Chịkọta isiokwu ahụ:  Ọ dịla anya ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme na-amaghị otú ndị Neanderthal si laa n'iyi. Otu echiche e nwere bụ na ụmụ mmadụ nke oge a 'kparịrị' ụmụnne ha ndị Neanderthal ruo n'ókè nke ikpochapụ ha n'ihi na ha nwere ngwá ọrụ ka mma iji lanarị. Ma nnyocha ọhụrụ e mere banyere ngwá ọrụ ndị e ji nkume mee n'oge ochie na-emegide echiche a site n'ikwu na ngwá agha ụmụ mmadụ adịghị mma karịa ndị nke ndị Neanderthal mepụtara. Ndị nchọpụta ahụ nyochara ngwá ọrụ ndị e ji nkume rụọ bụ́ ndị ndị bi n'ebe ndịda na n'ebe ọdịda anyanwụ Europe nakwa n'ebe ọdịda anyanwụ Eshia n'ihe dị ka afọ 40,000 gara aga, bụ́ ndị dịrị ndụ n'oge ndị Ahmarian oge gboo nakwa n'oge ndị Protoaurignacian. Ha chọpụtara na ngwá ọrụ ndị mmadụ ji arụ ọrụ (nke dị na foto a) adịghị irè karịa ngwá ọrụ ndị Neanderthal ji rụọ ọrụ n' otu oge ahụ. Ndị nnyocha na-ekwu na nchọpụta a pụtara na ọ pụrụ ịdị anyị mkpa ịtụgharị uche n'ihe ndị mere ụmụ mmadụ ji lanarị ndị Neanderthal - nakwa na ọ pụrụ ịbụ na anyị adịghị akpa àgwà n"ụzọ dị nnọọ iche n'otú anyị chere. Kemgbe ụwa, ndị ọkà mmụta sayensị kweere na ọ bụ ihe ndị ọhụrụ e mepụtara n'ihe banyere ngwá agha mere ka ụmụ mmadụ si n'Africa gbasaa ruo Europe. Ma nnyocha ọhụrụ nke Mahadum Nagoya na Mahadum Tokyo nke dị na Japan mere na-ekwu na ndị Neanderthal nwere nnọọ ihe ndị e ji enyere ndụ aka dị ka ụmụ mmadụ ibe ha. 'Anyị abụghị ndị pụrụ iche, echeghị m na anyị lanarịrị ndị Neanderthals nanị n'ihi ikike nkà na ụzụ,' ka Dr Seiji Kadowaki, onye edemede mbụ nke ọmụmụ ahụ sitere na Mahadum Nagoya, Japan, kwuru. N'aka ekpe bụ map nke Levant na-egosi ọnọdụ nke saịtị ndị metụtara Ahmarian nke mbụ nyochara na ọmụmụ a. Ndị Neanderthal (n'aka nri) nwere ike ọ gaghị abụ ndị iberibe dị ka a na-eche na mbụ, ka ọmụmụ ahụ na-ekwu. Ọdịbendị Ahmarian oge gboo jiri obere okwute dị ka ndụmọdụ maka ịchụ nta ngwa agha dị ka ịtụ ube. Ndị na-eme nchọpụta na mbụ weere ndị a dị ka ihe ọhụrụ dị mkpa - nke nyeere ụmụ mmadụ aka ịkwaga site na ọdịda anyanwụ Eshia ruo Europe, ebe ndị Neanderthals bi. Ụmụ mmadụ nke oge a gbasawanyere ókèala ha bi na ya site n'Africa n'oge dị ka afọ 55,000-40,000 gara aga. Ndị nchọpụta ahụ nyochara ngwá ọrụ ndị e ji nkume rụọ bụ́ ndị ndị bi n'oge ọdịbendị Ahmarian oge gboo na n'oge ọdịbendị Protoaurignacian, bụ́ ndị biri n'oge...
Ndị Japan na - eme nnyocha nyochara ngwá agha ndị e ji nkume mee n'oge ochie. Ha adịghị irè karịa ngwá ọrụ ndị Neanderthal nke otu oge ahụ. Na - atụ aro na ụmụ mmadụ na ndị Neanderthal nwere ike ghara ịkpa àgwà dị iche. Ọ na - emegide echiche bụ́ na ịchụ nta nke ụmụ mmadụ dugara ná mbibi nke ndị Neanderthal.