ພາບປະກອບ: ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ແມ່ນຄວາມສົນໃຈຂອງທົ່ວໂລກ. (ພາບ: tapchitaichinh.vn)
ວກ. - ປະຕິບັດນະໂຍບາຍພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ຕາມມະຕິຕົກລົງສະບັບທີ 154/2004/QĐ-TTg, ວັນທີ 17-8-2004, ໂດຍນາຍົກລັດຖະມົນຕີປະກາດໃຊ້, ວ່າດ້ວຍ “ກຳນົດທິດຍຸດທະສາດການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ຢູ່ຫວຽດນາມ” (ຍັງໄດ້ເອີ້ນວ່າໂຄງການວາລະທີ 21 ຂອງຫວຽດນາມ) ໄລຍະ 2004-2015 ຊຶ່ງໃນຂັ້ນຕົ້ນໄດ້ບັນລຸຜົນສຳເລັດ ຄວາມກ້າວໜ້າທີ່ສຳຄັນ. ແຕ່ວ່າ, ໄລຍະປະຈຸບັນຫວຽດນາມຕ້ອງສືບຕໍ່ປະຕິບັດນະໂຍບາຍພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ໃຫ້ມີປະສິດທິຜົນຍິ່ງກວ່າອີກ.
ຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ, ສິ່ງທ້າທາຍຕໍ່ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ
ລາຍງານການເມືອງຂອງຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກສະໄໝທີ XI ໃນພາກສະຫຼຸບ 30 ປີ (1986 - 2016) ແຫ່ງການປ່ຽນແປງໃໝ່, ພັດທະນາປະເທດຕາມທິດຍືນຍົງ ໄດ້ສັງເກດວ່າ: ຍັງມີຄວາມຈຳກັດ, ຂໍ້ຄົງຄ້າງຫຼາຍຢ່າງຄື ເສດຖະກິດມະຫາພາກເຕີບໂຕໄວ ແຕ່ຍັງບໍ່ທັນໝັ້ນຄົງ; ການສຶກສາແລະກໍ່ສ້າງ, ວິທະຍາສາດແລະເຕັກໂນໂລຊີ, ວັດທະນະທຳ-ສັງຄົມ ຍັງມີຫຼາຍບັນຫາທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້ແກ້ໄຂໃຫ້ໄດ້ແບບຍືນຍົງ; ການຄຸ້ມຄອງຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ, ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ການຮັບມືກັບການປ່ຽນແປງສະພາບອາກາດ ບໍ່ໄດ້ຕາມຄວາມຕ້ອງການ ຊຶ່ງຍັງເປັນຜົນກະທົບນາບຂູ່ເຖິງການພັດທະນາແບບຍືນຍົງຂອງຫວຽດນາມ.
ຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ, ສິ່ງທ້າທາຍຕໍ່ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງຢູ່ຫວຽດນາມ ສະແດງອອກຢ່າງລະອຽດໃນບາງແງ່ມູມດັ່ງນີ້:
ຄວາມຮັບຮູ້, ສະຕິຮັບຜິດຊອບກ່ຽວກັບການປົກປັກຮັກສາຊັບພະຍາກອນ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມຂອພະນັກງານ, ຂ້າລັດຖະການ, ໃນສັງຄົມ ຍັງບໍ່ທັນມີການຫັນປ່ຽນຢ່າງແທ້ຈິງເທື່ອ. ຫຼາຍຄະນະພັກ, ອຳນາດການປົກຄອງ, ອົງຄະນະມະຫາຊົນ ແລະ ປະຊາຊົນຫຼາຍຄົນ ຍັງບໍ່ທັນມີຄວາມຮັບຮູ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນກ່ຽວກັບຄຸນຄ່າຂອງຊັບພະຍາກອນ ທີ່ເປັນແຫຼ່ງພະລັງໃຫ້ແກ່ການດຳລົງຄົງຕົວ ແລະ ຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງຍືນຍົງ; ກ່ຽວກັບການເຕີບໂຕຂຽວ, ການພັດທະນາພື້ນຖານເສດຖະກິດຂຽວ ເໝືອນກັບແບບວິທີໜຶ່ງເພື່ອພັດທະນາແບບຍືນຍົງໃນສັງຄົມ. ຍັງມີແນວຄິດຂຸດຄົ້ນຊັບພະຍາກອນໃຫ້ແກ່ການພັດທະນາເສດຖະກິດ ແລະ ເພີ່ມລາຍໄດ້ໃຫ້ງົບປະມານແຫ່ງລັດ ໂດຍບໍ່ມີການພິຈາລະນາເຖິງຜົນປະໂຫຍດສັງລວມ ແລະ ຄວາມສະເໝີພາບທາງດ້ານຄວາມຕ້ອງການພັດທະນາ ລະຫວ່າງບັນດາເຈົ້າພາບທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ແລະ ລະຫວ່າງບັນດາເຊັ່ນຄົນ.
ລະບົບນະໂຍບາຍ, ກົດໝາຍ ແລະ ກົງຈັກຄຸ້ມຄອງລັດ ກ່ຽວກັບການປົກປັກຮັກສາຊັບພະຍາກອນ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕາມຄວາມຕ້ອງການ. ຍັງບໍ່ທັນມີວິທີແກ້ໄຂທີ່ມີປະສິດທິຜົນ ເພື່ອຮັບປະກັນການປະຕິບັດບັນດາຫຼັກການທີ່ຖືຊັບພະຍາກອນເປັນແຫຼ່ງທຶນ, ເປັນຊັບສົມບັດແຫ່ງຊາດ, ເປັນແຫຼ່ງພະລັງ, ເປັນສະພາບແວດລ້ອມແຫ່ງການເປັນຢູ່ ເພື່ອການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ. ຍັງຂາດວິທີແກ້ໄຂທີ່ມີປະສິດທິຜົນ ເພື່ອສົ່ງເສີມການພັດທະນາແລະນຳໃຊ້ພະລັງງານທົດແທນ ພະລັງງານໃໝ່, ເພື່ອຊຸກຍູ້ ສົ່ງເສີມການນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນຢ່າງປະຢັດ, ສົມເຫດສົມຜົນ, ມີປະສິດທິຜົນ ແລະ ຍືນຍົງ ເພື່ອການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ. ຄວາມບໍ່ເຂົ້າກັນ ບໍ່ຄົບຊຸດກັນ ລະຫວ່າງວິທີນະໂຍບາຍປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ລະບຽບກົດໝາຍຕະຫຼາດ; ຂາດວິທີແກ້ໄຂແລະເຄື່ອງມືນະໂຍບາຍກ່ຽວກັບບັນດາບັນຫາສິ່ງແວດລ້ອມ. ຄວາມກະແຈກກະຈາຍ, ສັບໄຂວ່ກັນ ແລະ ບໍ່ທັນສົມເຫດສົມຜົນແທ້ ໃນການເຂົ້າຮ່ວມຂອງບັນດາເຈົ້າພາບປົກປັກຮັກສາຊັບພະຍາກອນ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນ ໃນການຄວບຄຸມສິ່ງເສດເຫຼືອ, ຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງຊີວະພາບ ແລະ ບັນດາບັນຫາຊັບພະຍາກອນສິ່ງແວດລ້ອມ ທີ່ມີລັກສະນະສະຫະຂະແໜງ, ຫຼາຍເຂດ.
