Chịkọta isiokwu ahụ:  (CNN) O nwere ike anyị agaghị amatacha ihe mere onye na-akwọ ụgbọelu Andreas Lubitz ji mee ka ụgbọelu Germanwings Flight 9525 kpọkasịa n'ugwu French Alps na Machị 24, na-egbu ndị niile nọ n'ụgbọelu ahụ. Akụkọ ikpeazụ e nwetara na-egosi na o mere ka ụgbọelu ahụ na-arịda ngwa ngwa. Ọ bụ ihe na-emenye ụjọ. Ka nnyocha ahụ na-aga n'ihu, anyị ga-amatakwu banyere ókè Lubitz zochiri ọrịa uche ya, ma ọ bụ ókè o si chọọ enyemaka. Olee otú ọgụ ọ na-alụso ịda mbà n'obi si metụta ikike o nwere iji ụgbọelu eme njem? Ọ̀ gaara ahapụ ọrụ ya? Ndị dọkịta ya hà kwesịrị ịdọ ya aka ná ntị? Ọnọdụ ya na-ewelite okwu ndị buru ibu ma dị mkpa banyere ndị na-arịa ọrịa uche na nrụgide nke ihere ya. Ọtụtụ mgbe, nakwa ruo ogologo oge, ndị ọzọ nọ ha gburugburu elewo ndị nwere nsogbu uche anya dị ka ọdachi ndị na-eche ime. Mgbe anyị na-amaghị ọdịiche dị n'etiti ndị nwere ọrịa uche bụ́ ndị dị ize ndụ nye ọha mmadụ na ndị na-adịghị adị ize ndụ nye onye ọ bụla, anyị na-eme ka echiche na-emerụ ahụ sie ike nke na-adịghị mma ma ọha mmadụ ma ndị nwere ọrịa uche. Ụfọdụ ndị na-eche na ọ dị mkpa ka ha zochie ọrịa uche ha ebe ndị ọzọ na-ajụ ịchọ enyemaka. Ọ bụ ya mere n'okwu anyị na-ekwu n'ihu ọha na nke onwe anyị, ndị nwere ọrịa uche na ndị ọzọ nọ n'obodo ga-ekwu okwu banyere ọrịa uche n'ụzọ na-agaghị eme ka ụfọdụ banye n'ọchịchịrị. Ọ dị anyị mkpa ịghọta ọrịa a dị ka ọrịa, ọ bụghịkwa adịghị ike nke anyị. Anyị aghaghịkwa ịghọta na "ọrịa uche" bụ okwu sara mbara nke na-agụnye ọtụtụ ihe ịma aka dịgasị iche iche bụ́ ndị na-emetụta ndị mmadụ n'ụzọ dịgasị iche iche. Ndị nwere ọrịa uche adịghị eme ihe ike karịa ndị ọzọ nọ n'obodo, ọ bụrụkwa na e gwọọ ha nke ọma, ọtụtụ n'ime ha pụrụ ịgbake ma bie ndụ dị mma, nke na-arụpụta ihe. Anyị aghaghị ịgba ha ume ịgwa anyị ihe dị ha n'obi, mgbe ha mekwara otú ahụ, anyị aghaghị ige ha ntị ma lebara arịrịọ ha na-arịọ maka enyemaka anya. Ọ bụghị ogologo oge gara aga ka a chọpụtara na mmadụ na-arịa ọrịa cancer, a na-ezochiri ya ndị ezinụlọ ya, ndị enyi ya, na karịsịa ndị were ya n'ọrụ. Ma nke ahụ gbanwere n'ụzọ dị ịrịba ama n'afọ ndị gafeworonụ dị ka...
Andreas Lubitz, onye na-akwọ ụgbọelu nke gburu ụgbọelu Germanwings, na ịda mbà n'obi na-alụ ọgụ. Jay Ruderman na Jo Ann Simons: Ọha mmadụ kwesiri ikwu maka ọrịa uche iji nyere ndị mmadụ aka ịnagide ya nke ọma.