text: (ғылыми тәжірибе). психология жөнінде ғылыми-зерттеу жүргізуде эксперименттік әдіс кеңінен қолданылады. эксперименттік әдістің артықшылығы, бізге керекті үрдіс пен құбылыс қашан көрінеді деп күтіп отырудың қажеті жоқ. эксперимент жасағанда психикалық үрдістерді неғұрлым дәлме-дәл көрсететін олардың уақытын, өту шапшаңдығын т.б. өлшейтін арнаулы аспаптар, аппараттар қолданылады. эксперименттің екі түрі бар: және табиғи. лабораториялық экспериментті алғашқы рет в. вундт, лейпциг қаласында 1879 жылы жүргізді. лабораториялық эксперимент, мысалы, балалар зейінінің қасиеттерін, сезгіштік қасиеттерін, ақыл-ойының даму деңгейін, белгілі мамандыққа икемділігін анықтайтын қолдана отырып, арнайы жабдықталған орындарда өткізіледі. табиғи экспериментті психологияға 1910 жылы а. ф. лазурский енгізді. табиғи эксперимент бойынша психологиялық зерттеулер адамның өмір тіршілігіндегі үйреншікті жағдайына сәйкес жүргізіледі. кейбір жағдайларда бұл әдіс психологиялық және педагогикалық эксперимент деп те аталады. зерттеулер бойынша әр түрлі жас кезеңдерінде адамның қалыптасуы қарастырылады. әр түрлі кезеңдерге сәйкес зерттеу арқылы түрлі жастағылардың айырмашылықтары шартты түрде алынған белгілерге негізделеді.