9 JALJA
¿‘Qhipa urunakankxtanti’?
¿Kamspachas Bibliaxa jichhürunakatakixa?
¿‘Qhipa urunakanxa’ jaqinakax kunjamäpxaniw sispachas Bibliaxa?
¿‘Qhipa urunakanxa’ kuna aski luräwinakaw utjani sispachas Bibliaxa?
RADIO isch’ukisasa jan ukax televisión uñch’ukisasa, kunarukis akapachax purt’asini sirïpachätawa. Jan walinakakiw kawkhansa utjaski, ukatxa janiw khitisa kunaw pasani sapxkistaspati (Santiago 4:14). Ukampisa Jehová Diosax yatiwa kunas pasani ukanakxa (Isaías 46:10). Kuna jan walinakasa jichhürunakan pasañapäki, ukwa Bibliax qhanañchi, ukatxa kuna bendicionanakasa jutïr urunakanxa utjani ukanaksa nayratpachwa qhanañchatayna.
2 Jesucristoxa Diosan Apnaqäwipatwa parlatayna, uka Apnaqäwiwa taqi jan walt’añanakxa tukjani, ukatsti aka Uraqxa kusipachaptayaniwa (Lucas 4:43). Kunapachasa uka Apnaqäwix jutpachäni ukwa Jesusar ist’ir jaqinakax yatiñ munapxäna. Ukatxa arkirinakapaxa akham sasaw jiskt’apxäna: “¿Kawkïrïnis chimpuxa [jan ukax señalaxa] jumax kutt’ankät ukkaxa, ukhamarak akapach tukuskan uka urutsa?” sasa (Mateo 24:3). Jehová Diosakiw aka ñanqhapachan tukusiñ urupxa yati sasaw Jesusax säna (Mateo 24:36). Ukampisa, Diosan Apnaqäwipaxa janïra aka Uraqir bendicionanaka apankipanxa, kunanakasa pasañapäna ukwa Jesusax satayna. Uka arunakapaxa jichhürunakanwa phuqasiski.
3‘Akapachan tukusiñapataki’ qhipa urunakat janïra sum yatxatkasaxa, jaqinakan jan uñjkañ mä ch’axwäwiwa utjatayna, uka tuqit nayraqat yatxatañäni. Alaxpachanwa uka ch’axwäwixa apasitayna, ukaxa walin jan walinwa taqinirusa uñjasiyistu.
ALAXPACHAN MÄ CH’AXWÄWI
4 1914 maranwa Jesusax alaxpachan apnaqañ qallti sarakiyätanwa 8 jaljanxa (Daniel 7:13, 14). Ukxarusti: “Mä jach’a nuwasiñaw alaxpachanxa utjäna” siw Bibliaxa. Jesusan yaqha sutipaxa Miguelawa, uka “arcángel Miguelasti angelanakapampi sayt’asisinxa uka [Satanás] dragonampiw nuwasïna. Dragonampi angelanakapampisti sayt’asipxarakïnwa”, sasaw qhanañcharakistu.* Supayampi saxranakapampixa atipjataw uñjasipxäna ukatsti aka Uraqiru jaquqanitäxapxänwa. Ukatwa, chiqa chuymani angelanakaxa kusisipxäna, Supayasa saxranakapasa janiw alaxpachankxapxänti. Ukatxa aka Uraqinkirinakaxa llakisipxänwa. Bibliax akham siwa: “¡Wali llakisiñarakiw uraqin ukhamarak qutan utjirinakatakixa! Supayasti jumanakan ukaruw wali colerat juti, tiempopan juk’akïtapa yatisina” sasa (Apocalipsis 12:7, 9, 12).
