text: қазақстан республикасының үкіметі қазақстан республикасында жоғары атқарушы билiк органы. үкімет қазақстан республикасының атқарушы билігін жүзеге асырады, атқарушы органдардың жүйесін басқарады және олардың қызметіне басшылық жасайды. үкімет алқалы орган болып табылады және өзінің бүкіл қызметінде республика президентінің алдында жауапты, ал конституцияда көзделген жағдайларда мәжіліс алдында жауапты. қазақстан республикасының президенті үкіметті конституцияда көзделген тәртіппен құрады. үкімет мәртебесі, құқықтары мен міндеттері қазақстан республикасы тарауы бойынша және қазақстан республикасының үкімет туралы заңы бойынша реттеледі. қазақстан республикасының үкіметі мемлекеттік билiктiң ерекше тармағы ретiнде агенттiктерден, комитеттерден тұратын орталық атқарушы органдар, облыстық, аудандық және қалалық әкiмшiлiктерден тұратын жергiлiктi атқарушы органдар жүйесiн басқарады және олардың қызметiне басшылық жасайды. оның құқықтық мәртебесiнiң негiздерi қазақстан республикасының бекiтiлген (64-бап). үкiметтiң құзыретi, ұйымдастырылуы мен қызметiнiң тәртiбi қр конституциясына сәйкес 1995 ж. 18 желтоқсанда қабылданған “қазақстан республикасының үкiметi туралы” (1999 ж. мамырда өзгерiстер мен толықтырулар енгiзiлген) қр-ның конституциялық заңымен белгiленген. үкiмет қр аталған конституц. заңның, қр-ның заңдары мен өзге де нормативтiк актiлерiнiң негiзiнде және оларды орындау үшiн iс-қимыл жасайды. үкiметтi республика президентi қазақстан республикасының көзделген тәртiппен құрады. премьер-министр үкiмет басшысы болып табылады. парламенттiң келiсiмiмен президент қызметке тағайындайды және қызметтен босатады. қр-ның өзi кейiн он күн мерзiмде үкiметтiң құрылымы мен құрамы туралы қр президентiне ұсыныс енгiзедi. президент ұсынысы бойынша үкiмет құрылымын анықтайды, оның мүшелерiн қызметке тағайындайды және оларды қызметтен босатады, орталық атқарушы органдарды құрады, таратады, қайта құрады. қр үкiметiнiң құрылымын министрлiктер мен өзге де орталық атқарушы органдар құрайды. қазақстан үкiметi алқалы орган. оның құрамына үкiмет мүшелерi республиканың оның орынбасарлары, министрлер, өзге де лауазымды адамдар кiредi. премьер-министр мен үкiмет мүшелерi қызметке кiрiсер алдында қазақстан халқына және елбасына қр үкiметi туралы конституциялық заңда белгiленген тәртiппен ант бередi. ерекше мәртебе берiлген. ол президентке үкiмет құрамына кiрмейтiн орталық атқарушы органдарды құру, қайта құру және тарату туралы, министр қызметiне кандидатуралар жөнiнде, министрдi қызметтен босату туралы ұсыныстар енгiзедi, үкiметтiң қызметiн ұйымдастырып, оған басшылық жасайды және оның жұмысы үшiн дербес жауап бередi. үкiметке мынадай негiзгi конституциялық өкiлеттiктер берiлген: ол мемлекеттің саясатының негiзгi бағыттарын, оны жүзеге асыру жөнiндегi стратегиялық және тактикалық шараларды талдап жасау; мемлекеттік бағдарламаларды әзiрлеу; және дамудың индикативтiк жоспарларын әзiрлеп, iске асыру; республика президентi белгiлеген тәртiппен респ. бюджеттi және оған енгiзiлетiн өзгерiстердi әзiрлеуге қатысу, парламентке республикалық бюджет және оның атқарылуы туралы есеп беру, бюджеттiң атқарылуын қамтамасыз ету; қр-ның қаржы жүйесiн нығайту жөнiндегi шараларды әзiрлеп, жүзеге асыру; мемлекеттік валюталық, қаржы және материалдық қорларының құралуы мен пайдалануы кезiнде заңдылықтың сақталуына мемлекеттік бақылау жасау; құрылымдық және инвестициялық саясатты жүзеге асыру; баға құралуының мемлекеттік саясатын әзiрлеп, ұйымдастыру; мемлекет реттейтiн баға қолданылатын өнiмдердiң, тауарлар мен қызмет көрсетулердiң номенклатурасын белгiлеу; мемлекеттік меншiктi басқаруды ұйымдастыру, оны пайдалану шараларын әзiрлеп, жүзеге асыру, мемлекеттік меншiк құқығының қорғалуын қамтамасыз ету; еңбекке ақы төлеу, азаматтардың әлеуметтік қорғалуы, мемлекеттік әлеуметтік қамсыздандыру және әлеуметтік сақтандыру жүйесi мен шарттарын айқындау; мемлекеттік аймақтық саясаттың негiзгi бағыттарын әзiрлеп, iске