ໄກສອນ ພົມວິຫານ ຜູ້ລິເລີ່ມແນວທາງເສດຖະກິດຍຸກໃໝ່ຂອງ ສປປ ລາວ
ສຽງຮຽງນາມຂອງ ປະທານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ສະໜິດຕິດແໜ້ນກັບບັນດາວິລະກຳອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນປະຫວັດສາດຂອງຊາດລາວ ເຊິ່ງພັກ, ກອງທັບ ແລະ ປະຊາຊົນໄດ້ສ້າງຂຶ້ນໃນຕະຫຼອດໄລຍະແຫ່ງການປະຕິວັດຊາດປະຊາທິປະໄຕໃນເມື່ອກ່ອນ ກໍ່ຄືໃນຍຸກໄໝແຫ່ງການສ້າງສາພັດທະນາປະເທດຊາດ ແລະ ລະບອບປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນລາວ ໃນປັດຈຸບັນ.
ພຽງແຕ່ໃນໄລຍະປະຫວັດສາດອັນສັ້ນໆເທົ່ານັ້ນ, ພາຍໃຕ້ການນຳພາອັນສະຫຼາດສ່ອງໃສຂອງພັກປະຊາຊົນ ປະຕິວັດລາວ ໂດຍມີ ປະທານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ເປັນຜູ້ນຳໜ້າ, ປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າໄດ້ຜ່ານຜ່າຄວາມຫຍຸ້ງຍາກນາໆປະການເພື່ອສ້າງສາລະບອບໃໝ່, ຮຳບາດແຜສົງຄາມ, ຟື້ນຟູ ແລະ ພັດທະນາເສດຖະກິດແຫ່ງຊາດຢ່າງມີໄຊ; ໂສມໜ້າຂອງສັງຄົມລາວໄດ້ປ່ຽນແປງໃໝ່ຢ່າງສວຍສົດງົດງາມ.
ເລີ່ມແຕ່ໃນຊຸມປີທຳອິດແຫ່ງການສ້າງຕັ້ງອຳນາດການປົກຄອງ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ, ຮຳບາດແຜສົງຄາມ ແລະ ຟື້ນຟູເສດຖະກິດແຫ່ງຊາດນັ້ນ, ເຖິງວ່າຈະຄາວຽກໃນຖານະເປັນເລຂາທິການໃຫຍ່ຂອງພັກ ແລະ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີກໍ່ຕາມ ແຕ່ ທ່ານປະທານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ກໍ່ບໍ່ລົດລະໃນການຄົ້ນຄວ້າຊອກຫາເສັ້ນທາງທີ່ດີເລີດເພື່ອສ້າງສາປະເທດຊາດແຕ່ຫົວທີ ໂດຍຜ່ານຄວາມຮູ້ສຶກ ແລະ ສະດຸ້ງໄວຂອງນັກການເມືອງທີ່ມີປະສົບການໃນການຈັດຕັ້ງນຳພາຫຼາຍສິບປີ ແລະ ມີຄວາມຮູ້ທາງດ້ານເສດຖະກິດຢ່າງກວ້າງຂວາງ ແລະ ປັນລະບົບນັ້ນ ທ່ານເຫັນວ່າກົນໄກຄຸ້ມຄອງເສດຖະກິດທີ່ພວມປະຕິບັດໃນປະເທດເຮົາເວລານັ້ນບໍ່ສອດຄ່ອງກັບສະພາວະຄວາມເປັນຈິງຂອງປະເທດລາວ. ສະນັ້ນ, ທ່ານຈຶ່ງລົງເລິກຄົ້ນຄວ້າ “ ນະໂຍບາຍເສດຖະກິດແຜນໃໝ່ ” ຂອງ ເລນິນ ເຊິ່ງຫຼັງຈາກນັ້ນກອງປະຊຸມສູນກາງພັກຄັ້ງທີ 7 ສະໄໝທີ II ໃນປີ 1979 ເພິ່ນໄດ້ສະເໜີເປັນເທື່ອທຳອິດຕໍ່ພັກກ່ຽວກັບແນວທາງພັດທະນາເສດຖະກິດທຳມະຊາດ ແລະ ເຄິ່ງທຳມະຊາດ ໄປສູ່ເສດຖະກິດສິນຄ້າໂດຍຜ່ານການນຳໃຊ້ຮູບການ “ ທຶນນິຍົມແຫ່ງລັດ ” ໃນເງື່ອນໄຂສະພາບແວດລ້ອມໃນເວລານັ້ນ ເຊິ່ງກົນໄກລວມສູນອາດຍາສິດ, ບໍລິຫານເກື້ອກູນພວມປົກຄຸມຢ່າງໜັກໜ່ວງໃນບັນດາປະເທດສັງຄົມນິຍົມເປັນເວລາຫຼາຍສິບປີມາແລ້ວ, ສ່ວນໃນປະເທດພວກເຮົາ, ອຳນາດລັດໃໝ່ອັນໜຸ່ມນ້ອຍຫາກໍ່ດຳເນີນການຄຸ້ມຄອງເສດຖະກິດໄດ້ບໍ່ເຖິງ 4 ປີ, ຂາດປະສົບການທັງທາງດ້ານທິດສະດີ ກໍ່ຄືທາງດ້ານພຶດຕິກຳ, ແຕ່ ປະທານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ສາມາດຄົ້ນພົບແນວຄິດທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງ ເລນິນ ກ່ຽວກັບລັດທິທຶນນິຍົມແຫ່ງລັດ.
