Jani kunani wajcha kankañani t’aqisïwinakata mistuñatakixa, Perú jach’a markana suma nayraru mayacht’äwi chuymampi sartañapatakixa Política Nacional Ambiental sutinchata arusthapïwi kamachinakampi ukata yaqha ukhama kamachinakampi maya arusthapïwiru puriñawa amtasiskarakini. Estado taypita ukhamaraki yaqha mayachäwinaka taypita kunatixa aka pachamama uraqina utjki ukanakawa jani chhaqtañanakapataki suma yächatasipkarakini, ukhama amuyunakampiwa sapa markasa sapa ayllusa ch’amanchasiskarakini; ukhamatpi jaqi kankaña suma ch’amanchañatakixa yanapt’äwinakaxa wakicht’ataskarakini, chiqanxa jani walt’äwinakana utjasiri jaqinakawa suma yäqataskarakini.
Uka jach’a amtäwi phuqaña laykuxa Estado taypita:
(a) Arusthapïwinakampi taqi kunasa luratañapatakixa suma amtäwinakawa phuqasiskarakini, ukatakixa chiqanxa Perú suyu irptirinakana yanapt’äwinakapawa wakisini, ukhamata markanaka taypina kunaymana organización sutinchata mayachäwinakampi chikancht’asiñataki, ukhamata taqi kuna lurañanakasa taqinitaki purjayataskarkini.
(ch) Pachamamaru suma khuyapayasisa uñjañalayku taqi jaqinakana taqi markachirinakana mayacht’äwinakana yanapt’äwinakapawa sartayasiskarakini, ukata taqiniruwa pachamamaru munasiña chuymanakapa thurinchasiskarakini.
(h) Pachamama uraqinaka apnaqañanakasa suma tumpthapitaskarakiniwa, chiqanxa jawira lakanaka uraqinaka, quqa quqa uraqinaka, junt’u tuqi lamara quta qawaya uraqinakasa suma yächataskarakiniwa.
(i) Taqi kuna yänaka luräwinaka suma chiqapaka ukata q’uma kankañampi lurañanakatakixa wakiskiri amtäwinakawa phuqasiskarakini.
(k) Estado qullqinaka taypita pachamama uraqina kunaymana yänakaru suma yäqañataki yanapt’ataskarakiniwa, ukhamata uraqinakaxa suma achuñapataki quri uñjataniwa.
(l) Pachamama suma uñjasa machaqa yänaka apnaqañanakasa sartayasiskarakiniwa, ukhamata kunaymana yänaka luraña utanaka, quri qullqi qhuyanaka, awtu thakinaka, q’uma utjasiñataki yanapäwinaka, micha qhana qhantayirinaka ch’amanchañatakisa qullqisa churataskarakiniwa, ukhamata kuna quqa achunakapasa, kunaymana umana utjiri yänakasa, kunaymana alxaña yänakasa ukhamaraki anqäxa markanakata sart’iri jaqinakaru uñacht’ayaña yänakasa suma yächataskarakiniwa.
(ll) Kuna anqäxa tuqita apanita pachamamataki jani aski yänakasa qawayata ajllsuñataniwa, ukhamatpi urqinakasa, uraqi manqha laq’anakasa, umasa, pacha samanasa aliqata suma yächataskarakiniwa.
(m) Nayra pacha ayllunakana utjasiri tunu achachila awichanakana musphkaña yatiñanakapasa suma yäqataskarakiniwa, jani chhaqtañanakapatakisa qawayata tumpthapita qillqthapitaskarakiniwa, ukampinsa jathanakapasa taqiru t’uqiyataskarakiniwa.
(n) Marka tuqinakana utjasirinakampixa uka jani wakisiri mirq’suta thantha yänakawa suma pallthapisina mayampi yaqha yänaka machata lurasirakini, ukhamata markanakana jani uka q’ala mirq’i jaqumukata yänakampi phiri q’añu utjañataki.
(ñ) Pachamama tuqita walja yatxatäwinakawa yatiña utanaka taypina wakicht’asiskarakini.
(p) Taqi jaqimpi, taqi institución mayachäwinakampi chikawa Sistema de Evaluacion de Impacto Ambiental sata jach’a amtäwinakasa sartayasirakini, ukatakixa utjaniwa pachasaru yächaña ukhamata suma jakaña utjañapataki, empresa mayachäwinakana ukanaka suma uñaqasina taqi kunsa wali khusa lurañanakapataki.
(q) Taqi tuqi markanakana jinchu chiqaqachsa phallayasirjama q’asiri yänakasa qawayata apthapisa imt’atäxarakiniwa.
(r) Pachamamampi jaqinakampi purapata khuyapasa utjasiñatakixa mayampi yaqha anqäxa qullqini markanakanaka yanapt’äwinakapawa mayt’asiskarakini, ukatakisti uka tratados internacionales sutinchata kamachinakarjamawa sartasiskarakini.
(s) Perú jach’a marka taypina kuna lurañatakisa Estrategia Nacional de Comercio y Ambiente sata kamachinakarjamaru sartäwinakawa phuqasiskarakini.
ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn