text: мидағы сигналдар жүйесі үлкен жартышар қабығы сыртқы дүниеден және ағзадан келетін әртүрлі сигналдардың әсерін өз басынан кеше отырып, күрделі іс-әрекет атқарады, демек, күрделі күрделі сигналдарды жекелеген бөліктерге бөледі, оларды болашақ тәжірибемен салыстырады, оның ішінде ең негізгісін, мәндісін бөліп көрсетеді. сигналдар, ең алдымен, анализаторға өз қасиетімен әрекет етуші қоршаған ортаның заттары мен құбылыстары болып табылады. бұл әртүрлі көру, есту, дәм, иіс и.п.павлов бірінші сигнал жүйесі деп атады. ол жануарларда және адамдарда болады. сөздер және сөз тіркестері, ең алдымен адамдар оны естиді, сонымен қатар белгілі бір заттар мен құбылыстар туралы оған сигнал береді. сөздер және сөз тіркестерін и.п.павлов екінші сигнал жүйесі деп атады. екінші сигнал жүйесі адамның қоғамдық өмірінің жемісі және тек қана адамға тән, жануарларда екінші сигнал жүйесі болмайды. екінші сигнал жүйесін (сөз, тілді) сигналдардың сигналы деп атады. адам өміріндегі сөздің ықпалдық мәнін анықтай келіп, павлов былай деп көрсетті, сөз адам үшін шартты тітіркендіргіш сияқты. сөз, тіл адамның әртүрлі өзіндік қалыптастырушы сигналдары болып табылады. бірінші және екінші сигнал жүйелері бір-бірімен өзара тығыз байланысты іске асады. екінші сигнал жүйесі адамзат ойлауының негізіне жатады, ол жинақталған түрде білімді есте сақтауға мүмкіншілік жасайды, адамдар арасындағы қарым-қатынасқа қызмет етеді. екінші сигнал жүйесінің және оның бірінші сигнал жүйесімен байланысы арқылы адам санасын дамытуға қоғамдық жағдайдың шешуші ықпалын іске асырады. екінші сигнал жүйесі арқылы адам өзін-өзі, өзінің іс-әрекеттерін, қылықтарын басқарады, шартты рефлекстерді тежейді, немесе, керісінше, оны күшейтеді, тездетеді, оның жүрісін баяулатады.