1 JALJA
¿Kawkïrisa Diosat chiqa yatichäwixa?
¿Diosax chiqpachapuniti munaspachïstu?
¿Kunjamas Diosaxa? ¿Sutinïpachati?
¿Jupar jak’achassnati?
UÑJIRÏPACHÄTAWA, wawanakax parlañ yatiqapxi ukhaxa, ¿walpunxay jiskt’asipxixa? Ari nayranakapampi kun uñjasasa maynir uñkatasaxa jiskt’asipxapuniwa akham sasa: “¿Arumanakaxa kawkinkis intixa?”, “¿Kunatsa warawaranakax k’ajani?” jan ukax “¿Khitis jamach’inakaru chhiwiqiñ yatichi?”. Uka jiskt’anakaru jaysañataki wal amuyt’asasa, awispax janiw kun sañjamäkisa. Ukatxa, suma jaysäwisa aka yaqha jiskt’äwiruwa uñtayaspa: “¿Kunatsa?”.
2 Janiw wawanakaki ukham jiskt’asipxirïkiti. Jilsutäxtan ukhasa jiskt’asiskakipuntanwa, inas kawkir puriñatakisa, chijinakar jan jalt’añatakisa jan ukax aliq yatiñatakikisa. Ukampisa walja jaqinakawa yaqhip jiskt’äwinakxa jan jiskt’asxapxiti, wakiskir jiskt’äwinaksa armasxapxarakiwa. Janikiw jaysäwinakapsa thaqxapxiti.
3 Aka libron p’iqiñchäwipata, nayrïri qallta jiskt’anakampita ukat aka jaljan qallta jiskt’anakapampita amuyt’ma. Uka wakiskir jiskt’anakwa maynix jiskt’asispa. Ukampisa, walja jaqinakawa uka jiskt’anakan jaysäwinakapxa jan thaqhapkiti. ¿Kunatsa? ¿Uka jaysäwinakaxa Bibliankpachati? Yaqhipanakatakixa Biblian jaysäwinakapaxa wali ch’amäkaspasa ukhamawa. Yaqhanakasti jan phinq’achayasiñ laykuwa jan jiskt’asipkiti. Uka jiskt’äwinakaxa yupaychäwi irpirinakatakïkaspasa jan ukax yupaychäwin yatichirinakatakïkaspasa ukhamwa yaqhipanakax amuyapxaraki. ¿Kamsasmas jumaxa?
4 Jakañxat jiskt’anakaru jaysäwinakapxa yatiñ munpachätawa. Inas akham jiskt’asirïsta: “¿Kunatakis aka Uraqiru jutpachätanxa? ¿Akakïpachati jakañaxa? ¿Kunjamas Diosaxa?”. Ukanakxata amuyt’añamaxa wakisipuniwa, atiniskaña ukat qhana jaysäwinakxa jikxatañkamawa thaqhäta. Jach’a yatichirit uñt’at Jesucristoxa akham sänwa: “Mayipxam, Diosax churapxätamwa; thaqapxam, jikxatapxarakïtawa; punksa liqt’apxam, jist’aratäpxarakïtawa” sasa (Mateo 7:7).
5 Wakiskir jiskt’anakan jaysäwinakapa jikiñkam ‘thaqaskakïta ukhaxa’, wali askïtapwa yatïta (Proverbios 2:1-5). Inas yaqha jaqinakax kuns sapxirïstma, ukampisa uka jiskt’anakan jaysäwinakapaxa utjiwa ukat jikxatarakismawa. Bibliankiwa, ukat janirakiw ch’amäkiti. Ukat sipansa, kusisiñampi suyt’äwimpi churistu, jichhürunakansa k’uchiki suma jakasiñwa yaticharakistu. Aka mä jiskt’ampi qalltañäni, waljaniw akham jiskt’asipxi.
¿JAN SINTT’ASIRI DIOSÄPACHATI?
6 Walja jaqinakawa ukhamaw sapxixa. Jupatix jiwasanakata llakisispaxa, janiw akhamxa jakasksnati sasaw sapxi. Ch’axwäwinakampi, uñisiñanakampi ukat t’aqhisiñanakampi phuqantat pachanwa jakastanxa. Taqiniwa usunttansa, t’aqhistansa, taqininwa familiaranakasasa jiwaraki. Ukatwa yaqhipanakax akham sapxi: “Diosatï munasistaspaxa, ¿janit qhispiykistaspa taqi aka jan walt’äwinakatxa?” sasa.
