text: симпатикалық (қызыл) және (көк) жүйке жүйесі. симпатикалық жүйке жүйесі сезімтал, әсерді қабылдағыш) омыртқаны бойлай орналасқан оң және сол шекаралық симпатикалық бағандардан, ганглийлерден (жүйке түйіндері), ганглийлерді өзара және жұлын эффекторларымен байланыстыратын жүйке талшықтарынан құралған адам мен омыртқалы жануарлардың автономдық жүйке жүйесінің бір бөлігі. симпатикалық жүйке жүйесі кеуде, бел сегменттерінде орналасқан орталық (соматикалық) жұлын және талшықтары денедегі барлық органдарға, тіндерге таралатын шеткі жүйелерге бөлінеді. симпатикалық жүйке жүйесі физиологиясында және ол басқаратын процестердің үйлесімділігін реттеуде мишықтың маңызы зор. симпатикалық жүйке жүйесіне пре- және бағаналардың тармақталуына негізделген және ішкі құрылымдардың қарқынды әрекетін қамтамасыз ететін түрткілер тән әсер). симпатикалық жүйке жүйесінің одан арғы эволюциясы құстар мен гомойотермдік қасиеттерін қамтамасыз етуге бағытталған фрагменттік реакцияларға қабілеттіліктің дамуымен тығыз байланысты. симпатикалық жүйке жүйесі интероцепциямен тығыз байланысты, себебі оның құрамына аса сезімтал талшықтар кіреді, олар барлық қан тамырлары мен ішкі органдарды жүйкелендіре отырып, бұлардың өзара рефлекторлы қарым қатынасын қамтамасыз етеді. симпатикалық жүйке жүйесінің медиаторы ацетилхолин (преганглийлік талшықтар) мен норадреналин (постганглийлік талшықтар). симпатикалық жүйке жүйесі талшықтарының регенерациялық қабілеттері жоғары болады. оның қозуы нәтижесінде организм стресс жағдайынан шығады, жүрек жұмысының ырғағы жиілеп, артериялық қысым жоғарылайды. бұлшық еттің қанмен жабдықталуы жақсарып, қандағы глюкоза деңгейі көтеріледі, ал асқазан жүйесінің қызметі баяулайды. осы әсерлер организмнің күшін жинақтап, оның стрестен шығуына мүмкіндік туғызады. симпатикалық бөліктің орталығы жұлынның арқа сегменттерінде жүйке жасушалары шоғырланып орналасады. шеткі бөліктеріне омыртқа жотасының екі бүйірінде орналасқан бір жұп симпатикалық бағанасына жатады. симпатикалық бағанада 20-25 жүйке түйіндері бар. жүйке түйіндері жүйке жасушаларының шоғырынан тұрады. олардан құрсақ және жамбас қуысында орналасқан мүшелерге, ірі симпатикалық өрімдерге жүйкелер тарайды. құрсақ қуысындағы ең ірі өрімнің жүйке түйіндерінен құрсақ қуысындағы барлық мүшелерге жүйкелер таралады. бөліктің орталығы ортаңғы мида, сопақша мида және жұлынның сегізкөз сегменттерінде орналасқан. шеткі бөлімі ішкі мүшелердің маңында не тікелей өзінде жүйке өрімдері түрінде кездеседі. симпатикалық бөлімде қан тамырлары тарылтады, көз қарашығы ұлғаяды, жүректің жиырылуы артады, ас қорыту мүшелері тежейді, қуық босаңсиды, сілекей бездері азаяды, бүйрек үсті бездерінің гормон бөлуі күшейеді. бөлімде барлығы тікелей керісінше жүреді.