະຕິບັດໂຄງການໃຫ້ຊາວກະສິກອນກູ້ຢືມເງິນ 10.000 ຕື້ດົ່ງເພື່ອປູກຕົ້ນໄມ້ຊະນິດດັ່ງກ່າວ. ບໍລິສັດຫຸ້ນສ່ວນ Vinamacca ກໍ່ມີສ່ວນຮ່ວມໃນການຈັດຝຶກອົບຮົມ, ແນະນຳເຕັກນິກການປູກ ແລະ ການບົວລະບັດຮັກສາຕົ້ນມັກກາ, ສ້າງສວນກ້າເບັ້ຍຂະໜາດໃຫຍ່ 3 ແຫ່ງຄື: ທີ່ເມືອງ ອຽນຖຸຍ (ຮວ່າບິນ), ເມືອງ ເກີຣົງ ນັງ ແລະ ບໍລິສັດກາເຟ 715B ແອັມເດີຣາກ (ແຂວງ ດັກລັກ). ນອກຈາກນັ້ນ, ບໍລິສັດຫຸ້ນສ່ວນ Vinamacca ແຂວງ ດຽນບຽນກໍ່ໄດ້ຈັດຕັ້ງຜັນຂະຫຍາຍໂຄງການປູກປ່າສົມ ທົບກັບການປູກຕົ້ນມັກກາ ຈຳນວນ 3.400 ເຮັກຕາຂຶ້ນທີ່ເມືອງ ຕວ່ນຢາວ, ແຂວງ ດຽນບຽນ.
ປະຈຸບັນ, ຕະຫຼາດໝາກມັກກາຢູ່ ຫວຽດນາມ ເລີ່ມຟົດຟື້ນຂຶ້ນດ້ວຍການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງບັນດານັກວິທະຍາສາດ, ວິສາຫະກິດປູກ, ປຸງແຕ່ງ ແລະ ນຳເຂົ້າ-ສົ່ງອອກ ໄປພ້ອມໆກັບຊາວກະສິກອນໃນຂົງເຂດດັ່ງກ່າວເປັນຜູ້ປູກຕົ້ນໄມ້ຊະນິດນີ້. ທີ່ຮ່າໂນ້ຍ, “ງານມະໂຫລານ Macadamia 2015” ຫາກໍ່ໄດ້ຈັດຕັ້ງຂຶ້ນກໍ່ໄດ້ນຳສະເໜີເຖິງປະຊາຄົມຜູ້ບໍລິໂພກຜະລິດຕະພັນປຸງແຕ່ງຈາກຫມາກມັກກາ ແລະ ໂອກາດລົງທຶນຕ່າງໆກ່ຽວກັບຕົ້ນໄມ້ຊະນິດນີ້. ການນຳຈາກບັນດາກະຊວງ, ຂະແໜງການສູນກາງ, ທ້ອງຖິ່ນຫຼາຍຄົນ ແລະ ບັນດານັກວິທະຍາສາດ, ວິສາຫະກິດ, ນັກລົງທຶນໄດ້ພົບປະກັນໃນເວທີປາໄສ ເພື່ອຄົ້ນຄວ້າພິ ຈາລະນາ, ຊອກຫາມາດຕາການ, ທິດທາງພັດທະນາການປູກຕົ້ນມັກກາຢ່າງຮອບດ້ານ.
ບົດ: ບິກເວີນ - ພາບ: ເຕິດເຊີນ, ເອກະສານຂອງ IDT