ຂຽນໂດຍ: ດວງຕາ ມະນີວົງ
ການສ້າງຄົນໃຫ້ມີຄວາມຮູ້, ມີຄວາມສາມາດ ແລະມີຄຸນສົມບັດສິນທຳປະຕິວັດນັ້ນ ເປັນປັດໄຈສຳຄັນທີ່ຈະກະຕຸກໃຫ້ຂະບວນການສ້າງສັງຄົມ ກໍຄືການພັດທະນາປະເທດຊາດໃຫ້ຈະເລີນກ້າວໜ້າທຽມທັນກັບນາໆປະເທດໃນພາກພື້ນ ແລະໃນໂລກນັ້ນ. ການກຳເນີດເກີດຂຶ້ນຂອງສະຖາບັນການສຶກສາໃນໄລຍະຜ່ານມາກໍຄືປັດຈຸບັນກໍໄດ້ເປັນສິ່ງຢັ້ງຢືນເຖິງການໃຫ້ຄວາມສຳຄັນຕໍ່ການສຶກສາ ກໍຄືກັບການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນຂອງພັກ ແລະລັດຖະບານ ສປປ ລາວ. ນັບທັງການກໍາເນີດຂຶ້ນຂອງມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ ອັນເປັນຂີດໝາຍໃໝ່ທີ່ບໍ່ເຄີຍປາກົດມາກ່ອນໃນປະຫວັດສາດຂອງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ.
ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ (ມຊ) ເປັນສະຖາບັນການສຶກສາທີ່ສຳຄັນຂອງລາວ ແລະເປັນມະຫາວິທະຍາໄລເຕັມຮູບແບບແຫ່ງທຳອິດໃນປະຫວັດສາດຂອງຊາດລາວ, ເຊິ່ງໄດ້ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນວັນທີ 5 ພະຈິກ 1996 ຕາມດຳລັດຂອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ສະບັບເລກທີ 50/ນຍ, ລົງວັນທີ 09/06/1995, ໂດຍການໂຮມເອົາ10ສະຖາບັນການສຶກສາຊັ້ນສູງທີ່ຂຶ້ນກັບຫຼາຍກະຊວງໃນເມື່ອກ່ອນເຂົ້າມາເປັນມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດເຊິ່ງ10ສະຖາບັນດັ່ງກ່າວໄດ້ແກ່ ມະຫາວິທະຍາໄລສ້າງຄູວຽງຈັນ, ມະຫາວິທະຍາໄລສັບພະວິຊາ 2ທັນວາ, ມະຫາວິທະຍາໄລວິທະຍາສາດສາທາລະນະສຸກ, ໂຮງຮຽນກະເສດຊັ້ນສູງນາບົງ, ໂຮງຮຽນປ່າໄມ້ຊັ້ນສູງດົງໂດກ, ໂຮງຮຽນຊົນລະປະທານຊັ້ນສູງຕາດທອງ, ໂຮງຮຽນກໍ່ສ້າງເຄຫະສະຖານຊັ້ນສູງ, ໂຮງຮຽນຄົມມະນາຄົມຂົນສົ່ງຊັ້ນສູງ, ໂຮງຮຽນການຊ່າງຊັ້ນສູງໄຟຟ້າເອເລັກໂຕຣນິກ ແລະ ສູນກຽມສ້າງຕັ້ງ ມະຫາວິທະຍາໄລກະສິກຳ-ປ່າໄມ້ເວີນຄຳ.
ຫຼັງຈາກທີ່ມີການໂຮມຕົວເອກະພາບພາຍໃຕ້ຊື່ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດແລ້ວ ກໍໄດ້ດໍາເນີນວຽກການຮຽນ-ການສອນຢ່າງເປັນລະບົບໂດຍມີພາລະບົດບາດ 4 ຢ່າງ ຄື (1) ສະໜອງການສຶກສາຊັ້ນສູງ ລະດັບອະນຸປະລິນຍາ, ປະລິນຍາຕີ ແລະເໜືອປະລີນຍາຕີ ເພື່ອກໍ່ສ້າງ ແລະພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດໃນສາຂາວິຊາຕ່າງໆເພື່ອຕອບສະໜອງໃຫ້ໄດ້ທັງປະລິມານ ແລະຄຸນະພາບໃຫ້ແກ່ສັງຄົມ, (2)ຈັດຕັ້ງການຄົ້ນຄ້ວາວິທະຍາສາດສາຂາຕ່າງໆ ພ້ອມທັງເຜີຍແຜ່ຜົນຂອງການຄົ້ນຄ້ວາວິທະຍາສາດທີ່ມີຜົນປະໂຫຍດແກ່ການພັດທະນາເສດ ຖະກິດ-ສັງຄົມ, (3)ປົກປັກຮັກສາ ແລະເສີມຂະຫຍາຍສິລະປະ-ວັດທະນະທຳ ແລະຮີດຄອງປະເພນີອັນດີງາມຂອງຊາດ ຂອງປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າຄຽງຄູ່ໄປກັບການ ສຶກສາຮຽນຮູ້ແລກປ່ຽນ ແລະຮັບເອົາວັດທະນະທຳສາກົນຢ່າງມີການເລືອກເຟັ້ນ ແລະ (4)ຈັດຕັ້ງການບໍລິການທາງດ້ານວິຊາການໃຫ້ແກ່ສັງຄົມ.
