Chịkọta isiokwu ahụ:  (CNN) Ànyị nọ naanị anyị na mbara igwe? Ka ọ̀ pụrụ ịbụ na e nwere ihe ndị nwere ọgụgụ isi n'ebe ọzọ? N'izu gara aga, ndị ọkà mmụta sayensị nke NASA kwurịtara n'ụzọ doro nnọọ anya nzọụkwụ ndị a ga-agbaso iji chọpụta ndụ n'ebe ndị ọzọ na mbara igwe n'ime afọ iri ma ọ bụ iri abụọ na-abịanụ. N'afọ a, anyị na-eme ememe ncheta afọ iri abụọ kemgbe a chọtara mbara ala nke na-agba kpakpando yiri anyanwụ anyị gburugburu, nke aha ya bụ 51 Pegasi. Kemgbe ahụ, nnyocha ndị e mere n'elu ala na satellite Kepler nke NASA achọpụtawo ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ "exo-planets" 2,000 e kwenyesiri ike na ha dị, ọtụtụ puku ndị ọzọ na-achọpụtakwa na ha dị. Ọtụtụ n'ime usoro mbara igwe ndị a eyitụghị usoro mbara igwe anyị. Ụfọdụ n'ime ha nwere nnukwu mbara ala ndị dị ka Jupita bụ́ ndị na-agba kpakpando ha gburugburu n'ebe dị nnọọ nso karịa Mercury, bụ́ mbara ala kasị dịrị n'ime mbara igwe anyị. Ma, ọ bụ eziokwu na ọ na-esi ike ịhụ obere mbara ala ndị dị ka ụwa, a na-ahụ ha nke ọma karị. Ndụ bidoro ịdị n'oké osimiri mgbe ihe dị ka otu ijeri afọ gachara e kere ụwa. Nke a na-egosi na o nwere ike ịbụ na e nwere ihe ndị dị ndụ n'ụwa ndị dị n'oké nkume, nweekwa mmiri n'elu ha. Ndụ dị ka anyị si mara ya dabeere na carbon ma chọọ mmiri mmiri mmiri. Ndị na-enyocha mbara igwe na-akọwa "ógbè a pụrụ ibi na ya" gburugburu kpakpando dị ka ógbè mmiri dị n'ime ya pụrụ ịdị n'elu mbara ala. Ọ bụrụ na kpakpando ahụ eruo nso, mmiri ya ga-aghọ uzu ọkụ; ọ bụrụ na ọ dị anya, mmiri ya ga-aghọ ice. N'ịdabere n'ihe ndị a chọpụtarala ruo ugbu a, ndị na-enyocha mbara igwe na-eme atụmatụ na ọ pụrụ ịbụ na e nwere ihe dị ka ijeri mbara ala 40 ndị yiri ụwa, bụ́ ndị dị n'ógbè a pụrụ ibi na ha, nanị n'ụyọkọ kpakpando anyị bụ́ Milky Way. N'ezie, e nwere ọdịiche dị n'etiti otu mkpụrụ ndụ -- nke malitere n'ihe dị ka ijeri afọ atọ na narị nde asatọ gara aga ma bụrụ ụdị ndụ kasị dị mgbagwoju anya ruo ihe dị ka ijeri afọ abụọ ọzọ -- na ụmụ anụmanụ ndị na-enye mmiri ara, bụ́ ndị pụtara n'ihe dị ka narị nde afọ abụọ gara aga. E nwekwara ụmụ mmadụ, bụ́ ndị dịworo ndụ ruo nanị afọ 200,000. Ndụ nwere ọgụgụ isi nke pụrụ iso ndị ọzọ nwere ọgụgụ isi na-ekwurịta okwu site na ebili mmiri redio erubeghị afọ 100 n'ụwa a. N'ihi ya, ọ bụ ezie na mbara ala ndị mepụtara ụdị ndụ dị mfe pụrụ ịdị ole na ole, ọnụ ọgụgụ ndị nwere ihe ndị dị ndụ ha na ha pụrụ ikwurịta okwu - ọbụna ma ọ bụrụ na anyị echee na ha malitere dị ka ụmụ mmadụ...
Ndị ọkà mmụta sayensị nke NASA na - atụle nzọụkwụ ndị a ga - agbaso iji chọpụta ndụ n' ebe ndị ọzọ na mbara igwe n' ime iri afọ abụọ na - abịanụ. Meg Urry: Ndụ n'ebe ndị ọzọ n'eluigwe na ala, na ọbụna n'ebe ndị ọzọ n'ụyọkọ kpakpando anyị bụ́ Milky Way, bụ ihe a na-apụghị izere ezere. Ma ohere anyị nwere iso ndụ ahụ nwee nkwurịta okwu pere mpe, ka ọ na-ede.