асыру; аймақтарды дамытудың аймақаралық мәселелерiн шешудi қамтамасыз етедi; ғылым мен техниканы дамыту, жаңа технологияларды енгiзу, мәдениеттi, бiлiм берудi, денсаулық сақтауды, туризм мен спортты дамыту жөнiндегi мемл. саясатты айқындап, iске асыру; табиғат қорлары мен қоршаған табиғи ортаны оңтайлы пайдалану және қорғау шараларын әзiрлеп, жүзеге асыру; құқықтық реформалардың жүзеге асырылуын қамтамасыз ету; азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау және заңдылық пен құқықтық тәртiптi сақтау, қр-ның қауiпсiздiгi мен қорғаныс қабiлетiн, аумақтық тұтастығын сақтау және қорғау, қр-ның мемлекеттік шекарасын күзету шараларын әзiрлеп, iске асыру; келiссөздер жүргiзу және үкiметаралық келiсiмдерге қол қою туралы шешiмдер қабылдау; қр-ның шет мемлекеттермен, халықаралық және аймақтық ұйымдармен қарым-қатынасты дамытуын қамтамасыз ету; сыртқы экономикалық саясатты iске асыру шараларын әзiрлеу; сыртқы сауданы дамыту шараларын қолдану; халықаралық қаржы ұйымдарымен ынтымақтастық пен өзара iс-қимылды жүзеге асыру; конституциямен, заңдармен және президент актiлерiмен жүктелген өзге де қызметтердi орындау. үкiмет өзiнiң бүкiл қызметiнде конституцияда және үкiмет туралы конституциялық заңда белгiленген нысандарда республика президентiнiң алдында жауапты. қр-ның үкiмет қызметiн ұйымдастырып, оған басшылық етедi, оның жұмысы үшiн жауап бередi, президентке үкiмет қызметiнiң негiзгi бағыттары жөнiнде баяндайды, қаулылар шығарады. үкiмет мүшелерi өз құзыретi шегiнде дербес шешiмдер қабылдайды, олар өздерiне бағынышты мемлекеттік органдардың жұмысы немесе тапсырылған жұмыс аясы үшiн алдында жауап бередi. парламенттiң әрбiр палатасы үкiмет мүшелерiнiң қызметтерi жөнiндегi есептерiн тыңдауға хақылы. үкiмет мүшесi заңдарды орындамаған жағдайда депутаттар оны қызметтен босату жөнiнде президентке мәлiмдей алады. үкiмет қр конституциясы, заңдары, қр президентiнiң нормативтiк жарлықтары негiзiнде және солардың орындалуы үшiн өз құзыретi шегiнде бүкiл мемлекеттік аумағында мiндеттi күшi бар үкiмет қаулылары мен өкiмдерiн шығарады, олардың iске асырылуын қамтамасыз етедi. бұл қаулылар мен өкiмдер конституцияға, заңдарға, республика президентiнiң актiлерiне қайшы келмеуге тиiс. жаңадан құрылған үкiмет өз қызметiнiң бағдарламасын жасап, бұл туралы парламентке баяндама ұсынады. егер парламент үкiметтiң бағдарламасын қабылдамаса, үкiмет екi ай iшiнде бағдарламаны қайтадан ұсынады. егер парламент депутаттарының жалпы санының 2/3-сiнiң дауыс беруiмен бағдарлама тағы да қабылданбаса, онда бұл үкiметке сенiмсiздiк вотумын бiлдiредi. үкiмет заңдық ұсыныстар енгiзуге хақылы. ол заң жобаларының жоспарын құрып, соған сәйкес парламент мәжiлiсiне заң жобаларын ұсынады. заң жобаларын дайындауға олардың сапасы үшiн жауапты болатын министрлiктер, мемлекеттік комитеттер, агенттiктер, бiрiншi басшылар қатысады. қазақстан ресупбликасының үкіметі президенттiң өкiлеттiк мерзiмi шегiнде қызмет етедi және жаңадан сайланып, қызметке кiрiскен қр президентiне үкiмет мүшелерi жазбаша қол қойған өтiнiш беру арқылы өз өкiлеттiгiн доғарады. қр-ның (70-бап) және қр-ның үкiметi туралы констиуц. заңда республика үкiметiнiң, оның мүшелерiнiң тиiстi өкiлеттi мерзiмiнен бұрын орындарынан түсу себептерi мен тәртiптерi қаралған. егер үкiмет, оның кез келген мүшесi өздерiне жүктелген мiндеттердi одан әрi орындау мүмкiн емес деп санайтын болса, онда олар республика президентiне өз орнынан түсуi туралы мәлiмдеуге хақылы. конституцияда (53-бап, 7-тармақ, 61-бап, 7-тармақ) көзделген жағдайларда парламент үкiметке сенiмсiздiк бiлдiретiн болса, үкiмет өзiнiң орнынан түсуi туралы қр президентiне мәлiмдейдi. орнынан түсудi қабылдау немесе қабылдамау туралы мәселенi қр президентi он күн мерзiмде қарайды. орнынан түсудi қабылдау үкiметтiң не оның тиiстi мүшесiнiң өкiлеттiгi тоқтатылды дегендi бiлдiредi. орнынан түсуiн президенттiң қабылдауы немесе оны қызметiнен босатуы бүкiл үкiметтiң өкiлеттiгi тоқтатылғанын бiлдiредi. сондай-ақ, президент