(ສພຊ) ເນື່ອງໃນໂອ ກາດສະເຫຼີມສະຫຼອງວັນແມ່ ຍິງສາກົນ (8/3/1910 - 8/3/2018) ຄົບຮອບ 108 ປີ, ທ່ານ ນາງ ທັດສະດາພອນ ແສງສຸລິຍາ ປະທານ ຄະນະສະມາຊິກສະພາແຫ່ງ ຊາດ (ສສຊ) ເພດຍິງໄດ້ໃຫ້ສຳ ພາດຕໍ່ສື່ມວນຊົນວ່າ: ວັນທີ 8 ມີນາ ແມ່ນວັນແມ່ຍິງສາ ກົນ ຊຶ່ງເປັນວັນທີ່ແມ່ຍິງທົ່ວໂລກ ພ້ອມກັນສ້າງຂະບວນການ ສະເຫຼີມສະຫຼອງວັນແຫ່ງຄວາມສຳເລັດໃນການຕໍ່ສູ້ ເພື່ອສິດເສລີພາບ ແລະ ໄດ້ກາຍເປັນວັນແຫ່ງໄຊຊະນະ ຂອງແມ່ຍິງໃນທົ່ວໂລກ ນັບແຕ່ອະດີດຮອດປັດຈຸບັນເວົ້າລວມ, ເວົ້າສະເພາະແມ່ຍິງລາວ ໄດ້ພ້ອມກັນສ້າງຂະບວນການສະເຫຼີມສະຫຼອງ ແລະ ລະນຶກເຖິງມູນເຊື້ອໃນວັນອັນສຳຄັນດັ່ງກ່າວ. ໃນຖານະທີ່ເປັນ ສສຊ ຊຶ່ງແມ່ນອົງການຕົວແທນແຫ່ງ ສິດ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊົນລາວບັນດາເຜົ່າ, ເປັນອົງການສູງສຸດອຳນາດ ແຫ່ງລັດ, ເປັນອົງການນິຕິບັນຍັດ, ປະ ຕິບັດພາລະບົດບາດ,ຮັບຮອງເອົາລັດຖະທຳມະນູນ ແລະ ກົດໝາຍ, ຕົກລົງບັນຫາພື້ນ ຖານຂອງປະເທດຊາດ ແລະ ຕິດຕາມກວດກາການເຄົາລົບ ແລະ ປະຕິບັດລັດຖະທຳມະ ນູນ ແລະ ກົດໝາຍຂອງບັນດາ ອົງການລັດ. ພາຍຫຼັງປະເທດຊາດໄດ້ ຮັບການປົດປ່ອຍ ປະຊາຊົນ ລາວ ພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງ ພັກ ປະຊາຊົນ ປະຕິວັດລາວ ໄດ້ພ້ອມກັນປະຕິບັດສອງໜ້າ ທີ່ຍຸດທະສາດຄືປົກປັກຮັກສາ ແລະ ສ້າງສາປະເທດຊາດ ໂດຍ ສະເພາະແມ່ນການດຳເນີນພາ ລະກິດປ່ຽນແປງໃໝ່ຢ່າງຮອບ ດ້ານ ແລະ ມີຫຼັກການ ເພື່ອຂຸດ ຄົົ້ນ ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍກຳລັງ ແຮງຂອງຊາດ ແລະ ຍຸກສະ ໄໝ ເຂົ້າໃນການສືບຕໍ່ ແລະ ບູ ລະນະລະບອບປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນ, ເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນ ຮັ່ງມີຜາສຸກ, ປະເທດຊາດມັ່ງ ຄັ່ງເຂັ້ມແຂງ, ສັງຄົມສາມັກຄີ ປອງດອງ, ປະຊາທິປະໄຕ, ຍຸ ຕິທຳ ແລະ ສີວິໄລ, ສ້າງປະຖົມ ປັດໄຈກ້າວຂຶ້ນສູ່ສັງຄົມນິຍົມ. ນັບແຕ່ມື້ນັ້ນມາ ສະພາ ປະຊາຊົນສູງສຸດ ຊຸດທີ I ໄດ້ ຮັບການສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນວັນທີ 2 ທັນວາ 1975 ໃນກອງປະຊຸມຜູ້ ແທນທົ່ວປະເທດໄດ້ເລືອກຕັ້ງ ຜູ້ແທນປະຊາຊົນຈຳນວນ 45 ທ່ານ ໃນນັ້ນມີແມ່ຍິງ 4 ທ່ານ ກວມເອົາ 8,8% ໝາຍວ່າສະ ພາປະຊາຊົນສູງສຸດ ຊຸດທີ I ນີ້ ໄດ້ກຳເນີດເກີດຂຶ້ນ ໃນໄລຍະ ປະເທດຊາດຫາກໍໄດ້ຮັບການ ປົດປ່ອຍ. ຈົນມາເຖິງສະພາ ແຫ່ງຊາດ ຊຸດທີ 8 ໄດ້ຮັບການ ເລືອກຕັ້ງທັງໝົດຈຳນວນ 149 ທ່ານ, ຍິງ 41 ທ່ານ ເທົ່າກັບ 27,5%. ຜ່ານຂະບວນການເລືອກ ຕັ້ງສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊດ ໃນແຕ່ລະຊຸດໄດ້ມີຈຳນວນໂຕ ເລກຂອງສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດເພດຍິງເພີ່ມຂຶ້ນໃນ ແຕ່ລະຊຸດ ໃນວັນທີ 24 ກຸມ ພາ 2002 ໄດ້ມີການເລືອກຕັັ້ງ ສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດ ຊຸດທີ V ໂດຍອີງໃສ່ທິດທາງການ ເຄື່ອນໄຫວຂອງສະພາແຫ່ງ ຊາດຊຸດທີ V ວ່າດ້ວຍການ ສືບຕໍ່ປັບປຸງຄວາມສາມາດ ຂອງສະມາຊິກສະພາແຫ່ງ ຊາດເພດຍິງທັງນີ້ກໍເພື່ອ ຍົກລະດັບຄວາມກ້າວໜ້າ ຂອງແມ່ຍິງລາວບັນດາ ເຜົ່າໃຫ້ນັບມື້ນັບຫຼາຍຂຶ້ນໃນ ທຸກດ້ານ, ໃນຂົງເຂດການເມືອງ, ເສດຖະກິດ, ວັດທະນະທຳ - ສັງຄົມ ໃຫ້ໄດ້ທາງດ້ານປະລິ ມານ ແລະ ຄຸນນະພາບສູງ ຂຶ້ນເປັນລຳດັບ. ດັ່ງນັ້ນ, ໃນປີ 2002 ຕົ້ນສະໄໝຂອງສະພາ ແຫ່ງຊາດ ຊຸດທີ V ພາຍໃຕ້ ຄວາມຄິດລິເລີ່ມ ແລະ ຊີ້ນຳ ຂອງທ່ານ ນາງ ປານີ ຢາທໍ່ຕູ້ ຊຶ່ງເວລານັ້ນເປັນຮອງປະທານ ສະພາແຫ່ງຊາດ ຄະນະສະມາ ຊິກສະພາແຫ່ງຊາດເພດຍິງ ໄດ້ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນ. ມາໃນທ້າຍສະ ໄໝສະພາແຫ່ງຊາດ ຊຸດທີ VI ໄດ້ມີການປັບປຸງກົດໝາຍ ວ່າ ດ້ວຍສະພາແຫ່ງຊາດ ແລະ ຖືກຮັບຮອງ, ປະກາດໃຊ້ໃນ ວັນທີ 15 ທັນວາ 2010 ໄດ້ລະ ບຸສະຖານະພາບຄະນະສະມາ ຊິກສະພາແຫ່ງຊາດເພດຍິງ ເຂົ້າໃນກົດໝາຍ ນັບແຕ່ສະ ພາແຫ່ງຊາດ ຊຸດທີ VII, ຊຸດທີ VIII. ໃນຖານະຄະນະສະມາ ຊິກສະພາແຫ່ງຊາດເພດຍິງ ແມ່ນກົງຈັກໜຶ່ງຂອງຄະນະປະ ຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ, ປະຕິບັດ ພາລະບົດບາດເປັນເສນາທິການ ໃຫ້ຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງ ຊາດ, ຕິດຕາມກວດກາ, ການ ປະຕິບັດກົດໝາຍ, ແຜນຍຸດ ທະສາດ ແລະ ນະໂຍບາຍກ່ຽວ ກັບການເຊື່ອມທັດສະນະບົດ ບາດຍິງ - ຊາຍ, ສິດສະເໝີ ພາບຍິງ - ຊາຍ, ການສ້າງ ຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ແກ່ແມ່ຍິງ, ການສົ່ງເສີມຄວາມກ້າວໜ້າ ຂອງແມ່ຍິງ, ວຽກງານປົກປ້ອງ ພັດທະນາແມ່ ແລະ ເດັກ ແລະ ຊຸກຍູ້ການປະຕິບັດສັນຍາສາ ກົນ ແລະ ສົນທິສັນຍາກ່ຽວກັບ ແມ່ຍິງ. ຄະນະສະມາຊິກສະ ພາແຫ່ງຊາດເພດຍິງໄດ້ເຄື່ອນ ໄຫວຕາມ 4 ພາລະບົດບາດ ຂອງສະພາແຫ່ງຊາດຄື: ເປັນ ຕົວແທນແຫ່ງສິດຜົນປະໂຫຍດ ອັນຊອບທຳຂອງປະຊາຊົນ, ບົດບາດນິຕິບັນຍັດ, ຕົກລົງບັນ ຫາພື້ນຖານສຳຄັນຂອງຊາດ, ຕິດຕາມກວດກາ. ສະມາຊິກ ສະພາເພດຍິງໄດ້ປະກອບ ສ່ວນຢ່າງຕັ້ງໜ້າຄຽງບ່າຄຽງ ໄຫຼ່ຮ່ວມກັບສະມາຊິກສະພາ ເພດຊາຍ. ພິເສດ ຄະນະສະມາຊິກ ສະພາແຫ່ງຊາດເພດຍິງ ຊຸດທີ VIII ໄດ້ເຄື່ອນໄຫວຕາມ 3 ພາ ລະບົດບາດທີ່ລະບຸໄວ້ໃນກົດ ໝາຍຂອງສະພາແຫ່ງຊາດຄື: ບົດບາດນິຕິບັນຍັດ, ຕົກລົງ ບັນຫາພື້ນຖານສຳຄັນຂອງ ຊາດ, ຕິດຕາມກວດກາ ພ້ອມ ກັນນັ້ນ ໃນແຕ່ລະປີໄດ້ຈັດກອງ ປະຊຸມຄົບຄະນະສະມາຊິກ ສະພາແຫ່ງຊາດເພດຍິງ. ນອກ ນັ້ນ ໄດ້ຈັດສຳມະນາສ້າງຄວາມ ເຂັ້ມແຂງໃຫ້ແກ່ສະມາຊິກສະ ພາແຫ່ງຊາດເພດຍິງ ແລະ ສະ ມາຊິກສະພາປະຊາຊົນເພດ ຍິງຂັ້ນແຂວງ ແລະ ໄດ້ເຂົ້າ ຮ່ວມກອງປະຊຸມສະມັດຊາ ລັດຖະສະພາ ລະຫວ່າງຊາດ ອາຊຽນໄອປາ (ໄວປາ), ກອງ ປະຊຸມອົງການສະຫະພັນລັດ ຖະສະພາສາກົນ (IPU) ແລະ ກອງປະຊຸມສະມັດຊາລັດຖະ ສະພາບັນດາປະເທດທີ່ໃຊ້ພາ ສາຝຣັ່ງ (ຟຣັ່ງໂກໂຟນີ IPF) ເພື່ອເຮັດສຳເລັດໜ້າທີ່ທີ່ຂັ້ນ ເທິງມອບໝາຍໃຫ້ຄະນະສະ ມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດເພດຍິງ ໄດ້ວາງວິໄສທັດຮອດປີ 2030, ຍຸດທະສາດແຕ່ປີ 2016 - 2025 ແລະ ແຜນການ 5 ປີ ຂອງຄະນະສະມາຊິກສະພາ ແຫ່ງຊາດເພດຍິງ, ສະພາແຫ່ງ ຊາດຊຸດທີ VIII (2016 - 2020) ແລະ ທິດທາງແຜນ ການປີ 2017. ເພື່ອເຮັດສຳເລັດໜ້າທີ່ທີ່ ຂັ້ນເທິງມອບໝາຍໃຫ້ນັ້ນ ໂດຍ ປະຕິບັດຕາມມະຕິຂອງຄະນະ ປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ, ສະ ມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດເພດ ຍິງ ແລະ ສະມາຊິກສະພາປະ ຊາຊົນເພດຍິງຂັ້ນແຂວງທີ່ປະ ຈຳຢູ່ສູນກາງ ແລະ ເຂດເລືອກ ຕັ້ງໄດ້ປະກອບສ່ວນປະຕິບັດ ພາລະບົດບາດຂອງສະພາ ແຫ່ງຊາດ ແລະ ສະພາປະຊາ ຊົນຂັ້ນແຂວງ, ນິຕິກຳລຸ່ມກົດ ໝາຍທີ່ນຳເຂົ້າມາຜ່ານໃນກອງ ປະຊຸມສະໄໝສາມັນຂອງສະ ພາແຫ່ງຊາດ, ສະພາປະຊາ ຊົນຂັ້ນແຂວງ ໃນແຕ່ລະຄັ້ງ ປັດຈຸບັນຈຳນວນ 125 ສະບັບ ແລະ ນິຕິກຳລຸ່ມກົດໝາຍຫຼາຍ ສະບັບທີ່ພົວພັນເຖິງການພັດ ທະນາເສດຖະກິດ - ສັງຄົມ ຂອງທ້ອງຖິ່ນ. ໃນນັ້ນ ກົດໝາຍ ທີ່ພົວພັນໂດຍກົງຕໍ່ແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກນ້ອຍນັ້ນ ປະກອບມີ ກົດໝາຍ ວ່າດ້ວຍການພັດທະ ນາ ແລະ ປົກປ້ອງແມ່ຍິງ, ກົດ ໝາຍ ວ່າດ້ວຍການຕ້ານ ແລະ ການສະກັດກັ້ນການໃຊ້ຄວາມ ຮຸນແຮງຕໍ່ແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກ ແລະ ມີຫຼາຍກົດໝາຍທີ່ພົວ ພັນເຖິງການປົກປ້ອງ, ການສົ່ງ ເສີມ ແລະ ການພັດທະນາແມ່ ຍິງ ແລະ ເດັກ. ພາລະບົດບາດຕົກລົງບັນ ຫາສຳຄັນພື້ນຖານຂອງປະເທດຊາດ ແລະ ເພດຍິງໄດ້ປະ ກອບສ່ວນໃນການປະກອບຄຳ ຄິດຄຳເຫັນ, ພິຈາລະນາເອົາ ບັນຫາສຳຄັນພື້ນຖານຂອງປະ ເທດຊາດແມ່ນພັດທະນາເສດ ຖະກິດ - ສັງຄົມ. ພາລະບົດບາດຕິດຕາມ ກວດກາແມ່ນມີຄວາມສຳຄັນ ຫຼາຍ ນອກຈາກສະມາຊິກສະ ພາແຫ່ງຊາດເພດຍິງໄດ້ເຂົ້າ ຮ່ວມຮັບຟັງການລາຍງານຂອງ ລັດຖະບານ, ອົງການຕຸລາການ ແລະ ພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງທີ່ ນຳເຂົ້າມາຜ່ານ ໃນກອງປະຊຸມ ສະພາແຫ່ງຊາດແລ້ວ ແລະ ສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດ ເພດຍິງ ແລະ ໜ່ວຍສະມາຊິກ ສະພາປະຊາຊົນເພດຍິງຂັ້ນ ແຂວງໄດ້ປະຕິບັດບົດບາດຕິດ ຕາມກວດກາ ໂດຍຜ່ານການ ລົງພົບປະຜູ້ມີສິດເລືອກຕັ້ງ; ຜ່ານການເຂົ້າພົບສະມາຊິກ ສະພາແຫ່ງຊາດເພດຍິງໂດຍ ກົງ ແລະ ຜ່ານການນຳສະເໜີ ຄຳຮ້ອງຂໍຄວາມເປັນທຳຈາກ ແມ່ຍິງລາວບັນດາເຜົ່າ ແລະ ປະຊາຊົນຜູ້ມີສິດເລືອກຕັ້ງ.