ເພື່ອສືບຕໍ່ແນວຄິດດັ່ງກ່າວໂດຍມີການຊັ່ງຊາຢ່າງລະອຽດຖີ່ຖ້ວນ ເພື່ອສາມາດນຳໃຊ້ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບເງື່ອນໄຂຕົວຈິງຂອງຊາດລາວ, ດ້ານໜຶ່ງ ປະທານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ເອົາໃຈໃສ່ຕິດຕາມຄົ້ນຄວ້າຕີລາຄາຜົນການປະຕິຮູບເງິນຕາໃນປີ 1979, ຂະບວນການຫັນເປັນສະຫະກອນກະເສດໃນທົ່ວປະເທດ, ການເຄື່ອນໄຫວຂອງບັນດາຫົວໜ່ວຍເສດຖະກິດໃນຂະແໜງການ ແລະ ທ້ອງຖິ່ນຕ່າງໆ, ອີກດ້ານໜຶ່ງກໍ່ໄດ້ຊີ້ນຳບັນດາພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຄົ້ນຄວ້າກ່ຽວກັບບັນຫາຕະຫຼາດ, ລາຄາ, ເງິນເດືອນ, ຈັດຕັ້ງການເຮັດທົດລອງຫັນບັນດາລັດວິສາຫະກິດໄປສູ່ລະບອບໄລ່ລຽງທຸລະກິດ, ປັບປຸງກົງຈັກຂອງລັດໃຫ້ກະທັດຮັດ, ສົມເຫດສົມຜົນ ແລະ ປ່ຽນແປງແຜນວິທີການເຮັດວຽກຜ່ານພຶດຕິກຳຕົວຈິງແຫ່ງການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຂະບວນການເຫຼົ່ານັ້ນ, ບັນຫາຕ່າງໆເລີ່ມຕົ້ນກະຈ່າງແຈ້ງອອກຕື່ມ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ບັນດາທັດສະນະຕົ້ນຕໍຂອງພັກກ່ຽວກັບການພັດທະນາເສດຖະກິດເລີ່ມຕົ້ນໄດ້ຮັບການປັບປຸງໃຫ້ໜັກແໜ້ນກວ່າເກົ່າບົນພື້ນຖານພຶດຕິກຳຕົວຈິງຂອງລາວ ໂດຍມີພຶດຕິກຳ ແລະ ທິດສະດີຂອງໂລກຢັ້ງຢືນ.