7 Ukampisa, yupaychäwinakan walja yatichirinakapaxa, Diosax janis sintt’asirïkaspa ukhamwa jaqinakar amuyayapxi. Amuyt’añäni, kunapachatï chijir puriñax utjki ukhaxa Diosan munañapawa sasaw sapxi. Mä arunxa, Diosasa uka chijinakaru puriykistaspa ukham sapxiwa. Ukampisa, ¿ukax chiqäpachati? ¿Kunsa Bibliax chiqpachapuni yatichi? Uka tuqitxa Santiago 1:13 akham siwa: “Kunapachatix maynix kuna jan wal lurañatakis yant’ata uñjaschi ukaxa, janiw amuyañapäkiti Diosas yant’kaspa ukhamxa. Diosasti janiw kuna jan walimpis yant’kiti, ni khitirus yant’ar puriykarakiti”. Ukhamaxa, taqi jan walt’äwinakatxa Diosax janipuniw juchanïkiti (Job 34:10-12). Jan walinak utjayaskakchisa, jan walinak aliqaki utjayañampi, jan walinakaru puriyañampixa janiw kikpäkiti.
8 Amuyt’añäni, mä yatiñani munasir awkix yuqapampi utapan jakasipxaspa. Ukat yuqax awkir kutkatasisaxa utat sarxañ amtaspa, awkixa janirak jarkt’kaspati. Ukatxa uka yuqaxa jan wali sarnaqasaxa jan walinakaru purt’asispa, ¿awkiw ukhamar puriyix sasmati? Janiwa (Lucas 15:11-13). Ukhamarakiwa, jan wali sarnaqañ amtir jaqinakaruxa Diosax janirakiw jarkt’kiti, ukampisa ukaxa janiw sañ munkiti Diosas jupanakaru uka chijinakar puriykaspa ukhama, jan ukasti jupanakpachaw purt’asisipki. Ukhamaxa uka jan walt’äwinakampi t’aqhisiñata Diosar juchañchañaxa janipuniw walïkaspati.
9 Diosaw yati kunatsa jaqinakaxa jichhakam ukhamaki jan wali sarnaqasipki. Niyakixay wali yatiñani ch’amani Luririsächixa, jupax janiw jiwasar kunsa qhanañchañapäkapunistuti. Ukampis munasiñap laykuwa qhanañchistu. 11 jaljanwa uka tuqitxa juk’ampi yatxatañäni. Ukampisa jupaxa janipuniw jan walt’äwinakarux puriykistaspati. Jan ukasti, Jupaw jan walt’äwinak chhaqtayani, uka suyt’äwi churistu (Isaías 33:2).
10 Ukhamaraki, Diosax qullanawa (Isaías 6:3). Ukax sañ muniwa q’umätapa jan q’añuchatätapa, jan ñanqha amtanïtapa. Ukatwa Juparuxa taqi chuyma atinisiñasaxa, jaqinakaruxa janiw atinisiñjamäkiti, kunattixa awispax jan walinakwa lurapxi. Chiqa chuymani apnaqirinakasa janiw askichapkaspati ñanqha jaqinakan jan wali luräwinakapxa. Ukat sipansa Diosax taqi ch’amaniwa. T’aqhisiyir taqi jan walt’äwinakxa chhaqtayaspawa, ukxa phuqaniwa. Kunapachatix askichkani ukhaxa jan mayampitakiwa uka jan walinakxa chhaqtayxani (Salmo 37:9-11).
¿DIOSAX KUNJAMSA JIKXATASPACHA INA CH’USAT T’AQHISTAN UKHAXA?
11 Akapachana ukat jakäwisana jan walt’äwinak uñjasaxa, ¿Diosax kunjams jikxataspacha? Jupax “aski kankañar muniriwa” sasaw Bibliax yatichi (Salmo 37:28). Kunatix walïki ukat jan walïki ukxa amuyaskapuniwa, taqi kasta ina ch’usat t’aqhisiñanakarusa uñisirakiwa. Bibliax siwa, nayrapachaxa jan walinakampi aka Uraqix phuqantatäkän ukhaxa, “walirak chuymapxa usuyasïna” (Génesis 6:5, 6). Diosaxa pachpakïskiwa (Malaquías 3:6). Jan walinakxa uñisiskakiwa, t’aqhisitanakarusa khuyapayaskakiwa. Bibliax akham sistuwa: “Jupasti jumanakatxa llakisirakiwa” sasa (1 Pedro 5:7).
