Rịba ama amaokwu a dị n'okpuru ma zaa ajụjụ ahụ mgbe e mesịrị n'otu asụsụ ahụ dị ka amaokwu ahụ:  N'afọ 1866, ọ gụrụ akwụkwọ bụ́ Friedrich Albert Lange's History of Materialism. Nkọwa Lange nke nkà ihe ọmụma Kant nke na-emegide ihe onwunwe, ịrị elu nke ihe onwunwe nke Europe, nchegbu Europe na-enwekwu banyere sayensị, ozizi evolushọn nke Charles Darwin, na nnupụisi n'ozuzu megide ọdịnala na ikike kpaliri Nietzsche nke ukwuu. Nietzsche ga-emesị kwue na ọ gaghị ekwe omume ịkọwa nkọwa evolushọn nke uche mmadụ. Na 1867, Nietzsche debanyere aha maka otu afọ nke ọrụ afọ ofufo na ngalaba ndị agha Prussia na Naumburg. A na-ele ya anya dị ka otu n'ime ndị na-agba ịnyịnya kasị mma n'etiti ndị òtù ya, ndị isi ya bukwara amụma na ọ ga-eru ọkwa onyeisi ụgbọ mmiri n'oge na-adịghị anya. Otú ọ dị, na March 1868, ka Nietzsche nọ na-awụli elu n'elu ịnyịnya ya, o tiri aka n'obi ya n'isi ịnyịnya ma dọkasịa akwara abụọ dị n'akụkụ aka ekpe ya, na-eme ka ike gwụ ya, ọ pụghịkwa ịga ije ruo ọtụtụ ọnwa. N'ihi ya, Nietzsche tụgharịrị uche n'ọmụmụ ihe ya ọzọ, gụchaa ha na 1868 ma zute Richard Wagner na nke mbụ ya n'afọ ahụ.  Ajụjụ: Olee akwụkwọ Nietzsche gụrụ?
Akụkọ Banyere Ịhụ Ihe Onwunwe n'Anya