ການປະຕິບັດຕາມນະໂຍບາຍ, ກົດໝາຍກ່ຽວກັບການຄຸ້ມຄອງຊັບພະຍາກອນ ແລະ ປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ ຍັງບໍ່ທັນເຂັ້ມງວດ; ການສົມທົບລະຫວ່າງບັນດາກະຊວງ, ຂະແໜງການ, ທ້ອງຖິ່ນ ຍັງບໍ່ດີ. ການປະຕິບັດຕາມນະໂຍບາຍ, ກົດໝາຍ ຍັງອ່ອນຫຼາຍ. ຢູ່ຫຼາຍທ້ອງຖິ່ນ ຍັງມີສະພາບການບໍ່ປະຕິບັດຕາມກົດໝາຍ, ປ່ອຍປະລະເລີຍການຄຸ້ມຄອງໃນຂົງເຂດຊັບພະຍາກອນແລະສິ່ງແວດລ້ອມ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນໃນການຄຸ້ມຄອງການຂຸດຄົ້ນແຮ່ທາດ ແລະ ຄຸ້ມຄອງການປ່ອຍອາຍພິດ, ນ້ຳເສຍ. ຂໍ້ມູນຂ່າວສານກ່ຽວກັບການຄຸ້ມຄອງຊັບພະຍາກອນ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ຍັງບໍ່ທັນຈະແຈ້ງ ໂປ່ງໃສ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນກ່ຽວກັບທີ່ດິນແລະສິ່ງເສດເຫຼືອ. ການຄຸ້ມຄອງຊັນພະຍາກອນແລະສິ່ງແວດລ້ອມທີ່ມີລັກສະນະສະຫະຂະແໜງ ຫຼາຍເຂດ ຍັງມີຂໍ້ຈຳກັດ, ຈຸດອ່ອນຫຼາຍ.
ການແຊກຊ້ອນບັນດາບັນຫາຊັບພະຍາກອນແລະສິ່ງແວດລ້ອມ ເຂົ້າໃນບັນດານະໂຍບາຍ ຂໍ້ຕົກລົງການພັດທະນາ ກໍ່ຍັງບໍ່ທັນຕອບສະໜອງໄດ້ກັບຄວາມຕ້ອງການຂອງການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ. ບັນຫາຊັບພະຍາກອນແລະສິ່ງແວດລ້ອມ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ກວມລວມແລະຄິດໄລ່ຢ່າງຄົບຖ້ວນ ຢູ່ໃນການສ້າງນະໂຍບາຍແລະປະຕິບັດນະໂຍບາຍ. ການຕິດຕາມກວດກາການປະຕິບັດນະໂຍບາຍ ກ່ຽວກັບຊັບພະຍາກອນແລະສິ່ງແວດລ້ອມ ພຽງແຕ່ສຸມໃສ່ບາງແງ່ມູມ, ຂົງເຂດ ຊຶ່ງຕົ້ນຕໍແມ່ນສຸມໃສ່ບັນດາລະດັບຄາດໝາຍສິ່ງແວດລ້ອມ ທີ່ມີລັກສະນະແກ້ໄຂ ຫຼາຍກວ່າການປ້ອງກັນ. ຫຼາຍບັນຫາສິ່ງແວດລ້ອມທີ່ຮີບດ່ວນ, ເຊັ່ນ ການປົກປ້ອງແລະຮັກສາຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງຊີວະພາບ ຊັບພະຍາກອນ, ການນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນ ພະລັງງານຢ່າງປະຢັດ, ການປົກປັກຮັກສາແຫຼ່ງນ້ຳ ຍັງບໍ່ທັນເປັນລະດັບຄາດໝາຍໃນການຕິດຕາມກວດການະໂຍບາຍ.
ການຂຸດຄົ້ນ, ນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນ ຍັງບໍ່ມີປະສິດທິຜົນແລະບໍ່ຍືນຍົງ ຊຶ່ງໄດ້ພາໃຫ້ຊັບພະຍາກອນບາງປະເພດຖືກບົກແຫ້ງສູນເສຍໄປ, ເປັນຜົນກະທົບບໍ່ດີເຖິງການຮັບປະກັນແຫຼ່ງພະລັງໃຫ້ແກ່ການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ໃນອະນາຄົດ. ການນຳໃຊ້ທີ່ດິນຢ່າງຟຸມເຟືອຍ, ປະສິດທິຜົນໃນການນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນທີ່ດິນ ປ່າໄມ້ ແຮ່ທາດ ຍັງຕ່ຳ, ການຂຸດຄົ້ນຊັບພະຍາກອນແຮ່ທາດ ຍັງກະແຈກກະຈາຍ ຂະໜາດນ້ອຍ; ເຕັກໂນໂລຊີໃນການຂຸດຄົ້ນ ປຸງແຕ່ງ ຍັງຫຼ້າຫຼັງ. ຊັບພະຍາກອນທາງນ້ຳຢູ່ໃນເຂດແຫຼ່ງນ້ຳແລະເຂດຊາຍຝັ່ງ ສືບຕໍ່ຖືກຂຸດຄົ້ນເກີນຂອບເຂດທີ່ອະນຸຍາດ ຊຶ່ງເຮັດໃຫ້ສູນເສຍຄວາມສາມາດທົດແທນ ຟື້ນຟູຕົວເອງຂອງເຂດນັ້ນໆ.
