text: халифа ғакибұлы алтай (18 желтоқсан, 1917 жыл, шығыс түркістан 15 тамыз 2003 жыл) қазақ дін және қоғам қайраткері, ғалым, жазушы, аудармашы, тарихшы, түркітанушы, антрополог. орта жүз абақ керей ішінде жәнтекей руынан шыққан, ауыл молдасынан сауат ашқан. 1933 1938 ж. қытайдағы қуғын-сүргінге байланысты ел-жұрты баркөл, гансу, цинхай аймағына қоныс аударған. 1940 ж. халифа алтай және елісхан, зайып бастауымен бірнеше мың адам тибет арқылы үндістанға барып, 1941 ж. кашмир өлкесінде тұрақтады. одан кейінгі өмірі үндістан мен пәкістанда өтіп, осында арабша, урдуша білім алған. 1951 ж. пешавар қаласында қытайдан көшіп келген қазақтар қоғамы құрылып, сонда жауапты хатшы болды. 1953 1954 ж. пәкістандағы қазақтардың түркияға көшін бірі. жыл діни медреселерде оқыған. түркияда сауда кәсібімен шұғылданған. алтай халифа түркияда шығармашылықпен айналысып, шығыс түркістаннан басталған азапты сапар туралы өмірбаяндық кітаптар жазды. 1991 ж. қазақстанға біржолата көшіп келді. ислам дінін уағыздап, діни кітаптар аударып, таратуға еңбек сіңірген. 1995 2000 ж. қазақ радиосынан әр жұма сайын ислам дініне байланысты арнайы хабар жүргізді. дүние жүзі қазақтары қауымдастығының жанынан құрылған “инабат” имандылық тәрбие орталығының төрағасы болды. 1995 ж. “сияр нәби” атты кітабы жарық көрді. «қазақ түріктерінің шежіресі» «естеліктерім» «ата жұрттан анадолияға дейін» «алтайдан ауған ел» атты кітаптары жарық көрген. 1991 ж. алтай халифа аударған құран кәрімнің қазақша мағынасы мен түсінігі фахд баспаханасында басылып, 800 мың данамен таратылды. «кәләм шарифді» аударған, көптеген діни кітаптардың авторы. халықаралық «алаш» әдеби сыйлығының лауреаты. алтай халифа аударған құран кәрім қазақша мағынасы және түсінігі қазақ құран аудармасы