si mabini ay nagpagalig ng kanyag karamdaman sa los banos, guni'nag ag pamahalaan ng kastila at ag sa estados unidos ay nagkakatitigan, at di nalaunan ay nagig dulaan ng digmaan ng dalawag bansa itog kapuluag pilipinas, siya'sumulat ng mga mahahalagag tudlig ukol sa mga mabubutig balak ng pakikisagkot ng mga tagalog sa dalawag nagdidigma, at ag gayog kasulatan ay sumapit sa kamay ni aguinaldo, na isag mabutig kasagguni. inanyayahan ni aguinaldo na pasa kawit si mabini, at sa pagtaggap sa anyaya ay nagsabi ng gayari: hindi ako matiwasay, sapagka'ag mga kababayan ko'walag katiwasayan. ag kanilag mga kahiligan sa pagbabago ng pamamalakad ay hindi dinigig. nagig unag kasagguni ni aguinaldo si mabini at ag unag ginawa ay ag pagpapalit sa gobierno dictatorial ng pamahalaan ng himagsikan. itinatag ni mabini ag mga pamahalaag bayan, lalawigan, hukuman at kawal; at kanyag ilinathala ag saligan ng pamahalaan ng himagsikan na ikinabantog niya ng gayon na lamag.