text: мұғалжар шыны құмдарының кен орны батыс мұғалжар бойында, ор-елек көтерілімінің оңтүстік мен ор ойпаңында кездесетін құмды алқап. құм кендері палеоген мен миоценнің континенттік шөгінділерінде шоғырланған. ірілері батыс мұғалжар алды ойпаңындағы мұғалжар мен айрық. арасында саз қабатшалары мен линзалары бар ақ түсті кварц құмының қалыңдығы 25 м-ге жетеді. құмдағы кварц түйірлерінің мөлшері 95%. қоспа ретінде магнетит, лимонит, турмалин, хлорит, циркон, лейкоксен, кальцит кездеседі. құмда 91,6 99,0% sіo2, 0,4% fe2o3, 2,52% cao, 0,26 3,72% al2o3 tіo2, 0,77% mgo бар. қалыңдығы 4,5 м-ге жететін айрық кенінің құмы жоғары эоцен жыныстарында ұшырасады. ор-елек көтеріліміндегі эоценмен жасты қараағаш кенінің құмы жақсы іріктелген, құрамында 96,28% sіo2, 0,33% fe2o3, 1,26% al2o3 бар. ор ойысындағы мамыт кені эоценнің сексеуіл свитасы шөгінділерінде түзілген. құмы сұр, ашық сары, ұсақ түйірлі; арасында каолин саздары мен кварцит линзалары болады. бұл кеннің құрамында 96,3 97,3% sіo2, 0,33% fe2o3, 1,28 1,50% al2o3 бар. аталған кендердің құрамы терезе шынысы мен шыны ыдыс жасауға жарамды.