text: цоизит (австрия ғалымы және жазушысы з.цоиздың құрметіне аталған) оқшауланған силикаттар тобына жататын минерал. оның түр өзгерістеріне: тулит, аниолит, танзанит жатады. хим. формуласы: қоспалары: fe, mn. ромбылық сингонияда кристалданып, кристалдары бағана тәрізді және агрегаттары түйіршік, инеге ұқсас немесе күрделі пішінді болып келеді. түсінің күлгін көгілдір, сары, қызғылт, сары жасыл, т.б. әр түрлі болуы металл иондарының v3+ көгілдір (танзанит),cr3+ жасыл (аниолит), mn3+ қызғылт (тулит) қатысуына байланысты. қатт. моос шкаласы бойынша 6,5 7,0, тығызд. 3,15 3,38 г/см3; жіктілігі бір бағытта жетілген, әйнекше жарқырайды. табиғатта негізді тау жыныстары метаморфтануға ұшыраған түрлерінде, гнейстерде, эклогиттерде кездеседі. кен орындары танзанияда, норвегияда, гренландияда, ақш-та, мексикада, т.б. бар. қазақстанның метасоматиттік тау жыныстарының өзгеруінен) және тау жыныстары құрамында (ұлытауит) кездеседі. ц. зергерлік және қаптауыш тастар өндірісінде қолданылады.