6 JALJA
¿Kawkinkapxisa jiwatanakaxa?
¿Jiwatatxa jakañax utjaskakpachati?
¿Kunatsa jiwtanxa?
¿Jiwañxata chiqa yatiñaxa chuymachistaspati?
WARANQ waranqa maranakawa ukham jiskt’asipxi, ukatsti uka yatiñaxa wali wakisiriwa. Khitiskañänisa, kawkhans jakasiskañäni, taqiniwa uka jiskt’äwinakat yatiñ muntanxa.
2 Jesucristox jiwasanak layku luqtasiwayki uka qhispiyäwixa mä thakjamwa wiñay jakañ katuqañasataki jist’ararapistu uka tuqitwa 5 jaljan yatiqtanxa. Bibliaxa, “janirakiw jiwañas […] utjkxaniti” siski uksa yatxaraktanwa (Apocalipsis 21:4). Uka uru puriniñapkamaxa jiwaraskakiñäniwa. “Khitinakatix jakasipki ukanakaxa yatisipxiwa jiwxañanakapa” sasaw Salomonax satayna (Eclesiastés 9:5). Qhawqhaxay jakañjamächi ukhakamakwa jaktanxa, ukampisa jiskt’asiskaktanwa, ¿jiwatatxa jakañax utjaskakpachati?, sasa.
3Kunapachatï familiaranakasax jiwxi ukhax inas akham jiskt’asirïsta: “¿Kunjamakisipkpachasa? ¿T’aqhisisipkpachati? ¿Uñjasipkpachïstuti? ¿Jupanakarux yanapsnati? ¿Jupanakampix wasitat uñjasiskañäniti?” sasa. Uka tuqitxa, yupaychäwinakax kunaymaninak yatichapxi. Suma jaqinakaxa alaxpacharuw sarapxi ukat ñanqha jaqinakasti aqkir infiernoruw sarapxaraki sasaw yaqhip yupaychäwinakanxa yatichapxaraki. Jiwatanakaxa ajayjamaw sarxapxi nayra achachilanakampïñataki sasaw yaqhanakax sapxaraki. Ukatsti jiwatanakan markaparuwa taripatäñataki jan ukax juzgatäñataki sarapxi ukat yaqha cuerpona yuriñataki, sasaw yaqhipa yupaychäwinakanxa yatichapxaraki.
4 Jiwxtan ukhaxa ajayux jakaskakispasa ukhamwa taqi uka yupaychäwinakanxa yatichapxi. Nayraxa jichhasa yupaychäwinakaxa jiwatatxa wiñayatakis jakasksna ukat uñjasksnasa, ist’asksnasa, amuyaskaraksnasa ukham sasaw sapxi. ¿Ukhamäspati? Lixwimpipuniwa (laxwi) amuytansa, uñjtansa, ist’tansa, ukat jiwxtan ukhaxa lixwix sayt’xiwa. Ukhamax janiw kuns amtasksnati, ni usuyaskaraksnasa, ni ist’ksnasa, ni uñjkaraksnasa. Kunattix lixwix sayt’xiwa.
JIWATATXA, ¿JAKAÑAX UTJASKAKPACHATI?