5 Amuyt’añäni, uka ch’axwäwin atipjat uñjasisaxa, Supayax wali phiñasitawa, ukatsti kunayman jan walt’äwinakwa aka Uraqir apani. Jichhawa uka jan wali urunakan jakasktanxa, uka tuqit jichhax juk’ampi yatxataskakiñäni. Janiwa walja tiempo paskaniti siw Diosan Arupaxa, “tiempopan juk’akïtapa” Satanasax yatisiwa, ukhamaxa juk’a tiempokïniwa. Biblianxa uka tiempoxa “qhipa urunaka” satawa (2 Timoteo 3:1). Diosax niyawa aka Uraqitxa Satanasan jan wali luräwinakapxa chhaqtayani ukatwa ¡wal kusistanxa! Bibliaxa jichhürunakan akanakawa phuqasiñap siwa, uka tuqita mä qhawqhanak uñjañäni. Qhipa urunakanwa jakasxtanxa ukwa uka luräwinakaxa uñacht’ayistu, ukatxa niyaw Diosan Apnaqäwipax Jehová Awkisaru munasir jaqinakaruxa walja bendicionanak churani. Nayraqatxa, pusi chimpunak uñjañäni, Jesusan arunakapaxa akanakawa qhipa urunakanxa phuqasiñapa siwa.
QHIPA URUNAKAN PHUQASIRI JAN WALI LURÄWINAKA
6“Mä jach’a markax yaqha jach’a marka contraw nuwasini, mä markasti yaqha marka contrarakiw sartani.” (Mateo 24:7.) Aka qhipa patak maranakanxa millón millón jaqinakaw ch’axwäwinakan jiwarapxi. Gran Bretañankiri yatxatat mä jaqixa akham sasaw satayna: “Jaqin sarnaqäwipanxa, 1900 marat aksaruxa wila wartäwinakax walpun utjawayi. […] Uka maranakanxa ch’axwäwinakax walpun utjawayi, mä qhawqha tiempokiw uraqpachan uka ch’axwäwinakax jan utjkänti” sasa. Kunanakasa akapachan lurasiski uka tuqita yatxatata mä Institucionaxa akham sasaw sarakitayna: “[1900 marat aksaru] utjawayki uka ch’axwäwinakanxa, walpunwa jaqinakaxa jiwarapxi Cristox aka uraqinkkäna ukat 1899 maranakkama utjiri ch’axwäwinakan sipansa” sasa. 1914 marat aksaru utjir ch’axwäwinakanxa niya patak millón jilaw jiwarapxatayna. Ukatxa, waljaniruwa uka ch’axwäwinakax jan familiani, wali llakita uñjasiyi. Inas jumax ukham llakin uñjasiraksta.
7“Manq’at pist’aña[w] utjani.” (Mateo 24:7.) Aka kimsa tunk qhipa maranakanxa manq’añanakaxa wal achuqaski sasaw yatxatatanakaxa sapxi. Ukampisa, manq’at pist’añaxa utjaskakiwa, janiw yapuchañataki uraqis utjxiti, janirakiw qullqis manq’a alasiñatakis utjxiti. Pisinkiri markanakanxa millón millón jaqinakaw manq’atjam t’aqhisipxi. Wawanakaxa niya phisqa millón jilawa sapa mara manq’atjam jiwarapxi, siwa Organización Mundial de la Salud sat institucionaxa.
8“Utjaniwa jach’a uraq khathatinaka.” (Lucas 21:11.) 1990 marat aksaruxa jach’a utanaksa k’ak’atatayir ukat uraqsa k’ak’ayirjam uraq khathatinakaw utjatayna, sapa maraxa niya tunka paqallqun kutiw utji, sasaw ciencia tuqit yatxatat jaqinanakax sapxi. Sapa marawa uraq khathatinakax utjawayi, jach’a utanaksa q’al allthapiwayi. Ukatsti yaqha yatiyirixa akham sarakiwa: “Aka patak qhipa maranakanxa 600.000 jila jaqinakawa uraq khathatïwinakanxa jiwapxi, ukat uka tuqit yanapt’asiñataki luratanakaxa mä juk’akwa yanapt’araki” sasa.
