text: жерсағыз жерсағыз құмсағыз - астралылар тұқымдасына жататын көп жылдық, кейде екі жылдық шөптесін өсімдік. қазақстанда шөл-шөлейтті, құмды жерлер мен жазық далаларда өсетін 16 түрі бар, соның ішінде ірі жерсағыз (ch. mасra), мойынқұм жерсағызы (ch. mujunkumensіs), боссэ жерсағызы (ch. bosseana) балқаш алакөл ойысының, мойынқұм, бетпақдаланың сирек кездесетін өсімдіктері. көп тараған түрлері: қысқатұмсықты жерсағыз (ch. brevіrostrіs) және ақ түкті жерсағыз (ch. canescens). биіктігі 30 100 (150) см-дей. бұтақты сабағын түк басқан. жебе тәрізді сүйір жапырақтары кезек орналасады. сары түсті, қос жынысты гүлдері себет гүлшоғырына топталған. тұқымынан көбейеді. маусым қыркүйекте гүлдеп, қазан айында жемісі піседі. тұқымы ұзынша жолақты дән, оның ұшында қалың түкті айдарлары болады. жерсағыздың тамыры мен сабағында ақ сүті болады, одан кепкеннен кейін сағыз алынады. жерсағыз каучук алатын өсімдіктер. оның кузнецов жерсағызы (ch. kusnezovіі) деген түрі, қорғауға алынып, қазақстанның “қызыл кітабына” енгізілген. жер сағыз торғай өлкесінде де өседі. оны ол жақтың қазақтары құмсағыз деп атайды. қызыл кітабына енген өсімдіктер