өз бастамасымен де үкiметтiң өкiлеттiгiн тоқтату туралы шешiм қабылдауға және оның кез келген мүшесiн қызметтен босатуға хақылы. үкiмет жүргiзiп отырған саясатпен келiспейтiн және оны жүргiзбей отырған үкiмет мүшелерi атқарып отырған қызметiнен босатылуға тиiс. министрлiктiң және өзге де орталық атқарушы органдардың басшылары болып табылатын үкiмет мүшелерi: тиiстi мемлекеттік органдарға басшылықты жүзеге асырады; өз құзыретi шегiнде дербес шешiмдер қабылдайды; қр алдында өздерiне жүктелген бағынышты мемлекеттік органдардың жұмысы үшiн, сондай-ақ, тиiстi мемлекеттік органдардың қарауына жататын мемлекеттік басқару аясындағы iстiң жайы үшiн дербес жауап бередi; қр заңдарының, қр президентi мен үкiметi актiлерiнiң орындалуын қамтамасыз етедi. министр қр көзделген ретте (37-бап, 6-тармақ) өз қызметiнiң мәселелерi жөнiнде парламент палаталарына есеп бередi. үкiмет құрамына кiретiн орталық (республикалық) атқарушы органдарды қызметiнiң сипатына қарай салалық құзыреттi органдарға, салааралық құзыреттi органдарға, бақылау және қадағалау органдарына, мемлекеттiң арнайы немесе ерекше атқарымдарын iске асыратын мемлекеттік органдарға бөлуге болады. тамыз 2014 жылы үкіметтің экономика және әлеуметтік саланың өзекті мәселелеріне арналған кеңейтілген отырысы өтті. отырыс қорытындысы бойынша қр үкіметінің жаңа құрылымы таныстырылды. нәтижесінде бірнеше министірліктер таратылып, жаңа министрліктер пайда болды. үкіметтің жаңа құрылымы 14 министрліктен тұратын болды. үкіметте 19 министрлік бар қр ақпарат және қоғамдық даму министрлігі қр ауыл шаруашылығы министрлігі қр әділет министрлігі қр ғылым және жоғары білім министрлігі оқу-ағарту министрі қр денсаулық сақтау министрлігі қр еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі қр индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі қр қаржы министрлігі қр қорғаныс министрлігі қр мәдениет және спорт министрлігі қр сыртқы істер министрлігі қр ұлттық экономика министрлігі қр цифрлық даму, инновация және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі қр ішкі істер министрлігі қр энергетика министрлігі қр төтенше жағдайлар министрлігі қр экология және табиғи ресурстар министрлігі қр сауда және интеграция министрлігі лауазым аты-жөні қызметке кіріскен күні суреті премьер-министр әлихан смайылов 11 қаңтар 2022 220px бірінші орынбасары роман скляр 11 қаңтар 2022 220px орынбасары алтай көлгінов желтоқсан 2022 220px орынбасары сыртқы істер министрі мұхтар бескенұлы тілеуберді 11 қаңтар 2022 (қайта тағайындалды) 220px орынбасары сауда және интеграция министрі серік жұманғарин 15 тамыз 2022 премьер-министр кеңсесінің басшысы ғалымжан қойшыбаев 11 қаңтар 2022 (қайта тағайындалды) 220px ақпарат және қоғамдық даму министрі дархан қыдырәлі 02 қыркүйек 2022 220px ауыл шаруашылығы министрі ербол қарашөкеев 11 қаңтар 2022 (қайта тағайындалды) әділет министрі азамат есқараев қаңтар 2023 оқу-ағарту министрі ғани бейсембаев қаңтар 2023 ғылым және жоғары білім министрі саясат нұрбек 11 маусым 2022 220px денсаулық сақтау министрі ажар ғиният 11 қаңтар 2022 индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі марат қарабаев қаңтар 2023 қаржы министрі ерұлан жамаубаев 11 қаңтар 2022 (қайта тағайындалды) қорғаныс министрі руслан жақсылықов 19 қаңтар 2022 220px мәдениет және спорт министрі асхат оралов қаңтар 2023 220px еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі тамара дүйсенова 11 сәуір 2022 220px ұлттық экономика министрі әлібек қуантыров 11 қаңтар 2022 ішкі істер министрі марат ахметжанов 25 ақпан 2022 энергетика министрі болат ақшолақов 11 қаңтар 2022 220px цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрі бағдат мусин 11 қаңтар 2022 (қайта тағайындалды) 220px төтенше жағдайлар министрі юрий ильин 11 қаңтар 2022 (қайта тағайындалды) 220px экология және табиғи ресурстар министрі зүлфия сүлейменова қаңтар 2023 қазақстан республикасының үкіметінің ресми сайты қазақстан республикасының электрондық үкіметі