text: тамара құрманғалиқызы чувакова (5 мамыр, 1938) қазақстанда неонатология саласын дамытуда ерекше еңбек сiңiрген профессор, медицина ғылымдарының докторы, қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. әкесi құрманғали, туған ағасы нығмет нұрмақов екеуi де халық жауы деген желеумен репрессияға ұшырап, 1938 жылы атылып кеткенде, тамара апай анасының құрсағында қалыпты. бес жасынан бастап әжесiнiң тәрбиесiнде болған оның өмiрi соғыс жылдарындағы және одан кейiнгi қиындықтармен тұспа-тұс келген. осыншама қиындықтарға мойымастан мектептi жақсы тәмамдағаннан кейiн, 1962 жылы қазақ мемлекеттiк медицина институтын жемiстi аяқтап, «ана мен бала денсаулығын қорғау» ғылыми-зерттеу институтының бала физиологиясы, гигиенасы және тәрбиесi бөлiмiнде ғылыми қызметкер болып еңбек жолын бастайды. 1969 жылы кандидаттық диссертация қорғайды. осыдан кейiн «ана мен бала денсаулығын қорғау» ғылыми-зерттеу институтының жаңа туған және шала туған нәрестелер бөлiмiн басқара жүрiп, күнi толмай туған балалардың орталық жүйке жүйесiнiң гипоксиялық зақымдары мәселелерiмен белсендi айналысады. ол 1978 жылы алматы дәрiгерлер бiлiмiн жетiлдiру институтында ашылған неонатология курсының бiрiншi жетекшiсi. оның жоғарғы кәсiби дәрежеде қызмет етуi арқасында 1980 жылы курс неонатология кафедрасы болып қайта құрылды. бұрынғы кеңес одағында бұндай кафедра бар болғаны бесеу-ақ болатын. неонатология шала туған балалар жөнiндегi ғылым деген ұғымды бiлдiредi. тамара құрманғалиқызы көптеген жылдар бойы қазақстан республикасы денсаулық сақтау министрлігінiң штаттан тыс бас неонатологы. алматы қалалық перинатальдық орталыққа қарасты неонатология кафедрасының меңгерушiсi тамара чувакованың ұжымы ақш-тың бұрынғы президентi билл клинтонның зайыбы хиллари клинтон ханымның бастамасымен ақш бiрiгiп, тәжiрибе алмасу жұмыстарын жүргiзуде. оның редакциялауымен «жаңа туған нәрестелердегi гипоксия, асфиксия және босанған уақытта алған бас сүйегi жарақаты» атты ғылыми еңбектер жинағы шыққан. «шала туған балалардағы гемостаз бұзылыстары және оларды ретке келтiру» деген тақырыпта докторлық өте жақсы қорғап шығады. оның жетекшiлiгiмен 12 кандидаттық, докторлық диссертация қорғалды, 250 ғылыми жұмыс жарияланды. және монография бар. 1998 жылы амстердамда өткен xxii халықаралық педиатрлар конгресiнде оның ана сүтiн ластаушылар және олардың бала денсаулығына әсерi туралы баяндамасына грант берiлдi. ғалым-ұстаздың халықаралық дәрежеде көптеген еңбектерi бар. профессорға қазақстан республикасы президентiнiң 1998 жылғы 22 қазандағы қаулысымен «қазақстанның еңбек сiңiрген қайраткері» құрметтi атағы берiлдi.