text: автомобильдің (мотоциклдің, велосипедтің) қызмет мерзімін ұзартуға, оның пайдалану жағдайын жақсартуға және сыртқы көркін сақтауға арналған химиялық құралдар тобы. оған жуғыш, тазартқыш, қорғағыш, және көмекші құралдар жатады. ---- жуғыш және тазартқыш құралдар автомобильдің лак-сырлы жабынын, қаптамасын, әйнегін, двигателі мен сәндік детальдарын жууға және тазартуға арналады. лақтап, сырланған жерді («қойытылған автошампунь»), аііі-74», «автошампунь осушающим эффектом» («кептіргіш автошампунь»), «автошампунь эффектом» («тат бастырмайтын автошампунь»), ұнтақ тәріздес «лакклин» және аэрозольды (бүріккіш) құтыда әзірленген «автошамнунь пенный» («көпіргіш автошампунь») препараттары пайдаланылады. қыс кезінде автомобильдің лакты-сырлы қабатын және сәндік детальдарын суды пайдаланбай-ақ «зимний» тазартуға болады. өте ластанған жерін арнаулы «автотазарғқыш» (орындық қабыныкі) препаратымен тазартқан жөн. автомобильді жууға сабынды не синтетикалық жуғыш құралдарды пайдалану тиімсіз, олар лакты-сырлы қабаттың бетін бүлдіруі мүмкін. маңдай әйнекті 40 градусқа дейінгі температурада тазартуға әйнек шайғыштың құтысына құйылып қойылатын «ниис-4» сұйық препарат пайдаланылады. ал —27 градусқа дейінгі температурада автомашинаның әйнегін тазартуға (әйнектікі) препаратын қолдануға болады. автомобильдің әйнегін, сәндік детальдарын және лак-сырлы бетін тазартуға арнайы препарат шығарылады. мұнымен жуғанда түрлі насекомдардың іздері, майлы дақтар т. б. кірлер тез кетеді. лак-сырлы қабаттың бетінен битумды, майлы дақтарды кетіру үшін сұйық және аэрозольдық битумных іштей» («битум дағын кетірегін автотазартқыш») препаратын пайдалануға болады. автомобиль, мотоцикл, катер двигательдері мен агрегаттары беттеріндегі су кетіре алмайтын кірді кәдімгі және аэрозольды құты мен шығарылатын двигателя» («двигатель құралымен тез әрі сапалы тазаргуға болады. автомобиль мен мотоцикл двигателінің оталдыру білтесіндегі, клапандардағы, поршеньдердегі, цилиндр қақпағындағы күйені кетіруге, оларды бөлшектен жатпай-ақ нагара» («күйе ал двигательдің салқындату жүйесін қақтан арылту үшін накипи» («қақ препараттары ұсынылады. ржавчины» («тат және ржавчины» («тат препараттары таттан газарту жұмыстарын жеңілдетеді. табақшаларына күкірт қышқылы тұзының мөлшерден тыс шөгуінің (сульфатация) алдын алу, батарея ыдыстарын ішінара қалпына келтіру және аккумуляторлық қызмет ету мерзімін ұзарту үшін препараты шығарыл ады. ---- лактан сырланған жерді жылтыратуға және боялған жердің ұсақ ақауларын кетіруге арналған. бұл құралдардың құрамында балауыздан басқа да арнайы еріткіштер мен түрлі қоспалар бар. олар сырланатын қабатты кірден тазарта отырып, жылтырлауға мүмкіндік береді және балауызды қабықты сыртқы атмосфералық әсерлен қорғанды. осы мақсатта «автополироль для обветренных покрытий» («күн жеген жердің «автополироль для старых покрытий» (ескі сырдың «автополироль консервирующий для новых покрытий» («жаңадан сырлау алдындағы негіз «глянец» автополиролі мен препараттары шығарылады. сондай-ақ «ваз-1», «ваз-2», «ваз-з», әрлеуіш пасталар мен аэрозольды құтымен шығарылатын құралдары да бар. арнайы «автосалфетки изолирующие» («жалтыратқыш және «полир» салфеткаларын пайдалану да тиімді. жылтыратқыш препаратты автомобильдің лак-сырлы жабынының жай-күйіне сәйкес таңдайды. ---- қорапты (кузов), хромды детальдарды, двигательдің сыртқы бетін, түбін, бүйірін, детальдарды» ішкі бетін, ауызғы бөліктерін қорғау үшін бояулар, эмальдар, мастикалар т. б. пайдаланылады. судың, майдың, бензиннің, кірдің т. б. әсеріне көбінесе автомобильдің астыңғы бөлігі, қаптал қанаттарының ішкі беті мен шасси жиі