Rịba ama amaokwu a dị n'okpuru ma zaa ajụjụ ahụ mgbe e mesịrị n'otu asụsụ ahụ dị ka amaokwu ahụ:  Ihe e kwuru: Ọ bụ ezie na okwu ahụ bụ́ "cryptanalysis" bụ nke e ji mee ihe na nso nso a (ọ bụ William Friedman chepụtara ya na 1920), ụzọ ndị e si emebi koodu na ihe ndị e ji ezochi ihe emeela ochie nke ukwuu. Nkọwa mbụ e dekọrọ banyere cryptanalysis bụ nke ọkà mmụta sayensị Arab nke narị afọ nke 9, Al-Kindi (nke a makwaara dị ka "Alkindus" na Europe), nyere na A Manuscript on Deciphering Cryptographic Messages. Akwụkwọ a gụnyere nkọwa nke usoro nyocha ugboro ugboro (Ibrahim Al-Kadi, 1992- ref-3). Ọkà mmụta Italian Giambattista della Porta bụ onye edemede nke ọrụ seminal na cryptanalysis "De Furtivis Literarum Notis". Nnyocha ugboro ugboro bụ ngwá ọrụ bụ isi maka imebi ọtụtụ mkpụrụedemede oge ochie. N'asụsụ nkịtị, mkpụrụ akwụkwọ ụfọdụ nke mkpụrụ akwụkwọ abịakarị karịa ndị ọzọ; n'asụsụ Bekee, "E" yiri ka ọ bụ mkpụrụ akwụkwọ a na-ahụkarị n'ihe atụ ọ bụla nke ederede nkịtị. N'otu aka ahụ, digraph "TH" bụ mkpụrụ akwụkwọ abụọ a na-akacha eji ede ihe n'asụsụ Bekee, na ihe ndị ọzọ. Nnyocha ugboro ugboro na-adabere na nzuzo na-adabaghị iji zoo ọnụ ọgụgụ ndị a. Dịka ọmụmaatụ, na mkpụrụedemede ngbanwe dị mfe (ebe a na-eji mkpụrụedemede ọzọ dochie mkpụrụedemede ọ bụla), mkpụrụedemede kachasị na ederede cipher ga-abụ onye nwere ike ịbụ "E". N'ihi ya, nyocha ugboro ole nke ụdị cipher dị otú ahụ dị mfe, ọ bụrụhaala na ederede cipher dị ogologo iji nye ọnụ ọgụgụ nnọchiteanya nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke ọ nwere. Na Europe n'oge narị afọ nke 15 na nke 16, echiche nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedemede nke mkpụrụedem Ruo ihe dị ka narị afọ atọ, a na-ewere cipher Vigenère, nke na-eji igodo na-emegharị emegharị ahọrọ mkpụrụedemede nzuzo dị iche iche na ntụgharị, dị ka ihe nwere nchebe kpamkpam (le chiffre indéchiffrable<unk>"the indecipherable cipher"). N'agbanyeghị nke ahụ, Charles Babbage (1791<unk>1871) na mgbe e mesịrị, n'ụzọ dị iche, Friedrich Kasiski (1805<unk>81) nwere ihe ịga nke ọma n'ịgbawachi koodu a. N'oge Agha Ụwa Mbụ, ndị na-eme nchọpụta n'ọtụtụ mba mepụtara igwe na-agbanye rotor dị ka Arthur Scherbius' Enigma, na-anwa ime ka...  Ajụjụ: Ònye chepụtara okwu ahụ bụ́ cryptanalysis?
William Friedman