text: османлы империясынің садрағзамы - османлы империясы дуанының басшысы, османлы сұлтанның абсолютті өкілі, мемлекетте сұлтаннан кейінгі екінші беделгі тұлға. ұом-нің мөрі садрағзамда болған-ды. садрағзам мемлекеттік мәселелерді шешу үшін басқа уәзірлерді жинауға құқылы болды. османлы сұлтандарының резиденциясы топқапыда орналасқан кезде, садрағзамдардың да кеңселері сол сарайдың аймағында орналасқан ұлы қақпа - атты ғимаратта болды. ал дуан кеңесі - ғимаратында өткізіліп отырды. садрағзамға қатысты келесі атақтар қолданылды: ұлы уәзір -, ұлы садр -, абсолютті өкіл -, мемлекет сақшысы -, жомарт сардар -, ұлы сардар -. бастапқы кезеңде бұл лауазымға қатысты тек уәзір деген атақ қолданды. ал ұлы уәзір атағын алғашқы рет шандарлы қара халил қайыреддин паша иеленді. бұл атақ бас уәзірді басқа уәзірлерден ажырату үшін ойлап табылды. 1320 жылдан бастап садрағзамдар сұлтандардың кейбір міндеттерін атқара бастады: сұлтан қазынасына қатысты бұйрық беруге құқылы болды, дуанның әр мүшесін орнынан босата алды және әр саланы бақылауға құқылы болды. сұлтан мемлекеттің жоғарғы билеушісі болса да, атқарушы билікті садрағзамдар басқарды. көпрүлі дәуірі (1656-1710 жж.) кезінде сұлтандар тәжірибесіз болғандықтан, садрағзамдардың өкілеттіліктері артты. бұл заманда садрағзамдар және басқа уәзірлер, көбінесе, көпрүлі әулетінен болды. заманның атауы соған байланысты. танзимат дәуірінен бастар садрағзамдар османлы империясындегі беделі еуропалық еуропа елдеріндегі беделімен теңдес болды. есімі қызмет атқарған мерзімі уақыты құрылу дәуірі(27 шілде 1299 20 шілде 1402) алаеддин паша 1320 1331 11 жыл низамуддин ахмет паша 1331 1348 17 жыл қажы паша 1348 1349 жыл синануддин факих жүсіп паша 1349 1364 15 жыл шандарлы қара халил қайыреддин паша 1364 1387 23 жыл шандарлы әли паша 22 қаңтар 1387 20 шілде 1402 15 жыл сұлтанаралық дәуірі(20 шілде 1402 шілде 1413) шандарлы әли паша 20 шілде 1402 18 желтоқсан 1406 жыл имамзада халил паша 18 желтоқсан 1406 1413 жыл өркендеу дәуірі(5 шілде 1413 29 мамыр 1453) амасьялы баязит паша шілде 1413 26 мамыр 1421 жыл шандарлы ибраһим паша 25 маусым 1421 15 тамыз 1429 жыл 10 қожа мехмет низамуддин паша 1429 1439 10 жыл 11 шандарлы халил паша 1439 маусым 1453 10 жыл даму дәуірі(29 мамыр 1453 11 қазан 1479) 12 зағанос паша маусым 1453 1456 жыл 13 әулие махмұт паша 1456 1466 10 жыл 14 римлі мехмет паша 1466 1469 жыл 15 ысқақ паша 1469 1472 жыл 16 әулие махмұт паша 1472 1474 жыл 17 гедик ахмет паша 1474 1476 жыл 18 қожа синан паша 1476 1477 жыл 19 қараманлы мехмет паша 1477 1481 жыл 20 ысқақ паша 1481 1482 жыл 21 қожа дәуіт паша 1482 1497 15 жыл 22 херсеклі ахмет паша 1497 1498 жыл 23 шандарлы ибраһим паша 1498 1499 жыл 24 мәсіх паша 1499 1501 жыл 25 хадым әли паша 1501 1503 