text: coco chanel коко шанель (, шын аты габриель бонер шанель, 19 тамыз 1883 10 қаңтар 1971), «chanel» сән үйінің негізін қалаған атақты француз дизайнері, xx ғасырдың сән саласына көптеген жаңалықтар енгізген сәнгер. коко шанель 1883 жылы 19 тамызда сомюр қаласында дүниеге келген. габриель он екі жасқа толғанда, оның анасы қайтыс болады, содан кейін шанель балалары туысқандарында тұрады. 18 жаста габриель киім дүкеніне сатушы болып жұмысқа орналасады, бос уақытында кабареде ән айтады. габриельді коко деп атаудың себебі оның сүйікті әндері «ko ko ri ko» және «qui qua vu coco» деп аталатын. осылайша, габриель өнер көрсеткенде, ол офицер этьен бальзанға (etienne balsan) ұнап қалады. содан кейін, ол офицер этьен бальзанмен парижге көшіп кетеді. 1910 жылы парижде ол өзінің бірінші дүкенін ашады, бұл дүкенде әйлдерге арналған бас киімдер сатылатын. қазіргі кезде бұл сән үйі париж қаласында комбон көшесінде орналасқан. chanel 1921 жылы «chanel 5» иіссуы жарыққа шықты. бұл әйелдерге арналған иіссу. шанельдің алғаш рет синтезделген иіссуды шығаруы xx ғасыр адамдары үшін үлкен жаңалық болды. бұл иіссудың хош иісі бір де гүлдің иісіне сәйкес келмеді. коко шанель кішкентай қара көйлекті үлкен жаңалыққа айналдырды. әйелдер аксессуарларына байланысты бұл кішкентай қара көйлекті кешке де, күндіз де кие бастады. 1926 жылы американдық vogue журналы кішкентай қара көйлекті, оның тиімділігіне және танымалдығына байланысты, оны "ford" автомобиліне теңеді. 1954 жылы коко шанель: "мен радикюльдерді қолда ұстаудан шаршадым, сонымен қатар мен оларды жиі жоғалтамын деп айтты. ал 1955 жылдың ақпанында, ол халықтың назарына өзінің жаңалығын әйелдерге арналған сөмкені паш етті. бұл сөмке тіктөртбұрышты болды және алқа түрінде жасалған баудан тұрды. 1939 жылы коко шанель өзінің барлық дүкендерін және сән үйін жауып тастады. бұл ii дүниежүзілік соғысқа байланысты болды. сол жылы ол парижден көшіп кетіп, 14 жыл швейцарияда және францияның оңтүстігінде өмір сүрді. ii дуниежүзілік соғыс кезінде ол кейбір немістермен жақсы қарым-қатынаста болады, сондықтан оны неміс әскерінің шпионы деп, түрмеге отырғызады. коко шанель өзінің досы уинстон черчилльден көмек сұрайды, черчилль көмектесу үшін үкіметтен оны босатуды сұрайды, бірақ оған үкіметтің қойған талабы бойынша, коко шанельдің францияны босатуы қажет деп айтқан. коко франциядан кетуге мәжбүр болады. 1954 жылы 71 жасқа толған коко шанель сән әлеміне қайта оралады. сол кездері оның жаңа сөмкелері, зергерлік бұйымдары, аяқ киім топтамалары шығарыла бастайды. ал оның ойлап тапқан «шанель» костюмі жаңа заманның бейнесіне, рәмізіне айналды деп айтуға болады: жартылай жүн матадан жасалған тар юбка, тоқыма баумен, алтын түймелермен безендірілген жағасыз жакет. 1950-1960 жылдары коко голливуд студияларымен жұмыс істей бастайды, ол одри хепберн және лив.мюзиклде шанель рөлінде ойнайды. 1971 жылдың 10 қаңтарында 87 жасында атақты, әйгілі габриель немесе коко шанель риц отелінде қайтыс болады. коко шанель швейцариядағы лозанна қаласында жерленген. оның құлпытасының үстінде бес арыстан бейнеленген. 1983 жылы «chanel» сән үйінің басқарушысы және негізгі дизайнері карл лагерфельд болды. гидель а. коко шанель coco chanel анри гидель; пер. фр. с. лосева. м.: эксмо, 2008. 445, с. isbn делэ к. одинокая chanel клод делэ; пер. фр. нины кулиш. м.: слово, 2010. 291, с. isbn карбо к. коко шанель. шик элегантность навсегда карен карбо; ағылш. аудару е. карманова. москва др.: питер, 2010. 238, с. isbn (karbo, karen the gospel according to coco chanel) коко шанель. основательница дома моды chanel сост. с. фоменко. москва, 2010. 21 с. (серия «путь успеху») (библиотека генерального директора. путь успеху; дайджест т. (21)). надеждин н. я. коко шанель: «мода проходит стиль остается» николай надеждин. м.: майор изд. осипенко а. и., 2008. 191 с. (неформальные биографии). isbn к. коко шанель кристина санчес андраде; пер. исп. ю. в. шабала. м.: мир кн., 2009. 331, с. (женские лики символы веков). isbn шанель. по законам искусства chanel. l’art comme univers. м.: гос. музей изобразительных искусств им. а. с. пушкина, 2007. 316 с. шарль-ру э. непостижимая шанель l’irreguliere ou mon itineraire chanel. пер. фр. с. г. ломидзе. м.: прогресс смоленск: литера, б. г. 1997 493, с. (женщина-миф). ** непутевая шанель эдмонда шарль-ру; пер. фр. л. г. ломидзе. м.: аст владимир: астрель 2009. 620, с. isbn (аст) эдрих м. загадочная коко шанель марсель эдрих; пер. фр. н. тодрия. м.: альпина нон-фикшн глагол, 2008. 406, с. (le temps des modes). isbn charles-roux e. chanel edmonde charles-roux; transl. from the french by nancy amphoux. london: harvill press, 1995. xviii, 380, xii p. (harvill paperbacks; 37). isbn 1-86046-056-9 kennett f. coco: the life a. loves of gabrielle chanel frances kennett; ill. by natacha ledwidge. london: gollancz, 1989. 160 p. isbn 0-575-04595-7 официальный сайт дома моды «шанель» статья «шанель центре внимания» женском журнале interlinks.ru ольга вайнштейн. семиотика шанель биография коко шанель на портале «личности» статья ольги леухиной. эффектом шок! модные духи «chanel n5»