text: thumb ісмет кеңесбаев (15.2.1907, түркістан облысы созақ ауданы жанысата ауылы 16.1.1995, алматы қаласы) филология ғылымының докторы (1945), профессор (1945), қазақстан ға-ның академигі (1946), қазақ кср-інің еңбек сіңіргенғылыми қайраткері (1946). байұлы тайпасының алтын руынан шыққан. *1931 шығыстану институтын бітірген. *1931-1934 қазақ акср-і халық ағарту комиссариатында әдіскер, *1932-1946 қазпи-де оқытушы (қазіргі қазұпу), *1932-1935 қазақ мемлекеттік баспасының редакторы, *1933-1936 алматы мемлекеттік медицина институтында кафедра меңгерушісі (қазіргі қазақ ұлттық медицина университеті), *1936-1939 ксро ға қазақ бөлімшесінде аға ғылыми қызметкер. *1943-1951 қазақстан ғылым академиясының *1951-1961 тіл және әдебиет институтында аға ғылыми қызметкер, бөлім меңгерушісі, *1961-1978 тіл білімі институтының директоры, *1978-1987 осы институтта бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарған. *1988 жылдан өмірінің соңына дейін ға төралқасының кеңесшісі болды. кеңесбаев қазақ тілінің фонетикасы мен лексикографиясы мен этимологиясына, тіл тарихы мен туыс тілдердің бір-бірімен арналған көптеген іргелі еңбектердің авторы. қазақ тілінің фонетикасы мен зерттелуі кеңесбаевтың есімімен байланысты. қазақ мектептерінің бірнеше толқын түлектері кеңесбаев жазған оқулықтармен сауат ашты, ана тілінің ғылыми жүйесімен танысты. ғалымның қазақ тілі фонетикасы мен лексикологиясын талдаған ғылыми монографиялары жоғары оқу орындарында негізгі оқулықтардың бірі ретінде күні бүгінге дейін қолданылуда. көп жылғы зерттеулерінің нәтижесінде кеңесбаевтың «қазақ тілінің фразеологиялық сөздігі» жарық көрді (1977, қазақ кср-і мемлекеттік сыйлығы, 1978). кеңесбаевтың басшылығымен «қазақ тілінің түсіндірме сөздігі» (2 томдық, 1959, 1961) және «қазақ тілінің орфографиялық сөздігі» (1961), екі томдық сөздік» (1978, 1981) жарыққа шықты. кеңесбаев бірнеше рет дүниежүзілік түркітанушылар симпозиумдарына қатысып, ғылыми баяндамалар жасады. еңбек қызыл ту, қызыл жұлдыз ордендерімен марапатталған. қазақ тілі грамматикасы, а., 1939; қазіргі қазақ тілі. лексика, фонетика, а., 1962; қазақ тілінің фразеологиялық сөздігі, а., 1977; қазақ тіл білімі туралы зерттеулер, а., 1977. *балақаев м.б., тюркологических исследованиях с.к. кенесбаева, сб.: исследования по тюркологии, а.-а., 1963; *сарыбаев ш., смет кенесбаевич кенесбаев, «народы азии африки», 1967. ә. керімұлы