text: карбамазепин қояншық ауруына (эпилепсия) қарсы дәрі, карбоксамид туындыcы. зептол 200, карбалекс, карбамазепин, мезакар® sr, мезакар®, тегретол, нипезам, финлепсин 200 ретард, финлепсин 400 ретард. халықаралық патенттелмеген атауы карбамазепин таблеткалар (200 мг), ұзақ әсер ететін таблеткалар (200 мг немесе 400 мг), шәрбат (100 мг/5мл) (тегретол). дәрінің құрамында әсер етуші зат карбамазепин. эпилепсияға қарсы препараттар. карбоксамид туындылары. карбамазепин. атх коды n03аf01 карбамазепин ішке қабылдағаннан кейін толық дерлік сіңеді, бірақ таблеткадан салыстырмалы түрде баяу босап шығады. тамақ ішу препараттың сіңуінің жылдамдығы мен дәрежесіне елеулі әсер етпейді. әсер етуші зат өзгермеген түрде қан плазмасындағы шыңдық бір рет қабылдаудан соң 4-12 сағаттан кейін жетеді (ретардты түрлері үшін 24 сағатқа дейін). карбамазепиннің плазмадағы емдік концентрациясы 5-12 мкг/мл құрайды. карбамазепин плазмадағы тұрақты шамамен 1-2 апта аралығында жетеді. бұл жеке сипатқа ие және микросомальді ферменттер белсенділігіне, емге дейінгі статусына, дозалануына және емнің ұзақтығына байланысты. қан плазмасындағы ақуыздармен карбамазепиннің 70-80% байланысады. абсолютті биожетімділігі 85-100% құрайды. плацентарлық және бөгет арқылы өтеді, емшек сүтіне бөлінеді (қан плазмасындағы тиісті 25-60% сәйкес). жұлын-ми сұйықтығындағы және сілекейдегі өзгермеген субстанциялар концентрациясы плазмадағы байланыссыз үлестерінің шамасын көрсетеді (20-30%). карбамазепин бауырда негізгі метаболиті 10,11-эпоксид, ол эпилепсияға қарсы әсерге ие. плазмадағы концентрациясы плазмадағы карбамазепин деңгейінің 30% жуығын құрайды. карбамазепиннің айналуына цитохром р450 3а4 негізгі изоформасы жауапты. сондай-ақ фармакологиялық белсенді емес метаболиттер түзіледі акридан, компоненттер, n-глюкуронид карбамазепин). өзгермеген карбамазепиннің жартылай шығарылу кезеңі орташа 36 сағатты құрайды, ал 10,11-эпоксид метаболиті препаратты бір рет қабылдаған соң сағат шамасында. карбамазепиннің тұрақты қабылдауда бауыр микросомальді ферменттері белсенділігін индукциялау қабілетіне байланысты жартылай шығарылу кезеңі төмендейді және орташа 16-24 сағатты құрайды. басқа препараттармен қатарлас ем (мысалы, фенитоинмен, қабылдайтын емделушілерде тұрақты жартылай шығарылу кезеңі орташа 9-10 сағатты құрайды. несеппен (72%) және нәжіспен (28%) шығарылады. бүйректе 2% жуығы өзгермеген карбамазепин түрінде және 1% жуығы фармакологиялық белсенді 10,11-эпоксид метаболиті түрінде қайта сіңеді. егде жастағы емделушілерде және балаларда карбамазепин метаболизмі төмендеген. карбамазепиннің әсер ету механизмі тек ішінара түсіндірілген. карбамазепин шектен тыс қозған жүйке талшықтары жарғақшаларын нейроналдық разрядтардың қайта туындауын тежейді және қоздырушы импульстардың синаптикалық өтуін төмендетеді. карбамазепиннің басты әсер ету механизмі натрий өзекшелерін бөгеу арқылы нейрондарда натрийге тәуелді әсер ету потенциалы қайта түзілуін тойтару болып табылады. препараттың құрысуға қарсы әсері антиманиакалдық әсері допамин және норадреналин метаболизмі бәсеңсуімен шартталуы мүмкін болғанда, негізінен глутамат босап шығуының төмендеуіне және нейрондар жарғақшаларының тұрақтануына негізделген. антиманиакалдық әсері науқастарда карбамазепин қабылдаудан соң көңіл күйі көтерілумен білінеді, олар көпшіл және әрекетшіл болып