text: мануальды терапия медицинаның организмнің тірек-қимыл аппаратының патологиясын зерттейтін жаңа саласы. мануальды терапияның негізгі мақсаты тірек-қимыл аппаратындағы ауытқуларды қолмен қалпына келтіру. мануальды медицина тірек-қимыл аппаратына қатысты ауырсыну синдромдарын тудыратын құрылымдарды, яғни бұлшық ет, байланыс (капсулярлы) және буын жүйелеріндегі ауытқуларды биомеханикалық ауытқу ретінде қарастырады, сондай-ақ, емдеу барысында ішкі органдардың сырқатын да ескеріп отырады. мануальды медицинаның әр түрлі жүйелері бұрыннан белгілі. соның ішінде кең тарағандары остеопатия және хиропрактика. остеопатия (грек. osteon сүйек және pathos ауырсыну) омыртқа жотасының ауруларына қолмен диагноз қойып емдеу. бұл мектептің негізін 1874 жылы америкалық дәрігер э.стилл қалады. медицина буын мен омыртқа жотасы ауруларын функционалды деп тауып, негізінен оны бұлшық ет және байланыс жүйесінің ауытқуы деп санайды. буын мен омыртқа жотасы аурулары жөнінен батыс медицинасының көзқарастарын жақтайды. хиропрактика (грекше сheіr қол) сырқатты омыртқа сүйектерінің буынынан шығып кетуінен болады деп есептейді. бұл көзқарасты жақтайтындар медицинаның соңғы 