text: доссор мұнай кен орны атырау облысының мақат ауданында, атырау қаласынан шығысқа қарай 90 км жерде орналасқан. қазақстанда ашылған ең алғашқы өндірістік маңызы бар мұнай кені. доссор мұнай кені 1860 –1987 жылы орыс геологтары н.а.северцев, д.в. кирпичников, м.м. новаковский барлап, картаға түсірген. мұнай 1911 жылы сәуір айынын 29-шы жұлдызында 250 тереңдіктен юра қабатынан мұнай фантаны атқылаған. 1911–17 жылы аралығында доссор мұнай кенінде 11 мұнай фонтандық ұңғысы болды. ең үлкен фонтан тәулігіне 525 мұнай беріп отырды. сол жылы жалпы шығымы 15700 тонналық ұңғы, 1912 жылы шығымы 16657 ұңғы, 1913 жылы шығымы 117640 16 ұңғы болды. бұл жылдары негізгі өндірістік алаңы шығыс доссорда болатын. кейіннен (1930 –1940) тұз күмбезді көтерілімнің мұнайлы құрылымы зерттеліп дайындалды. мұнда 1938 жылы 185-телім ашылып, 1939 жылы өндіріске қосылды. 1941 жылы солтүстік доссор мұнай кені ашылып, 1945 жылы пайдалануға берілді. 1944–45 жылдары оңтүстік-батыс доссор мұнайкені құрылымы барлауға дайындалып, нәтижесінде тек 1978 –1982 жылдары ғана нақтыланды. кен орны тұз күмбезінің үстіндегі юра кезеңінің шөгінділерінде қалыптасқан. 30-300 тереңдікте мұнайлы қабат ашылған. бұл қабаттардың қалыңдығы 2,4-26,7 аралығында, ашық кеуектілігі 24-30,9%, өткізгіштігі 0,128 4,76 мкм2, ұңғыманың бастапқы өнімділігі 1,7 132,6 м2/тәулік, қабат қысымы 14,4-3,6 мпа, температурасы 19-27°с. мұнайдың тығыздыздығы 0,84 0,88 г/см3, құрамындағы күкірті (0,2 0,22%), шайыры (7%), парафині (0,2 2,07%) аз. ілеспе газ, негізінен, метаннан (77,1 93,8%), этаннан (7,17%) және пропаннан (0,4 5,1%) тұрады.