text: элсворт статлер элсворт милтон статлер 1863 жылы пенсильвания қаласында кедей қызметші отбасында дүниеге келген болатын. сондықтан жасынан бастап, жұмыс істей бастады. ол отынды, ағаштарды шыны зауытында таситын болған. бұл жұмыс оған 50 цент шамасында ақша әкелетін болатын. 13 жасында ол коридорный қызметіне уилингтегі mclure house (батыс вирджиния) қонақ үйіне жұмысқа тұрады, ол жерде де элсворт жүк тасушы қызметін атқарады. 15 жасында ол үлкен шабарман қызметінде (лақап аты полковник) бір жылдан кейін түнгі портье, ал 19 жасына қарай сол қонақүйде менеджер қызметін алады. кейін сан қилы қызметтер ұсынатын мекеме ашады: онда бильярд, тамақ ішу орны және т.б. болады. сөйтіп ол осы бизнесімен бүкіл отбасында жұмыспен қамтамасыз етеді. оның жылдық табысы 10 000$ шамасында болады. 1894 жылы буффало қаласында демалып жүріп, ол сол жерде салынып жатқан ellicott square building қонақүйінің бірінші қабатына мейрамхана салу керек екенін біледі, екі жылдың ішінде ол инвесторларды тауып, онда 500 адамдық мейрамхана ашады. сол жер өте танымал болады және иесіне жылына 60 000$ шамасында қаржы әкеледі. дегенмен де оның негізгі мақсаты болып қонақүй салу болады. 1901 жылы ол бұл арманына кішкене жақындайды: буффалода pan-american expo көрмесіне келетін адамдарға арналған жазғы қонақүй салады. тағы біреуі: 1904 жылы сент-луис қаласында өткізілетін louisiana purchase exposition көрмесіне арналған inside inn уақытша қонақүйі. ең бірінші тұрақты қонақүйі 1908 жылы буффалода пайда болады.oл қонақүй 300 бөлмеден тұратын жай қарапайым орта класстық қонақүй болады. 1912 жылы екінші 800 бөлмелік 16-қабаттық қонақүй кливленде (огайо штаты) ашылады. ал 1916 жылы ол нью-йоркте қонaқүй ашады, оның лицензиясы 000 000$ болады. «үш нәрсе кез-келген қонақүйді танымал ете алады ол орын, орын және орын» деп айтқан болатын элсворт. кейін оның қонақүй желілері бостон және детройт қалаларында ашылған болатын. элсворт статлердің қабір үстіндегі құлпытасы элсворт статлер 1928 ж. сәуір айында қайтыс болады. барлық бизнесін өзінің екінші әйеліне және элис атты хатшысына қалдырады. кәсіпкердің қайтыс болған жылы қонақ үй желілері питтсбург және вашингтонда ашылады, ал 50-ші жылдары "статлерлер" хартфорд, доллан және лос-анджелес қалаларында ашылды. 1954 ж. конрад хилтон статлердің екінші әйелінен компанияның активтерін 111 000 000$ сатып алады, бұл тарихтағы ең үлкен бірі болады. статлердің қонақүйлерін statler-hilton hotels деп басқа атау қояды. 1950 ж. статлердің өмірден қайтқанына 20 жыл толған кезде, американдық southern hotel journal профессионалдар арасында сауалнама жүргізіп, оның нәтижесі ретінде старлерді xx ғ. 1-ші жартысындағы қонақ үй индустриясының ең беделді тұлғасы атанады. бірақ замандастарының айтуы бойынша, элсворт ешқашан да табысты басшы болмаған. ол сол бұрынғы қарапайым self-made man болды, оның костюмдері 20$ және бәтеңкелері 4$ шамасында болған. оны жаңа қонақүйдің белгілі бір қабатында секундомерді ұстап, ванна бөлмесіндегі судың толу уақыты мен унитаздағы судың құйылу уақытын тексеріп жатқандығын байқайтын. жақсы қонақүйлік сервис статлердің түсінігінше, тек тамақтандыру мен орналастыруды қамтыған жоқ. ол қарапайым заттарға да көңіл аударған. әр нөмірдің есігі мүмкіндігінше, дыбысты өткізбейтіндей етіп, ал жарықты өшіргіш дәл есіктің қасында орналасатындай етіп жасады. бөлмелерде мұзы бар арнайы суды беретін шүмектер де орналасқан, бүкіл бойды көрсететін айналар, ине тыққыштар, ал қонақтарға күнде кешкісін жаңа газеттер әкелінетін. 1922 ж. нью-йорктық "пенсильвания" қонаүйінде статлердің тағы бір жаңалығы ашылды. бұны servidor есікте болатын арнайы панель деп атады. ол персоналға қонақ үйдің дәліздерінен тұрушылармен қалдырылған жууға арналған киімдерді жинауға арналған орынды атайды. бұл қонақ үй сонымен қатар, қонақтарға медициналық қызмет көрсететін ең алғашқы конақүйлердің біоі болды, оған сонымен қатар, рентген, стоматологиялық кабинет, терапевт пен хирургтың тәулік бойғы қызметтері қосылды. 1927 ж. статлердің бостондағы қонақүйінің нөмірлерінде алғашқы рет орнатылған. осының барлығы жаңашылдық болып, келген клиенттерді тек оң әсер қалдырды. осыған байланысты "статлеризация" атты тіпті термин де пайда болды. тіпті статлердің өзі де сол кездегі жаңалықтың бірі ретінде персоналдың қонақ үй табысының белгілі бір бөлігін алуға рұқсат берген басшы болатын. статлер барлық персоналға бірдей униформа киюдің авторы болып табылады. қазіргі таңда оның тек турфирмада ғана емес, қызмет көрсетудің басқа көптеген салаларында да болмауын елестету қиын. қызмет көрсетудің басты стандарты "клиент әрқашан да хақылы" (клиент всегда прав) деген сөзі де статлердің еңбегі болып табылады. сонымен қатар, оның таланты қонақүйлердің инженерлік қайта құрылымын да қамтыды. қонақ үй нөмірлері жұптас етіп салына бастады, яғни дәретханалар мен ванна бөлмелері бір-бірімен қатар, тығыздалып салына бастады, бұл сантехниканың құбырларын экономдау үшін бағытталған болатын. өздерінің қызметкерлеріне статлер келген клиенттермен сөз таластыруға рұқсат бермейтін, ал бұйрығын қызметінен босататын. сол кездердегі газеттерде жазылғандай, "статлердің табысы сол жылдары үлкен болды. жалпылай айтқанда, статлер қонақ үй шаруашылығының генри форды атағын алуыға толығымен лайық және жаңадан іс бастап жатқан американдық кәсіпкерлерге жақсы үлгі болды".