ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ
ດັ່ງທີ່ໄດ້ສະເໜີມາກ່ອນໜ້ານີ້, ການພັດທະນາເສດຖະກິດ – ສັງຄົມຢູ່ໃນໂລກຂອງພວກເຮົາໃນໄລຍະຜ່ານມາ ຈົນເຖິງທຸກມື້ນີ້ ບໍ່ທັນແມ່ນການພັດທະນາແບບຍືນຍົງເທື່ອ ເພາະວ່າບໍ່ໄດ້ພັດທະນາໄປຕາມບັນດາຂໍ້ກຳນົດສຳລັບການພັດທະນາແບບຍືນຍົງທີ່ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ວາງອອກ, ກົງກັນຂ້າມໃນໂລກຂອງພວກເຮົາທຸກມື້ນີ້ ນອກຈາກບໍ່ພັດທະນາໄປຕາມທິດຍືນຍົງແລ້ວ ຍັງເປັນແບບທັງພັດທະນາທັງມ້າງເພ. ປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ແມ່ນເສດຖະກິດຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງທີ່ສຸດ ແຕ່ຜູ້ທຸກກໍ່ຍັງມີຫຼາຍ, ສັງຄົມຍັງບໍ່ສະຫງົບ, ສິ່ງແວດລ້ອມຍັງຖືກທຳລາຍນັບມື້ນັບຮ້າຍແຮງຂຶ້ນເລື້ອຍໆ.
ປະກົດການບໍ່ກ້ຳເກິງກັນລະຫວ່າງສາມເສົາຄ້ຳ ຄື: ເສດຖະກິດ, ສັງຄົມ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມຍັງແຕກໂຕນກັນຫຼາຍ, ຢູ່ໃນຫຼາຍປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ແລະ ກຳລັງພັດທະນາ ສ່ວນຫຼາຍຈະເນັ້ນແຕ່ການພັດທະນາດ້ານເສດຖະກິດຢ່າງດຽວ, ສ່ວນດ້ານສັງຄົມ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມແມ່ນຖືເບົາ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຮັບການພັດທະນາໄປພ້ອມໆກັບດ້ານເສດຖະກິດ, ຖືເອົາອັດຕາການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດ ແລະ ລາຍໄດ້ສະເລ່ຍຕໍ່ຫົວຄົນພາຍໃນປະເທດເປັນຕົວຊີ້ວັດຂອງການພັດທະນາ ເຊິ່ງບໍ່ໄດ້ສະທ້ອນເຖິງຄວາມເປັນຈິງຂອງສັງຄົມ, ຄວາມກ້າວໜ້າ ແລະ ຄວາມຢູ່ດີກິນດີ ກໍ່ຄືສະຫວັດດີການສັງຄົມຂອງປະຊາຊົນໃນຊາດ. ຮ້າຍແຮງກວ່ານັ້ນ, ແມ່ນສິ່ງແວດລ້ອມນັບມື້ນັບຖືກຄຸກຄາມ, ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດຖືກຂຸດຄົ້ນມາຮັບໃຊ້ການພັດທະນາເສດຖະກິດຢ່າງບໍ່ມີຂອບເຂດ ແລະ ຟູມເຟືອຍ. ເຊິ່ງມາເຖິງປັດຈຸບັນນີ້, ຊັບພະຍາກອນທີ່ບໍ່ສາມາດເກີດຂຶ້ນໃໝ່ໄດ້ອີກກໍ່ໃກ້ຈະບົກແຫ້ງແລ້ວ ເນື່ອງຈາກການຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງໄວວາຂອງອຸດສາຫະກຳທັນສະໄໝ, ການສ້າງໂຮງຈັກໂຮງງານ, ການຜະລິດລົດລາຄາແພງ, ແຂ່ງຂັນກັນປ່ອຍຄວັນພິດຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າ ເຊິ່ງໄດ້ທຳລາຍຊັ້ນໂອໂຊນຂອງໜ່ວຍໂລກ ເຮັດໃຫ້ໂລກຮ້ອນຂຶ້ນ, ການຕັນນ້ຳສ້າງເຂື່ອນ, ຖາງປ່າ, ລອກໜ້າດິນ, ຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ ແລະ ປຸກສ້າງຕົວເມືອງ. ທຸກສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ສ້າງຄວາມເສຍຫາຍຢ່າງໜັກຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມຂອງໂລກ ກໍ່ຄືຂອງແຕ່ລະປະເທດໃນໂລກ.
