text: нобай сирия азаматтық соғысы (‎‎) сирияның бірнеше қалаларында үкіметке қарсы бұқаралық толқуылар ел президенті башар асадқа және баас партиясының жұмысын тоқтатуға арналған тыныш көтерілістен басталып, 2011-дің көктемінде қарулы қақтығысқа ұласты. сирияда мұндай қарулы қақтығыстың туындауына сирия елі ұзақ уақыттық жымысқы істері себеп болды. ресей пен иран ұзақ жылдар бойы сириянің диктаторы башар асадты қаржыландырды, сөз бостандығы мен демократия, адам құқықтары деген сылтаулармен арап тілінде шығатын азаттық сияқты халықты арандатушы ақпарат құралдарын қаржыландырып бағыт бағдарларын берді, сөз бостандығы мен демократия деген сылтауымен халықты арандатып жүретін түбінде халыққа жау оппозицияны астыртын қолдады, өзін сириялық арап ретінде көрсететін арап тілін жетік меңгерген батыстық интернет боттар арқылы əлеуметтік желілерде де сирия халқының санасын сирия басшысына қарсы ұзақ уақыттар бойы улады. сирия халқына сирия билігін тек қана жақсы жағын көрсетіп жүрді. сирияның əлеуметтік желілеріне арап ретінде еніп алған ресейлік интернет боттар мен ресейге сатылған оппозиция өкілдері күн түн демей азаннан кешге дейін сирия диктаторы башар асадты мақтай берді. осылайша жылдар бойы ресей интернет боттары ливия халқын өз басшыларына қарсы арандатып миларын əбден улады. көтеріліс кезінде ресей пен иран ағылып келіп жатқан қаруларды қабылдап жатқан асадтың əскері бұл қаруларды ливияның санасы уланған халық бөлігіне үлестірді. осылайша көтерілісшілер мен ливия əскері арасында ұзақ жылдарға созылған соғыс басталды. ливияның тас талқаны шығып халқы бұрынғыдан ондаған есе кедейленіп кетті. жұз мыңдаған халық қырылып, миллиондаған халқы сыртқы елдерге қашты. ливия ел болмай қалды. қазіргі кезде орта азия тілдерін жетік меңгерген ресей мен қытай интернет боттары əлеуметтік желі арқылы өзін билікті сынағыш қазақ ретінде көрсетіп қазақтардың санасын өз билігі мен президентіне қарсы арандатып жатқанын көруге болады. улап арандатуға сылтау көп. сақтық керек. сауат керек. жаһилдық абырой əпермейді. сирияда қараңғылық арқасында асадтың әскер мен сириялық оппозиция есә (еркін сириялық әскер) арасындағы соғыс басталды. есә-нің пайымдауынша олар "башар асад режимі жасаған қырғын мен қарақшылық қылмыстарға қарсы" ал мемлекеттік шенеуніктер және башар асад "лаңкестерге қарсы" соғысуда. 17 шілде 2012 екі күнге созылған ұрыстардан кейін көтерілісшілер дамаскінің ауданын басып алып, шеп құрғандықтарын әрі бұл оқиға билік басындағы режимді құлатудағы жаңа сәтке айналатындығын жария етті 23 қыркүйек 2013 сириялық көтерілісшілер алеппо қаласының маңында үкіметтің әскери ұшағын атып құлатты