Chịkọta isiokwu ahụ:  A pụrụ ịchọtawo ihe ịrịba ama ndị mbụ nke ihe gbara ọchịchịrị iso ikike ọzọ na-emekọ ihe ma e wezụga ike ndọda. Ruo ugbu a, a na-eche na ihe gbara ọchịchịrị adịghị emekọ ihe ọ bụla ọzọ ma e wezụga ike ndọda, nke mere e ji kpọọ ya "ihe gbara ọchịchịrị" ma mee ka ọ na-esi nnọọ ike ịchọpụta ya. Ma, nchọpụta a chọpụtara na e nwere ụyọkọ kpakpando nke na-anọ n'azụ ụyọkọ kpakpando ọzọ na-egosi na o nwere ike ịbụ na ụyọkọ kpakpando ahụ amaghị banyere eluigwe na ụwa anyị dị ka anyị chere. Ndị ọkà mmụta sayensị nọ na Mahadum Durham nyochara 'ụyọkọ' nke ihe gbara ọchịchịrị nke yiri ka ọ na-anọ n'azụ ụyọkọ kpakpando ya - na-atụ aro na ọ na-emekọrịta onwe ya. N'ihe osise a e si na Hubble nweta, a pụrụ ịhụ ụyọkọ kpakpando ahụ na-anọ n'azụ n'aka ekpe nke ụyọkọ kpakpando nke dị n'etiti. A na-egosi nkesa nke ihe gbara ọchịchịrị na ụyọkọ ahụ na ahịrị ndị na-acha anụnụ anụnụ. Ihe gbara ọchịchịrị na-agbagwoju anya n'ihi na ọ dịghị ihe ọ na-emetụta - gụnyere onwe ya. Nke a bụ n'agbanyeghị na o yiri ka ọ̀ bụ ya mejupụtara pasent 85 nke ihe ndị dị n'eluigwe na ụwa ma nwee mmetụta a na-ahụ anya n'ụyọkọ kpakpando dị iche iche: ọ bụrụ na e nweghị ihe gbara ọchịchịrị, ụyọkọ kpakpando anyị ga- "na-ada" ka ha na-agbagharị. Otú ọ dị, e wezụga ike ndọda, o yiri ka ihe gbara ọchịchịrị ọ̀ na-agafe eluigwe na ala n'enweghị ihe jikọrọ ya na ihe ndị ọzọ, dị ka ụmụ mmadụ, mbara ala, ma ọ bụ kpakpando. Ugbu a, otu ìgwè ndị na-eme nchọpụta si mba dị iche iche nọ na Mahadum Durham achọpụtawo ụyọkọ kpakpando nke dị ihe dị ka puku afọ ise site n'ụyọkọ kpakpando ọzọ, na-egosi na ọ bụghị otú ahụ ka ọ dị. Mgbe ndị ọkà mmụta sayensị na-amụ banyere otú ihe ndị dị n'ụyọkọ kpakpando si arụ ọrụ na otú kpakpando si agagharị, ha na-eche ihe omimi ihu. Ọ bụrụ na ọ bụ nanị ihe ndị a na-ahụ anya ka ha na-eburu n'uche, ihe ha na-ekwu agaghị abụ eziokwu; ihe ndị a pụrụ ịhụ anya ezughị iji kọwaa otú ihe ndị dị na mbara igwe si agba gburugburu nakwa ike ndọda ndị dị adị. E nwere ihe na-efu. Ha si na nke a ghọta na e nwere ihe a na-anaghị ahụ anya nke na-anaghị emetụta ìhè, kama nke na-emetụta ihe niile site n'ike ndọda. A na-akpọ ya "dark matter", ihe a yiri ka ọ̀ bụ ya mejupụtara pasent 85 nke ihe nile dị n'eluigwe na ala a maara. Otú ọ dị, mgbe a bịara n'ihe banyere ike nile dị n'eluigwe na ala, ọ bụ ihe dị iche. Ndị na-enyocha mbara igwe achọpụtala na ngụkọta ngụkọta/ike dị na...
Ndị ọkà mmụta sayensị nọ na Mahadum Durham nyochara " ụyọkọ " nke ihe gbara ọchịchịrị. A chọpụtara na ọ na - anọ n'azụ ụyọkọ kpakpando nke ọ nọ na ya. Nke a na - egosi na ụmụ irighiri ihe ndị gbara ọchịchịrị nwere ike ịdị na - emekọrịta onwe ha ma jiri nwayọọ na - eme ihe. Ọ pụtara na ihe gbara ọchịchịrị nwere ike ọ gaghị ama banyere eluigwe na ala anyị dị ka anyị chere.