text: есен ермембет тұрұлы (1818 1908) адай елі мен хорезм (хиуа) хандығы арасында елшілікте жүрген, руаралық дау-жанжалды әділ шешкен мәмілегер би. 1870 73 жылы иса, досанбасқарған көтерілісте жасақ басшыларының бірі болды. 1873 жылдың көктемінде патшаның жазалаушы әскерін ауызорпа, мәстек жерлерінде жасағымен тосып алып, ары қарай өткізбеген. ломакин бастаған басқыншы қолмен хиуа шекарасында бірнеше партизандық ұрыс жүргізген. патшаның берген кешіріміне байланысты туған жерге оралып, шаруашылықпен айналысты. 1890 жылы іссапармен келген неміс этнографы р.карутцке жолбасшы болып көмектескен. р. карутц есен ермембеттің фотосуретін түсіріп, «маңғыстау түрікмендері мен қазақтары» атты еңбегінің немісше басылымында жариялаған.