text: қазақ тілінің батыс диалектісі қазақстанның батыс қазақстан, ақтөбе, атырау және маңғыстау облыстарында, қостанай және қызылорда өңірлерінің кей аудандарында таралған қазақ тілінің негізгі үш диалектісінің бірі. қазақстанның батыс облыстары мен олардың төңірегіндегі көрші мемлекеттердегі қазақтардың тілін зерттеушілер бөлек диалект ретінде қазақ тілі диалектілерінің арасында азғантай ғана айырмашылық бар, тіпті көп уақыт бойы қазақ тілінде диалектілердің бар-жоғы таласты мәселелердің бірі болған. қазақ тілінің таң қаларлық біркелкілігінің себебі осы тілде сөйлейтіндердің мобильділігімен (көшпелі өмір салты) түсіндіріледі. қазақ тілінің батыс диалектісі осы өңірдегі қазақтардың басқа қазақтардан ажырап, ру-тайпа болып бірігуінің кесірінен пайда болып, өзіне татар, башқұрт, ноғай және оғыз тілдерінен көптеген сөздерді сіңірген. сәрсен аманжоловтың пікірінше, батыс диалектісі бағзы заманда арал және каспий теңіздері мен жайық, ор өзендерінің жағасында көшіп-қонып жүрген үлкен алшын ру-тайпалық одағының сөйленісінен пайда болған. бұл тайпалар ертеден-ақ басқа қазақтардан оқшауланып өмір сүрген, xvii ғасырдың басына дейін ноғай ордасының қол астында болған. батыс диалектісінің басты ерекшелігі оның құрамында басқа диалектілер жоғалтып алған қазақ тілінің ескі белгілерінің сақталуы мен батыс қазақтары қарым-қатынас ұстаған халықтардың тілдерінен енген сөздер. батыс диалектісі әдеби аналогы аумағы азын-шоғын азды-көпті, біраз орал ән сәтта әп сәтте орал жарын келер уақыт,келесі жыл орал, ақтау,атырау, арал,орынбор, ойыл,ырғыз, шалқар сой нәсіл, ұрпақ батыс диалектісі жары жартысы батыс диалектісі ілкі алғашқы, әуелгі орал шартақ аула; дуал, шарбақ ойыл күйенте мойынағаш, иінағаш орынбор нән үлкен, көлемді батыс диалектісі капрон пластмасса шалқар здан көпқабатты ғимарат, үй шалқар ештеме ештеңе қостанай орам аула қостанай, челябі облысы, орынбор әйбәт тамаша қостанай, ақтөбе әнегі анағы қостанай, челябі облысы әйдік дәу, нән қостанай облысының батыс аудандары шекер қант батыс диалектісі манағы, мана жаңағы, жаңа батыс диалектісі ысы ыстық батыс диалектісі