ຜົນງານການຄົ້ນຄວ້າວິໄຈ
ການຄົ້ນຄວ້ານີ້ແມ່ນເນັ້ນໃສ່: (1) ວິເຄາະຂະບວນການຕັດສິນໃຈສ້າງເຂື່ອນໄຟຟ້າໃນ ສປປ ລາວ ແລະ (2) ຊອກຮູ້ຜົນກະທົບຂອງຂະບວນການຕັດສິນໃຈສ້າງເຂື່ອນໄຟຟ້າໃນ ສປປ ລາວ. ຂໍ້ມູນທີ່ໃຊ້ໃນການຄົ້ນຄວ້າ ແມ່ນນິຕິກຳຕ່າງໆ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການສ້າງເຂື່ອນໄຟຟ້າ, ການຕອບແບບສອບຖາມຂອງປະຊາຊົນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບໂຄງ ການເຂື່ອນໄຟຟ້າ 5 ແຫ່ງຄື : ນໍ້າງື່ມ1, ນໍ້າມັງ 3, ນໍ້າຢອນ, ນໍ້າງື່ມ 2 ແລະ ເຂື່ອນໄຟຟ້າ ໄຊຍະບູລີ. ນອກຈາກນັ້ນ, ຍັງໄດ້ໃຊ້ຂໍ້ມູນທີ່ໄດ້ຈາກການສຳພາດເຈາະເລິກ ຈາກນັກວິຊາການ, ຊ່ຽວຊານ ແລະ ຜູ້ບໍລິຫານທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການສ້າງເຂື່ອນໃນຂັ້ນສູນກາງ ແລະ ທ້ອງຖິ່ນ. ການວິເຄາະຂໍ້ມູນ ໄດ້ໃຊ້ການປຽບທຽບຕາມວິວັດທະນາການ ຫຼື ການປ່ຽນແປງ, ວິເຄາະສະຖິຕິ ພັນລະນາ ແລະ ດ້ວຍການຈັດເປັນໝວດຄຳເຫັນ.
ຜົນການສຶກສາເຫັນວ່າ: ໃນຂະບວນການຕັດສິນໃຈ ການສ້າງເຂື່ອນໄຟຟ້າ ຢູ່ ສປປ ລາວ ໄດ້ອີງໃສ່ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍໄຟຟ້າໃນປີ 1997, ສະບັບປັບປຸງ ປີ 2008 ແລະ ປີ 2012, ຊຶ່ງກົດໝາຍນີ້ໄດ້ກຳນົດການກະຈາຍອຳນາດຕັດສິນໃຈໃຫ້ແກ່ທ້ອງຖິ່ນຫຼາຍຂຶ້ນ ແລະຮັບຟັງຄຳເຫັນຈາກນັກວິຊາການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ. ນອກຈາກນີ້, ຍັງໄດ້ອີງໃສ່ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ, ດຳລັດວ່າດ້ວຍການປະເມີນຜົນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ, ດຳລັດວ່າດ້ວຍການທົດແທນຄ່າເສັຍຫາຍ ແລະ ຍົກຍ້າຍຈັດສັນປະຊາຊົນຈາກໂຄງການພັດທະນາ ແລະ ໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ຢ່າງຈິງຈັງຕໍ່ໍ່ຂໍ້ຕໍານິຕິຕຽນ ຂອງອົງການຈັດຕັ້ງຕ່າງໆ ໂດຍໄດ້ອະທິບາຍເຫດຜົນ ແລະຊອກຫາຊ່ອງທາງແກ້ໄຂ. ຜົນຂອງການຕັດສິນໃຈ, ໂດຍສະເພາະຂະບວນການວາງແຜນຊົດເຊີຍ ແລະຍົກຍ້າຍຈັດສັນ ມີຄວາມສຳພັນລະດັບສູງຕໍ່ກັບຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງຜູ້ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກໂຄງການສ້າງ ເຂື່ອນໄຟຟ້າ. ໂດຍສະເພາະຕົວບົ່ງຊີ້ ເນື້ອທີ່ດິນກະສິກຳ ແລະນໍ້າສຳລັບການກະສິກຳ ເປັນຕົວບົ່ງຊີ້ທີ່ເດັ່ນກວ່າໝູ່. ເນື່ອງຈາກ ຜູ້ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຄຸ້ນເຄີຍກັບການທຳມາຫາກິນຕາມທຳມະຊາດ, ການປັບຕົວເຂົ້າສະພາບທີ່ຢູ່ໃໝ່ ຫຼື ການປະກອບອາຊີບໃໝ່ ນອກຈາກການກະສິກຳ ແມ່ນເປັນການຍາກ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ລາຍໄດ້ຂອງຜູ້ຖືກຍົກຍ້າຍຈັດສັນສ່ວນຫຼາຍຫຼຸດລົງຈາກເດີມ. ສຳລັບເຂື່ອນໄຟຟ້າຂະໜາດນ້ອຍ ທີ່ບໍ່ມີການຍົກຍ້າຍຈັດສັນປະຊາຊົນ ເຫັນວ່າ ບໍ່ມີຜົນກະທົບດ້ານລົບ ແລະ ໂຄງການສ້າງເຂື່ອນໄຟຟ້າ ບໍ່ມີຜົນກະທົບດ້ານລົບຕໍ່ສັງຄົມ ແລະວັດທະນະທຳ. ໂຄງການສ້າງເຂື່ອນໄຟຟ້າ ຍັງໄດ້ອຳນວຍຄວາມສະດວກ ດ້ານພື້ນຖານໂຄງລ່າງ, ເຮັດໃຫ້ເດັກນ້ອຍສາມາດເຂົ້າເຖິງການສຶກສາຂັ້ນພື້ນຖານ, ປະຊາຊົນທີ່ຖືກຍົກຍ້າຍຈັດສັນ ໄດ້ຮັບການບໍລິການສຸຂະ ພາບ, ມີໄຟຟ້າໃຊ້, ການຄົມມະນາຄົມ ແລະສື່ສານກໍສະດວກສະບາຍກວ່າເກົ່າ.
ການສຶກສາຄະດີລັກຊັບຂອງພົນລະເມືອງຢູ່ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນມີຈຸດປະສົງ: (1) ຊອກຮູ້ລັກສະນະ ຂອງຜູ້ລັກຊັບ, (2) ຊອກຮູ້ໄລຍະເວລາທີ່ລັກຊັບ(3) ຊອກຮູ້ສາເຫດທີ່ພາໃຫ້ເກີດຄະດີລັກຊັບ ແລະ (4) ຊອກຮູ້ອຸປະສັກໃນການສະກັດກັ້ນແລະການແກ້ໄຂຄະດີລັກຊັບຂອງພົນລະເມືອງ.ການສຶກສາ ນີ້ເປັນການສຶກສາແບບສໍາຫຼວດ, ເຊິ່ງໃຊ້ຂໍ້ມູນປະຖົມພູມ ທີ່ໄດ້ຈາກການສໍາພາດ 70 ຄົນ ທີ່ຖືກກັກຂັງຢູ່ກອງບັນຊາການ ປກສ ເມືອງສີສັດຕະນາກ ໃນສະຖານລັກຊັບຂອງພົນລະເມືອງ ແລະຈາກການສໍາພາດເຈາະເລິກຈາກເຈົ້າໜ້າທີ່ຕໍາຫຼວດ, ໄອຍະການປະຊາຊົນນະຄອນຫຼວງແລະຜູ້ພິພາກສາໃນສານນະຄອນຫຼວງ.ຂໍ້ມູນທີ່ໄດ້ມາວິເຄາະ ດ້ວຍສະຖິຕິພັນລະນາ ແລະຈາກການຈັດລຽງ ເນື້ອຫາ ຂອງ ບົດທີ່ໃຫ້ສໍາພາດເຈາະເລິກ.
