text: шілдер кейде шөжеқұрлар туысы - тауықтәрізділер отряды, қырғауылдардар тұқымдасына жататын құстар туысы. қазақстанда түрі: сұр шіл -, сақалды шіл -. соның ішінде ең жиі кездесетіні сұр шілі, оның түр тармағы бар. бұлар республиканың барлық аймағында мекендейді, тек шөлді, биік таулы жерлерде кездеспейді. дене тұрқы 35 см, аталығының салмағы 500 г, аналығы 350 г. сыртқы қауырсыны сұрғылт, онда көлденең жолақты қара дақтары, бүйірінде қоңыр жолақтары бар, басы мен мойны қызғылт сары түсті, бауыры ақ және онда таға тәрізді қоңыр таңбасы болады. ағаш басына сирек қонақтайды, жерде жақсы жүгіреді, қауіп төнгенде қанатын жиі-жиі қағып, өзінше дыбыс шығарып, ұшып кетеді. топтанып жүреді. отырықшы құс. жерді шұқырлап ұя жасайды да, оған құрғақ шөп төсейді. ұяға 12 25 жұмыртқа салып, оларды аналығы мен аталығы 25 күндей шайқайды. өсімдік тұқымымен, бүрімен, жәндіктермен (қоңыз, құмырсқа, тағы басқа) қоректенеді. зиянды жәндіктерді жеп, пайда келтіреді. кәсіптік маңызы бар бағалы құс, әуесқойлық жолмен көп ауланады.