text: алексей андреевич аракчеев (4.10.1769 (23.9), новгород губерниясы 3.5.1834 (21.4), грузино, новгород губерниясы.) павел і., александр патшалардың тұсында аса қатыгез әпербақан сарайман; граф, артиллерия генералы. 1808-10 жылдары әскери министр, 1810 жылдан мемлекеттік советтің әскери істер департаментінің төрағасы. аракчеев бүкіл ел басқаруды өз қолына жинақтады. көп мәселе жөнінде патшаға тек өзі баяндап тұрды. үкімет мүшелері оның ұсынысы немесе кеңесі бойынша тағайындалып яки қызметтен босатылып жатты. николай тұсында әскери қоныстардың (1817 жылдан) жоғары бастығы болды. жұмыста полициялық асқан қатыгездік, әскери дерекілік көрсетті деген осыдан шыққан). александр өлгеннен кейін аракчеев ықпалынан айрылды. бірақ аракчеевшілдік николай тұсында да сақталды. аммон ф. г. фаворе кесаря: александр аракчеев биографический очерк аракчеева алексея андреевича биографический очерк об алексее аракчееве биография аракчеева вилие я. в. письмо я. в. виллие а. а. аракчееву врангель н., маковский с., трубников а. аракчеев искусство // старые годы. 1908. 7. с. 439—471. (иллюстр.). граф а. а. аракчеев. (материалы) // русская старина, 1900. т. 101. 1. с. 97-106. гриббе а. к. граф алексей андреевич аракчеев. (из вспоминаний новгородских военных поселениях). 1822—1826 // русская старина. 1875. т. 12, 1. с. 84-123.