жыл 26 херсеклі ахмет паша 1503 1506 жыл 27 хадым әли паша 1506 1511 жыл 28 херсеклі ахмет паша 1511 1511 ай 29 қожа мұстафа паша 1511 1512 жыл 30 херсеклі ахмет паша 1512 28 қараша 1514 жыл 31 дукакинұлы ахмет паша 18 желтоқсан 1514 наурыз 1515 ай 32 хадым синан паша 18 маусым 1515 23 қыркүйек 1515 ай 33 херсеклі ахмет паша 23 қыркүйек 1515 26 сәуір 1516 ай 34 хадым синан паша 26 сәуір 1516 22 қаңтар 1517 ай 35 жүніс паша 22 қаңтар 1517 13 қыркүйек 1517 ай 36 пір мехмет паша 25 қаңтар 1518 27 маусым 1523 жыл 37 паргалы ибраһим паша 27 маусым 1523 14 наурыз 1536 13 жыл 38 аяз мехмет паша 14 наурыз 1536 13 шілде 1539 жыл 39 лүтфі паша 13 шілде 1539 сәуір 1541 жыл 40 хадым сүлеймен паша сәуір 1541 28 қараша 1544 жыл 41 дамат рүстем паша 28 қараша 1544 қазан 1553 жыл 42 қара ахмет паша қазан 1553 29 қыркүйек 1555 жыл 43 дамат рүстем паша 29 қыркүйек 1555 10 шілде 1561 жыл 44 семіз әли паша 10 шілде 1561 28 маусым 1565 жыл 45 соколлы мехмет паша 28 маусым 1565 12 қазан 1579 14 жыл тоқырау дәуірі(12 қазан 1479 26 қаңтар 1699) 46 шәмші ахмет паша 12 қазан 1579 28 сәуір 1580 ай 47 лала мұстафа паша 28 сәуір 1580 тамыз 1580 ай 48 қожа синан паша тамыз 1580 желтоқсан 1582 жыл 49 кәнижелі сияуш паша 24 желтоқсан 1582 25 шілде 1584 жыл 50 өзтемірұлы осман паша 28 шілде 1584 29 қазан 1585 жыл 51 хадым мәсіх мехмет паша қараша 1585 14 сәуір 1586 ай 52 кәнижелі сияуш паша 14 сәуір 1586 сәуір 1589 жыл 53 қожа синан паша 14 сәуір 1589 тамыз 1591 жыл 54 сардар фархат паша тамыз 1591 сәуір 1592 ай 55 кәнижелі сияуш паша сәуір 1592 28 қаңтар 1593 ай 56 қожа синан паша 28 қаңтар 1593 15 ақпан 1594 жыл 57 сардар фархат паша 15 ақпан 1594 шілде 1595 жыл 58 қожа синан паша шілде 1595 19 қараша 1595 ай 59 текелі лала мехмет паша 19 қараша 1595 28 қараша 1595 күн 60 қожа синан паша желтоқсан 1595 сәуір 1596 ай 61 дамат ибраһим паша сәуір 1596 27 қазан 1596 ай 62 жүсіп синан паша 27 қазан 1596 желтоқсан 1596 ай 63 дамат ибраһим паша желтоқсан 1596 қараша 1597 11 ай 64 хадым хасан паша қараша 1597 сәуір 1598 ай 65 жеррах мехмет паша сәуір 1598 қаңтар 1599 ай 66 дамат ибраһим паша қаңтар 1599 10 шілде 1601 жыл 67 жемісші хасан паша 22 шілде 1601 қазан 1603 жыл 68 малқош жауыз әли паша қазан 1603 26 шілде 1604 10 ай 69 соколлызада лала мехмет паша тамыз 1604 21 маусым 1606 жыл 70 босняк дәруіш мехмет паша 21 маусым 1606 желтоқсан 1606 ай 71 қойшы мұрат паша 11 желтоқсан 1606 тамыз 1611 жыл 72 насух паша тамыз 1611 17 қазан 1614 жыл 73 өгіз мехмет паша 17 қазан 1614 17 қараша 1616 жыл 74 дамат халил паша 17 қараша 1616 18 қаңтар 1619 жыл 75 өгіз мехмет паша 18 қаңтар 1619 23 желтоқсан 1619 11 ай 76 истанкөйлі шелеби әли паша 23 желтоқсан 1619 наурыз 1621 жыл 77 өхрілі құсайын паша наурыз 1621 17 қыркүйек 1621 ай 78 дилавер паша 17 қыркүйек 1621 20 мамыр 1622 ай 79 өхрілі құсайын паша 20 мамыр 1622 20 мамыр 1622 күн 80 қара дәуіт паша 20 мамыр 1622 13 маусым 1622 ай 81 мере құсайын паша 13 маусым 1622 тамыз 1622 ай 82 лефкелі мұстафа паша тамыз 1622 21 қыркүйек 1622 ай 83 гүржі хадым мехмет паша 21 қыркүйек 1622 ақпан 1623 ай 84 мере құсайын паша ақпан 1623 30 тамыз 1623 ай 85 кеманкеш қара әли паша 30 тамыз 1623 сәуір 1624 ай 86 шеркеш мехмет әли паша сәуір 1624 28 қаңтар 1625 ай 87 хафиз ахмет паша ақпан 1625 желтоқсан 1626 жыл 88 дамат халил паша желтоқсан 1626 сәуір 1628 жыл 89 қысырау паша сәуір 1628 25 қазан 1631 жыл 90 хафиз ахмет паша 25 қазан 1631 10 ақпан 1632 ай 91 топал режеп паша 10 ақпан 1632 18 мамыр 1632 ай 92 табаныяссы мехмет паша 18 мамыр 1632 ақпан 1637 жыл 93 мейрам паша ақпан 1637 26 тамыз 1638 жыл 94 таяр мехмет паша 27 тамыз 1638 23 желтоқсан 1638 ай 95 кеманкеш қара мұстафа паша 23 желтоқсан 1638 31 қаңтар 1640 жыл 96 сұлтанзада мехмет паша 31 қаңтар 1644 17 желтоқсан 1645 жыл 97 неуесінлі салих паша 17 желтоқсан 1645 16 қыркүйек 1647 жыл 98 қара мұса паша 16 қыркүйек 1647 21 қыркүйек 1647 күн 99 хезарпаре ахмет паша 21 қыркүйек 1647 тамыз 1648 жыл 100 сопы мехмет паша тамыз 1648 21 мамыр 1649 ай 101 қара мұрат паша 21 мамыр 1649 тамыз 1651 жыл 102 мелек ахмет паша тамыз 1651 21 тамыз 1651 16 күн 103 сияуш паша 21 тамыз 1651 27 қыркүйек 1651 ай 104 гүржі мехмет паша 27 қыркүйек 1651 20 маусым 1652 10 ай 105 тархуншы ахмет паша 20 маусым 1652 21 наурыз 1653 ай 106 биік қожа дәруіш мехмет паша 21 наурыз 1653 28 қазан 1654 жыл 107 ібшір мұстафа паша 28 қазан 1654 11 мамыр 1655 ай 108 қара мұрат паша 11 мамыр 1655 19 тамыз 1655 ай 109 ермени сүлеймен паша 19 тамыз 1655 28 ақпан 1656 ай 110 телі құсайын паша 28 ақпан 1656 наурыз 1656 ай 111 зұрназен мұстафа паша наурыз 1656 наурыз 1656 сағат 112 сияуш паша наурыз 1656 25 сәуір 1656 ай 113 бойнұяралы мехмет паша 26 сәуір 1656 15 қыркүйек 1656 ай 114 көпрүлі мехмет паша 15 қыркүйек 1656 31 қазан 1661 жыл 115 көпрүлі фазыл ахмет паша 31 қазан 1661 19 қазан 1676 15 жыл 116 мерзифонлы қара мұстафа паша 19 қазан 1676 14 желтоқсан 1683 жыл 117 байбұртты қара ибраһим паша 15 желтоқсан 1683 18 қараша 1685 жыл 118 сары сүлеймен паша 18 қараша 1685 18 қыркүйек 1687 жыл 119 көпрүлі дамат абаза сияуш паша 18 қараша 1687 23 ақпан 1688 ай 120 нышаншы ысмайыл паша 23 ақпан 1688 мамыр 1688 ай 121 тақырдақты бекір мұстафа паша 30 мамыр 1688 қараша 1689 жыл 122 көпрүлі фазыл мұстафа паша 10 қараша 1689 19 тамыз 1691 жыл 123 баһадүрзада арабашы әли паша 24 тамыз 1691 21 наурыз 1692 ай 124 мерзифонлы шалық қажы әли паша 23 наурыз 1692 17 наурыз 1693 жыл 125 бозоқты мұстафа паша 17 наурыз 1693 13 наурыз 1694 жыл 126 сүрмелі әли паша 13 наурыз 1694 22 сәуір 1695 жыл 127 алмас мехмет паша мамыр 1695 11 қыркүйек 1697 жыл 128 көпрүлі амжазада қажы құсайын паша 17 қыркүйек 1697 26 қаңтар 1699 жыл әлсіреу дәуірі(26 қаңтар 1699 10 қаңтар 1792) көпрүлі амжазада қажы құсайын паша 26 қаңтар 1699 қыркүйек 1702 жыл 129 далтабан мұстафа паша қыркүйек 1702 24 қаңтар 1703 ай 130 рами мехмет паша 25 қаңтар 1703 22 тамыз 1703 ай 131 каваноз ахмет паша 22 тамыз 1703 16 қараша 1703 ай 132 дамат хасан паша 18 қараша 1703 28 қыркүйек 1704 10 ай 133 қалайлыкөз қажы ахмет паша қазан 1704 25 желтоқсан 1704 ай 134 балташы мехмет паша 25 желтоқсан 1704 мамыр 1706 жыл 135 дамат шорлылы әли паша мамыр 1706 15 маусым 1710 жыл 136 көпрүлізада дамат нұман паша 16 маусым 1710 17 тамыз 1710 ай 137 балташы мехмет паша 18 тамыз 1710 20 қараша 1711 жыл 138 гүржі аға жүсіп паша 20 қараша 1711 11 қараша 1712 жыл 139 силахдар сүлеймен паша 12 қараша 1712 сәуір 1713 ай 140 қожа ибраһим паша сәуір 1713 сәуір 1713 күн 141 силахдар дамат паша 27 сәуір 1713 тамыз 1716 жыл 142 қажы халил паша 21 тамыз 1716 қазан 1717 жыл 143 нышаншы мехмет паша қазан 1717 мамыр 1718 ай 144 наушаһарлы дамат ибраһим паша мамыр 1718 қазан 1730 12 жыл 145 силахдар дамат мехмет паша 16 қазан 1730 23 қаңтар 1731 ай 146 қабақұлақ ибраһим паша 23 қаңтар 1731 11 қыркүйек 1731 ай 147 топал осман паша 21 қыркүйек 1731 12 наурыз 1732 ай 148 хәкімұлы әли паша 12 наурыз 1732 14 шілде 1735 жыл 149 гүржі ысмайыл паша 14 шілде 1735 25 желтоқсан 1735 ай 150 силахдар дамат диметокалы мехмет паша 10 қаңтар 1736 тамыз 1737 жыл 151 мүхсінзада әбдуллаһ паша тамыз 1737 19 желтоқсан 1737 ай 152 йеген мехмет паша 19 желтоқсан 1737 23 наурыз 1739 жыл 153 қажы иваззада мехмет паша 23 наурыз 1739 23 маусым 1740 жыл 154 нышаншы шехла қажы ахмет паша 22 шілде 1740 сәуір 1742 жыл 155 хәкімұлы әли паша 21 сәуір 1742 қазан 1742 ай 156 сейіт хасан паша қазан 1742 10 тамыз 1746 жыл 157 тирьяки қажы мехмет паша 11 тамыз 1746 24 тамыз 1747 жыл 158 сейіт әбдуллаһ паша 24 тамыз 1747 қаңтар 1750 жыл 159 дивитдар мехмет әмин паша қаңтар 1750 шілде 1752 жыл 160 шорлылы көсе бахир мұстафа паша шілде 1752 16 ақпан 1755 жыл 161 хәкімұлы әли паша 16 ақпан 1755 19 мамыр 1755 ай 162 наили әбдуллаһ паша 19 мамыр 1755 24 тамыз 1755 ай 163 силахдар биік әли паша 24 тамыз 1755 23 қазан 1755 ай 164 жиырмасегіззада мехмет сейіт паша 25 қазан 1755 сәуір 1756 ай 165 шорлылы көсе бахир мұстафа паша 30 сәуір 1756 желтоқсан 1756 ай 166 қожа мехмет рағып паша 12 қаңтар 1756 сәуір 1763 жыл 167 тевкии хамза хамит паша 11 сәуір 1763 29 қыркүйек 1763 ай 168 шорлылы көсе бахир мұстафа паша 29 қыркүйек 1763 30 наурыз 1765 жыл 169 мүхсінзада мехмет паша 30 наурыз 1765 тамыз 1768 жыл 170 силахдар махир хамза паша тамыз 1768 20 