text: аңыз әңгімелер аңыз әңгімелер қазақ халқының, аңыз әңгімелері. аңыз әңгімелер халық ауыз әдебиетінің жанры. оқиғасы шындық өмірден алынғанымен, ауызша айтылып фольклорлық сапалармен толыққан көркем шығарма. қазақ халқының оқиғасын шындық өмірден алып ауызша шығарған көркем шығармаларының бір саласы аңыз әңгімелер. аңыз әңгімелер тарихта болған белгілі бір адамдардың атына, іс-әрекетіне байланысты туады. аңыз әңгімелердің тарихи адамның төңірегінде тууының, негізгі себебі сол адамның өз басына істеген, ісіне, белгілі бір тарихи кезеңде атқарған рөліне, әлеуметтік мәні зор еңбегіне байланысты. ол адам батыр, не ел басшысы, «ердің құнын екі ауыз сөзбен шешкен» шешен би немесе әділеттік іздеуші, халық мұңын жырлаушы күрескер болуы мүмкін. аңыз әңгімелерде халықтың қоспасы болғанымен, негізгі ой түйіні барлық жерде бірдей сақталады. аңыз әңгімелердің бәрі бірдей бір сюжет, бір идеялық мазмұныда бола бермейді. тақырыбы бір болғанымен, идеялық мазмұны әр басқа болуы да мүмкін. аңызда әр топтың өкілі өзінше баяндап, өзінше түсініп, оны өз тобының көзқарасына лайықтап, өз мүддесіне пайдалануға әкеп тірейді. қазақ аңыз әңгімелерінде қиял-ғажайып дүниелер мол, олар адамды асыл армандарға бастайды, оның ұшқыр ойына қанат бітіреді, келешекке үміттендіреді. қазақ аңыздарын қорқыт, асан қайғы, алдар көсе сияқты тарихи адамдар туралы аңыздар мен күй аңыздары деп екі түрге бөлген. бұл еңбекте қорқыт, асан қайғы, алдар көсе, жиренше. қазақ халқының ішінде ерекше атаққа ие болған аңыз әңгімелер бірталай. оның ішіне: қырық қыз көл туралы аңыз айша бибі қорқыт ата асан қайғы ақ көйлек ақ құс жер ана бегім ана қазақ аңыздарының түрлері қазақ аңыздары төрт түрге бөлінеді: топономикалық аңыздар- жер-су аттарына байланысты аңыздар болып есептеледі. мұндай аңыздарға бурабай, баянауыл, қарағанды, жекебатыр, шайтанкөл, екібастұз т.с.с. жер аттарымен байланысты аңыздар жатқызылады. махаббат хикаялар- аңыздарда ғашықтар сезімі жайлы жазылған. мұндай аңыздар көбінесе ғашықтардың қайғысымен, өлімі немесе айрылысуымен аяқталат. махаббат хикаяларына зарина ханшайымның, айша бибі арудың, балқаш қыздың бастарынан өткерген уақиғалары жатады. батырлар туралы аңыздар-бұл аңыздар елдін батыр ерлері, олардың ерліктері жайлы. осы аңыздар қатарына сақ патшайымы томирис, отанын қорғау жолына өз өмірін құрбан еткен бақташы шырақ жайындағы жатқызамыз. тарихи аңыздар-тарих бетінде өшпес із қалдырған шынайы аңыздар тобы.