text: сейітқали меңдешұлы меңдешев (16.6.1882 жыл, бұрынғы ішкі орданың қалмақ шағыл ауылы 25.02.1937 жыл, алматы) қоғам және мемлекет қайраткері. қалмақ төлеңгіт руынан шыққан. 1903 жылы қазан мұғалімдер семинариясын бітіргеннен кейін 13 жыл мұғалім болған. бірінші орыс революциясы тұсында өңірдегі зиялы қауым өкілдерінен құрылған астыртын ұйымның жетекшісі болып, ағартушылық бағыттағы үгіт-насихат жұмыстарын жүргізумен айналысты. 1916 жылы қазақ халқының ұлт-азаттық қозғалысына қатысқаны үшін тұтқынға алынып, астрахань түрмесіне қамалды. 1917 жылғы ақпан революциясынан кейін ішкі орда қазақтарының өзін-өзі басқару ұйымдарын құруға атсалысты. 1918 жылы кеңестердің бөкей губерниясы съезінде губерния атқару комитетінің мүшесі болып сайланды. 1919 жылы шілдеде қазақ өлкесін басқару жөніндегі әскери ревкомның мүшесі және оның төрағасының орынбасары болды. 1920 1925 жылдары қазақ акср оак-інің төрағасы қызметінде жүріп ашаршылыққа қарсы күресті басқарды, 1921 жылы қазақстанның солтүстік аймақтарын, 1924 жылы жетісу және сырдария облыстарын қазақ акср-іне қосуда үлкен қажыр-қайрат көрсетті. патша өкіметі кезінде қоныс аударушыларға тартып әперілген шұрайлы жерлерді қазақтарға қайтару керектігі жөнінде мәселе көтерді. алаш қозғалысы кеңестік билік ымыраға келмеуі керек деп есептеді. 1925 1926 жылдары қазақстан тұтынушылар одағының төрағасы. 1926 1930 жылдары ркфср экономикалық кеңесінің мүшесі. 1930 1937 жылдары қазақ акср оқу-ағарту халық комиссары, қазақ акср хкк жанындағы ғылым жөніндегі комитеттің төрағасы, қазақ акср хкк жанындағы қорықтар мен тарихи ескерткіштерді қорғау басқармасының бастығы қызметтерін атқарды. саяси қайраткер ретінде бк(б)п 10 16-съездерінің, коминтерннің 5-конгресінің делегаты; ксро боак-інің ұлт жер пайдалану мәселесін шешу жөніндегі комиссияның және конституциялық комиссияның мүшесі (1925 26); ксро боак-інің чувашия кеңестерінің кезекті сайлауын өткізу жөніндегі өкілі (1928 1929) болды. 1921 26 жылдары рк(б)п рк(б)п ок қазақ бюросының, рк(б)п қазақ обкомының мүшесі болды. 1937 жылы қуғын-сүргінге ұшырады. ол салаға әсіресе республикадағы оқу-ағарту ісінің дамуына ерекше көңіл бөлді. жаңақала ауданындағы орта мектептің бірі алматының бір көшесі меңдешев есімімен аталады.