қазан 1768 ай 171 жалықзада мехмет әмин паша қазан 1768 12 тамыз 1769 10 ай 172 молдован әли паша 12 тамыз 1769 12 желтоқсан 1769 ай 173 иваззада халил паша 13 желтоқсан 1769 25 желтоқсан 1770 жыл 174 силахдар мехмет паша 25 желтоқсан 1770 11 желтоқсан 1771 жыл 175 мүхсінзада мехмет паша 11 желтоқсан 1771 тамыз 1773 жыл 176 ізетті мехмет паша 11 тамыз 1773 маусым 1775 жыл 177 жалықшызада дәруіш мехмет паша маусым 1775 қаңтар 1777 жыл 178 даренделі шебешізада мехмет паша қаңтар 1777 қыркүйек 1778 жыл 179 қалапат мехмет паша қыркүйек 1778 22 тамыз 1779 11 ай 180 силахдар қарауәзір сейіт мехмет паша 22 тамыз 1779 20 ақпан 1781 жыл 181 ізетті мехмет паша 20 ақпан 1781 25 тамыз 1782 жыл 182 жеген сейіт мехмет паша 25 тамыз 1782 31 желтоқсан 1782 ай 183 халил хамит паша 31 желтоқсан 1782 30 сәуір 1785 жыл 184 хазинедар шаһин әли паша 30 сәуір 1785 25 қаңтар 1786 ай 185 қожа жүсіп паша 25 қаңтар 1786 28 мамыр 1789 жыл 186 кетхүда хасан паша 28 мамыр 1789 қаңтар 1790 ай 187 алжирлі ғази хасан паша қаңтар 1790 30 наурыз 1790 ай 188 рущукті шелебизада шәріп хасан паша 16 сәуір 1790 12 ақпан 1791 10 ай 189 қожа жүсіп паша 12 ақпан 1791 10 қаңтар 1792 11 ай ыдырау дәуірі(10 қаңтар 1792 қараша 1922) қожа жүсіп паша 10 қаңтар 1792 мамыр 1792 ай 190 дамат мелек мехмет паша мамыр 1792 21 қазан 1794 жыл 191 сапыранболулы ізетті мехмет паша 21 қазан 1794 23 қазан 1798 жыл 192 көр жүсіп зияуддін паша 23 қазан 1798 24 маусым 1805 жыл 193 бостаншыбасы хафиз ысмайыл паша 24 қыркүйек 1805 13 қазан 1806 жыл 194 ибраһим хильми паша 13 қазан 1806 маусым 1807 ай 195 шелеби мұстафа паша маусым 1807 28 шілде 1808 жыл 196 әлемдар мұстафа паша 28 шілде 1808 15 қараша 1808 ай 197 шауышбасы момыш паша 15 қараша 1808 қаңтар 1809 ай 198 шархашы әли паша қаңтар 1809 наурыз 1809 ай 199 көр жүсіп зияуддін паша наурыз 1809 10 сәуір 1811 жыл 200 лаз әзіз ахмет паша 10 сәуір 1811 қыркүйек 1812 жыл 201 хүршіт ахмет паша қыркүйек 1812 30 наурыз 1815 жыл 202 мехмет әмин рауып паша 30 наурыз 1815 қаңтар 1818 жыл 203 бұрдырлы дәруіш мехмет паша қаңтар 1818 қаңтар 1820 жыл 204 испарталы сейіт әли паша қаңтар 1820 21 сәуір 1821 жыл 205 бендерлі әли паша 21 сәуір 1821 30 сәуір 1821 күн 206 қажы сәлих паша 30 сәуір 1821 11 қараша 1822 жыл 207 телі әбдуллаһ паша 11 қараша 1822 наурыз 1823 ай 208 силахдар әли паша наурыз 1823 желтоқсан 1823 10 ай 209 мехмет сейіт әліп паша желтоқсан 1823 15 қыркүйек 1824 10 ай 210 бендерлі мехмет сәлім сырры паша 15 қыркүйек 1824 26 қазан 1828 жыл 211 топал ізетті мехмет паша 26 қазан 1828 28 қаңтар 1829 ай 212 рәшіт мехмет паша 28 қаңтар 1829 17 ақпан 1833 жыл 213 мехмет әмин рауып паша 17 ақпан 1833 шілде 1839 жыл 214 қожа хүсрев мехмет паша шілде 1839 29 мамыр 1841 жыл 215 мехмет әмин рауып