9“Utjaniwa usunaka taqi chiqana.” (Lucas 21:11.) Usunaka qullañatakixa wal yatxatasipki, ukampisa kunayman uñt’ata jan uñt’at ñanqha usunakampi usutaw jaqinakaxa uñjasipxi. Aka qhipa maranakanxa jan uñt’at pä tunk jan wali usunakawa —tisiku, chujchu ukat cólera usunakjama—, wal uñstaski, ukat yaqha usunakax janiw qullañjamäxit sasaw yaqhipanakax sapxi. Ukatxa kimsa tunka jan uñt’at usunakaw uñstaskaraki. Ukanakatxa yaqhipax jan qullani usunakawa.
QHIPA URUNAKANKIR JAQINAKA
10 Qhipa urunakaxa jan wali luräwinakampiw phuqantatäni siw Bibliaxa, ukatsti jaqinakas mayjäpxaniw sarakiwa. Apóstol Pablox uka tuqitxa akham qillqatayna. 2 Timoteo 3:1-5 siwa: “Yatiñamarakiwa, qhipa urunakanxa jan wali tiemponakaw jutani” sasa. Akham jaqinakäpxaniw siwa:
- jaqinakaxa mich’aw tukupxani
- qullqi chuymäpxaniwa
- awkinakaparus janiw ist’apkaniti
- aljantasirinakäpxaniwa
- jan munasiñanïpxaniwa
- kuna jan walsa arsupxakiwa
- wali qhurunakäpxaniwa
- munañanakapakwa thaqhapxani Diosar munañat sipansa
- Dios chuymäkaspas ukhamaw tukupxani, ukatxa luratanakapampix yaqhwa uñacht’ayapxani
11 ¿Comunidadamanxa ukham jaqinakax utjiti? Utjpachapawa. Taqi chiqanwa ukham jaqinakaxa utji. Diosaxa niyaw uka jaqinakarux tukjani. Bibliaxa akham siwa: “Jucharar jaqinakax qurjamas alintasipkpan, ñanqha luririnakax panqarasipkpansa, jupanakax wiñayatak tukjatäpxaniwa” sasa (Salmo 92:7).
SUMA LURÄWINAKA
12 Aka qhipa urunakanxa kunaymani jan walt’äwinakawa utji, kunjamtï Bibliaxa siskäna ukhama. Ukampisa, Jehová Diosaru yupaychirinakatakixa suma luräwinakaxa utjarakiwa.
13Chiqpach ‘yatiñanakaxa juk’ampïniwa’ siw Daniel libronkiri mä profeciaxa. ¿Kunapachas uka arunakax phuqasiñapa? “Tukuya horasax purinkani” ukhaw phuqasini siwa (Daniel 12:4). 1914 marat aksaruxa, Juparu yupaychañ munirinakaruxa Jehová Diosaw yanapt’i, Biblian chiqa yatichäwinakapa sum yatipxañapataki. Amuyt’añataki, sutipata, munañapata, Jesucriston luqtasïwipatwa Diosax yatichi, ukhamaraki jiwatanakaxa kunjamäsipkisa ukat jaktanipxaniti janicha ukanak yaticharaki. Jehová Diosan yupaychirinakapaxa Diosatakjama sarnaqañsa yatiqapxarakiwa, ukasti jupanakataki askiwa, Diosarus jach’añcharakiwa. Diosan Apnaqäwipaxa kamsañs muni, aka Uraqit jan walinakxa kunjamsa chhaqtayani uksa sum yatipxi. ¿Ukanak yatisaxa kuns lurapxpacha? Uka jiskt’axa, aka qhipa urunakan phuqasir yaqha profeciaruwa apistu.
