text: шaйбани әулеті (өз. өзбек билеушілері (1500 98). шaйбани әулеті шыңғыс ханның тұңғышы жошының бесінші ұлы шайбаннан тарайды. әулеттің негізін салушы әбілхайыр ханның немересі, шаһ будақ сұлтанның баласы мұхаммед шайбани хан дешті қыпшақ даласы үшін болған соғыста қазақ және ноғай билеушілерінен жеңілгеннен кейін 1500 жылы мәуереннаһр мен хорасанды басып алып, өз билігін орнатты. солғабірақ 1510 жылы иран шаһы сефеви әулетінен шыққан ысмайыл оны мерв түбінде талқандады. шайбани ханның мұрагері күшкүнжі хан (1510 30) өліп, оның ұлы әбу саидтың (1530 33) билігінен кейін мемлекет басына немересі ұбайдолла хан (1533 39) келді. шaйбани әулетінің билеушілері өздерін темір әулетінің мұрагерлері деп есептеді. әулеттің ең көрнекті өкілі абдулла хан болды. оның қаза табуы және баласы абд әл мүминнің өлтірілуімен шайбани әулеті биліктен кетті. оның соңғы өкілі пір мұхаммед ққ-нің өзі де билік үшін қырқысу соғысында қаза тапты. 1599 жылы билікке аштархан әулеті келді. бұл жошының орда деген баласынан тарайтын және шешесі жағынан шайбани әулетімен байланысатын жаңа өзбек әулеті еді. *моғолстан *ақ орда *мұхаммед шайбани *босфорт көліэ. мусульманские династии, м., 1971.