text: алюминий кентастары өндірістік мақсатта алдымен алюминий оксидін (al2o3), кейін электролиз жолымен алюминий алуға жарамды минералдық шикізат. жердің беткі қабаты литосфера 8,2% алюминийден тұрады. алюминий мөлшері жағынан оттегі (46,6%) мен кремнийден (27,7%) кейінгі 3-орында. алюминий 500-ге жуық минералдардың құрамында кездеседі. олардың 300-дейі 76-сы фосфаттар, 47-сі оксидтер, 33-і сульфаттар, 12-сі фторидтер, 5-еуі хлоридтер. негізгі алюминий кентастары диаспор, гиббсит, бёмит, диккит (каолинит), алунит, нефелин, лейцит. бұл минералдардың алғашқы үшеуі боксит тау жынысын құрайды, ал қалғандары жатады. дүниежүзілік тәжірибеде алюминийдің 75 80%-ы бокситтен өндіріледі. боксит емес кентастардың ішіндегі геологиялық, экология және экономика жағынан тиімдісі нефелин-лейцит кендері. олардың қазақстан жерінде мол қорлары ашылған. нефелин-лейцит жыныстарынан алюминий оксидінен басқа 30-дан аса бағалы заттар: сілтілі элементтер (k, na, lі, rb, cs), сондай-ақ сирек металдар: (zr, ga, sc, nb, ta, la, ce, т.б.) алынады. қазақстанда алюминий кентастары торғай боксит аймағында өндіріледі.