14“Diosan reinopat aka suma yatiyäwisti aka uraqpachanwa yatiyatäni” sasaw Jesucristoxa ‘akapach tukuskan uka urunakatxa’ satayna (Mateo 24:3, 14). Uraqpachanwa Diosan Reinopata, mä arunxa kunsa Diosan Apnaqäwipax lurani ukat kunjamsa bendicionanakap katuqsna uka tuqit suma yatiyäwinakax yatiyasiski. Ukaxa 230 jila markanakanwa yatiyasiski, ukatxa 400 jila arunakanwa yatiyasiskaraki. “Taqi markanakata, kunayman janchini, ukhamarak taqi casta parlan” Jehová Diosan Qhanañchirinakapawa Diosan Apnaqäwipxata jaqinakaru taqi chuyma yatiyasipki, suxta millón jilanïpxiwa (Apocalipsis 7:9). Ukatxa, kunsa Bibliaxa chiqpachapuni yatichi uka tuqit yatxatañ muniri walja jaqinakaruwa inaki yaticht’asipkaraki. Chiqa cristianonakaxa ‘uñisitäpxaniw’ sataynawa Jesusaxa, ukampisa uka profeciaxa muspharkañwa phuqasiskaraki (Lucas 21:17).
¿KUNSA JUMAX LURÄTA?
15 Bibliankiri walja profecianakawa jichhürunakanxa phuqasiski, ¿janit qhipa urunakan jakaskpachätanxa? ¿Kamsasmas jumaxa? Jehová Diosax ukhakamaki siskani ukhakamakiwa uka suma yatiyäwinakaxa yatiyasini, “ukatsti akapachan tukusiñapaw jutani” (Mateo 24:14). Diosaxa taqi jan walinakwa aka Uraqitxa chhaqtayani, ukwa “akapachan tukusiñapaw” siski uka arunakaxa sañ muni. Juparu kutkatasir taqi jaqinakaruwa Jesusampi ukat wali ch’amani angelanakapampi tukjayani (2 Tesalonicenses 1:6-9). Supayasa saxranakapasa janipuniw mayampisa apnaqirinakaruxa sallqjapxaniti. Ukatxa, Diosan gobiernoparu ist’irinakatakixa walja bendicionanakwa Apnaqäwipaxa apanini (Apocalipsis 20:1-3; 21:3-5).
16 Niyakixay aka ñanqhapachan tukusiñapax jak’ankxchixa, sapa mayniwa akham jiskt’asiñasa: “¿Kuna lurañajäpachasa?” sasa. Jehová Diosampita ukat jupax kunsa jiwasanakaru mayistu uka tuqinakatxa yatiqaskañasakiwa, ukasti wali askiwa (Juan 17:3). Taqi chuymaw Bibliat yatiqañama. Jehová Diosan munañapa lurañ munirinakamp chika jan chhaqasisa tantachasiskakiñamawa (Hebreos 10:24, 25). Diosaxa taqinin yatiqañapwa muni, ukhamasti yatiqañamawa, ukatxa jupan chuymaparu purt’añatakixa jan wali luräwinakxa apanukuñamarakiwa (Santiago 4:8).
17 Qhipa urunakanwa jakxtanxa, ukampisa jila part jaqinakaxa janiw uka tuqit kuns yatiñ munapkanit sasaw Jesusax satayna. Ñanqha jaqinakana t’unjäwipaxa niyaw purinini, mä akatjamatwa taqinirus katjani, kunjamtï mä lunthataxa arumax mantanki ukhama (1 Tesalonicenses 5:2). Jesusax akham sataynawa: “Kunjämatix Noen urunakapanxa paskatayna ukhamarakïniwa Jaqin Yuqapax jutkani ukkhaxa. Uka urunakanxa janïra uma juicio paskipanxa, jaqinakax walja manq’añanakana, umañanakana jakasipkäna, mayninakax casarasisipkänwa, mayninakasti phuchanakap casarañatak churasipkäna, Noen arcar mantañapkama, janirakiw amuyasipkänti kunürutix uma juiciox purinisin taqiniru apasxäna ukürkama, ukhamarakïniwa Jaqin Yuqapax jutkani ukkhaxa” sasa (Mateo 24:37-39).
