text: игельстром реформасы (1786) кіші жүзді басқарудың 1786 жылы екатерина ii қуаттаған жобасы. 1775 жылғы реформаға сәйкес о.а. игельстром далалық жерлерді жалпыимпериялық негізде басқару мақсатында, кіші жүзде хандық басқару жүйесін жоюды көздеген жоба ұсынып, патшайымның мақұлдауынан соң ол “игельстром реформасы” деп аталды. бұл жоба бойынша негізгі билік шекаралық комиссияның орнын басатын шекаралық сотқа берілуі тиіс болды. оның құрамына патша шенеуніктері мен басқа да жергілікті қауым өкілдері кірді. орынбор губерниясы басқару кеңсесінің бақылауында болатын жаңа әкімшілік органдар расправалар құрудағы ресей өкіметінің мақсаты ең алдымен сұлтандарды басқару ісінен шеттету болды. расправаларды алғаш құрған кезде көптеген беделді старшындар оның құрамына енуден бас тартты. сондықтан патша әкімшілігі енді “бас старшын” деген атақ енгізді. дегенмен расправалардың кіші жүзді басқару ісіне араласуына сұлтандар қарсылық білдірді. ресей үкіметінің кіші жүзде расправалар құру жолымен хандық билікті жою жөніндегі шаралары нәтижелі болмады. игельстром реформасының сәтсіздікке ұшырауының басты себебі дәстүрлі басқару түрін жоюдың алғышарты қалыптасуында болатын. расправалардың басқару ісіне араласуына кіші және орта жүздердегі ықпалды сұлтандар қарсы шықты, олар кіші жүздегі хандық билікті қалпына келтіруге ұмтылды. 1789 жылғы француз революциясынан шошынған патша үкіметі игельстром реформасын туғызған наразылықтардың монархиялық басқару негізін шайқалтуы ықтималдығын ойлап, игельстром реформасын аяғына жеткізуден бас тартты. *осип андреевич игельстром