ກຳແພງຍັກບູຮານ ຫຼືກຳແພງຫີນບູຮານເມືອງສີໂຄດຕະບູນຕັ້ງຢູ່ບ້ານກົກໄຮ,ເມືອງທ່າແຂກ, ແຂວງຄຳມ່ວນ ເປັນກຳແພງຫີນສູງໃຫຍ່ ແລະ ຕັ້ງຍາວໄປຕາມແນວທາງ ເຊິ່ງສັນນິຖານວ່າສ້າງຂຶ້ນໃນສັດຕະວັດທີ 9 ໃນສະໄໝອານາຈັກສີໂຄດຕະບອງແມ່ນວ່າມາຮອດປັດຈຸບັນຈະເກົ່າແກ່ ແລະ ມີຄວາມເສຍຫາຍໄປຕາມການເວລາ ແຕ່ກໍຍັງປາກົດໃຫ້ເຫັນຮ່ອງຮອຍອັນເປັນມົນຂັງ ແລະສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມຮຸ່ງເຮືອງໃນສະໄຫມນັ້ນ.ບາງຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບອານາຈັກສີໂຄດຕະບອງ.ອານາຈັກສີໂຄດຕະບອງ ຫຼື ສີໂຄດຕະບູນ ເປັນອານາຈັກບູຮານທີ່ມີຄວາມສຳພັນຢ່າງແໜ້ນແຟ້ນກັບນະຄອນວຽງຈັນໃນຍຸກ ຈັນທະປຸລະ ປະມານ ພຸດທະສະຕະວັດທີ່ 1-10 ອານາຈັກສີໂຄດຕະບອງ ເລີ່ມມີການພັດທະນາມາຕັ້ງແຕ່ກ່ອນສະໄໝກ່ອນພຸດທະການ ຈົນເຖິງສະໄໝພຸດທະການ ພສ 1000-1500 ຫຼື ຄສ 457-957 ມີພື້ນທີ່ຄວບຄຸມບໍລິເວນ ສອງຝາກແມ່ນ້ຳຂອງ
ຕັ້ງແຕ່ ແຂວງ ບໍລິຄຳໄຊ,ຄຳມ່ວນ,ສະຫວັນນະເຂດ,ສາລະວັນ,ເຊກອງ,ອັດຕະປື,ຈຳປາສັກ ຂອງລາວ ແລະ ຈັງຫວັດ ອຸດອນທານີ,ໜອງຄາຍ,ບຶງການ,ສະກົນນະຄອນ,ຂອນແກ່ນ,ໜອງບົວລຳພູ,ອຳນາດຈະເລີນ,ອຸບົນຣາຊທານີ ຂອງໄທ.ນັກວິຊາການບາງກຸ່ມລາວ-ໄທຍສະເໜີວ່າອານາຈັກສີໂຄດຕະບອງ ອາດຈະຄວບຄຸມໄປເຖິງຫຼວງພຣະບາງໂດຍອາໃສຫຼັກຖານທາງບູຮານຄະດີ ປະເພດຫຼັກຫິນທີ່ປາກົດໃຫ້ເຫັນ ທີ່ວຽງຈັນ-ນະຄອນພະນົມ ແລະ ຍັງແຜ່ອິດທິພົນທາງດ້ານສິລະປະກຳ ແລະ ການເມືອງ ການປົກຄອງ ທັງໝົດຂອງພາກອີ່ສານ ແລະ ລາວ ພາກກາງຈົນເຖິງພາກໃຕ້ ແລະ ພາກເໜືອຂອງກຳປູເຈຍໂດຍທັງລາວ ແລະ ອີສານພົບຫຼັກຖານທາງບູຮານຄະດີ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ
ກັບອານາຈັກນີ້ເປັນປະຈຳ ນັກວິຊາການເຊື່ອວ່າ ຊົນຊາດທີ່ອາໃສ ແລະ ປົກຄອງອານາຈັກນີ້ແມ່ນ ຊົນຊາດລາວ,ພູໄທ,ຂອມ,ໂຍ້ຍ,ຈາມ ແລະ ຊົນຊາດດັ້ງເດີມອື່ນໆ ທີ່ອາໃສຢູ່ໃນລາວ ແລະ ອີສານໃນປັດຈຸບັນ ເພາະຈາກການຄົ້ນພົບໃບເສມາຫິນ ແລະ ຫຼັກຫີນບູຮານ ທີ່ພົບຢູ່ ທົວແຂວງ ຄຳມ່ວນ ແລະ ນະຄອນພະນົມເຊິ່ງສອງແຂວງນີ້ເຄີຍເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງ ເມືອງຫຼວງຂອງອານາຈັກນີ້ ແລະ ຍັງຄົ້ນພົບໃບເສມາຫີນ ທີ່ຫໍຫຼັກເມືອງວຽງຈັນ ຈຳນວນ 473 ອັນ ແລະ ການຄົ້ນພົບກຳແພງຫີນຍັກທີ່ສ້າງມາຈາກຝີມືມະນຸດ ຢູ່ທີ່ເມືອງທ່າແຂກ ແຂວງຄຳມ່ວນ ເປັນຫລັກຖານຢືນຢັນເຖິງຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຂອງອານາຈັກສີໂຄດຕະບອງສະໄຫມກ່ອນ.ຮ່ອງຮອຍຂອງເມືອງສີໂຄດຕະບອງຍັງເຫຼືອໃຫ້
ເຫັນແມ່ນຢູ່ໃນປ່າເລິກ ເຂດແມ່ນ້ຳເຊບັ້ງໄຟ ຫ່າງຈາກທາງໃຫຍ່ 15 ກິໂລແມັດ ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຫຍ້າ ບໍ່ໄດ້ຮັບການບູລະນະ ຫຼື ເບິ່ງແຍງຈາກລັດຖະບານລາວເລີຍ ຈຸດນີ້ຄືສູນກາງແຫ່ງແລກຂອງອານາຈັກ ແລະ ຕາມຫຼັງມາຈຶ່ງໄດ້ມີການຍ້າຍມາຕະຫຼອດ ອານາຈັກດັ່ງກ່າວມີອຳນາດເລີມຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດທີ່ 1 ກ່ອນ ຄສ ຈົນເຖິງ ສະຕະວັດທີ່ 7 ຕອນຕົ້ນສູນກາງການປົກຄອງ ແລະ ເມືອງສຳຄັນໃນອານາຈັກອານາຈັກສີໂຄດຕະບອງມີສູນກາງການປົກຄອງ ຫຼື ເມືອງຫຼວງຊື່ວ່າ: ເມືອງສີໂຄດຕະບູນ ຫຼື ເມືອງສີໂຄດຕະບອງ ໃນເອກະສານພື້ນເມືອງວຽງຈັນ ໄດ້ເອິ້ນວ່າ ສີໂຄດຕະບູນຫຼວງ ຕັ້ງຢູ່ບໍລິເວນ ແຂວງຄຳມ່ວນ ເລິກເຂົ້າໄປໃນປ່າຈາກປາກນ້ຳເຊບັ້ງໄຟ ຕໍ່ໃສ່ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ
ປັດຈຸບັນໄດ້ມີການຄົ້ນພົບຊາກເມືອງບູຮານ ແລ້ວຄື ເມືອງຕຸ້ມພະວັງຟ້າຮ່ວນ(ບໍລິເວນບ້ານທີ່ຕັ້ງຂອງທາດຕຸ້ມພະວັງໃນປັດຈຸບັນ) ແລະ ເມືອງຂາມແທບ ແລະ ຍັງໄດ້ຄົ້ນພົບຊາກພາຊະນະ ເຄືອງປັ້ນດິນເຜົາ ແຜ່ນເງິນແຜ່ນທອງ ຈຳນວນຫຼາຍ ແລະ ຫຼັງຈາກເກີດໂລກລະບາດໃນເມືອງ ກະສັດອານາຈັກໄດ້ຍ້າຍຣາຊສະຖານີສູນກາງການປົກຄອງ ຂ້າມນ້ຳຂອງ ມາໄວ້ທີ່ ບໍລິເວນ ປາກຫ້ວຍເຊື່ອມ ຕໍ່ ໃສ່ຫ້ວຍບັງຮວກ ເຖິງພຣະທາດພະນົມ ແລ້ວໃສ່ຊື່ເມືອງວ່າ: ເມືອງມະຣຸຂະນະຄອນ ເມືອງມະຣຸຂະນະຄອນ ຄວາມໝາຍຂອງຊື່ເມືອງ ແມ່ນ ຄຳວ່າມະຣຸຂະນະຄອນ ຕາມຄຳພີ ຈຳນານອຸລັງຄະທາດ ໄດ້ກ່າວວ່າ ມະຣຸຂະ ແມ່ນພາສາບາລີສຳນຽງລາວເດີມ ເຊິ່ງແປວ່າ ເມືອງທີ່ຕັ້ງຢູ່ກາງ
ປ່າ ໃນບໍລິເວນພື້ນທີ່ຂອງເມືອງມະຣຸຂະນະຄອນນັ້ນໃນປັດຈຸບັນນັກວິຊາການໄດ້ຄົ້ນພົບ ໃບເສມາຫິນ ແລະ ຫີນຕັ້ງ ຕາມວັດເກົ່າແກ່ ກະແຈກກະຈາຍຢູ່ທົວເມືອງນະຄອນພະນົມ ບໍ່ວ່າຈະເປັນ ຊາກເມືອງ ສາດສະນະສະຖານ ຫຼັກຖານທາງບູຮານ ທີ່ປະປົນກັນຢູ່ກັບ ຫຼັກຖານສະໄໝຂອມ ແລະ ສະໄໝ ລ້ານຊ້າງ ທີ່ບ້ານດອນນາງຫົງທ່າ,ດົງກອງ,ໜອງສະໂນ ແລະ ອີກຫຼາຍໆບ້ານໃນເມືອງນະຄອນພຣະນົມຫຼັງຈາກຍ້າຍຣາຊທານີມາໄວ້ທີ່ເມືອງມະຣຸຂະນະຄອນ ຫຼາຍຮ້ອຍປີ ກໍເກີດນ້ຳຖ້ວມເມືອງຄັ້ງໃຫຍ່ຍ້ອນຝົນຕົກ
ຫຼາຍມື້ຕິດຕໍ່ກັນ(ຕາມຕຳນານເມືອງມະຣຸຂະນະຄອນ ວ່າພຣະຍານາກໄດ້ຖະລົ່ມເມືອງເຮັດໃຫ້ນ້ຳຖ້ວມເມືອງ) ຈາກນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ຍ້າຍຣາຊທານີອີກຄັ້ງໄປໄຫວ້ຢູ່ທີ່ ບໍລິເວນປາກຫ້ວຍຫີນບູນ ເມືອງຫີນບູນ ແຂວງຄຳມ່ວນໃນປັດຈຸບັນນັ້ນເອງ ໃຊ່ຊື່ເມືອງວ່າ ອາລັນຣັດຈະນາ ແລະ ມີເມືອງວຽງສຸລິນ ເປັນເມືອງໃຫຍ່ເມືອງຮອງ ບໍລິເວນດັ່ງກ່າວຍັງພົບຊາກເມືອງ ແລະ ສະຖານທີ່ສຳຄັນຕ່າງໆ.ຍຸກເລີມຕົ້ນ-ຍຸກຮຸ່ງເຮືອງ-ຍຸກລົ່ມສະລາຍ ຂອງອານາຈັກສີໂຄດຕະບອງ
ພາບໂດຍ: PAIWA
ຂໍ້ມູນອານາຈັກສີໂຄດຕະບອງຮຽບຮຽງໂດຍ: ຈັນທະພອນ ການົກສີ ແລະວາດສະຫນາ ທິບພະວົງ