2 JALJA
Bibliax Diosan apayanitawa
¿Kunatsa Bibliax jan yaqha libronakjamäki?
¿Jan walt’äwinakaru saykatañatakixa Bibliax kunjamsa yanapistu?
¿Kunatsa Biblian profecianakaparux phuqasipuniniw sasax sisna?
¿MUNAT masimata mä suma churäwi katuqirïtati? Uk katuqasaxa wal kusist’pachätaxa. Uka churäwimpixa, jumar wal munasitapwa uñacht’ayi, ukat jumax wal yuspärt’arakpachätaxa.
2 Ukhamarakiwa, Bibliaxa Diosan apayanita suma churäwipawa, wal yuspärañasarakiwa. Uka jan kikpani libroxa kunaymaninakatwa yatiyistu, jan uka librokaspaxa janiw kunjamatsa ukanakxa yatksnati. Alaxpachasa, warawaranakasa, aka Uraqisa ukat nayrïri chacha warmisa kunjam luratäpxataynasa ukanakxatwa yatiyistu. Ukatxa, llakinakaru, jan walt’äwinakaru saykatañsa yaticharakistuwa. Ukat kunjamsa Diosax amtanakapxa phuqani aka Uraqi sumaptayañatakixa ukanakatsa Bibliax qhanañcharakistuwa. ¡Bibliax chuymar purt’kir suma churäwipuniwa!
3 Biblia apayaniri Jehová Diosxatwa yatiyarakistu, ukatwa Bibliaxa chuymar purt’kir suma churäwixa. Uka libro churasaxa, Diosax sum uñt’ayasiñ munatapwa yatiyistu. Chiqasa, Diosar jak’achasiñwa Bibliax yanapistu.
4 ¿Jumax Biblianïtati? Waljaniw Biblianïpxixa. Phuqatpachasa jan ukax chikatakisa Bibliax niya pä waranqa kimsa patak arunakan lakinuqatawa, ukhamasti uraqpachanxa sapa tunkanitxa llätunkaniw Biblianïpxi. Sapa semananxa niya mä millón jilaw Bibliaxa lakinuqasi, jichhakamaxa millón millón Biblianakaw phuqatpacha jan ukax chikatakisa lurasiwayi. Ukham yaqha libroxa janipuniw utjkaspati.
5 Ukatxa, Bibliaxa “Diosan amuyt’ayatawa” (2 Timoteo 3:16). ¿Kamsañs uka arunakax munpacha? Biblia pachpaw akham qhanañchistu: “Diosan qullan jaqinakapawa Qullan Ajayumpi amuyt’ayatäsina parlapxi” sasa (2 Pedro 1:21, MT). Mä awkisa yuqaparu carta qillqarapita siskaspa ukhamawa. Niyakixay awkin arunakapanïchixa ukat amuyunakapanïchixa, uka cartax awkinkiwa, janiw yuqapankkiti. Ukhamarakiwa, Bibliaxa janiw qillqiri jaqinakana arunakapanïkiti, jan ukasti Diosan arunakapaniwa. Ukhamasti chiqpachansa Bibliax “Diosan arunakapawa” (1 Tesalonicenses 2:13).
JAN MAY MAY PARLIR CHIQAP LIBROWA
6 Bibliaxa 1.600 ukha maranakanwa qillqasïna, qillqirinakapaxa janiw mä tiemponaki jakapkänti, kunayman sarnaqasirïpxänwa, challwa katurinaka, yapuchirinaka, uwij awatirinaka, profetanaka, reyinaka, ukat jucha t’aqirinaka, ukham sarnaqasirïpxanwa. Ukat, Lucas libro qillqirixa qullirïnwa. Ukhamasti kunayman jakasiripxänwa. Ukampisa Bibliaxa qalltatpacha tukuykamaxa mä amuyukiwa, janiw may may parlkiti.*
7 Génesis librox yatiyistuwa kunjamsa jan walt’añanakaxa qalltäna, ukat Apocalipsis qhipïr librosti yatiyarakistuwa kunjamsa aka Uraqix mä huertaru jan ukax kusipacharu tukuyatäni. Waranq waranqa maranakatwa Bibliax parli, ukat taqi arunakapaxa Diosan amtanakapa phuqasiñxatpun parli. Ukham mä amuyuki parlatapaxa muspharkañapuniwa. ¡Diosan apayanita libroxa ukhamäñapapuniwa!
