text: сұлтанбет сұлтан (1710 жылы, түркістан төңірегі 1790, қазіргі павлодар облысы) би, мемлекет қайраткері, қазақ сұлтаны, дипломат, абылай ханның немере ағасы. 18 ғасырдың 1-жартысында орта жүз ханы әбілмамбет ханның жарлығымен қыпшақ ұлысының басшысы болды. абылай ханды жоңғар шапқыншылығынан құтқаруға, сонымен қатар жоңғарларға қарсы әскери күрестерге белсенді қатысты. бос қалған іле өзені үшін қытай қазақ арасындағы аумақтық келіспеушілік шешуде ол өзін мәмілегер ретінде танытты. абылай ханның өлімінен кейін сұлтанбет сұлтанға хан тағы ұсынылды, бірақ ол уәлиге жол берген.' мәмілегерлік қабілеті мол сұлтанбет кейде хандардың атынан ресей ұлықтарына дала халқының мұң-мұқтажын айту үшін жиі барған. абылай ханның жұмсауымен екі рет (1762 және 1767 жылы) қытайға елші болып барып, шекара мәселесін реттеген. ертістің оң жағалауын орыс отаршыларынан сақтап қалуда зор еңбек етті. ертіс бойын билеген сұлтанбеттің беделі жоғары болғанын ш.уәлихановтың «орыс үкіметі шынайы ханның өзі тұрғанда да орта жүз билеушілерінің ішінен абылаймен, оның бауыры сұлтанбетпен көбірек қарым-қатынас жасады» деп жазғанынан көруге болады. ресей үкіметі оған арнап ертіс өңіріндегі төретұмсық деген жерде еуропалық үлгідегі сәулетті үй-жай салып берген. оның 1762 жылы ресей патшайымы екатерина патшамен және басқа да ықпалды орыс жазысқан хаттары сақталған. екатерина ii өзінің таққа отыру рәсіміне орай шақырған санаулы қазақ билеушілерінің ішінде сұлтанбет те болған. абылай хан қайтыс болғаннан кейін мұрагерлікке ұсыныс жасалғанда, жасының ұлғайғанын ескеріп, орнын абылайдың үлкен ұлы уәлиге берген. сұлтанбеттің он үш ұлы (кейбір деректерде он сегіз) болған. олардың көбі (орыс, иман, жәңгір, үкібай, тортан, шаншар) кезінде ертіс бойын мекендеген іргелі руларды билеп, сұлтан атанған. осылардың ішіндегі танымалы, бәсентиін руының билеушісі орыс сұлтан. ол абылай хан мен сұлтанбеттің тапсырмасы бойынша бірнеше рет ресей және қытаймен дипломат, келіссөздер жүргізген.