ຜົນຂອງການສຶກສາພົບວ່າ: ຜູ້ລັກຊັບສ່ວນຫຼາຍມີອາຍຸລະຫວ່າງ 21 ຫາ 26 ປີ, ມີອາຊີບເປັນກໍາມະກອນ ແລະຮອງລົງມາແມ່ນ ຜູ້ຫວ່າງງານ, ໄລຍະເວລາທີ່ລັກຊັບສ່ວນຫຼາຍແມ່ນ 18 ຫາ 24 ໂມງ ແລະຮອງລົງມາແມ່ນ 24 ຫາ 6 ໂມງ, ສາຍເຫດຫຼັກທີ່ພາໃຫ້ລັກຊັບ ແມ່ນເສບຢາເສບຕິດ ແລະຮອງລົງມາ ແມ່ນການຫຼິ້ນກິນຟູມເຟືອຍ, ການແກ້ໄຂຄະດີລັກຊັບຂອງພົນລະເມືອງພົບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຫຼາຍດ້ານເຊັ່ນ: ງົບປະມານບໍ່ພຽງພໍ, ພະນັກງານຕຳຫຼວດຍັງຂາດເຂີນທາງດ້ານປະລິມານແລະຄຸນນະພາບ, ບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມຮ່ວມມືຈາກປະຊາຊົນເທົ່າທີ່ຄວນໃນການເປັນຫູເປັນຕາຊ່ວຍເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫຼວດ ໃນການຕ້ານແລະສະກັດກັ້ດການລັກຊັບຂອງພົນລະເມືອງ, ເຄື່ອງມື, ອຸປະກອນທີ່ຈຳເປັນໃນການດຳເນີນຄະດີຍັງບໍ່ທັນພຽງພໍ ແລະການປະສານສົມທົບລະຫວ່າງກຳລັງຕຳຫຼວດດ້ວຍກັນ ແລະພາກ ສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງຍັງບໍ່ທັນໄດ້ດີ, ຄວາມເຂົ້າໃຈຕ່ໍຄວາມໝາຍຂອງບາງມາດຕາກົດໝາຍຍັງບໍ່ທັນເອກະພາບກັນ. ການດຳເນີນຄະດີ ແມ່ນຖືເອົາແຕ່ຄຳຮັບສາລະພາບຂອງຜູ້ຖືກຫາເປັນຫຼັກໂດຍຂາດການພິສູດດ້ວຍ ຫຼັກຖານອື່ນ, ການກັກຂັງສ່ວນຫຼາຍ ແມ່ນປະຕິບັດບໍ່ໄດ້ຕາມກຳນົດເວລາ, ຖືກປ່ອຍຕົວພາງ, ການປະກອບຂໍ້ມູນຫຼັກຖານບໍ່ໜັກແໜ້ນຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງສຳນວນຄະດີຄືນໃຫ້ອົງການໄອຍະການ ປະຊາຊົນເພື່ອປະກອບຫຼັກຖານເພີ່ມເຕີມ, ພະນັກງານຍັງໝຸ່ມນ້ອຍຄວາມຮູ້ຄວາມສາມາດຍັງຈຳກັດ, ນັກໂທດບໍ່ມີທີ່ຢູ່່ແນ່ນອນ ຫຼືຜູ້ຖືກຕັດສິນທຸກຍາກບໍ່ມີຊັບສິນ ຈຶ່ງມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃນການໃຊ້ແທນຄ່າເສັຍຫາຍທາງແພ່ງ.
ການສຶກສາຄວາມເປັນໄປໄດ້ຂອງຫຼັກສູດນານາຊາດລະດັບປະລິນຍາໂທ ສາຂາເສດຖະສາດ, ການພົວພັນສາກົນ ແລະ ເທັກໂນໂລຊີຂໍ້ມູນຂ່າວສານ ຢູ່ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ
ການຄົ້ນຄວ້າເພື່ອປະເມີນຄວາມຕ້ອງການໃນການສ້າງຫຼັກສູດປະລິນຍາໂທສາຂາ: ເສດຖະສາດ, ການພົວພັນສາກົນ ແລະເທັກໂນໂລຊີຂໍ້ສານ ແມ່ນແນໃສ່ (1) ຊອກຮູ້ອັດຕາສ່ວນຂອງຜູ້ຕ້ອງການເຂົ້າຮຽນຫຼັກສູດ, (2) ຊອກຮູ້ວິຊາສະເພາະເດີມຂອງຜູ້ຕ້ອງການເຂົ້າຮຽນ, (3) ວິເຄາະຄວາມສາມາດໃນການຈ່າຍຄ່າຮຽນ ຂອງຜູ້ຕ້ອງ ການຮຽນ ແລະ (4) ຊອກຮູ້ບ່ອນທີ່ເໝາະສົມໃນການຈັດຕັ້ງການຮຽນ-ການສອນ. ການສຶກສາຄັ້ງນີ້ໄດ້ນຳໃຊ້ການຄົ້ນຄວ້າແບບປະສົມ: ດ້ານປະລິມານ ແລະ ຄຸນນະພາບ. ດ້ານປະລິມານແມ່ນໄດ້ຍາຍແບບສອບຖາມ ແລະສົ່ງແບບສອບຖາມທາງຈົດໝາຍເອເລັກຕຣໍນິກ (ອີເມລ໌) ໃຫ້ບັນດາກຸ່ມຕົວຢ່າງທັງຢູ່ໃນອົງການຈັດຕັ້ງຂອງລັດ, ອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນ ແລະເອກະຊົນ ພ້ອມທັງນັກສຶກສາທີ່ຈົບໃນຂະແໜງການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງເປັນຈຳນວນທັງໝົດ 111 ຄົນ. ດ້ານຄຸນນະພາບແມ່ນໄດ້ໃຊ້ແບບສອບຖາມເຈາະຈີ້ມເອົາຈາກຫົວໜ້າຫ້ອງວ່າການແຂວງ, ກົມຈັດຕັ້ງກະຊວງ, ຜູ້ອຳນວຍການດ້ານບຸກຄະລາກອນ ແລະອະດີດນັກສືກສາທີ່ມີປະສົບການ ເຮັດວຽກນຳອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນ. ການວິເຄາະຂໍ້ມູນດ້ານປະລິມານແມ່ນໄດ້ໃຊ້ໂປຣແກຣມສຳເລັດຮູບວິເຄາະສັງຄົມສາດລຸ້ນ 19 ເພື່ອຊອກຫາຄວາມຖີ່ ແລະອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍເພື່ອເປັນບ່ອນອີງໃນການພັນລະນາສະຖິຕິ. ດ້ານຄຸນນະພາບ ແມ່ນໄດ້ວິເຄາະດ້ານເນື້ອໃນໂດຍການຕີຄວາມ. ເພື່ອຮັບປະກັນໃຫ້ຂໍ້ມູນດ້ານຄຸນນະພາບມີຄວາມເຊື່ອຖືໄດ້ນັ້ນ, ຜູ້ສຳພາດໄດ້ຕີຄວາມທັງໃນໄລຍະການສຳພາດ ແລະຫຼັງຈາກການສຳພາດ. ຜົນຂອງການຄົ້ນຄວ້າມີດັ່ງນີ້: ພົບວ່າທັງສາມສາຂາວິຊາມີຄວາມຈຳ ເປັນ ແລະຕ້ອງການຂອງສັງຄົມ ຊຶ່ງມີອັດຕາສ່ວນຄວາມຈຳເປັນບໍ່ຫຼຸດ 80%. ຜູ້ທີ່ຢາກສຶກສາຕໍ່ໃນສາຂາເສດຖະ ສາດທີ່ຮຽນຈົບວິຊາອື່ນ ທີ່ບໍ່ແມ່ນເສດຖະສາດມີ 2% ແລະສາຂາພົວພັນສາກົນມີ 3.6% ໃນຂະນະດຽວກັນນັ້ນກໍພົບວ່າຜູ້ທີ່ຈົບໄອທີ ແຕ່ບໍ່ຕ້ອງການຢາກສຶກສາຕໍ່ໃນສາຂາວິຊາໄອທີມີ 5.4%.
ຄວາມພ້ອມທາງດ້ານການເງິນ ເຫັນວ່າເຂົາເຈົ້າມີຄວາມສາມາດຈ່າຍຄ່າທຳນຽມການຮຽນໄດ້ ຈໍານວນບໍ່ຫຼາຍ ແລະສ່ວນຫຼາຍແມ່ນຕ້ອງການໃຫ້ອົງການຈັດສົມທົບ ຫຼືສະໜັບສະໜູນ. ກ່ຽວກັບສະຖານທີ່ທີ່ຜູ້ຕອບແບບສອບຖາມຕ້ອງການໃຫ້ຈັດຕັ້ງການຮຽນ-ການສອນໃນ ວິຊາຕ່າງໆນັ້ນພົບວ່າ ຜູ້ຕອບແບບສອບຖາມສ່ວນໃຫຍ່ຢາກໃຫ້ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຢູ່ມະຫາວິທະຍາໄລທ້ອງຖິ່ນທີ່ອົງ ກອນຂອງຕົນສັງກັດຢູ່ໃນທຸກວິຊາ.
