Chịkọta isiokwu ahụ:  (CNN) A kwakọọrọ ụlọ ahịa ma gbaa ha ọkụ. Ndị mba ọzọ ụjọ ji na-ezo n'ụlọ ọrụ ndị uwe ojii na n'ámá egwuregwu. Ndị na-awakpo ndị mmadụ ji mma na-egbu ndị mbịarambịa n'obodo ukwu dị na Saụt Afrịka. Ka mwakpo a na-awakpo ndị mba ọzọ na azụmaahịa ha na-aga n'ihu, na-egbu ma ọ dịkarịa ala mmadụ isii n'izu a, mba ndị ọzọ nọ na kọntinent ahụ na-agba mbọ ịkwapụ ụmụ amaala ha na South Africa. Ma nke a abụghị nke mbụ ime ihe ike nke ịkpọ ndị si mba ọzọ asị na-agbawa n'obodo nke na-anwa ịkọwa onwe ya dị ka mba "igwe ojii" dịgasị iche iche. Ha malitere mgbe Eze Zulu bụ Goodwill Zwelithini kwuru n'otu nnọkọ na nso nso a na ndị mba ọzọ "kwesịrị ịkwakọ akpa ha ma laa" n'ihi na ha na-ewere ọrụ n'aka ụmụ amaala, ka mgbasa ozi obodo ahụ kọrọ. N'oge na-adịghị anya mgbe o kwusịrị nke ahụ, ime ihe ike megide ndị si mba ọzọ kwabata malitere n'obodo ọdụ ụgbọ mmiri bụ́ Durban. Ọfịs ya agọnahụla na o kwuru okwu ndị ahụ, na-ekwu na ndị ntaakụkọ kwuru ya n'ụzọ na-ezighi ezi. Ọ bụ ezie na ndị eze na-abụkarị ndị a na-eme ememe ná mba ahụ, ha na-enwe mmetụta n'obodo ha. Mana United Nations kwuru na mwakpo ndị a bidoro n'ọnwa Machị mgbe esemokwu ọrụ dị n'etiti ụmụ amaala na ndị ọrụ si mba ọzọ. Ụfọdụ ụmụ amaala na-ebo ndị mbịarambịa si Afrịka ebubo na ha na-ewere ọrụ ha na-enweghịzi, na-emebi azụmahịa ndị obodo nwe ma na-eme ka mpụ dị elu. Ọnụ ọgụgụ ndị na-enweghị ọrụ ná mba ahụ dị ihe dị ka pasent 25, dị ka ọnụ ọgụgụ gọọmenti si kwuo. Ma iwe n'ihi ókèala ndị na-emebi emebi, ọnụ ọgụgụ na-arị elu nke mpụ, ịda ogbenye na nrụrụ aka bụkwa nchegbu ndị bụ́ isi, ka ndị na-enyocha ihe na-ekwu. Onyeisiala Jacob Zuma ekwuola na gọọmentị ya na-eleba anya n'ihe gbasara mmekọrịta mmadụ na ibe ya na akụnaụba. Mana o kwuru na ndị mbịarambịa na-enye aka na akụnaụba mba ahụ ma na-eweta nkà ndị a na-achọsi ike, na ekwesighi ịkọwa ha dị ka ndị omekome. "Ọ bụ ezie na e jidere ụfọdụ ndị mba ọzọ maka mpụ dị iche iche, ọ bụ ihe na-eduhie eduhie na ezighi ezi ịkọwa ma ọ bụ na-ele ndị mba ọzọ niile anya dị ka ndị na-etinye aka na mpụ na mba ahụ", ka Zuma kwuru. Mba ahụ nwere ihe dị ka nde mmadụ 2 nwere akwụkwọ na ndị na-enweghị akwụkwọ, nke bụ ihe dị ka pasent 4 nke ọnụ ọgụgụ ndị bi na ya, dị ka otu nnyocha nke Mahadum nke...
Ndị Zimbabwe bụ ndị kacha nwee ndị si mba ọzọ kwabata na South Africa. Ndị na-awakpo ha bụ ndị mba ọzọ na ụlọ ọrụ ha.