text: жара ауруы созылмалы рецидивті ауру, негізгі белгісі асқазан мен 12 елі ішек қабатында жараның түзілуі болып табылады. эндоскоп арқылы алынған асқазан жарасы 12 елі ішек жарасы, асқазан жарасына қарағанда есе жиі кездеседі. жаралардың дуоденалды орналасуының басым болуы жас адамдарда, әсіресе ер адамдарға тән. асқазан жарасы бар науқастар арасында әйелдер мен еректер қатынасы 1:2, 12 елі ішек жарасы кезінде ол 1:4-1:7болады. тамақтану сипатымен тәртібінің бұзылуы: жүйелі түрде қатты және өткір тағамды қолдану, асты асығысып ішу немесе құрғақтай жеу, тамақ ішу арасында үлкен үзіліс болуы. *темекі шегу, ішімдікке құмар болу күштеме: жеткіліксіз дем алыс және ұйқы, жұмыс күні, стресстік жағдайлар. *физикалық күштеме тұқым қуалаушылық және фактор. *асқазан мен 12 елі ішектің шырышты қабатына жағымсыз әсер ететін дәрілік препараттарды ұзақ қабылдау: ацетилсалицил қышқылы, резерпин, кофеин. *асқазанның шырышты қабатында паразитерлейтін генетикалық фактор академик малт. *быков, курциннің кортико вицеральды теориясы. и.п. павловтың оқушылары 12 елі ішек пен асқазанның жара ауруы негізінде асқазан құрамының агресивті қасиеттерінің және асқазан мен 12 елі ішектің шырышты қабатының қорғаныс қасиетнің тепе теңдігінің бұзылуы жатыр. асқазан мен 12 елі ішек жарасының морфологиялық субстраты асқазан мен 12 елі ішектің созылмалы жара ауруы болып табылады. асқазан жарасының мөлшері бірнеше мм ден -6 см дейін және одан да көп тереңдегі 20мм асады. олар тек шырыш асты қабатында ғана өтеп, жиі асқазанның барлық қабаттарын бұзады. жара түбінде өршу фазасында қабатты ажыратады:клиникасыасқынуыдиагноз қоюеміоперативті еміабсолютті *жара перфорациясы, *профузды даралы қансырау, *қылтаның декомписеренген тарылуы *жара малигнизациясы. салыстырмалы көрсеткіштері: *пенетрирлеуші жаралар. *асқазанның каллезді жаралары. *асқазан мен 12 елі ішектің тыртықты жаралы деформациялары, асқазанның эвакуаторлы функциясының бұзылуы мен жүретін. қансыраулар. *жараның қатерлі ісікке айналуы. операция әдісін таңдау мәселесі жарның орналауына байланысты шешіледі: *асқазан немесе 12 елі ішек зақымдалған. *асқыну сипаты, олар 5. *ауыру ағымының ерекшелігі. *операционды қауіп дәрежесі. концервативті терапияға көнбейтін 12 елі ішек жарасында асқазан секрециясын төмендетуге және (жаралы нишаның) жазылуына шарт жасайтын операциялық араласу дәлелденуі. мұндай операцияларға ваготомия жатады. науқастардың басым бөлігінде селективті проксималды ваготомия немесе бағаналы ваготомия немесе селективті. ең жақсы әдіс селективті проксимальды ваготомия дринерлеуші және болады. асқазан секрециясы жоғары науқастарда бұл 12 елі ішек жаралары, анамнезінде қансырау қосарласқан аурулары болмған кезде тесілу операцияға қауіп дәрежесі жоғары болғанда ваготомияның түрлі түрлерін қолданады. асқазанның созылмалы жарасы бар науқастарда асқазан резекциясының классикалық түрлері қолданылады. бильрот немесе бильрот іі тәсілдері бойынша гов менстер финстерер суммен бойынша сатылы резекция және т.б. 12 елі ішектің алуға келмейтін жаралырында сөндіруге асқазан резекциясы қолдануы мүмкін финстерер ұсынған(h. finstrer 1918ж) мұндайда асқазанның пилорикалық бөлігінен дуодинальды қолдырады. жара асқазанда орналасқан кезде операция түрі асқазан секрециясының сипатына байланысты, шырышты қабатта атрофиялық өзгерістердің болуына, үрдістің млигнизациясына байланысты операция дисталды субтотальды асқазан резекциясы. 12 елі ішекте тыртықты- қабыну өзгерістері болмаған жағдайда бильрот бойынша анастомоз жасайды немесе мокки бойынша қылтаны сақтау мен асқазан а.ашамилов. жоғары орналасқан өңеш маңы асқазан жараларында шемокер бойынша проксимальды асқазан резекциясы жасалады. кіші иілімі бойынша асқазанды жоғарыдан кесу. асқазан немесе 12 елі ішек жарасы тесілген кезде және перитонит дамығанда немесе операционды қаупі жоғары науқастарда ауыр тескен ауруларына байланысты негізгі емдеу әдісі жаралы дефектіні тігу болып табылады. жайылмалы перитонит және ауыр ілеспелі аурулардың белгілері болмаса тарылуда бағаналы ваготомияны қолданады. анамнезінде қансырауы және тесілуі бар науқастарда перитонит белгілері болмаса асқазанның 1-лік резекциясын қолданады с.с.юдин бойынша. қылта тарылуында ваготомияның түрлі түрлерімен немесе асқазанның резекциясымен түрлі түрлерін- генеке, бойынша қолданады. диагностикасыдереккөздер== 1. 2. 3. ивашкин в. т., шептулин а. а., баранская е. к. др. рекомендации по диагностике лечению язвенной болезни (пособие для врачей). м.: 2004.