text: лақса - астралылар тұқымдасына жататын екі және көп жылдық шөптесін өсімдіктер. шоғырбас гүлшоғыры олардың биіктігі 10 150 см. сабағы тік өседі, жапырақ тақтасының жиектері терең ойықталған, тікенекті, астыңғы жағы жұмсақ, қалың түкті, кей түрі безді түкті келеді. лақсаның басқа туыстан ерекшелігі себеті бір ғана гүлден тұрады. олардың бірнешеуі топтанып сабағы мен бұтақтарының ұшында шоғырбас гүлшоғырын құрайды. себетінің сыртын қатардан құралған тікенекті, жарғақты орама жапырақтар қоршайды. гүлі қос жынысты, түбі түтікше тәрізді біріккен ақ немесе көгілдір түсті, күлтесі, жіпшелері түтікшеге біріккен аталық, аузы қос тілімді аналығы болады. тостағанша жапырақшасы түрін өзгертіп үлпекке айналған. ол айдарша жемісінің ұшында сақталған, желмен ұшып кеңірек таралуына жағдай туғызды. маусым-шілде айларында гүлдеп, жеміс береді. жемісі қақырамайтын қырлы, түкті, айдаршалы тұқымша. әр тұқымшаның (жемісі) ішінде жалғыз тұқымы болады. қазақстанда шығыс қазақстан облысының батыс, және торғай, көкшетау, сыр өңірі, мойынқұм, маңғыстау, ұлытау аймақтарында, балқаш-алакөл алабында, шу-іле тауларында кеңінен таралған. құмды, шөлді далаларда, таудың төменгі белдеулері мен тастақты беткейлерінде, тау етектеріндегі шалғындықтар мен бұталардың арасында өсетін 18 түрі бар. лақса улы өсімдік, мал жемейді. тұқымында 28%-дай тез кебетін май болады, ол техникада қолданылады. гүлінен ара бал жинайды. қазақ лақсасы, зайсан лақсасы, біркелкі биік лақса сирек кездесетін өсімдіктер, қорғауға алынып, қазақстанның қызыл кітабына енгізілген.