5 Jiwxtan ukhax kunjamakisktansa ukxa Jehová Diosax sum yati, kunattix jupawa lixwi Luririxa. Jupaw chiq yati, ukat kunjamäsipkisa jiwatanakaxa ukxa sumwa Arupanxa qhanañchaski. Ukanwa qhan yatichasi uka tuqitxa: kunapachatï maynix jiwxi ukhaxa janiw utjxiti. Jiwañaxa janiw jakäwjamäkiti, jiwatanakaxa janiw ist’apkisa, ni uñjapkisa ni kuns amuyapkiti. Jiwxtan ukhaxa q’al tukusxtanxa janiw kunas jiwasatxa jakxiti. Ukhamasti janiw almanïktanti, mä arunxa, janiw wiñayatak jakir mä ajayunïktanti.*
6 Khitinakatix jakasipki ukanakaxa yatisipxiw jiwxañanakapa, ukham sasinxa, Salomonax akham qillqarakitayna, “jiwatanakax janiw kunsa yatipkiti” sasa. Uka yatichäwxa akham sasaw qhanañchaskakïna: janiw khitirusa munasipkaspati ni uñisipkaspasa, uka ‘sepulcronxa’ “janiw kuna lurañas utjkiti, kuna lup’iñasa, uñt’añasa, janirakiw yatiñanïñasa utjkiti” sasa (Eclesiastés 9:5, 6, 10). Ukatxa, Salmo 146:4 akham sarakiwa, kunapachatix maynix jiwxi ukhaxa, “amtatanakapax tukusxi[wa]” sasa; ukhamasti, q’al tukusxi. Chiqasa, taqinisa jiwirikïtanwa janiw cuerpon jiwatapxaruxa jakxtanti. Jakäwisaxa mä velan ninapjamawa. Kunapachatï nin jiwayktan ukhaxa janiw kawkirus sarkiti, jan ukasti ina ch’usarukiw tukusxi.
JESUSAX JIWAÑXAT KAMSATAYNASA
7 Mä amigopawa jiwxatayna, ukat parlasaw Jesucristox jiwatanakxat sum qhanañchäna. Nayraqatxa arkirinakaparux akham sänwa: “Lázaro amigosax ikiskiwa” sasa. Usutat waliptasas Lazarox ikiskaspa ukhamwa arkirinakapax amuyapxatayna. Ukampis janiw ukhamäkänti, Jesusaw jupanakarux sum qhanañchäna: “Lazarox jiwataw” sasa (Juan 11:11-14). Jiwañax ikimpi, samarañampi sasïkaspas ukham sasaw Jesusax säna. Amigopax janiw alaxpachankkänsa ni aqkir infiernonkkänsa. Janiw angelanakampïñataki sarkataynati ni nayra achachilanakapampïñatakisa, ni yaqha cuerponsa yurkataynati. Jiwañanwa samaraskäna, jan samkaniw jiw ikt’askäna. Biblianxa yaqha chiqanakanxa, jiwañax ikimpi sasïkaspasa ukham sarakiwa. Sañäni, Jesusax mä imill wawaru jaktayir sarasinxa “ikiskiwa” sataynawa (Lucas 8:52, 53). Isaiasaxa “uraqin ikirinakasti ikinakapatxa sartapxaniwa” sarakitaynawa (Isaías 26:19).
8 ¿Jehová Diosax jaqinakan jiwañapxa munpachati? Janiwa. Uraqin wiñay jakasipxañapatakiwa jaqinakarux luratayna. Kunjamtï aka libron yatiqktanxa, Diosaxa mä suma huertoruw nayrïr awk taykasarux uchäna, ukatsti janipuniw usuntapxañapäkänti. Ukhamasti askinakwa Diosax jaqinakatakix munäna. ¿Khiti awkiraki wawanakapana chuymankiptasin jiwañap munaspasti? ¡Janiw khiti awkisa ukham munkaspati! Ukhamasti Jehová Diosaxa wawanakaparuxa wal munasïna ukatxa wiñayataki aka Uraqina kusisita jakasipxañapwa munäna. Bibliaxa “kunatï wiñayäki” ukwa “jaqin chuymaparu” Diosax uchatayna siwa (Eclesiastés 3:11). Ukhamaxa, wiñayataki jakañ muniri luratätanwa, ukat wiñay jakasiñasatakixa mä thakwa jist’ararapistu.
¿KUNATSA JIWTANXA?
