text: ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымы, ұқшұ - тәуелсіз мемлекеттер достастығының әскери-саяси ұйымы. 1992 жылы 15 мамырда ташкент қаласында армения, қазақстан, қырғызстан, ресей, тәжікстан және өзбекстанмен құрылды. кейіннен ұқк ұйымына әзірбайжан, беларусь және грузия қосылды. келісім 1994 жылы 20 сәуірде ратификация процесі аяқталғаннан кейін, жыл мерзімге күшіне енді. келісімді тағы жылға ұзарту жөніндегі хаттамаға армения, беларусь, қазақстан, қырғызстан, ресей федерациясы және тәжікстан президенттері 1999 жылы сәуірде қол қойды. бұл хаттамамен келісімнің мерзімін өздігінен жыл өткен сайын ұзартып отыру қарастырылған. әзірбайжан, грузия және өзбекстан келісімнің мерзімін ұзартпады. қызметіндегі басым бағыттар: жаңа трансұлттық айбаттар мен қауіптерге қарсы тұру; орын алып отырған немесе ықтимал аймақтық немесе шағын қақтығыстардың алдын алу, шешімін табу; халықаралық лаңкестікпен, агрессивті экстремизммен, қару мен есірткінің заңсыз айналымымен, ұйымдасқан қылмыспен, жаппай қырып-жою қаруын таратумен күрес. 2002 жылы ұқк ұжымдық қауіпсіздік келісімі ұйымына өзгерді. күні өткізу жері 15 мамыр 1992 ,ташкент маусым 1992 мәскеу 24 желтоқсан 1993 ашхабад 10 ақпан 1994 алматы 25 мамыр 1995 минск қараша 1995 мәскеу 17 мамыр 1996 мәскеу 28 наурыз 1997 мәскеу наурыз 1998 мәскеу 10 сәуір 1999 мәскеу 11 29 маусым 2000 мәскеу 12 25 мамыр 2001 ереван 13 12 мамыр 2002 мәскеу 14 28 сәуір 2003 душанбе 15 18 маусым 2004 астана 16 23 маусым 2005 мәскеу 17 23 маусым 2006 минск 18 қазан 2007 душанбе 19 қыркүйек 2008 мәскеу 20 ақпан 2009 мәскеу (кезектен тыс саммит) 21 15 маусым 2009 мәскеу 22 10 желтоқсан 2010 мәскеу 23 12 тамыз 2011 астана 24 15 мамыр 2012 мәскеу 25 23 қыркүйек 2013 сочи 26 мамыр 2014 мәскеу 27 23 желтоқсан 2014 мәскеу 28 15 қыркүйек 2015 душанбе 29 14 қазан 2016 ереван 30 30 қараша 2017 минск 31 23 мамыр 2018 астана 32 28 қараша 2019 бішкек ағымдағы мүшелері: мемлекет ену күні 15 мамыр 1992 31 желтоқсан 1993 15 мамыр 1992 15 мамыр 1992 15 мамыр 1992 15 мамыр 1992 (11 сәуірден 2013) (11 сәуірден 2013) бұрынғы мүше елдер: (1993ж. 24 қыркүйектен 1999ж. сәуірге дейін) (1993ж. қыркүйектен 1999ж. сәуірге дейін) (1992ж. 15 мамырдан 1999ж. сәуірге дейін, 2006ж. 16 тамыздан 2012) николай николаевич бордюжа (28 сәуір 2003 31 желтоқсан 2016), валерий анатольевич семериков (м.а. қаңтар 2017 13 сәуір 2017), юрий григорьевич хачатуров (14 сәуір 2017 қараша 2018), валерий анатольевич семериков (м.а. қараша 2018 31 желтоқсан 2019), станислав васильевич зась (1 қаңтар 2020 жыл 23 қараша 2022), иманғали нұрғалиұлы тасмағамбетов (23 қараша 2022 бастап)