na-agafe n'okpuru ma zaa ajụjụ ahụ mgbe e mesịrị n'otu asụsụ ahụ dị ka akụkụ ahụ: Njem: Ihe akaebe mbụ nke ọnụnọ mmadụ na mpaghara Peruvian bụ ihe dị ka 9,000 BC. Ndị Andean na-adabere n'ọrụ ugbo, na-eji usoro ndị dị ka ịgbara mmiri na terracing; ịkpa anụ camel na ịkụ azụ dịkwa mkpa. Nhazi dabere na mmeghachi omume na nkesa n'ihi na ọha mmadụ ndị a enweghị echiche nke ahịa ma ọ bụ ego. Ọdịbendị dị mgbagwoju anya a kacha mara amara na Peru, Norte Chico, toro n'akụkụ ụsọ Oké Osimiri Pacific n'etiti 3,000 na 1,800 BC. Ihe ndị a na-eme n'oge na-adịbeghị anya sochiri ọdịbendị ndị ọkà mmụta ihe ochie nke mepụtara n'akụkụ ụsọ oké osimiri na mpaghara Andes na Peru dum. Ọdịbendị Cupisnique nke toro site n'ihe dị ka 1000 ruo 200 BC n'akụkụ ihe dị ugbu a n'ụsọ oké osimiri Pacific nke Peru bụ ihe atụ nke ọdịbendị oge mbụ.
ọrụ ugbo