ການສຶກສາແນວທາງຄະນິດສາດໃນການອອກແບບລາຍຜ້າໄໝຂອງກຸ່ມຫັດຖະກຳບ້ານທ່າ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນປະເທດສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນລາວ
ປະເທດສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ກໍຄືປາຊາຊົນລາວໝົດທຸກຄົນທີ່ມີວັດທະນະທຳອັນເປັນເອກະລັກຂອງຕົນຫຼາຍດ້ານ ໜຶ່ງໃນນັ້ນກໍແມ່ນການແຕ່ງກາຍ ໂດຍສະເພາະແມ່ນແມ່ຍິງລາວມີການທີ່ນຸ່ງ ແຕ່ງກາຍດ້ວຍການນຸ່ງສິ້ນ ແລະສິ້ນທີ່ນຸ່ງນັ້ນ ກໍມີລວດລາຍສວຍງາມດ້ວຍການຄິດຄົ້ນສ້າງຈາກແນວຄິດຂອງປູ່ຍ່າຕາຍາຍທີ່ຖ່າຍທອດ ອົງຄວາມຮູ້ລຸ້ນສູ່ລຸ້ນ ດ້ວຍຮູບແບບທາງຄະນິດສາດເຂົ້າໃນຊີວິດປະຈຳວັນ (Viengkham, 2006) ຜ່ານການອອກແບບລາຍຜ້າໄໝດ້ວຍການຕ່ຳຫູກ ທີ່ປະກົດມີລວດລາຍທາງເລຂາຄະນິດເຊັ່ນ: ຮູບດາວຫ້າ ແຈ ແລະຮູບແບບອື່ນໆ ຂອງປະຊາຊົນລາວປະຕິບັດຢູ່ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ແມ່ນສາມາດສື່ເຖິງແນວຄິດທາງຄະນິດ ສາດໄດ້ດ້ວຍກິດຈະກຳທີ່ບົ່ງບອກການນຳໃຊ້ຄວາມຮູ້ທາງຄະນິດສາດໃນປີ 1988,Bishop ໄດ້ສຶກສາຄົ້ນຄ້ວາກ່ຽວ ກັບຮູບແບບຜ່ານມາເຊັ່ນ:ການນັບ (Counting), ການກຳນົດຂອບເຂດ (Locating), ການວັດແທກ (Measuring), ການອອກແບບ (Designing), ການດຳເນີນການ (Playing) ແລະການອະທິບາຍ (Explaining) ລາຍຜ້າໄໝຂອງຊາວນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ປະເທດສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ນັບເປັນຜົນຜະລິດທີ່ສວຍງາມຊຶ່ງເກີດຈາກການອອກແບບຂອງຊາວນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ທີ່ໄດ້ກຳເນິດແນວຄິດທາງຄະນິດສາດທີ່ຫຼາກຫຼາຍ ມາໃຊ້ໄດ້ຍ່າງຊັດເຈນ. ການວິໄຈຄັ້ງນີ້ມີຈຸດປະສົງ ເພື່ອສຶກສາແນວຄິດທາງຄະນິດສາດໃນການອອກແບບລາຍຜ້າໄໝຂອງກຸ່ມຫັດຖະກຳບ້ານທ່າ ເມືອງຫາດຊາຍຟອງ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ປະເທດສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນລາວ ຊຶ່ງເປັນຜົນງານວິໄຈດ້ານຄະນິດສາດໃນຊີວິດປະຈຳວັນ (Ethno mathematics) ທີ່ໃຊ້ລະບຽບ ວິທີການວິໄຈແບບຄຸນນະພາບເນັ້ນການສຶກສາພາກສະໜາມ (Field studies) ການເກັບລວບລວມຂໍ້ມູນໃນໄລ ຍະທຳອິດເປັນການສຶກສາເອກະສານ (Documentary Studies) ເພື່ອສຶກສາຄວາມຮູ້ທົ່ວໄປກ່ຽວກັບການອອກແບບລາຍຜ້າໄໝ ໄລຍະທີສອງເປັນການສຶກສາພາກສະໜາມຜ່ານການສັງເກດແບບມີສ່ວນຮ່ວມ (Participatory