ບັນດາທັດສະນະນັ້ນແມ່ນຕ້ອງຂະຫຍາຍຕະຫຼາດເພື່ອຫັນເສດຖະກິດທຳມະຊາດໄປສູ່ເສດຖະກິດສິນຄ້າ, ຕ້ອງສ້າງໂຄງປະກອບເສດຖະກິດໃໝ່ໂດຍອີງໃສ່ບັນດາທ່າແຮງຂອງປະເທດຊາດ ແລະ ປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າທຸກພາກສ່ວນ, ລັດຕ້ອງປ່ຽນແປງກົນໄກຄຸ້ມຄອງເສດຖະກິດໃຫ້ເປັນກົນໄກຕະຫຼາດ ໂດຍມີການດັດສົມມະຫາພາກຂອງລັດດ້ວຍບັນດານະໂຍບາຍເສດຖະກິດຕ່າງໆໃນການດຳເນີນການຜະລິດ – ທຸລະກິດ, ເປີດກວ້າງການພົວພັນຮ່ວມມືກັບຕ່າງປະເທດເພື່ອສົມທົບທ່າແຮງ ແລະ ກໍາລັງແຮງຂອງພາຍໃນປະເທດກັບທຶນຮອນຕ່າງປະເທດ, ຜົນສຳເລັດທາງເສດຖະກິດ – ເຕັກນິກສາກົນ ແລະ ກຳລັງແຮງຂອງຍຸກສະໄໝເຂົ້າໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດຂອງພວກເຮົາ. ໃນນີ້, ບັນຫາສຳຄັນແມ່ນ ປະທານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ໄດ້ຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນດ້ານຕັ້ງໜ້າ ແລະ ດ້ານຫຍໍ້ທໍ້, ກົນໄກປະເພດຕ່າງໆ ( ກົນໄກຕະຫຼາດເສລີທີ່ບໍ່ມີການດັດສົມ, ກົນໄກອາດຍາສິດເກື້ອກູນ ແລະ ກົນໄກຕະຫຼາດທີ່ມີການດັດສົມມະຫາພາກຂອງລັດ… ) ພ້ອມທັງເຫັນໄດ້ ຄວາມແຕກຕ່າງກັນລະຫວ່າງຕະຫຼາດ ແລະ ລັດທິທຶນນິຍົມ, ລັກສະນະຂາດປະສິດທິຜົນທີ່ນັບມື້ນັບໜັກໜ່ວງຂອງກົນໄກຄຸ້ມຄອງແບບເກົ່າ ແລະ ຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການອັນຮີບດ່ວນຂອງໜ້າທີ່ການເມືອງ – ເສດຖະກິດ, ໃນໄລຍະນັ້ນໄດ້ຮຽກຮ້ອງຕ້ອງໃຫ້ມີການປະຕິຮູບທາງເສດຖະກິດຢ່າງເຄັ່ງຮ້ອນທີ່ສຸດ, ແຕ່ບັນຫາຕັ້ງຂຶ້ນວ່າ: ຕ້ອງເລີ່ມຈາກໃສ? ໃນການແກ້ໄຂບັນຫານີ້ອີກເທື່ອໜຶ່ງ ປະທານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນສິລະປະໃນການຊີ້ນຳໆພາອັນຍອດຍິ່ງຂອງເພິ່ນທາງດ້ານຍຸດທະສາດ ກໍ່ຄືທາງດ້ານຍຸດໂທບາຍ ເພາະພຶດຕິກຳຕົວຈິງໃນຫຼາຍໆປະເທດເຫັນວ່າ: ການກຳນົດຈຸດເລີ່ມ ແລະ ບາດກ້າວເດີນທີ່ຖືກຕ້ອງ ຫຼື ຜິດພາດນັ້ນຈະຕັດສິນຜົນສຳເລັດຂອງຂະບວນວິວັດທັງໝົດແຫ່ງການປະຕິຮູບ.
ປະເທດເຮົາໄດ້ເປີດສາກພາລະກິດປ່ຽນແປງຢ່າງຮອບດ້ານ ແລະ ມີຫຼັກການຂອງພັກ ໃນປີ 1986 ໂດຍເລີ່ມຈາກຂົງເຂດເສດຖະກິດ. ໃນນັ້ນ, ບາດກ້າວທຳອິດແມ່ນການສຸມໃສ່ແກ້ໄຂບັນຫາລາຄາ ແລະ ເງິນເດືອນ, ທິດນຳທີ່ວ່າ: ຕ້ອງດຳເນີນການປະຕິຮູບເປັນກ້າວໆຢ່າງໜັກແໜ້ນ ໂດຍເລີ່ມຈາກໂຄງລ່າງໄປສູ່ໂຄງບົນ, ເລີ່ມຈາກເຄື່ອງມືທີ່ມີລັກສະນະສັງລວມ ເຊັ່ນ: ນະໂຍບາຍເງິນຕາ, ນະໂຍບາຍການເງິນ ແລະ ອື່ນໆ, ຈິນຕະນາການອັນຖືກຕ້ອງດັ່ງກ່າວຂອງ ປະທານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ໄດ້ຮັບການພິສູດໂດຍຜ່ານໄຊຊະນະຂອງການປະຕິຮູບຢູ່ລາວ.
ພາຍຫຼັງທີ່ມີການປະຕິຮູບນະໂຍບາຍລາຄາ ແລະ ເງິນເດືອນ ບວກກັບການສືບຕໍ່ການຫັນລັດວິສາຫະກິດຕ່າງໆໄປສູ່ລະບອບທຸລະກິດ, ຫັນສະຫະກອນກະເສດໄປສູ່ລະບອບມອບເໝົາຮອດຄອບຄົວຊາວກະສິກອນນັ້ນ, ເຮັດໃຫ້ການຜະລິດສິນຄ້າ ແລະ ຕະຫຼາດມີການຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງແຂງແຮງ, ລາຄາໃນທ້ອງຕະຫຼາດມີຄວາມສະຫງົບເປັນກ້າວໆ ໂດຍຜ່ານການກະທົບຂອງກົດເກນແຫ່ງການສະໜອງ ແລະ ຄວາມຕ້ອງການ.
