text: нобай саны азайып бара жатқан түр. ежелгі фауна өкілі, неоген дәуірінен қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс тауларында сақталған.iле және жоңғар алатауларында шеңбер шегінен шықпайтын жергілікті түр.тау беткейлерінде, ағаш, бұта және далалы-шабындық өсімдіктерімен жабылған тау өзені жайылымдарында тіршілік етеді. жайылым ормандарында тығыз деңгейінен 1000–2500 биіктікте 40–50 жыл бұрын түр таралу аймағынан басқа жерлерде кең таралған болатын. адам әрекетінің жағымсыз жағдайынан (орманды кесу, малды шектен тыс ұзақ жаю,топырақты таптау) соңғы жылдары таралу аймағының жағдайы өзгеріп,түрдің саны қысқарды. түрді қорғау үшін түр популяцияларын таралу аймақ аралық жерсіндіру жүргізу керек. тау етегі мен сайларында малды шектен тыс ұзақ жаюды қысқарту керек. сурет:сол бұрандалы брадибена .jpgсүрмелі ғажайып омыртқасыздар. қазақстан қызыл кітап беттерінен. құрастырушылар и.д.минтяев, р.в. ященко, в.л. казена