text: қатерсіздендіру немесе (лат. de, франц. des болмау, болдырмау, жою, төмендету және лат. actіvus белсенді) радиациялық зақымданудың алдын алу мақсатында нысандардың беттерінен радиоактивті заттарды аластау., әскерлерді радиоактивтік заттардың әсерінен (зақымынан) сактау максатымен каружарақтан, киім-кешектен, азық-түліктен, судан, корғаныс бекіністерінен және т.б. уланған объектілерден радиоактивті заттарды кетіріп, кауіпсіздік дәрежеге жеткізу. дезактивация механикалық және химиялық тәсілмен жүргізіледі. механикалық тәсілмен дезактивациялау уланған аудандарда немесе одан жаңа ғана тыққан бөлімдердің өзінде жүргізіледі. бұл жағдайда уланған объектілердегі әскерлер болатын жерлердегі радиоактивтік заттар жойылады, ал кару-жарақ түгелдей механикалық тәсіл мынадай жоддармен жүргізіледі: уланған қару-жарак пен әскери техниканы жуу немесе сүрту, уланған бөлшектерді затқа малынған шүберектермен, кендірмен сүрту, уланған киім-кешекті қағу, щеткамен тазалау, уланған жердің, қардын, азык-түліктің бет жағын алып тастау және т.б. химиялық тәсіл толық дезактивация жүргізгенде колданылады. бұл тәсіл закымданған жерлердегі радиоактивті заттардын қауіптілігін жояды. сф-2 немесе сф-24 ұнтақтарының судагы ерітінділері қолданылады. толық дезактивация тек қана уланбаған аудандарда бөлімшелердің өзінде немесе арнаулы пункттерде лауазымы үлкен командирдің үйғаруымен ұрыс аякталған соң немесе ұрыс толастаған кезде жүргізіледі. заттар материалдар мен техникалық құралдар болып екі топка бөлінеді. материалдарға: су, топырақ, құм, ерітінділер, құрамында жугыш касиеті бар заттар, ерітінділер және т.б. жатады. техникалық құралдарға автодегазадия машиналары, автоматты су құйғыш станциялар, грейдерлер, бульдозерлер, қар тазалағыш, өрт сөндіргіш машиналар, ауыл соқалар, тырмалар және т.б. жатады. толық дезактивация зақымданған қаружарақты, ұрыс техникасы мен езге де объектілерді радиоактивтік заттардан тазарту. қару-жарак, ұрыс техникасы мен кәлік құралдарын толық дезактивацияды оңайлату және дезактивация ерітінділерін үнемдеу үшін алдымен балшықтан, кәю жаққыштардан тазарту керек. толық дезактивация әскерлер ұрыс міндеттерін орындап болғаннан кейін арнайы тазалау орындарында немесе тікелей бөлімшелерде табельдік және қол астындағы құралдарды пайдалана отырып жүргізіледі.