Rịba ama amaokwu a dị n'okpuru ma zaa ajụjụ ahụ mgbe e mesịrị n'otu asụsụ ahụ dị ka amaokwu ahụ:  Ihe ndị na-eme ka mmadụ na-arịa ọrịa shuga nke ụdị nke abụọ bụ: ibu oké ibu na ibu gabigara ókè (nke a na-akọwa dị ka ọ̀tụ̀tụ̀ ịdị arọ nke ahụ́ mmadụ karịrị 25), mmadụ ịghara ịdị na-emega ahụ́, mmadụ ịghara iri nri na-edozi ahụ́, mmadụ inwe nchekasị, na mmadụ ibi n'obodo ukwu. A na-ejikọta oke abụba n'ahụ na 30% nke ndị sitere na China na Japan, 60<unk>80% nke ndị sitere na Europe na Africa, na 100% nke ndị Pima India na ndị Pacific Islanders. N'etiti ndị na-ebughị oké ibu, a na-enwekarị ọ̀tụ̀tụ̀ dị elu n'agbata úkwù na apata ụkwụ. Ọ dị ka ise siga ọ̀ na-eme ka ihe ize ndụ nke ịrịa ọrịa shuga nke ụdị nke abụọ ka njọ. Ihe ndị e ji eri nri na-emetụtakwa ihe ize ndụ nke ịrịa ọrịa shuga nke ụdị nke abụọ. A na-ejikọta ịṅụbiga ihe ọṅụṅụ ndị e tinyere shuga na ha ókè na ihe ize ndụ ka ukwuu. Ụdị abụba ndị dị n'ihe oriri dị mkpa, abụba ndị jupụtara na ha na abụba ndị na-eme ka mmadụ nwekwuo nsogbu, abụba ndị na-adịghị eju eju na abụba ndị na-adịghị eju eju na-ebelata ihe ize ndụ ahụ. O yiri ka iri ọtụtụ osikapa ọcha ọ̀ na-eme ka ihe ize ndụ nke ịrịa ya ka njọ. A na-eche na ọ bụ erughị eru na-akpata pasent 7 nke ọrịa ndị a. Ihe ndị na-emetọ ikuku nwere ike iso na-akpata ya.  Ajụjụ: Olee ụdị ihe ọṅụṅụ ịṅụbiga ya ókè pụrụ ịkpata ọrịa shuga nke ụdị nke abụọ?
shuga na-atọ ụtọ