text: сәт бесімбайұлы тоқпақбаев (7 қыркүйек 1939 жыл алматы облысы іле ауданы қазцик ауылы) қазақстан мемлекеттік қайраткері. с.м. киров атындағы қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін (1963) заңгер мамандығы бойынша; ксро мқк №302 минск мектебін; ксро сім жоғары дипломатиялық мектебін (1971) бітірген. 1956 жылдан алматы облысы іле ауданының «комсомол» үжымшарында жұмысшы. 1957 жылдан алматы облысындағы боралдай кірпіш зауытының 1958 жылдан с.м. киров атындағы қазақ мемлекеттік университетінің студенті. 1963 жылдың шілде айынан -алматы облыстық тергеушісі. 1963 жылдың қыркүйек айынан ксро мқк №302 минск мектебінің курсанты; ксро мқк кадрлық офицері, жедел өкілден қазкср мқк басқармасының бастығы лауазымына дейінгі қызмет жолын өткен. 1991 жылдың қараша айынан алматы қаласы және алматы облысы бойынша қр мқк басқармасының бастығы. 1993 жылдың маусым айынан қр ұқк төрағасының бірінші орынбасары. 1993 жылдың желтоқсан айынан қр ұқк төрағасы. 1995 жылдың қараша айынан қр президенті күзет қызметінің бастығы қр республикалық гвардиясының қолбасшысы міндетін атқарушы. 1997 жылдың наурыз айынан қр республикалық гвардиясының қолбасшысы. 1999 жылдың қазан айынан қр қорғаныс министрі. 2001 жылдың желтоқсан айынан қр президентінің кеңесшісі сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес және қр мемлекеттік қызмет әдебін сақтауы жөніндегі комиссияның төрағасы қр президеті жанындағы азаматтық мәселелері жөніндегі комиссияның төрағасы. 2002 жылдың қыркүйек айынан «еуро-азия эйр интернэшнл» аақ халықаралық еуразиялық әуе компаниясы директорлар кеңесінің төрағасы. 2007 жылдан бері қр парламенті мәжілісі 4-ші шақырылымының депутаты, халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің мүшесі. қр қауіпсіздік кеңесінің мүшесі (2002 жылға дейін). «даңқ» (1997) «барыс» (2008) ордендерімен; 14 медальмен марапатталған. «жылдың әскери адамы» номинациясы бойынша жыл адамы (алтын адам) (2000, 2001). үйленген. жұбайы сәуле досжан. қызы гүлмира; ұлы дәулет. немерелері әміржан, дәужан, камилла, іслем, селима.