Ancoraimes
“JAQ’URAYM
MARKXATA”
‘Pueblo
Ancoraimes’
(Qillqt’iri: Edwin Usquiano Quispe)
Ancoraimes jan ukax aymaratx janq’ulaymis aka
ayllux aka pashpa La Paz departamentunw jikxatasi, ukax khaysa suyu Omasuyos uksatuqin
utt’atawa, omasuyux pä seccionaniwa, Achacachimpi, ancoraimempiwa, aka
qillt’äwix payïr seccionatawa.
Janqulaymis
markax quta lakxankiwa, ukhamarakiwa uka
markax walja qullunakani, jawiranakani quqanakaniwa. Qullunakanx utjarakiwa
kunayman t’isñanaka, kankllanaka, jichhunaka, jukampinakampiw utji. Ukhamarakiwa uka qullunakanx kunayman pampa
qulu laqunakas utjarakiwa, uka laq’unakax aknirinakarakiwa: tiwula, añathuya, wisk’acha, liwrinaka, jararankhunaka, asirunaka,
juk’ampinakampi. Maysatuqitx utjarakiw alaqpachan tuyur jamach’inakasa,
ukanakax aknirinakawa: paka, mamani, phichitanka, yakayaka, liqiliqi, khullu,
p’isaqa, pili, tikitiki, pukupuku, juk’ampinakampi.
Maysatuqitx
janq’ulaymix mä markawa segunta sección sutimp uñt’ata, uka markas wali
jach’awa kimsaqallq katunanakani,
ukjamarakiwa phisqa tunka suxta (56)
ayllunakani. Kantunanakapax aknirikakarakiwa:
Makamaka, Janq’ulaymis, Muruqullu, Sutalaya, Ch’ixipampa, Ch’uxña Pata,
Phuq’äta, Kajiyata. Sapa mä kantunanx walja ayllunakanirakiwa.
Ujkaruxa,
uñacht’ayarakiñaniw Janq’ulaymis markax
qawqha jaqinakanisa, sapa mä kantunanakanxa.
janq'ulaymes markan utjasirinakapa
Ilustración
1: habitantes de la población de Ancoraimes
Aka jamuqatanx
uñjt’araktanwa jilpachax jaqinakax utjasipxarakiw kantun Janq’ulaymituqina,
ujakarux arktarakiwa kantun ch’ixipampa, qhipankarakiw sutalayaxa.
Kantun
janq’ulamin ayllunakapax tunka suxtawa, uka ayllunakax aknirinakawa:
Ancoraimes(pueblo) Ispaya Grande, Ispaya Tocoli, Ispaya Lukimbaya, Ispaya Este,
Lluxllata Grande, Lluxllata Tumuyu, Lluxllata Centro Belen, Lluxllata Laymini,
Turrini Alta, Turrini Centro y Baja, Zamora, Pacharía, Pacoma Grande, Chuñuña
Norte, Sud Calamarca uknirinaka.
Aka markan
thuqt’äwipax candelariyankiwa, pä ur
saraqkipana anata phaxsita, uküruw wali uksar aksarux ch’akhanaks
unuqt’ayapxaraki, thuqurinakapax pusi, phisqa tamawa. Kimsa tam murinu, mä tam
kapural, mä tam kullawa, ukhamarakiwa, yaqhip maranakax yaqha ayllunakatw
jutapxir thuqt’irixa, ukanakax aknirinakarakiwa: wakawaka, mukululu, qinaqina,
ukanaka.
Yatiqaw tuqinx
Kantun Ankuraymituqinx walja yatiqañ utanakaniwa, wali uñt’atax colegio
ancoraimiwa sutipax akjamarakiwa “Colegio
Humanístico Técnico Industrial Metodista Ancoraimes” aka yatiqañ utax
walja maranakanirakiwa, uka yatiqañ utat mistusax jach’a yatiqañ utanakar
sarasax waljanirakiwa yatxatt’atanakax utjaraki. Yatichirinakapax wali
kust’atanakarakiwa, jilpachax jichhanakax yaticht’asipkarakiwa licenciados
ukhamanaka. Uka yatiqañ utarux walja yatiqirinakarakiw purt’apx kunayman
ayllunakata.
Yapuchawtuqinx
yapucht’apxarakiwa kunayman achunaka, chuqi, apilla, isañu, ulluku, siwara,
awina, jupha, tiriwu, jawasa, alwirija, juk’ampinakampi. Anchha thaya pachanx
ch’uñrak wali ch’uñuchapxi.
Uywatuqinsti
uywt’apxarakiwa waka, uwija, khuchi, ukanakakrakw jilpachaxa, utanx
uywasipxarakiwa phisi, añu, wallpa. Uka markanakan jakasir jaqinakatakix wakax
wali askipuniwa kunalaykutix wakampipuniw yapunakx satapxi,
Satañatakix
nayraqatax pä wakw yukump waxratx ñich’antapxi, uka uywanakax janiw kikipakiti,
utjiw kupi waka, ch’iqa waka. Kupi wakax kupixatpunw ñich’antayasispaxa,
janiw ch’iqaxatx ñich’yaskarakispati, jilpachax kupit lurir uywanakax
urqunakawa. Ch’iqa wakax ch’iqaxatpunw ñich’ayasirakisspaxa, janiw kupixatx
ñich’ayaskarakispati. ukatx armampiw
nukhuntapxi, armax mä jiru chuntaniwa,
ukatw yapu yapuchañatakix wakampiw
iraramjayapx uksar aksaru, ukatx wakampirakiw satantapxi chuqi, apilla, siwara,
awina, juk’ampinaka.
Ukham
saräwinakanikiw janq’raymi markaxa. Inasa aruskipañax jilpachachispa.
POA POPULARIZADO 2004: “GUBIERNO MUNICIPAL DE ANCORAIMES 2da sección de la
provincia Omasuyos La Paz Bolivia”: Ancoraimes. 2004: 10
ita_Latn taq_Latn ayr_Latn pap_Latn ita_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn xho_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn fij_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn glg_Latn ast_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ban_Latn ayr_Latn srd_Latn ita_Latn spa_Latn srd_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ban_Latn ayr_Latn ayr_Latn glg_Latn ast_Latn