text: thumb флоренс найтингейл (ағыл. florence nightingale; 12 мамыр 1820, флоренция 13 тамыз 1910, лондон, ұлыбритания) қоғамға өз үлесін тигізген мейірбике. жыл сайын мамыр айының 12 жұлдызында халықаралық медбикелер күні (international nurses day) атап өтіледі. бұл күні ақ халатты абзал жанды медбикелерге құрмет көрсетіліп, олардың еселі еңбектеріне алғыс білдіріп жатады. медбикелердің кәсіби мерекесі дәл осы күні тектен текке атап өтілмейді. бұл күні англия елінің азаматшысы, медбике флоренс найтингейл (florence nightingale) дүниеге келген. ол қырым соғысында (1853—1856) өзі сияқты медбикелердің басын қосып, дүние жүзі бойынша тұңғыш қайырымдылық қызметін ашты. қайырымдылық қызмет аясында олар соғыс кезінде жараланған азаматтарға алғашқы дәрігерлік көмек көрсетіп, ем-дом шараларын өткізген. медбикелер тәулік бойы түркия мен қырым ауруханаларында оққа ұшқан жауынгерлерді емдеп, өлімнен арашалап, аяқтарына тұрғызған. игі көмектері үшін оларға әр кез құрмет көрсетіліп, орасан зор алғыс білдірілетін. флоренс найтингейл ашқан қайырымдылық қызмет арқасында жауынгерлер өлімінің көрсеткіші 42%-дан 2%-ға дейін төмендетілді. майданнан кейін өз еліне қайтқан флоренс найтингейл әскери медицина қызметін құрып, бар жергілікті медициналық мекемелерде ауа желдеткіштері мен су құбырларының орнатылуын талап еткен. 1860 жылы ол алғашқы медбикелердің қайырымдылық мектебін ашты. мейірбике білім мен шеберлігі бар, күтім процесіне жауапты, мейірмділік көрсете білетін маман болып саналады. толық күтім қамтамасыз ету үшін өзінің кәсіби психологиялық және рухани қасиеттерін дамытқан, бірегей қоғамның белсенді тұлғасы. қоғам мен емделушілердің қажеттілектерін қанағаттандыру үшін, денсау-лықты сақтау үшін медбике жұмысын жал-ғыз және басқа да денсаулық сақтау саласындағы кәсіби жұмыскерлермен бірге атқара береді. мейірбикенің міндетіне емделушіні және оның өз тағдырын өзі шешу құқығын сыйлау кіреді. осыған байланысты іс атқару барысында келесі принциптерге сүйенуге тиіс: қастық жасамау, жақсылық жасау, қызмет істей білу және мамандыққа да, емделушіге де адал болу. сонымен бірге, мейірбикелік іс адамның ұлттық және таптық сипатын, жасын, жынысын, саяси немесе діни сенімдерін шектемейді. мейірбике ісі ежелден кележатқан мамандық.і петр заманында ресейде бірінші рет госпитальдерде, лазареттерде әйелдер еңбек етті. петр қайтыс болғаннан кейін екатерина кезінде госпитальдерде, лазареттерде әйелдердің жұмыс істеу тоқтатылған. тек қана 100 жылдан кейін (1884 ж.). ресейде «қайырымды мейірбикелер қасиетті қоғамын» құрып, қайырымды мейірбикелерді оқытып даярлайтын қоғамдар бірінші қайырымды мейірбикелер халықтан шыққан. олар өздерінің қалауынша науқастарға, жарақаттарға «күтім» жасауды ұйғарған. үкімет, петербург және москва қалаларында қайырымды мейірбикелер тәрбиелейтін үйлерді, науқастарға қалай күтім көрсетуді үйрететін қоғамдарды аштырып бірінші қоғамның құрылғанынан үш жылдан кейін н.и.пироговтың ұсынысы бойынша қырым соғысы: кезінде, екінші қоғам құрылады. ол қоғам соғыс госптальдерінде жұмыс істейтін, қайырымды мейірбикелер даярланған. н.и.пирогов 1854 ж. бір топ қайырымды мейірбикелермен соғыс жүріп жатқан севастополь қаласына келіп медицина тарихында бірінші рет, әрекетті армияның емханаларында әйелдер жұмыс істеген. сол кезде, н.и.пирогов әйелдердің еңбек-қорлығына танданып былай деп жазған: «соншама нәзік әйелдер жаралыларды күні-түні бағып-қағуда, ауыр жаралыларды қарапайым сөзбен көңілдерін жұбатып, тіпті бастионда зеңбіректің оғының астындағы жаралыларға да көмек көрсетуде». «екатерина хитрова, екатерина бакунина бастаған қайырымды мейірбикелер, өздерінің ерлік еңбектерімен рессейде, тіпті шет елдерге де танымалы болды»,-деп атаған н.и.пирогов. олардың арасында орыс қайырымды бірі даша александрова ерлігімен тарихта даша севастопольская деген атақпен даңқы шыққан. қырым соғысы кезінде, даша севастопольская басқа, ағылшынның қайырымды мейірбикесі флоренс найтингейл белгілі болған, ол қазіргі медицина жүйесіндегі мейірбикелерді даярлаудың негізін қалаған адам. 12-мамыр күні флоренс найтингейлдің туған күні, сондықтан осы күні халықаралық мейірбикелер күні болып саналады. флоренс найтингейл 1820 ж. флоренция қаласында мәдениетті бай жанұяда тұған, балалық шағы лондон қаласында өткен. флоренс өте жақсы білім алды. балалық шағынан бастап ол өзін адамдарға қызмет етуге, әсіресе мүгедек адамдарды күтуге, оларға қызмет етуге бағдарлаған. ағылшын әскерінің қырым соғысында қиын жағдайда екенін естіп, флоренс бір аптаның ішінде 38 адамнан тұратын қайырымды мейірбикелер тобын құрастырып, 1854 ж. қазан айында жаралыларға және сырқаттанған адамдарға көмек көрсетуге аттанады. 1869 ж. лондонда флоренс жер жүзінде бірінші қайырымды мейірбикелердің мектебін ашады.мектеп бітірген мейірбикелер флоренц найтингейлдің антын беретін сөйтіп, флоренс найтингейл мейірбикелер даярлаудың негізін орнатады. оның көмегімен көптеген медициналық мекемелер ашылады. оның өмір бойы жаралыларды, науқастарды бағып-қағып күткені және мейірбике даярлаудағы сіңірген зор еңбектері үшін 1912 жылы флоренс найтингейл атағында медаль шығаруды ұйғарылды. бұл медаль халықаралық қызыл крест лигасының ең жоғары марапаты болып саналады. қоғам қайраткерлері медиктері