text: секундына 300 мың километр жылдамдықпен қозғалатын сәулелену бізді айнала қоршап жатыр. ол тіпті ғарыштық вакуумда да бар, өйткені ол таралуға орта талғамайды. сәулеленудің жылдамдығы 3x108м/с. бұл жарық жылдамдығы оның сәулелену ошағындағы электрондар қозғалысынан пайда болатын энергиясы электр және магнит өрісі ретінде тарайды. бұл өрістер бір-біріне перпендикуляр тербеліп, көлденең толқын бойымен қозғалады, яғни олар қозғалыс бағытына перпендикуляр. толқын ұзындығының диапазоны өте үлкен. ол атом өлшемінен басталып, мыңдаған километрге дейін жетеді. бұл спектр деп аталады. спектрдегі толқындар өздерінің толқын ұзындықтарымен немесе жиіліктерімен, яғни, бір секундтағы толқын санымен сипатталады. ең ұзыннан ең қысқасына дейінгі қатар мынадай: радиотолқындар, микротолқындар, инфрақызыл сәулелер, көрінетін жарық, ультракүлгін сәулелер, рентген сәулелері және гамма сәулелер. жұлдыз, күн сияқты сәулеленудің табиғи көздері де бар. микротолқын мен радиотолқын секілді, сәулеленуді өткізетін көптеген жасанды көздер де жасалып, жетілдірілді. сәулеленуден пайда болған энергияны көп мақсатта қолдануға болады. толқын ұзындығы қысқарған сайын, жиілік те толқын тасымалдайтын энергия мөлшерімен қатар өседі. жоғары жиілікті ультракүлгін, рентген және гамма сәулелері атом не молекуладан электрондарды босата алатындай белсенді болады. бұл иондалу деп аталады. атомдар зарядталған иондарға айналып, әртүрлі қасиеттерге ие болуы мүмкін. табиғи және техногенді көздерден бастау алатын сәулеленудің тіршілік үшін маңызы зор. сәулелердің спектріндегі алатын шегі өте үлкен. бұл сәулелер қайдан келеді және оның жиіліктері мен толқын ұзындықтары қалай өзгереді? маңызды деректер сәулелер біздің айналамызды қоршап тұрады және оның қуаты қатты өзгереді. сәулелену спектрде өлшенеді. табиғи және жасанды сәулелер болады. ол бізге пайдалы, зиянсыз немесе қауіпті де болуы мүмкін.