text: thumb thumb грек, nitron сода, селитра) өнеркосіпте, әсіресе ауыл шаруашылығында көп қолданылатын азот қышқылының түздары. аммоний нитраты, сілтілік және сілтілік жер металларының нитраттары селитра деп аталады. белгілі бір мөлшерден артық пайдаланғанда нитраттар тамақ өнімдерінде жиналады да, адамды уландырады. нитрат тұздарын металлдарды, негіздік оксидтерді, негіздерді және аммиакты азот қышқылымен әрекеттестіріп алады. басқа оттекті қышқылдардың тұздарымен салыстырғанда нитраттардың ерекше қасиеттері бар. нитраттарды қыздырғанда оттек бөле ыдырайды. нитрат құрамына кіретін металлдың кернеу қатарындағы орнына сәйкес тұздар әртүрлі болып айырылады: а) сілтілік металдардың нитраттары қыздырғанда нитриттерге және оттекке ыдырайды: ә) электрохимиялық кернеу қатарында магний мен мыс арасында орналасқан металлдардан түзілген нитраттар металл оксидіне, азот (iv) оксидіне және оттекке ыдырайды: б) кернеу қатарында мыстың оң жағында тұрған нитраттар бос металға, азот (iv) оксидіне және оттекке ыдырайды: тұздың қүрамындағы нитрат ионды n03 анықтау үшін тұзды концентрациялы күкірт қышқылымен және мыс жаңқасымен қосып қыздырғанда қоңыр түсті газ n0, бөлінеді. ол нитрат ионға сапалык реакция болып табылады, ерітінді көкшіл түске боялады. реакция теңдеуі: cu 4hno3 cu(no3)2+2h2o 2no2^буланады көкшіл түс қоңыр түс азот қышқылының барлық тұздары суда жақсы ериді. азот қышқылының тұздары nan03, nh4n03, kn03, көбінесе азот тыңайтқыштары ретінде қолданылады. натрий және калий нитраттары шыны қайнатуда, тағамдарды консервілеуде қолданылады. оқ-дәрі алу үшін калий нитратынан kn03, күкірттен және көмірден тұратын коспа жасайды. күміс нитраты agn03 (ляпис деп те аталады) медицинада, затты күмістеу үшін және химиялық хлор ионын табуға, анықтауға пайдаланады.