text: талды i—x қола дәуірінің мола-лары. орт. қазақстан жерінде. зорт-теу жумысын 1955 ж. к. а. ақышев басқарган ақмола археол. экспедициясы-сы жүргізгеп. талды i, целиноград обл., талдынура с-ньң 27 км жерде. талды о-нің сол жақ жағалауына орналасқан. ол таспеп қоршалған 48 дөңгелек молалардан тұрады. диаметрі л-деп 20 м-ге деиін. үш молаға қазба жумысы жүргізілген, онда жерленген адамның екеуі тастан жасалган қабірге, біреуі жаи жерден қазылған торт бурышты қа-бірге жерленген. екі жағдайда да оас-тары батысқа қаратылган. табытқа жерленгеи адаммен бірге сырты қа-рағай суретімен өрнектелген қыштан жасалған ыдыстар, қоладап жасалған әр түрлі моншактар, әшекесей бұйымдар, сүйектен жасалғав үшы қырлы жебе үштары, ұлудың сүйектері-нен жасалган әшекей буйымдар салынған. талды ii —талдынұра с-ныд солт,-шығысында 27 км жерде. ол тастан қаланған 13 моладая турады аум. м-ден 14 .м-ге дейін. талды iii, iv, талдынура с-зының солт.-шығысында 27,5; 28; 29 км жерде топ-то-бымен, бір-бірінеп ара қашықтықтары 300—500 жерде орналасқан. талды ііі-те 33, талды іv-те 73 тас қоршаулардан жасалған молалар оар, диамег-рі л-ден 18 м-ге дейін. талды vi—x, жаңажұрт с-нын батысында 1—5 км жерде. бул жердегі молалардьщ өзіп-дік бір қасиеті тас қоршауларды то-пырақтап оба жасап үйген. қааба жу-мысынан алынган матерналдарға қа-рағанла талды i—x молалары қола дәуірініц андронов мэдениеті кезеңін-де омір сүрген танпалардың адамда-рьша тән. ал молалардың топ-тон бо-лып бір-бірінен қашьщтау салыпған-дығыпа қарап, олардың рулық құры лыста болтанын байқауға болады. археологическая карта казахстана, а.-а., 1960, с. 156—57.