ງານບຸນຢູ່ ບ້ານເຢົາ, ເມືອງບິ່ງລູກ, ແຂວງຮ່ານາມ. (ພາບ: nhandan.com.vn)
ວກ. ອອນໄລ - ອາດຈະເວົ້າໄດ້ວ່າ ຫວຽດນາມເປັນປະເທດແຫ່ງງານບຸນປະເພນີ. ແລະ ຢູ່ໃນຮູບພາບວັດທະນະທຳ, ແຕ່ອະດິດຕະການຈົນເຖິງປະຈຸບັນ, ງານບຸນປະເພນີຍາມໃດກໍ່ເປັນຈຸດພົ້ນເດັ່ນທີ່ສຳຄັນ, ເປັນແຜ່ນສີທີ່ເປັນເອກະລັກ ສະແດງຢ່າງລວມສູນແລະຫຼາກຫຼາຍ ເຖິງສິ່ງຍອດຍິ່ງທາງວັດທະນະທຳຂອງຊຸມຊົນບັນດາເຜົ່າຫວຽດນາມ.
ງານບຸມປະເພນີ - ແຫຼ່ງພະລັງທີ່ສຳຄັນເພື່ອພັດທະນາການທ່ອງທ່ຽວ
ຕາມການສະຖີຕິຢ່າງເປັນທາງການຂອງກະຊວງວັດທະນະທຳ, ກິລາ ແລະ ການທ່ອງທ່ຽວ, ຮອດປີ 2008 ຫວຽດນາມມີງານບຸນປະເພນີທັງໝົດ 7.039 ງານ ທີ່ແຜ່ລາມຢ່າງທົ່ວເຖິງໃນທຸກໝູ່ບ້ານ ເຂດພາກໃນທົ່ວປະເທດ; ສິ່ງດັ່ງກ່າວໃຫ້ເຫັນວ່າ ຫວຽດນາມມີຄວາມສາມາດບົ່ມຊ້ອນອັນໃຫຍ່ຫຼວງເພື່ອພັດທະນາການທ່ອງທ່ຽວ. ຍິ່ງກວ່ານັ້ນ, ບັນດາງານບຸນປະເພນີມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງດ້ານຮູບການ, ແຕ່ລະງານບຸນມີຄຸນຄ່າທີ່ເປັນເອກະລັກ ຕິດພັນກັບເຂດພາກ ທ້ອງຖິ່ນ, ຄື ບຸນກະໂພກ ດົ່ງກີ້ (ແຂວງບັກນິງ), ບຸນຊົນຄວາຍ ໂດ່ເຊີນ (ນະຄອນຫາຍຝ່ອງ), ບຸນ ຈໍ່ຈ໋າມ (ແຂວງຝູທໍ້), ບຸນ ງິງອົງ ຢູ່ຫຼາຍທ້ອງຖິ່ນເຂດຊາຍຝັ່ງທະເລພາກກາງແລະພາກໃຕ້,...
ງານບຸນປະເພນີແລະການທ່ອງທ່ຽວ ມີຄວາມພົວພັນສະໜິດຕິດພັນກັນ. ໃນງານບຸນປະເພນີທີ່ຟົດຟື້ນໃນສະໄໝໂບຮານ, ເຖິງວ່າຍັງບໍ່ມີຄຳສັບວ່າທ່ອງທ່ຽວກໍ່ຕາມ, ແຕ່ກໍ່ໄດ້ດຶງດູດການເຂົ້າຮ່ວມຂອງປະຊາຊົນຈາກບ້ານອື່ນເຂດອື່ນ, ຫຼືຢ່າງໜ້ອຍກໍ່ມີການແຮກສ່ຽວລະຫວ່າງບ້ານຕ່າງໆ ມີການພົວພັນຢ່າງສະໜິດແໜ້ນກັບບ້ານທີ່ມີງານບຸນ. ອາດຈະເວົ້າໄດ້ວ່າ ບໍ່ມີ (ຫຼືຫາຍາກທີ່ສຸດ) ງານບຸນປະເພນີໃດທີ່ມີແຕ່ຊຸມຊົນແຫ່ງໜຶ່ງເຂົ້າຮ່ວມ ໂດຍບໍ່ມີການເຂົ້າຮ່ວມຂອງຄົນທີ່ມາຈາກຊຸມຊົນອື່ນໆ. ປັດໄຈໄປສະແຫວງບຸນ, ປັດໃຈທ່ອງທ່ຽວເລີ່ມເກີດຂຶ້ນແຕ່ເວລານັ້ນ. ໃນປະຈຸບັນ, ໃນທ່າອຽງແຫ່ງການພັດທະນາແຜ່ລາມທົ່ວເຖິງຂອງງານບຸນປະເພນີ, ໃນສະພາບການຂອງໂລກເຊື່ອມໂຍງແລະສັງຄົມທັນສະໄໝ, ບັນດາງານບຸນປະເພນີໄດ້ກາຍເປັນເປົ້າໝາຍທີ່ມີຄວາມດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວແລະຜູ້ສະແຫວງບຸນເປັນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ. ແມ່ນການແຜ່ຂະຫຍາຍຂອງບຸນປະເພນີແລະການພັດທະນາຢ່າງໄວວາຂອງການທ່ອງທ່ຽວນັ້ນເອງ ທີ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ສອງຮູບການນີ້ຕິດພັນນຳກັນ ແລະ ພາໃຫ້ເກີດມີການກໍ່ຕົວແລະການເຜີຍແຜ່ຄຳວ່າ “ການທ່ອງທ່ຽວວັດທະນະທຳ”, “ການທ່ອງທ່ຽວຊຸມຊົນ”, “ການທ່ອງທ່ຽວຊອກຮູ້”, “ການທ່ອງທ່ຽວເພື່ອປະສົບການ”, “ການທ່ອງທ່ຽວກັບຄືນແຫຼ່ງກຳເນີດ”,... ໃນນັ້ນງານບຸນຍາມໃດກໍ່ເປັນເປົ້າໝາຍທີ່ສຳຄັນ, ແລະພິເສດແມ່ນ ໄດ້ມີຄຳສັບທີ່ເວົ້າເຖິງການພົວພັນນີ້ “ການທ່ອງທ່ຽວງານບຸນ”.
ບຸນປະເພນີຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການດ້ານຄວາມເຊື່ອຖືຂອງປະຊາຊົນທີ່ນັບມື້ນັບສູງຂຶ້ນ. ຜູ້ມາໃນງານບຸນອາດຈະບໍ່ແມ່ນໄປຫຼິ້ນ ໄປຢ້ຽມຊົມ ແຕ່ການພາວະນາອະທິດຖານເພື່ອຕົນເອງແມ່ນບໍ່ອາດຈະຂາດໄດ້. ພາກຕົວຈິງໃຫ້ເຫັນວ່າ ການພາວະນາອະທິດຖານແມ່ນຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ສຳຄັນທີ່ສຸດ ແລະ ສັກສິດທີ່ສຸດ ສຳລັບຜູ້ມາຮ່ວມງານບຸນເກືອບທຸກຄົນ. ນີ້ເປັນເລື່ອງປົກກະຕິສຳລັບຜູ້ສະແຫວງບຸນແຕ່ໂບຮານຈົນເຖິງປະຈຸບັນ. ງານບຸນຂອງໝູ່ບ້ານຕ່າງໆເກືອບທັງໝົດໄດ້ຮັບການຟື້ນຟູຄືນໃໝ່ ແລະ ດຶງດູດປະຊາຊົນຈາກທ້ອງຖິ່ນຕ່າງໆມາດຳເນີນປະຕິບັດຄວາມສັດທາ. ພວກເຮົາມີບັນດາງານບຸນທີ່ໄດ້ຈັດຕັ້ງເປັນເວລາຫຼາຍມື້, ຄືງານບຸນວັດເຮືອງ, ງານບຸນວິຫານ ຮູ່ງເວືອງ, ງານບຸນ ອຽນຕື໋,... ເຊິ່ງໄດ້ດຶງດູດປະຊາຊົນມາຮ່ວມເປັນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ການທ່ອງທ່ຽວງານບຸນເປັນຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການທີ່ສຳຄັນຂອງປະຊາຊົນຈຳນວນຫຼາຍ.
ງານບຸນປະເພນີຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການບັນເທິງແລະຢ້ຽມຊົມຂອງນັກທ່ອງທ່ຽວ. ນັກທ່ອງທ່ຽວນັບມື້ນັບຊອກຫາໄປຮ່ວມງານບຸນປະເພນີຫຼາຍກວ່າ ຍ້ອນທາດແທ້ຂອງການທ່ອງທ່ຽວແມ່ນໄປຫາສິ່ງໃໝ່ແລະແປກເພື່ອຈະໄດ້ເພີດເພີນກັບທິວທັດທີ່ສວຍງາມ, ເພື່ອໄດ້ຄົ້ນເຜີຍຊີວິດຫຼືຜະລິດຕະພັນພິເສດຂອງທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ເພື່ອລ່າເລີງບັນເທິງໃຈ. ງານບຸນປະເພນີສາມາດຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນ. ດັ່ງນັ້ນ, ງານບຸນປະເພນີທີ່ເຄີຍສະໜິດຕິດພັນກັບຊີວິດຂອງປະຊາຊົນແຕ່ດົນນານແລ້ວ ມາໃນປະຈຸບັນມັນໄດ້ມີໂອກາດເພື່ອເປີດກວ້າງແລະຂະຫຍາຍຕົວຢູ່ບັນດາເຂດຊົນນະບົດ, ແຕ່ທົ່ງພຽງຮອດເຂດພູດອຍ, ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ງ ງານບບຸນຢູ່ເຂດຫ່າງໄກ ເຂດພູດອຍສອກຫຼີກ ຍິ່ງມີແຮງດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວ. ຍິ່ງກວ່າອີກ, ງານບຸນປະເພນີໄດ້ຮັບການຈັດຕັ້ງເປັນປະຈຳຢູ່ສະຖາທີ່ສັກສິດ, ສະຖານທີ່ປະຕິບັດຄວາມເຊື່ອຖືທີ່ມີສະຖາປັດຕະຍະກຳແລະການປະດັບປະດາທີ່ສວຍງາມ, ບູຮານສະຖານທີ່ເປັນມູນເຊື້ອ, ສະຖານທີ່ມີທັດສະນີຍະພາບສວຍງາມ, ທິວທັດຂອງໝູ່ບ້ານແບບດັ້ງເດີມ... ໄດ້ເປັນແຮງດຶງດູດແລະປະທັບໃຈຕໍ່ນັກທ່ອງທ່ຽວຫຼາຍ.
ຕິດກັບການທ່ອງທ່ຽວ, ບົດບາດການລ່າເລີງບັັນເທິງໃຈຂອງງານບຸນປະເພນີກໍ່ໄດ້ຍົກສູງ, ທັງດ້ານຈິດໃຈແລະດ້ານວັດຖຸ, ແຕ່ສູງກວ່ານັ້ນແມ່ນ ການບັນເທົາຈິດວິນຍານຂອງມະນຸດ. ຄວາມສົມດຸນທາງດ້ານຈິດຕະສາດ, ລົດຄວາມເຄັ່ງຕຶງໃນຊີວິດ ເພື່ອສ້າງຄວາມສະຫງົບໃຈໃຫ້ມະນຸດທຸກຄົນ ເປັນປັດໃຈໃນທາງບວກຂອງງານບຸນປະເພນີ.
ງານບຸນປະເພນີຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການປະກອບສ່ວນລົງທຶນເຂົ້າໃນການເຄື່ອນໄຫວທາງດ້ານຈິດວິນຍານ ກໍ່ຄືບັນດາສະຖານທີ່ບູຊາໃນປະຈຸບັນ. ດ້ວຍການເຂົ້າຮ່ວມຂອງນັກທ່ອງທ່ຽວທີ່ມາຈາກຫຼາຍແຫ່ງຫົນ, ບັນດາງານບຸນຢູ່ຫຼາຍທ້ອງຖິ່ນໄດ້ຮັບການເພີ່ມເຕີມແຫຼ່ງພະລັງໃໝ່ ເຊິ່ງລວມມີທັງວັດຖຸ (ເງິນບໍລິຈາກແລະຄ່າໃຊ້ຈ່າຍຂອງຜູ້ມາຮ່ວມງານບຸນ) ແລະຈິດໃຈ (ຄົນມາຮ່ວມງານບຸນເປັນຈຳນວນຫຼາຍຈະເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນທ້ອງຖິ່ນມີລາຍໄດ້ ແລະເຫັນວ່າງານບຸນຢູ່ທ້ອງຖິ່ນຂອງຕົນໄດ້ຮັບຄວາມນັບຖືເປັນສຳຄັນ); ຈາກນັ້ນຍິ່ງສົ່ງເສີມປະຊາຊົນຟື້ນຟູ ແລະຮັກສາຄຸນຄ່າວັດທະນະທຳຂອງງານບຸນໃນທ້ອງຖິ່ນ ເພື່ອດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວ.
ດັ່ງນັ້ນການທ່ອງທ່ຽວໄດ້ມີສ່ວນຮ່ວມໃນການພັດທະນາງານບຸນປະເພນີຢ່າງຕັ້ງໜ້າ. ອາໄສການພັດທະນາຂອງການທ່ອງທ່ຽວ, ງານບຸນປະເພນີຈຶ່ງໄດ້ຮັກສາ ເສີມຂະຫຍາຍ ແລະອຸດົມສົມບຸນຂຶ້ນຕື່ມ, ບັນດາຮີດຄອງປະເພນີ ບັນດາຄຸນຄ່າວັດທະນະທຳຂອງງານບຸນປະເພນີໄດ້ຮັບການຟື້ນຟູເພື່ອຮັບໃຊ້ນັກທ່ອງທ່ຽວ, ບັນດາເອກະລັກທາງວັດທະນະທຳຂອງແຕ່ລະງານບຸນ ໃນແຕ່ລະເຂດພາກ ໄດ້ຮັບການຢືນຢັນ ດ້ວຍຄວາມເອກອ້າງທະນົງໃຈ ແລະ ສະຕິຮູ້ສຶກໃນການຮັກສາ ເສີມຂະຫຍາຍບັນດາຄຸນຄ່າເອກະລັກຂອງງານບຸນ ຂອງປະຊາຊົນໃນເຂດນັ້ນ. ໃນທິດທາງປະຕິສຳພັນກົງກັນຂ້າມ, ງານບຸນປະເພນີໄດ້ຊ່ວຍໜູນຢ່າງໄດ້ການໄດ້ງານໃຫ້ແກ່ການເຕີບໂຕຂອງຂະແໜງການທ່ອງທ່ຽວ, ປະກອບສ່ວນເຮັດໃຫ້ແຜ່ນພາບການທ່ອງທ່ຽວຂອງຫວຽດນາມມີຄວາມອຸດົມສົມບຸນຕື່ມອີກ ດ້ວຍທາງເລືອກທີ່ຫຼາກຫຼາຍສຳລັບນັກທ່ອງທ່ຽວ, ດ້ວຍເອກະລັກວັດທະນະທຳຫວຽດນາມທີ່ດຶງດູດ ຈັບໃຈນັກທ່ອງທ່ຽວຕ່າງປະເທດ. ຂະແໜງການທ່ອງທ່ຽວທີ່ອີງໃສ່ແຫຼ່ງພະລັງວັນທະນະທຳທີ່ອຸດົມສົມບຸນແລະເປັນເອກະລັກນີ້ ໄດ້ດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວພາຍໃນແລະຕ່າງປະເທດມາທ່ຽວເປັນຈຳນວນຫຼາຍ.
