text: ардахан түркияның солтүстігіндегі ил. амася облысының шығысында армения, солтүстігінде гүржістанмен, батысында артвин, ерзурум, оңтүстігінде карс. кура өзенінің жоғарғы ағысында орналасқан облыс. чылдыр (аракс бассейні). халқы 133 мың адам (2000). ең ірі қаласы ардахан (17 мың адам (2000)), мерзифон. xvii ғасырда ардахан халқының көпшілігі грузиндер еді. феодалдар мен халықтың кейбір бөлігі ислам ардахан ауданға бөлінеді. center облыстың аймағынан баку тбилиси джейхан құбыры өтеді. орыс тарихи жазбаларында ардаган деп келеді. армяндар ардахан -, ал грузиндер артаани - деп атаған. 1068 жылы селжүктер алп-арслан басшылығымен ардаханды ани патшалығынан тартып алады. содан бірнеше онжылдықтан кейін осында тәуелсіз түркі хандығы орнатылады, осман халифатының құрамына 1578 жылы енеді. 1878 жылы бұл облыс ресей патшалығының құрамына өтеді. карс облысының ардаган округі аталады. 1918-да түркияға өтеді. нақты түрік жері болып 1921 жылы бекітіледі. ил 1993 жылы карстың солтүстік топырақтарынан құралады.