text: alt=осьтік желдеткіш| компьютерді салқындатуға арналған бар осьтік желдеткіш. сурет:cfm56 alt=cfm56 авиациялық қозғалтқышының осьтік желдеткіш| cfm56 авиациялық қозғалтқышының осьтік желдеткіші. fan.gif|thumb| alt=центрден тепкіш желдеткіш| центрден тепкіш желдеткіш. alt=жұмыс үстеліне қоятын желдеткіш| жұмыс үстеліне қоятын желдеткіш. желдеткіш (латынша: ventіlatіo желдету) өндіріс орындарын желдетуде, аэроқоспаларды құбырмен тасымалдауда, т.б. ауаны немесе басқа газдарды қозғалысқа түсіріп орнын ауыстыру үшін олардың артық қысымын (әдетте, 0,15 мпа-ға дейін) тудыратын қондырғы. олар үймереттерді және шахталарды желдетуге, қазан және пеш агрегаттарына ауа жіберуге не олардан түтін мен зиянды газдарды сорып тысқа шығаруға, материалдарды кептіруге, машина бөлшектері мен механизмдерін салқындатуға, сусымалы және талшықты материалдарды пневматикалық жолмен тасымалдауға, бірқатар технологиялық процестерді атқаруға, машина радиаторлары мен конденсаторын салқындатуға, т.б. қолданылады. желдеткіш бөлмелерді желдету кезінде немесе аэроқоспаларды құбырлар арқылы тасымалдау үшін ауаны немесе басқа газды шамадан тыс қысымдайтын құрылғы. өнеркәсіптік желдеткіштердің стол үстіне қойылатын және аспалы желдеткіш түрлері кеңінен тараған. өшатын аппараттарда желдеткіштер тарту күшін тудыратын құрал ретінде (көтергіш желдеткіштер, турбореактивтік екі контурлы қозғалтқыш фенестрон) пайдаланылады. желдеткіштер қуаттылығына қарай вольттың үлестерінен (тұрмыстық желдеткіштер) мыңдаған квт-қа (өнеркәсіптік желдеткіштер) дейінгі желдеткіштер, ал құрылымына байланысты центрден тепкіш желдеткіш және осьтік желдеткіш болып ажыратылады (суретті қ.). желдеткіштер, негізінен, қозғалтқышпен белдікті беріліс арқылы немесе тікелей серіппелі муфта көмегімен әрекетке келтіріледі. кішігірім желдеткіштердің қалақшалы дөңгелегі тікелей қозғалтқыштың білігіне бекітіледі, ал ірі желдеткіштер сору жылдамдығын реттегіш және діріл бәсеңдеткіш құрылғылармен жабдықталады. желбағар