ບັນດາທ່າອຽງໃນການຈັດຕັ້ງງານບຸນປະເພນີໃນປະຈຸບັນ ແລະ ບັນຫາທີ່ວາງອອກໃຫ້ແກ່ການະພັດທະນາການທ່ອງທ່ຽວ
ໃນບັນຍາກາດແຫ່ງການປ່ຽນແປງໃໝ່ຂອງປະະເທດ, ງານບຸນປະເພນີໄດ້ຮັບການຟື້ນຟູຢ່າງແຂງແຮງເທື່ອລະກ້າວ ແລະ ນັ້ນແມ່ນພື້ນຖານທີ່ສຳຄັນເຮັດໃຫ້ທ່າອຽງຟື້ນຟູງານບຸນປະເພນີໃນຊີວິດສັງຄົມປະຈຸບັນສະແດງອອກຢ່າງຈະແຈ້ງ. ໝູ່ບ້ານໃດກໍ່ຊອກຫາປັດໄຈງານບຸນຢູ່ໃນວັນທະນະທຳພື້ນເມືອງດັ້ງເດີມຂອງຕົນ ເພື່ອຟື້ນຟູແລະສະແດງເອກະລັກວັດທະນະທຳຂອງທ້ອງຖິ່ນຕົນເອງ. ຢູ່ບ່ອນໃດທີ່ງານບຸນຍັງບໍ່ຖືກຍຸບເລີກ ເສື່ອມເສຍໄປ ເຂົາເຈົ້າກໍ່ຈະສືບຕໍ່ເສີມຂະຫຍາຍ, ບ່ອນໃດງານບຸນໄດ້ຖືກເສື່ອມເສຍແລ້ວ ເຂົາຈະຟື້ນຟູຄືນໃໝ່. ມີບາງທ້ອງຖິ່ນ ງານບຸນໄດ້ຖອຍເຂົ້າໄປໃນອະດີດແລ້ວ, ແຕ່ປະຊາຊົນກໍ່ຍັງພະຍາຍາມຟື້ນຟູຄືນໃໝ່ ຈາກແຫຼ່ງຂໍ້ມູນບູຮານ, ຈາກຄວາມຊົງຈຳຂອງຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່, ຊ້ຳບໍ່ໜຳ ມີຫຼາຍປັດໄຈໄດ້ຮັບການປະດິດໃໝ່ ຫຼືນຳເຂົ້າມາຈາກເຂດອື່ນ. ມີຫຼາຍສາເຫດທີ່ພາໃຫ້ເກີດທ່າອຽງນີ້ ໃນນັ້ນສາເຫດທີ່ສຳຄັນແມ່ນການຟື້ນຟູງານບຸນເພື່ອຢືນຢັນເອກະລັກຂອງທ້ອງຖິ່ນ ແລະດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວ. ຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການຟື້ນຟູງານບຸນປະເພນີ ກໍ່ຄືເປົ້າໝາຍຂອງການຟື້ນຟູນີ້ແມ່ນຊອບທຳທີ່ສຸດ, ແຕ່ກໍ່ມີຫຼາຍບັນຫາທີ່ຈະຕ້ອງປຶກສາຫາລື, ຄື ງານບຸນໄດ້ຟື້ນຟູຄືນໃໝ່ພຽງເພື່ອຮັບໃຊ້ການດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວເທົ່ານັ້ນ, ຫຼາຍປັດໄຈຂອງງານບຸນໄດ້ເຮັດໃໝ່ ແປກຕ່າງກັບປະເພນີຂອງທ້ອງຖິ່ນ, ວີທີການຈັດຕັ້ງງານບຸນປະເພນີຢູ່ຫຼາຍແຫ່ງບໍ່ດີ, ບໍ່ເປັນລະບຽບ, ກໍ່ຄວາມຂັດຂ້ອງ ບໍ່ພໍໃຈໃຫ້ນັກທ່ອງທ່ຽວແລະສັງຄົມ.
ໃນເປົ້າໝາຍການພັດທະນາງານບຸນປະເພນີເພື່ອຮັບໃຊ້ການທ່ອງທ່ຽວ, ໃນເວລາສິບກວ່າປີທີ່ຜ່ານມາ ໄດ້ມີທ່າອຽງສ້າງງານບຸນພື້ນເມືອງໃໝ່ ເພື່ອຮັບໃຊ້ການໂຄສະນະການທ່ອງທ່ຽວຂອງທ້ອງຖິ່ນ. ບົນພື້ນຖານແລະຮູບແບບຂອງງານບຸນປະເພນີ, ບັນດາງານບຸນທ່ອງທ່ຽວເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ແຜ່ຜາຍຂໍ້ຄວາມໃໝ່ ຈຸດປະສົງໃໝ່, ໄດ້ຈັດຕັ້ງຢູ່ເຂດຕົວເມືອງທີ່ມີຄົນໜາແໜ້ນ ດ້ວຍຈຸດປະສົງໂຄສະນາສົ່ງເສີມການທ່ອງທ່ຽວ ດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວ.
ຄຽງຄູ່ກັບຄວາມສຳເລັດຂອງທ່າອຽງສ້າງຕັ້ງງານບຸນໃໝ່ບົນພື້ນຖານຂອງງານບຸນປະເພນີຕິດກັບການໂຄສະນາການທ່ອງທ່ຽວນີ້ ກໍ່ມີຫຼາຍບັນຫາທີ່ວາງອອກເຮັດໃຫ້ງານບຸນແບບນີ້ບໍ່ແມ່ນເວລາໃດກໍ່ມີຄວາມດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວ, ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ການປະສານສົມທົບປັດໄຈຂອງງານບຸນປະເພນີຢູ່ໃນງານບຸນທ່ອງທ່ຽວບາງຄັ້ງມີລັກສານະຕາບຈູນ ບໍ່ເຂົ້າກັນ ຟ້າວຟັ່ງ, ຫຼືການຈັດເປັນເວທີສະແດງຫຼາຍຮູບແບບສິລະປະພື້ນເມືອງ ບໍ່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຂອງນັກທ່ອງທ່ຽວ, ແລະອາການແລ່ນຫາສິ່ງ “ທີ່ສຸດ” (ຄື ເຂົ້າຕົ້ມ ແບ໊ງຈຶງ ແບ໊ງໄຢ່ ໃຫຍ່ທີ່ສຸດ, ວົງດົນຕີພື້ນເມືອງມີນັກດົນຕີຫຼາຍທີ່ສຸດ, ໝໍ້ຕົ້ມນ້ຳເຝີໃຫຍ່ທີ່ສຸດ, ໂຕມັງກອນດິນເຜົາເຄືອບຍາວທີ່ສຸດ, ເສື້ອ ອ໋າວຢ່າຍ ຍາວທີ່ສຸດ...) ກໍ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງເຖິງຄວາມອວດອ້າງ, ຕາມລຳພັງໃຈ, ຄຸນນະພາບຕ່ຳ... ເຮັດໃຫ້ງານບຸນເຫຼົ່ານີ້ກາຍເປັນສິ່ງສັບສົນປົນເປ ຊອດກະຈາ, ບໍ່ສາມາດດຶງດູດຄວາມສົນໃຈຂອງນັກທ່ອງທ່ຽວໄດ້.
ທ່າອຽງຫັນເປັນການຄ້າອາດຈະແມ່ນທ່າອຽງທີ່ແຜ່ຫຼາຍທົ່ວໄປຂອງງານບຸນປະເພນີໃນປະຈຸບັນ ເຖິງວ່າສັງຄົມໄດ້ວິພາກວິຈານກ່ຽວກັບສະພາບການນີ້ກໍ່ຕາມ. ການດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວດ້ວຍຫຼາຍວິທີການ ຮູບການ ຊັ້ນເຊີງຄື ຕັ້ງກ່ອງເກັບເງິນບໍລິຈາກຢູ່ຫຼາຍແຫ່ງ, ການບໍລິການທາງສາສະໜາແຜ່ຂະຫຍາຍ, ສະພາບການສວຍໃຊ້ງານບຸນເພື່ອບີບບັງຄັບນັກທ່ອງທ່ຽວ, ແຍ່ງຊີງຕໍ່ລອງ ຫຼອກລວງເອົາປຽບລູກຄ້າ, ການບໍລິການບັງບຽດຄອບຄຸມການເຄື່ອນໄຫວສະແດງມ່ວນຊື່ນ, ລາຄາອາຫານເຄື່ອງດື່ມແລະຄ່າທຳນຽມ ຍັງບໍ່ເໝາະສົມ,... ກໍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນເປັນປະຈຳໃນງານບຸນປະເພນີ. ສະພາບການຂາຍປີ້ ແລະເກັບຄ່າບໍລິການຫຼາຍປະເພດຢ່າງເປີດເຜີຍໄດ້ເຮັດໃຫ້ຄວາມງາມຂອງງານບຸນເສື່ອມເສຍໄປ, ລັກສະນະການຄ້າກໍ່ໄດ້ເລັດລອດເຂົ້າໃນສະຖານທີ່ປະຕິບັດພິທີທີ່ສັກສິດ.
ເບິ່ງລວມ ຫວຽດນາມມີງານບຸນປະເພນີທີ່ຫຼາກຫຼາຍແລະອຸດົມສົມບຸນທີ່ສຸດ, ແຕ່ໃນປະຈຸບັນ ທ່າອຽງຫັນງານບຸນເປັນຮູບແບບດຽວກັນພວມແຜ່ຫຼາຍທົ່ວໄປ ແລະເຮັດໃຫ້ງານບຸນປະເພນີຖືກຈືດຈາງໄປສ່ວນໜຶ່ງ, ລັກສະນະພິເສດສະເພາະຂອງງານບຸນກໍ່ຖືກເສື່ອມເສຍເທື່ອລະກ້າວ ແລະສົ່ງຜົນກະທົບຢ່າງແຮງເຖິງການທ່ອງທ່ຽວງານບຸນ. ງານບຸນປະເພນີມີຄວາມສະໜິດຕິດພັນກັບແຕ່ລະບ້ານ ແຕ່ລະເຂດພາກ ແລະມີລັກສະນະເປັນເອກະລັກ, ແຕ່ໃນປະຈຸບັນຊ້ຳພັດໄດ້ຈັດຕັ້ງຕາມຮູບແບບໜຶ່ງ, ລຳດັບໜຶ່ງ, ບົດລະຄອນໜຶ່ງທີ່ຄ້າຍຄືກັນ, ສ້າງເປັນຄວາມຊ້ຳຊາກດ່ຽວດາຍ, ດຶງດູດໃຈນ້ອຍລົງ.
ຄຽງຄູ່ກັນນັ້ນ, ທ່າອຽງຫັນເປັນຄະລາວາດໄດ້ເຮັດໃຫ້ງານບຸນປະເພນີມີສີສັນໃໝ່, ຊີວິດທຳມະດາກວ່າ ແລະມີຄວາມສັກສິດນ້ອຍລົງ. ທ່າອຽງຫັນເປັນຄະລາວາດໄດ້ສ້າງຄວາມຫຼາກຫຼາຍ ແລະຄວາມໃກ້ຊິດໃຫ້ແກ່ງານບຸນປະເພນີ. ປະຊາຊົນຫຼາຍຄົນໄປຮ່ວມງານບຸນບໍ່ແມ່ນເພື່ອນະມັດສະການເທບພະເຈົ້າທີ່ຕົນບູຊາ, ຫຼາຍຄົນໄປຮ່ວມງານບຸນແຕ່ບໍ່ຮູ້ວ່າງານບຸນບູຊາເທບພະເຈົ້າໃດ, ພວກເຂົາໄປແລະໄດ້ເຂົ້າໄປໃນບັນຍາກາດຈິດວິນຍານ, ຄືແນວນັ້ນກໍ່ຮູ້ສຶກວ່າພຽງພໍແລ້ວ. ນັ້ນແມ່ນຍັງບໍ່ນັບເຖິງຜູ້ທີ່ໄປບຸນບໍ່ເພື່ອຈຸດປະສົງນະມັດສະການ ແຕ່ຈຸດປະສົງຂອງພວກເຂົາມີແຕ່ໄປຫຼີ້ນ, ເອົາງານບຸນເປັນສະຖານທີ່ເພື່ອພົບພໍ້ ເຕົ້າໂຮມກັນ,... ຫຼາຍຄົນໄປເພື່ອຈຸດປະສົງນະມັດສະການ ແຕ່ບໍ່ຮູ້ກ່ຽວກັບພິທີກຳແລະອຸປະກອນນະມັດສະການ,... ພວກເຂົາພາວະນາອະທິດຖານໃນຈິດຕະສາດທົ່ວໄປແມ່ນດຶງເທວະດາເຂົ້າໃກ້ກັບຊີວິດປະຈຳວັນ ເພື່ອຮັບໃຊ້ໃຫ້ແກ່ຄວາມຕ້ອງການທີ່ທຳມະດາທີ່ສຸດ. ທ່າອຽງນີ້ກໍ່ໄດ້ປະກອບສ່ວນເຮັດໃຫ້ລັກສະນະສັກສິດຂອງງານບຸນຖືກຫຼຸດລົງ, ເຮັດໃຫ້ງານບຸນກາຍເປັນແບບເສລີ, ຊ້ຳບໍ່ໜຳ ມີລັກສະນະຕາມລຳພັງໃຈ, ບໍ່ເປັນລະບຽບ, ບໍ່ສາມາດຕອບສະໜອງຄວາມປາຖະໜາຂອງນັກທ່ອງທ່ຽວ.
