text: - ұшқаттар немесе қожакендірлер тұқымдасына жататын екі, кейде көп жылдық шөптесін өсімдік. қазақстанда тобыл, есіл, ертіс бойы мен ақтөбе, торғай, балқаш алакөл, тарбағатай, тағыда басқа жерлердегі бұта арасында, тау етегіне таяу белдеулерде, тастақты беткейлерде, тау өзендерінің аңғарларында кең тараған. түрі бар, оның түрі (d. satіvus) оңтүстік қазақстанда арнайы өсіріледі. биіктіі 0,5 метр. сабағы тік, тікенекті, екі айырланып бұтақтанған. жапырақ тақтасы қауырсын тәрізді тілімделген, өркенге қарама-қарсы орналасады. гүлдері шоғырланып орналасады. сыртқы тостағанша жапырақшасы (жамылғысы) қырлы, ішкісі қырлы. маусым шілде айларында гүлдеп, шілде тамызда жемісі піседі. жемісі жаңғақ. құрамындағы алкалоидтер дәрі алу үшін пайдаланады. қожакендір барқыт, драп, тағыда басқа кездемелердің түгін шығару үшін тоқыма өнеркәсібіне қолданады.