ມົນພິດສິ່ງແວດລ້ອມມີທ່າອຽງເພີ່ມຂຶ້ນ ຢູ່ໃນຕົວເມືອງແລະຊົນນະບົດ. ບັນດາແຫຼ່ງທີ່ພາໃຫ້ເກີດມົນພິດສິ່ງແວດລ້ອມໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນໄວ ທາງດ້ານປະລິມານ ຂະໜາດແລະລະດັບ, ເປັນຜົນກະທົບບໍ່ດີເຖິງສິ່ງແວດລ້ອມ, ເຮັດໃຫ້ທີ່ດິນ ນ້ຳ ອາກາດຢູ່ຫຼາຍແຫ່ງຖືກມົນພິດ, ບາງບ່ອນຖືກມົນພິດຢ່າງຮ້າຍແຮງ. ມົນພິດແຫຼ່ງນ້ຳແລະບັນດາລຸ່ມນ້ຳ, ມົດພິດທະເລ ມີທ່າອຽງເພີ່ມຂຶ້ນ. ຄຸນນະພາບອາກາດຢູ່ຫຼາຍຕົວເມືອງນັບມື້ນັບຫຼຸດລົງ.
ຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງຊີວະພາບຫຼຸດຜ່ອນລົງ ໄດ້ທຳລາຍຄວາມສົມດຸນທາງນິເວດວິທະຍາ ໃນເນື້ອທີ່ກວ້າງ. ເນື້ອທີ່ຂອງບັນດາລະບົບນິເວດທຳມະຊາດຖືກຮັດແຄບເຂົ້າ. ປ່າທຳມະຊາດຍັງເຫຼືອໜ້ອຍທີ່ສຸດ. ສັດປ່າ, ພືດທີ່ຫາຍາກຫຼາຍປະເພດ ຖືກນາບຂູ່. ບັນດາລະບົບນິເວດແມ່ນ້ຳລຳເຊ, ບຶງໜອງ, ທະເລສາບ ພວມຖືກຂຸດຄົ້ນນຳໃຊ້ຫຼາຍເກີນຄວນ. ບັນດາລະບົບນິເວດທະເລ, ເຊັ່ນ ປ່າຊາຍເລນ, ແນວປະກາລັງ, ສະລ່າຍທະເລ, ຫຍ້າທະເລ ແລະ ຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງຊີວະພາບທະເລ ຖືກຊຸດໂຊມລົງ, ເນື້ອທີ່ຖືກຮັດແຄບ. ວຽກງານອະນຸຮັກຊັບພະຍາກອນພັນທຸກຳພື້ນເມືອງ, ກວດກາຄວບຄຸມພັນທຸຕ່າງຖິ່ນທີ່ຄຸກຄາມ, ການຄຸ້ມຄອງຄວາມປອດໄພຂອງສິ່ງມີຊີວິດດັດແປງພັນທຸກຳ ຍັງບໍ່ໄດ້ຕາມຄວາມຕ້ອງການ.
ວິທະຍາສາດແລະເຕັກໂນໂລຊີ ຍັງບໍ່ທັນມີສ່ວນປະກອບທີ່ຕັ້ງໜ້າຫຼາຍຢ່າງ ເຂົ້າໃນວຽກງານປົກປັກຮັກສາຊັບພະຍາກອນແລະສິ່ງແວດລ້ອມ. ການເຄື່ອນໄຫວຄົ້ນຄວ້າແລະຜັນຂະຫຍາຍການປົກປັກຮັກສາຊັບພະຍາກອນແລະສິ່ງແວດລ້ອມ ຍັງຖືກຈຳກັດຫຼາຍ. ຄວາມສາມາດ, ລະດັບເຕັກໂນໂລຊີກ່ຽວກັບການຂຸດຄົ້ນ ນຳໃຊ້ ປຸງແຕ່ງຊັບພະຍາກອນ ແລະ ປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ ຍັງຫຼ້າຫຼັງ, ອ່ອນແອ.
ການລົງທຶນ, ລາຍຈ່າຍເປັນປະຈຳ ຈາກງົບປະມານແຫ່ງລັດເປັນຕົ້ນຕໍ ແຕ່ຍັງຂາດແຄນຫຼາຍ; ການລະດົມບັນດາແຫຼ່ງພະລັງໃນສັງຄົມຍັງຈຳກັດ; ການຄຸ້ມຄອງການເງິນບໍ່ທັນດີ. ລາຍຈ່າຍປະຈຳປີໃຫ້ພາລະກິດສິ່ງແວດລ້ອມບັນລຸ 1% ຍອດລາຍຈ່າຍງົບປະມານແຫ່ງລັດ, ແຕ່ຍັງຕ່ຳຫຼາຍທຽບກັບຄວາມຕ້ອງການ ແລະ ພຽງແຕ່ສຸມໃສ່ການຄຸ້ມຄອງສິ່ງເສດເຫຼືອ ແລະ ໃຊ້ຈ່າຍໃຫ້ກົງຈັກຄຸ້ມຄອງ. ການລະດົມບັນດາແຫຼ່ງພະລັງສັງຄົມ ຍັງຖືກຈຳກັດ. ທຶນຊ່ວຍເຫຼືອພັດທະນາເປັນທາງການ (ODA) ໃຫ້ແກ່ການປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ ຍັງຕ່ຳ, ກະແຈກກະຈາຍ ແລະ ພວມມີທ່າອຽງຫຼຸດລົງ.
ພື້ນຖານຂໍ້ມູນຂ່າວສານຮັບໃຊ້ໃຫ້ແກ່ການຄຸ້ມຄອງຊັບພະຍາກອນແລະສິ່ງແວດລ້ອມ ຍັງຈຳກັດຫຼາຍ; ຄວາມໂປ່ງໃສທາງດ້ານຂໍ້ມູນຂ່າວສານຊັບພະຍາກອນ, ສິ່ງແວດລ້ອມ ຍັງຕ່ຳ. ລະບົບການສື່ຂ່າວຮັບໃຊ້ການຕິດຕາມ, ກວດກາການຄຸ້ມຄອງຊັບພະຍາກອນ, ປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ຍັງຂາດເຂີນທີ່ສຸດ. ປະຊາຊົນແລະຊຸມຊົນຍັງຖືກຈຳກັດໃນການເຂົ້າເຖິງບັນດາຂໍ້ມູນຂ່າວສານກ່ຽວກັບຊັບພະຍາກອນແລະສິ່ງແວດລ້ອມ. ສະພາບການຮ້ອງຟ້ອງ, ຮ້ອງທຸກກ່ຽວກັບການຄຸ້ມຄອງຊັບພະຍາກອນແລະສິ່ງແວດລ້ອມ, ປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ ພວມເພີ່ມຂຶ້ນແລະສັບສົນ.
