text: қарақия ойысы, қаракие, батыр маңғыстау түбегіндегі ойыс. маңғыстау облысы қарақия ауданы жерінде орналасқан. ойыс табаны мұхит деңгейінен 132 төмен жатыр. ұзындығы 85 км, ені 10-25 км, түбі жазық. шығыс беткейі тұсында ойыстың түбін бойлай қарай жазда қарасуларға бөлініп қалатын ащыағар өзені өтеді. шығыс беткейі кертпештеліп келген тік, жарқабақты. олар желмен аққан судың әсерінен тілімденіп, жеке төбелерге бөлінген. өсімдік жамылғысы мардымсыз. ойыстың кемерлі беткейлері мен табанында көптеген құдықтар (жаңаорпа, сауытты, қынабай, шұқыр, көкше, т.б.) мен қыстаулар (орша, боржақты, қарасеңгір, т.б.) орналасқан. ойыстың шығыс кемері негізінен түрлі түсті ұлутастар мен бор жыныстардан тұрады. олар мыңдаған жылдар бойы ұдайы күнге тотығу салдарынан қоңырқай тартқан. сондықтан бұл бөлігі алыстан қарағанда қара түсті тік жарқабақ (биіктігі 10-15 және одан да биік) тәріздес болып көрінеді. осыған байланысты ойыстың аты "қарқия" деп аталған. ойпаттың жоғарғы жағы сарматтық берік ізбестен, орталық жағы жұмсақ балшық, тез қирайтын тау жыныстарынан құралған. жаңбыр суының ағындары, жел, өзеннің бұзылған жылғалары ойпаттың жер бедерін қалыптастырады. ойпаттың биік басынан айналаны тамашалауға алыста мұнарланған тұман, төселген көкжиек, ал жаныңда деміңді шығармайтындай тұңғиық шыңырау. «қарақия» түрік тілінен аударғанда «қара аңның араны» дегенді аңғартуы тегіннен емес. айналаның барқыт жамылған адыр төбесі жол-жөнекей өтетін жолаушылардың көзін қарақия ойпаты өткен алыс жылдарда каспий теңізінің бір бөлігі болған, теңіз иірімімен толып қарақия шығанағында бөлініп шығатын болған. міне, осы күйінде қарақия шығанағы шығыс каспийді зерттеуші-ғалым александр құрастырған картаға түсірілген. қарақия ойпатының солтүстік-шығыс ұшпасында тарихи ескерткіштер, ежелгі адамдардың қоныстанған мекені болған. ойыстың түбі сортаң топырақ пен сор мен оңтүстік бөлігінде батыр соры жатыр), өсімдігі негізінен қара жусаннан тұрады. климаты контиенттік. қысы біршама жылы, жазы ыстық, қуаң келеді. қаңтардың жылдық орташа температурасы -7°с, шілдеде 26°с. жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 75-100 мм шамасында. қарақия ойысы кен байлықтарына бай. мұнда мұнай, ұлутас кірпіштері, уран кені өндіріледі. қарақия ойысы арқылы облыс орталығы ақтау қаласын мұнай мен газ-өңдеу орталығы жаңаөзен қаласымен қосатын республикалық маңызы бар автомобиль жолы, мұнай, газ, ауыз су құбырлары тартылған.