text: ауыспалы металдар валенттік d- және f-электрондары бар элементтер, периодтық жүйедегі қосымша топша элементтері. ауыспалы металдардың электрондық құрылысын формуласымен анықтайды. атомдарының немесе электрон болады, қалған валентті электрондар -орбитальдарда орналасады. себебі, валентты электрондар саны орбитальдар санынан кем болғаннан кейін бұл элементтер металдар болып саналады. бұл элементтердің өздеріне тән қасиеттері бар: тотығу дәрежелерінің ауыспалы болуы, кешенді иондар түзуге қабілетті болуы, түсті қосылыстар түзуі. ауыспалы металдар кестесі топ →периоды iii iv vi vii viii ii 21sc 22ti 23v 24cr 25mn 26fe 27co 28ni 29cu 30zn 39y 40zr 41nb 42mo 43tc 44ru 45rh 46pd 47ag 48cd 72hf 73ta 74w 75re 76os 77ir 78pt 79au 80hg ** 104rf 105db 106sg 107bh 108hs 109mt 110ds 111rg 112cn 57la 58ce 59pr 60nd 61pm 62sm 63eu 64gd 65tb 66dy 67ho 68er 69tm 70yb 71lu ** 89ac 90th 91pa 92u 93np 94pu 95am 96cm 97bk 98cf 99es 100fm 101md 102no 103lr