text: қазақ кейде ым, ишара арқылы "сөйлесіп" болған жай, іс-қимылды осы арқылы түсіне береді. жұдырық түю, саусақ безеу сесті, танауына қос саусақ тығу түк бітірмегені, көз қысу ішкі сезімді, бас шайқау істің орындалмағанын білдіреді. халық арасында ым мен ишараның түрлері өте көп. бұл негізінен сөзді шығындамай-ақ, болған істі баяндаудың немесе жеткізу, түсіндірудің бір жолы. мұндай тәсіл көптеген халықтарда бар. ым-ишара қатынасы алғашқы кезде қорқыныш үрейді, қуанып мерейленуді, тоқтатып тиым салуды немесе ұйғарып қолдауды меңзеген жалпылама түрде санаулы ғана ойды білдірсе, кейінгі даму кезеңдерде барған сайын жетілдіріле түскен.