Observation) ຈາກການຜະລິດຜ້າໄໝຂອງກຸ່ມຕໍ່າຫູກ ບ້ານທ່ານາ ເມືອງຫາດຊາຍຟອງ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ພ້ອມດ້ວຍວິທີການສຳພາດແບບເຈາະຈິ້ມ (Indepth Interview) ທີ່ມີກຸ່ມເປົ້າໝາຍຈຳນວນ 9 ຄົນຈາກກຸ່ມຕໍ່າຫູກບ້ານທ່ານາໂດຍໃຊ້ເວລາເກັບຂໍ້ມູນ 4 ເດືອນຕັ້ງແຕ່ເດືອນ ກັນຍາ ຮອດເດືອນ ທັນວາປີ 2010 ໃນການວິເຄາະຂໍ້ມູນທີ່ໃຊ້ຂອບແນວຄິດຂອງຜູ້ວິໄຈໄດ້ໂດຍປະສານສົມທົບຂັ້ນຕອນການ ອອກແບບລາຍຜ້າໄໝນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນຂອງ Douangdeuane (2001) ກັບແນວຄິດທິດສະດີຂອງ Bishop(1988) ທີ່ໄດ້ຜ່ານການພິຈາລະນາແນວຄິດທາງຄະນິດສາດຂອງກຸ່ມຄົນຕ່າງໆ ຈາກກິດຈະກຳທາງຄະນິດສາດດັ່ງນີ້: ຈາກຜົນການສຶກສາພົບວ່າ ແນວຄິດທາງຄະນິດສາດທີ່ເກິດຂື້ນໃນຂັ້ນຕອນການອອກແບບລາຍຜ້າໄໝຂອງຊາວ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນມີເຊັ່ນ:
ໃນບົດຄົ້ນຄວ້າວິໄຈນີ້ ໄດ້ນໍາສະເໜີເຕັກນິກວິທີການປັບປຸງຄຸນນະພາບຂອງພາບລາຍພິມນິ້ວມືດ້ວຍຕົວກອງຜົນຕໍາ ລາຂັ້ນສອງຂອງເກົ້າຊ້ຽນເປັນຕົວດໍາເນີນການທໍາງານ. ຕົວກອງດັ່ງກ່າວນີ້ ໄດ້ຖືກນໍາມາໃຊ້ໃນຮູບແບບການແປງເວບເລດທີ່ມີທິດທາງ ໂດຍຂັ້ນຕອນທໍາອິດຜູ້ຄົ້ນຄວ້າໄດ້ປະເມີນທິດທາງຂອງພາບລາຍພິມນິ້ວມື ເພື່ອປັບແຕ່ງໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມທິດທາງ ໂດຍໃຊ້ຕົວກອງຄວາມຖີ່ຕໍ່າຜ່ານ (Low pass filter), ຂັ້ນຕອນທີ່ສອງຈະໃຊ້ຕົວກອງຜົນຕໍາລາຂັ້ນສອງຂອງເກົ້າຊ້ຽນເປັນຕົວກອງປັບແຕ່ງຄຸນ ລັກສະນະຂອງພາບ ເຊິ່ງເປັນລາຍເສັ້ນໃຫ້ດີຂຶ້ນໃນພາບແບບຂອງການປ່ຽນແປງເວບເລດ, ສໍາລັບການແປງປ່ຽນເວບເລດທີ່ມີທິດທາງໄປໃນໜຶ່ງລະດັບ ໂດຍຮູບຕົ້ນແບບຈະຖືກແບ່ງອອກເປັນສີ່ສວນ ຄື: ສ່ວນຄ່າໂດຍປະມານ, ສ່ວນທາງແນວນອນ, ສ່ວນທາງແນວຕັ້ງ ແລະ ສ່ວນແນວທາງສະຫຼ່ຽງ (ທະແຍງມູມ) ເຊິ່ງຂະໜາດຂອງພາບໃນແຕ່ລະພາກສ່ວນ ໄດ້ທໍາການລຸດຂະໜາດລົງເຄິ່ງໜຶ່ງແລ້ວ ຈຶ່ງໃຊ້ຕົວກອງຜົນຕໍາລາຂັ້ນສອງຂອງເກົ້າຊ້ຽນກັບສາມສ່ວນ (ແນວນອນ, ແນວຕັ້ງ ແລະແນວສະຫຼ່ຽງ) ກ່ອນທີ່ຈະປະກອບພາບກັບຄືນມາ ຜົນຂອງການຄົ້ນຄວ້າວິໄຈໃນຄັ້ງນີ້ໄດ້ທົດສອບດ້ວຍການວັດແທກຈຸດເຄິ່ງກາງ ຂອງລາຍພິມນິ້ວມື ໂດຍໃຊ້ວິທີຂອງພອຍແຄອິນເດັກ (Poincare index) ແລະມີຖານຂໍ້ມູນທີ່ໃຊ້ລາຍນິ້ວມືຂອງນັກສຶກສາ ການປັບປຸງພາບລາຍພິມນິ້ວມືທີ່ດີ ຄືຈະຕ້ອງກວດຈັບຈຸດເຄິ່ງກາງຂອງລາຍພິມນິ້ວມືໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງຢູ່ໃນເກນທີ່ດີ.
