text: шора шамғалиұлы сарыбаев (2 наурыз 1925 жылы, ташкент мамыр 2018 жылы, алматы) ғалым. қазақстан республикасының ұлттық ғылым академиясының академигі. филология ғылымдарының докторы, профессор. қазақ ксрнің еңбегі сіңген ғылым қайраткері (1985). қазақстан білім беру ісінің құрметті қызыметкері. байұлы тайпасының байбақты руының бұғанай бөлімінен шыққан. қазму-ды (1950), оның аспирантурасын (1953) бітірген. 1954 95 ж. а.байтұрсынұлы атындағы тіл білімі институты қазақ тілі тарихы мен диалектологиясы бөлімінің меңгерушісі (1954 60, 1967 95), институт директорының орынбасары қызметтерін атқарды. 1995 жылдан осы институттың бас ғылыми қызметкері. ғылыми-зерттеу еңбектері диалектология, морфология, лексикология, лексикография, библиография, тіл тарихы, аударма, есімнама, алтаистика мәселелеріне арналған. 250-ден астам ғылыми мақалалар мен оқулықтары, монографиялары жарық көрген. сарыбаев профессор аманжоловтың тілдегі диалектілерді топтау теориясын әрі қарай дамытты, диалектология саласындағы терминдердің қалыптасуына атсалысты. “қазақ тілінің қысқаша этимологиялық сөздігін” (1966), “қазақ тілінің сөздігін” (1969), “жаңа атаулар сөздігін” (1992) бірі. “қазақтың аймақтық (1976) монографиясы түркітану ғылымында аймақтық лексикография теориясына арналған алғашқы еңбек. сарыбаев “қазақ тіл білімінің библиографиялық көрсеткіші” атты томдық (1-т. 1965; 2-т. 1971; 3-т. 1977; 4-т. 1982; 5-т. 1987; 6-т. 1994) еңбегі арқылы қазақ тіл білімінің тарихын зерттеу ісіне зор үлес қосты. ол “түркітану әдебиетінің (1989) бастырып шығарды. қазақ тіл білімі саласында қорғалған 1000 кандидаттық, докторлық библиографиялық көрсеткішін құрастырды (2000). ол 1965 ж. ақш-тағы гарвард корпорациясының мүшелігіне сайланған, гфр-да (1975), түркияда (1994) өткен халықар. конгресс, баяндамалар жасаған. 2018 жылдың мамырында 94 жасына қараған шағында дүниеден озды. междометие казахском языке, а., 1959; қазақ тіліндегі еліктеуіш сөздер, а., 1960; современный казахский язык, а., 1962 (телавт.); қазақ тілінің грамматикасы, а., 1966 (телавт.); қазақ а., 1967 (телавт.); қазақ, моңғол тілдерінің туыстығы жайлы, а., 1967; лексические параллели, а., 1971; қазақ тілінің тарихи грамматикасы, а., 1975 (телавт.); казахская региональная лексикография, а., 1976; қазақ тіліндегі аймақтық лексика, а., 1989 (телавт.); қазақ тіл білімі мәселелері, а., 2000; қазақ тілінің аймақтық сөздігі, а., 2005 (телавт.). 1977 жылы филология ғылымдарының докторы құрметті ғылыми атағы; 1979 жылы профессор құрметті ғылыми атағы; 2003 жылдан қазақстан республикасының ұлттық ғылым академиясының академигі. қазақ кср жоғарғы кеңесінің құрмет грамотасы; 1985 жылы «қазақ ксрнің еңбек сіңірген ғылым қайраткері» құрметті атағы берілді; 1985 жылы ксроның «еңбек ардагері» құрметті медалі; 2001 жылы елбасының жарлығымен «құрмет ордені» мен марапатталды. 2005 жылы «ұлы отан соғысына 60 жыл» медалі; 2005 жылы «қазақстан білім беру ісінің құрметті қызыметкері» құрметті атағы; 2007 жылы жоғарғы президент жарлығы бойынша мемлекеттік марапат «парасат ордені» мен марапаттады; көптеген медалдармен марапатталған.