text: гляциология қатты күйдегі атмосфералық жауын-шашынның жиналуы мен түрленуі нәтижесінде құрлықта пайда болған жылжымалы табиғи мұздарды зерттейтін ғылым. гляциология мұздықтардың ерекшеліктерін, даму заңдылықтарын, құрамын, физ. қасиеттерін, кеңістікке таралуын зерттейді. гляциология ғылымының тарихы швейцария о.соссюрдің (1740 1799), «альпіге саяхат» (1779 1796) атты еңбегінен басталады. одан кейін л.агассис, а.гейм, х.рейд, а.и. воейков, в.ф. ошанин, б.а. федченко, тағы басқа ғалымдардың еңбектерінде мұздықтар туралы жалпы ғылыми ұғымдар тұжырымдалып, жеке мұздықтарға сипаттамалар берілді. 20 ғасырдың басынан гляциологиялық зерттеулердің көлемі өсті, әдістері сейсмикалық барлау, термиялық бұрғылау, ғарыштық зерттеу, тағы басқа) жетілдірілді. жаңа мұздықтар картаға түсірілді, жер шарындағы мұздықтарды зерттеу үшін халықаралық геофизикалық жылдар, халықар. мұздықтар комиссиясы ұйымдастырылды. гляциология қазақстанда 20 ғасырдың 20-жылдары қалыптасты. мұздықтардың негізгі массасы республиканың оңтүстігі мен шығысындағы тау жоталарында шоғырланған. 1957 1959 жылдары қазақстан гляциологтары халықарарылқ геофизикалық жылдың бағдарламасы бойынша ксро ғылым академиясының ғылыми-зерттеу институттарымен бірлесе отырып зерттеулер жүргізді. осы және кейінгі зерттеулердің нәтижелері 36 томдық зерттеулер 11 бөлімнен тұратын «қазақстандағы гляциологиялық көптеген монографияларда жарияланды. 1964 1974 жылдары қазақстан ға география секторының (1983 жылдан география институты) гляциологтары қазақстанның бүкіл таулы өлкелеріндегі мұздықтар каталогтарын құрастырды, соның негізінде республикадағы таулы мұз басудың тұңғыш картасы жасалды. қазақстанда 2700-ден астам мұздықтар бар, олардың жалпы аумағы 2033 км2, көлемі 100 км3-ге жуық. сала және бағыттарықосымшадереккөздер== лосев к.с. исследования китайской народной республике // материалы исследований института географии ан ксро. 1982. -вып. 46. с.9-13.