text: сурет:jules rimet in риме футболдан әлем тарихы сонау 1904 жылдан бастау алады. әлем чемпионатын өткізу идеясы 1904 жылы фифа құрылғаннан-ақ ойластырылды. бірақ ұйымның алғашқы президенті робер герен 1906 жылы ұйымнан кетті де, бұл идеяны іске асыруды басқа ешкім қолға ала қоймады. фифа-ның екінші президенті ағылшын дэниэл вулфолл өзі билік құрған 12 жыл ішінде бұл мәселеге оншалық кіріспеді. 1921 жылы билік басына жюль риме келді. ол әлемдік футболдың тізгініне ие бола салысымен әлемдік доданы ұйымдастыру қолға алды. оны іске асырам дегенше де бірнеше жылдар өтіп, тек 1928 жылы ғана алғашқы чемпионат өтетін орынды (уругвай) белгіледі. алғашқы әлем біріншілігі 1930 жылы өткізілді. ол біріншілікте ешқандай іріктеу турнирі деген болған жоқ. еуропалық командалардың басым бөлігі алыстағы уругвайға баруды қиынсынып, төртеуі ғана алғашқы мундиалға қатысты. сол себепті де, 13 қатысушының 9-ы батыс жарты шардың өкілдері болды. алғашқы ойын 1930 жылы 13 шілдеде монтевидеодағы "поситос" стадионында франция және мексика құрамаларының арасында өтті. тұңғыш гол 19-минутта соғылды. оның авторы француз люсьен лоран. бұл ойында француздар 4:1 есебімен жеңіске жетті. *1934 алғаш рет іріктеу турнирі өткізілді. оған тіпті турнир қожайындары италия да қатысты. *1954 тұңғыш рет әлем чемпионатынан тікелей жүргізілді. сондай-ақ, әлем чемпионатына қатысқан әрбір футболшыға жеке нөмір бекітілді. *1958 тұңғыш рет чемпионатты ұйымдастырған құрлық өкілдері чемпиондықтан құр қалды. швецияда өткен турнирде бразилия чемпион атанды. *1962 топтағы командалардың ұпайы тең болып қалған жағдайда қайта ойнамай-ақ, доп айырмасы арқылы орын-орындарына қоятын болды. *1970 тұңғыш рет ойын барысында футболшы алмастыруға рұқсат берілді. сондай-ақ, тәртіп бұзушыларға тиісінше сары және қызыл қағаздар көрсетілетін болды. сондай-ақ, бразилия үшінші рет чемпион атанып, француз шебері абель лафлер жасаған "алтын нике" кубогын өздеріне мәңгілікке алып қалды. *1974 енді құрамалар италия скульпторы сильвио газаниго жасаған салмағы бес келілік фифа кубогын ұтып алу үшін сынға түсетін болды. *1982 қатысушылар саны 24-ке дейін көбейді. *1998 қатысушылар саны 32-ге дейін көбейді. *2002 әлем чемпионаты тұңғыш рет еуропа мен америкадан тыс жерде, азияда өткізілді. *2006 енді іріктеуге әлем чемпионы да қатысатын болды. *2010 әлем чемпионаты тұңғыш рет африкада өткізілді. *2014 енді күмәнді соғылған голдарды анықтау әдісі іске қосылды. жж команда капитан бапкер 1930 хосе насасси альберто суппичи 1934 джанпьеро комби витторио поццо 1938 джузеппе меацца витторио поццо 1950 обдулио варела хуан лопес фонтана 1954 гфр фриц вальтер зепп хербергер 1958 идералду луис беллини висенте феола 1962 мауро рамос айморе морейра 1966 бобби мур альф рамсей 1970 карлос алберто торрес марио загалло 1974 гфр франц беккенбауэр хельмут шён 1978 даниэль пассарелла сесар луис менотти 1982 дино дзофф энцо беарзот 1986 диего марадона карлос билардо 1990 гфр лотар маттеус франц беккенбауэр 1994 дунга карлос альберто паррейра 1998 дидье дешам эме жаке 2002 кафу луиз фелипе сколари 2006 фабио каннаваро марчело липпи 2010 икер касильяс висенте дель боске 2014 филипп лам йоахим лёв