text: ашхабад - қала, 1924 жылдың қазанынан бастап елдің елордасы. копетдақ тауының етегінде орналасқан, халық саны 941 221 адам. "ақ мәрмәрлы елорда" түрікмендер өз елордаларын осылай дәріптейді. копетдақ тауының етегіндегі ахал алқабы мен қарақұм шөлінің шетінде, теңіз деңгейінен 214-240 биіктікте орналасқан. ашхабад деген атау арабтың "ъәшқ" махаббат) және парсының "абад" мекен) деген сөздерінен шықты. сурет:aşgabat вокзалы, 1901 жыл ашхабад ежелгі дәуірлерде қаланың орнында шағын елді мекен болған. ұлы жібек жолының бойында тұрғандықтан ертеден маңызды қоныс болып саналған. қаланы м.д.скобелев басқарған ахалтеке жорығы кезінде орыс отарлаушылары басып алып (1881 жылы 18 қаңтар), әскери бекініске айналдырды. 1885 жылы түрікменстан аймағында құрылған ресейдің әкімшілік бөлігі каспий облысының орталығы болды. 1885 жылы және 1899 жылы темір жол желісі салынуы нәтижесінде ғашықабат орта азиядағы ірі сауда орталықтарының біріне айналды. 1919 жылы шілдеде түркістан акср-інің орталығы болды. 1919-1927 жылдары қала ақ гвардияшылармен шайқаста қаза тапқан түркістан акср-інің еңбек комиссары есімімен "полторацк" деп аталды. 1927 жылы тарихи-ұлттық атауы қайта берілді. 1920-1980 жылдары қала ең ірі өнеркәсіп орталығына айналып, өндіріс орындар шығаратын өнімдері 1913 жылғы көрсеткіштермен салыстырғанда 100-ге жуық пайызға артты. металл өңдеу және машина жасау, құрылыс материалдарын шығару, шыны жасау, мата тоқу, тамақ өнеркәсібі орындары, салынды. әсіресе, қаладағы кілем тоқу бұйымдары дүние жүзіне белгілі. 1969 жылы газ құбыры іске қосылды. ғашықабат бірнеше рет зілзаланы бастан кешті (1893, 1895, 1929). 1948 жылы қазанда болған зілзаладан түгелдей қираған қала қайта салынды. 1950-1960 жылдары заманауи сәулет өнерін шығыстық әсем әдіспен ұштастырған үкімет үйі, көпшілік кітапхана бой көтерді. ғашықабат республиканың мәдени және ғылыми орталықтарының бірі. мұнда жалпы және арнаулы орта білім беретін мектептер, жоғары оқу орындар, ғылым академиясының ғылыми-зерттеу мекемелері бар. мақтымұлы атындағы опера және балет театры, драма, қуыршақ театрлары, мұражайлар, газет-журнал редакциялары жұмыс істейді. жылдық орташа мөлшер температурасы +16,7c°. жел жылдық орташа мөлшер жылдамдығы 1,6 м/с. ауа жылдық орташа мөлшер дымқылдығы 56%. альбукерке анкара