Chịkọta isiokwu ahụ:  (CNN) Ọrịa dị omimi egbuola ihe ruru mmadụ iri na asatọ na ndịda ọdịda anyanwụ Naịjirịa, na-eme ka ndị ọrụ ahụike na-agba mbọ ịchọpụta ihe kpatara ya. Ọrịa ndị a niile mere na steeti Ondo nke Naịjirịa kemgbe Eprel 13, ndị ọrụ ahụike kwuru na Sọnde. Dọkịnta Dayo Adeyanju, onye na-ahụ maka ahụike na Ondo, kwuru na mmadụ iri na asatọ anwụọla ebe mmadụ ise nọ n'ọgwụgwọ. Ndị ọ na-emetụta nọ n'agbata afọ 25 na 60. Ọrịa ahụ adịghị eyi ka ọ na-efe efe, ka o kwuru. Mgbaàmà ya gụnyere isi ọwụwa, ịhụ ụzọ gbagọrọ agbagọ, ịhụ ụzọ na amaghị onwe, Adeyanju kwuru. Ụfọdụ na-eche na ọ pụrụ ịbụ n'ihi mmanya na-aba n'anya a na-eme n'ógbè ahụ. Òtù Ahụike Ụwa, n'isi ụtụtụ ụbọchị ụka, kwuru na ọ dịkarịa ala mmadụ iri na atọ nwụrụ nakwa na ọnụọgụgụ mmadụ iri na asatọ bu ọrịa a. Nọmba ndị ahụ ka Adeyanju kwupụtara ma wepụta ngụkọta dịtụ iche. WHO kwuru na ndị na-eme nchọpụta zigara ọbara, mmamịrị na mmiri ọkpụkpụ azụ n'otu mahadum dị n'obodo Legọs maka nnyocha, bụ́ nke mere ka ha chọpụta na ọrịa ahụ esighị na nje virus ma ọ bụ nje bacteria. Ndị dọkịta na-eme atụmatụ ime nnyocha banyere nsí n'ahụ otu n'ime ndị ahụ nwụrụ n'ụlọọgwụ, ka ọnụ na-ekwuchitere WHO bụ Tarik Jasarevic kwuru.
Nigeria kwuru na mmadụ iri na asatọ anwụọla ebe mmadụ ise na-anara ọgwụgwọ. A na-enyo enyo na ọ bụ mmanya a na-eme n'ógbè ahụ. Ụfọdụ ndị ọrịa anwụọla n'ime awa ole na ole.