ເສີມຂະຫຍາຍສີສັນວັດທະນະທຳເຂດຮ່າໄຕເກົ່າ ໃນທ່າອຽງພັດທະນາຂອງຮ່າໂນ້ຍ
12 ສິງຫາ 2013 - 19:28:56
ກ່ອນນີ້ 5 ປີເຕັມ, ນະຄອນຫຼວງຮ່າໂນ້ຍໄດ້ຮັບການເປີດກ້ວາງ, ຊຶ່ງປະກອບ ດ້ວຍແຂວງ ຮ່າໄຕ ທັງໝົດ, ເມືອງເມລິງແຂວງວິ້ງຟຸກ ແລະ 4 ຕາແສງທີ່ຂຶ້ນກັບ ເມືອງເລືອງເຊີນ ແຂວງ ຮ່ວາບິງ. ການເປີດກ້ວາງນະຄອນຫຼວງກໍເປັນການຍົກສູງທີ່ຕັ້ງບົດບາດຂອງ ນະຄອນຫຼວງໃນໄລຍະພັດທະນາໃໝ່. ແຕ່ພ້ອມກັນນັ້ນ ກໍວາງອອກບັນດາໜ້າທີ່ກ່ຽວກັບການຄຸ້ມຄອງສັງຄົມ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນໃນຂົງເຂດວັດທະນະທຳ. ຕ້ອງເຮັດແນວໃດເພື່ອອະນຸລັກຮັກສາສິ່ງຍອດຍິ່ງດ້ານວັດທະນະທຳ ທັງລອງ-ຮ່າໂນ້ຍ ພ້ອມກັນນັ້ນ ກໍຮັກສາ, ເສີມຂະຫຍາຍຄວາມງາມດ້ານວັດທະນະທຳແຂວງຮ່າໄຕເກ່ົາອີກດ້ວຍ
ກ່ອນນີ້, ເມືອ່ເຕື້ອງເຖິງຮ່າໂນ້ຍ, ມີຫຼາຍຄົນກໍຮູ້ຈັກດີກ່ຽວກັບບັນດາປູຊະນີຍະສະຖານປະຫວັດສາດ, ບັນດາມໍລະດົກວັດທະນະທຳທີ່ມີຊື່ສຽງຄື : ເຂດມໍລະດົກວັດທະນະທຳໂລກ ພະລາດຊະວັງ ທັງລອງ, ເຂດປູຊະນີຍະ ສະຖານແຫ່ງຊາດ ຄຸ້ມຖະໜົນເກົ່າຮ່າໂນ້ຍ, ເຂດປູຊະນີຍະສະຖານທິວທັດ ໜອງ ໂຮ່ເກືອມ, ວັດເສົາດຽວ, ວັນມ໋ຽວກວກຕືຢ້າມ(ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງທຳອິດ ຂອງຫວຽດນາມ) ຫຼື ກຸ່ມປູຊະນີຍະສະຖານປະຫວັດສາດວັດທະນະທຳຫຼາຍແຫ່ງຕັ້ງຢູ່ແຄມແມ່ນ້ຳແດງ....ເຂດດິນເມືອງຫຼວງທັງລອງ-ຮ່າໂນ້ຍເມື່ອກ່ອນນີ້ຍັງລືຊື່ດ້ວຍບັນດາມໍລະດົກວັດທະນະທຳບໍ່ມີຮູບຮ່າງ, ບັນດາປະເພດສິລະປະຄື ມໍລະດົກວັດທະນະທຳບໍ່ມີຮູບຮ່າງ ຂັບກາຈູ, ສິລະປະສະແດງລະຄອນຕຸກກະຕານ້ຳ, ງານບຸນຢ້ອງ......