Chịkọta isiokwu ahụ:  A chọtawo enwe a na-eche na ọ nwụọla kemgbe ihe karịrị afọ 50 n'oké ọhịa dịpụrụ adịpụ nke Democratic Republic of Congo. Ndị ọkà mmụta banyere ụmụ anụmanụ na-arụ ọrụ na Ntokou-Pikounda National Park esewo foto mbụ e sere nke enwe a na-akpọ Bouvier's red colobus. Nchọpụta ha mere gosiri na ụdị anụmanụ a, bụ́ nke mbụ a hụrụ n'afọ 1887, nke e jikwa naanị mmadụ atọ mara, anwụbeghị. Pịgharịa gaa n' ala maka vidiyo. Nke a bụ foto mbụ e sere nke enwe a na-akpọ Bouvier's red colobus, nke e chere na ọ nwụchaala. O yiri ka foto ndị nnyocha bụ́ Lieven Devreese na Gaël Elie Gnondo Gobolo sere ọ̀ na-egosi nne na nwa ya. Ndị na-eme nchọpụta na-enwe olileanya ugbu a ịmụ banyere enwe ahụ ná mgbalị ịmụtakwu ihe banyere ya. A chọpụtawo ụdị enwe ọhụrụ mgbe ndị ọkà mmụta sayensị mụtaworo ịmata ọdịiche dị na ya site n'ọdịdị nke amụ ya. A chọtara nnụnụ a n'ọhịa ndị dị n'ebe dịpụrụ adịpụ n'ebe ndịda ọwụwa anyanwụ Tibet mgbe ndị na-eme nchọpụta guzobere ọnyà foto. Mkpịsị ahụ nwere akụkụ ahụ́ e ji enwe mmekọahụ bụ́ nke dị gburugburu kama inwe akụkụ ahụ́ e ji enwe mmekọahụ bụ́ nke dị ka akụ́ nke a na-ahụ n'ụdị anụmanụ ndị ọzọ nọ n'ógbè ahụ. Ihe mere e ji kpọọ ya Macaca leucogenys bụ n'ihi afụ ọnụ ya na n'akụkụ ihu ya. Dr Pengfei Fan, otu n'ime ndị nchọpụta chọpụtara ụdị ọhụrụ ahụ na onye ọkà mmụta ihe ndị dị ndụ na Mahadum Dali, Yunnan, na China, kwuru na a ghọgburu ogologo oge dị ka ụdị ọzọ. O kwuru na n'ihi ọnọdụ dịpụrụ adịpụ nke ebe ahụ dị na Medog County nke Tibet, ọ bụ ndị ọkà mmụta ihe ndị dị ndụ ole na ole gara ebe ahụ. Maazị Devreese kwuru, sị: "Foto anyị bụ nke mbụ n'ụwa, ha na-egosikwa na ụdị anụmanụ a anwụbeghị. 'Ọ dịghị onye maara ihe ọ bụla banyere ha. Ha bi n'ógbè ndị ọkà mmụta sayensị na-adịghị agakarị, n'akụkụ osimiri n'ógbè a na-apụghị iru eru.' Maazị Devreese nọrọ ọnwa atọ, mgbe ọ hapụsịrị na Febụwarị, na-achọgharị n'ọhịa ndị dị na Congo iji gbalịa ịchọta ụmụ ahụhụ Bouvier red colobus, ma ọ bụ Piliocolobus bouvieri. Ya na ndị ọrụ ibe ya nọ na Congress gara n'obodo nta ndị dịpụrụ adịpụ iji jụọ ndị obodo...
Ọ bụ n'afọ 1970 ka a hụrụ ụkpara a na Kongo. Ndị ọkà mmụta ihe ndị dị ndụ esewo foto ndị mbụ nke ụmụ anụmanụ ndị a dị ụkọ. Ndị a na - ebi n"ìgwè n'oké ọhịa ndị dị n'akụkụ osimiri. A na - atụ egwu na a na - eyi ha egwu n'ihi ịzụ ahịa anụ ọhịa na - arị elu n"ógbè ahụ.