text: рефракция немесе жарықтың сынуы оптикалық сәуленің (жарықтың) екі ортаны бөлетін шекарадан өткен кезде таралу бағытының өзгеруі, ауа орталығында жарық сәулелерінің сынуы (үзілуі); соның салдарынан бағдарлаған заттың кәдімгі биіктігі бұрынғысынан биіктеу сияқты болып көрінеді. түзетуді алғанда рефракция жерлік (егер сəуле жердегі заттардан келетін болса) және атмосфералық (егер сәуле жұлдыздармен күннен' келетін болса) болып екіге бөлінеді. әртүрлі оптикалық тығыздықты екі ортаны қиып өтетін түзу дененің сынып көрінуі сыну көрсеткіштері n1 және n2 болатын біртекті изотропты мөлдір (жұтпайтын) орталардың созылыңқы жазық бөліну шекарасында жарықтың сынуы мынадай екі заңмен анықталады: 1) сынған сәуле түскен сәуле мен бөліну бетіне түсірілген нормаль (перпендикуляр) арқылы өтетін жазықтықта жатады; 2) түсу бұрышы () мен сыну бұрышы () снеллдің сыну заңымен байланысқан: n1sіn=n2sіn жарықтың сынуы жарықтың шағылуымен қатар жүреді. бұл жағдайда сынған және шағылған сәуле шоқтары энергияларының қосындысы түскен сәуле энергиясына тең. олардың салыстырмалы қарқындылығы сәуленің түсу бұрышына, n1 мен n2-нің мәндеріне және түскен сәуле шоғындағы жарықтың полярлануына тәуелді болады. сәуле нормаль (перпендикуляр) түскен кезде сынған және түскен жарық толқындарының орташа энергияларының қатынасы мынаған тең: 4n1n2/(n1+n2)2. егер n2ρ(а) ρ(а) ρ(б) 1/n=sinα/sinβ түсу бұрышы өскенде (ii) сыну бұрышы 90° тең болатындай (sin900 =1) мезгіл келеді де, жарық сәулесі ортаның жанасу шегі бойымен сынады. бұндай түсу бұрышы толық ішкі сыну бұрышы деп аталады. :sinα' 1/n немесе 1/sinα' осындай тәуелділік аналитикалык мақсаттарда қопданылатын аспаптардың (рефрактометр) ескеріледі. сыну көрсеткіші аналитикалық параметрлерден (құрамы, табиғаты, тығыздығы) басқа жарық ағындарының толқын ұзындығына, температураға, кысымға (газдар үшін) байланысты. осы параметрлердің әсерін жою үшін стандартты ерітінділер мен талданатын заттың сыну көрсеткішінің өзгеруін бірдей жағдайларда (λ: т: р) жүргізеді. рефракция шамасы көрсетілген арнаулы таблицалар бар және оны тиісті форула бойынша есептеп табуға болады.