ເພື່ອປັບປຸງ ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍຜົນສຳເລັດເບື້ອງຕົ້ນດັ່ງກ່າວ ທ່ານໄດ້ສືບຕໍ່ຊີ້ນຳການປ່ຽນແປງໃໝ່ບັນດານະໂຍບາຍເງິນຕາ, ການເງິນ, ການຄ້າ, ການຮ່ວມມືສາກົນໂດຍຜ່ານນະໂຍບາຍເປີດປະຕູ, ບັນດານະໂຍບາຍກ່ຽວກັບກະສິກຳ – ປ່າໄມ້, ການຜະລິດສິນຄ້າ, ຄົມມະນາຄົມຂົນສົ່ງ, ສຶກສາ ແລະ ບັນດາການຄຸ້ມຄອງຈຸລະພາກ ໂດຍມີການປະຕິບັດແຜນນະໂຍບາຍຈະລາຈອນເສລີຖືກກົດໝາຍ ແລະ ຫັນລັດວິສະຫະກິດໄປສູ່ກຳມະສິດອື່ນ; ຈາກການປະຕິຮູບໃນຂົງເຂດເສດຖະກິດເພື່ອສືບຕໍ່ຊີ້ນຳການປະຕິບັດການປ່ຽນແປງໃໝ່ໃນຂົງເຂດການເມືອງ, ສັງຄົມ ແລະ ຂົງເຂດອື່ນໆຢ່າງກວ້າງຂວາງ.
ໃນໄລຍະນັ້ນ, ຂະບວນການປະຕິຮູບທາງເສດຖະກິດ ແລະ ປ່ຽນແປງໃໝ່ກົນໄກຄຸ້ມຄອງໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນຫຼາຍປະເທດຂອງໂລກ, ກ່ອນອື່ນໝົດແມ່ນໃນບັນດາປະເທດສັງຄົມນິຍົມ. ດັ່ງນັ້ນ, ມີຫຼາຍກະແສທິດສະດີຈາກຕ່າງປະເທດຫຼັ່ງໄຫຼເຂົ້າມາປະເທດເຮົາພາຍໃຕ້ທ່າອ່ຽງຕ່າງໆທີ່ມີສີສັນແຕກຕ່າງກັນຢ່າງສັບສົນທີ່ສຸດ, ໃນເງື່ອນໄຂດັ່ງກ່າວ ເພື່ອຮັບປະກັນໃຫ້ການປະຕິຮູບຢູ່ໃນປະເທດເຮົາໃຫ້ໄປຖືກປ່ອງລ່ອງຖືກແປວ, ຢຶດໝັ້ນບັນດາທັດສະນະຫຼັກການພື້ນຖານຂອງການປະຕິຮູບນັ້ນ, ທ່ານໄດ້ສຸມໃສ່ແກ້ໄຂບັນຫາທ່າອ່ຽງທີ່ຜິດພາດ, ສວຍໂອກາດ, ຮັກສາເດີມ, ຫຼ້າຫຼັງທີ່ບໍ່ສອດຄ່ອງກັບເງື່ອນໄຂສະພາບການ ແລະ ຈຸດໝາຍຂອງພວກເຮົາ.
