text: саяқ соналардың тұтас аналықтары өз дернәсілдерін нағыз “тірі немесе өрмекшілермен сколия еуропа мен орта азияны мекендейді,сол сияқты кавказ тауында ұшырасады.бұл 4,5 см-ге жететін өте ірі және қара реңді сона.денесін ашық сары таңбалар түріне қарамастан,ол басқыншы емес,өйткені улы бізгегі оған ұясын қорғау үшін қажет.сколия аналықтары олжасын іздеп жер бетімен жүгіріп сона топырақта,орман шымында немесе шірік томарда өмір сүретін мүйізше қоңыздың немесе бұғы-қоңыздың дернәсілдерін азық етеді.олжасын тапқан бойда сколия мүлтіксіз дәлдікпен оның құрсақ жүйке жүйесін бізгекпен шаншып алады.бұл ине олжасын өлтірмейді,жай қимылсыз қалғанына көзі жеткен соң,сона денесіне бір жұмыртқа салады.одан шыққан жатыпішер дернәсіл өз қожасының жабынын кеміріп,оның тіндерімен қоректене ол дәмсіз әрі маңызсыз мүшелерінен (бұлшықет,майлы дене,ішек) дәм жүйке және қан тамырлары жүйесін сақтап жансызданған олжа соңғы сәтке дейін тірі қалпында қалады,ал дернәсіл жаңа тіндерді тағам procer кейбір саяқ соналар алдымен ін қазады,содан кейін осында жансызданған тасып әкеледі.сона олжасын ауамен жеткізеді немесе мұртынан тартып жермен сүйреді. саяқ жол жақсы тегістелген жолдардың ортасына салатын болғандықтан осылай аталған.бұл соналардың бірқатары өрмекшілердің белгілі бір түрлерін олжалауға соналары аулайды,мамық соналар уы адамдар мен үй жануарлары үшін өте қауіпті қарақұрттардың ізіне ірі бүйілерге жаудай тиеді.ал оңтүстік америкада тіпті алып сабалақ айқасатын соналар тіршілік етеді.мұндай соналардың бізгегі өте жақсы жетілген,және олар ақылға сыймас дәлдікпен шаншиды.олардың жүгін жеңілдететін бір барлық қозғалысын кеудесінде орналасқан біртұтас жүйесі соққы жұмсамай тұрып,сона бізгегін өрмекшінің ауыз қуысына пісіп алады,өйткені оның улы хилецерін залалсыздандыру қажет.олжасын қимылсыз қалдырып,сона жақыннан жайлы орын іздейді және ін қазуға бел байлайды.уақыт өткен сайын ол өз жұмысын орнында жатқандығын тексеріп қарайды.содан кейін ол тірі,бірақ жансызданып қалған өрмекшіні інге жеткізіп,оған жұмыртқасын енгізеді,кіріс тесігін мұқият жауып,жоғарыдан қиқымдарын тастайды. *sсolia m. maculata dr. **s. hirta schr. *s. q. quadripunctata f. **s. d. dejeani v.d. lind. *proscoliinae **o proscolia rasnitsyn, 1977 **scoliinae *o campsomeriella betrem, 1941 **o colpa dufour, 1841 **o dasyscolia bradley, 1951 **o micromeriella betrem, 1972 *o megascolia betrem, 1928 *o scolia fabricius 1775 *балалардың энциклопедиясы росмэн 2012.