text: ғарышнама галактикалардың кеңістікте үлесуін және олардың қозғалысын, әлемнің құрамын және дамуын түсіндіретін аспантану пәнінің бөлімі. жұлдыздардың және күн жүйесінің пайда болуын, дамуын (эволюциясын) зерттейтін аспантану пәнінің бөлімі. әлемдік кеңістіктен жерге келетін жоғары энергиялы бөлшектер ағыны, сонымен бірге олардан жер атмосферасында туған қайталама бөлшектер немесе жалпы тегімен байланысты және космос сәулесі бөлшегінің жер атмосферасы атомдарымен бірнеше есе және ядролық өзара әсерлесуі нәтижесінде пайда болған микробөлшектер тобы. көзі космос объектілері болатын сәулелену.