text: аммосов максим кирович (22.12.1897, бұрынғы якут акср, нам ұлысы, хатырык айлағы 1938) саханың және қазақстанның мемлекет және қоғам қайраткері. ұлты саха. 1915 18 ж. якутскідегі мұғалімдер семинариясында, 1930 32 ж. мәскеудегі қызыл профессура ин-тында оқыған. 1917 ж. ақпан және қазан төңкерістеріне қатысып, якутияда кеңес өкіметін орнатысты. бірнеше мәрте боак-нің мүшелігіне сайланды. а. 1932 34 ж. бк(б)п батыс қазақстан, 1934 36 ж. қарағанды, 1936 37 ж. (қаңтар, ақпан айларында) солтүстік қазақстан облысы комитеттерінің бірінші хатшысы болды. аммосов қазақстандағы жағдаймен бұдан бұрын да таныс еді. 1919 ж. «правда» газетінде жазған мақаласында: “қазақтардың жағдайы аса ауыр да аянышты. колчак бүлікшілері қазақ ауылдарын тонап, малдарын айдап әкетіп, барын тартып алып, өздерін аштыққа ұшыратуда”, деп көрсетті. 1932 жылдан бастап қазақстан оның екінші отанына айналды. аммосов егін ш-мен қатар мал ш-н өркендетуге, қазақ босқындарын өз мекендеріне қайтарып, баспанамен, жұмыспен қамтамасыз етуге үлес қосты, сондай-ақ сауат ашу, оқу-тәрбие істерін, ел мәдениетін көтеруге назар аударды. қазақстанда мұнай кәсіпшіліктері мен көмір өнеркәсібінің дамуына да ықпал жасады. өзі жүрген ортада сыйлы, шарапаты мол, қазақ тілінде таза сөйледі. а.л. мирзоян, т. рысқұлов, с. сейфуллинмен жақсы қарым-қатынас жасады. ф. голощекиннің қазақтарды қырғынға ұшыратқан саясатына қарсы болды. жазықсыз қудаланғандарды қорғап, әділдікке шақырды. а. 1937 ж. бк(б) қырғыз обкомының бірінші хатшысы қырғызстан кп(б) ок-нің және фрунзе қалалық комитетінің бірінші хатшысы (маусым-қараша) қызметін атқарды. осы қызметте жүргенде заңсыз айыпталып, саяси қуғын-сүргін құрбаны болды.