text: алға ауданы ақтөбе облысының солтүстігіндегі әкімшілік бөлініс. батысында қобда, солтүстігінде мартөк ауданы мен ақтөбе қаласы, шығысында хромтау, оңтүстігінде мұғалжар, темір аудандарымен шектеседі. аудан орталығы алға қаласы. тұрғыны 40783 адам (2019). ұлттық құрамы: қазақтар (80,61%), орыстар (10,15%), украиндар (4,23%), немістер (1,08%), беларустар (0,20%), татарлар (0,78%), басқалары (2,95%). аудандағы 30 елді мекен, қалалық, 12 ауылдық округке біріктірілген: ауылдық округ/қала халқы (2009) елді мекендері ақай ауылдық округі 791 ақай, көлтабан ауылдары алға қалалық әкімдігі 19705 алға қаласы бесқоспа ауылдық округі 1568 есет батыр көкіұлы, қызылту ауылдары бестамақ ауылдық округі 3650 бестамақ, бесқоспа ауылдары қарабұлақ ауылдық округі 761 қарабұлақ, амангелді ауылдары қарағаш ауылдық округі 1251 самбай, нұрбұлақ ауылдары қарақобда ауылдық округі 897 қарақобда, ерназар, құмсай ауылдары қарақұдық ауылдық округі 1542 қарақұдық, көктоғай, тікқайың ауылдары маржанбұлақ ауылдық округі 1948 маржанбұлақ, қайыңдысай ауылдары сарықобда ауылдық округі 908 сарықобда, болгарка ауылдары тамды ауылдық округі 2603 тамды, еркінкүш, талдысай ауылдары тоқмансай ауылдық округі 1396 қайнар, тоқмансай ауылдары, тоқмансай темір жол бекеті үшқұдық ауылдық округі 1341 үшқұдық, ақсазды, жерұйық ауылдары атауы статусы халқы (2009) алға қала 19705 бестамақ ауыл 3332 тамды ауыл 2081 маржанбұлақ (прогресс) ауыл 1496 есет батыр көкіұлы (павловка) ауыл 1458 үшқұдық (богословка) ауыл 1032 қарақұдық ауыл 846 қайнар ауыл 845 самбай ауыл 816 ақай (ильинка) ауыл 624 қарақобда ауыл 540 қарабұлақ ауыл 530 алға ауданының жері негізінен қыратты жазық (биіктігі 200 400 м). тасқоралы тауы (биіктігі 386,7 м), бесоба тауы орналасқан (биіктігі 324 м). олардан басқа аққұдық, қарамең, керуентау, ақшоқы, қайқы, есет, бесоба, қаратөбе, нартау, тасшоқы таулары бар. кен қазбаларынан тас көмір, мұнай, фосфорит, құрылыс материалдары, т.б. кездеседі. климаты тым континенттік, қысы суық, жазы ыстық, қуаң. қаңтардың орташа температурасы –15 16°с, шілдеде 22 23°с. жауын-шашынның жылдық мөлшері 200 250 мм шамасында. аудан жерінен оңтүстікке қарай елек, сарықобда, қарақобда және олардың салалары тәңірберген, талдысай, батпақты, сазды, т.б. өзендері ағып өтеді. топырағы негізінен қызғылт қоңыр, сортаң қызғылт қоңыр болып келеді. өсімдіктерден жусан, бетеге, боз шөптері өседі. аңдардан қасқыр, түлкі, қарсақ, күзен, борсық; тұяқтылардан бөкен, елік; құстардан дуадақ, тырна, бүркіт, қаз, үйрек мекендейді. ауданда ауыл шаруашылығы (астық) мен мал шаруашылығы (ірі қара, қой, жылқы, шошқа) жақсы дамыған. минералдық тыңайтқыштар өндіретін ақтөбе «нитрохим», «неохим» химия кәсіпорындары, нан, май зауыттары бар. орынбор ташкент темір жолы, республикалық маңызы бар ақтөбе атырау автомобиль жолы аудан аумағынан өтеді.