ຈາກການພັດທະນາທີ່ບໍ່ກ້ຳເກິ່ງກັນລະຫວ່າງສາມເສົາຄ້ຳນັ້ນ, ຈຶ່ງເກີດມີບັນຫາຕາມມາ ຄື: ການຂັດແຍ່ງກັນດ້ານຜົນປະໂຫຍດ, ການຍາດຊີງອຳນາດ ເພື່ອຄອບຄອງຊັບພະຍາກອນ, ການກໍ່ສົງຄາມຮຸກຮານ, ຂ້າລ້າງເຜົ່າພັນເຊິ່ງກັນ ແລະ ກັນ ຍ້ອນຄວາມບໍ່ຍຸຕິທຳໃນສັງຄົມ, ເຊື້ອຊາດ ແລະ ສາສະໜາ,ຄວາມອຶດຫິວ. ໃນນັ້ນ, ຜູ້ຮັ່ງມີແມ່ນກຸ່ມຄົນສ່ວນໜ້ອຍເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ມີຊັບສິນ ແລະ ຊັບພະຍາກອນມະຫາສານ, ໃຊ້ຈ່າຍຢ່າງຟູມເຟືອຍ, ກິນເຫຼືອກໍ່ເທຖິ້ມຢ່າງບໍ່ເສຍດາຍ, ເອົາລັດເອົາປຽບຜູ້ອື່ນໃນທຸກດ້ານ; ສ່ວນຜູ້ທຸກ ແມ່ນກຸ່ມຄົນສ່ວນຫຼາຍ, ແມ່ນປະຊາຊົນທີ່ເຮັດວຽກໜັກ, ຫາເຊົ້າກິນຄໍ່າ, ອົດຢາກ, ຫິວໂຫຍ, ເດັກນ້ອຍລູກຫຼານຂອງເຂົາເຈົ້າບໍ່ມີໂອກາດໄດ້ຮັບການສຶກສາ, ບໍ່ມີເງິນຈ່າຍຄ່າຮຽນ, ບໍ່ມີເງິນຈ່າຍຄ່າໄປໂຮງໝໍ ແລະ ບໍ່ມີອະນາຄົດສົດໃສ.
ດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ພວກເຮົາເຫັນໄດ້ຊັດເຈນວ່າ ຫຼາຍສິບປີຜ່ານມາ ມີໄພທຳມະຊາດເກີດຂຶ້ນຢ່າງລຽນຕິດ ແລະ ຮ້າຍແຮງຂຶ້ນເລື້ອຍໆ, ໄດ້ສ້າງຄວາມເສຍຫາຍຢ່າງໜັກຕໍ່ມະນຸດເຮົາ ນີ້ແມ່ນຜົນມາຈາກການທຳລາຍສິ່ງແວດລ້ອມ ຈາກການພັດທະນາແຕ່ດ້ານເສດຖະກິດດ້ານດຽວ, ປ່ອຍປະລະເລີຍດ້ານສ້າງສັງຄົມ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ. ການພັດທະນາແຕ່ດ້ານເສດຖະກິດດ້ານດຽວ ບໍ່ສະເພາະແຕ່ເຮັດໃຫ້ຂາດຄວາມສົມດູນລະຫວ່າງສາມເສົາຄ້ຳ ມັນຍັງມີຜົນກະທົບທາງກົງ ຫຼື ທາງອ້ອມຕໍ່ສັງຄົມ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ເຊັ່ນ: ສ້າງຄວາມບໍ່ສະເໝີພາບໃນການພັດທະນາ, ຄວາມແຕກໂຕນລະຫວ່າງຕົວເມືອງ ແລະ ຊົນນະບົດ, ລະຫວ່າງຄົນທຸກ ແລະ ຄົນຮັ່ງມີນັບມື້ນັບຫ່າງໄກກັນ, ກຸ່ມຄົນກຳອຳນາດ ຫຼື ຜູ້ມີອຳນາດຖືກຳມະສິດຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດຢ່າງມະຫາສານຫຼາຍເກີນຄວາມຈຳເປັນ ອັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ຊັບພະຍາກອນຖືກຂຸດຄົ້ນ ແລະ ຜົນຜະລິດຕົກໃສ່ມືກຸ່ມມີອຳນາດເກືອບໝົດ ສ່ວນຜູ້ບໍ່ມີອຳນາດ ແມ່ນຜູ້ທຸກຍາກເກືອບວ່າບໍ່ໄດ້ຄອບຄອງຊັບສິນຫຍັງ.
ຈາກສະພາບຄືແນວນັ້ນ, ຈຶ່ງເຫັນວ່າປະຊາຊົນທີ່ທຸກຍາກອີກຊີກໂລກໜຶ່ງບໍ່ໄດ້ຮັບການພັດທະນາ ແຕ່ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດພັດຖືກຂຸດຄົ້ນອອກໄປໃຊ້ຢູ່ອີກຊີກໂລກໜຶ່ງຂອງຄົນຮັ່ງມີທີ່ພັດທະນາແລ້ວ. ຄວາມບໍ່ຍຸຕິທຳນີ້ ແມ່ນການຂຸດຄົ້ນຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດໄປແລ້ວບໍ່ກັບຄືນມາພັດທະນາສັງຄົມ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມຂອງພື້ນທີ່ດັ່ງກ່າວ ໂດຍທາງອ້ອມແລ້ວ ແມ່ນການຍາດຊີງຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດຂອງໂລກມາຄອບຄອງໃຫ້ໄດ້ຫຼາຍເທົ່າທີ່ຈະຫຼາຍໄດ້. ຜົນກະທົບຈາກການພັດທະນາເສດຖະກິດດ້ານດຽວ ແມ່ນເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນສ່ວນຫຼາຍຕົກທຸກໄດ້ຍາກ, ຊີວິດການເປັນຢູ່ຕົກຕໍ່າ, ສິ່ງແວດລ້ອມຖືກທຳລາຍໃນແຕ່ລະວັນ, ເປັນສາເຫດເຮັດໃຫ້ໂລກຂາດຄວາມສົມດູນທາງທຳມະຊາດ, ເກີດໄພພິບັດນາໆປະການ ເຊິ່ງບໍ່ສະເພາະແຕ່ກະທົບຕໍ່ຜູ້ຮັ່ງມີເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ມັນຍັງກະທົບຮ້າຍແຮງຕໍ່ປະຊາຊົນທົ່ວໂລກ. ເມື່ອເປັນແນວນັ້ນ, ການພັດທະນາຜ່ານມາຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ.
ຢາກພັດທະນາແບບຍືນຍົງ, ກ່ອນອື່ນໝົດພວກເຮົາຄວນທົບທວນຄືນ ຄວາມເຂົ້າໃຈກ່ຽວກັບການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ແລະ ບັນດາຫຼັກການພັດທະນາແບບຍືນຍົງກ່ອນ ໂດຍອີງຕາມສະພາສິ່ງແວດລ້ອມສາກົນ ( World Commission and Environment and Development, WCED ) ໄດ້ໃຫ້ທັດສະນະ ວ່າ: “ ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ແມ່ນການພັດທະນາທີ່ຕອບສະໜອງຕາມຄວາມຕ້ອງການຂອງຄົນເຮົາໃນປັດຈຸບັນ ແຕ່ບໍ່ສ້າງຄວາມເສຍຫາຍເຖິງຄວາມສາມາດຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຂອງຄົນລຸ້ນໃໝ່ ”.
