text: боғмала актиномикоз актиномицет бактериялары тудыратын малдың (адамда сирек) созылмалы жұқпалы ауруы. ірі қарада жиі, қой мен ешкіде, жылқыда, шошқада сирек кездеседі. аурудың қоздырушысы сәулелі жататын бір топ сау малға ауру малдан немесе сыртқы ортада өсіп-өнетін қоздырушылармен бүлінген сабаннан, шөптен жұғады. әсіресе, құрғақшылық жылдары сабан мен шөп тым қатайып, малдың аузын жарақаттағанда ауру жиі байқалады. ауруға жақтың, тілдің, жұтқыншақтың сөл бездері шалдығады. ауырған сиырдың жақ сүйегінде томпайған ісік пайда болып, кейін ол іріңдеп, тесіледі. кейде желін, бауыр, өкпе, т.б. мүшелерін де зақымдауы мүмкін. емдеу үшін құрамында йод бар дәрілер және антибиотиктер қолданылады, егер ауру асқынбаса, оны хирургиялық жолмен сылып тастайды. «қазақстан»: ұлттық энцклопедия бас редактор ә. нысанбаев алматы «қазақ энциклопедиясы» бас редакциясы, 1998 жыл, isbn 5-89800-123-9, ii том