9 Ukhamasti ¿kunatsa jiwtanxa? Uk sum amuyañatakixa, kunapachatï aka Uraqin mä chacha warmiki utjkäna ukhaxa, kunas pasatayna uk yatxatañasawa. Bibliaxa akham siwa: “Diosax taqi casta suma frutanak achuri quqanak jilayarakïna, ukanakasti manq’añatakïnwa” sasa (Génesis 2:9). Ukampisa, Diosaxa, Adanaruxa akham sataynawa: “Aka huerton taqi quqanakat manq’asïta, ukampisa aski ukhamarak ñanqha yatiñ churir quqatxa janiw manq’ätati. Uka quqan achunakapxa jan manq’amti, manq’äta ukapachasti chiqpachan jiwäta” sasa (Génesis 2:16, 17). Janiw jan phuqañjam kamachïkänti, Adanampi Evampi manq’asiñapatakixa kunaymani walja quqanakawa utjäna. Ukampisa, uka quqaxa Diosar yuspäratapa uñacht’ayañatakïnwa, Jupaw taqi kunsa, jan juchani suma jakäwsa churatayna. Uka kamachiru ist’asaxa uñacht’ayapxaspänwa alaxpachankiri Awkiparu respetapxatapa ukhamaraki arunakaparu ist’añ munapxatapa.
10 Nayrïri awk taykasaxa Jehová Diosar jan ist’añwa ajlliwäpxatayna. Mä asirumpiwa Satanasaxa Evaru arxayatayna, ukat akham sasawa jiskt’atayna: “¿Ukhamax Diosax sapxtamti: ‘Janiw kawkïri quqan achunakapsa manq’apxätati’ sasa?”. Ukxarusti Evax sataynawa: “Kawkïri quqan achupatsa manq’asipkakiristwa, chika taypinkki uka quqan achunakapakwa janix manq’apkiristtixa. Diosasti sapxarakituwa: ‘Janiw uka quqan achupxa manq’apxätati ni llamkt’apxätasa. Manq’apxäta ukhasti jiwapxataw’ sasa” (Génesis 3:1-3).
11 Supayax akham sataynawa: “Janiw jiwapkätati. Diosax yatiwa, kunapachatix jumanakax uka quqan achunakapata manq’apxasma ukkhax yatipxasmawa kunatix askïki, ukhamarak ñanqhäki ukanakxa, ukatsti Diosjamäpxasmawa” sasa (Génesis 3:4, 5). Jark’asit quqan achupa manq’añaxa walispaw sayañwa Supayax munäna. Ukhamatwa, amtapxäta kunatix askïki, ñanqhäki ukanakxa; mä arunxa, munañanakamaruwa taqi kunsa lurapxäta sasaw satayna. Jehová Diosax uka quqan achupxa janiw manq’apxätati sänwa, uk sasinxa Diosax k’ariskaspas ukhamwa Supayax säna. Evaxa Supayaruwa ist’atayna, ukhamasti janiw manq’apxätati sat quqan achupwa manq’antatayna. Ukxarusti chachaparuwa churarakitayna manq’antañapataki. Janiw jan yatipkänti. Kuntï Diosax janiw manq’apxätati siskäna ukxa sum yatipxäna. Uka achu manq’antasasti, yatkasawa Diosan suma kamachipxa p’akintapxatayna. Ukhamatwa alaxpacha Awkiparuxa jisk’achapxäna janiw awkiparjamasa uñjapkänti. ¡Wali jach’a jucharupuniwa purt’asipxatayna, ukham Inuqiriparu jan respetasaxa!
12 Amuyt’añäni, mä wawa sum uywassna ukat jan ist’xistaspati, janiraki respetxistaspasa, uñisxistaspa ukhaxa, wali chuyma usuyäspawa. Ukhamarakiwa, kunjaki Jehová Diosan chuymapax ust’käna kunapachatix Adanampi Evampix juparu kutkatasipkatayna ukhaxa.
13 Uka panipaxa Jehová Diosaruwa jan ist’apkataynati, ukatxa janiw wiñayataki jakxapxañapäkänti. Ukatwa, jiwxapxäna, kunjamtï Diosax siskäna ukhama. Tukusxapxänwa. Ukhamasti, janiw yaqha chiqaru ajayjam jakir sarapkänti. Akham sasawa Jehová Diosax säna kunapachatix Adanaru juchañchkäna ukhaxa: “Sapüru manq’añamsti jump’imampirakiw jikxatäta, kuna laq’ata luratäktatix ukar kuttañamkama, laq’ätawa, laq’arurakiw kuttäta” sasa (Génesis 3:19). Diosax laq’atwa Adanarux luratayna (Génesis 2:7). Janir luratäkasinxa Adanax janiw utjkänti. Ukhamasti, “laq’arurakiw kuttäta” siskäna uka arunakampisti, Jehová Diosaxa, kunjamäkantix janir luratäkasinxa ukaruw kutt’äta sañ munäna, laq’aruwa tukuñapäna, mä arunxa jan jakäwini.