ຢາກເຮັດໄດ້ແນວນັ້ນ, ຕ້ອງເຮັດສອງວຽກໃຫຍ່ ຄື: ໜຶ່ງ: ຕ້ອງສືບຕໍ່ຫັນແນວທາງເສດຖະກິດທີ່ປ່ຽນແປງໃໝ່ຂອງພັກໃຫ້ກາຍເປັນອັນລະອຽດ, ເປັນຂໍ້ກຳນົດໝາຍ ແລະ ນະໂຍບາຍລະອຽດຕ່າງໆ, ສືບຕໍ່ບູລະນະເພີ່ມເຕີມ ແລະ ແກ້ໄຂຊ່ອງຫວ່າງຕ່າງໆໃນບັນດານະໂຍບາຍທີ່ປະກາດໃຊ້ໄປແລ້ວ ໂດຍສະເພາະຕ້ອງຮັບປະກັນໃຫ້ນະໂຍບາຍເສດຖະກິດມີລັກສະນະວິທະຍາສາດ, ປະຕິວັດ ແລະ ມະຫາຊົນ ເພື່ອຮັບປະກັນໃຫ້ມີປະສິດທິຜົນສູງໃນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ; ສອງ: ສືບຕໍ່ໍຊຸກຍູ້ແຮງຂະບວນການຫັນລົງຮາກຖານ, ປຸກລຸກຂົນຂວາຍມະຫາຊົນ, ສ້າງຂະບວນການຂອງມະຫາຊົນຢ່າງແຂງແຮງ ແລະ ກວ້າງຂວາງກວ່າເກົ່າ, ເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນຕື່ນຕົວ, ມີສະຕິເປັນເຈົ້າຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງ ແລະ ກາຍເປັນກຳລັງໜູນອັນແຮງກ້າໃນການປະຕິບັດແນວທາງປ່ຽນແປງໃໝ່ທາງເສດຖະກິດຢູ່ໃນປະເທດເຮົາ, ຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງແຂງແຮງ, ໜັກແໜ້ນ, ໄປຖືກທິດ, ມີປະສິດທິຜົນສູງ, ມີຄວາມສະຫງົບ ແລະ ຫຼີກລຽງໄດ້ໄພອັນຕະລາຍຕ່າງໆ ໂດຍສະເພາະແມ່ນໄພອັນຕະລາຍສາມປະການ ຄື: ແນວທາງຜິດພາດ, ພະຍາດອາດຍາສິດ, ແກ້ໄຂບໍ່ຕົກ ແລະ ສະພາວະອານາທິປະໄຕ, ຂາດລັກສະນະປະຊາທິປະໄຕລວມສູນເປັນເອກະພາບ.
ຜົນສຳເລັດອັນນີ້ມັນຢືນຢັນໄດ້ ຄວາມຖືກຕ້ອງຂອງວິທີວິທະຍາສາດທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຫົວຄິດປະດິດສ້າງດັ່ງກ່າວຂອງເພິ່ນ ເຊິ່ງໄດ້ຊີ້ນຳຢ່າງມີປະສິດທິຜົນສຳລັບການແກ້ໄຂບັນດາທ່າອ່ຽງທີ່ຜິດພາດໃນການປະຕິຮູບ. ໃນນີ້, ບັນຫາສຳຄັນທີ່ພວກເຮົາຄວນເອົາໃຈໃສ່ແມ່ນການຮັບຮູ້ຄວາມເປັນເອກະພາບແບບກາຍອິນຊີລະຫວ່າງເສດຖະກິດກັບການເມືອງ, ລະຫວ່າງໂຄງລ່າງກັບໂຄງບົນ, ລະຫວ່າງສາມປັດໄຈ ຄື: ພັກນຳພາ, ລັດຄຸ້ມຄອງ ແລະ ປະຊາຊົນເປັນເຈົ້າ ລະຫວ່າງບັນດາຜົນປະໂຫຍດຂອງລັດ, ຂອງລວມໝູ່ ແລະ ຂອງບຸກຄົນ ແລະ ກໍ່ແມ່ນຄວາມເປັນເອກະພາບລະຫວ່າງທິດສະດີປະຕິວັດ ກັບຂະບວນການປະຕິວັດຂອງມະຫາຊົນ; ຄວາມເປັນເອກະພາບເຫຼົ່ານັ້ນກໍ່ໄດ້ກາຍເປັນມູນເຊື້ອອັນປະເສີດ ແລະ ວິທີການປະຕິວັດຊະນະເລີດຂອງພັກເຮົາໃນໄລຍະຕະຫຼອດໄລຍະປະຫວັດສາດແຫ່ງການຍືນຍົງຄົງຕົວຂອງມັນ.
ພຽງແຕ່ໄລຍະ 6 ປີເທົ່ານັ້ນ, ພາຍໃຕ້ການຊີ້ນຳໆພາໂດຍກົງຂອງ ທ່ານປະທານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ພັກເຮົາໄດ້ຜ່ານບັນດາກອງປະຊຸມໃຫຍ່ ຄັ້ງທີ IV, ຄັ້ງທີ V ແລະ ບັນດາກອງປະຊຸມຂອງສູນກາງຂອງກົມການເມືອງທີ່ກຳນົດບັນດາເນື້ອໃນຕົ້ນຕໍຂອງແນວທາງເສດຖະກິດໃໝ່, ວາງບັນດາແຜນນະໂຍບາຍຕ່າງໆຢ່າງເປັນລະບົບຄົບຊຸດພໍສົມຄວນ.