ການຄົ້ນຄວ້ານີ້ ໄດ້ເນັ້ນໃສ່ການອອກແບບ ແລະສ້າງເຄື່ອງອົບແຫ້ງພະລັງງານແສງຕາເວັນແບບອຸໂມງລົມ ໂດຍໃຊ້ແຜ່ນແກ້ວໃສເປັນວັດສະດຸໂປ່ງແສງ ເພື່ອຫລຸດຜ່ອນການສູນເສັຍຄວາມຮ້ອນຈາກເບື້ອງເທິງ, ເຄື່ອງອົບແຫ້ງດັ່ງກ່າວໄດ້ອອກແບບ, ສ້າງຫ້ອງອົບແຫ້ງ ແລະ ຫ້ອງຮັບລັງສີດວງຕາເວັນຢູ່ຫ້ອງດຽວກັນ ຊຶ່ງໃຊ້ພັດລົມ 2 ໜ່ວຍ ທີ່ເຮັດວຽກຈາກການຈ່າຍກະແສໄຟຟ້າທີ່ຜະລິດຈາກແຜ່ນເຊລແສງຕາເວັນ ຂະໜາດ 25 Watts ເພື່ອລະບາຍອາກາດຊຸ່ມໃນເຄື່ອງອົບອອກນອກ ເຮັດໃຫ້ຜົນຜະລິດໄດ້ຮັບຄວາມຮ້ອນຈາກແຜ່ນຮັບລັງສີດວງຕາເວັນ ແລະຮັບລັງສີດວງຕາເວັນໂດຍກົງ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ຜົນຜະຫລິດແຫ້ງໄວຂຶ້ນ. ຈາກນັ້ນໄດ້ທົດສອບດ້ວຍການທົດລອງ 3 ຄັ້ງຄື: ອົບແຫ້ງກ້ວຍນ້ຳ 6kg ຈາກຄວາມຊຸ່ມເລີ່ມຕົ້ນ 80% ເຫຼືອກ້ວຍແຫ້ງ 4.2kg ມີຄວາມຊຸ່ມ 28.57% ໃຊ້ເວລາ 3 ມື້, ຄັ້ງທີ 2 ໄດ້ອົບແຫ້ງປາ 2kg ຈາກຄວາມຊຸ່ມ 75% ເຫຼືອປາແຫ້ງ 0.7kg ມີຄວາມຊຸ່ມ 7% ໃຊ້ເວລາ 3 ມື້ ແລະຄັ້ງທີ 3 ໄດ້ອົບແຫ້ງຊີ້ນໝູ 4kg ຈາກຄວາມຊຸ່ມ 75% ເຫຼືອ 1.2kg ມີຄວາມຊຸ່ມ 8% ໃຊ້ເວລາ 2ມື້ ແລະຍັງພົບອີກວ່າ ອຸນຫະພູມໃນເຄື່ອງອົບແຫ້ງນີ້ຂຶ້ນກັບລວງຍາວຂອງເຄື່ອງອົບ ແລະຄວາມເຂັ້ມແສງຂອງແສງຕາເວັນ ຊຶ່ງອຸນຫະພູມມີຄ່າສູງສຸດ 78˚C ບ່ອນອາກາດໄຫຼອອກ, ຕໍ່າສຸດ 30˚C ບ່ອນອາກາດໄຫຼເຂົ້າ.
ບົດຄວາມອື່ນ ໆ...
- ການພັັັັດທະນາຊຸດການສອນວິຊາພູມສາດ ສຳລັບນັກຮຽນມັດທະຍົມຊັ້ນ ມ.3 ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສຶກສາສົມບູນໂພນໂຮງ ເມືອງໂພນໂຮງ ແຂວງວຽງຈັນ.
