text: электронды микроскоп арқылы көргілген лептоспироз лептоспироз ( жіңішке және ирекше, бұрама; ауру) адамдарда, сүтқоректілерде және құстарда кездесетін тез жұғатын жұқпалы ауру. қоздырғышы спираль пішінді лептоспира бактериялары. негізінен, онымен бауыр, бүйрек және майда қан тамырлары зақымданады. лептоспирозды 1888 ж. ресей ғалымы н.п. васильев анықтаған. қоздырғышын жапон зерттеушілері 1914 15 ж. а.инадо және а.ол қоздырғышты денесі сарғайып ауырған адамдардан тапқан. қазіргі кезде бұл дертті ауру қоздырғышының түрлеріне, клиникалық белгілеріне, ауру ағымына байланысты үш түрге бөледі: лептоспироз (дене сарғаяды) немесе васильев-вейль ауруы деп аталады; каникол лептоспироз (немесе помон) (денеде қан құйылу байқалады); “су қызбасы” деп аталатын жеңіл өтетін (дене сарғаймайды) түрі. қазақстанда лептоспироз “су безгегі” деп атайды, республиканың солтүстік және шығыс аймақтарында жиі байқалады. лептоспироз тағамдық өнеркәсіп мекемелері шахтерлердің, қалалық қоқыс ветеринарлар және ит питомнигі жұмысшыларының арасында жиірек кездеседі. ауру таратушы, яғни инфекция көзі дала және су тышқандары, егеуқұйрықтар; үй жануарларынан ірі қара мал, шошқа (әсіресе иттер). лептоспира бактериялары тасымалдаушы жануарлардың бүйрегінің майда өзекшелерінде өсіп-өніп сақталады, сыртқы ортаға несебімен шығады. лептоспира адамдарға лептоспира бактерияларымен ластанған су, топырақ, ас тағамдары, тұрмыстық және мал өнімдерін өңдейтін өндірістік қалдық заттармен ауыз қуысы, мұрын, көз шырышты қабығы және зақымданған тері арқылы жұғады. лептоспира жұққаннан кейін миннуттан соң қанға өтіп, бүйрек пен бауыр тіндеріне таралып, жылдам өсіп-өне бастайды. аурудың жасырын (инкубациялық) кезеңі орта есеппен 13 күнді қамтиды. сонан соң науқастың бірден дене қызбасы басталады (39 40°с), өзі қалтырап, бұлшық еттері қатты ауырады; көзі қызарады; лоқсып құсып, ұйқысы қашады. ауру асқынғанда мұрнынан қан кетіп, ерін, мұрын айналасына ұшық шығады. бауыры ісінеді, денеге бөртпе шығады, дененің сарғаюы байқалады. ауруды дер кезінде емдемесе, адамдардың өліп кетуі (әсіресе, жасы келген) де мүмкін. ал сарғаймай, жеңіл түрімен науқастанғанда 12 аптадан кейін толық айығып кетеді. ауру диагнозы лабараториялық әдістермен анықталады. емі: антибиотиктер (пенициллин, тетрациклин, т.б.) беріледі. егіледі. алдын ала сақтану үшін кешенді шараларды қолдану, тұрғындарды таза, сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету, мал суаратын жерлерден ауыз су алмау, т.б. қажет.