12 ¿T’aqhistan ukhaxa Diosax chuymap ust’ayaspachaw sasax kunatsa sisna? Ukatakixa, yaqha uñacht’äwi uñjañäni. Jupar uñtasitwa jaqirux luratayna sasaw Bibliax yatichi (Génesis 1:26). Ukhamaxa, suma Diosätapatwa suma jaqirakïtanxa. Sañäni, ¿jaqinakaxa ina ch’usat t’aqhisipxi ukhax sintt’asirïtati? Jumarutix ukanakaxa chuym usuystamxa, Diosarux juk’ampwa chuymapxa usuyi.
13 Jaqinxa munasiñapapuniwa jilankixa. Ukansti Inuqirisjamarakïtanwa, “Diosax munasiñawa” sasaw Bibliax yatichi (1 Juan 4:8). Diosax munasiriwa ukatwa jiwasaxa munasirirakïtanxa. Ina ch’usat t’aqhisiñanakampi jan walt’äwinakampi tukjañataki ch’amanïsma ukhaxa, ¿janit tukjkasma? ¿Janit munasiñamasti uka lurañaru wiytkiristamxa? ¡Jïsa! Ukhamarakiwa, Diosax akapachan jan walt’äwinakxa niyaw chhaqtayani sasax atinisismawa. Aka libron nayrïr janjanakapan Diosan arsutanakapaxa janiw samkanakakïkiti ni inamaya suyt’äwinakakïkisa: Diosax ukham arsuwayi ukat phuqapuniniwa. Ukampisa, uka arsutanakaparu iyawsañatakixa wakisiwa juparu sum uñt’aña.
JUPARU UÑT’ASMA UKWA DIOSAX MUNI
14 ¿Kunsa jumax nayraqat lurtaxa maynimpi uñt’ayasiñatakixa? ¿Sutimxay yatiytaxa? Ukhamaxa, ¿Diosax sutinïpachati? Walja yupaychäwinakax “Dios” jan ukax “Tatitu” sasaw yatichapxi, ukampisa ukanakax janiw sutipäkiti. Sutinchäwinakawa, “rey” jan ukax “presidente” ukanakjama. Diosax walja sutinchäwinakaniwa siw Bibliaxa, ukanakatsti “Dios” jan ukax “Tatitu” satawa. Ukampisa Diosan sutipxa Bibliaw yatichi: Jehová satawa. Salmo 83:18 akham siwa: “Juma sapak [“Jehová sutini”, NM] Diosätam yatipxpan, aka uraqxar juma sapak Alaxpachankirïtam yatipxarakpan”. Bibliamantï uka sutix jan uñstkchi ukhaxa, aka librona juk’ampi yatxatañataki siski ukwa uñxatäta, ukawjanwa qhanañchasiski. Amparampi nayra qillqatanakanxa waranq waranqa kutiw Diosan sutipax uñsti. Ukatwa, Jehová Diosaxa sutipa yatiñama ukat sutipat aytasiñama munixa. Saraksnawa, Jupax khitisa ukwa Diosax Bibliampi yatichätamxa.
15 Dios pachpaw Jehová sutxa uchasi, uka sutisti wali jach’apuniwa. Taqi arsutanakapsa amtanakapsa phuqapuniniwa, uk sañ muni.* Diosan sutipax jan kikpaniwa, uka sutix jupankakipuniwa. Chiqasa, kunayman tuqita jan kikpani Diosawa. Uka tuqit mä qhawqha uñjañäni.
16 Uñjtanwa kamsisa Jehová Diosatxa Salmo 83:18: ‘Aka uraqxar juma sapakiw Alaxpachankirïtaxa’ siwa. Ukhamaraki, jupa sapakiwa “Taqi ch’amani” sataxa. Job 37:23 siwa: “Taqi ch’amani Diosaxa janiw amuyt’añjamäkiti, jupax jach’awa, ch’amani chiqaparakiwa; jupax chiqapawa, janiw khitirus t’aqhisiykarakiti” sasa. “Taqi ch’amani” sutinchaxa, sañ muniwa Jehová Diosax taqi jakirinakat sipansa juk’ampi ch’amanïtapa. Jupjam ch’amanixa janiw khitis utjkiti. 1 Timoteo 1:17 qillqatanxa Jehová Diosaxa “wiñay jach’a Rey” satawa. Ukasti amtayarakistuwa jupa sapaki wiñay wiñay jakirïtapa, uksa tuqitxa jan kikpanirakiwa. Salmo 90:2 akham siwa: “Wiñayatpacha, wiñayatakiw jumax Diosätaxa” sasa. Ukxat amuyañax muspharkañapuniwa.