ໃນໄລຍະ 20 ປີ, ພາຍໃຕ້ການຊີ້ນໍາຂອງກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະກີລາ, ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ ນອກຈາກໄດ້ປະຕິບັດພາລະບົດບາດຂອງຕົນເຕັມສັກກະຍະພາບ ແລະຕໍ່ເນື່ອງແລ້ວ, ຍັງໄດ້ປັບປຸງທາງດ້ານໂຄງສ້າງການຈັດຕັ້ງເພື່ອຕອບສະໜອງຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການຂອງສັງຄົມ ແລະເພື່ອໃຫ້ສ່ອດຄ່ອງກັບສະພາວະເສດຖະກິດຂອງຍຸກສະໄໝ ໂດຍໄດ້ເພີ່ມຄະນະວິຊາຂຶ້ນຕື່ມ ຈາກເບື້ອງຕົ້ນມີ ພຽງ 08ຄະນະວິຊາ 07 ຫ້ອງການ, 01 ວິທະຍາໄລວິທະຍາສາດພື້ນຖານ ສຳລັບກຽມນັກສຶກສາເຂົ້າສາຍຮຽນ ແລະໄປຮຽນຕ່າງປະເທດ ແລະ01 ຫໍສະໝຸດກາງເທົ່ານັ້ນ; ມາຮອດປັດຈຸບັນໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນເປັນ 12ຄະນະວິຊາ, 02 ສະຖາບັນ, 05 ສູນ, 10 ຫ້ອງການ, 01 ຫໍສະໝຸດກາງ, ແລະ 01ໂຮງຮຽນພອນສະຫວັນ ແລະ ຊົ່ນເຜົ່າກຽມມະຫາວິທະຍາໄລ.
ຄຽງຄູ່ກັບການປັບປຸງ ແລະພັດທະນາດ້ານໂຄງສ້າງການຈັດຕັ້ງໃຫ້ແທດເໝາະກັບຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການຂອງສັງຄົມແລ້ວ, ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດຍັງໄດ້ດຳເນີນການປັບປຸງ ແລະພັດທະນາຫຼັກສູດ ນັບທັງດ້ານໂຄງສ້າງ, ດ້ານປະລິມານ ຕະຫຼອດເຖິງດ້ານເນື້ອໃນຫຼັກສູດເພື່ອໃຫ້ແທດເໝາະກັບສະພາວະຄວາມຕ້ອງການຂອງສັງຄົມ, ທ່າອ່ຽງຂອງພາກພື້ນ ແລະຂອງໂລກ ອັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ປັດຈຸບັນມີຫຼັກສູດປະລິນຍາຕີທັງໝົດ 100 ຫຼັກສູດ, ຫຼັກສູດປະລິນຍາໂທ 44 ຫຼັກສູດ ແລະປະລີນຍາເອກ03ຫຼັກສູດ. ນອກຈາກນີ້, ຍັງສ້າງຫຼັກສູດເຊື່ອມຕໍ່ຊັ້ນກາງເປັນຊັ້ນສູງ ແລະຊັ້ນສູງເປັນປະລິນຍາຕີຕື່ມອີກ.
ຕະຫຼອດໄລຍະທີ່ຜ່ານມາ, ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດໄດ້ສ້າງບັນດິດໃນສາຂາວິຊາຕ່າງໆເພື່ອອອກໄປຮັບໃຊ້ສັງຄົມ ກໍຄືປະເທດຊາດປີລະຫຼາຍພັນຄົນແລະບັນດິດທີ່ຮຽນຈົບຈາກສະຖາບັນການສຶກສາແຫ່ງນີ້ກໍໄດ້ກາຍເປັນກ້ອນກຳລັງແຮງອັນສຳຄັນທີ່ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນພາລະກິດສ້າງສາພັດທະນາສັງຄົມ ກໍຄືປະເທດຊາດໃຫ້ນັບມື້ນັບຈະເລີນສີວິໄລຍິ່ງຂຶ້ນ ເຊິ່ງໝາກຜົນ ແລະຄວາມສຳເລັດດັ່ງກ່າວນີ້ ກໍເປັນຜົນງານຂອງຄະນະນໍາ, ຄະນາຈານພະນັກງານ, ນິສິດນັກສຶກສາທຸກຄົນທີ່ໄດ້ທຸ່ມເທ ທັງເຫື່ອແຮງ ແລະສະຕິປັນຍາເຂົ້າໃນພາລະກິດທີ່ສຳຄັນ ແລະຍິ່ງໃຫ່ຍນີ້ໃຫ້ເກີດດອກອອກຜົນ ຈົນເປັນທີ່ຍອມຮັບໃນທົ່ວສັງຄົມ, ພາກພື້ນ ກໍຄືສາກົນ. ພ້ອມດຽວກັນນັ້ນ, ກໍໄດ້ກາຍເປັນຄວາມເອກອ້າງທະນົງໃຈຂອງຊາວລາວບັນດາເຜົ່ານໍຳອີກ.