паша 29 мамыр 1841 қазан 1841 ай 216 топал ізетті мехмет паша қазан 1841 қыркүйек 1842 жыл 217 мехмет әмин рауып паша қыркүйек 1842 30 маусым 1846 жыл 218 қожа мұстафа рәшіт паша 30 маусым 1846 28 сәуір 1848 жыл 219 ибраһим сәрім паша 28 сәуір 1848 13 тамыз 1848 ай 220 қожа мұстафа рәшіт паша 13 тамыз 1848 27 қаңтар 1852 жыл 221 мехмет әмин рауып паша 27 қаңтар 1852 наурыз 1852 ай 222 қожа мұстафа рәшіт паша наурыз 1852 тамыз 1852 ай 223 мехмет әмин әли паша тамыз 1852 қазан 1852 ай 224 дамат мехмет әли паша қазан 1852 14 мамыр 1853 ай 225 мұстафа наили паша 14 мамыр 1853 30 мамыр 1854 жыл 226 кипрлі мехмет әмин паша 30 мамыр 1854 24 қараша 1854 ай 227 қожа мұстафа рәшіт паша 24 қараша 1854 мамыр 1855 ай 228 мехмет әмин әли паша мамыр 1855 желтоқсан 1856 жыл 229 қожа мұстафа рәшіт паша желтоқсан 1856 тамыз 1857 ай 230 мұстафа наили паша тамыз 1857 23 қазан 1857 ай 231 қожа мұстафа рәшіт паша 23 қазан 1857 қаңтар 1858 ай 232 мехмет әмин әли паша қаңтар 1858 қазан 1859 жыл 233 кипрлі мехмет әмин паша қазан 1859 24 желтоқсан 1859 ай 234 мүтержім мехмет рүшді паша 24 желтоқсан 1859 27 мамыр 1860 ай 235 кипрлі мехмет әмин паша 27 мамыр 1860 25 маусым 1861 жыл 235 кипрлі мехмет әмин паша 25 маусым 1861 тамыз 1861 ай 236 мехмет әмин әли паша тамыз 1861 22 қараша 1861 ай 237 кешешізада мехмет әмин фуат паша 22 қараша 1861 қаңтар 1863 жыл 238 жүсіп кәміл паша қаңтар 1863 маусым 1863 ай 239 кешешізада мехмет әмин фуат паша маусым 1863 маусым 1866 жыл 240 мүтержім мехмет рүшді паша маусым 1866 11 ақпан 1867 ай 241 мехмет әмин әли паша 11 ақпан 1867 қыркүйек 1871 жыл 242 махмұт нәдім паша қыркүйек 1871 31 шілде 1872 10 ай 243 мидхат паша 31 шілде 1872 19 қазан 1872 жыл 244 мүтержім мехмет рүшді паша 19 қазан 1872 15 наурыз 1873 ай 245 ахмет есет паша 15 наурыз 1873 15 сәуір 1873 ай 246 ширванизада мехмет рүшді паша 15 сәуір 1873 14 ақпан 1874 10 ай 247 құсайын әуні паша 14 ақпан 1874 25 сәуір 1875 жыл 248 ахмет есет паша 25 сәуір 1875 26 тамыз 1875 ай 249 махмұт нәдім паша 26 тамыз 1875 12 мамыр 1876 ай 250 мүтержім мехмет рүшді паша 12 мамыр 1876 19 желтоқсан 1876 ай 251 мидхат паша 19 желтоқсан 1876 ақпан 1877 ай 252 ибраһим атхам паша ақпан 1877 11 қаңтар 1878 жыл 253 ахмет хамди паша 11 қаңтар 1878 ақпан 1878 ай 254 ахмет уәпік паша ақпан 1878 18 сәуір 1878 ай 255 мехмет садық паша 18 сәуір 1878 28 мамыр 1878 ай 256 мүтержім мехмет рүшді паша 28 мамыр 1878 маусым 1878 күн 257 мехмет есет савфет паша маусым 1878 қазан 1878 ай 258 қайыреддін паша қазан 1878 28 шілде 1878 ай 259 ахмет әріпи паша 28 шілде 1878 18 қазан 1879 ай 260 кіші мехмет сейіт паша 18 қазан 1879 маусым 1880 ай 261 мехмет қадір паша маусым 1880 12 қыркүйек 1880 ай 262 кіші мехмет сейіт паша 12 қыркүйек 1880 мамыр 