text: ахкәм (; жекеше хукм үкім) ислам дініндегі шариғат заңдары. құран кәрімде хукм сөзі аллаһ тағаланың бұйыруын, еркін, қалауын білдіретін сөз. мәніне қарай ахкам төртке бөлінеді: мұсылмандардың қоғамдық, азаматтық қатысты ахкам (қазы (сот), мұрагерлік, куәгерлер туралы қағидалар); жеке меншік құқына қатысты ахкам (күштеп тартып алып иелену, көршілік құқы, тауып алған заттар, өлі табиғат және оны қайта түрлету (яғни, игеру) туралы қағидалар); қоғамға қатысты ахкам (аң аулау және мал сою, тамақтану, ас-тағамдар туралы қағидалар); қылмысқа қатысты ахкам (жаза, қысастық, кісі өлімі мен зақым зардабы үшін құн төлеу туралы қағидалар). қоғамдық тәртіпті нығайту жолында мемлекет тарапынан заңсыз істелінген іс-әрекеттер үшін қарапайым адамдар жазықты саналмайды. оған билеуші топ қана кінәлі болып, алла алдында жауап береді деп түсіндіріледі. уәжіп, қажет, орындалуы айтқыссыз;: парыз, рукн мұстахаб, жасаған абзал, фадиләһ, мандуб деген аттармен белгілі мұбах, парыз да емес, ұсынылмайды (бейтарап) мәкруһ, ұсынылмайды харам, күнәлі істер (жасамау парыз)