text: аллаһ тағала:"құран оқылғанда оған құлақ салыңдар әрі тыныштық сақтаңдар. рақымдылыққа бөленесіңдер", десе, пайғамбарымыз мұхаммед ең жақсыларың құранды үйреніп оны үйреткендерің», деп өсиет қалдырған. құранды жақсылап оқыған, әріптерін дұрыс оқуға машықтанған әрі амал етуге тырысқан мұсылман құранды жазуға тағайындалған мәртебелі періштелермен бірге болатынын айша (р.а.) анамыздан келген риуаяттан көреміз: «құранды шебер оқуға машықтанған жан құранды жазуға тағайындалған мәртебелі періштелермен бірге болады. ал құранды оқығанда кекештеніп қиналса, екі сауап алады», деген. пайғамбарымыз мұхаммед (с.ғ.с.): «кеудесінде құраннан еш нәрсе болмаған адам қаңырап тұрған үйге ұқсайды», деген. ибн масғуд (р.а.): «құран жаттаған адам ел ұйықтап жатқандағы түннің қадірін білсін, адамдардың аузы ашық кездегі күндіздің қадірін оразамен өткізсін, адамдар қуанышпен жүргенде қайғыны да естен шығармасын, көп күлкінің артынан жылаудың да келетінін білсін, тәкаппарлықты бассын»; «құран жаттаған адам қуаныштың артынан қайғының, қаттылықтың артынан жұмсақтықтың, мазасыздықтың артынан тыныштықтың, қатыгездіктің артынан мейірімділіктің барын білсін», деген. ибн масғуд (р.а.): «кімде-кім құранды күндіз хатым етіп оқыса, сол күні періштелер кешке дейін оған салауат айтып тұрады. ал енді кім құранды түнде хатым етіп оқып шықса, таң атқанша періштелер оған алладан жарылқау тілеп шығады», деген. құран адамзатты шексіз бақытқа жетелейтін, тура жол көрсететін, қияметке дейін өзгермейтін мәңгі мұғжиза. құран-соңғы пайғамбарлықтың дәлелі, ханиф (тура) діннің үні әрі ислам шариғатының ата заңы. құран оқыған адамның бүкіл болмысымен өзгергенін байқайсың. ішкі дүниесіне үңіліп қарасаң оның рухани тазарғанын, жүріс-тұрысының өзгергенін көресің. құранға деген махаббат оны оқуға байланысты. (с.ғ.с.) сахабаларының бірі узайр бин ғусайд құранды ұнамды, жақсы бір мақаммен оқитын еді. алланың елшісі (с.ғ.с.) ол кісіні: «мына ғусайд құранды қандай жақсы оқиды», деп мақтады. ғусайд өзінің естелігінде: «бір күні түнде «бақара» сүресін оқып отырғанымда, атым жанымда байлаулы тұрған еді. құранның даусын естіп атым оқырынып жер тарпи бастады. оқығанынымды тоқтата қойдым. атым да тынышталды. қайта оқи бастап едім, атым орнынан тарпи бастады. үшінші мәрте оқи бастағанымда, атым тағы да мазасыздана бастады. ұлым яхия аттың жанында ұйықтап жатқан, басып кетпесін деп баламды алып кейін жатқызып қойдым. басымды көтеріп аспанға қарағанымда ақ бұлттың көлеңкесіне ұқсайтын бір тұманның ішінде шырақ сияқты көптеген нәрселердің жарқырап тұрғанын көрдім. ақ бұлт жарқыраған күйінде көкке көтеріліп көрінбей кетті. таңертең пайғамбарымызға (с.ғ.с.) айтқанымда: «ей, ғұсайд, оқы. ей, ғұсайд, оқы», деген сөзінен құранды оқу керек екенін білдім. «иә, расулалла! яхия ұлым аттың аяғының астына жақын жатқандықтан басып кетеме деп қорқып құран оқығанымды тоқтатып едім», дегенімде пайғамбарымыз (с.ғ.с.): «ей, ғұсайд! сенің көргенің періштелер болатын. оқыған құраныңды естіп келді. сол қалпы оқи бергеніңде, таңға дейін тыңдайтын еді. көпшілік көзінен жасырынбайтын еді», деді. қасиетті кітапты оқу ең ұлы ғибадаттардың бірі және аллаға жақындататын төте жол. әбу умама риуаят еткен хадисте пайғамбарымыз (с.ғ.с.): «құран оқыңдар! ол қиямет күні иесіне шапағат етеді», деп басқа пайғамбарларға берілмеген шапағатты құран иеленетінін білдірген. аллаһ сендерге алла тарапынан нұр және ашық кітап келді. сол арқылы алла тағала өзінің разылығына ілескендерді амандық жолдарына салады және өз нұсқауымен оларды қараңғылықтан нұрға шығарады әрі тура жолға салады». пайғамбарымыз (с.ғ.