кетеді. қояншық ауруы: күрделі және қарапайым парциалдық талмалар (естен танумен және естен танусыз) салдарлы жайылуы бар немесе онсыз, сондай-ақ жайылған талмаларда (монотерапия немесе кешенді ем құрамында) ересектердегі биполярлық аффективті бұзылыстарда үшкіл жүйке невралгиясында алкогольдік абстиненция синдромында құрысу ұстамаларының алдын алуда препаратты тамақ ішу кезінде аздаған мөлшердегі сұйықтықпен іше отырып, ішке қабылдайды. препаратты қабылдау ұзақтығын дәрігер анықтайды. ересектер эпилепсияны емдеу үшін курс басында тәулігіне 1-2 рет 100-200 мг тағайындайды. одан әрі қарай дозаны біртіндеп тәулігіне 2-3 рет 400 мг дейін біртіндеп 800-1200 мг шегіндегі оңтайлы тәуліктік дозаға жеткенше ұлғайтады. ең жоғары тәуліктік доза 800-1200 мг. егде жастағы емделушілер егде жастағы науқастарға 100 мг –ден тәулігіне 1-2 рет, дозасын одан әрі қарай біртіндеп және абайлап ұлғайтумен тағайындайды. 6 жастан асқан балалар балалардағы бастапқы тәуліктік доза дене салмағының әр келісіне 20-30 мг/кг дейін біртіндеп ұлғаятын 10-20 мг/кг құрайды. тәуліктік дозаны бірнеше қабылдауға бөледі. орташа тәуліктік доза: жастан 10 жасқа дейінгі балаларға күніне 200- 400 мг (200 мг күніне бір-екі рет), 10-нан 15 жасқа дейін 400-600 мг (200 мг күніне екі-үш рет) құрайды. биполярлық аффективтік бұзылыстарда ұсынылатын тәуліктік доза 2-3 қабылдауға бөлінген 400-800 мг. емнің ұзақтығы жеке анықталады. карбамазепиннің тәуліктік дозасы 2-3 қабылдауға бөлінген 200-400 мг құрайды (егде жастағы емделушілерде 100 мг). дозаны біртіндеп ауыруы жойылғанша 7-10 күн бойына тәулігіне 600-800 мг дейін жоғарылатады. ең жоғары тәуліктік доза 1600 мг құрайды. науқастың жай-күйі жақсарғаннан кейін ауыру синдромының толық регрессиясына дейін қабылдайтын дозаны тиімділігі ең төмен демеуші дозаға дейін біртіндеп азайтады. алкогольдік абстиненция синдромында құрысу ұстамаларының алдын алу. карбамазепиннің орташа дозасы тәулігіне рет 200 мг құрайды. ауыр жағдайларда алғашқы бірнеше тәулік бойына дозаны тәулігіне рет 400 мг дейін жоғарылатуға болады. өте жиі (≥ 1/10) ** бас айналуы, атаксия, ұйқышлдық, қажығыштық ** жүрек айнуы, құсу ** есекжем жиі (≥1/100, дәруменнін алдын алу үшін енгізу ұсынылады. препаратты лактация кезеңінде қабылдағанда бала емізуді тоқтату керек. бағдардан жаңылу, ұйқышылдық, психомоторлық қозу, дизартрия, нистагм, атаксия, дискинезия, құрысулар, миоклонус, гипотермия, мидриаз, тыныс алудың тарылуы, өкпе ісінуі, тахикардия, естен тану, жүректің тоқтап қалуы, құсу, ішек моторикасының төмендеуі, олигурия немесе анурия, зертханалық көрсеткіштер өзгерістері: гипонатриемия, метаболикалық ацидоз болуы мүмкін, гипергликемия, бұлшықет фракцияларының жоғарылауы. емі: карбамазепинге арнайы қайтарғы жоқ. стационар жағдайында жүрек-қан тамырлар жүйесі қызметін және қан плазмасындағы карбамазепин концентрациясын мұқият бақылаумен симптоматикалық ем. жасанды құстыру, асқазанды шаю керек, көмір қабылдау және электролитті дисбалансты түзету керек. қарқынды диурез, гемодиализ, перитонеальді диализ тиімсіз. құрғақ, жарықтан қорғалған жерде, 25 °с-ден аспайтын температурада сақтау керек. балалар қол жеткізе алмайтын жерде сақтау керек. 2-5 жылдары. жарамдылық мерзімі өткеннен кейін препаратты қолданбау керек. рецепт арқылы. карбамазепин регистре лекарственных средств carbamazepine pubpk carbamazepine overview