text: спорттық туризм туристердің спорттық мақсатта жорықтарға, жарыстарға қатысуын ұйымдастыратын жұмыстар тобы. туристік жорықтардың қандай жерлерде өткізілетініне және туристік жорықтар кезіндегі қолданылатын транспорттық кұралдардың жеке түрлеріне байланысты туризм мынадай түрлерден тұрады. жаяу туризм күрделі емес таулы және жазық жерлерде өткізілетін туристік жорықтар. халықтық топтар арасында ең көп тараған туризм түрі болып есептеледі: арнайы көлікті қажет етпейді, кез-келген аумақ бойынша жорықтар ұйымдастыруға болды. тау туризмі биік, күрделі таулы жерлерде өткізілетін жорықтар болып бөлінеді. маршрут бойында кедергілер, категориялық асулар болуы керек. жаяу туризм сияқты адамдар арасында кең тараған туризм түрлерінің бірі, өйткені арнайы көлікті керек етпейді, таулы аймақтарда кең таралған. шаңғы туризмі қыс кезінде, белгілі-бір қар жамылғысы қалындығына байланысты өткізілетін, өзіндік ерекшеліктеріне байланысты (примус, пеш, шаңғы т.б.) және қонақ жайлары (бивуак, қар үйшіктері, тұрғын мекен-жайлар т.б.) бар жорықтарға байланысты жұмыстар тобы. климаттың, ауа-райының әртүрлі жағдайында жорықтар өткізіледі. шаңғы туризмі бойынша жорықтар жазық жерлерде және таулы аудандарда қар жамылғысы тұрақты аймақтарда тараған. су туризмі белгілі-бір су обьектілері (өзендер, көл жағалары) бойынша ұйымдастырылып өткізілетін, арнайы (кайықтар, салдар т.б.) жүзу құралдары бар жорықтарды ұйымдастыруға байланысты іс- әрекеттер. су туризмінде қолданылатын жүзу құралдары әр түрлі (байдаркалар, балон қайықтар, кильді қайықтар, катамарандар, тегіс табанды кайықтар т.б.) су жорықтары бойынша кездесетін кедергілер де ерекше (желдер, толқындар, сарқырамалар т.б.). велосипед туризмі ұзақ кашықтықтағы, көптеген километрге (1100 км дейін) созылатын, арнайы дайындықты талап ететін, транспорттық (көліктік) құрал велосипед болып табылатын, жорық кезіндегі өзіндік кедергілер бар (жолсыз жерлер, орман-тоғайлар, жыралар т.б.) туристік топ құрамының шағын болуын талап ететін жорықтарды ұйымдастыру жұмыстарының жиынтығы. арнайы дайындықты қажет ететін, маршрут өтетін жерлердің жағдайына байланысты өтетін (батпақтар, тасты, қарлы жерлер, құмдақ жерлер мен өткелдер, тау жолдары мен тау асулары жорықты үлкен қашықтықтарға созылатын, топтық құтқару құралдарының (от сөндіргіштер, аптечкалар, қорғаныс шлемдері, қауіпсіздік белбеулері т.б.) болуын талап ететін жорықтарды ұйымдастырып өткізу. көлік құралы ретіиде туризмнің бұл тұрі бойынша автомобильдер, мотоциклдер, мопедтер т.б. қолданылады. автомототуризм бойынша жарыстар, чемпионаттар өтіп тұрған. үңгірлерде, әр түрлі жер бедерінің күрделі лабиринтер жағдайында өтетін, үңгірлердегі төменгі температура мен жоғары салыстырмалы ылғалдылық жағдайындағы, табиғи жорықтың болуымен сипатталатын жұмыстарды ұйымдастыру. кейбір үңгірлер түбінде жер асты көлдері мен жер асты өзендері болады. үңгірлер вертикалды және горизонталды болуы мүмкін. өз бойында тау және су туризмі техникасы элементтері мен құрал- жабдықтарын біріктіреді. сондықтан арнайы дайындықты талап етеді. алынып жүрілетін құралдар да ерекше (фонарь, примус, рация, барометр т.б.). спелеотуризм бойынша маршрутгар бөлімнен: жер үсті маршруты, яғни үңгірге дейінгі жүру маршруты және жер асты маршрутынан тұрады. көп жағдайда үңгір аймағында базалық лагерлер құрылады. аңшылық пен балық аулау ерлердің ең қызығатын әуесқойлылығы аң аулау мен балық аулау. бұл адам мен табиғат байланысы мәдениетінің бір бөлігі іспеттес. нағыз аңшы жануарлар әлемі мен оны белсенді қорғау туралы ақпаратқа әрқашан қызығушылық танытады. сол секілді балық аулау да жақсы демалыс. көл жанында әрқашан таза, жұпарлы ауа. ол жерде адам күнделікті бір сәтке босап, сергек күйді сезінеді.