text: (латын сөздерінен pestis жұқпалы ауру, caedo өлтіремін) мәдени өсімдіктерді зиянкестерден, паразиттерден, арамшөптерден, аурулардан және қорғау үшін қолданатын барлық химиялық қосылыстар. пестицидтерді пайдалану ауылшаруашылық өнімдерін 18-20% сақтайды. қазіргі кезде оларды көп қолданатын болғандықтан биосфера мен адамдарға зияны тиіп жатыр. оларды пайдаланбай өнім алуға мүмкіндік жоқ, себебі зиянкестер өте көбейіп кетті. бунақденелілер пестицидтердің бір түріне тез бейімделетін және ол қасиетін ұрпағына бере алатын қабілеті бар. сондықтан пестицидтерді қолданарда зиянкестердің түріне қарай таңдап алу керек. химиялық құрамы жағынан пестицидтер класқа топтастырылады: хлорорганикалық қосылыстар гексахлоран, ддт (дуст) полихлорпинен, полихлоркамфен т.б. олар организмде жинала алады да, ыдырауы бірнеше ондаған жылдарға созылады. хлорорганикалық қосылыстар диоксиндермен қосылысып, тұрақты органикалық қосылыстар түзеді. инсектицидтер карбофос, дихлофос, диазинон, фосфамид, метафос, амофос, өсімдіктің өсуін реттегіштер және т.б. бұлар топырықта және басқа ортада тезірек ыдырайды. карбаматты инсектицидтер карбамин қышқылының күрделі эфирлері (севин). жекелеген түрлеріне ғана әсеретеді, ал жануарлар мен адамдарға зияны жоқ. туындыллары дефолиант ретінде су қоймаларында өсетін өсімдіктерді жою үшін қолданады. пиретроидты табиғаты бар пестицидтер қышқылы. бұл жаңа түрі, оны табиғи материалдардан бөліп алған. мысалы, түймедақ өсімдігінің сығындысынан табиғи пиретрин-і алынған. бұдан басқа өте қатты әсер ететін жасанды пиретроидтер де алынған. калифорнияда пестицид шашу адамдарға зиян келтірмейтін пестицидтерді атап кетейік. олар: гидрохинон туындылары, триазиндер (іі) және азолдар (ііі), бензой қышқылының (iv) туындылары және т.б. тірі организмге түскен пестицидтердің әсері препараттың тұрақтылығына, яғни және организмде жүретін метаболизм процесінің жылдамдығына байланысты болады. ыдырау механизміпайдасы мен зияныдереккөздер==