ແຕ່ເມື່ອຮ່າໂນ້ຍໄດ້ຮັບການເປີດກ້ວາງອອກ, ບັນດາຜູ້ຊົມຊອບວັດທະນະທຳຍັງຮູ້ຈັກຫຼາຍກ່ວາກ່ຽວກັບເຂດວັດທະນະທຳຮ່າໄຕເກົ່າ ຊຶ່ງແມ່ນພື້ນຖານວັດທະນະທຳທີ່ມີມາແຕ່ດົນນານ, ພ້ອມກັບວັດທະນະທຳທັງລອງ-ຮ່າໂນ້ຍ, ເຂດຮ່າໄຕເກົ່າ ຍັງແມ່ນເຂດດິນທີ່ມີ ປູຊະນີຍະສະຖານປະຫວັດສາດຫຼາຍແຫ່ງທີ່ລືຊື່ເຊັ່ນ: ໝູ່ບ້ານເກົ່າ ເດືອງເລີມ, ວັດເຮືອງ, ວັດໄຕເຟືອງ...ກໍເຊັ່ນດຽວກັນກັບບັນດາເຂດບ້ານນາຢູ່ທົງພຽງພາກເໜືອ, ເຂດຮ່າໄຕເກົ່າຍັງແມ່ນແຫ່ງທີ່ມີໝູ່ບ້ານອາຊີບຫັດຖະກຳຫຼາຍແຫ່ງ, ໝູ່ບ້ານວັດທະນະທຳທີ່ເປັນມູນເຊື້ອ, ທັງເປັນຕົ້ນກຳເນີດຂອງສິລະປະຂັບໂດ, ສິລະປະຂັບແຈວເຕົາ... ພາຍຫຼັງທີ່ຮ່າໂນ້ຍໄດ້ເປີດກ້ວາງເຂດປົກຄອງ, 2 ເຂດວັດທະນະທຳໃຫຍ່ ນະຄອນຫຼວງ ແລະ ເຂດຮ່າໄຕເກົ່າໄດ້ຖືກໂຮມເຂົ້າກັນເປັນອັນດຽວ, ອັນໄດ້ສ້າງຄວາມປະສົມກົມກືນ ແລະ ເຮັດໃຫ້ວັດທະນະທຳທັງລອງ-ຮ່າໂນ້ຍເພີ່ມຄວາມອຸດົມສົມບູນຂຶ້ນຕື່ມ. ມາຮອດປະຈຸບັນ, ຮ່າໂນ້ຍແມ່ນທ້ອງຖິ່ນທີ່ມີປູຊະນີຍະສະຖານປະຫວັດສາດໃຫຍ່ຫຼາຍແຫ່ງກ່ວາໝູ່ຂອງປະເທດ ຊຶ່ງລວມມີປູຊະນີຍະສະຖານກ່ວາ 2.100 ແຫ່ງໄດ້ຖືກຈັດອັນດັບ, ມີກວ່າ 1000 ງານບຸນໃນຍອດຈຳນວນກ່ວາ 8000 ງານບຸນໃນທົ່ວປະເທດ. ເລື່ອງກາຍເປັນ ທ້ອງຖິ່ນທີ່ມີປູຊະນີຍະສະຖານຫຼາຍແຫ່ງກ່ວາໝູ່ ແລະ ເປັນຈຸດວັດທະນະທຳທີ່ເປັນຕົວແທນ ກໍແມ່ນຄວາມເອກອ້າງທະນົງໃຈສຳລັບຊາວນະຄອນຫຼວງ, ແຕ່ກໍວາງອອກໜ້າທີ່ຄວາມຮັບຜິດຊອບທີ່ມີຕໍ່ຂະແໜງວັດທະນະທຳໃນການອະນຸລັກຮັກສາ, ເສີມຂະຫຍາຍບັນດາຄຸນຄ່າວັດທະນະທຳຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ. ທ່ານ ຟານດັງລອງ ຮອງຫົວໜ້າ ຄະນະໂຄສະນາສຶກສາຄະນະພັກນະຄອນຮ່າໂນ້ຍ ໃຫ້ຮູ້ວ່າ :