ຍ້ອນງານບຸນປະເພນີໄດ້ແຜ່ລາມຢ່າງທົ່ວເຖິງ ດັ່ງນັ້ນ ໜ້າທີ່ທີ່ຈຳເປັນຮີບດ່ວນແມ່ນຕ້ອງຄຸ້ມຄອງ, ແຕ່ການຄຸ້ມຄອງງານບຸນຕາມທ່າອຽງຫັນເປັນການບໍລິຫານລັດຊ້ຳພັດມີສິ່ງຄົງຄ້າງຕ່າງໆຫຼາຍຢ່າງ. ງານບຸນປະເພນີຢູ່ຫຼາຍແຫ່ງຖືກຄຸ້ມຄອງຕາມແບບບໍລິຫານລັດ ແລະເຮັດໃຫ້ຄຸນຄ່າທີ່ມີມາແຕ່ດັ້ງເດີມຖືກເສື່ອມເສຍໄປເທື່ອລະກ້າວ. ຕົວຢ່າງຄື ການສວຍໃຊ້ບົດລະຄອນໃນງານບຸນ, ການແຂ່ງກັນສ້າງສື່ສຽງ, ການແຊກແຊງເລິກເກີນຄວນຂອງອຳນາດການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ການກຳນົດທິດ ຊີ້ນຳໃຫ້ງານບຸນຫັນໄປສູ່ຈຸດປະສົງໂຄສະນາ,... ໄດ້ເຮັດໃຫ້ງານບຸນຢູ່ຫຼາຍແຫ່ງເສຍລັກສະນະສີສັນພື້ນເມືອງ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນສິດເປັນເຈົ້າການຂອງປະຊາຊົນໃນບົດບາດເປັນເຈົ້າພາບຂອງງານບຸນ. ການຄຸ້ມຄອງງານບຸນແບບບໍລິຫານລັດກໍ່ສະແດງອອກໃນການແບ່ງຂັ້ນງານບຸນ. ບໍ່ພຽງແຕ່ເທົ່ານັ້ນ, “ສະພາບການຂໍໃຫ້ຍົກລະດັບງານບຸນ” ກໍ່ເຮັດໃຫ້ການແຂ່ງຂັນຊ່ວງຊີງກັນເກີດຂຶ້ນ, ພາໃຫ້ສິ້ນເປືອງຟຸມເຟຶອຍ ແລະເສຍຄວາມສາມັກຄີໃນຊຸມຊົນ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ກຳລັງເຮັດໃຫ້ງານບຸນຕົກເຂົ້າສູ່ທ່າອຽງຮູບການ, ບໍ່ເປັນວັນບຸນທີ່ແທ້ຈິງຂອງປະຊາຊົນອີກ,....
ງານບຸນປະເພນີເຄີຍມີຄວາມສະໜິດຕິດພັນກັບບັນດາສະຖານທີ່ນະມັດສະການ, ດັ່ງນັ້ນ ພ້ອມກັບການພັດທະນາຂອງງານບຸນປະເພນີ, ບັນດາສະຖານນະມັດສະການກໍ່ໄດ້ຮັບການເອົາໃຈໃສ່ປົວແປງ ປະຕິສັງຂອນ ແລະກໍ່ສ້າງໃໝ່, ສ້າງພື້ນທີ່ທີ່ກວ້າງຂວາງກວ່າໃຫ້ແກ່ການຈັດຕັ້ງງານບຸນ. ໃນປະຈຸບັນ, ການປົວແປງບູລະນະ ແລະກໍ່ສ້າງໃໝ່ບັນດາບູຮານສະຖານ ໄດ້ກາຍເປັນການເຄື່ອນໄຫວທີ່ເປັນປົກກະຕິແລະຕໍ່ເນື່ອງ ນັບແຕ່ວັດວາອາຮານ, ວັດຖຸບູຮານ, ຫໍວັງ, ວິຫານ... ຢູ່ເຂດຊົນນະບົດທີ່ຫ່າງໄກ ຈົນເຖິງບັນດາບູຮານສະຖານຢູ່ຕົວເມືອງຕ່າງໆ. ການສ້ອມແປງເປີດກວ້າງບູຮານສະຖານ ໄດ້ສ້າງເງື່ອນໄຂອຳນວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ນັກທ່ອງທ່ຽວມາຢ້ຽມຊົມແລະເຂົ້າຮ່ວມງານບຸນ. ແຕ່ວຽກນີ້ກໍ່ໄດ້ພາໃຫ້ເກີດການໂຕ້ຖຽງແລະຂັດແຍ້ງກັນ, ຢູ່ບາງບ່ອນ ການສ້ອມແປງ ປະຕິສັງຂອນບູຮານສະຖານ ໄດ້ປະຕິບັດຢ່າງຕາມລຳພັງໃຈ, ເຮັດໃຫ້ຄຸນຄ່າດັ້ງເດີມຂອງສະຖານທີ່ທີ່ສັກສິດຖືກເສື່ອມຫາຍໄປ, ໃນບູຮານສະຖານຫຼາຍແຫ່ງ ຮູບປັ້ນໄດ້ທາສີໃໝ່ເຫຼື້ອມສູດສາດ, ເສົາໄມ້ຖືກປ່ຽນແທນດ້ວຍເສົາເບຕົງ, ຮູບຄວັດລາຍບູຮານຖືກປ່ຽນດ້ວຍຮູບແກະສະຫຼັກໃໝ່,... ເຮັດໃຫ້ບູຮານສະຖານຕ່າງໆກາຍເປັນຄ້າຍຄືກັນ, ເຮັດໃຫ້ນັກທ່ອງທ່ຽວບໍ່ມີຄວາມຕ້ອງການຊອກຮູ້ບູຮານສະຖານຫຼາຍແຫ່ງແລະງານບຸນທີ່ຕ່າງກັນອີກ. ຕາມນັ້ນ ງານບຸນແລະບູຮານສະຖານຄ່ອຍໆຈືດຈາງໄປ, ບໍ່ສາມາດດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນນັກທ່ອງທ່ຽວຕ່າງປະເທດໄດ້ອີກ.
