text: сергей алексеевич чаплыгин (24 наурыз 1869, раннебург қазан 1942, новосибирск) теориялық механика, гидро және аэромеханика саласындағы кеңес ғалымы, ксро ғылым академиясының академигі (1929; 1924 жылдан корреспондент мүшесі). кеңес еңбек ері (1941). 1918 жылдан орталық институтында жұмыс істеді. чаплыгиннің алғашқы еңбектері ықпалымен жазылып, гидромеханика мәселелеріне арналды. кейін теориялық механимкамен айналысты. ол дыбыс жылдамдығына дейінгі жылдамдықпен таралатын газ ағынан зертеу тәсілін ашып, газ динамикасының негізін салды. чаплыгиннің аэромеханика және авиацияның бірқатар күрделі мәселелерін де шешті. оның дифферинциалдық теңдеулер теориясы саласындағы зерттеулері математиканың ірі табыстарына жатады. рет ленин орденімен және басқа ордендермен мапаратталған.