ການເຕີບໂຕເສດຖະກິດມະຫາພາກຍັງບໍ່ທັງໝັ້ນທ່ຽງ. ດຸນງົບປະມານຂອງລັດຍັງສັບສົນ; ໂຄງປະກອບລາຍຮັບ, ລາຍຈ່າຍງົບປະມານ ຍັງບໍ່ທັນເໝາະສົມ. ຄຸນນະພາບສິນເຊື່ອຍັງບໍ່ທັນສູງ, ການແກ້ໄຂໜີ້ເສຍຍັງພົບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຫຼາຍ. ຕະຫຼາດທຶນ, ຕະຫຼາດຫຼັກຊັບ, ຕະຫຼາດອະສັງຫາລິມະຊັບຂະຫຍາຍຕົວບໍ່ຄົບຊຸດ, ຟື້ນຕົວຄືນໃໝ່ຢ່າງຊັກຊ້າ ແລະ ປະສົບຄວາມສ່ຽງຫຼາຍ. ໄລຍະປີ 2011-2016, ລວມຍອດຜະລິດຕະພັນພາຍໃນ (ຈີດີພີ) ເພີ່ມຂຶ້ນສະເລ່ຍຕ່ຳກວ່າ 5 ປີກ່ອນ; ປະສິດທິຜົນຂອງການຜະລິດກະສິກຳຍັງບໍ່ທັນສູງ; ອຸດສາຫະກຳແລະການບໍລິການເພີ່ມຂຶ້ນເລື້ອຍ ແຕ່ຕ່ຳກວ່າໄລຍະກ່ອນ. ປະສິດທິຜົນໃນການເຄື່ອນໄຫວຂອງວິສາຫະກິດຍັງບໍ່ທັນສູງ; ຈຳນວນວິສາຫະກິດຂະໜາດໃຫຍ່ບໍ່ຫຼາຍພໍທໍ່ໃດ. ຄວາມສາມາດແຂ່ງຂັນຂອງຊາດໄດ້ຮັບການປົວແປງພຽງໜ້ອຍໜຶ່ງ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນກ່ຽວກັບລະບຽບກົດໝານເສດຖະກິດ, ໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ແລະ ການປ່ຽນແປງເຕັກໂນໂລຊີ.
ປະສິດທິຜົນຂອງການລົງທຶນ, ພິເສດແມ່ນການລົງທຶນສາທາລະນະ ພວມມີທ່າອຽງຫຼຸດລົງ ແລະ ຢູ່ໃນລະດັບຕ່ຳ. ກົນໄກແບ່ງຂັ້ນລົງທຶນຍັງບົກພ່ອງ, ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມຟຸມເຟືອຍ, ປະສິດທິຜົນຕ່ຳ, ສ້າງແນວຄິດເອື່ອຍອີງຂອງທ້ອງຖິ່ນຕໍ່ສູນກາງ. ສະພາບການລົງທຶນກະແຈກກະຈາຍ, ຊັກຊ້າ, ຕິດໜີ້ໃນການກໍ່ສ້າງພື້ນຖານ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແກ້ໄຂຢ່າງເຖິງຖອງ. ຂະບວນວິວັດການຄຸ້ມຄອງ, ຈັດແບ່ງທຶນທີ່ລົງໃນກິດຈະການຕ່າງໆ ຂາດຄວາມໂປ່ງໃສ. ບັນດາແຫຼ່ງພະລັງຂອງຂົງເຂດເອກະຊົນ ຍັງບໍ່ໄດ້ລະດົມໃນລະດັບສູງເຂົ້າໃນການລົງທຶນພັດທະນາ. ການຈັດວາງໂຄງປະກອບການເງິນ, ທະນາຄານຄືນໃໝ່ ຖືກຊັກຊ້າ ແລະ ບໍ່ບັນລຸເປົ້າໝາຍທີ່ວາງໄວ້; ການຈັດວາງໂຄງປະກອບວິສາຫະກິດແຫ່ງລັດຄືນໃໝ່ ຜ່ານການຫັນເປັນຫຸ້ນສ່ວນແລະຖອນທຶນຂອງລັດອອກຈາກວິສາຫະກິດ ກໍ່ຖືກຊັກຊ້າ...
ຕະຫຼາດການເງິນ ເງິນຕາຂອງຫວຽດນາມຂະຫຍາຍຕົວໃນລະດັບຕ່ຳພໍຄວນ ແລະ ມີຂໍ້ບົກພ່ອງຫຼາຍ. ລະບົບການເງິນເຖິງວ່າມີຄົບບັນດາພາກສ່ວນພື້ນຖານ ແຕ່ຍັງອີງຕົ້ນຕໍໃສ່ບັນດາທະນາຄານການຄ້າ; ບັນດາສະຖາບັນການເງິນທີ່ບໍ່ແມ່ນທະນາຄານ ມີບົດບາດຈຳກັດ. ບັນດາບໍລິການທະນາຄານທັນສະໄໝ ຍັງບໍ່ໄດ້ພັດທະນາ. ຂະໜາດຂອງຕະຫຼາດຫຼັກຊັບຍັງນ້ອຍ, ປະເພດພັນທະບັດກໍ່ບໍ່ຫຼາຍ, ຈຳນວນນັກລົງທຶນທີ່ເຂົ້າຮ່ວມໃນຕະຫຼາດຫຼັກຊັບ ກໍ່ຍັງຖືກຈຳກັດ.
ການສົ່ງອອກແລະນຳເຂົ້າຕ້ອງຂຶ້ນກັບພາຍນອກຫຼາຍພໍຄວນ, ການຜັນຜວນຂອງໂລກໄດ້ກະທົບຢ່າງໄວເຂົ້າໃນພື້ນຖານເສດຖະກິດຫວຽດນາມ. ລະດັບເປີດຂອງພື້ນຖານເສດຖະກິດຫວຽດນາມ ມີຄຸນນະພາບຕ່ຳ, ສະແດງອອກຢູ່ທີ່ ອັດຕາສ່ວນສິນຄ້າຫຍາບ, ສິນຄ້າປຸງແຕ່ງຂັ້ນຕົ້ນ ແລະ ສິນຄ້າຮັບເໝົາຜະລິດ ປະກອບເຂົ້າເຄື່ອງ ໃນຍອດມູນຄ່າສິນຄ້າສົ່ງອອກ ຍັງກວມອັດຕາສ່ວນຫຼາຍ; ອຸດສາຫະກຳສະໜັບສະໜູນການພັດທະນາຊ້າ ດັ່ງນັ້ນຄຸນຄ່າເພີ່ມຂອງສິນຄ້າສົ່ງອອກຈຶ່ງຕ່ຳ; ການນຳເຂົ້າວັດຖຸດິດ ອຸປະກອນ ອຸປະກອນເສີມຂ້ອນຂ້າງສູງ.
