text: петрашевский михаил васильевич (01.11.1821, петербург, 07.12.1866, бельское ауылы, қазіргі красноярск өлкесі) орыс революционері. сыртқы істер министрлігінде аудармашы болып қызмет істеді. *1839 жылы царское селодағы лицейді *1841 жылы петербург университетінің заң факультетін бітірген. *1846 жылы шетел сөздігінің редакторы *1845 жылдан үйінде «жұмалық» атанған жиналыс өткізіп, проресшіл қауым арасында даңққа бөленді. жиналысқа қатысушылар михаилдың кітапханасынан материалистік философия, утопиялық социализм, революциялық қозғалыс тарихы жайлы тыйым салынған кітаптарды пайдаланды. *1848 жылдың аяғында жасырын қоғам құруға арналған жиналыстарға қатысты. *1849 жылы қамауға алынып, ату жазасына кесілді. *1856 жылдан иркутскіде тұрды *1860 жылы «амур» газетін шығарды *1860 жылы жергілікті әкімдердің озбырлығына қарсылық білдіргені үшін минуса округына айдалды. және михаилдың тағдыры, істері жайлы документтерді ресей халқына таныстырған «колокол» болды. теориялық мақалаларында демократиялық, материалистік идеяларды, утопиялық социализмнің принциптерін өзін ш.фурьенің жолын ұстаушымын деп есептеді, россияның саяси құрылысын шаруаларды басыбайлылықтан жерімен қоса босатуға шақырды. мәңгі каторға жазасымен ауыстырылып шығыс сібірге айналды. *очерки философий права, в. спб, 1900 *о мотивах человеческих поступков..., спб, 1904 *введение излучение права нравственности, эмоциональная психология, изд., спб, 1908 петрашевский михаил васильевич «хронос» сайтынан максим мошконың кітапханасынан в. а. прокофьев. петрашевский.