17 Jupa sapakiwa Luririsaxa, uka tuqitwa jan kikpanirakixa. Apocalipsis 4:11 siwa: “Tata, nanakan Diosaxa, jumax askïtawa jach’añchäwi, gloria, ukhamarak munañanïña katuqañatakixa. Jumaw taqi kuns ina ch’usat lurtaxa, munañamatarakwa taqi kunas jakaskaraki, juman uskutarakiwa”. Kunanakatix utjki ukanakaxa Jehová Luririsan luratawa: angelanakasa, alaxpachat k’ajaniri warawaranakasa, muxsa achunakasa, lamar qutankiri jawiranakankiri challwanakasa, taqi kunasa jupan luratawa.
¿JEHOVÁ DIOSARUX JAK’ACHASISMATI?
18 Wali muspharkañ ukham Diosätap yatisinxa, yaqhipanakaxa axsarapxiwa. Diosax sinti jach’äkaspas jan ukax janis jiwasanakat kuns yatiñ munkaspa, ukham yaqhipanakaxa amuyapxi. ¿Ukham amuyañax waliti? Bibliax janiw ukham yatichkiti, jan ukasti Jehová Diosax “janiw jayankkiti sapaqat jiwasanakatxa” siwa (Hechos 17:27). Ukampisa akham sistuwa: “Diosar jak’achasipxam, jupasti jumanakarux jak’achasirakiniwa” sasa (Santiago 4:8).
19 ¿Kunjamsa Inuqiriru jak’achasisma? Nayraqatxa, jan jaytjamti kunti jichhax yatiqaskta ukxa: Diosatxa taqi kun yatiqaskakma. Jesusax akham sänwa: “Aka wiñay jakañax juma sapa chiqpach Diosar uñt’añanwa utji, ukhamarak Jesucristoru kawkïrirutix jumax khitankta ukaru” sasa (Juan 17:3). Chiqpachansa, kunjamtï Bibliax yatichki, Jehová Diosaru ukat Jesusampiru uñt’añaxa ‘wiñay jakañaru’ apiriwa. “Diosax munasiñawa” ukxa yatiqawayxtanwa (1 Juan 4:16). Jehová Diosaxa suma ukat munkaña walja Dioskankañanakaniwa. Amuyt’añäni, Bibliax siwa, jupaxa “khuyapayasiriraki[wa]. Janiw jank’aki colerasirïkiti, jan ukasti jach’a munasiriwa, ukhamarak chiqaraki” (Éxodo 34:6). ‘Munasiñani, juch pampachiri’ Diosawa (Salmo 86:5). Suma chuymampi suyt’asiriwa (2 Pedro 3:9). Diosax janirakiw jupankirinakarus jaytanukkiti (Salmo 94:14). Biblia liyiskakïtaxa, yatiqätawa kunjamsa Jehová Diosax uka Dioskankañanakapxa uñachayi ukat juk’ampinakwa yatiqarakïta.
20 Chiqpachansa Diosaruxa janiw uñjksnati, kunattix ajayuwa (Juan 1:18; 4:24; 1 Timoteo 1:17). Ukampisa, Bibliaxa qhanañchiwa kunjamas Jupaxa. Salmo qillqirixa Jehová Diosan ‘qhapaq kankañap uñjasmawa’ sasaw säna (Salmo 27:4; Romanos 1:20). Jupat juk’ampi yatiqaskakïtaxa, juk’ampwa uñt’äta, ukatxa juk’ampirakiw juparux munasïta ukat jak’achasirakïta.
21 Juk’at juk’atwa yatiqäta kunatsa Bibliax ch’amañchistu Awkisarjam Diosarux uñjaña (Mateo 6:9). Janiw jakañaki churkistuti, jan ukasti sum jakasiñaswa munaraki, kunjamtï mä suma awkixa wawanakapatakix munki ukhama (Salmo 36:9). Jehová Diosan munasitapäsnawa jan ukax amigopäsnawa sasaw Bibliax yaticharaki (Santiago 2:23). ¡Amuyt’ma, jumaxa taqi kun Inuqiri jach’a Diosan munasitapäsmawa!
22 Bibliat juk’ampi yatiqaskakïta ukhaxa, inasa yaqhipanakaxa yanapt’añ munasaxa jan yatiqxämti sapxiristam askimatakïkaspas ukhama. Mayjt’xaniw sasaw llakisipxaspa, ukatwa ukham sapxiristamxa. Jan khitimpis jarkt’ayasimti, Diosan munasitapäñaxa wali khusapuniwa.
