text: актиноидтар, актинийліктер элементтердің периодтық жүйесінің vіі қатарында, актинийден кейін орналасқан. реттік нөмірлері 90-нан 103-ке дейінгі 14 элемент. оған: торий (тh), протактиний (pa), уран (u), нептуний (np), плутоний (pu), америций (am), кюрий (cm), берклий (bk), калифорний (cf), эйнштейний (es), фермий (fm), менделевий (md), нобелий (no) және лоуренций (lr) жатады. электрондық құрылысы мен химиялық қасиеттері ұқсас келеді. олардың барлық изотоптары радиоактивті. торий, протактиний, уран ғана табиғи түрінде алынған, қалғандары қолдан жасалған. жер қыртысында торий (110-3), уран (410-4) және протактиний (710-11%) аз да болса кездеседі. уран және плутоний изотоптары: 233u, 235u, 239рu атом бомбаларында қопарылғыш зат және ядролық реакторларда отын ретінде қолданылады. ураннан кейін орналасқан актинийліктер трансуран элементтерге жатады. қазақ энциклопедиясы том