text: - адығтардың субэтносы. ресей федерациясы мен таяу шығыстағы халық. ресейде, негізінен, сондай-ақ краснодар және ставропол өлкелерінде, адыгеяда және солтүстік осетияда тұрады. 2010 жылғы халық санағы бойынша олар республика халқының 57% құрады. олар солтүстік кавказ тілдер отбасы абхаз-адығ тобының кабарда-шеркес тілінде сөйлейді. иберий-кавказ тілдері шоғырының абхаз-адыгей бұтағының адыгей тобына жатады. қабарда тілінің алғашқы жазба ескерткіші 17-ғасырдан басталады. қабарда тілінің әліпбиі 19-ғасырда кириллица жазуына, 1923 ж. латын жазуына, 1936 ж. қайтадан кириллица жазуына көшірілген. мұсылман сүнниттер. православие дінін ұстанушылар моздок маңында тұрады. қабардалар қазіргі зерттеушілер адығтардың б. з. б. iv мыңжылдықта болған майкоп мәдениетін ұрпақтары екенін анықтады. адығтардың ата-бабалары майкоп мәдениетінің мұрагерлері ретінде солтүстік кавказ, қобан маңы және қобанды тарихта із қалдырды. сондай-ақ көптеген ғалымдар (дунаевская и.м., дьяконов и.м. және т.б.) қазіргі адығ-абхаз тілдерінің ежелгі дәуірде орталық және шығыс анадолы аумағында өмір сүрген көне хаттар және кашкалардың тілдерімен ұқсастығын көрсетеді. б. з. б. мыңжылдықта қара теңіздің шығыс жағалауында қазіргі адығтардың тікелей ата-бабалары болып табылатын меот тайпалары қоныстанды. айта кетейік, меот тайпаларының бірі синдтер б.з.б. ғ. қазіргі ресей аумағында синдтік айлақ немесе горгиппия (қазіргі анапа) деген астанасы бар бірінші мемлекет синдиканы құрды. синдика құл иеленуші мемлекет, қара теңіздегі ежелгі грек отарларымен сауда қатынасында болды. кейін синдика боспор патшалығына кірді. содан кейін тағы бір көне адығ тайпасы зихтер пайда болды, олар солтүстік-батыс кавказдың көптеген тайпаларын өздерінің қамқорлығымен әскери одаққа біріктіре алды, бұл оларға сәтті күресуге көмектесті. қабардалардың дәстүрлі кәсібі егіншілік және мал шаруашылығы болды. бидай, арпа, тары, жүгері екті. бау-бақша, ара шаруашылығымен айналысқан. ұсақ және ірі қара мал өсірген. олар әйгілі қабардалық жылқы тұқымын өсірген тамаша жылқы өсірушілер ретінде танымал болды. жылқылар ерекше төзімділігімен, ауруға төзімділігімен ерекшеленді. кәсіп пен қолөнер дамыды ұсталық, қару-жарақ, зергерлік бұйымдар т.б. фольклоры бай, эпосы, тарихи-ерлік әндері т.б. бар. ұлттық киімдері: ерлер күміс белбеу, кенжал, черкеска, бастарына бөрік (папах), бурка, тон, башлык, әйелдері кең етекті жейде, шаровары, сыртынан ұзын етекті көйлек, алтынмен кестеленген бас киім киген. аяқ киімдері сафьян чувяк. дәстүрлі тағамдары еттен (шашлык, қақталған ет), сүттен (сүзбе, айран) жасалған. сусындары бидайдан жасалған махсыма. қабардалардың бір бөлігі соғыс жылдарында қазақстанға күштеп көшірілген, кейінгі легі 90-жылдардардан бастап көші-қон үрдісіне орай қоныстанған. қазақстандағы қабардалардың саны 230 адам (2013).