text: шала түрленіп дамитындар. шала түрленіп дамитындар төменгі сатыдағы қанатсыз жәндіктерге және жоғарғы сатыдағы жәндіктердің бірқатар отрядтарына тән даму жолы. бұларға: біркүндіктер, инеліктер, тарақандар, дәуіттер, термиттер, теріқанаттылар, биттер, жартылай қатты қанаттылар, т.б. жатады. шала түрленіп дамитындардың онтогенезі сатыдан тұрады: жұмыртқа, дернәсіл және ересек жәндік (имаго). бұларда қуыршақ сатысы болмайды (қ. толық түрленіп дамитындар). бұлардың ерекшелігі жұмыртқадан шыққан дернәсіл ересек жәндікке ұқсайды және қоректенуі де ұқсас келеді. имаголарының қанаты болған жағдайда, дамуының соңғы сатыларында дернәсілдерінің де қанат нышандары пайда болады. құрлықта тіршілік ететін шала түрленіп дамитындардың дернәсілдерін нимфа, ал суда тіршілік етуіне байланысты арнайы тыныс алу органдары (желбезектері) пайда болады, мұндай дернәсілдерді наяда деп атайды. бұларға біркүндіктер, көктемдіктер, тағы басқа жатады. *омыртқалылар *жануарлар *жәндіктер