ໃນຕໍ່ໜ້ານີ້, ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດກໍຍັງຈະຕ້ອງພັດທະນາຕົນເອງຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງເພື່ອກ້າວໄປສູ່ຄຸນນະພາບທີ່ສູງກວ່າເກົ່າໂດຍໄດ້ວາງວິໄສທັດ ເພື່ອເປັນທິດໃນການພັດທະນາໃນຕໍ່ໜ້າຄື “ສ້າງໃຫ້ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດກາຍເປັນສູນກາງການສຶກສາຊັ້ນສູງລະດັບຊາດທີ່ມີຄວາມເຂັ້ມແຂງ, ທັນສະໄໝ, ນໍາໜ້າທາງດ້ານວິຊາການ ແລະການຄົ້ນຄ້ວາວິທະຍາສາດ ແລະເຕັກໂນໂລຊີຢູ່ ສປປ.ລາວ, ມີມາຕະຖານທຽບເທົ່າກັບພາກພື້ນ ແລະສາກົນ, ເປັນບ່ອນກໍ່ສ້າງຊັບພະຍາກອນມະນຸດໃຫ້ມີຄວາມຮູ້, ມີຄວາມສາມາດ, ມີຄຸນສົມບັດ, ຈະລິຍະທໍາ ແລະຄວາມສີວິໄລທາງດ້ານຈິດໃຈ ເພື່ອຕອບສະໜອງນັກວິຊາການທີ່ມີຄຸນນະພາບໃຫ້ແກ່ການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມຂອງຊາດ ແລະເຊື່ອມໂຍງກັບພາກພື້ນ ແລະສາກົນ” ຄຽງຄູ່ກັນນັ້ນ ກໍວາງພາລະບົດບາດຂອງມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດໄວ້ຢ່າງແຈ່ມແຈ້ງຄື (1) ສະໜອງການສຶກສາຊັ້ນສູງລະດັບອະນຸປະລິນຍາ, ປະລິນຍາຕີ ແລະຫຼັງປະລິນຍາຕີເພື່ອກໍ່ສ້າງ ແລະພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດໃນສາຂາວິຊາຕ່າງໆຕອບສະໜອງໄດ້ທັງປະລິມານ ແລະຄຸນນະພາບໃຫ້ແກ່ສັງຄົມ, (2)ຈັດຕັ້ງການຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດສາຂາຕ່າງໆພ້ອມທັງເຜີຍແຜ່ຜົນຂອງການຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດທີ່ມີຜົນປະໂຫຍດແກ່ການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, (3)ຈັດຕັ້ງການໃຫ້ບໍລິການທາງດ້ານວິຊາການແກ່ສັງຄົມ, (4)ປົກປັກຮັກສາ ແລະເສີມຂະຫຍາຍສິລະປະ-ວັດທະນະທຳ ແລະຮີດຄອງປະເພນີອັນດີງາມຂອງຊາດຂອງປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າ ຄຽງຄູ່ໄປກັບການສຶກສາຮຽນຮູ້-ແລກປ່ຽນ ແລະຮັບເອົາວັດທະນະທຳສາກົນຢ່າງມີການເລືອກເຟັ້ນ, ແລະ (5)ປະຕິບັດພາລະໜ້າທີ່ອື່ນໆຕາມການມອບໝາຍຂອງກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກີລາແລະລັດຖະບານ.
ຈາກວັນນັ້ນເຖິງວັນນີ້, ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດກໍກ້າວເຂົ້າປີທີ 20 ແຫ່ງການກໍຕັ້ງເຊິ່ງກໍເປັນເວລາ 20ປີ ແຫ່ງການພັດນາ, 20 ປີແຫ່ງຄວາມສຳເລັດ ແລະຄວາພາກພູມໃຈຂອງຄະນະນໍາ, ຄະນາຈານ ແລະ ພະນັກງານທີ່ມີສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງທຸກດ້ານ. ແຕ່ແນວໃດກໍດີ, ໃນຕໍ່ໜ້າມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດຍັງຄົງຕ້ອງປະເຊີນກັບສິ່ງທ້າທາຍຫຼາຍຢ່າງບໍ່ວ່າຈະເປັນການເພີ່ມທະວີການພັດທະນາຕົນເອງໃຫ້ກ້າວໄປສູ່ການເປັນສະຖາບັນສຶກສາແຫ່ງຊາດທີ່ສ້າງ ແລະສະໜອງຕອບດ້ານຊັບພະຍາກອນມະນຸດທີ່ມີທັງປະລິມານ ແລະຄຸນນະພາບໃຫ້ແກ່ການພັດທະນາເສດຖະກິດສັງຄົມແຫ່ງຊາດ. ພ້ອມດຽວກັນ, ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດກໍຍັງຈະຕ້ອງສູ້ຊົນເພີ່ມທະວີເພື່ອສ້າງມາຕະຖານຂອງຕົນໃຫ້ເທົ່າທຽມກັບມະຫາວິທະຍາໄລໃນພາກພື້ນ ແລະສາກົນເທື່ອລະບາດກ້າວ.