text: қожалы (; (өзбекстан) қала, қожалы ауданының (түмен) әкімшілік орталығы. водник қалалық ауылы қожалы қалалық хәкімдігіне (әкімдігіне) бағынады. «қажылардың орны» деп аударуға болатын қаланың атауы миздахан қорымымен байланысты. онда орта азия аңызы бойынша адам бірінші адам жерленген кесене бар. қожалы (қожа елі) қаласының тарихы әлі күнге дейін арнайы зерттелген жоқ. п. п. иванов, м. юлдашев, а. садықов, ю. гулямов, с. камалов, ю. брегель, о. жәләлов, в. н. ягодин, м. мамбетұллаев, т. қожаев, г.ходжаниязов, м.ш қадырниязов, м.төребеков, х.есбергенов, о.юсупов, тағы басқа тарихшылар мен археологтар еңбектері мен зерттеулерінде қожалы мәдениетінің тарихы мен тарихының әр түрлі жағдайларын бөліп көрсетті. осыған байланысты қожалы қаласының өткен өміріне қатысты мұрағаттық материалдар үлкен қызығушылық тудырады, олар 500 жылдан астам уақыт бойы қазақтардың, түрікмендердің және хорезмдік өзбектердің негізгі базарлары әмударияның сол жағалауында көптеген тарихи, әлеуметтік, мәдени және саяси оқиғалардың орталығы болды. өткен ғасырларда еуропалық және ресейлік көпестер, елшілер, саяхатшылар және барған қожалы қаласы туралы құнды мәліметтер мәскеу, орынбор, астрахан, ташкент, хиуа, сонымен бірге, қр орталық мемлекеттік мұрағат, тасауыз облысы омм, өр орталық мемлекеттік мұрағат материалдарында сақталуда. xvii ғасырдан бастап өзін хиуа елшілігінің істеріне өздерін жақып пайғамбар мен қожа ахмет ясауидің ұрпақтары санайтын қожа руынан шыққан адамдар белсенді түрде қосылды. қала нүкістен батысқа қарай 10 км жерде орналасқан және онымен әмудария арқылы өтетін көлік көпірі түрікменабат мақат бағытындағы теміржол вокзалы. әмудариядағы айлақ (қала орталығынан 11 км шығысқа қарай). қалада мақта тазалайтын және кеме жөндейтін зауыттар; мақта иіру, мақта тоқу және кілем фабрикалары; тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары бар. қожалы халық саны бойынша нүкіс қаласынан кейін 2-орында, өзбекстанда 16-орындағы қала. тұрғындары 104 589 адамды құрайды (2009). тұрғыны 104 589 адам (2009). суньят рахматуллин (1934 ту.) кеңестік су шаңғы жаттықтырушысы, инженер. абдулла қадырбаев (1926—1979) халықтық бақылаудың төрағасы. әлішер әуезбаев (1971 ту.) жапониядағы бокстан азия ойындарының чемпионы (1994). қалалары