14 Adanas Evasa jichhürkama jakasipkasapänwa, ukampisa Diosar jan ist’asa juchachasipxatapatwa jiwapxi. Taqinisa jupan wawanakapätanwa, juchampi jiwañampi jaytawayistu ukatwa taqinisa jiwaraktanxa (Romanos 5:12). Uka juchaxa jan wali usump sasiwa, awkisa wawanakaparu uka usu pasaykaspa jan ukax tutiwaykaspa ukhamawa, janiw khitisa uka usut qhispkaspati. Ukat jiwañaxa janiw munasirïkisa ni bendicionäkisa, jan ukasti mä uñisirimpi sasiwa (1 Corintios 15:26). Uka jan sintt’asir uñisirita kutsuyañatakixa Jehová Diosawa mä qhispiyäwi churistu, ¡uka qhispiyäwitxa wal yuspärañasawa!
¿KUNJAMSA JIWAÑAT CHIQA YATIÑAXA YANAPISTU?
15 Jiwatanakaxa kunjamäsipkisa uka tuqitwa Bibliaxa yatichistu, uka yatichäwisti wal chuymachistu. Kunjamtï yatiqktanxa, janiw t’aqhisipkiti, ni usuyasipkisa. Janiw jiwatanakaru axsarañasäkiti, janiw kuns kamachapkistaspati. Janiw jupanakax yanapkistaspati, jiwasanakasa yanapkaraksnati. Janirakiw jupanakampixa parlt’askaraksnasa. Qullq apsuñatakixa, k’ari yupaychäwin walja yatichirinakapawa, jiwatanakaruxa yanapsnawa sapxi, ukar iyawsir jaqinakaxa, qullq churapxi. Ukampisa uka tuqita sum yatisaxa janiw uka k’arinak ist’xtanti.
16 Sarktan uka yupaychäwixa, ¿jiwatanakxata Biblian chiqa yatichäwipar iyawsiti? Niya taqpach yupaychäwinakaxa janiw iyawsapkiti. ¿Kunatsa? Kunattix Supayampi mayjt’ayatawa yatichäwinakapaxa. Jiwatat yaqha chiqan jakaskaksnasa ajayur uñtata, uk iyawsayañatakiwa k’ari yupaychäwinak Supayax apnaqi. Ukatsti, yaqha k’ari yatichäwinakampiw Jehová Diosat jaqinakar jithiqtayi. ¿Kunjamanakatsa?
17 Kunjamtï yatiqktanxa, yaqhipa yupaychäwinakanxa, ñanqha jaqinakaxa aqkir infiernon t’aqhisisipki sasaw yatichapxi. Uka yatichäwixa Jehová Diosarux k’arintiwa, jupasti wali munasiñan Diosawa ukat janipuniw khitirus t’aqhisiykaspati (1 Juan 4:8). Mä jaqixa jan ist’asir wawaparu amparap ninar luqxatayasin t’aqhisiyaspa ukhaxa ¿kamsasmasa? ¿Uka jaqir uñt’añ munasmati? ¿Jupar respetasmati? Janiwa. Jan sintt’asir qhuru jaqiw sasmawa. Ukhamarakiwa, Jehová Diosax aqkir infiernonsa jaqinakaru wiñay wiñayataki t’aqhisiykaspa ukham iyawsañaswa Supayax muni.