“ ໃນເງື່ອນໄຂພັດທະນາການເຊື່ອມໂຍງເຂົ້າກັບສາກົນ, ກໍໄດ້ມີຫຼາຍຄຳເຫັນສະແດງຄວາມເປັນຫ່ວງກັງວົນ ໃນວິວັດການເປີດກ້ວາງນະຄອນຫຼວງຮ່າໂນ້ຍ ກໍຈະມີການປະສົມປະສານລະຫວ່າງບັນດາພື້ນຖານວັດທະນະທຳເຂົ້ານຳກັນ, ໃນນັ້ນ ມີວັດທະນະທຳທັງລອງ-ຮ່າໂນ້ຍ, ວັດທະນະທຳ ເຂດຮ່າໄຕເກົ່າ ແລະ ບັນດາເຂດແຄ້ວນອື່ນ. ຍ້ອນເຫດນີ້ວັດທະນະທຳຮ່າໂນ້ຍຈະຖືກສູນຫາຍທາງດ້ານສີສັນຫຼືບໍ່ ? ແຕ່ມາຮອດປະຈຸບັນ, ຄວາມຈິງໄດ້ພິສູດໃນການພັດທະນາລວມຂອງ ວັດທະນະທຳທັງລອງ-ຮ່າໂນ້ຍໃໝ່, ດັ່ງນັ້ນ, ແຕ່ລະເຂດ, ແຕ່ລະພື້ນຖານວັດທະນະທຳຂອງ ວັດທະນະທຳທັງລອງ-ຮ່າໂນ້ຍຫຼືວັດທະນະທຳ ເຂດຮ່າໄຕເກົ່າຍັງຄົງສາມາດຮັກສາສີສັນສະເພາະຂອງຕົນ ”
ພາຍຫຼັງໄດ້ຮັບການເປີດກ້ວາງເປັນເວລາ 5 ປີ, ບັນດາສິ່ງຍອດຍິ່ງວັດທະນະທຳຂອງທັງລອງ-ຮ່າໂນ້ຍ ບໍ່ພຽງແຕ່ໄດ້ຮັບການເສີມຂະຫຍາຍເທົ່ານັ້ນ, ຫາກຍັງໄດ້ແຜ່ລາມອອກກ້ວາງອີກດ້ວຍ. ທ່ານນາງ ເລທິເຕີນຈາງ, ຮອງຫົວໜ້າພະແນກ ວັດທະນະທຳ ກິລາ ແລະ ທ່ອງທ່ຽວນະຄອນຮ່າໂນ້ຍໃຫ້ຮູ້ວ່າ :
“ ຖ້າຫາກສັງເກດກ່ຽວກັບການປະສົມປະສານດ້ານວັດທະນະທຳນັ້ນ , ມັນອຸປະມາຄື ເທິ່ງໜ້ານ້ຳເມື່ອແກວງກ້ອນຫີນລົງກະທົບໃສ່ ກໍພາໃຫ້ເກີດວົງມົນແຜ່ຂະຫຍາຍອອກເປັນວົງກ້ວາງ. ເວົ້າຈັ່ງຊັ້ນ, ເພື່ອໃຫ້ຄົນເຮົາເຫັນວ່າ ສີສັນວັດທະນະທຳຍາມໃດກໍມີຫຼາຍຮູບຫຼາຍສີໃນທາງກາງຄວາມເປັນເອກະພາບ. ຮ່າໂນ້ຍແມ່ນແຫ່ງເຕົ້າໂຮມສິ່ງຍອດຍິ່ງດ້ານວັດທະນະທຳຂອງທົ່ວປະເທດ. ບໍ່ພຽງແຕ່ເມື່ອຮ່າໂນ້ຍເປີດກ້ວາງນັ້ນຈຶ່ງມີການປະສົມປະສານດ້ານວັດທະນະທຳ, ຫາກເມື່ອກ່ອນນີ້, ບັນດາລູກຮັກຫຼານແພງໃນທຸກແຖບຖິ່ນຂອງປະເທດຊາດ ກໍໄດ້ມາຮ່ຳຮຽນ, ເຮັດວຽກຢູ່ສຳນັກງານຕ່າງໆໃນບໍລິເວນນະຄອນຫຼວງ, ອັນໄດ້ປະກອບສ່ວນເຮັດໃຫ້ພື້ນຖານວັດທະນະທຳຂອງຮ່າໂນ້ຍແຫ່ງອະລິຍະທຳເພີ່ມຄວາມອຸດົມສົມບູນຫຼາຍຂຶ້ນ ”