23 Chiqasa, qalltanxa inasa taqpach yatichäwinakxa jan amuyt’kchïtati, yanap mayiñxa janiw axsarätati. Jesusax wawanakjama alt’at chuymanïñaw sasaw säna (Mateo 18:2-4). Wawanakaxa jiskt’asipxapuniwa. Jiskt’anakamaru jaysäwinakapa jikxatañamwa Diosax muni. Diosat wal yatxatañ muniri nayra jaqinakatarakwa Biblianxa parli. Qillqatanakxa wali sum uñakipapxäna ukhamatwa kunatix chiqäki ukxa sumpuni yatiqapxatayna (Hechos 17:11).
24 Biblia uñakipasakipuniwa Jehová Diosarux uñt’sna, Bibliax janiw yaqha libronakjamäkiti. ¿Kunatsa? Payïr jaljanwa uk yatiqañäni.
KUNSA BIBLIAX YATICHI
- Diosaxa jumat llakisipuniwa (1 Pedro 5:7).
- Diosaxa Jehová satawa (Salmo 83:18, NM).
- Jehová Diosaxa jak’achasipxita siwa (Santiago 4:8).
- Jehová Diosaxa munasiri, khuyapayasiri, suma Diosawa (Éxodo 34:6; 1 Juan 4:8, 16).
* Diosan sutipax kun sañs muni ukat kunjams arsuña uka tuqitxa aka libron juk’ampi yatxatañataki siski ukwa uñxatäta.
Yatichäwin jiskt’anakapa
1, 2. ¿Kunatsa jiskt’asiñax wakisipuni?
3. Walja jaqinakaxa, ¿kunatsa wali wakiskiri jiskt’anakan jaysäwinakapxa jan thaqhapki?
4, 5. ¿Kawkïri wali wakiskiri jiskt’asïwinaksa jiskt’asiñasa, ukat kunatsa jaysäwinakap thaqhañasaxa?
6. ¿Kunatsa walja jaqinakaxa Diosax t’aqhisiñanakasat janis yatiñ munkaspa ukham amuyapxi?
7. 1) ¿Kunatsa yupaychäwinakana yatichirinakapaxa Diosax janis sintt’asirïkaspa ukham jaqinakaru amuyayapxi sasax sisna? 2) ¿T’aqhisïwinakasatxa kunsa Bibliax chiqpachapuni yatichi?
8, 9. 1) ¿Jan walinak utjayañampi ukat jan walinakaru puriyañampi jan kikpätapxa kuna amuyt’äwimpisa jumax qhanañcht’asma? 2) ¿Jaqinakan jan wali sarnaqasipkakitapatxa kunatsa Diosar tumpantañax jan walïkaspa?
10. ¿Kunatsa Diosax t’aqhisiyir taqi ñanqha luräwinakwa tukjani sas atinisiñasaxa?
11. 1) ¿Kunjamsa Diosax uñjpacha ina ch’usat t’aqhisiñanakaruxa? 2) ¿Kunjamsa Diosax jikxataspacha t’aqhistan ukhaxa?
12, 13. 1) ¿Kunatsa munasiñanïtanxa, ukat kunjamsa akapachan t’aqhisïwinakana uka munasiñax khuyapt’ayasiñaru wiytistu? 2) ¿Kunatsa Diosaxa niyawa akapachan jan walt’äwinakxa chhaqtayani sas atinisiñasaxa?
14. ¿Kunas Diosan sutipaxa, ukat kunatsa sutipatpuni aytasiñasaxa?
15. ¿Kun sañs muni Jehová sutixa?
16, 17. ¿Jehová Diosatxa kunsa aka sutinchanakax yatichistu: 1) “Taqi ch’amani”? 2) “Wiñay jach’a Reyi”? 3) “Luriri”?
18. ¿Kunatsa yaqhipanakax janiw Diosarux jak’achasksnati sasax sapxi, ukampisa kunsa Bibliax yatichi?
19. 1) ¿Kunjamsa Diosar jak’achasipxsna, ukatxa kunsa katuqañäni? 2) ¿Dioskankañanakatxa kawkïris jumarux wal muspharaytamxa?
20-22. 1) Diosarux janiw uñjktanti, ¿ukampisa Jupar jak’achassnati?, uk qhanañcht’ma. 2) ¿Yaqhipanakaxa yanapt’añ munasaxa kamsas sapxiristam, ukampisa kuna lurañamasa wakisispa?
23, 24. 1) Kuntï yatiqaskta ukatxa, ¿kunatsa jiskt’asiñ jan axsarañämaki? 2) ¿Kunsa payïr jaljanxa yatiqañäni?
ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn