text: мадзини джузеппе (mazzini, giuseppe) (22 маусым 1805 жыл, генуя 10 наурыз 1872 жыл, пиза, италия), итальяндық революционер, итальяндық ұлт азаттық қозғалысы басшыларының бірі. заңгер мамандығын алған. 1827 жылы карбонарилер құпия қоғамына кірді. 1830 жылы ұсталды, босағаннан кейін марсельге көшіп келді (1831). бұнда ол «жас италия» атты патриоттық қозғалысының негізін қалады. кейіннен бүкіл әлемдік республикалық федерация құру жоспарын алға тартып, швейцарияда «жас еуропа» атты қоғамның негізін қалады. 1837 жылы англияға эмиграцияға кетіп, онда дүниежүзіндегі барлық солшыл бірге қарым-қатынас жасап, өзінің революциялық қызметтерін жалғастырды. 1846 жылы халықтардың одағын құрды. 1848 жылы миланға қайта оралып, дж. гарибальди отрядына қатардағы сарбаз болып кірді. 1949 жылы ұзақ өмір сүрмеген рим республикасының құрылуына қатысты, бірақ римдегі билікті папа қолына алғаннан кейін ол англияға қайта оралды. мадзини «италияның достары» қоғамын құрып (1851) және милан, мантуе және генуедегі сәтсіз көтерілістерді қолдауға шықты. ымырасыз республикашыл ол біріккен итальян патшалығының құрылуын айыптады (1861). қараңыз: рисорджименто.