ທ່ານ Gôdian ແລະ Hecdue, 1988, GS. Grima Lino ກໍ່ໄດ້ອະທິບາຍ ວ່າ: ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ແມ່ນຕົວແບບໃນການຫັນປ່ຽນທີ່ມີປະສິດທິຜົນສູງສຸດຂອງຜົນປະໂຫຍດດ້ານເສດຖະກິດ – ສັງຄົມໃນປັດຈຸບັນ ແຕ່ບໍ່ສ້າງຄວາມເສຍຫາຍເຖິງຜົນປະໂຫຍດບົ່ມຊ້ອນທີ່ຄ້າຍຄືກັນໃນອະນາຄົດ.
ໂດຍຫຼັກການແລ້ວ, ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ແມ່ນການດຳເນີນການພັດທະນາໄປພ້ອມໆກັບສາມເສົາຄ້ຳ ຄື: ອັດຕາການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດຕ້ອງຍືນຍົງ, ສັງຄົມມີຄວາມສີວິໄລ, ສະເໝີພາບ, ມີສະຖຽນລະພາບ, ວັດທະນະທຳຫຼາກຫຼາຍ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມທີ່ສົດໃສ, ຊັບພະຍາກອນໄດ້ຮັບການປົກປັກຮັກສາຢ່າງຍືນຍົງ. ສະນັ້ນ, ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງຈຶ່ງປະກອບດ້ວຍລະບົບບັນດາຫຼັກການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ແລະ ສົມບູນແບບໃນສາມເສົາຄ້ຳຂອງເສດຖະກິດ, ສັງຄົມ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ປຽບເໝືອນຄຽງສາມຂາ ( ບົດສົນທະນາກ່ຽວກັບບັນດາຫຼັກການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ແລະ ຕີລາຄາການພັດທະນາແບບຍືນຍົງຂອງ ນາງ ຫງວຽນຖິເຟືອງ ລວານ ).
ສະນັ້ນ, ຢາກພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ຕ້ອງພັດທະນາໄປພ້ອມໆກັບສາມເປົ້າໝາຍດັ່ງນີ້: 1). ພັດທະນາເສດຖະກິດຢ່າງມີປະສິດທິຜົນສູງ; 2). ພັດທະນາຢ່າງກົມກຽວລະຫວ່າງດ້ານຕ່າງໆທາງສັງຄົມ, ຍົກສູງລະດັບຊີວິດການເປັນຢູ່ ແລະ ຄວາມສາມາດດຳລົງຊີວິດຂອງທຸກຊັ້ນຄົນໃນຊຸມຊົນ; 3). ປັບປຸງສິ່ງແວດລ້ອມທີ່ເອື້ອອຳນວຍການດຳລົງຊີວິດ, ຮັບປະກັນການພັດທະນາທີ່ຍາວນານ, ເຂັ້ມແຂງເພື່ອໃຫ້ລຸ້ນຄົນປັດຈຸບັນ ແລະ ອະນາຄົດ.
ຢາກພັດທະນາໄດ້ແນວນັ້ນ, ພວກເຮົາຕ້ອງເຮັດຫຍັງແດ່? ນີ້ແມ່ນສິ່ງທ້າທາຍຂອງມະນຸດເຮົາ ເປັນຕົ້ນແມ່ນຜູ້ ນຳ, ຜູ້ມີອຳນາດ ແລະ ຜູ້ວາງແຜນໃນການພັດທະນາປະເທດຊາດ.
ທ່ານ ດຣ. ເຟືອງສີ ເລົ່າຝູງ ຫົວໜ້າສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າເສດຖະກິດ,ສວສຊ