text: қаражыра көмір кен орны абай облысы абай ауданында, семей қаласынан қарай 110 км жерде орналасқан. оның солтүстік жағынан 50 км жерде семей конечное темір жолы мен кеме жүзетін ертіс өзені өтеді. алғаш құрамында қалың көмір қабаты бар юра көмірлі түзілімдері 1967 жылы анықталды. 1968-1969 жылдары жүргізілген карталау және бұрғылау жұмыстары көмірлі түзілімдерінің таралу шекаралары мен өнімділігін нақтылауға мүмкіндік берді. мұнда қалыңдығы 300 юра түзілімдері созылған жайпақ синклиналь (10×15 км) түзеді. өнеркәсіптік көмірлілік екі горизонтқа шоғырланған. төменгі горизонттың (төменгі юра) қалыңдығы 85-90 м, оның құрамында жұмыстық қалыңдықты көмір қабаты, ал қалыңдығы 50-80 жоғарғысында (ортаңғы юра) көмір қабаты бар. бұл горизонттардың арақашықтығы 35-40 м. көмір қабаттары кен орнының орталығында біршама қалың, ал шеткі жақтарында бөлшектенеді және жұқарады. көмірлі қабаттардың қалыңдығы 1-3 пен 5-13 м, кейде 17-33 м. көмірлі қабаттардың жатыс тереңдігі 3-тен 265 м-ге дейін, аршылымның орташа қалыңдығы 80 м. метаморфталу дәрежесі бойынша қоңыр көмір тас көмір аралығында; күлділігі 14 19%, аз күкіртті (0,48%). жанғыш массаның жылу бөлгіштігі 7,5 мың ккал/кг, гумин қышқылдарының шығымы 4,7%, шайырдың мөлшері 5,9 12,55%. кен орны көмірінің күлділігі аз, қызуы жоғары энергетикалық және тұрмыстық отын болумен қатар, шайыр шығымының біршама жоғарылығына байланысты шикізат ретінде де пайдалануға болады. көмірдің 600 тереңдікке дейін бағаланған қоры 1,56 млрд. т, оның басым бөлігі ашық тәсілмен өндіруге қолайлы. көмірдің күлі титанға (tіo2-1,2%), скандийге (46-95 г/т), иттрийге (66-79 г/т), бериллийге (10 50 г/т), мысқа (100-300 г/т), т.б. қоспа элементтерге бай. кен орны әлі барланып бітпеген.