Mechaa okwu a: Malite n'ihe dị ka otu puku afọ na narị afọ itoolu gara aga ruo n'ihe dị ka otu puku afọ na narị afọ isii gara aga, Pọtugal ghọrọ mba kacha ike n'ụwa. N'ime narị afọ abụọ sochirinụ, Portugal nọgidere na-enwe ihe ka ọtụtụ n'ihe ndị ọ na-achị, ma nke nta nke nta, akụnụba na ọkwá ya belatara ka ndị Dutch, ndị England, na ndị France weghaara òkè na-arịwanye elu n'ahịa ngwa nri na nke ndị ohu site n'ịgbukpọ ma ọ bụ imeri ebe azụmahịa na ókèala ndị dịgasị iche iche nke Portugal. Ihe ịrịba ama nke ọdịda ndị agha malitere site na agha abụọ dị egwu:
Agha nke Alcácer Quibir na Morocco na 1578 na mgbalị Spain na-emeghị nke ọma iji merie England na 1588 site na Spanish Armada <unk> Portugal nọ mgbe ahụ na njikọ agbụrụ na-adịghị mma na Spain ma nyefee ụgbọ mmiri na ndị agha mwakpo Spanish. Mba ahụ ka na-emebi emebi site na mbibi nke ọtụtụ n'isi obodo ya na ala ọma jijiji na 1755, ọrụ n'oge Napoleonic Wars na ọnwụ nke nnukwu ógbè ya, Brazil, na 1822. Site n'etiti narị afọ nke 19 ruo ná ngwụsị afọ ndị 1950, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mba abụọ