text: өт өзегiн көрсететін асқорыту жүйесiнiң диаграммасы. өт(bіlіs, fel) адам мен омыртқалы жануарлардың бауырындағы безді клеткалардан бөлінетін сарғыш-қоңыр түсті сұйықтық. өт тәулік бойы үздіксіз бөлінгенмен, оның бөліну жылдамдығы, көлемі әр түрлі өзгеріп отырады, ол ас қабылдау мерзіміне сәйкес келеді. өт қышқылы тұздарының ас қорытудағы өт бауыр өті және қапшық өті болып бөлінеді. ас қорытудан тыс уақытта бауыр өті өт қапшығына жиналып, судың, әр түрлі тұздардың кері сорылуына байланысты қоюланып сақталады. бауыр өтінің тығызд. 1,010 1,015, рн 7,4 8,0, ақшыл-сары түсті.өт қапшығы өтінің құрамындағы негізгі заттардың (өт қышқылы тұздары, пигменттер, холестерин, майлы қышқылдар, аниондар, катиондар) тығызд. бауыр өтімен салыстырғанда 10 есе жоғары болады. қара-қоңыр түсті, қою, тұтқыр болып келеді. өт түзу қалыпты бауыр клеткаларының (гепатоциттер) суды, өт қышқылдарын, билирубинді өт түтікшелеріне бөлуден басталады. өт ішектегі өт майларының ыдырауына, бөлшектенуі мен сорылуына қажет. ас қабылдаған соң өт ішекке құйылады, яғни, алдымен өт өзегіндегі өт, одан соң өт қапшығы өті, соңында бауыр өті түседі. ішекке қапшық өтінің түсуі гормондық заттармен (секретин, холецистокинин) реттеледі, одан басқа, майлы заттар өт қапшығының жиырылуы мен босаңсуына себепші болады. ересек адамдардың бауыры тәулігіне 500 700 мл өт бөледі. жануарлардың, әсіресе, ірі қара малдың өтінен алынған препараттар медицинада кеңінен қолданылады. өтке қатысты мынадай ауру түрлері бар: өттас ауруы (холелитиаз), холецистит ауруы, өттің полипы (өттің ісіп қабынуы), өт жолының тарылуы, т.б. бауырдан жасалып, өтке келіп түсетін сұйықтық “өт сұйықтығы” деп аталады. оның түсі сарғыш-қоңыр немесе жасылдау болып келеді. дәмі ашы. өт сұйықтығын бауыр ұлпалары жасайды. өт сұйықтығының құрамында өт қышқылы, ақуыздар, билирубин пигменті, холестерин, фосфолипидтер, бикарбонаттар, натрий, калий, кальций, және физиологиялық белсенді заттар гормондар мен дәрумендер. а. жанғабылов