text: лурия александр романович (1902-1977) медиц.ғ.д., психол.ғ.д., ксро педагогикалық академияның толық мүшесі, әлемдік негізін салушылардың бірі. аса көрнекті серігі. өткен ғасырдың 30-шы жылдары тарихи-мәдени теорияның қоғам қалайша көрініс беретінін байқау үшін ғылыми экспедицияны басқарып өзбекстан мен қырғызстан дихандары арасына барып, зерттеу жүргізген. мұның нәтижелері «таным процестерінің тарихи дамуы туралы» (м., 1974) атты жеке кітап болып жарық көрді. оның ұлы отан соғысы кезінде басталған зерттеулері жоғары психикалық функциялардың ми алқаптарындағы локализациясы (орналасуы), мидың зақымдануын қалпына келтіру мәселелерімен ойдағыдай ұштасты, концепцияны жасауға алып келді. ол әлемдік психология ғылымында диагностикасы мен әдістемесін, дефектологиялық психологияның іргетасын қалады. өмірінің соңғы жылдарында еске тұтудың мен мәселелерін зерттеумен шұғылданды. оның көптеген шәкірттері (хомская, цветкова т.б.) нейропсихология мен әлемге әйгілі лурия мектебін дамытып келеді. оның еңбектері көптеген шетел тілдеріне аударылған. негізгі еңбектері: «речь интеллект развитии ребенка» (1927), афазия» (1945), функции мозга после военной травмы» (м.,1948), «высшее корковые функции человека» (мс.,1962), «мозг человека психические процессы» (м.,1963), «основы (м.,1973) др.