text: шыңғыс төреқұлұлы айтматов жылы туған, қырғыз республикасы талас өңірі, шекер ауылы 10.06.2008 жылы,нюрнберг жазушы, қоғам және мемлекет қайраткері. қырғызстанның халық жазушысы, қырғызстан ғылым академиясының, еуропа ғылым академиясының академигі, социалистік еңбек ері. қырғыз елі арасындағы найман тайпасының қытай руының шекер бұтағынан шыққан. «аспалы көпір», «жәмила», «найман ана» «алғашқы ұстаз», «қош бол, гүлсары», «ертегіден соң», «ерте қайтқан тырналар» тағы басқа әңгіме, повесть жинақтары, «жанпида», «боранды бекет» романдары жарық көрді. «көктөбедегі кездесу» (қ. мұхамеджановпен бірге) спектаклі көптеген елдердің театр сахналарында қойылды. айтматов жазушы м. о. әуезовтың мол салалы, кең арналы шығармашылығына ой айтқан «ұстаз туралы сөз» атты мақаласында (біздің мұхтар. а., 1976) «абай жолы» эпопеясының бас кейіпкері абай тұлғасына тоқтала келіп: «абай секілді ой-арманы азат, шетсіз ақындық, шексіз адамдық тұлғаның өзін қоршаған ожар, топас тоң мойын топпен тартысқа түсуі және мұндағы сирек ұшырасатын жаңалық пен тазалық абайды дүниежүзілік трагедияның шыңына шығарады...» деп жазды. айтматов ксро мемлекеттік сыйлықтарының, лениндік сыйлықтың, көптеген халықар. сыйлықтардың лауреаты. қырғыз ауылшаруашылығы институтын бітірген соң,1948 жылы жамбыл облысы,құлан ауылындағы агротехникалық колледжін зоотехник мамандығымен тәмамдаған. 1956 1958 жылдары мәскеудегі жоғарғы әдебиет курсында тыңдаушы, 1959 1960 жылдары “литературный киргизстан” журналының редакторы, 1960 1965 жылдары “правда” газетінің қырғызстандағы меншікті тілшісі, 1965 1986 жылдары қырғызстан одағының төрағасы, 1986 жылы қырғызстан жазушылар одағы басқармасының төрағасы, 1988 жылы “иностранная литература” журналының бас редакторы, 1990 жылы ксро-ның люксембургтегі елшісі болды. 1991 жылдан қырғызстанның бельгиядағы төтенше және өкілетті елшісі. 250px “әшім” атты тұңғыш әңгімесі 1952 жылы жарияланды. онан кейін “аспалы көпір” (1956), “бетпе бет” (1957) тағы басқа әңгімелері жарық көрді. жазушыны алғаш әлемге танытқан таңдаулы туындысы әйгілі “жәмила” повесі (1958). мұхтар әуезов пен француз жазушысы, луи арагон осы шығарма арқылы айтматов дарынын жоғары бағалап, жүрек жарды пікір айтқан. жәмила бейнесі соны сымбатымен әрі жаңашыл, сезімтал, жігерлі қасиеттерімен, өз бақыты үшін күресе білген батылдығымен, тал бойы мінсіз сұлу нәзіктігімен оқырман қауымды баурап алды. ол қырғыз әйелдерінің жаңа буынының өкілі ретінде қабылданды. осыдан кейін-ақ айтматов шығармашылығы ерекше құбылыс болып саналып, оның қаламынан туған әрбір туындысы әлемдегі мың-сан оқырман асыға күтіп, қолдан-қолға тигізбей оқитын құрметке ие болды. шетелге таралуыдереккөздер==