text: *баж тиісті мемлекеттік және басқа органдардың өздері атқарған белгілі бір жұмыстары үшін сол елдің заңдарында көзделген сомадағы ақша жиналымы; ол кеден және мемлекеітік ішкі салықтар болып ажыратылады. орта ғасырларда бажбен соттық процесстердiң жолдармен, көпiрлермен пайдалануға қалалармен және феодал алынған жиындар деп аталды. *баж мемлекеттің жерін, өріс-жайылымын пайдаланғаны үшін төлейтін алымның байырғы түрі. ерте кезеңде сауда керуендері бағыт алған жеріне жету үшін қазақ жерін басып, көпірін, жолын пайдаланып отырған. соған орай саудагерлер, көпестер қазақ иеліктерінен өтердеелдің қазынасына тиісті баж салығын төлеген. алым алған иелік керуенді шөлді аймақтар мен өткелдерден өткізіп, жүктерінің талан-таражға ұшырамауын, қауіпсіздігін қамтамасыз етуді мойнына алып, керуенге жол көрсетіп қызмет еткен. с.и. руденконың дерегінде қазақ жерінің шығысын қоныстанған керейлер қытай жеріне малотарлатуға барып, жайылымын пайдаланғаны үшін төлемінемың малдан он қой немесе бір жылқыны баж салығы ретінде қытай өкіметіне беріп отырғандығы айтылады.