text: аутистік ойлау (грек, autos өзім) тұлға немесе мәдени феноменнің тұйық, терең үңілген типі, тұлғаға қатысты «шизоид» термині де қолданылады. оны «шизофреник» түсінігімен ауыстыруға болмайды. шизоид туысқандарының қанында шизофреникалық гендердің болуы мүмкін, бірақ, өзі шизофрениямен ауыра алмайды, өйткені, бұл орынды оның сипаттамалық типі алып қойған, оның басты белгілері: өзіне-өзі сіңу (интроверсия) және материалды өмірмен салыстырғанда рухани өмірді басты деп есептеу. бұл мағынада аутистік ойлау идеализмнің синонимі. бірақ аутистік ойлау философиялық емес, психологиялық ұғым болып табылады. шизоид-аутист міндетті түрде ақын не философия профессоры емес, маңыздысы оның санасы белгілі бір бағытта жұмыс істейді. аутистік ойлау ұғымын швейцариялық психолог және психиатр эуген блейлер енгізген, ал эрнест кречмер «тән қүрылымы және мінез-құлық» деген кітабында оны суреттеп берген. әдетте, ол арық және үзын түра, салқынқанды, тарамысты болып келеді. әр мәдениеттің, өнердің, әртүрінің өзіндік адам типі бар. xx ғ. жиі кездеседі. сыртқы тұрқымен аутистік типке жататын xx ғ. мәдениетінің ұлы өкілдері: джеймс джойс, густав малер, арнольд шенберг, дмитрий шостакович, карл густав юнг. xx г. аутистік ойлау тек жеке тұлғалар емес, сонымен бірге тұтас ағымдарға да тән.