ఇచ్చిన పద్యానికి ప్రతిపదార్ధాలు మరియు తాత్పర్యం రాయండి:
వ. అనియిట్లు తాత్పర్యంబునఁ బట్టునట్లుగా విన్నవించి దేవీ ! నీ దేవుండయిన
శ్రీరాముందు నాచేతి కిచ్చి యంపిన నూత్న రత్నాంగుళీయకంబు నీకు సమర్పించితి
నింక వాకు రిక్త హస్తంబులతోఁ జనుట దూతల కుచితమైన కార్యంబు గాదు గావున
నిన్ను దర్శించినందులకు శ్రీరామునకును నమ్మిక పుట్టునట్టులుగా నీ శిరోరత్నంబు
దయచేయవలయు ననుటయు నా కుశేశయనయన యిట్లనియె.
ప్రతిపదార్థం :
అని = అని
ఇట్లు = ఈ విధముగా
తాత్పర్యంబునన్ = ఆసక్తితో
పట్టునట్లుగా = గ్రహించేటట్లుగా
విన్నవించి = తెలిపి
దేవి = సీతాదేవి !
నీ దేవుండు + అయిన = నీకు ప్రభువు అయిన
శ్రీరాముండు = శ్రీరాముడు
నీ చేతికిన్ = నీ చేతికి
ఇచ్చి = ఇచ్చి
అంపిన = పంపిన
నూత్న= కొత్తదియైన
రత్న = రత్నములు పొదిగిన
అంగుళీయకంబు = ఉంగరమును
నీకున్ = నీకు
సమర్పించితిని = ఇచ్చాను
ఇంకన్ = ఇక మీదట
రిక్తహస్తంబులతోడన్ = ఏమియూలేని చేతులతో (వట్టి చేతులతో)
చనుట = వెళ్ళుట
దూతలకున్ = దూతలుగా వచ్చినవారికి
ఉచితమైన = తగిన
కార్యంబు = పని
కాదు = కాదు
కావునన్ = కాబట్టి
నిన్నున్ = నిన్ను
దర్శించినందులకున్ = చూసినదానికి గుర్తుగా
శ్రీరామునకున్ = శ్రీరామచంద్రునికి
నమ్మిక = నమ్మకము
పుట్టునట్లుగా = కలిగేటట్లు
నీ శిరోరత్నంబు (నీ, శిరః + రత్నంబు) = నీ తలయందలి రత్నమును
దయ చేయవలయును = ఇమ్ము
అనుటయున్ = అని హనుమంతుడు అనగా
ఆ కుశేశయ నయన = ఆ పద్మము వంటి కన్నులు కలదైన సీత (కుశేశయము నీటిలో వికసించేది-పద్మము)

తాత్పర్యం :
అని ఈ విధంగా ఆసక్తితో, సీత యొక్క మనస్సుకు పట్టేటట్లు హనుమంతుడు చెప్పి, “దేవీ .! నీ ప్రభువు అయిన శ్రీరాముడు నా చేతికి ఇచ్చి పంపిన కొత్త రత్నపుటుంగరాన్ని నీకు ఇచ్చాను. వట్టి చేతులతో వెళ్ళడం, దూతలకు తగిన పని కాదు. కాబట్టి నేను నిన్ను దర్శించినందుకు గుర్తుగా, నీ శిరోరత్నాన్ని నాకు ప్రసాదించు”. అని విన్న వించాడు. అప్పుడు ఆ పద్మనేత్ర అయిన సీత, ఇలా చెప్పింది.