8 Bibliaxa ciencia (jaqinakan yatxatäwipa) tuqitsa chiqaparakiwa. Janïra jaqinakax ciencia tuqitxa yatkäna ukhaw Bibliaxa uka tuqinakat yatichxäna. Uk amuyt’añäni, nayra israelitanakatakixa Levítico libroxa, katuyiri usuninakaru yaqhachañxata, q’uma sarnaqañxata kamachinakanïnwa; ukanakxatxa yaqha markankirinakaxa janiw kunsa yatipkänti. Ukata, kunapachatix aka Uraqxata pantjat amuyunakax utjkäna ukhaxa Bibliax chiqpachapuniwa sänxa: Uraqixa ‘jan kunxaruki warkt’atawa’ sasa (Job 26:7). Chiqasa, Bibliaxa janiw ciencia tuqit librükiti, ukampisa kunapachatix uka yatxatäwinakat parlki ukhaxa chiqäskapuniwa. ¡Diosan apayanit libroxa ukhamäñapapuniwa!
9 Bibliaxa nayra sarnaqäwinakxat parlki ukhasa chiqaparakiwa, atiniskañarakiwa. Ukanakatxa qhanpun parli, janiw jaqinakan sutinakapxataki parlkiti, jan ukasti nayra awkinakapatsa parlarakiwa.# Sarnaqäwinakxata yaqha qillqirinakaxa, markapan atipjayasitanakapxa janiw qillqapkiti, ukampisa Biblia qillqirinakaxa janiw k’arisipkänti, janirakiw kunsa imt’apkänti, pantjasïwinakapsa ukat markapan pantjäwinakapsa qillqt’awayapxiwa. Amuyt’añäni, Moisesax jach’a pantjasïwipat iwxayasïna uksa Números libroruw qillqatayna (Números 20: 2-12). Ukham jan k’arisisa jan kun imt’asa qillqirinakaxa mä qhawqhanikiwa, ukampisa Bibliaxa qhana qillqt’atawa kunattixa Diosan apayanita librowa.
SUMA IWXANAKAN LIBROWA
10 Niyakixay Diosan amuyt’ayatächixa, Bibliaxa “askirakiw yatichañataki, chiqachañataki, ukhamarak q’uma jakañan sarnaqañ yatichañatakisa” (2 Timoteo 3:16). Suma iwxanakan libropuniwa. Biblia Qillqayirixa, jucharara jaqinakätasxa sum yati. Jïsa, Jehová Dios Awkisawa, jupaw Luririsaxa. Kunsa lup’isktan ukat kunjams jikxatastan ukanaksa Jupaw juk’amp sum yati jiwasat sipansa. Ukatxa, kunanakas wakisispa kusisita jakasiñasatakixa, ukat kuna jan wali luräwinaksa apanukuñasa ukanaksa yatirakiwa.
11 Mateo 5-7 jaljanakankiri Jesusan arst’äwipat amuyt’añäni. Uka suma yatichäwinxa, Jesusax kunaymaninakatwa parläna, kunjamsa kusisiñ jikxatsna, ukat kunjamsa jan walt’ayasiñaksa askichaña, kunjamsa Diosar mayisiña ukat kuna kasta chuymanïñasa qullqi tuqitsa, ukanakxatwa parläna. Jesusan arunakapaxa kunjamtï khä urunakan wakisirïkänxa jichhürunakansa ukham wakisirikïskiwa.
12 Bibliana yaqhip yatichäwinakapaxa familia tuqita, irnaqäw tuqita ukat mayninakampi sum apasiñxatwa parlistu. Iwxanakapaxa taqinitakiwa, wali askipuniwa. Bibliankiri yatiñan arunakapaxa, aka mä qhawqha arunakaru apthapt’atawa: “Nayätwa Tatitu [Jehová] Diosamaxa, nayasti kunatix jumatakix askïki ukwa yatichsma, kawki thakinjamtix sarañamäki ukanjam irparaksma” (Isaías 48:17).
PROFECIANAKAN LIBROWA
13 Bibliaxa walja profecianakaniwa, yaqhipax phuqasxiwa. Aka mä profecía uñjañäni. Isaías nayra profetnamwa Jehová Diosax Babilonia markan t’unjäwipata arsuwayatayna (Isaías 13:19; 14:22, 23). Uka profetasti qhanañcharakïnwa kunjamsa uka arunakax phuqasiñapäna. Soldadonakaxa, Babilonia tayp pasir jawir wañt’ayapxani ukat jan nuwasisawa uknam uka markar t’unjañataki chhukhuntapxani sasaw säna. Janiw ukakïkiti. Uka profeciaxa Babilonia t’unjir apnaqirin sutipsa qhanañchawayarakiwa: Ciro satänwa (Isaías 44:27-45:2).
14 Uka profecía arsutatxa pä pataka maranakaw pasxatayna, 539 nayrïr pacha maranxa octubre phaxsit phisqüru saraqat arumasti, walja soldadonakaw Babilonia jak’aru purintapxäna. ¿Khitis p’iqiñchpachänxa? Persia marka apnaqir Ciro chachawa p’iqiñchäna. Ukhamaxa, uka muspharkañ profeciax uka arumpachawa phuqasiñapänxa. Ukampisa, ¿kunjamtï arsuskäna ukhamti Ciro chachan soldadonakapax jan nuwasisa uka markar tukjapxpachäna?
15 Babiloniankirinakaxa uka arumax wal manq’asipkäna umasipkäna, jach’a pirqanakampi muyuntat markapanxa janiw kuns axsarapkänti. Ukäñkamaxa, Ciro chachax wali ch’ikt’asisaw Babilonia taypi pasir jawirxa irpanukutayna, ukhamasti umax juk’akïxänwa soldadonakan makatañjamäxänwa uka jach’a pirqaru jak’achasiñatakixa. Ukampisa, ¿kunjamsa uka jach’a pirqanakampi muyuntat markarux mantapxpachäna? ¡Punk jist’katañwa armasipxatayna!
16 Jehová Diosaxa Babiloniatxa akham sänwa: “Janipuniw jaqix ukanxa juk’ampi utjkxaniti, janipuniw khitis ukan juk’ampi jakkxaniti. Arabe jaqinakax janiw mayampsa ukar purisax carpanakap sayt’ayaskxapxaniti, janirakiw awatirinakas uywanakapxa ukan samart’aykxapxaniti” sasa (Isaías 13:20). Profeciaxa janiwa uka marka t’unjäwitaki parlkänti jan ukasti janipuniw mayampi khitisa ukan jakxaniti sasaw säna. Uka arunakaxa phuqasiwayapuniwa. Irak anqa markan Bagdad capitalap jak’anwa (80 kilómetros) t’unthapita nayra Babiloniax jikxatasi. Ukawjanxa janiw khitisa jakxiti. “Pichañampjamarakiw tukjasin pichanukü” siski Jehová Diosan uka arunakapax phuqasitaynawa (Isaías 14:22, 23).%
17 Bibliax phuqasir profecianakani librowa, ¿ukaxa iyawsäwisarux janit ch’amañchkaspa? Chiqasa, kunjamtï Jehová Diosax nayrapachax arunakapa phuqawayki, ukhamarakiwa aka Uraqi kusipachaptayäw siski uka arunakapsa phuqani (Números 23:19). Ukhamaxa, wiñay jakañ suyt’äwinïtanwa, “uka jakañ churañatakix Diosax janir aka uraqi qalltaskipanwa phuqhañataki arsuwayi, Diosasti uk arsusax janiw k’ariskiti” (Tito 1:2).^
“DIOSAN ARUPAXA JAKKIRIWA”
18 Kunti aka yatichäwin yatiqktan ukax amuyt’ayarakistuwa Bibliaxa jan kikpanïtapa. Mä amuyuki qillqatawa, nayra sarnaqäwinakxatsa, ciencia tuqitsa chiqwa parli, ukatxa iwxanakapasa wakisiripuniwa, profecianakapasa phuqasiripuniwa, janiw uka tuqitaki ukham jan kikpan suma librükiti, jan ukasti juk’ampinakatwa yatiyistu. Apóstol Pablox akham sasaw qillqäna: ‘Diosan arupaxa jakkiriwa ch’amanirakiwa, purapäxa arini taqi espadatsa juk’ampi manqharu mantkirirakiwa; almampi ajayumpsa jaljtayañkam mantiri, ukhamaraki ch’akha muqunakampi parpanakampsa, lup’ïwinaksa chuyman amtäwinakapsa uñantkiriraki’ sasa (Hebreos 4:12, MT).
19 Bibliankiri Diosan “arupaxa” liyiñapuniwa ukaxa jakäwisxa sumarupuniw tukuyaspa. Jiwaspacha suma uñakipasiñasatakisa yanaparakistuwa. Diosaru nayax munastwa sasksnawa, ukampisa janiw ukakïkiti, Diosan amuyt’ayata Biblian yatichäwinakapa ist’asawa uñacht’ayañäni kuna kasta amuyunïtansa ukat kuna kasta lup’ïwinakanïtansa.
