text: аммоний тұздарының сыртқы түрі және физикалық қасиеттері сәйкес сілтілік металдардың тұзына ұқсас. сонымен бірге аммоний тұздарының бірқатар өзгеше қасиеттері де бар. аммоний катионының nh4+ сілтілік металдардың катионынан ерекшелігі құрылымы күрделі және белгілі жағдайда ыдырайды. мысалы, аммоний хлоридін қыздырғанда ол бірден буланады, бірақ бұл nh4cl молекуласының ұшқыштығының салдарынан емес, тұздың қайтымды айырылуының нәтижесінде жүреді. nh4+ катионы металл ионы сияқты бір валенттік көрсетеді. аммоний тұздары кристаллдық заттар, суда жақсы ериді және судағы ерітінділерінде иондарға толық nh4cl= nh4+ cl- аммоний ионына сапалық реакция. аммоний тұздары химиялық реакцияларға қабілетті. мәселен, негіздермен қосып қыздырғанда, олар алмасу реакциясына түсіп, аммиак бөлінеді, оны иісі бойынша анықтайды. бұл аммоний ионының сапалық реакциясы: nh4cl(қ) naoh=tº nacl nh3↑+h2o аммоний тұздарының ыдырауы. егер тұз ұшқыш қышқылдан түзілсе, онда ол қыздырғанда толық ыдырайды, бірақ салқындатқанда бөлінген газ қайта әрекеттесіп, бастапқы зат түзіледі: nh4cl(қ)= nh3(г)+hcl(г) егер тұз ұшпайтын қышқылдан түзілсе, онда аздап ыдырау жүреді: (nh4)2so4= nh3↑+nh4hso4 анионы тотықтырғыш қасиет көрсететін аммоний тұздарын қыздырғанда тотығу- тотықсыдануға ұшырайды да, нәтижесінде қайтымсыз ыдырау процесі жүреді: nh4no3=n2o↑+h2o қолданылуы. аммоний тұздары кеңінен қолданылады. аммоний хлориді түтін түзгіш ретінде, ал оның ерітіндісі мүсәтір металдарды қалайылауда және дәнекерлеуде, гальваний элементін жасауда, бояу өндірісінде қолданылады. химия 11-сынып "мектеп" баспасы, н.нұрахметов, р.жұмаділова, с.әлімжанова isbn 9965-36-092-8