text: бангкок (, กรุงเทพมหานคร немесе крун тхеп (krung thep) немесе крун тхеп маха накхон (krung thep maha nakhon), толық нұсқасы: крун тхеп маханакхон амон раттанакосин махинтараюттхая махадилок пхоп ноппарат ратчатхани буриром удомратчанивет махасатан амон пиман аватан сатит саккатхаттийя витсанукам прасит, халық саны 15 млн. адамды құрайтын (2012) тайландтың елордасы және ең ірі қаласы. қала чао прайя өзенінің шығысында, сиам шығанағының қасында орналасқан. бангкок оңтүстік-шығыс азияның ең жылдам өсіп келе жатқан қалаларының бірі. жергілікті халық қаланы жаңа өркендеп келе жатқан аумақтың орталығы ретінде, сингапур және гонконг секілді қалалармен бәсекелес бола алатындай қала ретінде таниды. мұнымен қатар бангкок әлем туристтерінің ең көп келетін қаласы болып табылады. астаналық аймақ және көршілес бес провинциялар (нонтабури, самутпракан, патумтхани, самутсакон наконпатом) ірі бангкок агломерациясын құрайды. алғашында, қала банг кок (bang kok) зәйтүн өсетін жер («bang» ауыл, «kok» зәйтүн) деп аталатын кішігірім сауда орталығы және порт болды, қала сол кездегі тайландтың астанасы аюттхая қаласына қызмет ететін. 1767 жылы аюттхаяны бирмандықтар талқандағаннан кейін, астана уақытша чао прайя өзенінің жағасындағы тонбуриге көшірілді тонбури бүгіндері бангкоктың ауданы. 1782 жылы рама шығыс жағалаудан сарай салып, бангкокты тайландтың астанасы ретінде жариялап, оған крун тхеп атын берді ауд. "періштелер қаласы". осылайша бангкок ауылының аты жоғалды, дегенмен шетелдіктер тайланд астанасын "бангкок" деп атайды. крун тхеп қаласының алғашқы ресми атауы อมรรัตนโกสินทร์ ภพนพรัตน์ ราชธานีบุรีรมย์ อุดมราชนิเวศน์ มหาสถาน อมรพิมาน อวตารสถิต สักกะทัตติยะ немесе krung thep mahanakhon amon rattanakosin mahinthara ayuthaya mahadilok phop noppharat ratchathani burirom udomratchaniwet mahasathan amon piman awatan sathit sakkathattiya witsanukam prasit болды бұл "періштелер қаласы, ұлы қала, мәңгілік байлық қаласы, индраның асусыз қаласы, тоғыз асыл таспен нәрленген әлемнің маңғазды астанасы, бақытты қала, индра сыйлаған, вишвакарма салған, адам кейпіндегі құдай билейтін, жәннаттай, молшылыққа толы керемет хан сарайы" дегенді білдіреді. балалар қаланың ресми атын мектепте жаттайды, дегенмен, қаланың толық атын жатқа білетін адам көп емес, себебі атаудағы сөздердің көбі ескірген және күнделікті тілде бангкок тұрғындардың губернаторды таңдау құқығы бар екі провинцияның бірі (екіншісі районг), қалған 75 провинцияда губернаторлар тағайындалады. 2004 ж. апирак косайотин соңғы губернаторлық сайлауда сайланған. қала аумағының өсуі бангкок провинциясының көршілес нонтхабури (nonthaburi), самут пракан (samut prakan) ратхум тхани (pathum thani) аумағына шығып кетуіне әкелді. бангкок провинциясының қазіргі шекарасы тонбури провинциясымен біріккен уақытта, 1972 жылы бекітілді. қала таңбасында айрават атты аңыздағы пілге ұқсас мақұлықты мініп, бұлт бетімен жүрген индра белгіленген. индраның қолында найзағай бар бұл қарумен құдай құрғақшылықты қуады-мыс. таңбадағы бейне нарис ханзаданың салған суретінен алынған. бангкоктың рәміз ағашы бенджамин фикусы. бангкок 50 ауданға бөлінген («кхет» (เขท) немесе өзге провинциялардың атауы бойынша «ампхы» (อำเภอ), олар өз қатарында 169 «кхвенгке» (แขวง) бөлінген. phra nakhon dusit nong chok bang rak bang khen bang kapi pathum wan pom prap sattru phai phra khanong min buri lat krabang yan nawa samphanthawong phaya thai thon buri bangkok yai huai khwang khlong san taling chan bangkok noi bang khun thian phasi charoen nong khaem rat burana bang phlat din daeng bueng kum sathon bang sue chatuchak bang kho laem prawet khlong toei suan luang chom thong don mueang ratchathewi lat phrao watthana bang khae lak si sai mai khan na yao saphan sung wang thonglang khlong sam wa bang na thawi watthana thung khru bang bon жыл бойы бангкокта өте жылы болады. қалада екі маусым болады. жазда көп жамбырмен найзағай болады. аспанда көп бұлт тұрады. қыста ыстық болады және ашық күн көп болып тұр. бангкоктын климаты суб-экваторлы. бангкок тайландтың экономикалық орталығы және порты. тайландтың сауда биржасы да бангкок қаласында. туризм негізгі табыс көзі болып табылады. шетке шығаратын негізгі тауарлар бакалея, ағаш және тоқыма өнімдері. негізгі өндіріс болып күріш зауыттары, цемент зауыттары, ағаш кесетін зауыттары, мұнай өңдеу зауыттары және кеме салу айдындары болып табылады. мұнымен қатар қала әшекейлі өнімдерімен белгілі, күміс және қола өнімдерін сатуға және сатып алуға болады. жезөкшелікпен айналысу заңға қайшы болғанымен, бұл іспен айналысу кең таралған, бұл бангкокқа секс-туризм қаласы ретінде көп турист тартады. чао прайя өзенінде раттанакосин аралы орналасқан, тай тілінен аударғанда "аса қымбатты" деген мағына береді. ол барлық жағынан каналдармен, ежелде қаланы қорғайтын қамал ретінде салынған дуалдармен және мұнаралармен қоршалған. қазірде мұнда король мен вице-корольдің сарайы, король сопыханасы және министрліктер орналасқан. бұл қаланың ең тыныш ауданы. бангкоктың тарихи орталығында көптеген сопыханалар орналасқан, олардың бірі ват пхо. оның басқа аты жатқан будданың ғибадатханасы, ол негізінен будданың нирвананы күтіп жатқан кейпімен белгілі, бұл жатқан кейіптегі ең ірі көрініс болып табылады (ескерткіштің ұзындығы 46 м, ені 15 м).