NAYRÏR JANAN PʼEQEÑCHÄWIPA | CIGARRO FUMAÑAT ¿DIOSAJJ KAMSPACHASA?
Oraqpachanwa aynachtʼayaski
Cigarrojj (tabaco) walja jaqenakaruw jiwarayi.
1900 marat 2000 marakamajj patak millón jaqenakaw jiwapjje.
Sapa marajja, sojjta millón jaqenakaw jiwapjje.
Sapa sojjta chʼipjjtan mä jaqerus jiwaykaspa ukhamawa.
Cigarro pitañajj janjaw chhaqtkaniti sañjamawa.
‘Jaqenakatï cigarro fumasipkakinejja, 2030 maratakejj kimsaqallqo millonats jilaw sapa marajj jiwarapjjani’ sasaw uka toqet yatjjatatanakajj sapjje. Ukatjja, ‘2000 marat 2100 marakamajj mä waranqa millón jaqenakaw jiwarasipkakini’ sasaw sapjjaraki.
Cigarrojj taqeniruw jan waltʼayi, sañäni: cigarro fumiri jiwjje ukhajja, familiaranakapajj llakisipjjewa ukat qollqetsa pistʼapjjarakiwa. Sapa marajja, 600.000 jaqenakaw maynin cigarro jewqʼepampejj jiwapjje. Ukat hospitalanakan qollayasiñas jukʼamp jiläjjarakiwa.
Usunakataki qolla jikjjatañajj chʼamawa, ukampis cigarro pitañ jaytjjañatakejj janiw qollajj munaskiti. “Jaqenakaw cigarro pitañ uñstayapjje, cheqas gobiernonakampi markachirinakampi mayachtʼasisakiw atipjasispa” sasaw Organización Mundial de la Salud (OMS) sat institucionan Margaret Chan sat sarayiripajj qhanañchäna.
Walja markanakaw uk chhaqtayañatakejj chʼamachasiwayapjje. Agosto 2012 maranjja, cigarro jan sinti fumjjapjjañapatakejj mä 175 markanakaw chʼamachasiwayapjje. * Ukampis amtanakapajj janiw phoqasirjamäkiti. Cigarro luririnakajja, millón millón dolaranakwa jukʼamp jaqenakan cigarro alapjjañapatakejj gastapjje. Jila partejja, jichhak nayrar sartasipki uka markanakanwa, warminakaru ukat waynanakaru cigarro alapjjañapatak chʼamañchapjje. Niyakejjay cigarrojj mä viciöchejja, Oraqpachan uka vicior yatintat mä waranqa millón jaqenakatjja, waljanimpiw jiwarasipkakini. Jupanakatï pitañ jan jaytapkanejja, akat 40 maranakarojj jukʼampinakaw jiwarapjjani.
Waljaniw cigarro fumañ jaytañataki chʼamachasipjje, ukampis ukar yatintatäpjjatap layku ukat cigarro alapjjañapatak chʼamañchapki ukanakajj mä esclavorjamaw jupanakar katunti. Naoko sat warmejja, tawaqetatpachwa pitañ qalltatayna. Televisionas radios cigarro pitañajj sumäkaspas ukham amuyayäna. Awk taykapajja, pulmonar canceranïsaw jiwjjapjjäna, ukampis janiw ni ukasa ni pä wawap uywañapäski ukas jarktʼkänti. Jupajj akham siwa: “Pulmonar canceranïnsa ukat wawanakajan usuntañapsa ajjsarayätwa, ukampis janipuniw cigarro fumañ jaytirjamakayätti, janjakipuniw jaytkäti sasaw amuyayäta” sasa.
Ukampis Naoko warmejja, viciop jaytawayjjewa. Kunatï jaytañatak yanaptʼawayki ukajj millón millón jaqenakaruw jaytañ yanaptʼawayi. ¿Kunas jupanakar yanaptʼawayi? Uk yatjjatañäni.
^ tʼaqa 11 Cigarro fumañajj kunjamsa jan waltʼayi, kunjamatsa maynejj jaytaspa uka toqet yanaptʼañatakiw chʼamachasipjjäna. Ukat jan aljapjjañapatakis jarkʼapjjarakïnwa, impuestopsa irjjatayapjjarakïnwa.
ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn