text: ruhrstahl x-4 зымыраны «руршталь х-4» немесе «крамер х-4», кейде оны «rk 344 рур деп те атайды. «әуе-әуе» класына жататын зымыран түрі. оны екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «рур шталь аг» жобасын дайындаған инженер макс крамер жасап шығарды. зымыран құрылысы 1943 жылдан бастап соғыстың соңына дейін дамытылды. «әуе-әуе» класындағы басқарылатын зымыранды дайындауға кірспес бұрын дәрігер- инженер крамер бірнеше жыл бойы бомбаны нысанаға бағыттау кезінде оны басқаратын аппарат жасаумен айналысқан болатын. осыдан кейін оған одақтастардың бомбалаушыларын құртатын басқарылмалы зымыран жасау туралы идея келді. осы идеясы «х-4» зымыраны арқылы жүзеге асырды. «х-4» алғаш рет 1944 жылдың 11 тамызында сыналды. оны «фукке-вульф fw 190» жойғыш-ұшағынан ұшырды. кейінірек сынақ үшін «ю-88» және «ме-262» реактивті жойғыш-ұшақтары қолданылды. зымыранды дайындау кезінде оны бір орынды жойғыш-ұшаққа орнату жоспарланған еді. кейін бір мезгілде ұшақты басқарып әрі зымыранды нысанға бағыттау ұшқышқа қиынға түсетіні анықталды. 1945 жылдың басына дейін руршталдағы зауыттың бірінді «х-4» нысанының 1000 бірлігі жиналды. кейін «бмв» зауытында зымыран қозғалтқышын өндіру зымыран шығуын тоқтатты «руршталь х-4» екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасалғанымен, майданға қатыспады.