text: бүкпе мал шаруашылығы қарекетінде малды уақытша орнынан қозғалтпау үшін қолданылатын құрал. бие жіліншігінің ұзындығына шақталып өлшеніп, диаметрі шамамен бір жарым қарыстай тұйықталған дөңгелек қайыстан, жіптен немесе екі басын иіп, темірден тұйық етіліп жасалады. көбінесе сауғызбайтын немесе сауып жатқан кезде жүріп кетіп, тоқтамайтын биелерге салынады. оны жылқының алдыңғы бір аяғын көтертіп тұрып бүгілген тізесіне кигізіп қойғанда қозғалысына тежеу салынады. бүкпенің түйеде қолданылатын түрі тізежіп деп аталады. бүкпе салатын биеге, түйеге қатты көтеріңкі дауыспен «дүздер» «көтерт» деп, алдыңғы аяқтың шашасынан қағып көтеруіне ишарат білдіріп, шартты рефлекс қалыптастырады.