18 Satanasax yaqhip yupaychäwinakampixa akham sasaw yatichayi, jiwatanakaxa ajayuruwa tukupxi ukat yupaychañasawa respetañasarakiwa sasa. Jiwatanakan ajayupaxa wali ch’amani munasirïspawa jan ukax wali ch’amani uñisirïspawa sasaw uka yatichäwimpix sañ munapxi. Ukaru iyawsasasti walja jaqinakawa jiwatanakaruxa axsarapxi, yupaychapxaraki. Bibliaxa janiw ukham yatichkiti, jan ukasti jiwatanakax ikisipkiw siwa, ukat Jehová chiqpach Diosarukiw yupaychañasa sarakiwa, jupan luratätanwa, jupawa taqi kuns churistu (Apocalipsis 4:11).
19 Jiwatanakxata chiq yatisaxa janiwa yupaychäwinakan k’ari yatichäwinakapxa juk’ampi ist’xtanti. Ukatsti, Biblian yaqha yatichäwinakapsa sum amuyxtanxa, sañäni, Kusipachan wiñayataki jakasiñ tuqitsa sum amuyxaraktanxa. Jiwatanakaxa janiwa ajayjama kawkirusa jakir sarapkiti uk yatiqktan ukhaxa, wiñay jakañ suyt’äwixa, jiwasanakatakixa qhanäxiwa.
20 Jaya nayra maranakanwa Job chachaxa akham jiskt’asïna: “¿Mä jaqisti jiwxasinxa wasitat jaktanxaspati?” sasa (Job 14:14). Mä arunxa, ¿jiwañan samaraskirinakaruxa jakañax wasitat kutt’ayasispati? Uka tuqit Biblian yatichäwipaxa wal chuymacht’asiriwa, ukxa jutïr jaljan uñjañäni.
KUNSA BIBLIAX YATICHI
- Jiwatanakaxa janiw kuns yatipkiti, janiw uñjapkiti, ni ist’apkarakisa (Eclesiastés 9:5).
- Jiwatanakaxa ikisipkiwa, janiw t’aqhisipkiti, ni usuyasipkisa (Juan 11:11).
- Adanatwa juchxa katuqtanxa ukatwa jiwaraktanxa (Romanos 5:12).
* Juk’ampi yatxatañataki siski ukwa uñxatäta, ukanwa almampita ajayumpita sum qhanañchasiski.
Yatichäwin jiskt’anakapa
1-3. ¿Kunanaksa jiwañxata jaqinakax jiskt’asipxixa, uka tuqit kamsapxisa walja yupaychäwinakaxa?
4. ¿Kamsasas walja yupaychäwinakax jiwañxat yatichapxi?
5, 6. Biblian yatichäwinakaparjamaxa, ¿kunjamäsipkisa jiwatanakaxa?
7. ¿Kunsa Jesusan arunakapaxa jiwañxat yatichistu?
8. ¿Kunatsa Diosax janipuniwa jiwañasxa munkänti sasax sisna?
9. ¿Kamsataynasa Diosax Adanaruxa, ukat kunatsa uka kamach phuqañax jan ch’amäkäna?
10, 11. 1) ¿Kunanakasa nayra awk taykasaruxa kamach p’akintañaru puriyatayna? 2) ¿Kunatsa Adanampi Evampixa jan ist’asisa wali jach’a jucharu purt’asipxatayna?
12. Adanas Evas Diosar chuyma wal usuyapxatayna ukxa, ¿kuna amuyäwis sum amuyañ yanapistaspa?
13. ¿Jiwatatxa Adanaruxa kunaw pasañapän sis Jehová Diosaxa, ukat ukax kun sañs muni?
14. ¿Kunatsa jiwtanxa?
15. ¿Kunatsa jiwañxat chiqa yatiñaxa chuymachistu?
16. ¿Niya taqi yupaychäwinakan yatichäwinakaparux khitis mayjt’ayi, kunjamatsa?
17. ¿Kunatsa Jehová Diosar k’arinti infiernon t’aqhisiñ yatichäwixa?
18. ¿Kuna k’ari yatichäwinak yatiqasasa jiwatanakarux yupaychapxi?
19. Jiwatanakxata chiq yatisaxa, ¿Biblian kuna yaqha yatichäwinakapsa sum amuyxtanxa?
20. ¿Kuna jiskt’äwitsa jutïr jaljan yatxatañäni?
ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn