text: жабық дебюттер кез келген бірінші жүріс 1-2 өріске алға (патшалықтан басқа) пешкамен немесе патшалық атпен болғанда пайда болады. күрес айрықша позициялы мінез-құлықты алып жүреді. жабық бастамаларда салыстырмалы симметриялы d7-d5 (ферзьдік пешкалар дебюті) немесе асимметриялы 2.c2-c4 d5:c4 (қабылданған ферзьдік гамбит); 2. ... c7-c6 (славян қорғанысы) және т.б. көріне алады. 1. ... d5 жүрісінен басқа e2-e4 өтуіне басқа жолдармен де қарсы шығуға болады 1. ... f7-f5 (голланд қорғанысы); 1. ... кg8-f6 (одан әрі нимцович қорғанысына, ежелгіиндиялық, жаңаиндиялық және басқа қорғаныстарға ауысымен). жабық бастамалардың бірқатарында ақтар e2-e4 немесе d2-d4 1.c2-c4 (ағылшын бастамасы) өтуімен асықпайды; 1.кg1-f3 (рети дебюты); 1.b2-b3 (ларсен дебюты) және басқалары қараларға кушті пешкалық орталық құруларына мүмкіндік жасайды да оны шабуылға ұшыратады стратегиялық тұрғыдан қарағанда, ашық жіне жартылай ашық дебюттерден принципиалды айырмашылығы бар. ферзьдік гамбит қабылданған ферзьдік гамбит қабыл алынбаған ферзьдік гамбит чигорин қорғанысы альбин контргамбиты славян қорғанысы каталондық бастама жаңаиндиялық қорғаныс үнді қорғанысы рагозин қорғанысы нимцович қорғанысы будапешттік гамбит грюнфельд қорғанысы ежелгіиндиялық қорғаныс бенони қорғанысы ферзьдік пешкалар дебюті ферзьдік пешка дебюті голландиялық қорғаныс ағылшын бастамасы ежелгіиндиялық бастамасы рети дебюті берд дебюті сокольский дебюты блэкмар-димер гамбиты гроб шабуылы чигорин нұсқасы сарагос бастамасы шахмат дебютарының кодтары шахмат дебюттар энциклопедиясы «малая дебютная энциклопедия», құрастырушы яков эстрин, «физкультура спорт», 1985 жыл.