text: ересектерде ауру продромды көріністерден басталады. бұл кезең ересектерде айқын бас аурумен, жүрек айнумен, кейде құсумен және іштің, бел аймағының ауырсынуымен өтеді. бұл кезең әдетте диагностиканы қиындатып қана қоймай, сонымен қатар, науқастарды уақытында және емдеуді қиындатады. егер жел шешек продромды кезеңнен басталса, онда дене температурасы бөртпенің пайда болуына дейін көтеріледі. ересектерде қызба 8-10 күнге созылады. температураның ең жоғарғы көрсеткіші бөртпенің ең көп шыққан кезеңіне сәйкес келеді, әсіресе пустула пайда болған жағдайда. сондықтан да бөртпелер дүркін-дүркін шығып отырған сайын температура да бірнеше рет көтеріліп отырады, жаңа бөртпе пайда болған сайын. бөртпенің алғашқы элементтері терінің кез келген жеріне шығады, одан кейін белгілі тәртіпсіз бәр жерге таралады. бетке кеуде мен қол-аяқтан кейін пайда болады. бөртпеге тән белгі бетке аз мөлшерде пайда болуы. бөртпеге тән тағы да бір белгі бастағы шаштың арасына шығуы, алақан мен табанға сирек шығады. бөртпе біртіндеп кезеңдер бойынша дамиды (дақ, папула, везикула, пустула, қабыршақ). сырқатының 3-4 күні терідегі бір орында бөртпенің барлық кезеңдері кездесуі мүмкін, басқадай айтқанда полиморфизм тән. бөртпелер әдетте қышытады. жел шешектің ересектердегі ерекшеліктері қатарына жатады: продромдық кезеңнің болуы, балалармен салыстырғанда бөртпе кешірек пайда болады, мөлшері өте көп, бөртпе кезеңінің созылуы. ересектерде бөртпенің қышуы күштірек болады. қабыршақтың түсуі балаларға қарағанда кешірек байқалады. бөртпелер жиі жағдайларда лимфа түйіндерінің үлкеюімен өтеді. жалпы интоксикация көрінісі балаларға қарағанда айқын. гемограмма тұрақсыз: сол жаққа ығысумен лейкоцитоз жиі кездеседі. диагностика. ересектерде аурудың диагнозы кешіктіріліп қойылады. продромдық кезең көбінесе жрви ретінде қабылданады. ауруға тән бөртпе пайда болған кезде ғана диагноз қойылады. уақытында жел шешекті анықтауға бөгет жасайтын мәліметтер жеткіліксіз эпиданамнез және сырқаттану анамнезін жинау, бөртпенің пайда болған мезгілін және сипатына көңіл бөлмеу. қызылша жалпы интоксикация синдромымен, жоғарғы тыныс алу қабаттарының, ауыздың, аранның, көздің катаральды көріністерімен және дақты папулезді бөртпемен сипатталады. балалардың қызылшамен сырқаттануы жаппай жүргізілетін иммунизацияға байланысты төмендегенмен, жас өспірімдер және ересектер арасында қызылшамен сырқаттану бас көтеріп келеді. қызылшаның клиникасы бірнеше кезеңдермен өтеді: инкубациялық (9-10 күн, кейде 17 күн), продромды, бөртпе кезеңі, пигментация кезеңі. ересектерде катаральды кезең күннен күнге созылып, симптомдардың біртіндеп дамуымен көзге түседі. басында жөтел, температураның көтерілуі пайда болады, 1-2 күннен кейін ринит пен конъюнктивит қосылады. ересектерде қызбаның ұзақтығы әдетте 6-9 күн. ересектерде балаларға қарағанда дөрекі, үрген жөтел, стеноздық тыныс алу байқалады, сонымен қатар құрғақ жөтелмен бронхиттер, трахеитттер дамиды. ерсектерде энантеманы (филатов-коплик дағын) бөртпе кезеңінің бірінші күнінде анықтауға болады. экзантеманың пайда болу тәртібін бұл ауруда да байқауға болады. бөртпе 2-7 күнге созылады. бөртпенің жоғалуы біртіндеп кезең бойынша өтіп, пигментациямен дамиды. пигментацияның ұзақтығы ересектерде 1-2 аптаға созылады. бөртпенің жоғалуы ұсақ қабыршықтардың пайда болуымен бір аптаға созылады, әсіресе бетте, алақанда, табанда. жалпы қан анализінде ересектерде сол жаққа ығысқан формуламен лейкопения байқалады. нерв жүйесі жағынан болатын өзгерістер (шаршағыштық, тітіркенгіштік, еске сақтаудың нашарлауы) сауығу кезеңінде де сақталуы мүмкін. инфекцияға қарсылық ұзақ уақытқа созылады. ересектерде қызылша жүйке жүйесінің ерте зақымдануымен өтеді. жоғарыдығы мәліметтерге қарап, қызылша ересектерде айқын және ұзақ температурамен, катаральды кезеңде интоксикациялық синдромның айқын дамуымен, осы кезеңнің ұзаққа созылуымен өтетіні анықталды. қызылшаның асқынуы көбінесе пневмония, созылмалы тонзиллиттің өршуіне әкеліп соғады. әдебиеттердің мәліметтері бойынша ересектерде эпидемиялық паротит баларға қарағанда ауыр өтеді.