text: программалу тілдері және негізгі классификациясы қазіргі кезде 3500-ден жоғары әр түрлі программалау тілдері бар және осылардың ішінен шектелген саны ғана программалық бөлімді құруға жаппай қолданылады. программалау тілдерінің саны көп болуына байланысты олардың біршене классификациясы бар. оның ішінде негізгі түрге: фукционалдық мәніне (қызметі) және қолданылатын программалау технологиясына байланысты бөлінеді. программалау тілдері фукнционалдық мәніне байланысты үлкен классқа бөлінеді: программалауға үйретуші; жалпы мәнді; параллель программалаушы. программалауға үйретуші тілдер қатарына жататын жоғарғы деңгейлі тілдердің негізгілері logo, basic және pascal. logo тілі 60-шы жылдардың аяғында с.пейперттің басшылығымен құрылды және эем жаңа қолданушыларға, балаларға программалаудың негізін үйретуге бағытталған. үйретуге арналған жоғары деңгейлі тілдердің ішіндегі кең тарағаны 1965 жылы д.кемени мен т.курц құрған basic тілі. дербес компьютерлерге бірінші қолданылған жоғарғы деңгейлі тіл және операциялық ортасы basic тілі. 60-жылдардың ортасынан бастап мамандар арасында құрылымдық программалау мәселесі көтеріле бастады. 1971 жылы н.вирт құрылымдық технологияға үйретуші pascal тілін құрды. жалпы мәнді жоғары деңгейлі тілдер қатарына әр түрлі класс есептерін тиімді программалауға бағытталған тілдер жатады. бұл классқа жататын тілдердің негізгілері c, modula, ada тілдері. бұл тілдердің негізі 1966 жылы құрылған, ғылыми, пәндік облыстағы есептерді программалауға мүмкіндік беретін pl/1 тілі. pl/1 тілі жс эем сериялы модельдерде кеңінен қолданылды. си тілін 1972 жылы д.ритчи құрды және unix операциялық жүйесі осы тілде жазылды. си тілі ассемблер тілінің де және жоғары деңгейлі тілдің де мүмкіндіктерін қамтамасыз ететін болғандықтан орта деңгейлі тіл деп атайды. pascal тілінің идеологиясын тарату мақсатымен н.вирт 1980 жылы modula–2 тілін құрды. бұл программалау тілінің негізі программа бір-біріне тәуелсіз модульдерден тұрады. 1978 жылы қазіргі ақш-та әскери қаруды басқаруға қолданылатын қосымшаларды программалуға арналған ada тілі құрылды. ada тілі құрылымды программалау тілі болып табылады және параллель программалау мүмкіндіктерін қамтамасыз етеді. жоғары деңгейлі тілдер деп нақты пәндік облыс есептерінің мәселесін түгел қамтитын тілдерді атаймыз. бұл классқа жататын бірінші жоғары деңгейлі тіл fortran тілі. fortran-i тілін 1956 жылы ibm фирмасы құрды және есептерді шешуге арналған. жасанды интеллект символдық информацияларын және тізімдерін өңдеуге арналған есептерді программалауға lisp, prolog тілдері қолданылады. lisp тілін 50-жылдары д.макартни құрды. 70-жылдары lisp тілінің негізінде құрылған prolog тілі логикалық программалау тілі болып табылады және буынның эем жапон проектісінде негізгі тіл болып таңдалған. әр prolog программа жәй тұжырымдар немесе тұратын сөйлемдерден тұрады, инструкция қолданылмайды. дәстүрлі неймандық архитектурадан эем дәстүрлі емес параллель архитектуралы есептеу машиналарына көшуіне байланысты параллель алгоритмдерді сипаттаушы инстументальды құрылғылар пайда бола бастады. параллель программалау тілдерінің негізі параллель есептеулерді программалау процесін ықшамдау, параллель архитектуралы есептеу машиналарына арналған параллель программалық жүйелердің тиімдісін алу. параллель программалауды жабдықтаудың қиындығы тиімді параллель жөндеушілерді құру. қазіргі кезде қолданылып жүрген интерактивті параллель жөндеушілер ipsc (intel фирмасының дербес компьютерлеріне арналған) және pdbx эем арналған). жиі қолданылатын векторлы матрицалық есептерге параллель программалар кітапханасы құрылған, blas- сызықтық алгебра кітапханасы, nag сандық алгоритмдер кітапханасы. бұл есептерге белгілі матрицалы prosolvar (intel фирмасы) және жалпы мәнді параллельдеуші parafrace (д.кук құрған) қолданылады.