text: airbus a310 жақын- және жолаушы ұшағы. еуорпалық airbus industrie консорциумының airbus a300 ұшағының қысқартылған нұсқасы. сурет:airbus a310-324, yemenia yemen airways әуе компаниясының airbus a310-300 ұшағы франкфурт әуежайында, 2000 жыл. сурет:tarom a310-325 (yr-lca) departing london heathrow әуе компаниясының airbus a310-300 "трансильвания" ұшағы лондон хитроу әуежайында сурет:airbus a310-304, mahan air air airbus a310-300 мехрабад халықаралық әуежайына қону кезінде, 2011 жыл. сурет:a310 airlines a310-300 ұшағының жолаушылар кабинасының көрінісі сурет:interflug airbus a310-300 airbus a310-300 ұшағы, шығыс германияның ұлттық әуе тасымалдаушысы қолданған жалғыз батыстық ұшақ. сурет:airbus a310 mrt әуе күштерінің a310 mrtt ұшағы сурет:airbus a310-304, germany air force adenauerдеп аталған бұл a310-300 (тіркеуі №10+21) германияның мемекеттік ұшағы ретінде қолданылған болатын. суретте ұшақ ыстамбұлдағы ататүрк әуежайында қонуда, 2010 жы. a310-ның екі базалық нұсқасы бар: орта қашықтықты −200 және ұзақ қашықтықты −300. ұшақтың алғашқы нұсқасы −200 болды, одан кейін өндіріле бастаған −300 кейінрек ұшақтың негізгі өнімдік нұсқасына айналды. алғашқы a310, эйрбастың 162-ші өндірілген ұшағы, алғаш ұшуы 1982 жылы сәуірде болды. ұшақтың алғашқы өнімдері pratt whitney jt9d-7r4d1 жабыдықталды. −200 1983 жылы swissair және lufthansa әуе компанияарында қолданысқа енгізілді. −200 сериясының соңғы өнімдерінде −300 сериясының қанаттары орнатылды. ұшақтың нұсқасы, орындықтар алынып тасталып, ұшақтың жолаушылар кабинасын жүк кабинасына өзгертсе болатын. ұшақтың жүк тасымалдаушы нұсқасы. ұшақтар жаңажан өндірілді немесе бұрынғы жолаушы ұшақтарын қайта жабдықтау арқылы жасалды. a310-200f 39 тонна жүкті 5950 км қашықтыққа тасымалдау алды. a310-ның жүк тасымалдаушы ұшағының бірде-біреуі жаңадан өндірілмеді. тек fedex express сияқты компаниялар бұрынғы жолаушы ұшақтарынан қайта жабдықталған ұшақтарды қолданды, олар негізінен −300 нұсқасының ұшақтары болды. ұшақтың алғаш ұшуы 1985 жылы шілдеде болды. −300 өлшемдері бойынша –200 нұсқасымен шамалас келді, бірақ фюзеляж ортасы мен горизонтальді стабилизаторға орнатылған жанармай бактарының арқасында ұшақтың максималды ұшу салмағы мен ұшу қашықтығы көбейтілді. қанаттардың ұштарына винглеттер орнату арқылы ұшақтың аэродинамикалық сипаттамалары жақсартылды, бұл қондырғылар –200 нұсқасының кейбір даналарына да орнатылды. ұшақ 1986 жылы swissair әуе компаниясында қолданысқа енгізілді. ұшақта жанармай шығынын басқаратын компьютерлік жүйенің орнатылыу арқылы ұшақтың ұшу кедергісі мен жанармай үнемдеуі жақсартылды. ;a310 mrt/mrtt a310 көптеген мемлекеттердің әскери-әуе күштері құрамында таза жүк тасымадаушы (a310-300 mrt)ретінде қолданылды, алайда кейбір ұшақтар eads ұсынған mrtt (multi role tanker нұсқасындағы жанармай тасушы-құюшы танкер ретінде қолданылды. бұл нұсқаға кемінде ұшаққа тапсырыс түскен: неміс әуе күштеріне ұшақ және канада әуе күштеріне ұшақ. ұшақтардың тапсырылуы 2004 жылы басталды. үш ұшақты дрездендегі (германия) eads efw жасады; қалған үшеуін гамбургтегі lufthansa technik компаниясы жасады. чили әуе күштері өздерінің 707–320 'aguila' танкерлерін алмастыру үшін бұрын қолданыста болған екі a310 ұшағын сатып алды. алғашқысы 2007 жылы қазанда берілді. канада корольдік әуе күштерінің cc-150 polaris ұшағы оттава әуежайын ұшып шығуда the a310 has been used by the armed forces of the following countries: *бельгия әуе