text: николай черныш 1812 жылғы отан соғысында ерлік көрсеткен әскери қайраткер. шын есімі қазыбай, әлім руынан шыққан. оның ауылы жұттан қырылып қалған болатын. бес жасар қазыбай тек өзінің есімін ғана айтып бере алған. өліп бара жатқан анасы оған еттің соңғы түйірін беріп, казактардың тұрағына апарады. ол жерде қазыбайды вахмистр караевтың отбасы асырап алады. вахмистдың анасы да далалық болатын. қазыбай жазылып, өсе келе асырап отбасын туғанындай санайтын болды. батыл да жігерлі бала өзінің көшбасшы екендігін көрсеткеннен кейін казактар оған терісінің қаралығына қарап черныш деген лақап береді. шоқынғаннан кейін оған николай деген есім беріледі. оның дүниеге келген уақыты шамамен 1770-шы жылдар. он жеті жасында черныш қатардағы жауынгер ретінде әскери мансабын бастады. ол ержүректігімен көзге түсіп келесі жылы кіші офицер шенін алады. николай кавказда қызмет етіп, түріктермен соғысқан. ол ең алдымен жүздікті басқарып, кейіннен полктың басшысы болды. 1812 жылғы соғыста ол әскери старшын қызметінде болып төрт бірдей полкты басқарды. черныш әсіресе тарутин шайқасында ерекше көзге түсті. генерал атты әскер полкының авангардында орналасқан черныш сағат 7-де француздардың тетеринка ауылына шабуыл жасады.