ເພື່ອໃຫ້ງານບຸນປະເພນີກາຍເປັນແຫຼ່ງພະລັງທີ່ສຳຄັນສຳລັບການພັດທະນະການທ່ອງທ່ຽວ
ເຊັ່ນດຽວກັນກັບປະກົດການທາງວັນທະນະທຳອື່ນໆ, ງານບຸນປະເພນີໃນສັງຄົມປະຈຸບັນໄດ້ມີການປ່ຽນແປງໃໝ່ ປະດິດສ້າງ, ທັງໄດ້ຮັກສາ ຟື້ນຟູຄຸນຄ່າອັນເປັນມູນເຊື້ອພາຍຫຼັງຫຼາຍຮ້ອຍປີແຫ່ງການຜັນປ່ຽນຂອງປະຫວັດສາດ. ມີບາງສິ່ງທີ່ໄດ້ສູນເສຍໄປ, ບາງສິ່ງທີ່ໄດ້ປ່ຽນແປງ ແລະ ມີທັງສິ່ງທີ່ໄດ້ສ້າງໃໝ່, ແຕ່ສິ່ງທີ່ສຳຄັນແມ່ນງານບຸນປະເພນີຍັງຕອບສະໜອງໄດ້ຄວາມຕ້ອງການຂອງປະຊາຊົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ແລະ ຕອບສະໜອງໄດ້ສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງ ຄວາມຕ້ອງການຢາກຮູ້ຢາກເຫັນຂອງນັກທ່ອງທ່ຽວຕ່າງປະເທດ ໃນຂະນະທີ່ການທ່ອງທ່ຽວກຳລັງເປັນຂະແໜງການທີ່ສຳຄັນຢູ່ຫຼາຍປະເທດ.
ຢາກໃຫ້ງານບຸນປະເພນີເປັນແຫຼ່ງພະລັງທີ່ຍືນຍົງໃຫ້ແກ່ການພັດທະນາການທ່ອງທ່ຽວນັ້ນ, ກ່ອນອື່ນໝົດ, ຕ້ອງຮັກສາໃຫ້ໄດ້ລັກສະນະອຸດົມສົມບຸນຂອງງານບຸນປະເພນີ (ຫຼາກຫຼາຍທາງດ້ານຮູບແບບ, ຫຼາກຫຼາຍທາງດ້ານພິທີກຳ, ຫຼາກຫຼາຍໃນການສະແດງວັດທະນະທຳ ຕິດກັບຈຸພິເສດຂອງແຕ່ລະງານບຸນ, ແຕ່ລະຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນ), ເຮັດຄືແນວນັ້ນ ນັກທ່ອງທ່ຽງຈຶ່ງມີຄວາມຕ້ອງການຊອກຮູ້ແລະເຂົ້າຮ່ວມໃນງານບຸນທີ່ຕ່າງກັນ, ຢູ່ຫຼາຍເຂດພາກ, ທ້ອງຖິ່ນທີ່ຕ່າງກັນ.
ທີສອງ, ແກ້ໄຂສະພາບການຟື້ນຟູເຮັດໃໝ່ງານບຸນຢ່າງແຜ່ຊ່ານ, ການນຳເອົາປັດໄຈໃໝ່ເຂົ້າໃນງານບຸນຢ່າງຕາມລຳພັງໃຈ ບໍ່ເໝາະສົມ ຕາມແບບຮູບການ. ການຟື້ນຟູ ສ້າງສັນ ເຮັດໃໝ່ງານບຸນນັ້ນ ຄວນໄດ້ປະຕິບັດໂດຍເຈົ້າພາບຂອງງານບຸນ, ມີການປະສານສົມທົບຢ່າງແໜ້ນແຟ້ນຂອງອົງການວັດທມະນະທຳ ແລະນັກວິຊາການ ເພື່ອໃຫ້ຂະບວນວິວັດນີ້ຕອບສະໜອງຖືກຕ້ອງຕາມຄວາມຕ້ອງການ ແລະຄວາມມຸ່ງມາດປາຖະໜາຂອງປະຊາຊົນ.
ທີສາມ, ແກ້ໄຂສະພາບການຫັນເປັນການຄ້າເກີນຄວນຢູ່ງານບຸນປະເພນີ, ຈັດວາງກ່ອງເກັບເງິນບໍລິຈາກຢ່າງເໝາະສົມ, ຄຸ້ມຄອງບັນດາຮູບການບໍລິການໃນງານບຸນຢ່າງແໜ້ນແຟ້ນ, ຫຼີກເວັ້ນການຖືນັກທ່ອງທ່ຽວ ຜູ້ມາຮ່ວມງານບຸນເປັນລູກຄ້າເພື່ອຫາກຳໄລ - ເຊິ່ງເປັນໜຶ່ງໃນບັນດາສາເຫດທີ່ເຮັດໃຫ້ນັກທ່ອງທ່ຽວບໍ່ຢາກມາທ່ຽວໃນງານບຸນນີ້ອີກ.
ທີສີ່, ຈຳເປັນຕ້ອງປັບປຸງຄວາມສັກສິດ - ປັດໄຈຫຼັກຂອງງານບຸນປະເພນີ, ເພື່ອໃຫ້ງານບຸນປະເພນີເປັນສະຖານທີ່ທີ່ມີຄວາມສັກສິດ, ສະຖານທີ່ຂຶ້ນໃຈຂອງຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນແລະຂອງນັກທ່ອງທ່ຽວ.
