ເພື່ອໃຫ້ບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດສາດ ຍືນຍົງຄົງຕົວໃນຊີວິດຂອງພໍ່ແມ່ປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າ
13 ພຶດສະພາ 2013 - 20:54:49
ບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດສາດ ແມ່ນສາງວັນນະຄະດີອັນລ້ຳຄ່າຂອງພໍ່ແມ່ປະຊາຊົນຫວຽດນາມ ບັນດາເຜົ່າ, ພິເສດແມ່ນພໍ່ແມ່ປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າເຂດພາກກາງ ແລະ ໄຕງວຽນ. ແຕ່ຂົງເຂດວັດທະນະທຳນີ້ ພວມຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າໄພຖືກສູນຫາຍອອກຈາກຊີວິດດ້ານຈິດໃຈຂອງປະຊາຊົນ ຍ້ອນຈຳນວນຜູ້ທີ່ຍັງສາມາດ ຂັບ, ເລົ່າກ່ຽວກັບບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດສາດ ແມ່ນພຽງບໍ່ເທົ່າໃດຄົນ. ເພາະສະນັ້ນ, ການຖ່າຍທອດ ແລະ ສອນກ່ຽວກັບບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດສາດ ພວມແມ່ນບັນຫາທີ່ຮີບດ່ວນກ່ວາເວລາໃດໝົດ.
ສິ່ງທີ່ບັນດານັກຄົນຄ້ວາມີຄວາມເປັນຫ່ວງ, ນັ້ນແມ່ນສາງບົດປະພັນວັນນະ ຄະດີປະຫວັດສາດອັນລ້ຳຄ່ານີ້, ເປັນຕົ້ນແມ່ນບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດ ສາດຂອງ ພໍ່ແມ່ປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າເຂດໄຕງວຽນ ພວມຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າໄພຖືກສູນຫາຍໄປ ແລະ ບັນຫານີ້ອາດເປັນໄປໄດ້. ສາຍເຫດແມ່ນຍ້ອນຜົນສະທ້ອນຈາກວັດທະນະທຳທັນສະໄໝ, ດັ່ງນັ້ນ ພໍ່ແມ່ປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າ ບໍ່ມີຄວາມຕ້ອງການຮັບຟັງການເລົ່າ ບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດສາດຄືກ່ອນນີ້. ດ້ານອື່ນ, ສະຖານທີ່ເພື່ອຈັດການເລົ່ານີ້ ແມ່ນຢູ່ສາລາບ້ານ ຊຶ່ງກໍເປັນແຫ່ງ ພວມຄ່ອຍໆຖືກສູນຫາຍໄປພ້ອມ. ກ່ຽວກັບສາຍເຫດທີ່ສຳຄັນກວ່າໝູ່, ທ່ານນາງ ລີງງາ Niek Kdam ນັກຄົ້ນຄ້ວາວັດທະນະທຳພື້ນເມືອງຢູ່ແຂວງ ດັກລັກ ໃຫ້ຮູ້ວ່າ :
“ບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດສາດເຂດໄຕງວຽນ ແມ່ນສາງວັດທະນະທຳໃຫຍ່ກວ່າໝູ່ໃນໂລກ, ແຕ່ມັນພັດພວມຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າໄພຖືກສູນຫາຍໄປທັງໝົດ ເພາະບໍ່ມີນັກສິລະປະການຜູ້ໃດສາມາດເລົ່າຄືນໄດ້. ປະຈຸບັນ, ບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດ ສາດຍັງ ພວມຖຶກຮັກສາໃນເອກະສານ, ບໍ່ຄົງຕົວໃນຊີວິດຂອງວົງຄະນະຍາດອີກແລ້ວ. ບັນດານັກສິລະປະການຜູ້ສາມາດເລົ່າໄດ້ ແມ່ນຍັງເຫຼືອພຽງ 2,3 ຄົນ ແຕ່ໄດ້ເຖົ້າແກ່ແລ້ວ, ໄລຍະຕໍ່ໄປ ບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດສາດແມ່ນພຽງສາມາດຄົງຕົວໂດຍຜ່ານການເລົ່າຂານປາກຕໍ່ປາກເທົ່ານັ້ນ ”
ທ່ານ ດຣ ຮວ່າງເຊີນ, ຮອງຫົວໜ້າສະຖາບັນວັນນະຄະດີສິລະປະຫວຽດນາມໃຫ້ຮູ້ວ່າ ວຽກງານທີ່ຈຳເປັນໃນການອະນຸລັກຮັກສາ ບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດສາດ ແມ່ນຕ້ອງຫັນເນື້ອໃນບັນດາປະມວນບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດສາດ ຈາກປຶ້ມມາເປັນເທບບັນທຶກສຽງ, ແຜ່ນຊີດີ ເພື່ອອອກອາກາດທາງວິທະຍຸ, ໂທລະໂຄງເພື່ອໃຫ້ ພໍ່ແມ່ປະຊາຊົນໄດ້ຮັບຟັງເປັນປະຈຳ. ພ້ອມກັນນັ້ນ, ຄວນຮຽບຮຽງເປັນປື້ມມີ 2 ພາສາຄື ພາສາຫວຽດ ແລະ ພາສາຊົນເຜົ່າ, ແລ້ວແຈກຢາຍໃຫ້ບັນດາຫໍສະໝຸດໃນໂຮງຮຽນຕ່າງໆທີ່ມີນັກຮຽນຊົນເຜົ່າ. ທ່ານ ດຣ ຮວ່າງເຊີນ, ຮອງຫົວໜ້າສະຖາບັນວັນນະຄະດີສິລະປະຫວຽດນາມ ເນັ້ນໜັກວ່າ :
