text: ағартушылық дәуірі - 18-19 ғасырларда дамыған идеялық ағым. оның өкілдері ізгілік, әділеттілік идеялары мен ғылыми таным-білім негіздерін тарату жолдары арқылы қоғам кемшіліктерін түзетуге, оның саясатын, тұрмысын өзгертуге күш салды. ағартушылар қатарында вольтер, руссо, монтескье, гердер, лессиң, шиллер, гете, десницкий, козельский, т.б. болды. олар өз уағыздарын, қоғамның барлық топтары мен жіктеріне, әсіресе, билік иелеріне бағыштады. қоғамдағы кертартпа көріністердің бәрі адамдардың надандығынан, олардың өз табиғатын өзі түсінбеуінен деп білді. ағартушылық шіркеулік идеология ықпалына, діни догматтарға, схоластикалық ой-ағымдарына қарсы болды. ағартушылар қоғам дамуындағы сананың айқындаушы рөлі туралы түсініктерге ден қойды. ағартушылық 18 ғасырдағы әлеуметтік көзқарастардың қалыптасуына едәуір ықпал етті. шығыс елдерінде бұл ағым біршама өзіндік сипатта өркен жайды. абай құнанбайұлы ыбырай алтынсарин шоқан уәлиханов