- ການທົດສອບຮູບແບບເຕັກນິກການປູກມັນຕົ້ນແບບຍືນຍົງເປັນສິນຄ້າເພື່ອລົບລ້າງຄວາມທຸກຈົນ ຂອງ 3 ຊົນຊັ້ນ (ທຸກ, ປານກາງ, ຮັ່ງມີ) ໃນ 3 ຊົນເຜົ່າຂົງເຂດຈຸດສຸມ ບ້ານບໍ ຜາເມືອງ, ເມືອງບໍລິຄັນ, ແຂວງບໍລິຄຳໄຊ
- ການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງຜູ້ບໍລິຫານໃນການບໍລິຫານງານວິຊາການ ຄະນະວິຊາຕ່າງໆ ໃນມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ
- ການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງພາກສ່ວນເອກະຊົນໃນຂະບວນການແກ້ໄຂຂໍ້ຂັດແຍ່ງທາງການຄ້າພາຍໃຕ້ເຂດການຄ້າເສລີອາຊຽນ
- ການຮ່ວມມືຊ່ວຍເຫຼືອຈາກສາກົນໃນການພັດທະນາສຸຂະພາບເດັກນັກຮຽນປະຖົມ
- ເຄື່ອງສູບນ້ຳໝູນກັບທິດທາງເປັນກົງຫັນສຳຫຼັບແຫຼ່ງພະລັງງານນ້ຳຂະໜາດນ້ອຍ
- ຈະບໍລິຫານການນຳໃຊ້ນໍ້າເຊືອດແນວໃດເພື່ອຫຼີກລ້ຽງພາວະຂາດແຄນນໍ້າ ໃນອະນາຄົດຢູ່ໝູ່ບ້ານຮອງຮັບ ແລະ ໝູ່ບ້ານຍົກຍ້າຍຈັດສັນ
- ສຶກສາທິດທາງການໄຫຼຂອງນ້ຳໃຕ້ດິນທີ່ ບ້ານ ໂນນແກ້ວ ແລະບ້ານ ໂນນຂີ້ເຫຼັກ ເມືອງ ສີໂຄດຕະບອງ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ
- ສຶກສາປັດໄຈທີ່ສົ່ງຜົນຕໍ່ການເຕີບໂຕຂອງວິສາຫະກິດຂະຫນາດນ້ອຍ ແລະ ກາງ: ກໍລະນີສຶກສາ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ແລະ ແຂວງຈຳປາສັກ
- ສຶກສາປັດໄຈທີ່ເປັນຜົນກະທົບຕໍ່ການຮຽນຮູ້ຂໍ້ມູນຂ່າວສານເພື່ອນໍາມາຂຽນບົດ ວິທະຍານິພົນ ຂອງນັກສຶກສາ ປະລິນຍາໂທ, ປະລິນຍາເອກ ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ
- ສາເຫດທີ່ພາໃຫ້ເກີດຂໍ້ຂັດແຍ່ງທີ່ດິນ, ກໍລະນີສຶກສາແຂວງວຽງຈັນ
- ທັດສະນະຄວາມຄິດເຫັນ ຂອງນັກກົດຫມາຍຕໍ່ກັບການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງຄະດີແພ່ງ
- ປັບປຸງກົນໄກການຊົມໃຊ້ໄຟຟ້າເຂົ້າໃນການພັດທະນາຢູ່ ສປປ ລາວ
- ຜົນກະທົບຈາກການປ່ອຍສິນເຊື່ອຂອງທະນາຄານສົ່ງເສີມກະສິກຳສາຂາຄຳມ່ວນຕໍ່ລາຍໄດ້ຈາກຜົນຜະລິດກະສິກຳຂອງຄົວເຮືອນຢູ່ເມືອງໜອງບົກ, ແຂວງຄຳມ່ວນ
- ຜົນກະທົບຈາກການເໜັງຕີງຂອງອັດຕາແລກປ່ຽນຕໍ່ກັບເງິນເຟີ້ໃນ ສປປ ລາວ
- ຜູ້ບໍລິຫານລະດັບກາງ: ບໍລິຫານການປ່ຽນແປງໃນ ສະຖາບັນ ການສຶກ ສາຊັ້ນສູງຂອງລາວ
- ພືດເປັນຢາໃນເຂດອະນຸລັກບ້ານ ທ່າຊ້າງ ເມືອງປາກງື່ມ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ
- ມາດຕະການທາງກົດໝາຍເພື່ອແກ້ໄຂຜົນກະທົບຈາກນ້ຳເປື້ອນຂອງໂຮງງານອຸດສາຫະກຳ ສຶກສາກໍລະນີ ໂຮງງານເກືອໂປຕັດ ຢູ່ເມືອງທ່າແຂກ ແລະ ໜອງບົກ ແຂວງ ຄຳມ່ວນ
- ວັດແທກປະລິມານຄາບອນໄດອອກໄຊ (CO2) ຈາກລົມຫາຍໃຈຂອງຄົນດ້ວຍຫຼັກການສະເປັກໂຕຼສະໂກປີການດູດກືນໂດຍໃຊ້ DFB ເລເຊີ
- ອະນຸກົມວິຖານຂອງພືດເຄືອໃນເຂດຖໍ້າກອງລໍ, ເມືອງຄູນຄໍາ ແຂວງຄໍາມ່ວນ