text: кавендиш кембридж университетінің (ұлыбритания) жанындағы физикалық зерттеулер жүргізетін ғылыми мекеме. ол 1871 жылы ағылшын физигі және химигі г.кавендиштің (1731 1810) туысы герцог девонширскийдің қаражатына ұйымдастырылып, кавендиштің есімімен аталған. алғашқыда ол тәжірибе жүргізуші физиктерді дайындау үшін оқу базасы ретінде пайдаланылып, кейінірек (әсіресе, дж. дж. томсон (1856 1940) мен э.резерфордтың жетекшілік еткен кезінде) ғылым-зерт. жұмыстарын жүргізетін дүние жүзіндегі ең ірі лаб-ға айналды. лаб-ның жетекшісі ретінде 1871 79 жылы дк. максвелл, 1879–84 жылы джылыу. рэлей, 1884 1919 жылы томсон, 1919 37 жылы резерфорд, 1938 53 жылы у.л. брэгг, 1954 71 жылы н.ф. мотт, т.б. қызмет атқарды. кавендиш әр түрлі кезеңде мынадай мәселелер зерттелді: газдағы электр разряды, ядролық физика, талдау, молек. биология, сондай-ақ, онда электрон (1897), ядроның жасанды ыдырауы (1919), нейтрон (1932) ашылып, днқ-ның құрылымдық моделі ұсынылды (1953), вильсон камерасы (1912), масспектрограф (1913), сызықты үдеткіш (1932), т.б. жасалды. резерфорд, ч.т.р. вильсон, дж. с.э. таунсенд, о.у. ричардсон, м.л.э. олифант, ф.у. астон, п.м.с. блэкетт, дж. чедвик, дж. д. кокрафт, дж. д. бернал, п.ланжевен, п.л. капица, ф.крик, джылы уотсон, т.б. аса ірі физиктер осы кавендиш маманданып шықты. «қазақстан»: ұлттық энцклопедия бас редактор ә. нысанбаев алматы «қазақ энциклопедиясы» бас редакциясы, 1998 isbn 5-89800-123-9, iv том