text: нупелер, нуфавалар, нупенсизилер –нигериядағы халық. елдің солт.-шығысы мен квара штатын қоныстанған. жалпы саны 1,4 млн. адам (2004). экваторлық нәсілге жатады. конго-кордофан тіл шоғырына жататын нупе тілінде (ква тобы) сөйлейді. жазуы латын әліпбиіне негізделген. басым көпшілігі ислам дінін ұстанады. аз ғана бөлігі дәстүрлі (аруаққа табыну, т.б.) сақтаған. бірнеше субэтн. топтарға бөлінетін н-дің этн. негізін бени, батаси және кьеде тайпалары құраған. олар 15 ғ-да ерте мемл. бірлестік құрды. бұл мемлекет, әсіресе, 18 ғ-дың 2-жартысында күшейді. оны 19 ғ-дың бас кезінде фульбелер жаулап алды. негізгі кәсібі егіншілік. тары, ямс, арахис, т.б. дәнді дақылдар өсіреді. ежелден қола мен шыны құю, құмыра жасау, тері өңдеу ісі дамыған. қабырғалары балшықпен сыланып, төбесі сүйірлене жабылған дөңгелек келген баспаналарда тұрған. бай ауыз әдебиеті сақталған.