text: иерсиниоз инфекция қоздырғышы жолмен берілетін өткір зоонозды бактериалдық ауру. клиникалық көрінісі полиморфизмді: асқазан-ішек жолдарын, буындарды зақымдаумен, сондай-ақ интоксикация, қызба өршуі және рецидивімен сипатталады. қоздырғыштары yersinia (y.pst) және yersinia enterocolitica (y.ent). versinia туысына, enterobacteria тұқымдасына жатады. о,н антигендері бар (vжәне w-вирулентті антиген). о-антигені бойынша (y.pst) және 51 (y.ent) сероварианттары бар. олар инвазияға және клеткаішілік паразиттауға қабілетті. сонымен қатар эндо және экзотоксин бөліп шығарады. 22-28с (оптимальды) және 2-4с температурада көбейеді, сыртқы ортаға төзімді. yersinia кристалды құрылымы таралуы жергілікті және ошақты. инфекция көздері: жабайы және синантропты кемірушілер (негізгі резервуар), ауыл шаруашылық жануарлар (ірі қара мал, шошқа, жылқы т.б.), үй жануарлары (ит, мысық), үй және жабайы құстар, адам (ауру және берілу жолдары: алиментарлы (негізінен жиі су арқылы (ашық су қоймалары), тұрмыстық қатынас (жиі ауруханаішілік және жанұялық ошақта). мезгілі: қыс, көктем айлары. иммунитет толық жетілмеген. негізгі факторлар: инфекциялық, токсикалық, аллергиялық, ену жолдары-ішек және ауыз қуысының шырышты қабаты (тоқ ішектің бастапқы бөлігімен, мықын ішектің дистальді бөлімі). патогенез фазалары: қоздырғыштың енуі және біріншілік зақымдалу (энтеральды), аймақтық ошақтарда көрінуі және жалпы реакция (регионарлы), генерализация, гематогенді диссеминация, 2-лік көп ошақты, реактивті аллергиялық және өзгерістер. патологиялық процестің айтарлықтай өзгеру көрінісі оның қолайлы жерде орналасуымен байқалады. iшек иерсиниозы мен клиникалық көрінісі полиморфты және бір-біріне ұқсас. сондықтан бұлдардың салыстырмалы диагнозы қиян. иерсиниоздың клиникалық жіктелуі: ауру формасы клиникалық варианты *гастроэнтерин *энтеротоксин абдоминальді *мезентеральді *лимфаденит *терминальді колит *жедел аппендицит генерализденген *аралас *септикалық 2-шілік ошақты *артриттер *түйінді эритема *миокардит *рейтер синдромы және т.б. ауыр ағымы бойынша: жеңіл, орташа ауыр, ауыр. ағымы бойынша: өшірілген, жедел, созылыңқы, созылмалы. иерсиниоздың негізгі клиникалық көрсеткіштері: формасы 50% жиілікте кездеседі. интоксикация көрінісінде түрі бойынша өтеді. қосымшалық болуы мүмкін: бауырдың ұлғаюы, малиналы тіл, буындағы ауырсыну, катаральді көріністер, әр түрлі сипаттағы шамалы бөртпе, күйдіру сезімі (алақан және табанда), қабыршақтану (2-3 айдан кейін), толқын тәрізді ағым абдоминальды көріністе оң және мықын аймағында аппендицит, мезаденит ауырсыну синдромымен өтеді. сонымен қатар артралгия және миалгия, бауыр ұлғаюымен жүреді. генерализденген формасы: аралас симптомы (қалтырау, қызба, бас ауру, бас айналу, апатия, әлсіздік, ұйқысыздық, тершеңдік, сүйек сынғыштығы, бұлшық еттегі ауырсыну) немесе асқазан-ішек жолдарының симптомдарымен (іштегі ауырсыну, құсу, жүрек айну, іш өту) басталады. катаральді синдром (тамақтағы ауырсыну, құрғақ жөтел), күйдіру сезімі, буындағы ауырсынумен көрінеді. обьективті белгілерге сипаттама: бет, мойын гиперемиясы қол-аяқ сүйектерінің гиперемиясы (қолғап, шұлық симптомы), коньюктивит, энантема, аурудың 2-3-ші күніндегі экзантема (кейде 1-ші күні) әртүрлі сипаттағы (дақты, папулезді, артикальді, эритрематозды т.б.) дақтар. кейде қышумен бірге (ірі буынның айналасы және табиғи қатпарлардағы бүкіл денеге жайылған), 2-ші аптадағы қол саусақтары, алақан, табан терілерінің ірі немесе ұсақ пластикалық қабыршақтануы, бауыр, көкбауыр ұлғаюы, ағымның 5-6 күніндегі толқын тәрізді қызба. болуы мүмкін; гепатит, серозды менингит, пиелонефрит, пневмония. септикалық вариант: (2-3% жағдайда). өзгерудің сипаты: гектикалық түрдегі ұзақ қызба, қалтырау, профузды, айқын интоксикация, әртүрлі мүшелер мен жүйелердің зақымдануы (пневмония, полиартрит, миокардит, эндокардит, жедел бүйрек жетіспеушілігі, гепатит т.б. іі-лік ошақты форма: мына түрде көрінеді:, моно және полиартрит ірі буындардағы (5-8%), гастроэнтерит өткергеннен кейін 2-3 аптадан кейінгі түйіндер эритема (2-10%), типтік көріністегі миокардит, рейтер синдромы (артрит, коньюктивит, уретрит) шок *жедел бүйрек жетіспеушілігі иерсиниоз диагнозын зертханалық зерттеудің оң (+) қорытындысымен және клинико мәлімет негізінде қояды. зертханалық әдістер: (фекалин, зәр, қан, ми-жұлын сұйықтығы) *қандағы, сілекейдегі, зәрде иерсиний антигенін анықтауға ифа әдісі *серологиялық (ра, рнга) салыстырмалы диагнозы: иерсиниоздардың салыстырмалы диагнозын дизентериямен, скарлатиналық және клиникалық көрінісі ұқсас басқа да аурулармен жүргізді. ауру ағымының ауырлығымен және клиникалық формалардың көрінісімен жүргізіледі. комплекстік емге кіреді: *режим *диета терапия *этиотропты препараттар (токсициклин, тетрациклин, гентамицин, левомицитин, фторхинолонды препараттар және т.б.) көрсеткіштер бойынша: *қабынуға қарсы препараттар *иммунды корректорлар *сауығу (негізгі) колит *дәнекер тканьдердің жүйелік ауруларының қалыптасуы (түйінді периартрит) жүйелі қызыл жиегі, анкилоздаушы спондилоартрит) шығару ауырған адамдарды клиникалық сауығу көрінісі пайда болғанда шығарады. tамақтардың бұзылуын алдын алу үшін шаралар жүргізеді. en:yersinia es:yersinia fr:yersinia ja:仮性結核 *туберкулез *оба *іш сүзегі *жұқпалы аурулар. а. қ. дүйсенова. баспа: эверо. алматы 2009 ж. 424 б. isbn *микробиология. в. д. тимаков, в. с. левашев, л. б. борисов. издательство: медицина. 1983 г. 512 стр. *медицинская микробиология, вирусология, иммунология. л. б. борисов издательство: медицинское информационное агентство. 2005 г. 736 стр. isbn 5-89481-278 *микробиология, вирусология иммунология. под редакцией в. н. царева. издательство: практическая медицина 2010 г. 584 стр. isbn аурулар