text: вазада бейнеленге ежелгі грек б.з.д 530 жылы) 1896 жылғы олимпиададағы марафон марафон (, ), ашық кеңістікте 42 км 195 (26 миль 385 ярд) арақашықтыққа жүгіру. әлемнің жетекші марафондары халықаралық марафондар мен қашықтыққа жүгіру қауымдастығы aims) қолдауымен және ережелеріне сәйкес өткізіледі. - ережелері атлетика халықаралық жеңіл атлетика қауымдастығымен - расталған. алғаш рет марафон жарысы 1896 жылғы алғашқы олимпиада ойындарында өткізілген болатын. марафон ұғымы 490 жылы гректерге марафон шайқасы кезінде өз әскерлерінің жеңісі туралы хабарлау үшін марафоннан афинаға дейін жүгіріп келген аты аңызға айналған грек жауынгерінің батырлығын еске түсіреді. 40 км астам жолдан жүгіріп келіп, өзіне берілген бұйрықты орындаған жауынгер жерге құлап мерт болған. қазір марафон жарысына әйелдер де, еркектер де қатысады. жүгіруге кейде мыңдаған жүйрік қатысады, мысалы дәстүрлі бостон марафоны (алғаш рет 1897 жылы әйелдерге арналған марафон жарысы 1984 жылғы олимпиада ойындарының бағдарламасына енген. аңыз бойынша, грек жауынгер фидиппид деп аталатын (басқа көздерден сәйкес филиппид) марафон шайқасынан кейін 490 б.з.д, тоқтамастан от марафоннан афинаға гректердің жеңіске жеткенін жариялау үшін жүгіріп жеткен. афиныға жүгіріп жетіп, ол «қуаныңдар! афиндықтар, біз жеңдік!»деп айқайлай, өзі өліп құлаған. бұл аңыз дерек көздерімен расталған емес; геродот деректерінде спарта афинаға қосымша күш жеткізуін сүрауға хабаршы болып жіберілген, кем дегенде екі күн 230 шақырым қашықтықты жүгіріп өткен. ол туралы аңыз алғаш бірінші плутархтың "жасасын афина" эссесінде айтылады біздің заманымыздың бірінші ғасырында (нақты оқиғалардан 550-жылдан астам жыл өткен соң). халықаралық олимпиада комитеті марафонының майданнан афинаға дейін қашықтықты нақты ұзындығын 1896 жылы өлшеді; ол 34,5 км екені анықталды. алғашқы 1896 жылы ойындар марафонында және 2004 жылы олимпиада ойындарында шын мәнінде афинаға қашықтықта өтті. осы жарысты ұйымдастыру идеясы осы тәртіп афинада 1896 жылы бірінші қазіргі заманғы олимпиада ойындарының бағдарламасына енгізілді, оны француз филологы мишель бреаль ұсынған болатын. бұл идея қазіргі заманғы олимпиада ойындарының негізін қалаушы пьер де кубертендікі еді, сондай-ақ оның идеясы грек тарапынан қолдау тапты. грекияда бірінші біліктілік марафонында сағат және 18 минут жүгіріп, charilaos vasilakos жеңіп алды. грек жұртшылығының қуанышына орай спиридон луи біліктілік перспективада бесінші келген грек су тасымалдаушы, сағат 58 минут 50 секунд есебімен бірінші олимпиада жеңімпазы болды. аңызға айналған желаяқ тіпті xalandri (халандри) ауылында жақын ағасының ұсынған бір стакан шарапбын ішіп келсе де, ол оған кедергі болған жоқ. әйелдер марафон бірінші 1984 жылы жазғы олимпиада (лос-анджелес, ақш) ойындарында енгізілді. жыл қашықтық, км қашықтық, миль 1896 40 24,85 1900 40,26 25,02 1904 40 24,85 1906 41,86 26,01 1908 42,195 26,22 1912 40,2 24,98 1920 42,75 26,56 1924 42,195 26,22 +ерлер уақыты аты-жөні елі күні марафон 2:02.57 деннис киметто 28 қыркүйек 2014 берлин марафоны 2:03.13 эммануэль мутаи 28 қыркүйек 2014 берлин марафоны 2:03.23 уилсон кипсанг 29қыркүйек 2013 берлин марафоны 2:03.38 патрик макау 25 қыркүйек 2011 берлин марафоны 2:03.59 хайле гебреселассие 28 қыркүйек 2008 берлин марафоны 2:04.05 элиуд кипчоге 29 қыркүйек 2013 берлинс марафоны 2:04.15 джеффри мутаи 30 қыркүйек 2012 берлин марафоны 2:04.23 айеле абшеро 27 қаңтар 2012 дубай марафоны 2:04.27 дункан кибет сәуір 2009 роттердам марафоны 2:04.27 джеймс квамбаи сәуір 2009 роттердам марафоны +әйелдер уақыт аты-жөні елі күні марафон 2:15.25 пола рэдклифф 13 сәуір 2003 лондон марафоны 2:18.20 лилия шобухова қазан 2011 чикаго марафоны 2:18.37 мэри кейтани 22 сәуір 2012 лондон марафоны 2:18.47 катрин ндереба қазан 2001 чикаго марафоны 2:18.58 тики гелана 15 сәуір 2012 роттердам марафоны 2:19.12 мизуки ногути 25 қыркүйек 2005 берлин марафоны 2:19.19 ирина микитенко 28 қыркүйек 2008 берлин марафоны 2:19.31 аселефеш мергиа 27 қаңтар 2012 дубай марафон 2:19.34 люси кабуу 27 қаңтар 2012 дубай марафон 2:19.36 дина кастор 23 сәуір 2006 лондон марафоны лилия шобухованың көрсеткіші допинг жанжалынан соң қабылданбады.