text: микеланджело буонарроти (толық аты-жөні микеланьоло ди лодовико ди лионардо ди буонаррото симони) итальян мүсіншісі, кескіндемеші, сәулетші әрі ақын. 1475 ж. 6-наурызда қазіргі тосканада ақсүйек отбасында туған. кескіндемеші гирландайо мен мүсінші бертольдо ди джованниден (1488 90) дәріс алды. жас кезіндегі (“баспалдақ қасындағы мадонна”, “кентаврлар шайқасы” атты бедерлі мәрмәр, 1490 92 ж. шамасы) оның өзіндік басты белгілері айқын аңғарылды. римде ол “вакх” мүсінін (1496 97, флоренция, ұлттық мұражай) жасап, көне заман әуестенеді. 1501 ж. флоренцияға оралып, медичи озбырлығының бұғауын бұзған республика азаматтарының ерлігін бейнелейтін шығармалар жасауға кірісті. ол сомдаған орасан зор давид мүсіні (1501 04, флоренция, көркемсурет академиясының галереясы) құдіретті күш, ерлік, жігер туралы паш етеді. 1505 ж. юлий іі папа римге шақырып, оған құлпытас жасауды тапсырады. құлпытасқа арнап ол бірнеше мүсіндер жасады: “моисей” (1516, рим, сан-пьетро ин винколи шіркеуі), “көтеріліске шыққан құл” және “хал үстіндегі құл” (екеуі де 1513 16, париж, лувр). мүсінші тасты жан-жағынан бірдей қашамай, белгілі бір жерлерін ғана өңдеді. әрбір фигуралар мен жеке көріністер мөлдір айқындығымен ерекшеленеді, сондай-ақ көлемі жағынан көл-көсір бұл жазбалардың біртұтас анық байқалады. 1534 ж. ол римге біржола көшіп келіп, “аяусыз жаза” атты орасан зор фреска (1536 41) жасайды. өмірінің соңғы 30 жылында мүсін мен кескіндемеден бірте-бірте алшақтап, негізінен, сәулет өнерімен және поэзиямен айналысады. 1523 34 ж. ол флоренцияда сәулетші ретінде лауренциана кітапханасының ғимаратын тұрғызды. 1546 жылдан бастап өмірінің соңына дейін негізгі еңбегі римдегі әулие петр соборы мен капитолий ансамблін салу болды (екеуі де автор қайтыс болғаннан кейін аяқталды). оның лирикасы терең ойлы, асқақ трагизмге толы. мадригал мен сонет жанрында жырлады. 1564 ж. 18-ақпанда римде қайтыс болды. өлеңдері алғаш 1623 ж. басылды.