text: сауда== ыңғайласпа сауда сыртқы сауда операцияларының бір түрі. мұнда тауарлар импортты экспортшылардың қарама-қарсы ссатып алу жөніндегі немесе, керісінше, экспорт қарама-қарсы импорттық операцияларға тәуелді етіледі. қ.-қ.с. кезінде тауарлардың қарама-қарсы жеткізілімімен төлеу, әдетте, негізгі жеткізілім құнының бір бөлігін ғана жабады. қ.-қ.с.-ны көбінесе импортшылар қолданады, олар жоғары бәсеке жағдайында экспортшыларға қарама-қарсы міндеттемелер қабылдауды ұсынады. импортшылар мен экспортшылардың қарама-қарсы жеткізілім бойынша міндеттемелері бір не бірнеше, бірақ бір-бірімен міндетті түрде құжаттармен рәсімделеді. қ.-қ.с.-ның негізгі айырбас келісімдері, машиналар мен технология жабдықтарды шикізаттың, дүмбілзаттың, жеткізілген машиналар мен жабдықтарды пайдаланып өндірілген өнімнің қарама-қарсы жеткізіліммен төлеу шартымен сатуды көздейтін өтемдік келісімдер, қарама-қарсы жеткізілімді жүзеге асырғанға дейінгі кезеңге қаржыландыру түрі болып табылатын аванстық жеткізілімдер, сатып алу-сатудың заң жүзінде дербес, бірақ іс жүзінде бір-бірімен байланысты екі не одан көп мәмілесін көздейтін қарама-қарсы сатып алу. қ.-қ.с. жағдайында осы заманғы үлгілерді жеткізу кезінде ескірген техниканың сатып алынуы, шеттен әкелінетін жабдықтың импортшы елдің жергілікті өндірісінде өндірілген бөлшектермен жарақталуы, сыртқы сауда операцияларының басқа да түрлері қолданылуы мүмкін. қ.- қ.с. 20-ғасырдың 70-80 жылдары жоғары қарқынмен дамыды. мысалы, 70-жылдардың басында дүниежүз. сауда айналымында қ.-қ.с-ның үлесі 2-3 болса, 80-жылдардың аяғында бұл үлес 40% -дан асты. ол 90-жылдары да жоғары күйінде қалды. дүние жүзінің 90-нан астам елі, оның ішінде қазақстан да тауарларды қарама-қарсы жеткізіліммен байланыстыра отырып сатып алуға өз импортшыларын міндеттейтін заңдық актілер қабылданды. қазақстан мемл., сыртқы сауда бірлестіктері мен кәсіпорындары қ.-қ.с. –ны дамыған елдермен қарым-қатынаста қазақстанның экспорттық тауарларын осы елдердің рыноктарына шығаруға неғұрлым қолайды жағдай жасау үшін, сондай-ақ, қазақстанның жұмсалған несиелерін ішінара жабу үшін өтемдік мәмілелерді кеңінен қолдана отырып, дамушы елдермен орнатуда пайдаланады. 1. "қазақстан" ұлттық энциклопедия. "қазақ бас редакциясы. алматы, 2005.