text: 1933 жылы 20 қазанда ксро халық комиссариаты алматы қаласында құрамында тау-кен және түсті металлдар факультеттері бар қазақ тау-кен металлургия институтын құру жөнінде қаулы қабылдады. 1934 жылы 19-қыркүйекте бірінші оқу жылы басталды. бірінші оқу жылының басында институтта 146 студент және 16 оқытушы болды. институтта мамандық бойынша сабақ жүргізілді: гидрогеология және кен орындарын барлау. 1935-1936 жылдары қосымша мамандық ашылды: жер қойнауын барлау және түсті металдар мен ауыр металдар.1934 жылдан 1938 жылға дейін бірінші курсқа студенттер қабылдау 559 адамға өсті, оның 66-сы қазақ. құрамының саны 163 адам, оның ішінде 12 профессор мен 30 доцент болды. 1939 жылы институтты 56 адам бітірді, олардың 32-сі тау-кен инженері, арасында алғашқы қазақ қызы бар. *1940 жылы 80 адам диплом алды: олардың 25-і металлург, 28-і геологиялық барлау, 35-і тау-кен инженерлері. осы жылдың тамызы мен қарашасында алматыға мәскеу түсті металлдар мен алтын институтының профессорлары мен оқытушыларын, сондай-ақ зертханалық жеткізген эшалон келді. екі жоғары техникалық оқу орнының бірігуі жүзеге асты. эвакуацияланған 200 студент, сонымен бірге еліміздің батыс аудандарының осы тектес жоғары техникалық оқу орындарынан өз бетімен келген 100-дей студент оқуға қабылданды. осыған орай қазткми-дің құрамы белгілі ғалымдармен, педагогтармен отан соғысы жылдары институт студенттері мен оқытушылары жауды жеңуге өздерінің үлестерін қосты. институт кафедраларында 65 ірі ғылыми-зерттеу және ізденушілік топографиялық және маркшейдерлік жұмыс орындалып, олардың басым көпшілігі өндірісте, сондай-ақ жаңа зауыттар, цехтар, шахталар жобасын жасауда қолданылды. ұлы отан соғысы жылдары институттан 200 студент және оқытушылар соғысқа аттандырылды. ұлы отан соғысының батырлары атағын алғандар: мұса баймұханов, максим герасимович губанов, владимир алексеевич засядко, николай данилович маркелов, алексей георгиевич торопкин, николай иванович ященко. екі дүркін совет одағының батыры талғат жақыпұлы бигелдинов. *1942-1943 оқу жылында қазақ тау кен-металлургия институтында мұнай кен орындарын барлау, іздестіру және мұнай өндіру ісі мамандықтары бойынша мұнай факультеті ашылды. ол соғыс жағдайына байланысты мұнайға деген қажеттіліктен, автокөліктер мен соғыс техникаларына мұнай өнімдерін молынан өндірудің маңызының артуына орай мамандар қажеттілігінен туындады. *1945 жылдың қыркүйегінде бейбіт заманның бірінші оқу жылы басталды. осы жылы институттың бірінші курсына 248 адам, оның ішінде 52-сі қазақ, 1946 жылы 300-ден 58, 1947 жылы 225-тен 98, 1948 жылы 350-ден 99, 1949 жылы оқуға қабылданған 411-студенттің 143-і қазақ жастары болды. *1945-49 жылы студенттер ауқымы негізінен орта мектеп, техникум, кешкі мектеп, рабфак және дайындық бөлімдерін бітіргендерден құралды. соғыстан кейінгі жылдары студенттер қатары жылдан жылға ұлы отан соғысынан оралғандармен толыға түсті. 1952-1953 оқу жылында институттың кафедралары өндірістік кәсіпорындардың тапсырмасымен келісім-шарт негізінде 19 ірі тақырып бойынша жоспарланған 550 мың сомның орнына жалпы құны 617,4 мың сомның жұмысын атқарды. институт қарағанды көмір бассейні, текелі қорғасын-мырыш комбинаты, лениногор полиметалл комбинаты, тресі, өскемен, лениногор және шымкент қорғасын зауыты, балқаш мыс зауыты, алматы мехникалық зауыты, қазақ геологиялық барлау басқармасы сияқты кәсіпорындармен тығыз байланыс орнатты. *1953-57 жылы институттың ғылыми-зерттеу жұмысы жылдан-жылға жандана түсті. бірнеше жаңа зертханалардың құрылуына, оларды ең жаңа жабдықтауға мүмкіндік берді. осы жылдары металл процесстерін, кен көлігін автоматтандыру және бақылау, спектрлік және рентгенді құрылымдық талдау, электро-химия, инженерлік геология зертханалары ашылды. геологиялық мұражай ұйымдастырылды. *1954 жылы қазақ тау кен-металлургия өзінің құрылғанына 20 жылдық мерекесін атап өтті. сол кездің өзінде 2500 тау-кен инженері, геологтар, гидрогеологтар даярланды. ал, 1956 жылы қазткми-ді бітіруші мамандар саны 3000-ға жетті. *1956 жылы институт ғимаратының жаңа кешенінің құрылыс жұмыстары басталды. *1957 жылдың 20 тамызында ксро жоғарғы оқу министрлігінің осы жылдың қыркүйегінде қазткми-дің тау-кен факультетінен «өнеркәсіптік және азаматтық құрылыс» мамандарын әзірлеу жөнінде бұйрығы шықты. *1958 жылдың қыркүйек, қазан айларында мыңға жуық студенттер мен 107 оқытушы және зертханашы алматы облысының ленин атындағы кеңшарда, павлодар облысының жеті кеңшары мен екі астық қабылдау пунктінде астық жинау жұмысында болды. ол жақтан студенттер мен оқытушылар еселі еңбегі үшін институтқа екі қызыл ту, қазақстан коммунистік партиясы куйбышев аудандық комитетінің және блкжо павлодар облыстық комитетінің наградаларын алып қайтты. сегіз студент «тың жерлерді игергені үшін» медаліне ие болды. *1958-59 оқу жылында факультетінде «пайдалы қазба кен орындарын барлау техникасы» мен «пайдалы қазба кен орындарын геологиялық барлау және суретке түсіру» мамандарын әзірлеу басталды. *1959-60 оқу жылында студенттер ауқымы 1800 адам болды. *1960 жылғы шілдедегі ксро министрлер кеңесінің №2006-р өкімімен қазақ тау кен-металлургия институты қазақ политехникалық институты болып қайта құрылды. жаңа факультеттер: инженерлік құрылыс, энергетика, автоматика және есептеу техникалары факультеттері ашылды. осы жылы тау кен-металлургия өнеркәсібінің және құрылыс ісінің жетекші 12 мамандығы бойынша инженерлер даярланды. сол жылдары 30 кафедрада 160 профессор мен оқытушы жұмыс істеді. оның ішінде академик, профессор, ғылым докторы болды. осы жылдардың аяғында қазпти оқу, ғылыми және тәрбие жұмысында бірталай жетістіктерге жетті. студенттер контингенті 18 мыңға, аспиранттар саны 300 адамға өсті. 1970 жылы в.и. лениннің 100 жылдығына арналған одақтағы 378 техникалық жоғары оқу орындары арасындағы бүкілодақтық жарыстың жеңімпазы ретінде институт ксро жоғары білім беру министрлігі мен халық шаруашылығы 