text: (т. ж. б. 1430) сібір хандығының алғашқы билеушісі (1420 1430). жошы хан әулетінің өкілі. жошы ұлысының оң қанатын басқарып, ақ орда билеушілеріне қарсы күрес жүргізді. едігенің ұлы мансұрдың қолдауымен сібірдегі чимга-тимур (шимға тұра) деген қ-да өзін хан деп жариялады. жошы ұлысын біріктіруді көздеген орыс ханның немересі барақ хан 1421 ж. хажы-мұхаммед әскерлерін талқандап, оны тәуелділікке түсірді. 1428 ж. барақ хан ноғай билеушілерімен соғыста қазаға ұшырады. соның нәтижесінде хажы-мұхаммед тура мен тобыл өзендерінің аралығында өз иелігін құрды. бұл иелік түмен (сібір) хандығы деп аталды. хажы-мұхаммед көп ұзамай әбілхайыр ханмен күресте қаза тапты. «қазақстан»: ұлттық энцклопедия бас редактор ә. нысанбаев алматы «қазақ энциклопедиясы» бас редакциясы, 1998 isbn 5-89800-123-9, ix том