text: махмет ибатоллаұлы (20.7.1930 жылы туған, қостанай облысымеңдіқара ауданы) кеңестік тоталитарлық жүйеге қарсы шыққан диссидент, журналист. 1954 жылы қазақ мемлекеттік университетінің философия факультетін бітірген. 1954 57 жылдары чарджоу қаласында педагогика институтында, 1957 58 жылдары фрунзе (бішкек, қырғызстан) қаласында институтта оқытушы, 1958 59 жылдары қазақ кср-і ға философия институтының ғылыми қызметкері болды. оқытушылық қызметі кезінде марксизмге партиялық тұрғыдан берілетін түсіндірулермен танытып, коммунистік партияны ашық сынады. сонысы үшін арнайы органдар тарапынан бақылауға алынып, жұмысты тастауға мәжбүр болды. 1962 жылы қараша айында антикеңестік насихатпен шұғылданды деген айыппен тұтқындалды. мордовиядағы саяси тұтқындар лагерінде жеті жыл отырған ол, 1969 жылы коми акср-іне жер аударылды. айдаудан босанған соң, 1974 75 жылдары бам-да (чульман с.), 1975 77 жылдары коми акср-інде, 1977 79 жылдары харьков қаласында (украина) еңбек етті. 1979 жылы желтоқсанда израильге шақырылуына орай (әйелі еврей қызы) шет елге кетіп, 1980 жылы қыркүйектен 1995 жылы маусымға дейін батыс германиядағы “азаттық” (гфр, мюнхен қаласы) радиост-ның орыс және қазақ редакцияларының тілшісі болды. махмет ибатоллаұлы құлмағамбетов шет ел радиосынан жүргізілген хабарларында кеңес өкіметінің отаршылдық сипатын жүйелі түрде әшкерелеп тұрды, сонысы үшін тарихи отанында идеол. дұшпан санатына жатқызылды. 20 ғасырдың 90-жылдарындағы демократиялық өзгерістер кезінде ақталып, ол туралы объективті мақалалар жарық көре бастады. диссидент ретінде есімі тарих оқулықтарында аталып жүр. 1995 жылдың шілде айынан зейнеткерлік демалыста. мюнхенде тұрады. журналистика диссидент редакция газет