text: түркістан қаязы (barbus capіto conocephalus) тұқытәрізділер, қаяз туысының түр тармағы. қазақстанда сырдария су алабында шардара су қоймасынан бастап оның төм. сағасына дейін (арыс, бөген өз. су алабы), шу өз-нің су алабынан қырғызстанның шекарасына дейін тараған. арал қаязынан айырмашылығы тұщы суды ме-кендейді, алыс қашықтыққа қоныс аудармайды. қабыршағы ірі, алтын тәрізді сары түсті. денесінің ұз. 70 см, салм. 5,3 кг-ға дейін жетеді, 10 жылдай тіршілік етеді. жыныстық жағынан жылда жетіледі. су температурасы 16 23ºс-қа жеткенде, сәуір айының аяғынан шілдеге дейін уылдырығын (195 мыңға дейін) топырақты-тасты жерлерге шашады. негізінен өсімдіктермен және балдырлармен, жылғалықтардың, мизидтердің, креветкалардың сондай-ақ ұсақ балықтармен қоректенеді. т. қ-ның еті бағалы болғанымен, саны өте аз, сондықтан кәсіптік маңызы шамалы. оның жылдан-жылға таралу аймағы азайып бара жатқандықтан қорғауға алынып, қазақстанның «қызыл кітабына» енгізілген. атамекен: географиялық энциклопедия. бас ред. б.ө.жақып. алматы: "қазақ 2011. 648 бет. isbn 9965-893-70-5