text: экстерналия (сыртқы әсер) экономикада нарықтық трансакцияның үшінші жаққа әсер етуі. негізгі түсініктерді 1920 жылы артур пигу "экономикалық игіліктер теориясы" кітабында енгізген. "сыртқы әсер" терминін пол самуэльсон 1958 жылы енгізді. сыртқы әсерлердің болуы кезінщде нарықтық тепе-теңдік тиімсіз болады және "өлі салмақ" (ағыл. deadweight loss) пайда болады, парето тиімділігі бұзылып, нарықта фиаско пайда болады стеэли фишер: "сырқы әсер тек кейбір үй не фирманың әрекеттері басқа үй шаруашылығының не фирманың пайдасы не шығынына әсер еткенде ғана, небұл артық әсерлер нарықтық бағаға әсер етпегенде байқалады" жеке қолданудағы шекті табыс тауарға ұсыныс жеке қолданудың шекті шығыны ұсыныс қоғамның шекті табысы экстерналия қатысымен ұсыныс қоғамның шекті шығыны экстерналия қатысымен ұсыныс. қоғамның шекті шығындары мен пайдасы нарықта ескерілмейді, оны тек субсидия мен салық негізінде мемлекет қанағаттандыра алады. сыртқы әсерлердің болмаған жағдайында қоғамның шекті шығын/пайдалары жеке сәйкесінше эквивалентті. түрлерісілтемелер== *нуреев р. м. курс микроэкономики изд. «норма» *david begg, stanley fischer, rudiger dornbush «economics» с. 267