text: николай валентинович пагануццы (1899-1989 қарағанды қаласы), сш-і туристік нұсқаушысы. фан таулары мен памир-алтай, тянь-шань, кавказ өңірлерін зерттеушілердің бірі. карағанды облысы өңіріне алғаш туристік жорықтар ұйымдастырған, ксро жағрапиялық қоғамының мүшесі. фан тауларына арналған бір- сыпыра кітаптардың авторы. әртүрлі категориядағы су, тау, шаңғымен жүру жорықтарын басқарған, альпиниадаларға қатысқан.