text: нобай тмд шекарасындағы таралу аймағы шектеулі, сирек кездесетін түр. қарқынды түр өзгергіш туысының зерттеулер үшін қызықты нысана. қазақстан жерінде c. і. coronatus morton, 1916 (кей авторлар мұны жеке түр деп есептейді) тіршілік етеді. түр күнгей кавказда,орта және алдыңғы азия тауларында таза сулы тау өзендері мен жылғаларында дамиды. дамуы 2–3 жылға созылады. ересектерінің ұшуы маусым басынан тамыз соңына дейін белгісіз, тауда теңіз деңгейінен 2700 биіктікке көтеріледі.су қоймаларының ластануынан түр саны қорығында тіршілік етеді.қатаң тәртібі бар қорғалатын жерде сақталады деген үміт бар. бұл ірі де ашық түсті инелікті ұстауды мүлдем тоқтату керек. сурет:көрнекті шоқпарқарынды ғажайып омыртқасыздар. қазақстан қызыл кітап беттерінен. құрастырушылар и.д.минтяев, р.в. ященко, в.л. казенас.