text: мари франсау аруэ (1516, гринвичтiң 18 ақпаны 1558, лондонның 17 қарашасы (mary tudor тюдор мария, 1553 жыл, генрихviii тюдордың және екатерина арагондық қызы таққа мария тюдордың кiруi (1554 католицизмның қалпына келтiруi және (бұдан оның лақап аты католик, мария мария қанды өзгерiстiң жақтаушыларына қарсы мейiрiмсiз жарысады. 1554 жылы католик испаниясы бар англияның жақындауына және папалықпен келтiрген (ii-шi 1556 хан филипппен габсбургтiң филиппты испандық тақтың мұрагерiмен некеге отыру ықпалын тигізді.. 1558 жылдың басында королева испаниямен одақтасып (1557-1559 франция, англияға қарсы соғыстың жүрiстелерiнде франциядағы ағылшын хандарының соңғы иелiгi каленнен айрылды. мария тюдордың саясаты, англияның ұлт мүдделерiн қайшы болып, жаңа дворяндар мен жаңа буржуазияның наразылығын тудырды.марияда қиын балалық шақ болды. генрихтың барлық балалары сияқты, (бұл әкеден қалған тумыстан бар мерездiң нәтижесi болымен болуы мүмкiн берiк денсаулықпен ерекшеленген емес. оны ата-аналардың ажырасуынан кейiн тақтан айырылып хетфилд поместьясына жiберiлiп елизавета мен генрих viii қызына, болейн aннаға ,қызмет көрсеткен. сонымае қатар мария бұдан басқалар тырысып католик болып қала берді.. аулаға қайтып келуге мүмкiндiкті ол өгей шешесі өлiмінен кейн және әкесінiң ағылшын шiркеудiң жоғарғы басшысы" ретінде танылған соң және келiсiмінен кейiн ғана алды. мария, оның ағасы эдуард vi өлер алдында тәжді джейн грейнге мұраға қалдырғанын білген соң лондонға дереу барды. оның тарабына әскер және флоттар өттi. кейін оны королева деп жариялайтын құпия жиналыс өтеді джейннiң 1553 жылдың 19 шiлдесi құлатқан құпия кеңесуге өлтiріледі. 1553 жылдың қазанда мария тәжденеді. оған тәж кигізген уағыздаушы стивен гардинер кейін винчестер епискобы және лорд-канцлер болады .биiгiрек лауазымның епископтары және ханым джейн, және марияларды қолдап ереженiң мариясы атындағы өз алдына сенетiн протестант болмады, дегенмен оның патшалық етуi англияға құтсыз болды. ол бiрiншi өз жарлықтары viii-шi генрихтың және екатерина арагондық некесiнiң заңдылығын қалпына келтiрдi. ол елдегi басшылық ететiн дiнмен католиктiктi жандандыруға қайта талаптанды. архивтардың оның негiзiн салушыларының күпiрлерге қарсы бағытталған жарлықтарынан алған. ағылшын шiркеудiң көп иерархтары, кранмердiң архиепискобын қоса, алауларға жiберiлдi. марияның билігі кезінде 300 адам өртенген болатын оның бұйрығымен, сондықтан да ол "қанды мэри" деген лақап атқа ие болады өз сызығына тақты бекiту үшiнмария тұрмыс құр болу тиiстi. күйеуі мариядан 12 жылдай жастау болған және англияда өте мәлiмдi емес испандық тәж мұрагерi филипп таңдалған болды. ол білді, бұл некенің жай іс жүзінде ғана саяси екенін, сондықтан уақыттың көбісін әйелінің қасында емес испанияда өткізетін. мария мен филиппте бала болмады. мария бiр күнi өз жүктiлiгi туралы сарай маңындағыларға жариялады, бiрақ бала деп ойлаған марияда ісік болып шығады.. жақында королева водянка ауруымен аурады. аурулармен әлсізденген мария қартаймай тымаудан өлдi. оған қарындас елизавета мұра еттi. марияның өмiрi дәнеңе мұндай тағдыр басында нышан өле-өлгеншенi жаратылыс тұнжырады.