text: хафиз, гафиз, хафез (лақап аты, шын аты-жөні шамседдин мұхаммед) (1325-89 немесе 1390) тәжік-парсы ақыны. x. парсы әдебиетінде ғазел жанрын биікке көтерген. шығармалары өзі қайтыс болғаннан кейін жинақталып, «диуан» деген атпен жарияланған. туындыларының негізгі сарыны адамды ардақтау, махаббат, сұлулық, еркін ойлылық, болашаққа сенім, байлыққа бас имеу. x. мұрасы дүние жүзі ақындарына зор ықпалын тигізді. неміс ақыны в. гете «батыс-шығыс диуаны» атты 12 кітаптан тұратын туындысының бір бөлімін «хафиз-наме» деп атаған. x. шығармаларымен қазақ халқы ертеден таныс. абай х-ді өзіне ұстаз санаған. оның әсем сазды ғазелдерін, әуезді-ырғақты өлеңдерін көп оқыған. абай шығыс классиктерімен, соның ішінде x. мұраларымен семейдегі ахмет-риза медресесінде оқып жүрген кезінде танысқан (қ. шығыс әдебиеті). осы кезеңде жазған «фзули, шәмси, сәйхали» атты өлеңінде х-ді тілге тиек етіп, есімін үлкен ілтипатпен атайды. одан медет тілеп, сиынады.