20 Chiqpachansa Bibliaxa Diosan apayanitawa. Biblia liyiñasapuniwa, yatxatañasawa ukat wal munañasarakiwa. Bibliatxa yatiqaskakiñamawa, ukhamatwa Diosan churäwipa wal munatamxa uñacht’ayäta. Ukatxa, kunatsa Diosan amtapaxa jaqinakatakixa wali wakiskiri uksa juk’ampirakiw yatiqäta. Kimsïri jaljanwa yatiqañäni kawkïrisa Diosan amtapaxa ukat kunjamsa phuqasirakini.
KUNSA BIBLIAX YATICHI
- Bibliaxa Diosan amuyt’ayatawa, ukatwa chiqapaxa, atiniskañarakixa (2 Timoteo 3:16).
- Sapüru sarnaqäwisansa Biblian iwxanakapaxa wakisiripuniwa (Isaías 48:17).
- Bibliankiri Diosan arsutanakapaxa phuqasipuniniwa (Números 23:19).
* Bibliax may may parli sasaw yaqhipanakax sapxi, jan suma yatisaw ukham parlapxi. Juk’ampi yatxatañatakixa Jehová Diosan Qhanañchirinakapan español aruta qillqt’at akïr libro uñxatäta: La Biblia… ¿la Palabra de Dios, o palabra del hombre?, 7 jaljapana.
# Amuyañatakix Lucas 3:23-38 uñxatma, Jesusan nayra awkinakapan sutinakapaxa qhan qillqatawa.
% Juk’ampi yatxatañatakixa Jehová Diosan Qhanañchirinakapan español arut qillqat folleto uñxatäta: Un libro para todo el mundo, 27 janat 29 janakama.
^ Babilonia markan t’unjäwipaxa mä uñacht’äwikiwa, kunjamtï walja profecianakaxa phuqasiwayki uka tuqinakata. Yaqha phuqasita profecianakax akanakarakiwa, Tiro ukat Nínive markanakan t’unjäwinakapa (Ezequiel 26:1-5; Sofonías 2:13-15). Ukampisa, Daniel profetaxa akham sasaw satayna, Babilonia qhipat uñstaniri jach’a markanakaxa, Medopersia ukat Grecia markanakaw Uraqpachxa apnaqapxani (Daniel 8:5-7, 20-22). Juk’ampi yatxatañataki siski ukwa aka libron uñxatäta, ukanxa Mesías tuqita walja profecianakaxa kunjamsa Jesucriston phuqasitayna ukwa jikxatäta.
Yatichäwin jiskt’anakapa
1, 2. ¿Kunatsa Bibliaxa chuymar purt’kir Diosan suma churäwipaw sisnaxa?
3. ¿Kunsa Jehová Diosax Biblia churasax yatiyistu ukat kunatsa uka churäwix chuymar purt’kirixa?
4. Biblia lakinuqäwitxa, ¿kunas wal muspharañjamaxa?
5. ¿Kamsañs munpacha, Bibliaxa “Diosan amuyt’ayatawa” siski uka arunakaxa?
6, 7. Bibliax mä amuyuki qillqatawa, ¿kunatsa ukax muspharkañaxa?
8. ¿Kunatsa Bibliax ciencia tuqitxa chiqapapuniw sisnaxa?
9. 1) Bibliaxa nayra sarnaqäwinakxat parlki ukhaxa chiqapawa ukat atiniskañarakiwa, ¿kunatsa ukhamaw sisna? 2) ¿Kunatsa Biblia qillqirinakaxa jan k’arisipkänxa?
10. ¿Kunatsa Bibliaxa suma iwxanakan libropuniw sisnaxa?
11, 12. 1) Mateo 5-7 jaljanakanxa, ¿kunanaksa Jesusax yatichänxa? 2) ¿Kunanakampitsa Bibliax parlistu, ukat kunatsa arunakapax nayras jichhas wakisiripunixa?
13.¿Kunanaksa Babilonia markatxa Jehová Diosax Isaías profetampix qillqayatayna?
14, 15. Isaías profetan arunakapaxa, ¿kunjamsa phuqasitayna?
16. 1) Isaiasan arunakaparjamaxa, ¿kunas kamachasiñapäna Babiloniampixa? 2) Babilonianxa janiw khitis jakxaniti siski uka arunakaxa, ¿kunjamsa phuqasiwayi?
17. Bibliankir profecianakan phuqasïwipaxa, ¿kunatsa iyawsäwisar ch’amañchi?
18. “Diosan arupaxa”, ¿kunjamaw sänsa apóstol Pabloxa?
19, 20. 1) ¿Kunjamsa Bibliaxa jiwaspacha uñakipasiñasaru yanapistu? 2) Biblia katuqasaxa, ¿kunjamsa Diosar yuspärsna?
ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn