text: ольмек мәдениеті (olmeca ацтекше каучук елінің тұрғындары) б.з.б. 1-мыңжылдықта мексика жерінде дәуірлеген көне үндіс мәдениеті. 11 14 ғасырларда өмір сүрген кейінгі тұрғындарының тайпалық атауы бойынша аталған. алғаш рет 1932 жылы дж.вайян ольмек өнері деген атауды пайдаланды. мүсіндер, әшекейлер сияқты жекелеген шағын туындылардың бірінші болып байқалуы себепті “ольмек стилі” деген ұғым да қолданылды. ұлттық географилық қоғам мен смитсон институтының (ақш) біріккен экспедиция (жетекшісі м.стирлинг) жұмыстары аясында 1938 жылы алғашқы қазбалар басталды. негізгі зерттеушілері қатарында ф.дракер, р.хейзер, м.коваррубиас, в.хименес, м.портер, р.пинья чан, м.ко, т.б. американ, мексикан ғалымдары бар. веракрус, табаско штаттарының жағалаулық өлкелері мәдениеттің негізгі тараған аумағы болып саналады. біршама жақсы зерттелген ескерткіштер арасында мәдениеттің гүлденген кезеңінің деректерін берген табаскодағы ла-вента қонысы ерекше орын алады. мұндағы аумағы 64,5 км жерді алып жатқан ірі кешеннің мәдени қабатының қалыңдығы м-ге барады. ғалымдардың пайымдауынша, бұл жер айналасын егінші қауымдар қоршап жатқан, негізінен абыздар мекендеген маңызды діни-ғұрыптық орталықтың қызметін атқарған. веракрустағы тустла тауының маңында ауданы км2 трес-сапотес қонысында пирамида пішіндес 50-ден астам төбелер анықталған. биіктігі 12 м-ге дейін жететін бұл төбелердің етегінде, айналасында көптеген құлпытастар, басқадай ғұрыптық құрылыстар, тастан қашалған зәулім адам бастары орналасқан. сондай-ақ маңызды деректер сан-лоренсо, т.б. ескерткіштерді қазу барысында алынды. ерекшеліктеріішкі сілтемелерпайдаланылған әдебиеттер== археологиялық мәдениеті