text: людвиг бюхнер (; 29 қыркүйек 1824, дармштадт мамыр 1899, дармштадт) неміс дәрігері, табиғат зерттеушісі, философ, тұрпайы материалист. либералдық тюбингенде приватдоцент болды. "күш және материя" деген еңбегі жарияланғаннан кейін отставкаға шығуға мәжбүр болды. "табиғат және ғылым", "хайуанаттардың психикалық өмірі", "дарвинизм және социализм", т.б. кітаптарында тұрпайы материализм мальтусшілдік пен әлеуметтік дарвинизмді уағыздайды. бюхнер таным теориясында заттардың еағыз табиғаты бізге белгісіз деп агностизм жолына түсті. бюхнер неміс негізгі идеялары мен қоғамды коммунистік жолмен қайта құруға қарсы болды. класиктері бюхнердің тұрпайы материализмін сынап, оның идеологиясының буржуазиялық сипатын көрсетті.