ມະຫາວິທະຍາໄລທຸລະກິດ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີ ຮ່າໂນ້ຍ: ຊ່ວຍນັກສຶກສາລາວຫຼໍ່ລ້ຽງຄວາມຝັນຂອງຕົນ
ສຸດອົກສຸດໃຈເພື່ອນັກສຶກສາລາວ
ອາຈານ ຫວູທິຮ່າ, ຮອງຫົວໜ້າພາກວິຊາພາສາຫວຽດ ຍາມໃດກໍມີຄວາມຮັກແພງເປັນພິເສດກັບນັກສຶກສາລາວ. ຫຼັກສູດຝຶກອົບຮົມຂອງພາກວິຊາໄດ້ແຕ່ງແບບຄ່ອງຄົວ, ແທດເໝາະ ເພື່ອໃຫ້ນັກສຶກສາທຸກຄົນໄດ້ປັບຕົວ ແລະ ເຊື່ອມຕົວກັບສະພາບແວດລ້ອມໃຫມ່ໂດຍໄວ.
“ນອກຈາກບົດຮຽນທີ່ສອນຢູ່ໃນຫ້ອງ, ບັນດາກິດຈະກໍາໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງນັກສຶຶກສາແລ້ວ, ຄູສອນພວກຂ້າພະເຈົ້າ ກໍໄດ້ໃຫ້ເຮັດບົດຝຶກຫັດຕື່ມອີກ ແລະ ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ນັກສຶກສາສົນທະນາກັນເປັນພາສາຫວຽດກັບປະຊາຊົນຢູ່ຫວຽດນາມ, ໃຫ້ເຂົາເຈົ້າໄປຕະຫຼາດຕໍ່ລາຄາ ຫຼື ໄປຮ້ານກາເຟສັ່ງເຄື່ອງດື່ມ. ບັນດານັກສຶກສາມີຄວາມກ້າວໜ້າຢ່າງເຫັນໄດ້ແຈ້ງ, ຕອນທຳອິດເຂົາເຈົ້າຍັງກັງວົນກັບບັນດາຄຳຖາມງ່າຍໆເຊັ່ນ ຜັກມັດນີ້ລາຄາເທົ່າໃດ, ຊີ້ນຕ່ອນນີ້ລາຄາເທົ່າໃດ, ຕໍ່ມາເຂົາເຈົ້ານັບມື້ນັບມີຄວາມເຊື່ອໝັ້ນ ແລະ ພ້ອມທີ່ຈະສະແດງຄວາມສາມາດດ້ານພາສາຫວຽດນາມຂອງຕົນ.”
ບັນດາບົດຝຶກຫັດກ່ຽວກັບການໄປສຳພາດຄົນຫວຽດນາມ, ແປຂ່າວ ຫວຽດນາມ - ລາວ, ບັນດານັກສຶກສາກໍຄ່ອຍໆເຮັດໄດ້ເປັນຢ່າງດີ. ນອກຈາກນັ້ນ ນັກສຶກສາກໍຍັງສະໝັກເປັນພິທີກອນລາຍການ, ຮ້ອງເພງເປັນພາສາຫວຽດ ໃນບັນດາກິດຈະກໍາຂອງພາກວິຊາ ແລະ ໂຮງຮຽນ. ຄວາມສາມາດດ້ານພາສາຫວຽດບໍ່ພຽງແຕ່ຊ່ວຍນັກສຶກສາໃນຊີວິດປະຈຳວັນເທົ່ານັ້ນ, ຫາກຍັງມີນັກສຶກສາຫລາຍຄົນໄດ້ຮັບໃບຢັ້ງຢືນ ແລະ ລາງວັນນຳອີກ.
ອາຈານ ຮ່າ ໃຫ້ຮູ້ວ່າ, ເຖິງວ່ານັກສຶກສາຫຼາຍຄົນໄດ້ຮັບທຶນການສຶກສາ, ໄດ້ຮັບບ້ວງອຸດໜຸນຄ່າເຮືອນ ແລະ ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍກໍຕາມ, ແຕ່ວ່າບັນດາຄູສອນກໍຍັງສົ່ງເສີມໃຫ້ພວກນັກສຶກສາໄປເຮັດວຽກເສີມ ເພື່ອມີທັກສະຄວາມລະອຽດອ່ອນ, ພົບປະແລກປ່ຽນກັບຊາວບ້ານ, ນອກຈາກນັ້ນ ກໍທັງເປັນໂອກາດເພື່ອເຂົ້າໃຈ ແລະ ຮັກຫວຽດນາມຫຼາຍກວ່າອີກ.
ນາງ ມົດ ພົມມະຈັນ ນັກສຶກສາລຸ້ນ 24 ແບ່ງປັນວ່າ: “ຫຼັງຈາກເລີກຮຽນແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປເຮັດວຽກເສີມ, ມີໝູ່ເພື່ອນທີ່ເປັນຄົນຫວຽດອີກ, ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ນ້ອງຮູ້ສຶກດີໃຈຫຼາຍ ເມື່ອຄາຮຽນຫຼາຍ, ນ້ອງບໍ່ໄດ້ໄປເຮັດວຽກເສີມ ແຕ່ປະສົບການທີ່ນ້ອງຮຽນຮູ້ມາກ່ອນ ກໍໄດ້ນໍາໃຊ້ໃນຊີວິດປະຈໍາວັນ ແລະ ໃນການສຶກສາຮໍ່າຮຽນ”.
ສຳລັບນັກສຶກສາລາວທີ່ມາຈາກຄອບຄົວທີ່ບໍ່ມີເງື່ອນໄຂປານໃດນັ້ນ, ໂຮງຮຽນກໍໄດ້ໃຫ້ການໜູນຊ່ວຍໂດຍການຮັບສົ່ງນັກສຶກສາແຕ່ບ້ານເກີດເມືອງນອນຢູ່ລາວ ໄປຍັງໂຮງຮຽນຢູ່ຮ່າໂນ້ຍ, ແຕ່ບ່ອນພັກຕະຫຼອດຮອດອາຫານການກິນ, ແຕ່ຄ່າຮຽນຕະຫຼອດຮອດຊອກວຽກເຮັດງານທໍາ. ນັກສຶກສາລາວຢູ່ຫໍພັກຂອງໂຮງຮຽນ ພຽງແຕ່ຕ້ອງຈ່າຍເງິນປະມານ 400.000 ດົ່ງ/ເດືອນ, ສາມາດນໍາໃຊ້ພື້ນຖານໂຄງລ່າງ ອຸປະກອນຕ່າງໆໃນບໍລິເວນຂອງໂຮງຮຽນສໍາລັບບັນດາກິດຈະກໍານອກໂມງຮຽນຄື ສະຫນາມກິລາ, ຫ້ອງອອກກຳລັງກາຍ ແລະ ອຸປະກອນກິລາ.
ນາງ ມົດ ພົມມະຈັນ ແບ່ງປັນວ່າ: “ກ່ຽວກັບການຮັບຜິດຊອບເລື່ອງຊີວິດການເປັນຢູ່່ຂອງນັກສຶກສາຕ່າງປະເທດ ມີ ອາຈານ ເລີມ ແລະ ອາຈານ ເລຕວັນ ພ້ອມກັບບັນດາຄູສອນຄົນອື່ນໆ ໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ຕໍ່ພວກນ້ອງຫຼາຍ. ຫ້ອງການຂອງອາຈານຕວັນ ແມ່ນຢູ່ໃນບໍລິເວນຂອງຫໍພັກ, ສະນັ້ນ ເມື່ອພວກນ້ອງຕ້ອງການຫຍັງ, ພວກນ້ອງ ກໍສາມາດຊອກຫາອາຈານໄດ້ສະເໝີ. ນອກຈາກນັ້ນ ອາຈານທຸກຄົນຍັງມາຢ້ຽມຢາມຖາມຂ່າວ ແລະ ຊື້ຢາໃຫ້ພວກນ້ອງ ເມື່ອພວກນ້ອງເຈັບປ່ວຍ”.
