text: шотланд мектебі (сергек ой философиясы) 18 ғасырдың 2-жартысы мен 19 ғасырдың 1-жартысында болған британ ағым. көрнекті өкілдері шотланд университетінің профессорлары т.рид, дж. битти, д.стюарт. шотланд мектебі ілімінің негізгі өзегін “сергек ой”, яғни адамдық табиғаттың бір бөлігі, құдай тарапынан берілген интуитивті түрде қабылданатын немесе ақылға сыйымды ой-пікір концепциясының принциптері құрайды. олардың ішінде “қажетті” және “контингентті принциптер” анықталды. біріншісі метафизиканың, грамматиканың, логиканың, математиканың, эстетиканың және этиканың негізіне жатса, екіншісі адамдардың парасаттылығын анықтап, скептицизмді, сенбеушілікті жоққа шығарады. шотланд мектебі идеялары француз және америка философиясы өкілдеріне елеулі ықпал етіп, ағылшын неореализмі және аналитик. философия тарапынан жаңғыртылды.