ພາສາລາວ
ອັນ ໃດທີ່ເອີ້ນວ່າ ວັນນະຄະດີສັນສະກິດ?
ເນື້ອໃນສ່ວນໃຫຍ່ເວົ້າເຖິ່ງຫຍັງ?
ວັນນະຄະດີສັນສະກິດ ໝາຍເຖິງ ວັນນະຄະດີທີ່ຂຽນໂດຍພາສາສັນສະກິດ ຮວມທັງສັນສະກິດພະເວດ(Vedic) ແລະສັນສະກິດແທ້ ຫຼືສັນສະກິດແບບແຜນ(Classic) ຊຶ່ງເປັນວັນນະຄະດີທີ່ ສື່ບທອດດ້ວຍວິທີມຸຂະປາຖະກ່ອນແລ້ວ ຈຶ່ງຈຸດລົງໃບລານ ຫຼືເຈຍ ແລະຄັດລອກສື່ບຕໍ່ກັນມາ ຊຶ່ງ ຕົນສະບັບຕີພິມເພິງຈະປາກົດໃນສະຕະວັດທີ່19.
I- ຍຸກຂອງວັນຄະດີສັນສະກິດ
ວັນນະຄະດີສັນສະກິດຍັງແບ່ງອອກ2ເປັນຍຸກ ຄື:
- 1. ວັນນະຄະ ດີຍຸກພະເວດ(Vedic Sansakrit)
1500-200ປີ ກ່ອນຄ.ສ ເປັນວັນນະຄະດີມຸຂະປາຖະ(ປາກ) ບໍ່ມີການຈົດບັນທຶກ ຊຶ່ງມີເນື້ອໃນກ່ຽງຂ້ອງ ດ້ວຍປັດ ຊະຍາແລະສາສະໜາ. ວັນນະຄະດີຍຸກພະເວດນີ້ ຍັງແບ່ງອອກເປັນ 2ຕອນຄື ຕອນເຄິ່ງແຮກຂອງຍຸກວັນນະຄະດີໃຊ້ຄຳຮ້ອຍກອງ ມີເນື້ອໃນເປັນປັດຊະຍາ ເຊິ່ງແຜ່ຢູ່ແຖບລຸ່ມແມ່ນຳສິນທຸ. ສ່ວນຕອນເຄິ່ງຫຼັງ ເປັນ ວັນນະຄະດີປະເພດຮ້ອຍແກ້ວ ເປັນສ່ວນຫຼາຍ, ຊຶ່ງ ເນື້ອໃນຂອງເລື່ອງສ່ວນໃຫຍ່ເປັນເທບນິຍາຍ ສ່ວນພາກປັດຊະຍາຖືກຕັດຫຼຸດໜ້ອຍລົງ ແລະ ມີສູນກາງຢູ່ແຖບດິນແດນທາງໃຕ້ ທີ່ເອີ້ນວ່າ ເດກຄານ.
- ວັນນະ ດີິຍຸກສັນສະກິດແທ້ ຫຼືສັນສະກິດແບບແຜນ(Classical Sansakrit):
500ປີ ກ່ອນຄ.ສ- ປີຄ.ສ 1100 ໄດ້ຈົດບັນທຶກເປັນຫັຼກຖານ ປະກອບດ້ວຍຄຳປະພັນນານາ ຊະນິດ ເຊິ່ງມີເນື້ອເລ່ືອງເປັນການສັນລະເສີນແທບພະເຈົ້າ, ເລື່ອງປະຫວັດສາດຂອງໂລກ. ໂດຍສຳນຶກທົວໄປແລ້ວ ສັນສະກິດແບບແຜ່ນ ສືບຕໍ່ມາໂດຍບໍ່ຂາດຕອນ ຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ ເພາະວ່າງານ ຂຽນເກືອບທຸກວິຊາ ທີ່ຂຽນຫຼັງຄ.ສ 1100 ເຖິງປັດຈຸບັນ ກໍໄດ້ໃຊ້ແບບຂອງສັນສະກິດແບບແຜ່ນນັ້ນ.
