text: 8-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы алматыда жасақталған әскери құрама (1941). тұңғыш командирі и.в. панфилов. алғашында 316-атқыштар дивизиясы болып жасақталып, мәскеу түбінде көрсеткен ерен ерлігі үшін сегізінші гвардиялық атқыштар дивизиясы аталды. құрамы алматы, талдықорған, шымкент облыстары мен кырғызстан тұрғындарынан жасақталды. 1941 жылы 17 тамызда солтүстік-батыс майданға жіберілді. алғаш ұрысқа қазанда батыс майданның генералы басқарған 16-армиясы құрамында мәскеу қорғанысының шешуші учаскелерінің бірі волоколамск бағытында кірді. мәскеуді қорғаудағы теңдессіз ерлігі үшін дивизия 1941 жылы 17 қарашада қызыл ту орденімен марапатталып, 18 қарашада сегізінші гвардиялық атқыштар дивизиясы атақ алды. 23 қарашада дивизияға соғыста ерлікпен қаза тапқан оның тұңғыш командирі и.в. панфилов есімі берілді. дивизия 1941 жылы 15 желтоксанда 16-армияның құрамынан ставканың резервіне (16-30 желтоқсан) өтті. оның командирі болып генерал-майор и.м.чистяков тағайындалды. 1942 жылы 16 наурызда калинин майдандарында көрсеткен ерлігі үшін ленин орденімен марапатталды. 1942-43 жылдары ловать өзенінде холм қаласы түбінде қорғаныс ұрыстарын, 1944 жылдың басында 2-прибалтика майданында пушкин таулары мен новосокольники түбінде шабуыл ұрыстарын жүргізді. режица (резекне) қаласын азат еткені үшін «режицалық» құрметті атағы берілді, риганы босатуға атсалысқаны үшін 2-дәрежелі суворов орденімен марапатталды. 1945 жылдың көктемінде жаудың 350 мыңдық курляндия тобын талқандау операциясына қатысты. 2-дүниежүзілік соғыс кезінде дивизияның 36 адамы кеңес одағының батыры атағын алды. олардыц ішінде б.момышұлы (1990 жылы берілді), в.клочков, м.ғабдуллин, т.тоқтаров, и.курганский, и.шапшаев, а.қосаев, м.сеңгірбаев, а.крючков, я.бондаренко, т.б. бар. сегізінші гвардиялық атқыштар дивизиясы жауынгерлік табандылық пен ерліктің, отанға шексіз берілгендіктің үлгісі ретінде тарихта қалды (қ. 28 гвардияшыл- панфиловшылар). мыңдаған жауынгер мен командирлер, саяси қызметкерлер орден, медальдармен марапатталды. соғыстан кейін дивизия атқыштар дивизиясы болып қайта құрылды. 1954 жылы дивизияның жауынгерлік даңқ мұражайы ашылды.