text: естен тану қатты күюдің, қансыраудың, қатерлі басқалай дерттің, организмде қажетті су мөлшерінің немесе аса қатты аллергиялық реакцияның салдарынан болатын адам өміріне қауіпті құбылыс. сондай-ақ естен тану жағдайын іштен көп қан кету де тудыруы мүмкін. естен танудың белгілері *әлсіздік, тамыр соғысының жиіленуі (минутіне 100-ден астам соғу жиілігі); *салқын тер шығу: көгіс тартып, мұздап, дененің тершуі; *қан қысымының күрт төмендеп кетуі; *ақыл-естің ауысуы; әлсіздік немесе талып қалу. естен тану жағдайын болдырмау немесе одан тез айықтырып алу үшін не істеу қажет? естен танудың алғашқы белгілері немесе сондай жағдайдьң қаупі байқала бастағанда: *сырқат адамды аяқ жағы басынан биігірек болатындай етіп жатқызу керек. ал сырқат адамның басы қатты зақымданған болса, оны жартылай отырған қалыпта жатқызған жөн. *қандай да болмасын қан кетуді тоқтатыңыз; *егер сырқат адам тоңып жатса, оны көрпемен қымтаңыз; *егер сырқат адам су іше алатындай халде болса, онда оған бірнеше тамшы су, әйтпесе, басқадай сусын беріңіз, ал организмде су белгілері байқалса, сусынды көбірек беріп және регидрат сусынын ішкізіңіз; *жарақат болса, онда жараға ем-дом жасап, таңып тастаңыз; *егер сырқат адамның ауруы жанына қатты батып, мазасызданса, оған аспирин немесе дерт ауыртпалығын жеңілдететін (байыз таптыратын) басқа дәрі-дәрмек беріңіз, бірақ бүлардың құрамында әсерін тигізетін кодеин тәрізді қоспалар болмауы керек. *өзіңізді сабырлы ұстап, сырқат адамды демеп, көңілін көтеріңіз. сырқат адам ес-түссіз жатқан жағдайда: *басын бір қапталға қырынан салып және артқа қарай сәл кегжитіңкіреп темен қаратып жатқызыңыз (жоғарыдағы суретке қараңыз). егер сырқат адам демі жетпей түншығып бара жатса, саусағыңызбен оның тілін тартып шығарыңыз. *егер ол құсып жіберсе, дереу аузының ішін құсықтың қалдығынан тазалаңыз. құсық өкпесіне кетіп қалмауы үшін басы жоғарыда айтылғандай жағдайда жатқанын қадағалаңыз (төмен, артқа қарай сәл шалқайтылып және қырынан салынған); *есін жиғанша оның аузына ештеңе апармаңыз; *егер осы сәтте маңайындағы адамдардың біреуі болмаса біреуі күре тамыр арқылы ерітіндіні жиі тамшылатып жіберу әдісін білетін болса, соны қолданыңыздар; *сырқат адамға тезірек дәрігерлік көмек көрсету шарасын ұйымдастырыңыз. естен тану ). күтпеген жерден адамның есінен тануы. мұнда ми-қан айналысы бұзылып, жауап реакциясы әлсірейді. тыныс алу нашарлап беті қуқыл тартып, аяқ-қолы мұздайды. *вернер дэвид. халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (анықтамалық). қазақ тіліне аударғандар: айымбетов м, бермаханов а.—алматы: "демалыс", "қазақстан", 1994— 506 бет. isbn 5-615-01453-9 осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. сол үшін оларға көп-көп рақмет!