text: сурет:stanford oval may 2011 университеті силикон алқабындағы ірі компаниялардың орыны алқап сан хосе қала орталығы, "силикон алқабының астанасы." сан хосе қаласы орталығындағы базар. силикон алқабы - ақш солтүстік калифорниядағы сан-франциско шығанақ районының оңтүстік бөлігіне орналасқан, әлемдік жоғары технологиялар мен инновациялардың орталығы ретінде танымал аймақ. географиялық тұрғыда бұл өңір шамамен санта-клара алқабына сәйкес келеді. сан-хосе силикон алқабындағы ең үлкен қала, ол калифорнияда үшінші, ал ақш-та оныншы қала есептеледі; силикон алқабындағы басқа ірі қалалар: саннивейл, санта-клара, редвуд-сити, маунтин-вью, пало альто, менло-парк және купертино қатарлылар. брукингс институтының мәліметі бойынша, сан-хосе метрополитен районы жан басына шаққандағы жіө бойынша әлемде үшінші орында (швейцарияның цюрихі мен норвегияның ослосынан кейін) тұрады. атауындағы "силикон", яғни латын тілінен аударғанда "кремний" сөзі кремний негізіндегі mosfet транзисторлары мен интегралды микросхемаларға маманданған аймақтағы тапқырлаушылар мен өндірушілерге қатысты қалыптасты. кезекте бұл өңірге әлемдегі ең ірі жоғары технологиялық компаниялары шоғырланған, олардың арасында fortune 1000-дағы 30-дан астам ірі бизнестің штаб-пәтері және мыңдаған стартап компаниялар орналасқан. силикон алқабы ақш-тағы барлық венчурлік капиталдың үштен бір бөлігін иелейді, бұл оның жоғары технологиялық инновация үшін жетекші хаб және стартап экожүйе болуын белгілеген. силикон алқабында кремний негізіндегі интегралды микросхемалар, және жаңа және смартфон, iphone секілді ақпарат технологиялары жоғары деңгейде дамыған, зерттейтін және өңдіретін компаниялар тығыз орналасқан. 2013 жылғы жағдай бойынша облыста шамамен ширек миллион ақпараттық технологиялар жұмысшылары жұмыс істейді. сан-хосе мен санта-клара алқабы аралығында, одан әрі солтүстіктегі шығанақ районындағы екі ірі қала сан-франциско мен оклендке қарай жоғары технологиялық компаниялар көптеп құрыла бастаған кезде, "силикон алқабы" терминің екі анықтамасы болды: тар географиялық мағынада, ол санта-клара округін және сан-матео округінің көрсетті; ал метонимиялық мағынада, ол бүкіл шығанақ аймағындағы жоғары технологиялық бизнесті білдірді. силикон алқабы термині американдық жоғары технологиялық экономикалық сектор үшін синекдоха ретінде жиі қолданылады. бұл атау сондай-ақ жетекші жоғары технологиялық зерттеулер мен сондай-ақ әлем елдеріндегі осы секілді құрылымы бар зерттеу парктері мен технологиялық центрлердің әлемдік синониміне айналды. адам мен компьютер технологиялары арасындағы тұлғалық байланыстар себепті, көптеген компанияның штаб-пәтері кремний алқабында туризмдік ыстық нүктеге айналды. силикон алқабы атауының танымал болуына дон хефлердің еңбегі сіңген. ол алғаш рет 1971 жылы 11 қаңтарда бұл атауды «электроника жаңалықтары» апталық сауда газетінде жарияланған "ақш силикон алқабы" мақаласында қолданады. дегенмен, бұл терминнің жаппай қолданысқа енуіне содан кейін тағы он шақты жыл кетті. 1980-ші жылдардың басында бұл термин кең қолданыс тапты, бұл дәл тұтыну нарығына енгізу үшін ibm pc және көптеген бағдарламалық өнімдерді таныстырылып жатқан кез болатын. мұндағы алқап сөзі санта клара алқабын білдіреді. сан хоседен батысқа қарағандағы көріністердің бірі (сол-жақ шетіндегісі қала орталығы), силикон алқабы "силикон алқабының туған жеріндегі" гараж. мұнда билл хьюлетт пен дэвид паккард 1938 жылы аудио осциллятор жасай бастады (2016 ж. түсірілген фото). "силикон алқабының туған жері" гаражын сипаттайтын белгі, 2016 ж. сурет:frederick e. terman memorial highway терманге арналған мемориялды автомагистраль белгісі силикон алқабы бірнеше факторлардың тоғысуы арқылы дүниеге келді. олардың арасындағы маңыздылары ретінде университеттік білікті ғылыми зерттеу базасын, мол венчурлік капиталды, сондай-ақ ақш қорғаныс министрлігінің тұрақты тапсырыстарын айтуға болады. стэнфорд университетінің бастамашылығы алқаптың алғашқы дамуында аса маңызды рөл ойнады. бұл элементтер тоғыса келе өркендеу мен табыстың негізін қалады. стэнфорд университеті, оның филиалдары және түлектері өңірдің дамуына зор үлес қосты. соның бірі, мысалы ли де форесттің "audion" деп аталатын вакуумдық түтікшені және hewlett-packard (hp) ойлап тапқан жұмыстарын айтуға болады. аса қуатты аймақтық ынтымақтастық сезімі силикон алқабының көтерілуімен бірге жүрді. 