text: марко полоның қытайға сапары марко поло 1254, венеция 1324, сонда) италия саяхатшысы. орта ғасырларда азия туралы аса бай географ және тарихи мағлұматтар қалдырған. 1271 75 ж. әкесі никколо поло мен ағасы маттео полоға еріп, қытайға саяхат жасаған. жерорта теңізі, палестина, кіші азия, ирак, иран, памир тауы және қашғария арқылы жылдан аса жол жүріп, пекинге жеткен. 1271 1275 ж.ж. олар теңізбен кіші азияның оңтүстік-шығыс жағалауына келіп жетті,осы жерден қытай құрлығына табан тіреді. қытайда 17 жыл тұрды. моңғол ханы құбылайдың қарамағында болып, қытайды аралады. қызмет бабымен үндістанға жүзіп барып қайтты.қытайда полоның мансабы құбылай ханға қатты ұнап,елдің әр аймағына орын ауыстыра жүріп, құбылай ханға 15 жыл қызмет етті. ол ел басқарудың күрделілігі мен жүйесіне қатты таңданды. осы жүйенің арқасында салт аттылар санаулы сағаттар ішінде патшалықтың ең шалғайдағы бұрышынан астанаға хабар жеткізетін (пошта жүйесін 300,000 ат қамтамасыз етті) 1295 ж. теңіз жолымен оңтүстік азияны айналып өтіп, жерорта т. арқылы еліне қайтып оралды. генуямен арадағы соғыста тұтқынға түскен. тұтқында отырған кезінде түрмеде бірге отырған кәсіби жазушы пизалық рустичеллоға өзінің естеліктерін жаздырған. м. п. еңбегі бүкіл азия, солт. еуропа және бірқатар африка елдерінің географиясы, тарихы және халқы туралы құнды мағлұмат береді.бұл кітап орасан табысқа ие болды және xiv xvi ғ.ғ айтарлықтай әсер етті. христофор колумб америкаға алғаш теңіз сапары кезінде оны өзімен бірге алып жүрді. қытайға тап болған жағдайда кәдеге жарар деп дәмеленді. xiv xv ғ-ларда бұл естеліктер еуропаның бірқатар елдерінің тілдеріне аударылып,азия картасын жасауға негіз болды. xv xvi ғ-ларда испан және португал экспед-ларын м. п-ның еңбегінен азия құрлығы батыстан шығысқа қарай созылып жатқандығын білді. сөйтіп еуропаның батыс және азияның шығыс жағалауы бір-біріне жақын, еуропадан батысқа қарай жүзген саяхатшы үндістан жағалауынан шығады деген қорытынды жасалды. мұндай сенім х.колумбтың американы ашуына себеп болды. марко поло орыс жері туралы былай деп жазды:《шеті шалқыған теңізге дейін созылып жатқан үлкен ел...теңіз бетінде де бірнеше аралдар бар.бұл жерде гректер ұстанатын христиан ағымындағы адамдар тіршілік етеді.қарапайым және өте көрікті халық...》