Rịba ama amaokwu a dị n'okpuru ma zaa ajụjụ ahụ mgbe e mesịrị n'otu asụsụ ahụ dị ka amaokwu ahụ:  Ebe e si nweta ya: Ihe odide ndị e ji mkpụrụ okwu ndị e dere n'ụdị ihe osise dị iche iche dee bụ ihe dị ka n'ihe dị ka n'afọ 100 O.A. 3000 BC, ma mejupụtara ọtụtụ narị akara. A hieroglyph nwere ike na-anọchi anya okwu, ụda, ma ọ bụ a nkịtị determinative; na otu akara nwere ike ije ozi dị iche iche na nzube dị iche iche. Ihe odide ndị e ji mkpụrụ akwụkwọ ndị a na-ese n'elu ihe bụ ihe odide ndị e ji eme ihe n'ụzọ iwu kwadoro, bụ́ ndị e ji mee ihe n'ihe ncheta ndị e ji nkume rụọ nakwa n'ili, bụ́ ndị a pụrụ ịkọwa n'ụzọ zuru ezu dị ka ihe osise. Mgbe ndị odeakwụkwọ na-ede ihe ha na-ede kwa ụbọchị, ha na-ede ihe n'ụdị e ji ede ihe, nke a na-akpọ hieratic, bụ́ nke na-adị ngwa ma dị mfe. Ọ bụ ezie na a pụrụ ịgụ ihe odide ndị e ji mkpụrụ akwụkwọ ndị na-ese onyinyo dee n'ahịrị ma ọ bụ n'ahịrị n'akụkụ abụọ (ọ bụ ezie na a na-edekarị ha site n'aka nri gaa n'aka ekpe), a na-ede ihe odide ndị e ji mkpụrụ akwụkwọ ndị na-ese onyinyo dee site n'aka nri gaa n'aka ekpe, na-abụkarị n'ahịrị ndị kwụ ọtọ. Ụdị edemede ọhụrụ, Demotic, ghọrọ ụdị edemede na-ewu ewu, ọ bụkwa ụdị edemede a - yana hieroglyphs iwu kwadoro - na-eso ederede Grik na Nkume Rosetta. Coptic bụ mkpụrụ akwụkwọ Grik a gbanwere agbanwe bụ́ nke a gbakwunyere ụfọdụ akara ndị Demotic. Ọ bụ ezie na a na-eji hieroglyphs eme ihe n'ememe ruo na narị afọ nke anọ, ka ọ na-erule ọgwụgwụ, ọ bụ nanị ndị ụkọchukwu ole na ole ka pụrụ ịgụ ha. Ka e bibisịrị òtù okpukpe ọdịnala, ihe ọmụma banyere ide ihe n'ụdị ihe odide hieroglyphic fọrọ nke nta ka ọ funahụ ha. Mgbalị ndị a na-eme iji kọwaa ha malitere n'oge ndị Byzantium na oge ndị Alakụba n'Ijipt, ma ọ bụ nanị n'afọ ndị 1820, mgbe nchọpụta nke Rosetta Stone na ọtụtụ afọ nke nnyocha site n'aka Thomas Young na Jean-François Champollion, bụ hieroglyphs nke ọma.  Ajụjụ: Olee ụdị ihe odide ndị odeakwụkwọ ji mee ihe?
ndị isi