text: аманұлла хан (; маусым, 1892 жыл, пагман, ауғанстан 25 сәуір, 1960 жыл, цюрих, швейцария) ауғанстанның 10-шы әмірі, ауғанстан королы аманұлла-хан түркияның бірінші президенті мұстафа кемал ататүрікпен, анкара, 1928 ж. хабибулла-хан әмірдің баласы. 1919 ж. 21 ақпанда өкімет басына келісімен, ауғанстанды тәуелсіз ел деп жариялады (28.02.1919 ж). 1919 ж. үшінші ағылшын-ауған соғысы бассталды. нәтижесінде англия 1921 ж. ауғанстанның тәуелсіздігін мойындады. аманулла-хан мен в.и.лениннің келісуі бойынша, 1919 ж. ауғанстан мен совет одағы арасында дипломатиялық қатынас орнатылды. 1921 ж. совет-ауған арасында бейтараптық сақтау, бір-біріне шабуыл жасамау тіралы шарт жасалып, 1926 ж. бекітілді. 1927—1928 жылдары аманулла үндістанға, таяу шығыстың бірқатар елдеріне, батыс еуропа елдеріне достық сапрымен барған. 1928 ж. аманулла-хан ксро-ға келіп қайтты. аманулла-хан жүргізген реформалар елдің бірлігін нығайтып, экономиканы дамытуға себепші болды. сонымен бірге, салықтың көбеюі қарапайым халықта наразылық туғызды. 1928-1929 ж. ағылшындардың қолдауымен бачаи сакао үкіметке қарсы көтеріліс бастады. нәтижесінде аманулла-хан тақтан түсуге мәжбүр болды. елден безіп, италияда өмір сүрді. 1948 ж. цюрихте қайтыс болды. жалалабад қаласында (ауғанстан) жерленді. life of amir amanullah khan in pictures amanulla khan: betrayal of nadir khan ghazi amanullah khan city next to jalalabad ghazi amanullah khan city on youtube “қазақстан”: ұлттық редактор ә. нысанбаев алматы “қазақ энциклопедиясы” бас редакциясы, 1998