ທີຫ້າ, ງານບຸນປະເພນີຈະດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວໄດ້ກໍ່ຕໍ່ເມື່ອມັນເປັນຜະລິດຕະພັນວັດທະນະທຳຂອງປະຊາຊົນ ໂດຍປະຊາຊົນເປັນຜູ້ສ້າງສັນ ຮັກສາ ປະຕິບັດແລະມອບສິດ. ການຄຸ້ມຄອງລັດແມ່ນຈຳເປັນ, ແຕ່ບໍ່ໝາຍຄວາມວ່າຈະຍາດເອົາສິດຄຸ້ມຄອງທັງໝົດ, “ປັດເຂ່ຍ” ປະຊາຊົນອອກຈາກການຄຸ້ມຄອງງານບຸນຂອງເຂົາເຈົ້າເອງ.
ທີ່ຫົກ, ຕ້ອງມີຄວາມລະມັດລະວັງກັບການປົວແປງບູລະນະແລະກໍ່ສ້າງໃໝ່ວັດຖຸບູຮານ - ສະຖານທີ່ທີ່ສຳຄັນຂອງງານບຸນ, ນັກທ່ອງທ່ຽວຍາມໃດກໍ່ຢາກໄດ້ຮູ້ໄດ້ເຫັນຄຸນຄ່າສິລະປະ, ຄຸນຄ່າອັນເປັນມູນເຊື້ອຂອງວັດຖຸບູຮານ, ເຂົາບໍ່ຢາກເຫັນກິດຈະກຳທີ່ຕາບຈູນ, ຊອດກະຈາ, ທັນສະໃໝເກີນໄປ ຫຼືໂອ້ອວດເກີນໄປ.
ອາດຈະເຫັນແຈ້ງວ່າ, ງານບຸນປະເພນີດ້ວຍຄວາມຫຼາກຫຼາຍອຸດົມສົມບຸນແລະຄວາມໂດດເດັ່ນຂອງມັນໄດ້ເປັນແຫຼ່ງພະລັງທີ່ສຳຄັນສຳລັບການພັດທະນາການທ່ອງທ່ຽວ. ເມື່ອສາຍພົວພັນລະຫວ່າງງານບຸນປະເພນີແລະການທ່ອງທ່ຽວໄດ້ຮັບການຍອມຮັບ ແລະຕິດພັນນຳກັນຢ່າງແໜ້ນແຟ້ນ ຈະສ້າງເປັນແຫຼ່ງພະລັງທີ່ໃຫຍ່ຫຼວງ ເຊິ່ງຈະໄດ້ໝູນໃຊ້ເປັນຢ່າງດີແລະມີປະສິດທິຜົນທີ່ແທ້ຈິງ. ເມື່ອມີການທ່ອງທ່ຽວ, ງານບຸນປະເພນີຈະຟົດຟື້ນກວ່າອີກ ແລະ ອາດຈະໄດ້ພັດທະນາເປີດກວ້າງ, ມີແຫຼ່ງປະໂຫຍດທາງດ້ານວັດຖຸຫຼາຍກວ່າ; ເມື່ອອີງໃສ່ຄຸນຄ່າວັດທະນະທຳທີ່ໂດດເດັ່ນ ຄືງານບຸນປະເພນີ, ການທ່ອງທ່ຽວກໍ່ຈະຄຶກຄັກກວ່າ ມີຄວາມເລິກເຊິ່ງກວ່າ ແລະ ດຶງດູດໃຈກວ່າອີກ. ແຕ່ວ່າ, ງານບຸນປະເພນີບໍ່ສາມາດກາຍເປັນຜະລິດຕະພັນທ່ອງທ່ຽວທີ່ມີຄວາມຈັບໃຈໄດ້ ຖ້າຫາກບໍ່ມີສີມືຂອງຄົນຜູ້ທີ່ເຮັດການທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ການທ່ອງທ່ຽວກໍ່ບໍ່ສາມາດພັດທະນາໄດ້ ຖ້າຂາດບ່ອນອີງແມ່ນຄຸນຄ່າດ້ານວັດທະນະທຳ, ໃນນັ້ນມີງານບຸນປະເພນີ. ສິ່ງດັ່ງກ່າວໝາຍຄວາມວ່າ ບັນດາເຈົ້າຂອງຂອງງານບຸນປະເພນີແລະບັນດາຜູ້ທີ່ເຮັດການທ່ອງທ່ຽວ ຕ້ອງເຊື່ອມຕິດກັນຢ່າງແໜ້ນແຟ້ນ ບົນພື້ນຖານຂອງຜົນປະໂຫຍດຮ່ວມກັນ ແລະ ຮ່ວມກັນເພື່ອຈຸດປະສົງອັນຍາວນານ, ມີແຕ່ເຮັດແນວນັ້ນ ແຫຼ່ງພະລັງຂອງງານບຸນປະເພນີຈຶ່ງໄດ້ເສີມຂະຫຍາຍເພື່ອພັດທະນາການທ່ອງທ່ຽວ./.
ຮສ, ດຕ, ຫງວຽນທິເຟືອງຈຳ
ສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າວັດທະນະທຳ
-----------------------------
(*) ບົດນີ້ເປັນພາກສ່ວນໜຶ່ງຂອງຜົນງານແຫ່ງການຄົ້ນຄວ້າໃນຂອບໂຄງການ “ງານບຸນພື້ນເມືອງຂອງຄົນຫວຽດໃນຊີວິດສັງຄົມຫວຽດນາມ ໃນປະຈຸບັນ” (ລະຫັດ VIII1.99-2013.04), ໄດ້ຮັບການອຸປະຖຳຈາກກອງທຶນພັດທະນາວິທະຍາສາດ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີແຫ່ງຊາດ (NAFOSTED).
- ບົດນີ້ໄດ້ລົງພິມໃນວາລະສານກອມມູນິດ ສະບັບທີ 903 (ເດືອນມັງກອນ 2018)