1890-шы жылдардан бастап стэнфорд университетінің басшылары өз миссиясын "американдық батысқа" қызмет ету деп санады және соған сай оқыту қалыптастырды. сондай-ақ, американдық шығыстық мүдделердің қаржы құйып, техника енгізіп, американдық батысты ашуға талпынуы өз-өзін қамтамасыз ететін жергілікті өнеркәсіптер құруға жетеледі. осылайша, силикон алқабы дамуының алғашқы 50 жылында регионализм стенфорд мүдделерін осы аймақтағы жоғары технологиялық фирмалармен сәйкестендіруге көмектесті. дүниежүзілік екінші соғыстан кейін стэнфорд университеті инженерия институтының деканы ретінде фредерик терман оқытушылар мен түлектерді өз компаниясын ашуға шақырды. 1951 жылы терман стэнфорд индустриалды паркін құруға бастамашы болыды, (бұл парк қазіргі стэнфорд зерттеу паркі болып, ол эл камино реалының оңтүстік батысында, пэйдж милл роудты қоршап тұр, әрі тау бөктерінен арастрадеро жолына дейін созылып жатыр), сөйтіп университет өз жерінің бір бөлігін жоғары технологиялық компанияларға жалға берді. терман көптеген компаниялардың өсіп жетілуіне себеп болды, өңір силикон алқабына айналғанға дейін varian associates, eastman kodak, general electric, lockheed corporation және басқа да жоғары технологиялық фирмалар стэнфорд университеті кампусы айналасында өсіп-өнді. сурет:william shockley, stanford шокли 1956ж джон бардин және уолтер хаузер браттайнмен бірге тұңғыш транзисторды бірі болған уильям шокли пало альтодағы ауру анасына жақын тұру үшін нью-джерсиден калифорниядағы маунтин-вьюге көшіп, "shockley semiconductor laboratory" (шокли жартылай өткізгіштер зертханасы) құрды. шоклидің жұмысы кейінгі онжылдықтар бойы электрониканы дамытушылар үшін таған болды. фредрик терман мен уильям шокли әдетте "силикон алқабының атасы" деп аталады. 1955–1985 жылдары стэнфорд университетінде қатты дене технологиясын зерттеу мен дамыту белл телефон лабараториясы, shockley semiconductor, fairchild semiconductor және xerox parc қатарлы жекеменшік корпорациялар қалыптастырған индустриалды инновацияның үш толқынына ілесіп іске асты. 1969 жылы стэнфорд ғылыми-зерттеу институты (қазіргі sri international) arpanet-ті құрайтын төрт түйіннің бірін ұйымдастырды, бұл қазіргі интернеттің алғашқы нұсқасы еді. 1970-жылдары, силикон алқабында көптеген жартылай өткізгіштік, компьютер және компьютерге қатысты бағдарламалық жасақтамалармен айналысатын көптеген мекеме жұмыс істейді. нарық өте үлкен, арзан болды. the growth was fueled by the emergence of the venture capital industry on sand hill road, beginning with kleiner perkins in 1972; the availability of venture capital exploded after the successful $1.3 billion ipo of apple computer in желтоқсан 1980. жасақтама жасауинтернет көпіршігіэкономикасымедиаерекше мекемелер san josé state university san francisco state university stanford university santa clara university john f. kennedy university campbell campus university of california, berkeley extension university of california, santa cruz extension hult international business school carnegie mellon university (silicon valley campus) golden gate university silicon valley campus silicon valley university california state university, east bay, hayward university of phoenix san jose campus university of san francisco south bay campus lincoln law school of san jose university of silicon valley law school san jose city college menlo college evergreen valley college foothill college de anza college chabot college peralta colleges mission college west valley college national hispanic university ohlone college cogswell polytechnical college the art institute of california sunnyvale силикон алқабында орналасқан қалалар тізімі: campbell cupertino gilroy los altos los altos hills los gatos milpitas