ຕະຫຼາດວຽກເຮັດງານທຳ ຍັງບໍ່ທັນຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງຄົບຖ້ວນ, ຜູ້ອອກແຮງງານຈຳໃຈຕ້ອງເຮັດວຽກງານທີ່ມີຄຸນນະພາບຕ່ຳ, ຕ້ອງຮັບເງິນເດືອນຕ່ຳໃນພື້ນຖານເສດຖະກິດທີ່ບໍ່ເປັນທາງການ ຫຼືຕ້ອງຮັບສັນຍາເຮັດວຽກທີ່ບໍ່ເປັນທາງການ ເພື່ອມີລາຍໄດ້. ດັ່ງນັ້ນ, ເຖິງວ່າອັດຕາສ່ວນວ່າງງານຂອງຫວຽດນາມຍັງຢູ່ໃນລະດັບຕ່ຳ ແຕ່ໃນກຳນົດໄລຍະຍາວ ນັ້ນແມ່ນປັດໄຈທີ່ຕັ້ງໜ້າ. ຜູ້ອອກແຮງງານຈະບໍ່ມີກຳລັງໜູນ ເພື່ອຍົກສູງລະດັບຄວາມສາມາດແລະທັກສະເຮັດວຽກຂອງຕົນ ຍ້ອນບໍ່ມີແຮງໜີບກ່ຽວກັບບັນດາມາດຕະຖານແຮງງານ.
ລະດັບໜີ້ສາທາລະນະຂອງຫວຽດນາມຍັງຢູ່ໃນຂອບເຂດກວດກາໄດ້, ແຕ່ຖ້າຫາກພິຈາລະນາໂຄງປະກອບໜີ້ສາທາລະນະຂອງຫວຽດນາມ, ຄວາມຈິງອາດຈະເຄັ່ງຮ້ອນກວ່ານັ້ນອີກ. ການຄິດໄລ່ກ່ຽວກັບໜີ້ສາທາລະນະແລະໜີ້ຕ່າງປະເທດຂອງຫວຽດນາມ ມີຂໍ້ຜິດພາດຢູ່ທີ່ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນຕ່າງກັນ ແລະ ໃນກາລະເວລາທີ່ຕ່າງກັນ ດັ່ງນັ້ນການຕີລາຄາຄວາມສ່ຽງຂອງໜີ້ສາທາລະນະ ຈຶ່ງບໍ່ອາດອີງໃສ່ບັນດາບ້ວງໜີ້ສິນທີ່ຂຽນຢູ່ໃນເອກະສານໄດ້. ບັນດາບ້ວງໜີ້ເສຍຂອງວິສາຫະກິດແຫ່ງລັດເຖິງວ່າບໍ່ໄດ້ຮັບການຄ້ຳປະກັນຂອງລັດຖະບານກໍ່ຕາມ ແຕ່ເມື່ອພົບບັນຫາກ່ຽວກັບຄວາມສາມາດຊຳລະ ກໍ່ອາດຈະຕ້ອງໃຊ້ງົບປະມານຂອງລັດເພື່ອຊຳລະໜີ້. ສະພາບການຂາດດຸນງົບປະມານແລະໜີ້ສາທາລະນະ ໃນຊຸມປີທີ່ຜ່ານມາມໍ່ນີ້ ມີທ່າອຽງເພີ່ມຂຶ້ນ. ການໃຊ້ຈ່າຍສາທາລະນະຂອງປະເທດເຮົາໃນປະຈຸບັນຢູ່ໃນລະດັບສູງທີ່ສຸດ. ໃນຊຸມປີທີ່ຜ່ານມາມໍ່ນີ້ ການໃຊ້ຈ່າຍລັດຖະບານຂອງຫວຽດນາມກວມເອົາຫຼາຍກວ່າ 30% ຂອງຈີດີພີ(1). ລະດັບຂາດດຸນລາຍຈ່າຍງົບປະມານສືບຕໍ່ເພີ່ມຂຶ້ນ ຈາກລະດັບຄາດກະ 224.000 ຕື້ດົ່ງ (ປີ 2014) ຂຶ້ນເປັນ 226.000 ຕື້ດົ່ງ (ປີ 2015).
ການພັດທະນາວັດທະນະທຳ, ປະຕິບັດຄວາມກ້າວໜ້າ ແລະ ບັນດາບັນຫາສັງຄົມ ຍັງມີຄວາມຈຳກັດຫຼາຍດ້ານ. ຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນພາກສ່ວນໜຶ່ງ ຍັງມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຫຼາຍ. ການກໍ່ສ້າງພື້ນຖານວັດທະນະທຳທີ່ກ້າວໜ້າ ແລະ ມີເອກະລັກຊາດ ໄດ້ຮັບຜົນສຳເລັດໜ້ອຍ, ບໍ່ໄດ້ຕາມຄວາມຕ້ອງການ. ຄຸນສົມບັດ, ແບບແຜນດຳລົງຊີວິດຍັງມີປະກົດການຫຼາຍຢ່າງທີ່ບໍ່ດີ, ສ້າງຄວາມຮ້ອນເຄືອງໃຫ້ປະຊາຊົນ; ໄພສັງຄົມຍັງຜັນປ່ຽນຢ່າງສັບສົນ. ການຄຸ້ມຄອງວັດທະນະທຳ ສິລະປະ ງານບຸນ ບໍ່ແໜ້ນແຟ້ນ. ຊີວິດວັດທະນະທຳ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນຢູ່ເຂດຫ່າງໄກສອກຫຼີກ ຍັງມີຄວາມຈຳກັດຫຼາຍ. ການຄຸ້ມຄອງໜັງສືພິມ ຂ່າວສານ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນຄຸ້ມຄອງເຄືອຂ່າຍອິນເຕີເນັສ ຍັງມີຂໍ້ບົດພ່ອງຫຼາຍ... ຜົນຂອງການຫຼຸດຜ່ອນຄວາມທຸກຍາກບໍ່ໝັ້ນຄົງ, ຢູ່ຫຼາຍແຫ່ງຍັງເກີດມີຄວາມທຸກຍາກຄືນໃໝ່; ຊ່ອງວ່າງຮັ່ງມີ-ທຸກຍາກ ລະຫວ່າງບັນດາເຂດ, ບັນດາກຸ່ມຊົນ ຍັງຫ່າງໄກກັນຫຼາຍ. ການຫັນປ່ຽນໂຄງປະກອບແຮງງານຍັງຊ້າ; ອັດຕາສ່ວນແຮງງານໃນຂົງເຂດກະສິກຳຍັງຫຼາຍ...
ຄຸນນະພາບຂອງການບໍລິການສາທາລະນະ ຍັງຖືກຈຳກັດ. ວຽກງານການເບິ່ງແຍງດູແລແລະຮັກສາສຸຂະພາບຂອງປະຊາຊົນ, ຄຸນນະພາບການກວດພະຍາດ ແລະ ປົວພະຍາດ ບໍ່ຕອບສະໜອງໄດ້ກັບຄວາມຕ້ອງການ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນຢູ່ຂັ້ນພື້ນຖານ. ອາຍຸໄຂສະເລ່ຍເພີ່ມຂຶ້ນ ແຕ່ຄຸນນະພາບຂອງຊີວິດຍັງບໍ່ສູງ. ຄຸນນະພາບຂອງການສຶກສາ ອົບຮົມກໍ່ສ້າງ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນສຶກສາມະຫະວິທະຍາໄລ ແລະ ອາຊີວະສຶກສາ ຍັງຕ່ຳທຽບກັບຄວາມຕ້ອງການ, ຂາດແຮງງານຄຸນນະພາບສູງ. ລະບົບກາສຶກສາກໍ່ສ້າງຍັງຂາດລັກສະນະຕໍ່ເນື່ອງ ລະຫວ່າງບັນດາລະດັບການສຶກສາ ແລະ ບໍ່ຄົບຊຸດ; ການສຶກສາກໍ່ສ້າງບໍ່ຕິດແໜ້ນກັບການຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດ, ກັບການຜະລິດ-ທຸລະກິດ ແລະ ຄວາມຕ້ອງການຂອງຕະຫຼາດແຮງງານ,...
ບາງທິດທາງ, ວິທີແກ້ໄຂ ເພີ່ມຄຸນນະພາບ ຂອງນະໂຍບາຍການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ
ໃນສະພາບການທີ່ສະຫະປະຊາຊາດປະຕິບັດ ໂຄງການວາລະ 2030 ເພື່ອການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ, ຫັນປ່ຽນຈາກບັນດາເປົ້າໝາຍການພັດທະນາສະຫັດສະວັດ (MDGs) ມາສູ່ບັນດາເປົ້າໝາຍການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ (SDGs) ໃນຂອບເຂດທົ່ວໂລກ, ບັນລຸເປົ້າໝາຍນະໂຍບາຍການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ໃນໄລຍະຕໍ່ໄປນັ້ນ ແມ່ນການປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມຕ້ອງໄດ້ຕັ້ງຢູ່ໃນແຖວໜ້າ, ຕິດແໜ້ນການເຕີບໂຕເສດຖະກິດ ກັບການປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ແກ້ໄຂບັນດາບັນຫາສັງຄົມທີ່ເກີດຂຶ້ນ. ປະຊາທິປະໄຕ, ຄວາມຍຸຕິທຳ ກໍ່ແມ່ນຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການທີ່ສຳຄັນ ໃນການປະຕິບັດເປົ້າໝາຍນະໂຍບາຍການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ.
ການບູລະນະນະໂຍບາຍການພັດທະນາແບບຍືນຍົງໃນໄລຍະຕໍ່ໄປ ຕ້ອງເພີ່ມທະວີການປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ, ປະຕິບັດນະໂຍບາຍຈັດວາງຄືນໃໝ່ໂຄງປະກອບພື້ນຖານເສດຖະກິດ ຕິດກັບການປ່ຽນແປງໃໝ່ຮູບແບບການເຕີບໂຕ, ພັດທະນາເສດຖະກິດ ກັບການເຕີບໂຕຂຽວ, ການພັດທະນາພະລັງງານສະອາດ, ພະລັງງານທົດແທນ ແລະ ນະໂຍບາຍຮັບປະກັນຄວາມໝັ້ນຄົງດ້ານສະບຽງອາຫານ, ພັດທະນາກະສິກຳ ຊົນນະບົດແບບຍືນຍົງ, ພັດທະນາພາກ ເຂດ ແລະ ທ້ອງຖິ່ນ, ແກ້ໄຂບັນດາຂອດຜູກມັດການພັດທະນາໃນນະໂຍບາຍກ່ຽວກັບວິສາຫະກິດແຫ່ງລັດ, ກ່ຽວກັບການລົງທຶນ... ເວົ້າແບບອື່ນແມ່ນ, ການປະຕິບັດນະໂຍບາຍເຕີບໂຕເສດຖະກິດ ຕ້ອງເອົາໃຈໃສ່ເຖິງການປະຕິບັດນະໂຍບາຍສັງຄົມ, ນະໂຍບາຍປົກປັກຮັກສາຊັບພະຍາກອນສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ຮັບມືກັບການປ່ຽນແປງສະພາບອາກາດ.
ສືບຕໍ່ປະຕິບັດລະບຽບກົດໝາຍເສດຖະກິດຕະຫຼາດ, ສ້າງສິ່ງແວດລ້ອມແຫ່ງການແຂ່ງຂັນທີ່ສົດໃສ, ສະເໝີພາບໃຫ້ທຸກຂະແໜງການ ຂົງເຂດ ວິສາຫະກິດ, ສອດຄ່ອງກັບບັນດາຄຳໝັ້ນສັນຍາສາກົນ ແລະ ຂັ້ນຕອນເຊື່ອມໂຍງເສດຖະກິດສາກົນ. ຍູ້ແຮງຂະບວນວິວັດການປະຕິຮູບວິສາຫະກິດແຫ່ງລັດ. ຮັກສາສະຖຽນລະພາບຂອງເສດຖະກິດມະຫາພາກ, ຍູ້ແຮງການຈັດວາງໂຄງປະກອບເສດຖະກິດຄືນໃໝ່ ເພື່ອຍົກສູງປະສິດທິຜົນເສດຖະກິດ, ສ້າງສິ່ງແວດລ້ອມສົ່ງເສີມໃຫ້ບັນດາວິສາຫະກິດສືບຕໍ່ການປ່ຽນແປງໃໝ່ຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ. ສືບຕໍ່ຍົກສູງປະສິດທິຜົນການລົງທຶນ, ຍູ້ແຮງການລະດົມບັນດາແຫຼ່ງທຶນໃຫ້ແກ່ການເຕີບໂຕເສດຖະກິດ, ໃນນັ້ນ ສຳຄັນແມ່ນດຶງດູດບັນດາແຫຼ່ງທຶນພາຍໃນແລະຕ່າງປະເທດ ເຂົ້າໃນການພັດທະນາຕະຫຼາດທຶນໄລຍະກາງແລະໄລຍະຍາວ ໂດຍຜ່ານການຍູ້ແຮງຂະບວນວິວັດການຫັນເປັນຫຸ້ນສ່ວນ ແລະ ຈັດວາງຄືນໃໝ່ໂຄງປະກອບຕະຫຼາດຫຼັກຊັບ. ພັດທະນາຕະຫຼາດການເງິນ, ຕະຫຼາດຊື້ຂາຍໜີ້, ບັນດາເຄື່ອງມືທາງການເງິນເກີດໃໝ່, ການໃຫ້ເຊົ່າຊັບສິນ. ຍົກສູງປະສິດທິຜົນການເຄື່ອນໄຫວຂອງຕະຫຼາດເງິນຕາ; ເປີດຕະຫຼາດສິນເຊື່ອ ແລະ ບໍລິການທະນາຄານ ເພື່ອຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການພັດທະນາ ແລະ ສອດຄ່ອງກັບຄຳໝັ້ນສັນຍາສາກົນ. ປະຕິບັດເປັນຢ່າງດີນະໂຍບາຍການຄັງ, ຄຸ້ມຄອງລາຍຮັບ ລາຍຈ່າງງົບປະມານຂອງລັດ ຢ່າງແໜ້ນແຟ້ນ, ດ້ວຍອັດຕາສ່ວນລະດົມປະມານ 20% - 21% ຂອງ ຈີດີພີ ເຂົ້າໃນງົບປະມານແຫ່ງລັດ.
ບູລະນະນະໂຍບາຍເຕີບໂຕຂຽວ, ພັດທະນາພະລັງງານສະອາດ, ພະລັງງານທົດແທນ. ເພີ່ມທະວີຄວາມເຂົ້າໃຈແລະຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບການເຕີບໂຕຂຽວ, ຊ່ວຍບັນດາຊຸມຊົນໃນສັງຄົມ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນວົງການວິສາຫະກິດ ໃຫ້ມີຄວາມເຂົ້າໃຈ ຄວາມຮູ້ທີ່ຖືກຕ້ອງ, ຈາກນັ້ນມີການກະທຳຕົວຈິງປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ. ປະຕິບັດວິທີແກ້ນະໂຍບາຍສົ່ງເສີມຍົກສູງສະມັດຕະພາບການນຳໃຊ້ພະລັງງານ, ຫຼຸດຜ່ອນການສິ້ນເປືອງພະລັງງານໃນການຜະລິດ ຂົນສົ່ງ ການຄ້າ; ປ່ຽນແປງເທື່ອລະກ້າວໂຄງປະກອບເຊື້ອໄຟໃນການຜະລິດອຸດສາຫະກຳ ແລະ ຄົມມະນາຄົມ, ເຊັ່ນ ນຳໃຊ້ແຫຼ່ງພະລັງງານໃໝ່ ສະອາດ ທົດແທນໄດ້, ປ່ອຍ “ອາຍແກັສເຮືອນແກ້ວ" ໜ້ອຍ. ດຶງດູດ, ລະດົມບັນດາແຫຼ່ງທຶນ ເພື່ອລົງທຶນພັດທະນາພະລັງງານສະອາດ ພະລັງງານທົດແທນ ພ້ອມດ້ວຍນະໂຍບາຍລາຄາທີ່ສົມເຫດສົມຜົນ ສອດຄ່ອງ ແລະ ສົ່ງເສີມການນຳໃຊ້ໃນການເຄື່ອນໄຫວຜະລິດ ແລະ ຊີວິດການເປັນຢູ່.
ເພີ່ມທະວີການນຳໃຊ້ບັນດາເຄື່ອງມືທີ່ອີງໃສ່ຕະຫຼາດ ເພື່ອຊຸກຍູ້ການຜະລິດ, ນຳໃຊ້ພະລັງງານສະອາດ, ພະລັງງານທົດແທນ, ປ່ອຍ "ອາຍແກັສເຮືອນແກ້ວ" ໜ້ອຍ, ເຊັ່ນ ພາສີກາກບອນ, ໂຄຕ້າ ພະລັງງານຟອສຊີນ, ຕະຫຼາດການເງິນກາກບອນ ໃນປະເທດ. ຄົ້ນຄວ້າແລະປະກາດໃຊ້ຢ່າງກວ້າງຂວາງ ໂຄຕ້າ (ກຳນົດໝາຍ) ກ່ຽວກັບການຜະລິດແລະການນຳໃຊ້ພະລັງງານສະອາດ, ພະລັງງານທົດແທນ. ກໍ່ສ້າງບັນດາອັດຕາພາສີສົ່ງອອກ, ພາສີນຳເຂົ້າສຳລັບບັນດາຜະລິດຕະພັນນິເວດ ທີ່ສອດຄ່ອງກັບແຜນງານເຊື່ອມໂຍງສາກົນ ແລະ ພາກພື້ນ ແນໃສ່ຍູ້ແຮງການຜະລິດ, ນຳເຂົ້າ, ສົ່ງອອກ ບັນດາຜະລິດຕະພັນທີ່ເປັນມິດກັບສິ່ງແວດລ້ອມ. ດຶງດູດພາກເອກະຊົນລົງທຶນເຂົ້າໃນຂົງເຂດຮັບມືກັບການປ່ຽນແປງສະພາບອາກາດ, ເຕີບໂຕຂຽວ ພາຍໄຕ້ຮູບການຫັນປ່ຽນເຕັກໂນໂລຊີ/ໂຄງການທົດລອງ/ຄົ້ນຄວ້າຕົວຢ່າງ, ບັນດາແບບຢ່າງການຮ່ວມມືພາກລັດ - ເອກະຊົນ (PPP) ໃນຂົງເຂດກໍ່ສ້າງໂຄງສ້າງພື້ນຖານ, ຜະລິດໄຟຟ້າດ້ວຍແຮງລົມ.
ຕ້ອງມີວິທີແກ້ກ່ຽວກັບການຜະລິດແລະຊົມໃຊ້ແບບຍືນຍົງ, ນະໂຍບາຍສົ່ງເສີມບັນດາອົງການຈັດຕັ້ງແລະເອກະຊົນ ໃຫ້ລົງທຶນເຂົ້າໃນການຜະລິດ, ທຸລະກິດ ບັນດາຜະລິດຕະພັນທີ່ເປັນມິດກັບສິ່ງແວດລ້ອມ. ລວມການຜະລິດແລະບໍລິໂພກທີ່ຍືນຍົງ ເຂົ້າກັບການວາງແຜນກຳນົດ, ແຜນການພັດທະນາຂອງຊາດ, ຂະແໜງການ ແລະ ທ້ອງຖິ່ນ; ເຂົ້າບັນດາໂຄງການພັດທະນາເສດຖະກິດ, ປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນຄວາມທຸກຍາກ. ໂຄສະນະ, ຂົນຂວາຍການກໍ່ສ້າງແບບວິທີດຳລົງຊີວິດທີ່ເປັນມິດກັບສິ່ງແວດລ້ອມ, ຊົມໃຊ້ແບບຍືນຍົງ, ສ້າງຈິດສຳນຶກປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ, ກ້າວໄປເຖິງການກໍ່ສ້າງສັງຄົມທີ່ມີສິ່ງເສດເຫຼືອໜ້ອຍ, ອາຍກາກບອນຕ່ຳ, ກົມກຽວ ແລະ ເປັນມິດກັບສິ່ງແວດລ້ອມ. ສ້າງສາຍພົວພັນທີ່ສະໜິດແໜ້ນລະຫວ່າງຜູ້ຜະລິດຂຽວ, ຜະລິດຕະພັນຂຽວ ແລະ ຜູ້ “ບໍລິໂພກຂຽວ”.
ຊຸກຍູ້ການປ່ຽນແປງໃໝ່ເຕັກໂນໂລຊີ, ໝູນໃຊ້ເທື່ອລະກ້າວເຕັກໂນໂລຊີສະອາດ ທີ່ເປັນມິດກັບສິ່ງແວດລ້ອມ. ຂຸດຄົ້ນ, ນຳໃຊ້ຢ່າງຍືນຍົງ ບັນດາແຫຼ່ງຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ; ຍູ້ແຮງການປ່ຽນແທນການນຳໃຊ້ບັນດາແຫຼ່ງຊັບພະຍາກອນທີ່ອາດຈະບົກແຫ້ງ ດ້ວຍບັນດາແຫຼ່ງຊັບພະຍາກອນ, ພະລັງງານໃໝ່, ອາດຈະທົດແທນໄດ້.
ຍູ້ແຮງການພັດທະນາຂະແໜງອຸດສາຫະກຳສິ່ງແວດລ້ອມ, ພັດທະນາ ແລະ ເປີດກວ້າງບັນດາຮູບແບບວິສາຫະກິດຂຽວ, ມີນະໂຍບາຍສະໜັບສະໜູນທາງດ້ານລາຄາສຳລັບບັນດາຜະລິດຕະພັນ ການບໍລິການຂຽວ; ເພີ່ມທະວີການໂຄສານາສົ່ງເສິມການບໍລິໂພກບັນດາຜະລິດຕະພັນ ການບໍລິການຂຽວ. ກໍ່ສ້າງລະບົບມາດຕະຖານ ແລະ ດຳເນີນການອອກໃບຮັບຮອງໃຫ້ບັນດາຮູບແບບແຈກຢາຍຂຽວ ເປັນມິດກັບສິ່ງແວດລ້ອມ.
ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງຕ້ອງຮັບປະກັນຄວາມໝັ້ນຄົງດ້ານສະບຽງອາຫານ, ພັດທະນາກະສິກຳ ຊົນນະບົດແບບຍືນຍົງ. ການຈັດວາງຄືນໃໝ່ພື້ນຖານກະສິກຳ ຕ້ອງສຸມໃສ່ການຈັດວາງຄືນໃໝ່ການລົງທຶນສາທາລະນະແລະບໍລິການສາທາລະນະ ໃນການກະສິກຳ, ສ້າງສິ່ງແວດລ້ອມທີ່ສະດວກດີໃຫ້ແກ່ການກໍ່ຮ່າງສ້າງຮູບພວງພະນັງຄຸນຄ່າກະເສດຕະພັນ ອີງໃສ່ທ່າດີປຽບທຽບຂອງແຕ່ລະເຂດ, ແຕ່ລະທ້ອງຖິ່ນ. ພັດທະນາກະສິກຳເຕັກໂນໂລຊີສູງ, ຊຸກຍູ້ການໝູນໃຊ້ວິທະຍາສາດແລະເຕັກໂນໂລຊີ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບ, ເຕັກໂນໂລຊີຂໍ້ມູນຂ່າວສານ ເຂົ້າໃນການຜະລິດ ແລະການຄຸ້ມຄອງກະສິກຳ.
ຊຸກຍູ້ຕະຫຼາດປະກັນໄພກະສິກຳ, ເພີ່ມທະວີຄວາມສາມາດຂອງຊາວນາ ໃນການຮັບມືກັບຄວາມສ່ຽງ, ຮັບປະກັນໃຫ້ກະສິກຳບໍ່ຖືການກະທົບທີ່ບໍ່ດີ ຈາກການປ່ຽນແປງສະພາບອາກາດ; ບັນດາທ້ອງຖິ່ນ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນບັນດາແຂວງທີ່ຢູ່ໃນພື້ນທີ່ຕ່ຳ ຕ້ອງມີແຜນການຮັບມືຢ່າງທັນການ, ຈັດວາງການຜະລິດກະສິກຳຢ່າງສອດຄ່ອງເໝາະສົມ./.
ໂດຍ ຮສ. ປອ. ໂດະຝູຫາຍ
ມະຫາວິທະຍາໄລພາຍໃນ, ກະຊວງພາຍໃນ
----------------------------
ບົດນິ້ໄດ້ລົງພິມໃນວາລະສານກອມມູນິດ ສະບັບທີ 898 (ເດືອນສິງກາ 2017)
(1) ຕາມ: ຄະນະກຳມະການເສດຖະກິດສະພາແຫ່ງຊາດ ແລະ ໂຄງການພັດທະນາແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ (UNDP): ລາຍງານກ່ຽວກັບໜີ້ສາທາລະນະ, 2013.