компоненті *канада корольдік әуе күштері cc-150 polaris деп аталады *мысыр әуе күштері *франция әуе күштері *германия әуе күштері *иордания корольдік әуе күштері бұрынғы қолданушы. *моңғолия әуе күштері *пәкістан әуе күштері *испания әуе күштері *тайланд корольдік әуе күштері өндіріс тоқталығанға дейін барлығы 255 a310-ге тапсырыс түсіп, олардың барлығы тапсырыс берушілерге тапсырылды. барлығы 1998 1997 1996 1995 1994 1993 1992 1991 1990 1989 1988 1987 1986 1985 1984 1983 тапсырыстар 255 22 24 19 18 23 28 21 19 26 29 17 деректер 1998 жылы желтоқсанның аяғына сәйкес. ұшақ нұсқаларының техникалық сипаттамасы: сипаттамалар a310-200 a310-200f a310-300 a310-300f экипаж ұшқыш сыйымдылығы 218 жолаушы (3-класс)240 жолаушы (2-класс)280 жолаушы (1-класс) 33 тонна жүк 218 жолаушы (3-класс)240 жолаушы (2-класс)280 жолаушы (1-класс) 33 тонна жүк ұзындығы 46,66 қанат жаймасы 43,9 қанат ауданы 219 м² қанат үшкірлігі 28° биіктігі 15,8 фюзеляж ені 5,64 салон ені 5,28 максималді ұшу салмағы 141,974 кг 164,000 кг бос ұшақ салмағы 80,142 кг 72,400 кг 83,100 кг 73,900 кг жанармай көлемі 55,200 75,470 крейсерлік жылдамдығы 0.80 мах (850 км/сағ) максималді жылдамдық 0.84 мах (901 км/сағ) ұшу қашықтығы 6800 км 5500 км 9600 км 7330 км максимал көтерілу биіктігі 12,500 қозғалтқыштар (2×) pratt whitney electric cf6-80c2a2 pratt whitney electric cf6-80c2a8 қозғалтқыштың тарту күші 220–237кн 250–260 кн дереккөз: француз dgac типтік сертификаттау дерекнамасы №145 нұсқа сертификат берілген күн қозғалтқыштар a310-203 11 наурыз 1983 general electric cf6-80a3 a310-203c 27 қараша 1984 general electric cf6-80a3 a310-204 23 сәуір 1986 general electric cf6-80c2a2 a310-221 11 наурыз 1983 pratt whitney jt9d-7r4d1 a310-222 22 қыркүйек 1983 pratt whitney jt9d-7r4e1 a310-304 11 наурыз 1986 general electric cf6-80c2a2 a310-308 маусым 1991 general electric cf6-80c2a8 немесе cf6-80c2a2 a310-322 желтоқсан 1985 pratt whitney jt9d-7r4e1 a310-324 27 мамыр 1987 pratt whitney pw4152 a310-325 наурыз 1992 pratt whitney pw4156a 2011 жылдың маусымына 11 a310 ұшағы апатқа ұшыраған уақытыђ борт нөмірі апат орны құрбандар қысқаша сипаттама 31.07.92 hs-tid катманду маңында 113/113 диспетчер мен экипаж арасындағы ұшақ бағыттын адасты 23.03.94 f-ogqs междуреченск маңында 75/75 ұшақ командирі штурвал алдына автопилотты абайсызда өшіріп қойған баласын отырғызды 31.03.95 yr-lcc балотешти 60/60 ұшақ командирі автопилот өшіп тұрған автопилот кезде ұшақты басқармады 11.12.98 hs-tia таиланд 101/146 қиын ауа-райы жағдайында қону кезінде соғылды 30.01.00 5y-ben абиджан 169/179 экипаж қателігінен ұшқаннан кейін теңізге құлады 12.07.00 d-ahlb швехат 0/151 шасси істен шығып, алаңда авариялық қону жасалды 09.07.06 f-ogyp иркутск 125/203 қонудан кейін сол жақ қозғалтқыш реверс орнына толық тарту қосылып, ұшақ құс-нан шығып кетіп өртенді. 12.03.07 s2-ade дубай 0/236 тоқтатылған ұшу, ұшақ қону сызығының соңында тоқтады, алдыңғы шасси тірегі сынды 10.06.08 st-atn хартум 30/214 қону кезінде жерге соғылып өртенді 30.06.09 7o-adj комор аралдары 152/153 ұшқыштар қателігінен қону кезінде жерге соғылды 31.10.10 tc-jcv касабланка 0/белгісіз жүк рейсі қону кезінде құс осінен шетке кетіп сол жақ қозғалтқыш пен алдыңғы шасси тірегін сындырды. сызылып тасталды. нәтижесі: 11 ұшақ мемлекет 825/1499 мировая авиация журналы, №639 файл, 1-6 парақтар, issn 2071-1131 (орысша) мировая авиация журналы, №1007 файл, 35-36 парақтар, issn 2071-1131 (орысша)