text: құр - тауықтәрізділер отрядына жататын орман құсы. қазақстанда жайық өзенінен ертіс өзеніне дейінгі орманды аймақтарда мекендейді. алтай, тянь-шань, жетісу (жоңғар) алатауларында да кездеседі. қалба алтайында, көбінесе марқакөлде итмұрын, бұта арасында тіршілік етеді. дене тұрқы 53 57 см, салмағы 1,2 1,8 кг. қоразы ірі, түсі қара, қанатынан қиғаш орналасқан ақ жолақ айқын байқалады. құйрығының қауырсыны сыртына қарай қайырылып орналасады. мекиені қара шұбар келеді. құр отырықшы құс. құр полигамды, бұтаның, ағаштың түбінен шұңқыр қазып, ұясын жерге салады, оған ағаш бұтағын, жапырақ, кейде мүк және қауырсын төсейді. аналығы 12 жұмыртқа салады. 23 25 күнде балапан шығарады. негізгі қорегі өсімдіктер. балапандары алғашқы аптада қоңыздармен, дернәсілдер және жұлдыз құрттармен, құмырсқалармен, қандалалармен, өрмекшілермен, масалармен, шыбындармен қоректенеді. tetrao tetrix tetrix