text: (грекше chalkos мыс және пирит), мыс колчеданы сульфидтер класына жататын минерал. химиялық формуласы: cufes2, құрамы (%): cu 34,64, fe 30,42, қоспалары: ag, au, tl, тағы басқалар. тетрагоналды сингонияда кристалданады. агрегаттары түйірлі, тұтас немесе сеппе түрінде болады. түсі сары, металл тәрізді жылтыр, жымдастығы жетілмеген, электр тогын нашар өткізеді, 1000с-та балқиды. қаттылығы моос шкаласы бойынша 4, тығыздығы 4,1 4,3 г/см3. халькопирит магмалық (негізді атпа тау жыныстарындағы мысты-никельді сульфидті кентастарда), гидротермалдық (жапсарлық, мыс кентастарының сеппелі формациялары, колчедандық), шөгінді (мысты құмтастар мен тақтатастар) кендерде әртүрлі сульфидтермен бірге кездеседі. қазақстанда жезқазған, қоңырат кендерінен табылған. халькопирит мыс алынатын негізгі кентас. шығу тегі гидротермиялық, галенитпен және сфалеритпен байланысты полиметалл кендерінің құрамына кіреді, бірақ өзі үлкен кластерлер түзбейді. ол метаморфтық процестерде де пайда болады, грейзендер мен скарндарда кездеседі. жақын жер жағдайында тұрақсыз және ауа-райының бұзылуы кезінде ол тез бұзылып, екінші реттік мыс минералдарын түзеді. ең маңызды мыс рудасы; кристалдар түрінде-құнды коллекциялық минерал.