text: ежелгі немесе антика әдебиеті («antiguus» латын сөзі, ежелгі деген мағынаны білдіреді) ежелгі римдік және грек әдебиетін қамтиды. «эклог» қолжазбасы (5 ғасыр) грек ақыны софокл антикалык әдебиет курсының пәні көне грек және рим құлиеленушілік қоғамдарының әдебиеті. «антик», «антикалық» деген термин «antiquus» деген латын сөзінен туған. оның мағынасы «ежелгі, ертедегі, көне» болады. антикалық әдебиет деп қазіргі біздің заманымыздағы жоқ әдебиетті атайды. оны біз не үшін оқып білуіміз қажет? біріншіден, антикалық әдебиет батыс еуропа әдебиетінің бастауы. грек және рим мәдениеті еуропаның ежелгі өркениеті болып есептеледі. мәдениет тарихында антикалық әдебиет ерекше орын алады. ол бүкіл дүниежүзілік мәдениеттің дамуына зор ықпал жасады. сонымен қатар, антикалық әдебиеттің бірнеше негізгі қасиеті бар: 1) антикалық әдебиеттің маңыздылығы, ақиқатты кең қапсыруы, адам, қоғам, табиғаттың көрсетуі (мысалы, қазіргі кездегі маңызды мәселелер адам және саясат, әйел адамның қоғамдағы ролі, экология т.б. проблемалар сол кездің өзінде-ақ көтерілген); 2) антикалық әдебиеттің өмірге орайлығы; 3) антикалық әдебиеттің саяси мазмұнды болуы (сол кездегі болған саяси оқиғалардың барлығы антикалық әдебиетте бейнелеуін тапты); 4) антикалық әдебиеттің өзінің заманының тілектеріне сай келген және көп ғасырлардан өтіп, балаусалығын жоймаған көркем шығармаларды жаратуы (қанша ғасыр өтсе де, антикалық әдеби шығармалар әлі күнге дейін өз қызығын жоймаған); 5) антикалық әдебиеттің көркем түрлерінің әр алуандығы (грек және рим әдебиетінде сол кездің өзінде-ақ жаңа заман әдебиетінің барлық жанрлары болған; олардың көбі әлі күнге дейін антик атауларын сақтаған, мысалы: лирика, эпос, поэма, драма, трагедия, комедия, роман); 6) антикалық әдебиетте мифологияның зор роль атқаруы (басқа әдебиеттермен салыстырғанда, антикалық әдебиетте мифологиялық бейнелер орасан зор роль атқарады). антикалық әдебиеттің негізін грек және римдік әдеби мұралары құрайды. бірақ антик дәуірінің көбі сақталмаған, ал сақталғандардың ішінде бізге толығымен жеткендері аз. біздің заманымызға дейін жеткен дүниелердің ішінде эсхил, софокл, еврипидтің шығармалары. мысалы, эсхилдің 90 пьесасынан толығымен жеткен, софоклдың 123 драмасынан қалған, еврипидтің 92 шығармасынан 19 жеткен. антикалық әдебиетке әр түрлі уақытта көптеген ақын-жазушылар назар аударған. антикалық әдебиеттің сюжеттері мен сарындары орта ғасырлардағы вергилий («энеида» поэмасы), хvііі ғасырдағы и.в. гете, и.ф.шиллер (прометей туралы поэмалары), хіх ғасырдағы д.г.н.байрон, п.б.шелли шығармаларында кездеседі. ғылымда антика әдебиеті дегенде грек, рим әдебиетін тану қалыптасқан. біз де антика әдебиетінің тарихын сөз еткенде ежелгі грек, рим әдебиетінің тарихына тоқталамыз. бұдан әрине, ең ежелгі әдебиет грек-рим әдебиеті деген түсінік тумау керек. себебі, ең ежелгі әдебиет мысыр, вавилон және шығыс әдебиеті екені түсінікті. көне дәуірдегі грек-рим әдебиеті өзіне дейінгі мысыр, вавилон әдебиетінің 