Mezue ahịrịokwu na-esonụ: N'ime afọ 20 gara aga, e nwewo mgbanwe pụtara ìhè n'ụkpụrụ ndị ọchịchị nke mba ndị dị na Mesoamerica na-agbaso n'ebe asụsụ ndị obodo ahụ dị. A matawo ikike ha nwere ịdị adị n'ụzọ iwu kwadoro, gọọmenti akwadowokwa ha n'ụzọ ụfọdụ, ruo n'ókè nke ịnakwere ha dị ka asụsụ mba. A matawo izi ihe n'asụsụ abụọ (kama ịbụ n'asụsụ Spanish) dị ka ihe a na-achọsi ike ọbụna ma ọ bụrụ na ọ bụghị mgbe nile ka a na-enweta ya n'ezie. Na Guatemala, a nabatara asụsụ obodo dị iche iche dị ka asụsụ ndị gọọmentị na akụkụ bara uru nke njirimara obodo ahụ mgbe e mesịrị
Agha Obodo nke biri na 1996. Na Mexico, gọọmentị ndị na-agbanwe agbanwe ekwuola banyere uru ihe nketa obodo nke mba ahụ bara mana ọ bụ rue 2003 ka "Ley General de Derechos Lingüísticos de los Pueblos Indígenas" guzobere usoro maka ichebe, ịzụlite na mmepe nke asụsụ ndị obodo.