Chịkọta isiokwu ahụ:  (CNN) Igbu ndị Armenia na Ottoman Empire, nke malitere 100 afọ gara aga na Fraịde, ka ụfọdụ ndị ọkà mmụta na ndị ọzọ na-ekwu na ọ bụ ogbugbu mbụ nke narị afọ nke 20, ọ bụ ezie na okwu ahụ bụ "mgbuchapụ" adịghị n'oge ahụ. Ajụjụ nke ma a ga-akpọ ogbugbu ndị ahụ mgbukpọ agbụrụ bụ ihe na-akpali akpali, ma nye ndị Armenia, bụ́ ndị sitere ná ndị ahụ e gburu egbu, ma nye ndị Turkey, bụ́ ndị nketa nke ndị Ottoman. Nye ìgwè abụọ ahụ, ajụjụ ahụ metụtara ihe ndị mere n'akụkọ ihe mere eme n'otu aka ahụ dị ka ọ na-emetụ n'ọdịdị mba. Ụfọdụ ndị Armenia na-eche na a pụghị ịmata mba ha n'ụzọ zuru ezu ọ gwụla ma a ghọtara eziokwu nke ihe mere ndị nna nna ha. Ụfọdụ ndị Turkey ka na-ele ndị Armenia anya dị ka ihe iyi egwu nye Alaeze Ukwu Ottoman n'oge agha, ma kwuo na e gburu ọtụtụ ndị agbụrụ dị iche iche - gụnyere ndị Turkey - n'ọgba aghara nke agha ahụ. Tụkwasị na nke ahụ, ụfọdụ ndị ndú ndị Turkey na-atụ egwu na ịnakwere na e gburu otu agbụrụ pụrụ iduga n'ịchọ nnukwu ụgwọ. Ya mere, gịnị ka anyị maara banyere ihe mere n'ụbọchị ndị ahụ dị oké egwu? Lee ụfọdụ n'ime ha: Ndị Ottoman Turkey, bụ́ ndị batara n'oge na-adịbeghị anya n'Agha Ụwa Mbụ n'akụkụ Germany na Alaeze Ukwu Austria-Hungary, na-echegbu onwe ha na ndị Armenia bi n'Alaeze Ukwu Ottoman ga-enye Russia aka n'oge agha. Ọ dịla anya Russia chọwara ịchị Constantinople (nke bụ́zi Istanbul), nke na-achịkwa ụzọ e si abanye n'Oké Osimiri Ojii - n'ihi ya kwa, na-achịkwa ụzọ e si abanye n'ọdụ ụgbọ mmiri ndị dị na Russia bụ́ ndị na-arụ ọrụ n'oge nile n'afọ. Ọtụtụ ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme kweere na ha dị ihe dị ka nde mmadụ abụọ. Otú ọ dị, ndị e gburu n'agha ahụ gụnyekwara ụfọdụ n'ime nde ndị Armenia 1.8 bi na Caucasus n'okpuru ọchịchị Russia, ụfọdụ n'ime ha bụ ndị ndị agha Ottoman gburu na 1918 ka ha na-agafe n'Ebe Ọwụwa Anyanwụ Armenia na Azerbaijan. Ka ọ na-erule 1914, ndị ọchịchị Ottoman na-ewereworị ndị Armenia dị ka ihe iyi egwu nye nchebe nke alaeze ukwu ahụ. E mesịa, n'abalị nke April 23-24, 1915, ndị ọchịchị nọ na Constantinople, bụ́ isi obodo nke alaeze ukwu ahụ, kpọchiri ihe dị ka ndị ọkà mmụta na ndị ndú obodo Armenia 250. A chụpụrụ ọtụtụ n'ime ha ma ọ bụ gbuo ha. Eprel 24, nke a maara dị ka Red...
A ga-eme ncheta 100th nke mmalite nke igbu ọchụ a na Fraịde. Turkey na ndị ọzọ jụrụ iji okwu ahụ bụ "mgbukpọ agbụrụ" eme ihe Ihe ka ọtụtụ ná ndị e kwuru na ha nwụrụ dị n'agbata narị puku mmadụ isii na otu nde na narị puku ise.