ຍ້ອນແນວນັ້ນ, ນັກສຶກສາຫຼາຍຄົນ ກໍໄດ້ບັນເທົາຄວາມຄິດຮອດຄິດເຖິງບ້ານເກີດເມືອງນອນ, ຈາກນັ້ນ ສຸມໃສ່ໃນການຮຽນ ແລະ ຝຶກຝົນຫຼໍ່ຫຼອມຕົນເອງ. ບັນດານັກສຶກສາ ກໍຍິ່ງເພີ່ມຄວາມຮັກຕໍ່ຫວຽດນາມ ແລະ ຊາວຫວຽດນາມ ຕື່ມອີກ.
ຄວາມຜູກພັນຮັກແພງຢ່າງເລິກເຊິ່ງພາຍຫຼັງຊຸດຮຽນ
ພາຍຫຼັງຊຸດຮຽນລະດັບປະລິນຍາຕີ, ປະລິນຍາໂທ ຫຼື ປະລິນຍຍາເອກ ແມ່ນບັນດາຄວາມຜູກພັນຮັກແພງຢ່າງເລິກເຊິ່ງຂອງນັກສຶກສາລາວກັບບັນດາຄູອາຈານ ແລະ ທົ່ວປະເທດຫວຽດນາມ.
ກັບ ປອ. ທ່ານ ເຈີນດຶກເວື້ອງ, ຮອງຫົວໜ້າພາກວິຊາໄຟຟ້າ ແລະ ເອເລັກໂຕຼນິກ, ຊີວິດການສິດສອນຂອງເພິ່ນ ແມ່ນມີວາດສະໜາກັບປະເທດຊາດ ແລະ ປະຊາຊົນລາວ.
ໄລ່ມາຮອດປີ 2021, ນັກສຶກສາລາວລະດັບປະລິນຍາໂທ ມີທັງໝົດ 10 ຄົນ ໂດຍອາຈານເວື້ອງນໍາພາ ກໍໄດ້ກາຍເປັນພະນັກງານການນໍາໃນບັນດາໂຮງຮຽນມັດທະຍົມ, ວິທະຍາໄລ ແລະ ມະຫາວິທະຍາໄລຂອງລາວ. ມີບາງຄົນຫາກໍໄດ້ກັບມາຫວຽດນາມ ເພື່ອສືບຕໍ່ການຮຽນເປັນນັກຄົ້ນຄວ້າ.
ອາຈານ ເວື້ອງ ໃຫ້ຮູ້ວ່າ: ທ້າວ ຄຳສຸລິນ, ອະດີດນັກສຶກສາຂອງເພິ່ນ, ຄົນທີ່ຮຽນພາສາຫວຽດ ໃນລະດັບດີ, ມີຜົນການຮຽນ ແລະ ບົດວິທະຍານິພົນລະດັບປະລິນຍາໂທດີ ແຕ່ເນື່ອງຈາກວ່າ ມາດຕະຖານໃນເວລານັ້ນຢູ່ລາວມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຫຼາຍ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດໄປຫວຽດນາມເພື່ອສືບຕໍ່ການຄົ້ນຄວ້າ. ອາຈານໄດ້ຂຽນຈົດໝາຍຝາກເຖິງ ທ່ານ ສຈ. ດຣ. ບໍແສງຄໍາ ວົງດາຣາ - ອະດີດອະທິການບໍດີມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ, ໃນຄາວນັ້ນ ກໍາລັງເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການກະຊວງສຶກສາທິການຂອງລາວ ເພື່ອສະເໜີໃຫ້ທ້າວ ຄຳ ມາຫວຽດນາມ. ຈົດໝາຍຂອງອາຈານ ໄດ້ຮັບການອະນຸມັດຈາກທ່ານ ສຈ. ດຣ. ບໍແສງຄໍາ. ດ້ວຍຄວາມເອົາໃຈໃສ່, ໜູນຊ່ວຍຈາກໂຮງຮຽນ ແລະ ບັນດາຄູອາຈານຫວຽດນາມ ແລະ ດ້ວຍຄວາມມານະພະຍາຍາມສຶກສາຮ່ຳຮຽນ, ທ້າວ ຄຳສຸລິນ ໄດ້ສໍາເລັດການຮຽນລະດັບປະລິນຍາເອກ, ປະຈຸບັນເປັນຮອງອະທິການບໍດີ ວິທະຍາໄລ ສັບພະວິຊາ ລາວ.
