text: толықтық дене салмағының нормадан жоғары болуы. артық салмақ денсаулыққа зиян. бұл қан қысымын жоғарылатуға, жүрек, сал ауруларына, өт жолында тас пайда болуына, диабетке, аяқ-қол артритіне және басқа да сырқаттарға шалдықтыруға әкеп соқтыруы мүмкін. толық адамдарға артық салмақтан былайша құтылуға болады: *семіз, майлы тағамдардан бас тарту; *қант және басқа тәтті нәрселер қосылған тағамдарды жемеу; *дене шынықтыру жаттығуларын жасаумен үнемі шүғылдану *күнделікті ішетін тамақтың рационында әртүрлі тағам түрперін, әсіресе крахмалы көп жүгері, нан, картоп, күріш, маниока және осы сияқты басқа азық түрлерін көп пайдаланбау керек. бір жол тамақтану мезетінде бір тілім нан, не бір сындырым ғана маис шелпегін жеу қажет. ал көкөніс пен жеміс-жидекті шектемеген жөн. егер артық салмақ жинап, толып бара жатқаныңызды сезінсеңіз, жоғарыда айтылған кеңеске ден қойыңыз.