“ ພວກເຮົາໃຫ້ບຸລິມາສິດຢ່າງສູງສຸດ ເພື່ອໃຫ້ລຸ່ນຄົນປະຈຸບັນ ສາມາດຖ່າຍທອດ, ສອນຄືນກ່ຽວກັບ ບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດສາດໃຫ້ໄວໜຸ່ມ, ລຸ່ນຄົນໃນອະນາຄົດ. ເພື່ອປະຕິບັດບັນຫານີ້ ແມ່ນຕ້ອງມີການກະທົບຂອງຜູ້ຄຸ້ມຄອງ, ອຳນາດການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນ ”
ໃນຕົວຈິງ, ການເປີດຊຸດຮຽນກ່ຽວກັບ ບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດສາດ ໄດ້ຮັບການດຳເນີນຢູ່ແຂວງກອນຕຸມ ແລະ ທ້ອງຖິ່ນອື່ນໆອີກຈຳນວນໜຶ່ງ. ແຕ່ໝາກຜົນຖືກຈຳກັດຢູ່ ແລະ ຮູບແບບຍັງບໍ່ທັນຖືກທະວີຄູນ ຍ້ອນຍັງບໍ່ທັນມີນະໂຍບາຍໜູນຊ່ວຍນັກສິລະປະການຜູ້ສິດສອນ. ທ່ານ ຟານວັນຮ່ວາ ຫົວໜ້າ ຂະແໜງການບໍລິການ ວັດທະນະທຳ - ພະແນກວັດທະນະທຳ ກິລາ ແລະ ທ່ອງທ່ຽວແຂວງ ກອນຕຸມ ໃຫ້ຮູ້ວ່າ :
“ ບົນພື້ນຖານພາຍຫຼັງດຳເນີນການເກັບກຳ ແລະ ແປຄືນນັ້ນ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ພິມຈຳໜ່າຍບັນດາປະມວນ ບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດສາດ ແລະ ເປີດຊຸດຮຽນກ່ຽວກັບ ບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດສາດໃຫ້ແກ່ລູກຫຼານພໍ່ແມ່ປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າສ່ວນໜ້ອຍ ແລະ ບັນດານັກສິລະປະການຂັບ, ເລົ່າກ່ຽວກັບບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດສາດນີ້ເອງ ແມ່ນຜູ້ເປີດບັນດາຊຸດຮຽນເພື່ອຖ່າຍທອດໃຫ້ພວກນ້ອງໄວໜຸ່ມ. ປະຈຸບັນ ບັນຫາອະນຸລັກຮັກສາບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດສາດນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນວ່າ ຈະສາມາດປະຕິບັດໄດ້ໃນໄວໆນີ້ ຫາກຕ້ອງຖ່າຍທອດ, ສິດສອນເປັນເວລາຍາວນານ. ພ້ອມກັນນັ້ນ, ຄວນມີບັນດານະໂຍບາຍເພື່ອໜູນຊ່ວຍບັນດານັກສິລະປະການ ເພືອ່ແນໃສ່ສົ່ງເສີມເຂົາເຈົ້າໃນການຖ່າຍທອດບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດສາດໃຫ້ໄວໜຸ່ມ ”
ປະຈຸບັນ, ມີປຶ້ມ 62 ເຫຼັ້ມ , ປະກອບດ້ວຍ 60.000 ໜ້າ, ລວມມີ 75 ບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດສາດຂອງ 6 ຊົນເຜົ່າຄື: ບານນາ, ເຊດັງ, ມນົງ, ເອເດ, ຈຳ ແລະ ຢາຣາຍ ຊຶ່ງໄດ້ຖືກແປ ແລະ ພິມຈຳໜ່າຍເປັນ 2 ພາສາຄືພາສາຫວຽດ ແລະ ພາສາຊົນເຜົ່າ. ກະຊວງວັດທະນະທຳ ກິລາ ແລະ ທ່ອງທ່ຽວຫວຽດນາມ ຍັງໄດ້ໃຫ້ການຊີ້ນຳບັນດາຫົວໜ່ວຍທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ດຳເນີນການສ້າງສຳເນົາເອກະສານວິທະຍາສາດມໍລະດົກວັດທະນະທຳບໍ່ມີຮູບຮ່າງລະດັບຊາດ ເພື່ອກ້າວໄປເຖິງການສ້າງ ສຳເນົາເອກະສານເພື່ອຍືນສະເໜີຕໍ່ອົງການວັດທະນະທຳ ສຶກສາ ວິທະຍາສາດແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ ຮັບຮອງ ບົດປະພັນວັນນະຄະດີປະຫວັດສາດເຂດໄຕງວຽນ ແມ່ນ ມໍລະດົກວັດທະນະທຳບໍ່ມີຮູບຮ່າງຂອງມວນມະນຸດ .