text: мухасиби аль (muhasibi, al-) (781 жыл, басра 857 жыл, бағдат) сопы маманы. бағдат қаласындағы табыскер отбасында өсті. өз шәкірттеріне өсиет айту арқылы, диалог нысанында жазылған кітаптар арқылы идеясын дамыта отырып, рационалистік дін ілімін әзірледі. оның негізгі еңбегінде сопылықты төмендету және ішкі талдау пайдасы үшін сырттай құдайға сыйыну туралы мәліметтер айтылады. өмірінің соңында дінбұзар ретінде қуғындалған, бірақ нәтижесінде ортодоксалдық мұсылман доктринасын қабылдады деп саналған.