ຈາກພື້ນຖານຄຸນຄ່າວັດທະນະທຳອັນດີງາມຂອງເຂດດິນເມືອງຫຼວງທັງລອງ-ຮ່າໂນ້ຍ, ຈຸດຄວາມງາມດ້ານວັດທະນະທຳ ເຂດຮ່າໄຕເກົ່າສືບຕໍ່ໄດ້ຮັບການເສີມຂະຫຍາຍ ແລະ ທະວີຄູນ, ເຮັດໃຫ້ສີສັນວັດທະນະທຳຂອງຮ່າໂນ້ຍໃໝ່ເພີ່ມ ຄວາມອຸດົມສົມບູນຂຶ້ນຕື່ມ. ທ່ານ ຮ່າຊວນຮຶງ ເລຂາພັກເມືອງໆ ບາວີ່ ໃຫ້ຮູ້ວ່າ:
“ ພວກຂ້າພະເຈົ້າມີຄວາມສົນໃຈທີ່ສຸດເຖິງການບູລະນະປະຕິສັງຂອນ, ອະນຸລັກຮັກສາບັນດາ ປູຊະນີຍະສະຖານ ຊຶ່ງໃນບໍລິເວນເມືອງຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າມີ ປູຊະນີຍະສະຖານ ກ່ວາ 300 ແຫ່ງ, ໃນນັ້ນມີ 70 ແຫ່ງໄດ້ຮັບການຮັບຮອງແມ່ນ ປູຊະນີຍະສະຖານລະດັບຊາດ ແລະ ລະດັບແຂວງ, ນະຄອນ. ນີ້ແມ່ນຊັບສົມບັດອັນລ້ຳຄ່າຂອງເມືອງ ບາວີ່. ເພື່ອປະຕິບັດຕາມການຊີ້ນຳຈາກນະຄອນ, ທາງເມືອງຈະເສີມຂະຫຍາຍຄຸນຄ່າຂອງ ປູຊະນີຍະສະຖານເຫຼົ່ານັ້ນ, ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນອະນຸລັກຮັກສາ, ເສີມຂະຫຍາຍຄຸນຄ່າວັດທະນະທຳຂອງຊາດ ”
5 ປີທີ່ຜ່ານມາ, ຮ່າໂນ້ຍສາມາດແກ້ໄຂສາຍກ່ຽວພັນລະຫວ່າງການອະນຸລັກຮັກສາ ແລະ ພັກທະນາ. ວັດທະນະທຳທັງລອງ ຍັງພິສູດຄຸນຄ່າຂອງເຂດດິນທີ່ມີໄລຍະປະຫວັດສາດ ແຫ່ງອະລິຍະທຳນັບພັນປີ ພ້ອມກັບຄວາມມີຫຼາຍຮູບຫຼາຍສີຂອງເຂດວັດທະນະທຳຮ່າໄຕເກົ່າ ສືບຕໍ່ໄດ້ຮັບການເພີ່ມເຕີມ ແລະ ເຊີດຊູຊຶ່ງກັນ ແລະ ກັນ. ບັນດາສິ່ງຍອດຍິ່ງຂອງ ວັດທະນະທຳທັງລອງ ຊຶ່ງໄດ້ຮັບການຮັກສາຈາກຊາວ ຮ່າໂນ້ຍ ຍິ່ງໄດ້ຮັບການເຊີດຊູ ຍ້ອນບັນດາຄຸນຄ່າທີ່ເປັນເອກະລັກສະເພາະຂອງວັດທະນະທຳ ເຂດຮ່າໄຕເກົ່າໃນທ່າມກາງການພັດທະນາຂອງນະຄອນຫຼວງຮ່າໂນ້ຍ .