text: абай ауданы абай облысының орталық бөлігіндегі әкімшілік бөлініс. семей облысының батыс бөлігінде 1928 жылы қыркүйекте құрылған. орталығы қарауыл ауылы. аудан абайдың өмірі, тығыз байланысты. абай, мұхтар әуезов тарихи-өлкетану мұражайлары бар. абайдың аналары зере, ұлжан, жұбайлары ділдә мен әйгерімге, балаларына орнатылған. «еңлік-кебек» кесенесі де осында. абай шәкірттері көкбай, шәкәрім абай ауданында өмір сүрген. қарт ақын шәкір әбенов те осы ауданда тұрған. аумағы 20 093 км². жері бедері ойлы-қырлы болып келеді. ханшыңғыс (1152 м) және шыңғыстау (1077 м), шығысын дегелең, ордатау, батысын дос таулары алып жатыр. кен байлықтарынан мәрмәр, гранит, қиыршықтас, құм, т.б. өндіріледі. тұрғындары 14 058 адам (2023). ұлттық құрамы: қазақтар 98,91%, орыстар 0,64%, басқа ұлт өкілдері 0,45%. 11 елді мекен ауылдық округке біріктірілген: ауылдық округ халқы (2009) елді мекендері арқат ауылдық округі 1133 арқат, орда ауылдары кеңгірбай ауылдық округі 1039 кеңгірбай би ауылы көкбай ауылдық округі 1954 көкбай ауылы қарауыл ауылдық округі 5010 қарауыл ауылы қасқабұлақ ауылдық округі 1340 қасқабұлақ, борлы ауылдары құндызды ауылдық округі 1539 жүрекадыр ауылы медеу ауылдық округі 494 медеу ауылы сарыжал ауылдық округі 1972 сарыжал ауылы тоқтамыс ауылдық округі 777 тоқтамыс ауылы климаты континенттік, қысы суық, жазы ыстық, құрғақ. орташа ауа температурасы қаңтарда 15,5°с, шілдеде 20,5°с. жауын-шашынның орташа жылдық мөлшері 250–350 мм. аудан аумағынан шаған, ащысу, бөкенші өзендері ағып өтеді. жазда құрғап қалатын ұсақ өзендер мен жылғалар, ащы және сор көлдер көп. жері қоңыр және сортаң топырақты келеді. өсімдіктерден далалық өңірде селеу, бетеге, жусан, ши, таулы өңірлерде терек, қайың, өзен бойларында тал, қарақат, мойыл өседі. жануарлардан арқар, елік, қасқыр, түлкі, ор қоян, қарсақ, борсық, күзен, тиін, сарышұнақ; құстардан дуадақ, құр, бұлдырық, бөдене, тырна, қаз, үйрек, бүркіт, т.б. мекендейді. ауыл шаруашылығынана пайдаланатын жер аумағы 3271,2 мың га (2006), оның ішінде егістік жері 66,6 мың га, шабындық 61,4 мың га, жайылым 3141,1 мың га (2001). тұрғындары облыс орталығы өскемен қаласымен және көрші аудандармен автомобиль жолдары арқылы қатынайды. ауданда абай құнанбайұлы пен м.о. әуезовтің мұражайлары, жидебай қорығы, сарыкөл, қоңыр әулие үңгірлері, еңлік-кебек зираты, т.б. тарихи орындар мен туристік маңызы бар көрікті жерлер бар.