text: қашқария картасы. мұхаммед садық қашқари (т.-ө.ж.б.) ұйғыр ақыны, тарихшы, философ. мұхаммед садық қашқари шығармалары толық сақталмаған. оның бізге жеткен кітабы “тәзкира-и әзізан” (түзетілген нұсқасы “тәзкира-и ходжаган” “қожаның ғұмырнамасы”) 1768 1769 жылы жазылып біткен. шығармада есім ханның шығыс түркістандағы іс-қимылдары туралы егжей-тегжейлі мағлұмат бар. бұл еңбекте қазақтардың жоңғария қалмақтарымен хақназар ханның абд әл-латиф сұлтанды өлтіруі және моғолстан ханы абд ар-рашид ханның қарсы жорығы туралы дерек келтіріледі. сонымен қатар бұл еңбекте 17 18 ғасырлардағы ұйғыр халқының әдебиеті мен тарихы жайында құнды мәліметтер берілген. шығысты зерттеушілердің назарын аударған бұл еңбектің мазмұны орыс, ағылшын және неміс тілдеріне аударылды. ақынның “садықнаме” (1780) және 19 ғасырдың 1-жартысында жазылған “зубдәт ул-масаил вәл әкаид”, “абад ус-салиһин”, “тәзкира-и асхаби кәһф” атты еңбектері философия, дін, этика мәселелеріне арналған. орыс шығыстанушысы н.с. лыкошин оның “абад ус-салиһин” атты шығармасын орыс тіліне аударып (“хороший тон на востоке”, петроград, 1915), екі рет бастырды. мұхаммед садық қашқари араб тарихшысы табаридің “тарих-и табари” және мұхаммед хайдар дулатидың “тарих-и рашиди” атты еңбектерін ұйғыр тіліне аударды. мұхаммед хайдар дулати абд ар-рашид хан есім хан моғолстан іх ғ. хііі ғ. басы аралығындағы отырар 1. қазақ энциклопедиясы, том.