text: тауық орнитоз (лат. ornіx құс) адамдар мен құстарда болатын жұқпалы ауру. орнитоз тыныс алу жолдары арқылы жұғып өкпенің қабынуы, орталық жүйке жүйесі, бауыр, көк бауырдың зақымдануы, организмнің жалпы улануымен сипатталады. аурудың қоздырғышы хламидия (chlamіdіa psіttacі). негізінен құстар (үйрек, тауық, тотықұс, сары шымшық, қырғауыл, т.б.) ауырады. ауырған құстар жем жемейді, аз қозғалады, қауырсындары үрпиіп, көздері мен мұрындарынан сұйықтық бөлінеді. ауру 8 күнге созылады, көп жағдайда құстардың өлімімен аяқталады. орнитоз ауруы.адамдар үшін қоршаған ортаға ауру құстар мен вирус нәжісімен не мұрынынан аққан сұйықтықтан тарайтын вирустар өте қауіпті. орнитозбен құс фермалары мен құс фабрикаларында, зоолологиялық парктер мен зоодүкендерде жұмыс істейтін адамдар ауырады. ауру құстарды жаппай сою не басқа жақтан жаңадан құстар әкелгенде және құстардың жұмыртқалау кезеңінде байқалады. ауырған адам ауру белгісі 6 14 күннен кейін жедел түрде басталады. науқастың басы ауырып, ұйқысы қашады, дене температурасы көтеріліп, әлсіздік пайда болады. көбінесе тыныс алу жолдары ауру біртіндеп өкпе қабынуына ауысады. бұл кезде науқастың кеуде тұсы шаншып, құрғақ жөтел қинайды, кейін іріңді сұйықтық бөлініп, кейбір жағдайда ол қан аралас сұйықтыққа айналады. бауыр мен көкбауыр жиі ісінеді, дене қызуы 9 20 күнге созылады. науқасты ауруханада емдейді, адам дерттен сауығып кетеді. құс шаруашылығында, құс өсіру кешендерінде, құс қауырсыны мен мамықтарын өңдейтін мекемелерде жұмыстар жүргізу; басқа жақтан әкелінген құстарды карантиннен өткізу; ауруға қарсы вакцина егу.