text: ұялы телефон радиожелі арқылы байланыс жасауға арналған құрал. ұялы телефон 1875 жылдың маусымында бостон университетінің шешендік өнер мектебінің профессоры грехем белл ең алғаш рет байланыстырушы сымдардың көмегімен өз көмекшісінің даусын естиді. өнертапқыш шотландтықтың бұл жаңалығы тарих бетінде телефон деген атпен қалды. бір қызығы, өнертапқыштың есімі ағылшын тілінен аударғанда, «қоңырау» деген мағына береді. арада бір ғасырға жуық уақыт өткенде ең алғашқы ұялы телефондар пайда болды. иллинойс технологиялық институтының түлегі мартин купердің өнертапқыштық бұл жаңалығын қазір әлем халқының жартысына жуығы күнделікті қолданып отыр ұялы телефонмен жасалған алғашқы нағыз байланыстың тарихы 1973 жылдың сәуірінен басталады. ұялы байланыс компаниясының қызметкері мартин купердің зерттеулер бөлімінің басшысы белл лабзға нью-йорк көшелерінде серуендеп жүріп соққан қоңырауы ұялы телефонмен алғашқы байланыс орнату саналады. купердің өзі таратқыштан сигнал жіберу хаттамасының негізгі құрастырушысы еді. ал ол қолданған телефонның салмағы, яғни ең алғашқы ұялы телефон 1,15 килограмм тартатын. сол уақыттары нью-йорк әлемдегі ұялы байланыстың базалық станциялары орнатылған әлемдегі жалғыз нүкте болды, төрт жылдан соң чикагода 2000 абоненттік тәжірибелік ұялы желі құрылды. ал 1979 жылы бұл өнертапқыштық жаңалыққа күншығыс елі зор қызығушылық білдіріп, 88 базалық станциядан тұратын алғашқы ұялы байланыстың қызметін бастады. қазір әлемде ұялы телефондардың қолданыс аясы өзінің байланыс орнату шегінен асып кетті. телефондар өмірдің барлық саласында қолданылуда. ұялы телефон қазіргі заманда адамның ажырамас көмекшісіне айналды. 1. ұялы телефонның қосылып тұрғандағы сәулелендіру деңгейі есту, көру, мидың кейбір бөліктеріне кері әсерін тигізеді. 2.ғалымдар зерттеп, қызықты қорытынды жасады; 10 жылдан астам уақыт ұялы телефонды үзбей пайладанған адамның миына зиянды заттарды енгізбейтін сүзгіштің қабырғалары бітеледі. болашақта адамды мидың қатерлі ісігіне шалдықтыруы мүмкін. 3. шетелдік ғалымдар телефонды көп қолдану адамды альцгеймер және паркинсон ауруына шалдықтырады деп шешті. 4. шетелдік ғалымдар сәуленің әсері кейінгі ұрпаққа беріледі деген. ай бойы түрлі телефон арқылы атжалмандарды сәулелендіру тәжірбиесін жасады. екі аптадан соң олардың иммундық жүйесі өзгерді. сәулеленген атжалмандар қанын басқа атжалман тышқандарға екті. кейін өліп қалды. 5. еуропаның электронды ғылыми зерттеу институты жүргізген көрсеткіші, телефон арқылы сәуле қабылдау гемоглобин талшықтары кеңейіп кетті. 6. телефонға тым әуес адам бүйрегінде тас байлануына, жүрек қан тамырлары ауруына әкеледі. дәлелдеу үшін, қан айналымын зерттеп, 60 сағат аралығында сәулелендіру жұмыстары жүргізілді. 7. зерттеу кем дегенде он жыл бойы телефон қолданған адамдарда ми обырының жиілігі арттыратындығын көрсеткен. 8. обыр тудыратын басты себепкер ұялы телефон алғашқы орын алады. бөлініп шыққан зиянды сәулелер кішкентай баланың қалыптасып үлгермеген иммундық жүйесіне зақым келеді. ұзақ уақыт телефонды ұстатуға болмайды. 9.ұялы телефон ер адамның ұрығына арақ пен темекіден екі есе көп зиян келтіреді деген ой жасады. себебі ер адамның репродукциялық, яғни бала туғызу қызметіне зиянды. 10. швеция ұялы телефонға аллергияның болу ресми мойындаған мемлекет. егер бойыңызда осы аталған аурулар мен сырқаттар байқалса, швед өкіметінен өтемақы ретінде ақшалай талап ету құқыңыз бар. 11. күнделікті тұрмыста көптеген адамдардың хат, электронды хабарлама, телефон қоңырауы келмесе, байқаған. әр жарты сағатта шырылдамаса, қарағыштап, қуатын тексеріп, алаңдап отыратынын зерттеген. хат, қоңырау шалу, ғаламторда ұялы телефонмен ену, жолдаумен әуреге түсетін адамдардың қабілеті төмендейтінін зерттеді. ғалымдар бұны «ақпарат құмарлығы» деп атады. ұялы телефондарды мынадай түрлерге бөлуге болады: жай ұялы ұялы бейнетелефон пішініне қарай: моноблокты, жайылмалы, сырмалы, т.б. жай ұялы телефонда қоңырау шалу/қабылдау, sms, соңғы кездері саз, флеш-жад, интернет, mms, bluetooth, irda деген сияқты функциялары бар. бұл қатар уақыт өткен сайын көбейіп барады. смартфон білімді, ақылыды) құрылымы жағынан компьютерге ұқсас болып келеді. оның ішіндегі функциялар бағдарлама ретінде жасалынған, ал олар смартфонның амалдық жүйесінде істейді. мұнымен қатар өз қосуға болады. мысалы ойындар, ойнатқыш, шолғыш т.с.с. сол себепті смартфон жай ұялы телефонға қарағанда күрделі, функциялары кеңейтілетін құрылғы. бейнетелефонда ұялы телефонның бейнекамерасы мен бейнебет арқылы бірін бірі көріп сөйлесуге болады. әр адам және кез келген уақытында пайдалана алады. яғни, әр түрлі жағдайда адаммен хабарласа алады. екіншіден, ол өте кішігірім болып келгендіктен, күнделікті өмір де өзінізбен ұстай аласыз. ең бастысы адам денсаулығына зиян болып келеді де, көптеген аурулар пайда болады.осымен қатар, сіз ұялы телофондарға тәуелдісіз.