II. ລັກສະນະຂອງວັນນະຄະດີສັນສະກິດ
ເມື່ອນັກວັນນະຄະດີ ຊາວຕະເວັນຕົກ ເລີ່ມສົນໃຈວັນນະຄະດີອີນເດຍ ຄວາມນິຍົມສຶກສາວັນນະຄະດີສັນສະກິດ ໃນໝູ່ຊາວຕະເວັນຕົກ ທຳໃຫ້ເກີດທັດສະນະ ຕ່າງໆ ໃນການປະເມີນຄ່າວັນນະຄະດີສັນສະກິດ ຊຶ່ງສ່ວນຫຼາຍໃຊ້ເກນຂອງວັນນະຄະດີແບບແຜນ(classic) ຂອງເກຣັກເປັນມາດຕະຖານ.
1-ປະເພດ ແລະ ການກຳເນີດ ຂອງວັນນະຄະດີສັນສະກິດ
ວັນນະຄະດີສັນສະກິດ ແບ່ງອອກຢ່າງກວ້າງໆ ໄດ້ 4ປະເພດ ຄື: ອາຄົມ, ສາດ , ອິຕິຫາສະ ແລະກາວະຍະ.
1.1-ອາຄົມ: ຄືງານຂຽນ ທີ່ກ່ຽວກັບສາສໜາ ແລະປັດຊະຍາ ໄດ້ແກ່ຄຳພີພະເວດ, ຄຳພີພາມະນະ, ຄຳພີອາຣັນຍະກະ ແລະຄຳພີອຸປະນິສັດ.
ຄຳພີພະເວດເປັນບົດສູດທີ່ຊົງຈຳຕ່ໍໆກັນມາແລ້ວຈຶ່ງບັນທຶກລົງເປັນລາຍລັກອັກສອນ, ພາຍຫຼັງ ກໍຈັດແບ່ງເປັນໝ່ວດໝູ່(ສຳຫິຕາ) ຮຽກວ່າ ຣຶຄະ ເວດສຳຫິຕາ, ສຳມະເວດສຳຫິຕາ, ຍະຊຸຣະເວດສຳຫິຕາ, ແລະອະຖັນຣະເວດສຳຫິຕາ. ບົດອະທາທິບາຍບົດສູດໃນຄຳພີພະເວດ ເອີ້ນວ່າຄຳພີພາມະນະ. ຄຳພີພະເວດແຕ່ລະເລື່ອງ ກໍມີຄຳພີພາມະນະເປັນຄູ່ມື ເຊີ່ງອາດຈະມີຫຼາຍເຫຼັ້ມ ຫຼືເຫຼັ້ມດ່ຽວກໍມີ ເຊັ່ນ ຄຳພີຣຶຄະເວດ ມີຄຳພີພາມະນະຊື່ວ່າ ໄອຕະເຣຍະ ແລະ ສາງຂາຍະນະ ເປັນຄູ່ມື, ສ່ວນງານຂຽນຫຼັກປັດຊະຍາຕ່າງໆ ໄດ້ແກ່ ຄຳ ພີອາຣັນຍະກະ ແລະຄຳພີອຸປະນິສັດ.
1.2- ສາດ(ສາສຕຣະ): ຄືງານຂຽນກ່ຽວກັບວິຊາຕ່າງໆ ສ່ວນໃຫຍ່ເປັນຕຳລາສຶກສາ ວິຊາ ຄວາມຮູ້ ເພື່ອເຂົ້າໃຈພະເວດໄດ້ເລິກເຊິ່ງ ເຊັ່ນຕຳລາໄວຍາກອນຊື່ວ່າ ອັດ ຖາທະຢາຍີ ຂອງປານິນິ ທີ່ສະແດງ ກົດເກນຂອງພາສາພະເວດ ເພື່ອເປັນແນວທາງໃນການ ໃຊ້ພາສາໃນບົດສູດ ໄດ້ຢ່າງຜິດພ້ຽນ ແລະຕຳລາດາລາສາດ ແລະໂຫລາສາດ ຊຶ່ງ ເປັນແນວທາງໃນການສຶກສາລະບົບຂອງ ດວງດາວທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ກັບສະຕາລາສີ ຫຼືລຶກຍາມກຳນົດໄວ້ໃນວິທີກຳ ຕຳລາຕ່າງໆ ເຊິ່ງແຕ່ງເປັນຄຳຮ້ອຍກອງ ແຕ່ບໍ່ຖື່ເປັນງານ ວັນນະສິນ ເພາະພຽງແຕ່ຜູກຂຶ້ນໃຫ້ຄອງກັນ ເພື່ອຄວາມສະດວກໃນການຈົດຈຳເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ໄດ້ມຸ່ງການສື່ສານແຕ່ຢ່າງໃດ້.