monte sereno morgan hill mountain view palo alto san jose santa clara saratoga sunnyvale ауданға қатысы бар қалалар тізімі: east palo alto (san mateo county) emeryville (alameda county, home to pixar, ask.com(ask jeeves), pandora media, mobitv) foster city fremont (alameda county) hayward (alameda county) (home of california state university, east bay and dust networks) menlo park (san mateo county, location of some venture capital companies) newark (alameda county) redwood city (san mateo county, home to oracle, electronic arts and pdi/dreamworks) san francisco (san francisco county, home to quantcast, salesforce, square, twitter, wikipedia, yelp, and zynga) san mateo, california (san mateo county; home to akamai's silicon valley office; youtube was founded here; home to solarcity, netsuite among others) scotts valley (santa cruz county, home to seagate technology among others) list of attractions in silicon valley list of places with "silicon" names list of research parks around the world list of technology centers around the world microcomputer revolution pirates of silicon valley 1999 movie silicon valley toxics coalition sustainable silicon valley (ssv) silicon border san fernando valley, sometimes erroneously called "silicon valley" silicon fen titanium valley triumph of the nerds: the rise of accidental empires 1996 documentary optics valley silicon wadi silicon roundabout making silicon valley: innovation and the growth of high tech, 1930–1970 by christophe lécuyer, mit press (2006) hackers: heroes of the computer revolution by steven levy, garden city, new york: anchor press/doubleday (1984) a history of silicon valley: the greatest creation of wealth in the history of the planet by arun rao and piero scaruffi, omniware press (2010), isbn 0-9765531-8-x behind the silicon curtain: the seductions of work in lonely era, dennis hayes, london: free association books (1989) silicon valley, inc.: ruminations on the demise of unique culture the san jose mercury news (1997) valley , j. a. english-lueck, stanford: stanford university press (2002) the silicon valley of dreams: environmental injustice, immigrant workers, and the high-tech global economy, david naguib pellow and lisa sun-hee park, new york university press (2003) what the dormouse said: how the sixties counterculture shaped the personal computer industry, john markoff, viking (2005) silicon follies: dot. comedy, thomas scoville, pocket books (2000) the silicon boys: and their valleys of dreams, david a. kaplan, harper perinneal (сәуір 2000), isbn 0-688-17906-1 cities of knowledge: cold war science and the search for the next silicon valley margaret pugh o’mara, new jersey: princeton university press, (2005) accidental empires: how the boys of silicon valley make their millions, battle foreign competition, and still can't get date, robert x. cringely, addison-wesley publishing, (1992), isbn 0-201-57032-7 silicon valley: 110 year renaissance, john mclaughlin, leigh weimers, ward winslow, santa clara valley historical association (2008), isbn 0-9649217-4-x fire in the valley: the making of the personal computer by paul freiberger michael swaine, mcgraw-hill (1984) regional advantage: culture and competition in silicon valley and route 128 by annalee saxenian, harvard university press (1996), isbn 0-674-75340-2 clusters of creativity: enduring lessons on innovation and from silicon valley and europe's silicon fen by rob koepp, john wiley (2002), isbn 0-471-49604-9 the nudist on the late shift: and other true tales of silicon valley by po bronson, random house (1999), isbn 0-375-50277-7 california's historic silicon valley growth of silicon empire by henry norr published at the end of 1999 in the san francisco chronicle red tile roofs in bangalore: stanford's look copied in silicon valley and beyond from stanford university the silicon valley cultures project from san jose state university silicon valley historical association weekend in silicon valley slideshow by the new york times