text: صوفيا, англ. sophia) гонк-конктық hanson robotics компаниясымен құрастырылған адам тәрізді робот. ол оқып, мінез құлқына бейімделу және адамдармен жұмыс істеу үшін құрастырылған. софиямен әлем бойынша өте көп кездесулер өткізілді. ол 2017 жылдың қарашасында сауд арабиясы азаматшасы атанды және де мемлекеттің азаматтылығын алған ең алғаш робот болып табылады. софия 2015 жылдың сәуірдің 19- іске қосылды. ол одри хелберн актрисасын негіз қылып ала тұрып, құрастырылған және өзіне дейінгі роботтарға қарағанда софия адамға көбірек ұқсағандығымен және мінез құлқымен көзге түсті. оның құрастырушысы дэвид хэнсонның айтуы бойынша софия қолдан жасалған интеллект иесі және визуалды ақпаратты талдап, адам беттерін ажырата алады. софия адам қимылдарын, бет әлпетін қайталай алады және де білгілі бір сұрақтарға жауап беріп, алдын ала белгіленген тақырыптарға (мысалы, ауа-райы) әңгіме дүкен құра алады. софия барлығы 60 эмоцияны қайталай алады. робот alphabet компаниясы жасаған сөзді талдау технологиясын қолданады және уақыт өте келе дамып, ақылдырақ бола бастайды. софияның қолдан жасалған интеллектіндегі бағдарлама жасақтамасы компаниясымен жасалған. ол жүргізілген әңгімелерді анализдеп, алынған нәтижелер бойынша болшақта жауаптарын жақсартады. хэнсон софияны ол қарттар үйінде жақсы көмекші немесе робот адамдарға үлкен мейрамдарда көмектесу үшін немесе паркта көмек болу үшін құрастырған болатын. құрастырушысы cофия нәтижесінде адамдармен барынша әрекеттесіп, әлеуметтік дағдылар жинай алады деген үмітте. софиямен сөйлескенде оны адам ретінде қабылдаған, бірақ әңгіменің негізгі бөлігі оның иелерімен жүргізілген. робот іске қосылғаннан кейін оның кейбір жауаптары мағынасыз, ал кейбіреуі керісінше таңқалдырарлық болды. оның мысалы «60 минут» телешоуында чарли роузбен жүргізілген дискуссия болып табылады. софиямен пресс конференция кезінде cnbc журналисті эндрю росс саркин роботтардың мінез құлқы жайлы алаңдаушылық білдіреді, ал робот ол илон масктың кітаптарын тым көп оқитындығы және голливуд фильмдер тым көп көретіндігі жайлы әзіл айтып жауап қайтарды. илон маск оған жауап ретінде твиттерде «оған «крестный отец» сияқты фильмдерді көрсетсеңіздер ең қорқынышты оқиға сценарисіне тап боласыздар» деп жазды. эндрю сонымен қатар роботтарда ақыл,ой-сана бар ма деп сұрақ қойды. оған робот былай деп жауап берді: «ал сіз өзіңіздің адам екеніңізді қайдан білесіз?». 2017 жылдың 11 қазанында софия бұұ ның бас хатшысы амина дж. мохамедпен қысқаша әңгемелесті. 25 қазанда эр риядада өткен «болашақ үшін инвестициялық бастама» саммитінде оған сауд арабиясының азаматтылығы берілді, осылайша софия азаматтылықты алғаш алған робот атанды. рәсімнен кейін софияға сөз берілді сол кездегі оның сөздері: «мені осылайша жоғары қуаныштымын. бұл тарихқа кіретін сәт және де мен ресми түрде азаматтылық алған алғаш робот болғаныма өте қуаныштымын». бұл оқиғалар бірнеше дау дамайлар туғызды, себебі кейбір коментаторлар софия енді дауыс беріп, тұрмысқа шыға алама және оның алдын ала өшірілуін қылмыс деп санауға болатындығы жайлы сұрақтар қойды. әлеуметтік желі қолданушылары туындаған жағдайды сауд арабиясындағы адам құқығы жайлы мәселе бойынша сын айту үшін қолданды. бұл оқиға сауд арабияның өзінде даулар туғызды, себебі конференция кезінде және софияның азаматтылығын жариялағанда оның беті мен басы жабылмаған, хиджаб киілмеген және көмекші еркек адамсыз жүрді. көрермендер сауд арабиясында азаматтық құық әйел адамдарға берілмейтіндігн байқап, оның неліктен өзін әйел деп санайтын роботқа берілгендігін түсінбейді. бір нұсқа бойынша софияның қорғаушылары мемлекеттің заңдар жинағында қате тауып, оны әйел-роботқа азаматтылық беру үшін қолданған. қосымша кейбір сыншылар роботқа азаматтылық тым оңай берілгендігін атап өтеді. мемлекетте жүздеген құқығы шектелген еңбек иммигранттары жұмыс істейді, мысалы сауд арабиясының заңнамасына сәйкес еңбек иммигранттары мемлекеттен жұмыс берушінің рұқсатысыз кете алмайды.