text: солға барий (лат. barium, «ауыр»; ba) химиялық элементтердің периодтық жүйесінің 6-шы периодының іі тобына жататын элемент, реттік нөмірі 56, атомдық массасы 137,34. жерсілтілі топ элементтеріне жатады. табиғатта барит (ba2so4) және витерит (baco3) деген минералдары кездеседі. барийді 1774 жылы карл шееле ашқан. барий жұмсақ, күміс түсті металл. химиялық активтілігі жоғары, ауада тез тотығады, сумен реакцияға түсіп, барий гидрототығын түзеді. басқа да көптеген элементтермен қосыла алады. қосылыстарда валенттілігі 2+. оның қорытпалары газ жұтқыштар ретінде, электронды шамдарда, ал оның оксиді катодтарға қаптау жасау үшін қолданылады. осы элементтің ең маңызды қосылыстары: барий асқын тотығы (bao2) катализатор ретінде және h2o2 алуға және ағартқыш ретінде қолданылады; барий гидрототығы ba(oh2) көмір қышқыл газын жұтып алуға қолданылады; барий карбонаты baco3 барийдың басқа қосылыстарын алуға, шыны өнеркәсібінде қолданылады; барий хлориды bacl2•2h2o улы химикат ретінде қолданылады; барий сульфаты baso4 рентген сәулелерін жақсы жұтатын қасиетке ие болғандықтан, ақ пигмент ретінде медицинада қолданылады. барий белсенді, ол сілтілі жер металдар тобына кіреді және минералдарда өте берік байланысты. негізгі минералдар: барит (baso4) және витерит (baco3). барийдің сирек минералдары: цельзиан немесе барийлі дала шпаты (барий алюмосиликаты), гиалофан (барий мен калийдің аралас алюмосиликаты), нитробарит (барий нитраты). тұздары оттың жалынын жасыл түске бояйды. барийді bao оксиді түрінде 1774 жылы карл шееле мен йохан хан ашқан. 1808 жылы ағылшын химигі хамфри дэви ылғалды барий гидроксидін сынап катодымен электролиздеу арқылы барий амальгамасын алды; қыздырған кезде сынапты буланғаннан кейін ол металл барийін бөлді. жер қыртысындағы барий мөлшері 0,05% салмақпен; теңіз суында барийдің орташа мөлшері 0,02 мг/л құрайды. барий белсенді, ол сілтілі жер металдарының кіші тобына жатады және минералдармен өте күшті байланысқан. негізгі пайдалы қазбалар барит (baso4) және паитерит (baco3). сирек кездесетін барий минералдары: цельсиан немесе барий дала шпаты (барий алюмосиликаты), гиалофан (барий және калий алюмосиликаты аралас), нитробарит (барий нитраты) т.б.