text: қаражеміс - өзімен аттас тұқымдасқа жататын көп жылдық бұталар немесе аласа ағаштар. дүние жүзінде кең тараған. еуразия мен солтүстік американың, сондай-ақ солтүстік африканың қоңыржай аймақтарында кездесетін 140-қа жуық түрі белгілі. қазақстанда түрі бар. бұлар негізінен шығыс қазақстан, ақмола, ақтөбе, қостанай облыстарының жерінде және жетісу (жоңғар), іле, күнгей алатауларында таралған. жиі кездесетін түрі ішдәрі қаражеміс (r. cathartica). биіктігі м-дей бұта, ағаш қабығы бұдырлы, қара жұмыртқа пішінді жапырағының ұзындығы см, ені 1,5 см-дей, сабаққа кезектесіп орналасады. майда гүлі сары немесе жасыл түсті. ұсақ жәндіктермен (ара, сона) кейде өздігінен тозаңданады. мамыр маусым айларында гүлдейді. жемісі сүйекті (2 4) жылтыр қара, тұқымы сопақша, оның ұзындығы мм-дей. қаражемістің жапырағынан бояу, жемісінен дәрі, қабығынан илік заттар алынады. гүлінен аралар бал жинайды.