text: нобай немесе мангустин (лат. garcínia mangostána), сонымен қатар мангостин, гарциния, мангкут герциния тұқымдасы, клузиев туысы жататын ағаш түрі. мазмұны: 1. ботаникалық сипаты; 2. таралуы; 3. ерекшеліктері; 4. пайдасы; 5. дерек көздері. ботаникалық сипаты: биіктігі 25 метрге жететін, діңкегінің қоңыр-қара түсті қабығы бар, мәңгі жасыл ағаш. жемісі ақ түсті,домалақ, диаметрі 3,4-7,5 қалың см-ге дейін жететін қызыл-күлгін түсті жеуге жарамсыз қабықпен қапталған. өсімдік жемісті өте кеш береді, жемістер ағаш отырғызылғаннан кейін 9-20 жыл аралығында пайда бола бастайды. мангостан отаны оңтүстік-шығыс азия. таиланда, мьянма, вьетнам, камбоджа, малайзия филиппин, антиль аралдарында, орталық америкда, колумбияда, тропикалық африкада (занзибар, либерия, гана және габонда) кең ол ешқашан жабайы күйінде өспейді және жыныссыз келеді. оның гүлдері бір мезгілде аталық та, аналық та бола алады. мұндай сирек құбылыс ғылымда "партеногенез" деп аталады. гүлдерінде шірне гүлдену кезеңінде ешбір шыбын-шіркей жоламайды. мангостиннің құрамында адам ағзасына қажетті ең маңызды элементтер кездеседі: және дәрумені, рибофлавин, тиамин, азот, кальций, магний, мырыш, натрий және калий. жеміс фармакология саласында жиі қолданылады. пайдасы: мангостин жемісі өте қуатты табиғи құрал, ол ағзадағы артық радикалдар мен қышқылдарды денені жасушалық деңгейде тазартады, иммунитетті нығайтып, ағзаны жандандырады. мангостиннің табиғи шырыны шаршағанда, қабынуларға, жараға, жүйке жүйесіне, ісіктерге, иммунитет төмендегенде, вирусты және бактериалды инфекцияларда, жүрек-қан тамырлары жүйесіне, аллергиялық ауруларға, терінің созылмалы ауруларына, ас қорытуға, ағзаны тазартуға өте пайдалы. шырынды балаларды қосқанда барлық жастағы адамдар диеталық тағам ретінде қолдана алады.