text: аққулы ауданы 1939 жылы құрылған, павлодар облысының орналасқан және ресей федерациясының алтай өлкесімен, солтүстікте шарбақты ауданымен шектесіп жатыр, батыста аудан шекарасы ертіс өзені арқылы өтеді. ауданның аумағы 806,1 мың шаршы метрді құрайды. павлодар қаласына дейін ара қашықтық 120 км. әкімшілік орталығы аққулы ауылы. солтүстігінде павлодар және шарбақты аудандарымен, шығысында— алтай өлкесімен, оңтүстігінде шығыс-қазақстан облысымен, батысында май ауданымен бөлетін кеме жүретін ертіс өзенімен шектес. аудан аумағымен павлодар семей автомобильді жолы өтеді. аудан климаты қатал континентальды. қаңтардың орта температурасы −17º-18ºс, шілденікі +20º+21ºс. атмосфералық жауын-шашынның жылдық мөлшері 250—300 мм құрайды. аудан аумағы бетегелі өсімдігі бар жай толқынды жазық жерлерден тұрады, тұзды көлдер саны өте көп. топырақ қызғылт және қою қызғылт, механикалық құрамы бойынша құмайт және құмды, жел эрозиясына тез шалдығады. алқаптарда ауыр суглинкалар бар. жер қойнында келесі табиғи құрылыс материалдары зерттелінген: алебастр, сульфат, гипс, әк. жолақты қарағай ормандары бар. жолақты қарағай ормандары мен ертіс өзенінің алқабында ағаш және бұтақты түрлер: үйеңкі, боз тал, қандағаш, көктерек, қайың, терек, қарағай және басқалары кездеседі. шөп түрлерінен жусан, бетеге. ертіс өзені алқабы қоғалы жаға. қасқыр, қоян, суыр, сарышұнақ, аламан секілді аң түрлері мен үйрек, қаз секілді құстар мекендейді. аудан қазақ қср жоғарғы кеңес президиумының 1939 жылғы 16 қазандағы жарлығымен лебяжі ауылы орталығымен бесқарағай, каганович және павлодар аудандарын үлкейту есебінен құрылған. қазақ қср жоғарғы кеңес президиумының 1963 жылғы қаңтардағы жарлығымен лебяжі ауданы жойылды, ал оның аумағы павлодар ауылдық ауданының құрамына енді. қазақ қср жоғарғы кеңес президиумының 1964 жылғы 31 желтоқсандағы жарлығымен лебяжі ауданы қайта құрылды. қазақстан республикасының 1992 жылғы 18 желтоқсандағы «семей ядерлық полигонындағы ядерлық сынақтан зардап шеккен азаматтарды әлеуметтік қорғау туралы» заңына сәйкес аудан радиациялық қауіпті аумаққа жатқызылды. 2018 жылғы тамызда қр президенті жарлығымен аудан атауы аққулы болып өзгертілді. 23 елді мекен 10 ауылдық округке біріктірілген: ауылдық округ халқы (2009) елді мекендері аққулы ауылдық округі 2940 аққулы ауылы баймолдин ауылдық округі 765 әбілқайыр баймолдин, тақыр ауылдары жамбыл ауылдық округі 1438 жамбыл, жаңатаң, әйтей ауылдары қарақала ауылдық округі 1589 қарақала, шәмші, шабар ауылдары қызылағаш ауылдық округі 821 бесқарағай ауылы майқарағай ауылдық округі 931 майқарағай, мерғалым ауылдары малыбай ауылдық округі 1505 малыбай, қазантай, қазы ауылдары шақа ауылдық округі 910 шақа, шоқтал ауылдары шарбақты ауылдық округі 1692 шарбақты, жабағылы, төсағаш ауылдары ямышев ауылдық округі 1844 ямышево, қызылқоғам, тілектес ауылдары ұлттық құрам (2012 жылдың қаңтарына) қазақтар 11 306 адам (80,9 %) орыстар 582 адам (11,32 %) украиндер 215 адам (1,54 %) немістер 241 адам (1,72 %) татарлар 200 адам (1,43 %) белорустар 65 адам (0,46 %) басқалары 421 адам (3 %) барлығы— 14 030 адам (100,00 %) 1999 жылы халық саны— 19,6 мың адамды, 2012 жылы 13,97 мың адамды құрады. халықтың орташа тығыздығы 2012 жылы км² 1,72 адамнан келді. ауданның ауылшаруашылық қой шаруашылығы, табындық жылқы шаруашылығы, жүн өндіру, қарбыз өсіру. бидай, тары, қарақұмық, күнбағыс өсіріледі, ет, сүт, ұсақ тері шикізаты. шаруашылықтың негізгі бағыты мал шаруашылығы. аудан жібек жүнді қой шаруашылығымен айналысқан, бұл шаруашылықпен колхоздардан басқа— «бесқарағай» племсовхозы, 23 совхоз секілді қой шаруашылықтары да айналысқан. қазақ ғылыми-зерттеу мал шаруашылығы институты, ал соғыс жылдарынан кейін мал шаруашылығы институтының шығыс-қазақстан тәжірибе станциясы көп жылдық, мақсатты тұқымды жұмыс түрінің нәтижесінде, жаңа түр үлкен салмаққа ие ірі конституциясы бар қазақ мериносы енгізілді. ауданның ауылшаруашылық өнімін өндірумен 10 ауылшаруашылық, 172 шаруа қожалықтары айналысады, 4332 жеке қоныстар бар. ауданда наубайхана, жел диірмені, сүтті қайта өндеу цехы жұмыс істейді. аудан аумағында 27 білім беру мекемелері бар, оның ішінде арнайы орта, 18 орта, негізгі, бастауыш, мектеп жасына дейінгі. сонымен қатар бөлімшесі бар 305 адам айналысатын спорт мектебі бар. денсаулық сақтау объектілері 24, оның орталық аудандық аурухана, туберкулезге қарсы аурухана, дәрігерлік амбулатория, 14 медициналық пункт. аудан бойынша 18 мәдениет объектілері, 24 кітапхана және жылжымалы «бұлақ» кешені қызмет атқарады. «аққу күйі» аудандық газеті шығарылады (1940 жылдан). социалистік еңбек ерлері: б.айдарханов, ж.жанғожин, б. оспанов,уақап сыздықов, қ. шарбақбаев