text: жақыпберді солтанбекұлы (1884, райымбек ауданы, қулық тауы, 1932, қхр, жанбұлақ қорымы) батыр, кеңес және қытай өкіметі тарапынан қуғынға ұшыраған тарихи тұлға. тегі албан руының әлмерек тармағындағы жәнібек атасынан. әкесі солтанбек тазабеқұлы қазақ, қырғыз (албан, бұғы) бірдей сенім артқан беделді билердің бірі болған. жас кезінде жүсіпбек шайхысламұлынан сабақ алып, хат таныған. бала күнінен саятшылыққа өуестеніп, "құралайды 277 көзге атқан" мерген атанған. 1916 ж. қарқара көтерілісінде тұтқынға алынған ел ағаларын босатып алу мақсатымен патша жендеттеріне қарсы көтерілген халық жасақтарының біріне жақыпберді м.әуезовтің "қилы заман" хикаятындағы жасақ басшысы жансейіттің түпбейнесі осы жақыпберді 1916 ж. көтерілісте патша өкіметі ұйымдастырған қанды қырғыннан бас сауғалап қытай жеріне өткен бір қауым елмен бірге жақыпберді де 1917 ж. патша өкіметі құлаған соң ата жүртына қайта оралған. бірақ қарулы қарақшылық іс-әрекеттері мен тонауларын жаңа өкімет тұсында да жалғастыра береді. зорлық-зомбылық кеңес өкіметі тұсындағы көмпеске саясатына ұласады. 1929-30 ж. ж. бастаған қарулы топ қулық тауының бөктеріндегі бірнеше ауылды қытай жеріне алып өтеді. жер-гілікті атқамінерлерден қысым көргендердің жақыпберді айналасына топтаса бастағанынан қауіптенген қытай өкіметі де батыр соңына әскер салып, қудалай бастайды. жақыпбердінің қытай өкіметінің қырына ілігуінің тағы бір себебі озбыр билеушілердің оның үстінен жазған нақақ арыз-шағымдары болатын. екі жылға созылған қуғын-сүргіннен кейін, 1932 ж. соңында жақыпберді бастаған 40 шақты адам тұтқындалып, олардың 24-і ату жазасына кесіледі.