text: anthracis қоздырғышымен шақырылатын, клиникасында терінің серозды геморрагиялық қабынуымен, лимфа түйіндерінің ұлғаюымен, қызба және интоксикациямен сипатталатын жедел бактериальды зоонозды инфекциялық ауру. қоздырғышы bacillus anthracis сібір жарасы бактериясы капсула түзетін грам оң таяқша әсері бар).сыртқы ортада спора түзеді. экзотоксин бөледі, оның әсері: *тканьдік ісіну *тканьдік тыныс алу процесінің бұзылысы *фагоциттер белсенділігін тежейді. инфекция көзі болып: жиі ірі және ұсақ малдар, жылқы (60-85%) *сирек шошқа, түйе, есе, жабайы жануарлар *контакты *алиментарлы *ауа-шаң арқылы *трансмиссивті жаз және күз айлары қоздырғыштың ену жолы: *зақымдалған тері *тыныс жолдары шырышты қабаты *асқазан ішек жолдарының шырышты қабаттары *қоздырғыш кірген жерінде және регионарлы лимфа түйіндерінде көбейеді *экзотоксин бөледі *жергілікті әсер қабыну) *жалпы әсері (токсемия) интоксикациялық синдром паталогиялық орналасқан жерінде (тері, өкпе, ішек және т.б.) тіндердің некрозымен болатын серозды геморрагиялық қабыну дамиды. инкубациялық кезең бірнеше сағаттан 14 күнге дейін көбінесе 2-3 күн. терілік -жайылмалы синдроммен өтеді:- интоксикация синдромы ағзалардың зақымдалу синдромы терілік түрі 99%. терінің әр жерде орналасқан ісіктердің дамуымен болатын шырышты қабықтардың және регионарлы лимфадениттің коагуляционды некрозы. жиі қолда және баста көк түсті дақтар түрінде ашып қышу сезімі болады. бірнеше сағаттан соң дақ түсі қызыл түсті папулезге, 12-24 сағаттан соң серозды геморрагиялық бөліндісі бар көпіршікке айналады. көпіршікшашты тараған кезде немесе өз бетімен ашылғанда жара пайда болады, қою қоңыр түсті қабыршақты сибирь жаралы карбункул. ол тығыз гиперемияланған болады. карбункул жекеленген немесе көптеген болады. пальпацияда регионарлы лимфатүйіндері ұлғайған, ауырсынумен болады. эдематозды түрі сирек кездеседі. кіші көлемді карбункулдың ісінуімен, кейін келе оның некрозы мен болады. жұтқыншақтың жұмсақ тіндерінің ісінуіне байланысты асфиксия дамуы мүмкін. сирек кездеседі. қоздырғыш түскен жерде өзіне тән размерлі іші геморрагиялық затпен толған көпіршіктің дамуымен сипатталды. *қалшылдап тоңу *гипертермия *геморрагиялық бөртпелер бұзылыстар *қалшылдап тоңу *гипертермия синдром *бас ауру, құсу *тахикардия, гипотония *есінен тану, сандырықтау *менингеальды симптомдар *геморрагиялық бөртпелер *ентігу, цианоз шок *ентігу *кеуде клеткасының шаншып ауырсынуы қақырық *геморрагиялық плеврит *тыныс жетіспеушілігі *бас ауырып, айналуы *қалшылдау, қызба *ішінің кесіп ауырсынуы *қанмен құсу *қан аралас сұйық нәжіс *ішек парезі, перитонит шок *өкпе ісігімен бірге жедел тыныс жетіспешілігі *ми ісінуі сібір жарасының диагностикасы және лабораторлы мәліметтер негізінде қойылады. әдіс (карбункул, қан, қақырық, фекалий (нәжістен) жағынды әдісі *аллергиялық әдіс (антроксинмен бірге терілік аллергиялық проба) *оба ауруының терілік формасымен *туляремия *фурункул, тілме *пневмония *дизентерия *жедел панкреатит емі комплексті *этиотропты препараттар (пенициллин, тетрациклин, доксациклин, гентамицин, 7-8 күн ішінде *сібір жарасына қарсы иммуноглобулин және симптоматикалық ем *жақсы (көбінесе терілік формасында) *өлім (көбінесе септикалық формасында) сібір жарасымен ауырған науқастар жатпайды. сібір жарасы ошағынлағы эпидемияға қарсы әдістер: *науқасты жекешеленджіру *дезинфекция *науқастың қарымқатынаста болған адамдарға экстенді алдын алу жүргізіледі (антибиотикалық сібір жарасына қарсы иммуноглобулин) #ауыл малдар мен адамдарға сібір жарасымен аурудың алдын алуы үшін комплексте шаралар жүргізу. #арнайы спецификалық алдын алу (қауіпті топтарға және барларға-тірі вакцина қолдану), иммуниза тері астына немее тері астына немесе тері үстіне қойылады, рет 21 күннен.