text: париж келісімі (1954) (батыс европалық одақ)- батыс еуропа жеті мемлекеттің саяси соғыс одағы. 1954 жылы 23 қазанда парижде, ақш, елдері герман федеративтік республикасымен әскери одақ құру туралы келісті. потсдам (1945) шешімдеріне қарама-қарсы болған париж келісімі батыс германияның әскери-өндіріс потенциалын дамытуға жол ашты, оған 12 жаяу әскери дивизиясын, әуе мен теңіз флотын құруға рұқсат берілген. батыс германия атом, химия және қаруды өндірмеуге уәде бергенімен, осы қаруларды сырттан алуына немесе басқа елдерге өндіруіне тыйым салынбады. париж келісімі күшіне енді. париж келісімі герман мәселесін бебіт және демократиялық негізде қайта қосылуына қарсы бағытталып, батыс гермен милитаризмнің қайта бас көтеруіне себепші болды. париж келісімі европада халықаралық қатынастарды шиеленістірді, жаңа соғыс қаупін төндірді. англия мен францияның париж келісіміне қосылуы совет-ағылшын (1942), совет-француз (1944) шарттарына қайшы келгендіктен, кеңес одағы аталған шарттардың күшін жойды.