Chịkọta isiokwu ahụ:  Otú anyị si amata ebe ihe anyị na-anụ ma anyị anaghị ahụ anya dị n'ebe dị anya bụ ihe omimi ruo ugbu a. Ndị ọkà mmụta sayensị na-ekwu na anyị pụrụ ịmata otú ebe ụda si abịa dịruru anya site n'ige ntị n'olu ọ na-ada. N'otu nnyocha ha mere, ha chọpụtara na mkpọtụ ụda na-enyere anyị aka ịmata ebe ụgbọala na-agafe n'akụkụ ụzọ ma ọ bụ ebe onye nọ nso nọ. Ndị ọkà mmụta sayensị nọ na Mahadum Connecticut na-ekwu na anyị maara otú ebe ụda si abịa dịruru anya site n'ige ntị ná mkpọtụ ọ na-eme (ihe osise e sere ebe a). N'otu nnyocha ha mere, ha chọpụtara na mkpọtụ ụda na-enyere anyị aka ịmata ebe dị anya, dịka ọmụmaatụ, ụgbọala na-agafe n'akụkụ ụzọ ma ọ bụ onye nọ nso. Ọ bụ ndị ọkà mmụta sayensị nọ na Mahadum Connecticut mere nnyocha ahụ, e bipụtakwara ya n'akwụkwọ bụ́ Journal of Neuroscience. Ha kwuru na mkpọtụ na ụda olu na-agbanwe agbanwe bụ ihe ndị na-enyere anyị aka ịmata ebe dị anya n'etiti anyị na ebe mkpọtụ si abịa. Ọ dịla anya ndị na-eme nchọpụta matara otú anyị si amata ebe ụda si abịa - ma ọ̀ bụ n'aka ekpe anyị ka ọ̀ bụ n'aka nri anyị, n'ihu anyị ka ọ̀ bụ n'azụ anyị, nakwa n'elu anyị ka ọ̀ bụ n'okpuru anyị. Site n'ịdị arọ ha na akụkụ ahụ ha ndị dị mkpụmkpụ, ruo n'ọdịdị nke okpokoro isi ha na ezé ha, e nwere ọtụtụ ụzọ ihe ndị e kere eke nke ndị Neanderthal si dị iche na nke anyị. Ugbu a, ndị ọkachamara na-ekwu na ọbụna obere ọkpụkpụ dị n'ọnụ ha dị iche na nke dị n'ọnụ ụmụ mmadụ nke oge a, na-eme ka e chee na ndị ikwu anyị oge ochie nwụrụ anwụ nụkwara ihe n'ụzọ dị iche n'otú anyị si anụ. Ndị nnyocha mepụtara ihe nlereanya kọmputa nke ọkpụkpụ ntị etiti nke otu nwatakịrị Neanderthal, bụ́ onye a chọtara ihe ozu ya na France afọ 40 gara aga. A chọtara ozu nwata ahụ dị afọ abụọ, bụ́ nke a maara dị ka La Ferrassie 8, na La Ferrassie dị na Dordogne, n'ebe ndịda ọdịda anyanwụ France, n'agbata afọ 1970 na 1973. Asier Gómez-Olivencia, onye na-eme nchọpụta Ikerbasque na Mahadum nke Mba Basque dị n'ebe ugwu Spain, mepụtara ihe nrụzigharị kọmputa 3D nke ihe ndị ahụ fọdụrụ. Ọrụ ya, bụ́ nke e bipụtara n'akwụkwọ bụ́ The Journal of Human Evolution, na-ekpughe ọdịiche ọzọ dị n'ahụ́ ụmụ mmadụ nke oge a na nke ndị Neanderthal n'ọkpụkpụ ndị kasị nta nke ahụ. Ma, olee otú anyị...
Nnyocha nke Mahadum Connecticut na - ekpughe otú anyị pụrụ isi tụọ anya. Ha sịrị na ige ntị n'olu ndị ọzọ na-agwa anyị otú ihe dịruru anya. Mgbe ụda dị nso, ọdịiche dị na olu kachasị elu na nke kachasị nta bụ ihe doro anya. Ma mgbe ọ dị anya, ụbụrụ anyị anaghị arụ ọrụ nke ọma, anyị na-amarakwa na ọ dị anya.