с.) құран аяттарын көп жаттаған адамның жұмақта дәрежесінің аса жоғары болатындығын абдулла ибн амр аль-ась риуаят еткен хадисте айтқан: «құран иесіне (құран оқып жаттаған адам) былай делінеді: оқы және жоғарыла (төрлет), оқы, дүниеде қалай оқыған болсаң дәл солай оқы. расында, сенің орның ең ақырғы оқылатын аятта». құранның бір кереметі сол адам өміріне керектінің барлығын осы кітаптан табады. құранда адам атадан бастап келе жатқан адамзат тарихын, олардың әлеуметтік жағдайларын, өз ара табиғаттың үйлесімділігі барлығы дерлік қамтылған. жаратылыстың дүниеге келгенге дейінгі, дүниеге келгеннен кейін оның және ақыретке барғанда оқыған құран өзіне де, өзгеге де сауабы тоқтаусыз барып тұратын жағдайын суреттеген. демек ислам жолымен жүрудің ең дұрыс бағыты құран сөзіне құрмет көрсету, жаттап алу болып табылады. пайғамбарымыз (с.ғ.с.) құранды жаттау, есту, назар салу, арқылы үйренуге болатынын айтқан. құранның қасиеті жөнінде мына бір мысалдың ұлағаты мол: «баяғыда бір әулие кісі мазардың жанынан өтіп бара жатып, сол жерден шығып жатқан айқай-шудың куәсі болады. жақындап барып қараса, ол жердегілердің сауапқа таласып жатқанын көреді. анадай жерде көлеңкеде отырған бір кісінің жанына барады да: «аналардың жанына барып өзіңіздің сауабыңызды неге талап етпейсіз, сізге сауаптың керегі жоқ па?»-деп, сұрайды. әлгі кісі: «мен балама жастайынан құран оқуды үйретіп кеткенмін, сол балам бүгіндері базарда тіршілігін жасап, ет сатумен айналысады. тіршілігін де жасайды, құранын да оқып құлшылығын үзген емес. сауабын бағыштауды ұмытпайды. оның маған сауабы жетіп, жемісін қабірде де көріп жатырмын», деген екен. қараңыз ағайын! дүниедегі амалдарымыздың ешбірі ескерусіз қалмақ емес. аллаһ тағала қасиетті құранда: «кім шаң-тозаңның салмағындай жақысылық істесе оны көреді, ал енді кім шаң-тозаңның салмағындай жамандық істесе оны да көреді», деген. қаншама ақынның өлеңіне арқау болған, ғылымның негізіне жол көрсеткен, жазушылардың мақалаларына тақырып болған құран кәрім сияқты кітапты ешкім жаза алмайды. дүниежүзі жазушыларының кітаптары бір бағытта, бір тақырыптың төңірегінде ғана өрбіген. алла тағала құранда: «оларға былай деп айт: ант етейін, егер адамдар мен жындар мына құранның ұқсасын жасау үшін жиналып, тіпті бір-бірін қолдап, күштерін жинаса да оған ұқсас бір кітап жаза алмайды», деген.әбу убайда ибрахим ат-таймидан риуаят етеді: «бір күні ибн аббас хазреті омардың: «мына үмметтің пайғамбары бір, кітабы бір, қыбласы бір, мешіті бір бола тұра бір-бірінен ажырап, бөлініп кетті», деп, айтып отырғанын естіп қалады да жанына келіп: «уа, мүміндердің әміршісі! бізге құран түсті, біз оны оқыдық. оның қандай себеппен түскенін білеміз. бізден кейін сондай бір қауымдар келеді, құранды оқиды бірақ оның не себепті түскенін білмейді. сол кезде олар ақылына сүйеніп шешетін болады. ақылға салғаннан араларында пайда болады. нәтижесі ұрыс-жанжалға алып келеді», деген. өйткені, ақылды кісі өзінің шектеулі ақылына емес, жаратушы хақтың нұсқауларына сүйенеді. абай атамыз айтқандай, ақылды кісіге иман парыз, иманды кісіге ғибадат парыз. ғибадат барлық ізгі ниетпен жасалған іс-әрекеттер. ақылын дұрыс ниетте пайдала білген кісі жақсылық пен жамандықтың арасын ажырата біледі. алла тағала қасиетті құран кәрімде: «жақсылық пен жамандық тең болмайды. жамандықты жақсы ісіңмен жолға сал. сонда ғана сенімен дұшпандығы бар қас адам, өзіңнің сырлас досыңдай болып кетеді», деген. осы аяттардан адамның мінез-құлқы алланың дінін үйрену арқылы жақсылыққа қарай өзгеретінін білеміз. жаратушы иеміз әлемді көркем әрі үйлесімді жаратып, оған тыныштық орнатып, адам баласына бағындырып қойған. бүгінгі ғылымның соңғы 