text: жасуша протоплазмасын қоршаған ортадан бөліп, зат алмасу, тасымалдау, рецепторлық қызметтер атқаратын жасуша қабықшасы. плазмолемма плазмалық жарғақтан, жарғақшаүсті кешеннен және жарғақасты тірек-жиырылғыш аппараттан тұрады. плазмалық жарғақтың негізі бимолекулалы липид қабатынан түзілген. бұл қабатқа толық немесе жартылай протеин және гликопротеид молекулалары еніп, жарғақты түзеді. оны 40% липид, 59% протеин, 1% көмірсу құрайды. жарғақшаүсті кешен плазма жарғағы протеиндерімен байланысып, тармақтала орналасқан гликопротеидті құрылым гликокаликстен тұрады. бүның құрамындағы протеинді ферменттер жасуша қабықшасынан тыс жатқан заттарды ыдыратып қорытып, мономерлер ретінде жасушаға сіңіреді. процесс эндоцитоз (пиноцитоз, фагоцитоз) деп аталады. заттардың жасушадан қоршаған ортаға кері шығарылу процесін экзоцитоз деп бен экзоцитоз процестері жарғақасты тірек-жиырылғыш аппараттың қатысуымен іске асады.