ອາຈານ ເຈີນດຶກເວື້ອງ ຈື່ເຖິງແບບຢ່າງອີກຄົນໜຶ່ງທີ່ເປັນນັກສຶກສາລາວ ນັ້ນແມ່ນ ນາງ ພູວັນ ສີພົມທະວິບູນ - ນັກສຶກສາທີ່ໄດ້ຮຽນສອງຄັ້ງ ຢູ່ໃນລະດັບຫຼັງມະຫາ ຢູ່ ຫວຽດນາມ.
ປອ. ນາງ ພູວັນ ສີພົມທະວິບູນ ເປັນພະນັກງານຂອງຂະແໜງການຕຳຫຼວດແຫ່ງ ສປປ ລາວ ປະຈຸບັນກຳລັງຮຽນພາສາຫວຽດ ຢູ່ມະຫາວິທະຍາໄລທຸລະກິດ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີ ຮ່າໂນ້ຍ ເພື່ອປະຕິບັດຄວາມມຸ່ງມາດປາດຖະໜາຢາກໄປຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ສຶກສາຮ່ຳຮຽນຢູ່ ຫວຽດນາມ. ໃນໄລຍະປີ 2006-2010, ນາງ ພູວັນ ໄດ້ຮຽນລະດັບປະລິນຍາໂທດ້ວຍພາສາອັງກິດຢູ່ມະຫາວິທະຍາໄລເສດຖະກິດແຫ່ງຊາດ ຮ່າໂນ້ຍ - ຊຸດຮຽນ ຫວຽດນາມ - ແບນຊິກ. ໃນເດືອນພຶດສະພາ 2022, ນາງ ພູວັນ ໄດ້ເປັນນັກສຶກສາປະລິນຍາເອກ ແລະ ເຮັດວຽກຢູ່ກະຊວງຕຳຫຼວດແຫ່ງ ສປປ ລາວ.
ຄອບຄົວຂອງເພີ່ນ, ທ້າວ ພົງຕິສຸກ ສີພົມທະວິບູນ ພາຍຫຼັງທີ່ໄດ້ຮຽນມະຫາວິທະຍາໄລ ຢູ່ສະຫະພັນລັດເຊຍ, ລາວໄດ້ກັບມາປະເທດລາວ ເພື່ອຮັບໜ້າທີ່ແລ້ວ, ສປປ ລາວ ກໍໄດ້ສົ່ງໄປຮຽນຕໍ່ລະດັບປະລິນຍາໂທ ແລະ ເປັນນັກຄົ້ນຄວ້າ ຢູ່ມະຫາວິທະຍາໄລເສດຖະກິດແຫ່ງຊາດ ຮ່າໂນ້ຍ ແຕ່ປີ 2003 – 2011 ແລະ ໄດ້ຮັບວິທະຍາຖານະປະລິນຍາເອກດ້ານເສດຖະສາດ. ປະຈຸບັນ, ເປັນພະນັກງານຂັ້ນສູງທີ່ມີຄວາມເຊື່ອຖືຂອງ ສປປ ລາວ.
ອ້າຍເອື້ອຍມີລູກ 4 ຄົນ ແຕ່ 3 ຄົນ ກໍາລັງສຶກສາຮໍ່າຮຽນ ຢູ່ຫວຽດນາມ. ນາງ ພູວັນ ສີພົມທະວິບູນ ໄດ້ເວົ້ານໍາອາຈານວ່າ: “ນ້ອງຂອບອົກຂອບໃຈຫຼາຍໆ ມາຍັງບັນດາຄູອາຈານຫວຽດນາມ ແລະ ປະເທດຫວຽດນາມ. ໝົດຄອບຄົວຂອງນ້ອງ ເຄີຍໄດ້ຮຽນ ແລະ ກໍາລັງໄດ້ຮຽນຢູ່ຫວຽດນາມ. ພວກນ້ອງ ຍັງມີລູກຫຼ້າກໍາລັງຢູ່ລາວ. ບາງທີປີຕໍ່ມາ, ພວກນ້ອງ ກໍອາດຈະສົ່ງລູກມາຮຽນຢູ່ຫວຽດນາມ”.
ຫອມມາລາ