text: капабланка :капабланка хосе рауль (19.11.1888, куба, гавана 8.3. 1942, ақш, нью-йорк) кубалық шахматшы, шахматтан дүние жүзінің 3-інші чемпионы (1921 1927), шахмат теоретигі, дипломат. шахмат ойнауды төрт жасында әкесінен үйренген. *13 жасында матчтық кездесуде х.корсоны ұтып, кубаның чемпионы атанды. *1904 жылы нью-йоркке келіп, университетке түседі. ол 1906 жылы эм.ласкер қатысқан турнирде бірінші орын алады, 1909 жылы ақш-тың чемпионы ф.маршаллды ұтады. капабланка 1911 жылы еуропадағы сан-себастьян турнирінде және 1913 жылы нью-йоркте өткен турнирде бірінші, гаванада өткен турнирде екінші орын алды. 1913 жылы консулдық жұмысқа тағайындалады. ресей қалаларында шахматтық сеанстар беріп, бірнеше матчтар өткізді. берлинде эм.ласкермен блиц-турнир өткізіп, жеңіске жетті. мұнан соң нью-йорктегі (1919), гастингстегі (1919) турнирлерде бірінші орын алды. 1921 жылы дүние жүзі чемпионы атағы үшін өткен х.р. капабланка эм.ласкер матчында 9:5 есебімен ұтқан капабланка әлем чемпионы атағын жеңіп алды. 1922 жылы лондонда өткен турнирде бас жүлдені еншіледі. 1927 жылы дүние жүзінің чемпионы атағы үшін өткен матчта 15,5:18,5 есебімен а.алехинге ұтылды. чемпиондық атақтан айрылған соң, турнирлерге жиі қатысты. 1931 жылы м.эйвенді матчтық кездесуде 6:4 есебімен жеңді. ол өз өмірінде ресми түрде 562 партия ойнап, оның 317-cін ұтып, 38-інде ұтылды, ал 207 партияны тең аяқтады. кубалық шахматшының енгізген теориялық жаңалықтары мен ойын этюдтері осы күнге дейін құндылығын жоғалтқан жоқ.