text: великая княжна мария николаевна (14 (26)маусым 1899, петергоф, губерния, ресей империясы 17 шілде 1918, екатеринбург, перм губерниясы, ркфср) император николай іі мен александра федоровнаның үшінші қызы. 1899 жылы 14 июньде сол жылы император отбасы жазды өткізген александрияның жазғы резиденциясында дүниеге келді. патшайымның жүктілігі ауыр жағдайда өтті, бірнеше рет талып құлаған сәттері болды, сондықтан кейінгі уақыттары өзі жүретін кресломен қозғалатын. босанған күн замандастарының айтуынша бұлтты, суық болды. баронэсса иза буксгевденнің айтуы бойынша патшайымның босану сәті қиын тартқан, екеуінің де өмірі үшін қауіп төнгенімен анасы мен қызын сақтап қалуға мүмкіндік туған. бала дені сау, мықты екен, бұл жерде өзінен жоғары әпкелеріне жол бермеді. раушандар. ұлы князь қызы марияның салған суреті. сурет:makovsky konstantin egorovich portrait of grand princess maria nikolayevna к. е. портрет великой княжны марии николаевны. 1905 ж.. маргарита игер, патша балаларының күтушісінің айтуымен мария әруақытта көңілді жеңіл мінезімен ерекшеленген, үнемі қоршаған ортасына күлімсірей қарайтын. ұлы князь владимир александрович ол баланы "ғажайып сәби" деп атайтын. кіші қыздары анастасиямен, тентекпен анасы еркелетіп атағанындай, жас айырмашылығына қарамастан бір-біріне бағына беретін, сондықтан да оларды "кішкене жұп" деп қарама қарсы "үлкен жұп" ольга мен татьянаға қарама қарсы атайтын. замандастары марияны өзінің жас ерекшелігіне қарағанда анағұрлым ірі, ақшыл сарғыш шашты, қара-көк көзді көңілді қызды "машканың табақшасы деп атайтын. оның француз мұғалімі пьер жильярдың айтуы бойынша мария биік тұлғалы, қызғылт бетті болған. сурет:nicholas ii and daughter maria қолында 1901 жыл. және ольгамен бірге. 1901 жыл. княжны мария (слева) анастасия (справа) двоюродным дядей великим князем дмитрием павловичем. 1915 ж.. 1910 жыл. мария николаевна форме казанского драгунского полка. направо: великие княжны мария, ольга, анастасия татьяна николаевны во время домашнего ареста царском селе. весна 1917 ж. княжны анастасия, мария татьяна николаевны во время домашнего ареста царском селе. весна 1917 ж. одна из претенденток, чеслава шапска, мужем, 1919 ж.