text: михаил сергеевич горбачёв (2 наурыз 1931 жыл, привольное ауылы, ауданы, ставрополь өлкесі 30 тамыз 2022 жыл, мәскеу, ресей) ксро-ның алғашқы және соңғы президенті (1990-1991), нобель сыйлығының лауреаты (1990). мәскеу мемлекеттік университетінің заң факультетін (1955), ставрополь ауыл шаруашылығы институтын (1967) бітірген. 1955-1966 жж. ставрополь қалалық және өлкелік блкжо комитетінде қызмет етті. 1966-1967 жж. ставрополь қалалық партия комитетінің 2-хатшысы, 1970 жылдан 1-хатшысы 1978-1985 жж. кокп ок-нің хатшысы 1980 жылдан саяси бюро мүшесі 1985-1991 жж. кокп ок-нің бас хатшысы 1989-1990 жж. ксро жоғарғы кеңесінің төрағасы болды 1990 ж. наурызда кеңес одағының коммунистік партиясының бас хатшысы және сәуір айында ксро-ның президенті болып сайланды. горбачев 1991 жылғы желтоқсаннан бері халықаралық және саяси зерттеулер қорының (горбачев қоры) президенті. бас хатшы ретінде ол ксро-да болған фундаметалды өзгерістердің, жариялық пен қайта құрудың, батыс еуропа мен ақш арасындағы халықаралық қатынастардың өзгеруінде бастаушы болды. оның бұрынғы әміршіл-әкімшіл жүйені сақтай отырып, елдегі қоғамдық өмірді ұсынған идеясының кеңестік империя жағдайында жүзеге асуы мүмкін еместігін 1986 ж. алматыдағы желтоқсан көтерілісі және одан кейін орын алған тбилисидегі, бакудегі, вильнюстегі оқиғалар көрсетіп берді. горбачевті биліктен тайдырып, кеңестік империяны қайта нығайтуды көздеушілер тамыз бүлігін ұйымдастырды. горбачевтің кеңестік республикалар арасында жаңа одақтық шарт жасап, ксро-ны қалай сақтап қалуға, кокп-ны жаңа жағдайға бейімдеп реформалауға ұмтылған әрекеттері сəтсіздікке ұшырады. тамыз бүлігінен кейін ресей федерациясының президенті б.ельциннің жарлығымен кокп қызметі шектелді. беловеж келісімі (1991 ж., желтоқсан) ксро-ның ыдырағанын рәсімдеп берді. осыған орай горбачев өз қызметінің жойылғанын ресми жариялауға мәжбүр болды. бұрынғы ксро құрамында болған республикалар алматыда тәуелсіз мемлекеттер достастығын құрды (1991 ж., 21 желтоқсан). сурет:mikhail gorbachev may 2010.jpg|михаил сергеевич горбачёв сурет:gorbachev (cropped) сергеевич горбачёв. финляндия, хельсинки, 1990 жыл. сурет:reagan and gorbachev горбачёв және рональд рейган. швейцария, женева, 1985 жыл. bild berlin, michail gorbatschow an der сергеевич горбачёв. гфр, берлин,1986 сурет:ceausescu gorbachev 1985.jpg|михаил горбачёв және николай чаушеску. 1985 ж. горбачев қоры