18 Ukhamaxa, Jesusaxa sataynawa: “Amuyasipxam, jan chuymanakamxa vicionakampi machañanakampi qalarayasipxamti, ukhamarak aka jakañan llakisiñanakampisa jan khä urun jumanakax akatjamat katjayasipxañamataki, kunjämtix mä sipitax jist’antaskis ukhama. Uka urusti ukhamwa jutani taqi uraqpachan jakirinakxaru. Jumanakax jank’akïpxamaya, ukhamarak orapxam, taqi horasana ukhamat taqi akanak paskani ukat jaltapxañamataki, ukhamarak Jaqin Yuqap nayraqatan uñstapxañamatakisa” sasa (Lucas 21:34-36). Sum katuqañasawa Jesusan arunakapxa. ¿Kunatsa? Kunattixa, Jehová Diosampi ukat Jesucristo ‘Yuqapampi’ iyawsata jaqinakaxa, jakasipkakiniwa kunapachatix Supayana aka ñanqha pachapaxa tukjatäxani ukhaxa. Ukatxa wiñayan wiñayapatakiwa machaq jutïr pachan jakasxapxani, ukasti wali jak’ankxiwa (Juan 3:16; 2 Pedro 3:13).
KUNSA BIBLIAX YATICHI
- Qhipa urunakaxa ch’axwäwinakampi, manq’at pist’añanakampi, uraq khathatinakampi, usunakampi chimputawa (Mateo 24:7; Lucas 21:11).
- Aka qhipa urunakanxa jaqinakasti jupanakakiwa munasisipki, qullqik munasipki, munañanakapakwa thaqhasipki ukatxa janiw Diosatxa kuns yatiñ munapkiti (2 Timoteo 3:1-5).
- Diosan Apnaqäwipat suma yatiyäwinakaxa qhipa urunakanx uraqpachan yatiyasiski (Mateo 24:14).
* Miguel sutixa Jesucriston yaqha sutipawa uka tuqit yatxatañatakixa, juk’ampi yatxatañataki siski ukwa uñxatäta.
Yatichäwin jiskt’anakapa
1. ¿Kunanakatï jutïr urunakan pasañapäki ukxa kawkhans yatxatsna?
2, 3. ¿Jesusarux kunsa arkirinakapaxa jiskt’apxatayna, ukat jupax kamsataynasa?
4, 5. 1) ¿Kunas pasäna Jesusaxa apnaqirit alaxpachana utt’ayatäxäna ukhaxa? 2) Apocalipsis 12:12 jisk’a t’aqanxa, alaxpachan mä ch’axwäwiw utjäna siwa, ¿ukatxa kunanakas pasañapäna?
6, 7. ¿Kunjamsa jichhürunakan Jesusan arunakapaxa ch’axwäwinakxata ukat manq’at pist’añxata phuqasiski?
8, 9. ¿Uraq khathatinakxata ukat usunakxata Jesusan arunakapaxa phuqasiskiti?
10. ¿2 Timoteo 3:1-5 qillqatanakatxa kawkïrinakaw phuqasiski sasmasa?
11. Salmo 92:7 qillqatarjamaxa, ¿kunasa kamachasini ñanqha jaqinakaruxa?
12, 13. ¿‘Tukuy horas’ purinxipanxa chiqpach ‘yatiñanakax’ juk’ampiw sasmati?
14. ¿Qhawqha markanakansa ukat qhawqha arunakansa Diosan Apnaqäwipax yatiyasiski, ukat khitinakasa yatiyasipki?
15. 1) ¿Qhipa urunakanxtanwa sasmati, kunatsa ukhamaw sasmaxa? 2) ¿Jehová Diosar kutkatasirinakatakisa Apnaqäwiparu jan ist’irinakatakisa kamsañs muni ‘akapach tukusiw’ arunakaxa?
16. ¿Kun lurañamasa wakisispa?
17. ¿Kunatsa akatjamatwa ñanqha jaqinakan t’unjasïwipax niya taqinirusa katjani sasax sisna?
18. ¿Jesusan kuna arunakapsa sum katuqañasaxa?
Jukʼamp yatiñataki
Jan kun mayisakiw Bibliat yatichapjjerisma
¿Kunatsa Bibliat yatjjatañama?
Bibliajj walja jaqenakan jisktʼanakaparuw qhanañchawayi, ¿jumajj ukanak yatiñ munarakismati?
ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn ayr_Latn