1.3- ອິຕິຫາສະ: ຄືງານທີ່ມີເນື້ອຫາອິງເກດປະຫວັດສາດ ແຕ່ງຂຶ້ນເພື່ອວີລະບຸລົດ ເປັນຕຳນານທີ່ເລົ່າສື່ບຕ່ໍກັນດ້ວຍການຊົ່ງຈຳ ແລະມີການແຕ່ງຕື່ມເສີມຕໍ່ຫຼາຍອີກ ກ່ອນທີ່ຈະບັນທຶກໄວ້ເປັນລາຍລັກອັກສອນ ທີ່ຮຽກວ່າ ອິຕິ ຫາສະ (ອິຕິ-ດັ່ງນັ້ນ, ຫ- ແນ່ນອນ, ອາສະ- ເປັນ) ເພາະເຊື່ອກັນວ່າເປັນເລື່ອງທີ່ເກີດຂຶ້ນຈິງໆ ເຊ່ັນ ການສູ້ຮົບລະຫວ່າງອ້າຍນ້ອງ ຕະກຸນປານທົບ ກັບເຄົາລົບ ໃນ ມະຫາພາຣະຕະ ເປັນຕົ້ນ.
1.4- ບົດກະວີ ຫຼືກາວະຍະ (ຜົນງານຂອງນັກກະວີ ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍເຈາະຈົງເປັນງານ ວັນນະສິນ): ຄືງານຂຽນທີ່ມີວັນນະສິນ ມຸ່ງສ້າງອາລົມສຸນຊີ ມັກມີເນື້ອໃນກ່ຽວກັບມະນຸດໂດຍ ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນປະສົບການຊີວິດ ອາດຈະມີຮູບແບບເປັນນິທານເຊັ່ນ ປັນຈະຕັນຕຣະ, ເປັນນິຍາຍເຊ່ັນ ກາທ ຳພະຣີ ເປັນບົດກະວີເຊັ່ນ ເມຂະທູດ ຫຼືເປັນລະຄອນເຊັ່ນ ສະ ກຸນຕະລາ.
ການແບ່ງປະເພດດັ່ງກ່າວນີ້ ບໍ່ແມ່ນຈະເດັດຂາດ ເພາະວັນນະຄະດີ ສ່ວນຫຼາຍມີປະຫວັດ ອັນຍາວນານ ໃນການສື່ບຕໍ່ກັນມາ ໄດ້ມີການຕັດແບ່ງຕື່ມ ເຮັດໃຫ້ວັດຖຸປະສົງປຽນແປ່ງເປັນວາລະ. ຕົວຢ່າງ: ເລ່ືອງ ຣາມາ ຍະນະ ອາດຈະເປັນອະຕິຫາສະ ໃນແງ່ທີ່ເລື່ອງປະຫວັດສາດ ເພາະວ່າເປັນ ເລື່ອງຂອງກະສັດຕີຣະຂຸວົງ ແຕ່ງຂຶ້ນເພື່ອສັນລະເສີນ ເຊັ່ນດ່ຽວກັບ ມະຫາພາຣະຕະ . ແຕ່ເນື່ງຈາກວ່າເປັນມະຫາກາບ ເລື່ອງທຳອິດໃນປະເພດບົດກະວີ. ອີກຕົວຢ່າງນຶ່ງຄື ຄຳ ພີປຸຣານະ ທີ່ຂຽນກ່ຽກັບສາສໜາ ແລະຄວາມເຊື່ອຕ່າງໆ ເຊັ່ນການສ້າງໂລກ ເທບນິຍາຍ ແຕ່ກໍ່ມີເລື່ອງທາງໂລກເຊັ່ນ ປະຫວັດສາດ ຈຶ່ງຈັດເຂົ້າໃນປະເພດຂອງອິຕິ ຫາສະ.
2. ເນື້ອໃນ ຂອງວັນນະຄະດີສັນສະກິດ
ວັນນະຄະດີຍຸກພະເວດ ແລະ ພຣາມະນະມີໃນຮູບແບບຄຳບວງສວງເທບພະເຈົ້າ ເພາະມະນຸດຍັງກັງວົນເລື່ອງຄວາມປອດໄພຂອງຊີວິດຂອງຕົນ ເມື່ອບໍ່ສາມາດເອົາຊະນະທຳມະຊາດໄດ້ ແລະບໍ່ສາມາດຫາຄຳຕອບມາອະທິບາຍຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງອຳນາດເລິກລັບໄດ້ ມະນຸດກໍໄດ້ແຕ່ສູດ ອ້ອນວອນບວງສວງບູຊາເພື່ອໃຫ້ເທບພະເຈົ້າ, ຄັ້ນເມື່ອມະນຸດມີຄວາມຄິດວິພາກວິຈານຫຼາຍຂຶ້ນ ກໍເລ່ີມຕັ້ງປັນຫາສັດຈະທຳ ຈຶ່ງເກີດງານຂຽນທີ່ເປັນບົດວິພາກຄວາມເຊື່ອ ແລະສະແຫວງຫາສັະຈະທຳ ດັ່ງປາກົດໃນຄຳພີປະເພດ ອາຣັນຍະກະ ແລະ ອຸປະນິສັດ ສະບັບຕ່າງໆ (Ananda K. Coomaraswamy, “ Hindu View of Art: Historical” in the Dance of Shiva).
ເມື່ອປຽບທຽບວັນນະຄະດີ 3ປະເພດຄື ອາຄົມ ສາດ ແລະອິຕິຫາສະ ກັບປະເພດທີ4 ບົດກະວີ ຈະເຫັນວ່າວັນນະຄະດີ 3ປະເພດທຳອິດ ມີເນື້ອໃນອັນສຳຄັນ ເຖິງວ່າຈະແຕ່ງເປັນຄຳຮ້ອຍກອງ ກໍພຽງເພື່ອຄວາມສຳຜັດໃຫ້ສະດວກ ໃນການຊົ່ງຈຳຫຼາຍກວ່າເພື່ອການໄພເລາະ ແລະເຖິງວ່າ ມີການໃຊ້ພາບພົດ ກໍພຽງແຕ່ສື່ຄວາມໝາຍຫຼາຍກວ່າເພື່ອເປັນອະລັງການ. ການສະແດງອາລົມໃນ ບົດຂຽນທັງ 3ປະເພດ ບໍ່ໄດ້ຊັບຊ້ອນ ແລະລະອຽດອ່ອນເທົ່າກັບໃນບົດກະວີ, ມັນມັກຈະເປັນອາລົມ ທີ່ມີທາອ່ຽງໄປທາງອຸດົມຄະຕິ. ໃນ ຄຳພີພະເວດ ອາລົມທີ່ປາກົດຄື ຄວາມ ພັກດີຕໍ່ເທບພະເຈົ້າ ແລະຄວາມດີໃຈທີ່ໄດ້ເຂົ້າໃກ້ຢູ່ຊົງອຳນາດ ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນອາລົມພື້ນຖານຂອງມະນຸດທີມີໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ເຊັ່ນ ຮັກ, ຄຽດ, ຊັງ ຫຼືສົງສານ… ດັ່ງທີ່ປາກົດໃນບົດກະວີ, ໃນຕຳລາຕ່າງໆ ເລື່ອງຂອງອາລົມ ເກືອບຕັດອອກໄປໄດ້. ນອກຈາກບາງຕອນທີ່ມຸງສ້າງຄວາມສັກສິດ ອາດຈະມີບົດທີ່ສະແດງອາລົມບ່າງ ສ່ວນໃນອິຕິຫາສະ ເຊ່ິງເປັນເລ່ືງລາວຂອງມະນຸດ ເລີ່ມມີເນື້ອໃນກ່ຽວກັບອາລົມຂອງມະນຸດຢູ່ນຳ ເຖິງວ່າຍັງບໍ່ເດັ່ນເທົ່າກັມບົດກະວີກໍຕ່າມ. ອິຕິຫາສະ ສະແດງເຖິງວິລະກຳຂອງບັນພະບຸລົດ ເນື້ອໃນກ່ຽວກັບຄວາມກ້າຫານ ເພ່ືອທຳໃຫ້ເກີດ ຄວາມຊື່ນຊົມໃນໃຈຂອງຜູ້ອ່ານ, ແຕ່ກໍມີບ່າງເລື່ອງເຊັ່ນ ມະຫາ ພາຣະຕະ ກໍຍັງຂາດຄຸນລັກສະນະຫຼາຍປະການ ນອກຈາກເນື້ອໃນບາງຕອນໃນຍຸກຫຼັງນຳມາ ປັບປຸງໃຫມ່ໃຫ້ເປັນບົດກະວີເອກເຊັ່ນ ສະ ກຸນຕະລາ ເວນີສັງຫານ ສິສຸປາລະ ເປັນຕົ້ນ.