text: абу абдаллах мухаммад ибн джабир ибн синан әл-баттани (, харран, 858 самарра, 929) немесе араб астрономы әрі математигі. сфералық үшбұрыштарды есептеу әдісін алғаш болып қолданған. тангенс және котангенсті) жиі пайдаланған. осы функциялардың қатынастарын да назардан тыс қалдырмаған. бұл қатынастар косинустар теоремасына жуық болған. әл-баттанидің күн мен айдың қозғалысын анықтайтын кестесі өзінен бұрыңғылар жасалаған кестелерден едәуір дәлірек болған. эклиптиканың экваторға көлбеулігінің мәнін клавдий птоломейден(100 178) де дәлдеу қазіргі кездегі есептеу бойынша бұл шама 23°27′-қа тең деп к.птоломейдің жер қозғалмайды деген жаңсақ пікірән қуаттаған.