text: қазақстанда сайыс,1939 жылдан бастап дами бастады. осы жылы алғашқы республикалық чемпионаты өтті. чемпионаттық атаққа әйелдер арасында л. котова (рапира), ерлер арасында и. столн (қылыш) ие болды. республиканың ii чемпионаты 1947 ж. өтті. бұл жолы жеңіске в. алешин (рапира), п. жүрин (қылыш), в. рамашков (семсер), г. исаков және г. кульковалар чемпион атанды. ал 1950 жылдан бастап жасөспірімдер арасындағы жарыстар өте бастады. 1958 ж. республикалық "е" спорт қоғамының командасы болгарияның "академик" командасымен кездесіп республиканың құрама командасы (а. кудяков, и. және г. исаковтар, а. күзеков, м. хисаметдинов, т. әбубәкіров ж. и. ярмолкевич) төрт қару түрінің үшеуінде жеңіске жетті. 1961 ж. польшада өткен халықаралық турнирде и. исаков үш бағдарламада, н. рзаева рапирада жеңіске жетті, а. күзеков қылыштасуда үшінші орынға шықты. 1971 ж. алматылық и. валетов семсерлесудің әлем чемпионы (1971), 1972 ж. мюнхенде өткен xx олимпиялық ойындарда қола жүлдегер атанды. республиканың семсершілер командасы ксро халықтарының viii (1983) күміс медальға ие болды. қр-сы тәуелсіздік алғаннан кейін ұлттық бірлестік және азия құрлығы сайысшылар қауымдастығына мүше болып ірі жарыстарға өз алдына қатыса бастады. 2002 ж. семсершілер командасы (с. шабалин, а. шипилев, а. аксенов) оңтүстік кореяның бусан қаласында өткен xiv азия ойындарының чемпионы атанып бүдан жыл бұрынғы жапонияның хиросима қаласында 1994 ж. өткен табыстарын (а. писцов, с. шабалин, ю. цветов, д. димов) қайталады. 2003 ж. азия чемпионатында (таиланд) қазақ сайыскерлері алтын, күміс, қола медальға ие болды. жекелей есепте өскемендіктер а.аксенов және с. шабалин даңқ тұғырына көтерілді, жігіттер командасы тағы да 3-ші жүлдегер атанды. республиканың сайысшыларының қатары соңғы жылдары талантты сайыскерлермен толықты. олардың қазақстанның үлкен спортына қосар үлестері алда.