text: қысқы универсиада 2017 28-ші қысқы универсиада, қазақстандағы алматы қаласында 2017 жылы 29-шы қаңтар мен 8-ші ақпан аралығында өтті. универсиада жарыстары спорттың 12 түрі бойынша өтті. олардың арасында тау шаңғысы, биатлон, шаңғы жарысы, шаңғы қоссайысы, шаңғымен трамплиннен секіру, сноуборд, фристайл, мәнерлеп сырғанау, шорт-трек, конькимен жүгіру спорты, шайбалы хоккей (ерлер және әйелдер арасында) және керлинг ойындары бар. *тренто, *алматы, мұз сарайы 2017 қысқы универсиаданың ең үлкен спорттық нысаны. көп функциялы кешен универсиада мұрасы ретінде қазақстанның бастаушы спорттық ғимараттарының бірі болып, жылына 600 мың көрермен қабылдайтын болды. нысан мұз шабыны волейбол, баскетбол, мини-футбол тағы да басқа ойындар алаңына өзгертуге келетін болып жобаланған. ауқымды концерттер өткізу үшін сахналық дыбыс пен жарық бойынша заманауи шешімдер ескерілген. жабдықталған залдары, келіссөздер жүргізетін бөлмелері бар нысан конференциялар, форумдар және әртүрлі деңгейдегі көрмелер өткізуге өте ыңғайлы болып жобаланған. мұз айдыны кәсіпқой спортшылар үшін тұрақты жаттығу нысанына айналды. сонымен қатар, мұз ареналарын пайдалануға барлық қалаушылардың мүмкіндігі болды (көпшілік сырғанаулар, әуесқой жарыстар өткізу, спорттық секциялар ұйымдастыру және басқалар). ойындар кезінде сарайда өткен шаралар: ашылу және жабылу салтанаттары, бас аренада мәнерлеп сырғанау, кіші аренада керлинг. нысан көпсалалы, 3000 орындық әмбебап мұз аренасы және 300 орындық трибунасы бар кіші аренадан тұрады. нысанның мұз шабыны волейбол, баскетбол, мини-футбол тағы да басқа ойындар алаңына өзгертуге келетін болып жобаланған. ойындар кезінде бұл нысан ерлер арасындағы шайбалы хоккейден жарыстарды қабылдады. атлетикалық қалашық тұрғын үй кешені (universiade) ағылшын әрпімен орналасқан 14 ғимараттан және қызмет көрсететін блоктан тұрады. сәулеттік жоспар бойынша барлық нысандар жартасқа салынған суреттердегі күн адамының бейнесін бейнелейді. 14 қабаттық тұрғын үй ғимараттарының операциялық блок орналасқан. «пирамидада» универсиада кезінде fisu кеңсесі, 1000 адамға қызмет көрсетуге есептелген асхана және демалыс орны орналасатын болды, интербелсенді технологияларды қолдану арқылы дәстүрлік музыкалық аспаптар мұражайы ұйымдастырылды. “медеу” мұз айдыны «медеу» таушатқалында орналасқан қысқы спортқа арналған ең ірі кешен.медеудің танымалдылығына шатқалдағы жұмсақ климат пен таза тау суы әсер еткен. мұз алаңының беті 10,5 мың ш.м., осының арқасында конькимен жүгіру, хоккей және мәнерлеп сырғанаудан жарыстарды өткізуге болады. 1972 жалдан бастап, «медеуде» 120 әлемдік рекорд орнатылған. осы орайда, мұз айдынды «рекордтар ұстаханасы» деп атап кеткен. күрделі жөндеуден өткеннен кейін, vii қысқы азия ойындарында мқз айдыны жаңа келбетке ие болды. бүгінде «медеу» алматы тұрғындары мен қонақтарының конькимен сырғанаудан танымал орны болып табылады. ойындар кезінде кешен конькимен жүгіруден сайыстарды қабылдайды. ;басты арена *нысанның қуаттылығы 2037 квт; *жалпы аумағы 10 695 ш.м.; *3 725 көрерменге арналған орындар; *аумағы 61,1 мен 68 ш.м киім ауыстыратын бөлме; *төрешілер бригадасына арналған бөлме; *аумағы 17,5 мен 41,7ш.м. апкерлерге арналған бөлме; *қатысушыларды аккредтейтін бөлме; *2 жаттығу залы, аумағы 40 ш.м 150 ш.м құрайды; *хореография залы, аумағы 110 ш.м.; *тұрақты 10 tv камерасы. ;кіші арена *жалпы аумағы 801 ш.м.; *1100 көрерменге арналған орындар *4 киім ауыстыратын бөлме; *4 бапкерлер бөлмесі; *650 орынға арналған қабатты паркинг. ;универсиада кезіндегі спорт түрі *басты арена әйелдер арасында шайбалы хоккей 28 қаңтар мен ақпан 2017 жыл *сырғанау аренасы шорт-трек мен ақпан 2017 жыл “шымбұлақ” тау-шаңғы курорты жаз айларында орташа ауа температурасы +20с. жетіп, қыста -7с. құрайды. шымбұлақ кешені күрделі жөндеуден өткен: ұзындығы км болатын трасса екі есеге ұзарған. жолдар халықаралық таушаңғы спорты аттестациясынан өткен. 2011 жылы алматыда өткен азия ойындарына арналып, “шымбұлаққа” дейін, “медеу” мұз айдынынан басталатын заманауи аспалы жол салынған. барлығы 114 жайлы кабиналар бір сағатта 2500-3000 адамды тасымалдай алады. ойындар кезінде кешен, таушаңғы, сноуборд, фристайлдан жарыстарды қабылдады. бірегей нысан 2010 жылы салынған. бұл кешеннің көлемі 28163 шаршы метр, мінбеде 5200 орындық бар. екі аймақтан тұрады біріншісі халықаралық деңгейдегі жарыстарды өткізетін аймақ, екіншісі оқу-жаттығу өткізетін аймақ. бұдан бөлек мұнда бес трамплин бар: халықаралық деңгейдегі к-125 тұғыры (әлем бойынша көп кездесе бермейтін ең үлкен трамплиндердің бірі), к-95(әлем бойынша 300 ғана) және балаларға арналған к-60, к-40, к-20 тұғырлары. бұл әмбебап тұғырлар, мұнда қарда ғана емес жасанды төсенішпен сырғанап, секіруге де болады. төрешілер блокы, аспалы жол, паркинг, медиа орталық, қажеттінің барлығы бар. ойындар кезінде трамплин, тұғырдан секіру жарыстарын қабылдады. «алатау» 2011 жылы 7-ші қысқы азия ойындары мен өзге де халықаралық жарыстарды ұйымдастыру үшін салынған болатын. кешеннің жалпы көлемі: 47 гектар алқапты алып жатыр. кешеннің аумағында бірнеше көлік тұрағы, тікұшақ алаңы, старт-финиш пен ату аймағы бар. стадиондардың жоспары fis, ibu-дың талабына сай, халықаралық стандарттармен жасалған. әр стадионның мінбері 3000 көрерменге арналған (1300 түрегеліп тұратын және 1800 отыратын орын). шаңғы трассасының максимальді ұзақтығы– 10 км, км көк км қызыл екі айналымнан тұрады. биатлон трассасының максимальді ұзақтығы км. трассалардың жалпы ұзақтығы-14 км. ойындар кезінде бұл жерде биатлон, шаңғы сайысы және шаңғы қоссайысы жарыстары өтті. ойындар кезінде бұл жерде биг эйр және шаңғы акробатикасынан сайыстар өтті. универсиада жарыстары спорттың 12 түрі бойынша өтеді. олардың арасында тау шаңғысы, биатлон, шаңғы жарысы, шаңғы қоссайысы, шаңғымен трамплиннен секіру, сноуборд, фристайл, мәнерлеп сырғанау, шорт-трек, конькимен жүгіру спорты, шайбалы хоккей (ерлер және әйелдер арасында) және керлинг ойындары бар. ас ашылу салтанаты 1 финалдар жс жабу салтанаты жарыс күні жж конкурс жұмыс жасауда қаңтар/ақпан 28 сен 29 жек 30 дүй 31 сей 01 сәр 02 бей 03 жұм 04 сен 05 жек 06 дүй 07 сей 08 сәр жарыстар салтанаттар ас жс link= биатлон 2 2 2 1 2 9 link= керлинг 2 2 link= конькимен жүгіру спорты 2 2 2 2 2 2 2 14 link= мәнерлеп сырғану 1 1 2 жж 4 link= сноуборд 2 2 2 2 2 10 link= тау шаңғы спорты 2 1 1 1 1 1 1 1 9 link= трамплиннен секіру 2 1 2 5 link= фристайл мәнері 2 1 2 2 2 9 link= хоккей 1 1 2 link= шаңғы қос жарысы 1 1 1 3 link= шаңғы жарысы 2 2 2 1 2 1 1 11 link= шорт-трек шаңғы жарысы 2 2 4 8 медальдар саны 11 11 11 15 86 қаңтар/ақпан 28 сен 29 жек 30 дүй 31 сей 01 сәр 02 бей 03 жұм 04 сен 05 жек 06 дүй 07 сей 08 сәр жарыстар (73) (7) (21) (2) (1) (3) (1) (23) (3) (4) (1) (29) (1) (1) (8) (3) (38) (1) (110) (88) корея республикасы (65) (170) (10) (116) (26) (5) (6) (2) (1) (2) (10) (20) (19) (3) (1) (61) (215) (3) (37) (13) (1) (3) (1) (20) (1) (59) (71) (69) (17) (41) (34) (50) (10) 29 27 15 71 11 17 36 корея республикасы 11 21 12 10 28 12 10 10 11 12 13 14 14 16 17 18 19 19 19 22 23 24 25 25 барлығы 85 85 85 255 2011 жылдың 29-шы қарашасында студенттік спорттың халықаралық федерациясы (fisu) алматы қаласын 2017 жылғы 28-ші бүкіләлемдік қысқы универсиаданы қабылдаушы қала деп жариялады. осыған байланысты “алматы қаласындағы 2017 жылғы 28-ші дүниежузілік қысқы универсиадаға дайындалу және өткізу жөніндегі дирекция” мқ құрылды. дирекцияның мақсаты мен міндеті қазақстан мен алматының қысқы универсиаданы сәтті өткізу бойынша міндеттемесін орындау болып табылады. 2017 жылдың 14 маусымында 28-ші бүкіләлемдік қысқы универсиадаға дайындалу және өткізу жөніндегі дирекциясына жаңа басшы тағайындалды. басшылық қызметіне наиль фаридұлы нұров келді. универсиада дирекциясына ол алматы қаласының денешынықтыру және спорт басқармасының басшысы қызметінен ауысты. 2017 жылғы алматыдағы 28-дүние жүзілік қысқы универсиада эстафетасы олимпиадалық қозғалыс тарихында теңдесі жоқ бірегей концепция. универсиада алауының іргетасын қазақстанның туатын 16 от қалады. алау эстафетасы универсиаданың ең жарқын оқиғасына айналды. эстафета жоба географиясын бір қала масштабынан бүкіл ел масштабына дейін кеңейтті. алау қазақстанның 16 қаласына барып, жермен 200 астам километр және әуемен 2300 км жүріп өтті. алауды тұтандырудың салтанатты рәсімі 25 қаңтарда астана қаласында, назарбаев университетінде қазақстан республикасының жоғары білімінің ұлттық брендінде. 26, 27 және 28 қаңтарда әр аймақта өз алау тұтанды. 14 облыста облыс орталығының қақ ортасын жарып өтетін эстафетаның жеке кезеңі өткізілді. 29 қаңтарда аймақтардың озық студенттері алауды алматыға жеткізілді. ойындардың ашылу күнінде әл-фараби атындағы қазұу алдында эстафетаның қорытынды алматылық кезеңі басталды. жоба мәресіне жаңа «алматы арена» мұз сарайында ойындарды ашудың шарықтау шегінде жетті. аймақтардан келген 16 өкіл 16 алауды қазақстандық студенттер қауымын білдіретін универсиаданың бас ұясында біріктірді. жобаға 17 мен 28 жас аралығындағы 1000 алаушы қатысты. сонымен қатар, алаушылардың қатарына спорттың, мәдениеттің, ғылымның көрнекті қайраткерлері, fisu өкілдері қосылды. әр қалада алаушылар алауды әр 200 сайын бір біріне бере отырып, аймақтардың көрікті жерлері мен ірі оқу орындарын қамтып, орталық көшелермен жүгіріп өтті. алауды спортта, ғылымда, мәдениетте жетістіктерге жеткен студенттер алып өтті. алаушыларды таңдау қыркүйекте басталды. бірінші алаушы деп рио-2016 олимпиада ойындарындағы спорттық 