ұшырайды. оларды қорғау үшін «мастика битумная («тат бастырмайтын битумды мастика»), «автоантикор для днища битумный» («автомобиль бауырының битумды «автоантикор эиоксидный» («эпоксидті («мырышты автосылақ»), «битукас» таттандырмағышы пайдаланылады. олар суға шыдамды және соққыға төзімді қабықша түзіл, сыртқы бетті сенімді қорғайды. автомобильдерді жылытылмайтын гаражда немесе ашық алаңдарда сақтаған кезде қорап пен гальваникалық жалат пасы бар металл детальдар бөлінбес үшін құралы шығарылады. ал жағылған қорғауыш қабатты аэрозольды препаратының көмегімен оңай кетіруге болады. жаңа және пайдаланылған қималы детальдарының ішкі жағын таттан сақтау үшін «мовиль» сұйық автоконсерванты мей «резистин» аэрозольды препаратын пайдаланған жөн. жеңіл автобустардың т. б. машиналардың әйнектеріне қырау тұрып, мұз қатпас үшін ал буланбас үшін аэрозольды құтымен шығарылатын препарат қолданылады. «автосалфетки («терлетпегіш автосалфетка») автомобильдің жылытылмайтын әйнегін терлеуден сақтан қана қоймай, оны шаңтозаңнан тазартуға және автомобильдің ішкі, сыртқы беттерін антистатикалық өңдеуден өткізуге мүмкіндік береді. ал «автокраска для резиновых деталей» автомобиль резеңкелерінің сырын «лак қанда атмосфералық әсерге тәзімді қабықша түзіліп, ұсақ сызаты бар тұстарды қалпына келтіруге игі ықпал етеді. «нитроэмаль для металлических поверхностей» (металға арналған нитроэмаль) препаратының (аэрозольды құтыда шығарылады) көмегімен тұрмыстық жағдайда автомобильдің сыры ұшқан жерін қалпына келтіруге болады. автомобильді ұзақ пайдаланған кезде двигательдің салқындату жүйесінің, сондай-ақ салон мен фар әйнектерінің нығыздығы нашарлауы мүмкін. осындайларды болдырмас үшін құралдар пайдаланылады. двигательдің су ие антифриз құйылған салқындату жүйесінің нығыздығын уақытша қалпына келтіру үшін радиатор «автогерметик», резеңке кіріктіргіш нен әйнектің, сондай-ақ резеңке және металл беттердің аралығын нығыздау үшін препараттары қолданылады. сызаттар мен жарықшақтарды бітеу үшін «автогерметик универсальный эноксидный» эпоксидті универсал автокіріктіргіш пайдаланылады. ол болаттың барлық маркаларын, алюминий мен оның қорытпаларын, ағашты, пластмассаны, басқа да материалдарды бір-біріне берік желімден алады. су, антифриз, май өткізбейтін, резеңкеден, тоздан және картоннан жасалған салмаларды алмастыру және нығыз емес жерлерді герметизациялау үшін прокладка қолданылады. ---- көмекші құралдар автомобильді күту және жөндеу кезінде көптеген операцияларды жеңілдетеді әрі арзандатады. автомобиль корпусынан ескі бояулы кетіру үшін «автосмывка старой краски» («ескі сыр автокетіргіші») пайдаланылады. қайта сырлау алдында ескі бояуды кетіру қажет. су тиген двигательдің оталуы қиындық келтірген кезде, оталдыру жүйесі детальдарының бетінен ылғалды тез кетіру үшін аэрозольды құтыдағы «автожидкость для запуска отсыревших двигателей» («дым тартқан двигательді оталдыру автосұйығы») пайдаланылады. ол үйкелету детальдарды майлаумен бірге, двигательді тат басудан сақтайды. «автосмазка втв-1» препаратының қызметі әр түрлі. ол автомобильдің сәндік және боялмаған металл бетін бүлінуден сақтайды, аккумуляторлық батареяның клеммаларын тотығудан қорғайды. құлыптарды майлан, олардың аязда қатып қалуын болдырмайды. автожиынтық құрамына автомобильдің жолға шыққан кездегі күтіміне қажет құралдар енеді. «автонабор ремонтный эпоксидный» («эноксидті жөндеу пайдалана отырып, металл беттердің тегіс емес жерін, саңылаулы және тоттанған жерін сөндеуге, пластмасса детальдарды қалпына келтіруге, металл т. б. материалдарды желімдеуге болады. сыртында көрсетілген нұсқаулар мен талаптарды қатаң сақтау керек.