text: мұнай өндіруді қарқындыландыру әдістері мұнай өндірудің өсімділігін арттыру мақсатында жүргізілетін шаралар. бұлар төмендегі іс-қарекеттер нәтижесінде жүзеге асады: а) мұнайды динамикалық тұрғыдан ығыстырып шығару ("поршендік әсер" жасақтау); ә) қойнауқаттық флюидтің қасиеттеріне әсер ету; б) койнауқаттың физикалық қасиеттеріне әсер ету. мұнайды ығыстырып шығару қойнаукдтқа су айдау (қойнауқатты сумен тоғыту) арқылы жүзеге асырылады ("мұнайлы қойнауқатты сумен тоғыту" мақаласын қараңыз). мұнайды ығыстырып шығару кейде қойнауқатқа газ айдау арқылы да жүзеге асырылады (табиғи газды немесе ауаны). қойнаукттың өтімділігі жоғары болған жағдайда және оның еңістену бұрышы 10°-тан жоғары болғанда газ қойнауқаттың көтерілген бөлігіне айдалса, жынауыштың өтімділігі нашар және еңістену бұрышы 10°-тан төмен болған жағдайда газ қойнауқаттың бүкіл ауданына айдалатын болады. бұл әрекеттер нәтижесінде мұнай өндіру көрсеткіші 5-25 аралығында артады. қойнауқаттық жағдайдағы мұнайға әсер ету оның түтқырлығы мен беткейлік тартылысын азайтуға, фазалық өтімділігін өсіруге бағытталады. бұл үшін қойнауқатқа беткейлік белсенділігі күшті заттар, яғни карбондалған су немесе көмірқышқыл, жоғары қысымдағы құрғақ және метанды газ, қоңды және сүйытылған газ (бұл мұнайдың газ әсерінен еруін қамтамасыз етеді), мицеллярлық ерітінділер (мұнайлық сульфонат, полимерлер), органикалық еріткіштер (ауыр спирттер, газды бензин) т.б. айдалады. бұл әрекеттер нәтижесінде мұнай өндіру көрсеткіші 50-70 %-ға дейін өседі. қойнауқатқа бу және ыстық су айдау мұнай өнімділігін 15-25 %-ға арттырады. сол сияқты, қойнауқат өңірінде жану көздерін қалыптастыру әдісі де қолданылады, мұның нәтижесінде, пайда болған газдың, будың т.б. көлемі күрт өсуге байланысты, мұнайды ығыстырып шығару мұмкіндігі тіпті 75-90 %-ға шейін өсуі ықтимал. қойнауқаттық судың қасиеттеріне әр түрлі қоюлатқыштармен (сүйықшыны, шайырлар, полиакриамидтер т.б.), сулы-газды қоспалармен және көбіктермен әсер ету мұнайдың сумен ығыстырылып шығарылу процесін түрақтандырады және мұнаймен ілесе өндірілетін су мөлшерінің азаюын қамтамасыз етеді (судың фазалық өтімділігі азаюына байланысты). мұның нәтижесінде мұнай өнімділігі 20 %-дай, тіпті одан да көбірек өсеіін болады. қойнауқаттардың сапаландыру шаралары оларға карбондалған суды, көмірқышқылды, сілтілерді, күкірт қышқылын айдау нәтижесінде немесе күшті-күшті үйымдастыру арқылы жүзеге асады. соңғы жағдайда қойнауқат болмысында жаңа жарықтар пайда болады немесе ескі жарықгар мен жарықшақтар кеңейе түседі. мұнай өндіру өнімділігін арттырудың бактериялық әдістері бар.