ນອກນັ້ນ ໂດຍເລັ່ງໃສ່ຕິດຕາມ ກວດກາເປົົ້າໝາຍທີ 5 ທີ່ລະບຸ ໄວ້ໃນເປົ້າໝາຍການພັດທະນາ ແບບຍືນຍົງ “ມີຄວາມສະເໝີພາບ ຍິງ - ຊາຍ” ຊຶ່ງມີ 6 ເນື້ອໃນຄື: 1. ລຶບລ້າງທຸກຮູບການຂອງການຈຳແນກຕໍ່ແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກຍິງ ຢູ່ທົ່ວທຸກແຫ່ງ. 2. ກຳຈັດທຸກຮູບແບບ ຂອງການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ ແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກຍິງ ໃນເຂດ ສາທາລະນະ ແລະ ເຂດສ່ວນ ບຸກຄົນ ລວມທັງການຄ້າມະ ນຸດ ແລະ ການຂູດຮີດທາງ ເພດ ແລະ ຮູບແບບອື່ນໆ. 3. ກຳຈັດທຸກການກະທຳ ທີ່ເປັນອັນຕະລາຍເຊັ່ນ: ການ ແຕ່ງງານຂອງເດັກ, ການແຕ່ງ ງານກ່ອນໄວ ແລະ ການບັງ ຄັບໃຫ້ແຕ່ງງານ. 4. ຮັບຮູ້ ແລະ ໃຫ້ຄຸນ ຄ່າການດູແລເອົາໃຈໃສ່ ແລະ ວຽກໃນຄອບຄົວທີ່ບໍ່ໄດ້ຮັບຄ່າ ຈ້າງ ໂດຍການຕອບສະໜອງ ບາງບໍລິການດ້ານສັງຄົມ, ພື້ນ ຖານໂຄງລ່າງ ແລະ ນະໂຍບາຍ ການປົກປ້ອງດ້ານສັງຄົມກໍຄື ສົ່ງເສີມໃຫ້ມີຄວາມຮັບຜິດຊອບ ຮ່ວມກັນພາຍໃນຄອບຄົວ. 5. ຮັບປະກັນໃຫ້ແມ່ຍິງມີ ສ່ວນຮ່ວມຢ່າງເຕັມສ່ວນ ແລະ ມີປະສິດທິຜົນ ແລະ ໄດ້ຮັບໂອ ກາດເທົ່າທຽມກັນ ສຳລັບການ ເປັນການນຳລະດັບຕັດສິນໃຈ ທາງດ້ານການເມືອງ, ເສດຖະ ກິດ ແລະ ຊີວິດການເປັນຢູ່ໃນ ສັງຄົມ. ຢາກປະຕິບັດບັນລຸຕາມ ຄາດໝາຍຄືແນວນັ້ນ ກ່ອນອື່ນ ໝົດຕ້ອງໄດ້ສ້າງຄວາມເຂັ້ມ ແຂງໃຫ້ແກ່ສະມາຊິກສະພາ ແຫ່ງຊາດເພດຍິງ, ສະມາຊິກ ສະພາປະຊາຊົນເພດຍິງຂັ້ນ ແຂວງ ໂດຍການຈັດສຳມະນາ ໃນຫົວຂໍ້ຕ່າງໆໄດ້ມີການປະ ສານງານກັບພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວ ຂ້ອງທີ່ສຳຄັນແມ່ນການມີສ່ວນ ຮ່ວມຂອງທ່ານຊາຍ ເພື່ອຊ່ວຍ ໂຄສະນາ, ເຜີຍແຜ່ແນວທາງ, ກົດໝາຍ, ນິຕິກຳ, ບັນດາສົນທິ ສັນຍາທີ່ພົວພັນເຖິງການສົ່ງ ເສີມຄວາມສະເໝີພາບ ຍິງ - ຊາຍ, ການສ້າງຄວາມເຂັ້ມ ແຂງໃຫ້ແກ່ແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກ. (ຂ່າວ: ສົມນຶກ ແກ້ວໄຊຍະຈັກ)