text: гортензия де богарне (фр. hortense de beauharnais, шын аты ортанс эжени сесиль де боарне (фр. hortense eugénie cécile de beauharnais); 10 сәуір 1783, париж қазаң 1837, тургау, швейцария) 1810-1806 жылдары аралығында голландия патшайымы. гортензия богарне жозефина богарне және оның бірінші күйеуі виконт александр де богарнедың қызы. анасына 1796 жылы үйленген император наполеонның өгей қызы. он екі жасында гортензияны кампан ханымының пансионына жібереді. ақылды және әдемі қыз наполеонның көңілінен шығып, ол оны және оның ағасын евгенийді асырап алады. екі отбасы арасында қарым-қатынасты нығайту үшін жозефина (күйеуінің кеңесімен) қызын людовик бонапартқа, наполеонның кіші інісіне тұрмысқа береді. неке тойы 1701 жылы қаңтарда өтіп, гортензия анасының жеңгесі болды. 1804 жылы жұбайлар сан-ле сарайын сатып алды. сол жерде олар 1815 жылға дейін тұрды. гортензияның күйеуі, людовик 1806 жылы голландия патшасы, ал оның әйелі патшайым атанды. олар 1810 жылға дейін билік етті. оның некесі сәтсіз болып шықты: гортензия жерер дюрокқа (кейбірлер олар көңілдес болды деген ойда) ғашық болды, ал людовик қорқыныш маниясы мен венерологиялық аурумен ауырған. кейін әдемі және еліктіргіш әйел шарль де фало, талейранның некесіз баласына ғашық болады. оларда шарль огюст, болашақ де морни герцогы туылды. 1814 жылы бурбондарды кезде гортензия александрдың қорғауында болды. оның арқасында ол сен-ле герцогинясының атағын патша xviii людовиктан алады. жүз күн ішінде гортензия өгей әкесін қолдағандықтан оны наполеонның жеңілісінен кейін франциядан қуады. ол германия мен италияда саяхаттап, 1817 жылы швейцарияда тоқталады. ол сол жерде жалғыз ұлдарын тәрбиеледі. анасы мен ағасы, бавария патшасының жездесінің арқасында гортензияда үш миллион франк болған. 1831 жылдың наурызында итальяндық көтерілістің кезінде гортензияның ұлы наполеон людовик қайтыс болады. сәуірде ол парижге аттанады. сол жерде жаңа франция патшасының адъютантының көмегімен ол монархпен кездеседі. ол өзінің францияға оралуы жайында сөйлескісі келген. алайда 1831 жылы мамырда императордың өлімінің онжылдығына қатысып, ол англияға қайтып кетті. гортензия богарне 54 жасында швейцарияда 1837 жылы қазаңда қайтыс болады. наполеон людовик карл (10 қазаң 1802 мамыр 1807) наполеон людовик (11 қазаң 1804 17 наурыз 1831) карл людовик наполеон (20 сәуір 1808 қаңтар 1873), болашақ наполеон iii, франция императоры. шарль огюст (1811-1865) де морни герцогы.