text: ит инфрақызыл сәуле көрінетін жарықтың қызыл бөлігі (0,74 мкм) мен қысқа толқынды радиосәуленің (1 мм) арасындағы спектр аймағына орналасқан электрмагниттік сәуле. инфрақызыл сәуле қыздыру шамын, газразрядты шам шығаратын сәулелердің едәуір бөлігін құрайды. кез келген жылы зат инфрақызыл сәуле шығарады. инфрақызыл сәулелер толқын ұзындығы 760 нм-ден мм-ге 0,74 мкм және (λ 1—2 мм) дейінгі аралықта жататын сәуле. инфрақызыл сәуле қыздыру шамын, газразрядты шам шығаратын сәулелердің едәуір бөлігін құрайды. инфрақызыл сәулелер толқындар шкаласында радиотолқындар мен көрінетін жарық арасындағы бөлікті алып жатады. инфрақызыл сәулені 1800 жылы ағылшын ғалымы в.гершель ашты. иттің инфрақызыл сәуле шығаруы инфрақызыл сәулелерінің табиғаты көрінетін жарық табиғатымен бірдей. инфрақызыл сәулелерінің спектры жеке сызықтардан, жолақтан немесе тұтас болып келеді. қозған атом немесе ион сызықты спектр шығарса, қозған молекула жолақ спектр шығарады. қызған қатты немесе сұйық денелер тұтас спектрлі инфрақызыл сәулелер шығарады. күн сәулесінің 50 пайызы инфрақызыл аймақта жатады. электр шамынан бөлінетін сәуле энергиясының 80 пайызға жуығы инфрақызыл сәуле болып келеді. инфрақызыл сәуленің екі маңызды сипаттамасы бар: толқын ұзындығы (тербеліс жиілігі) сәуленің интенсивтілігі. инфрақызыл сәулелер толқын ұзындығына байланысты үшке бөлінеді: жақын (0,75—1,5 мкм); орташа (1,5 5,6 мкм); алыс (5,6—100 мкм). инфрақызыл сәулелер көмегімен жасалатын дигностикалық термография кейбір заттар инфрақызыл сәулелер түскенде өзінің мөлдірлігінің сыну және шағылу өзгертеді. көрінетін жарық түскенде мөлдір болатын кейбір заттар инфрақызыл сәуле түскенде мөлдір болмайды. инфрақызыл сәулелер ғылыми-зерттеу жұмыстарында, жердегі және ғарыштағы байланыс жұмысында, медицина саласында, фотографияда, құрғатуда, машиналарды тез кептіру ісінде, биология және мал дәрігерлігінде пайдаланылады. инфрақызыл сәулелер тері, артрит, ревматизм тәрізді ауруларды емдеуде кеңінен қолданылады. инфрақызыл сәулелер денеге енгеннен кейін температураны көтеріп, ол жерде ылғал бар болса, оны кептіріп жібере алады. әсересе күйген жерде ылығалданып тұратын тері ауруларын емдеуде таптырмас құрал. жалпы ифрақызыл сәулелерімен емдегенде олардың әсер еткен жеріндегі температураны көтеретін қасиеті пайдаланылады. адам немес жануарлар денесі шығаратын инфрақызыл сәулелерді суретке түсіру немесе тіркеу арқылы диагностикалық термография жүзеге асып отыр. инфрақызыл фотография көмегімен қан тамырларындағы, дененің тағы басқа да тұсындағы өзгерістерді суретке түсіруге болады. инфрақызыл сәулелермен ауыл шаруашылығы өнімдерін жеміс жидекті), сонымен қатар болады. бір қап бидайды 70 секунд ішінде 100°с-қа дейін қыздырғанда бидай әрі кебеді, әрі сүтті инфрақызыл сәулесімен өңдегенде оның құрамының өзгермейтіндігі және сүттегі микрофлораның түгел жойылып кететіндігі анықталған. инфрақызыл сәуле шығаратын құралды "соллюкс" деп атайды. соллюкс шамы әр түрлі қуатты инфрақызыл сәулелерін шығара алады. жаңа туған бұзаулар мен балапандардың тіршілігінің алғашқы кезінде қолайлы температура тудыру үшін инфрақызыл сәулелерін пайдаланады. жылыту барысында, сәуле импульстары орталық жүйке жүйесіне беріліп, дененің температурасын реттеп отыруға "басшылық" етеді. осының нәтижесінде дененің қан айналымы арта түседі де, ағзаның сырқауға деген төзімділігін күшейтеді. тері жоғарлауы ферменттердің қызметін арттыра түседі. ферменттер белоктарды уақтай бастайды. соның нәтижесінде қанда ұнтақталаған белок өнімдері пайда бола бастайды. соған орай бұлшық ет пен орталық жүйке жүйесінің жұмысы жақсарады.