text: манассе бен израэль (1605, лиссабон 20 қыркүйек, 1657, миддельбург, голландия) еврей ғалымы діни қайраткер. португалияда марранов отбасында дүниеге келген. кейін қуғынға түсіп амстердамға көшіп кетеді. телогия ғылымдарын сәтті аяқтап, 1622 жылы амстердамдағы потугалдық қауымның дін басшысы болды. 1626 жылы алғаш еврей тілінде басатын станок жұмысын іске қосты. кейін англия парламентінен еврейлердің ағылшын жерінде тұруына рұқсат етуін талап етіп, мәлімдеме жасады. соның арқасында 1664 жылы англияда еврейлердің өмір сүруіне бейресми рұқсат етілді. ал, манассе бен израэль бақилық болған соң, англиядағы еврейлерді қорғау туралы арнайы заң шықты.