1882 жыл 263 әбдірахман нұреддін паша мамыр 1882 12 шілде 1882 ай 264 кіші мехмет сейіт паша 12 шілде 1882 30 қараша 1882 ай 265 ахмет уәпік паша желтоқсан 1882 желтоқсан 1882 күн 266 кіші мехмет сейіт паша желтоқсан 1882 24 қыркүйек 1885 жыл 267 мехмет кәміл паша 24 қыркүйек 1885 қыркүйек 1891 жыл 268 ахмет жеват паша қыркүйек 1891 маусым 1895 жыл 269 кіші мехмет сейіт паша маусым 1895 қазан 1895 ай 270 мехмет кәміл паша қазан 1895 қараша 1895 ай 271 халил рыфат паша қараша 1895 қараша 1901 ай 272 кіші мехмет сейіт паша 13 қараша 1901 15 қаңтар 1903 жыл 273 мехмет фәрит паша 15 қаңтар 1903 22 шілде 1908 жыл 274 кіші мехмет сейіт паша 22 шілде 1908 тамыз 1908 15 күн 275 мехмет кәміл паша тамыз 1908 ақпан 1909 ай 276 ахмет тәупік паша 31 наурыз 1909 мамыр 1909 ай 277 құсайын хильми паша мамыр 1909 12 қаңтар 1910 ай 278 ибраһим хаққы паша 12 қаңтар 1910 29 қыркүйек 1911 жыл 279 кіші мехмет сейіт паша қазан 1911 17 шілде 1912 ай 280 ахмет мұхтар паша 22 шілде 1912 29 қазан 1912 ай 281 кәміл паша 29 қазан 1912 23 қаңтар 1913 ай 282 мехмет шевкет паша 23 қаңтар 1913 11 маусым 1913 ай 283 сейіт халим паша 12 маусым 1913 ақпан 1917 жыл 284 талғат паша ақпан 1917 қазан 1918 жыл 285 ахмет ізетті паша 14 қазан 1918 қараша 1918 ай 286 ахмет тәупік паша 11 қараша 1918 10 наурыз 1919 ай 287 дамат ферит паша 10 наурыз 1919 қазан 1919 ай 288 әли рыза паша қазан 1919 наурыз 1920 ай 289 салих хүлісі паша наурыз 1920 сәуір 1920 ай 290 дамат ферит паша сәуір 1920 18 қазан 1920 ай 291 ахмет тәупік паша 21 қазан 1920 қараша 1922 жыл алғашқы садрағзам алаеддин паша алғашқы османлы билеушісі османның үлкен баласы еді, ал османнан кейін билеуші болған орханның ағасы болған, яғни ол османлы әулетіне жатады. 5-ші садрағзам шандарлы қара халил қайыреддин паша ең көп садрағзамдық етті. ол 1364-1387 жж. 23 жыл садрағзам болды. 111-ші садрағзам зұрназен мұстафа паша ең аз садрағзамдық етті. ол наурыз 1656 жылы сағат садрағзам болды. 45-ші садрағзам соколлы мехмет паша үш сұлтан тұсында (i сүлеймен, ii сәлім, iii мұрат) 14 жыл бойы садрағзам болды (1565-1579 жж.). 74-ші және 88-ші садрағзам дамат халил паша төрт сұлтан тұсында (i ахмет, мұстафа, ii осман, iv мұрат) садрағзам болды (1616-1619 жж. және 1626-1628 жж.). ii сәлім ешқашан садрағзам ауыстырмады. жыл билесе де, оның билік құруына дейін де, билік құруынан кейін де соколлы мехмет паша садрағзам болып қала берді. ii әбділхамит өз заманында (1876-1909 жж.) 26 рет садрағзамдарды ауыстырды. 1878 жылдың ішінде садрағзамдар бір-бірін рет ауыстырды. 260-шы, 262-ші, 264-ші, 266-шы, 269-шы, 272-ші, 274-ші және 279-шы садрағзам болған кіші мехмет сейіт паша рет садрағзам болды. садрағзамдар 290 рет ауысты, алайда садрағзамдардың саны тек 217. османлы империясы