text: кіші жүз байұлынан (қыдырқожа) сұлтансиық, қыдырсиық, бақтысиық болғанда, осылардың қыдырсиығынан өрбіген балалардың бірі шеркеш. шеркештен қосым, қойыс, жауғашты, шумақ досым (қылыш, кескен, тілес). осы бесеуінен тараған ұрпақты жинақтап "бес шеркеш" деп атайды. бұлардың ішіндегі қосымы шеркештің асырап алған киімді баласы болса керек. алайда, шеркештің ықыласы ауып, еншілес еткендіктен исі шеркештер қосым ұрпағын аға тұтып, төрге отырғызады. ел аузында "қосым шеркеш емес, кәтеней қосым емес" деп айтылатын мәтел сөз де қосымның шеркешке асыранды бала болғанын айғақтай түседі. осы мәтелдегі кәтеней деп отырғаны да асыранды бала. шежіре бойынша қосымнан бекбасар, марас туған. марастан мырзамбет туған. мырзамбеттен жанғабыл, сатыбалды, сары, қоңыр, кәтеней деп таратылады. бұл бесеуінен өрбіген ұрпақты "қосым шеркеш" деп айырып атайтын дәстүр бар. кейбір шежіре дерегінде қосымнан кәтеней, мырзамбет, жайымбет туыпты немесе қосымнан мырза, шора туыпты деп те айтылады. қазақтың ауызша тарихы: зерттеу. астана: фолиант, 2008, 435 бет