ພະມະຫາກະສັດໄທ
ພະມະຫາກະສັດໄທ (ຄຳເຄົ້າ: ພຣະມຫາກສັຕຣິຍ໌ໄທຍ໌[໑]) ແມ່ນ ປະມຸກຂອງປະເທດໄທຕັ້ງແຕ່ອະດີດຈົນຮອດປັດຈຸບັນຕາມລະບອບລາຊາທິປະໄຕແລະລາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ.
ເຖິງແມ້ນວ່າພະລາຊະອຳນາດຂອງພະມະຫາກະສັດຈະລຸດລົງຫຼັງຈາກການປະຕິວັດເມື່ອວັນທີ 24 ມິຖຸນາ 1932 ແລະຖືກຈຳກັດໂດຍລັດຖະທຳມະນູນແຫ່ງລາຊະອານາຈັກໄທ ແຕ່ສະຖາບັນພະມະຫາກະສັດກໍຍັງຄົງໄດ້ຮັບຄວາມເຄົາລົບນັບຖືຈາກປະຊາຊົນຊາວໄທສ່ວນໃຫຍ່. ລັດຖະທຳມະນູນແຫ່ງລາຊະອານາຈັກສະຫຍາມ ຄ.ສ. 1932 ກັບທັງລັດຖະທຳມະນູນແຫ່ງລາຊະອານາຈັກໄທທຸກສະບັບວ່າ ພະມະຫາກະສັດ "ຊົງດຳລົງຢູ່ໃນຖານະອັນເປັນທີ່ເຄົາລົບສັກກາລະ ຜູ້ໃດຈະລະເມີດບໍ່ໄດ້". ນອກຈາກນັ້ນ ພະມະຫາກະສັດຍັງຊົງໄດ້ຮັບຄວາມຄຸ້ມຄອງດ້ວຍກົດໝາຍອາຍາ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ການວິພາກວິຈານພະອົງເປັນຄວາມຜິດຕໍ່ອົງພະມະຫາກະສັດ.
ຕາມລັດຖະທຳມະນູນແຫ່ງລາຊະອານາຈັກໄທ ຄ.ສ. 2007 ອັນເປັນສະບັບປັດຈຸບັນ ພະມະຫາກະສັດຊົງເປັນປະມຸກແຫ່ງລັດ ຊົງໃຊ້ອຳນາດອະທິປະໄຕຜ່ານຄະນະລັດຖະມົນຕີ ລັດຖະສະພາ ແລະສານ ຊົງເປັນຈອມທັບໄທ ພຸດທະມາມະກະ ແລະອັກຄະລະສາສະນູປະຖຳມະພົກ. ມີພະລາຊະອຳນາດສະຖາປະນາແລະພະລາຊະທານເຄື່ອງລາຊະອິສະລິຍາພອນກັບຖານັນດອນສັກ ພະລາຊະທານອະໄພຍະໂທດ ປະກາດສົງຄາມແລະສະຫງົບເສິກ ລວມຕະຫຼອດເຖິງພະລາຊະອຳນາດອື່ນໆ ອັນຈະຊົງໃຊ້ໄດ້ກໍແຕ່ໂດຍຫຼັກເກນ ວິທີການ ແລະເງື່ອນໄຂທີ່ກົດໝາຍກຳໜົດໄວ້ ຍົກເວ້ນພະລາຊະອຳນາດບາງປະການທີ່ຊົງໃຊ້ໄດ້ຕາມພະລາຊະອັດທະຍາໄສ ແມ່ນ ຕັ້ງແລະຖອດອົງຄະມົນຕີກັບບັນດາຂ້າລາຊະການໃນພະອົງ.
ພະມະຫາກະສັດໄທພະອົງປັດຈຸບັນແມ່ນພະບາດສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວພູມິພົນອະດຸນຍະເດດ ເປັນພະມະຫາກະສັດລຳດັບທີ 9 ແຫ່ງລາຊະວົງຈັກກີ ແລະເປັນປະມຸກລາຊະວົງຈັກກີ. ມີບ່ອນປະທັບຢ່າງເປັນທາງການແມ່ນພະບໍລົມມະຫາລາຊະວັງບາງກອກ. ສະເຫວີຍລາດຕັ້ງແຕ່ວັນທີ 9 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1946 ແລະເປັນພະມະຫາກະສັດທີ່ຄອງລາດໃນຖານະປະມຸກແຫ່ງລັດທີ່ດົນທີ່ສຸດໃນໂລກ.
ລັດຊະທາຍາດຂອງພະມະຫາກະສັດໄທມີຕຳແໜ່ງເອີ້ນວ່າສະຫຍາມມຸງກຸດລາຊະກຸມານ. ພະອົງປັດຈຸບັນແມ່ນສົມເດັດພະບໍລົມມະໂອສາທິລາດ ເຈົ້າຟ້າມະຫາວະຊິລາລົງກອນ. ການສືບມໍລະດົກຂອງພະມະຫາກະສັດເປັນໄປຕາມກົດມົນເທຍລະບານວ່າດ້ວຍການສືບລາຊະສັນຕິວົງ ຄ.ສ. 1924 ໂດຍມີລັກສະນະເປັນການໂອນຈາກບິດາສູ່ບຸດຕາມຫຼັກບຸດຄົນຫົວປີສະເພາະທີ່ເປັນຊາຍ ແຕ່ລັດຖະທຳມະນູນແຫ່ງລາຊະອານາຈັກສະບັບປັດຈຸບັນເປີດໃຫ້ສະເໜີພະນາມພະລາຊະທິດາຂຶ້ນສືບລາຊະບັນລັງກໍໄດ້ ໃນກໍລະນີທີ່ພະມະຫາກະສັດບໍ່ໄດ້ຊົງຕັ້ງລັດຊະທາຍາດໄວ້.
ອ້າງອີງ[ດັດແກ້]
- ↑ ສົມຈິຕ ພັນລັກ. (2012) ພາສາລາວລ້ານຊ້າງ ກ່ອນປີ ພ.ສ 2478; ຄ.ສ 1935 ສະບັບຄົ້ນຄວ້າ. ສົມມະນາ ການພິມ ສປປ ລາວ.