Rịba ama amaokwu a dị n'okpuru ma zaa ajụjụ ahụ mgbe e mesịrị n'otu asụsụ ahụ dị ka amaokwu ahụ:  Ihe a kọrọ: N'Atens oge ochie, ọ bụrụ na mmadụ egbuo onwe ya n'enwetaghị ikike n'aka ndị ọchịchị, a naghị eli ya otú e si eli mmadụ. A na-eli onye ahụ nanị ya, ná mpụga obodo ahụ, n'enweghị nkume ili ma ọ bụ ihe ncheta. Otú ọ dị, e lere ya anya dị ka usoro a na-anabata iji nagide mmeri agha. Na Rom oge ochie, ọ bụ ezie na e kwere ka mmadụ gbuo onwe ya ná mmalite, e mesịrị lee ya anya dị ka mpụ megide steeti n'ihi ihe ọ na-efu ya n'ụzọ akụ̀ na ụba. Aristotle katọrọ ụdị nile nke igbu onwe onye ebe Plato nwere echiche abụọ. Na Rom, ụfọdụ ihe mere mmadụ ji gbuo onwe ya gụnyere ịnwụ ọnwụ n'ọgụ ndị gladiator, obi amamikpe maka igbu mmadụ, iji zọpụta ndụ onye ọzọ, n'ihi iru uju, site na ihere nke ịbụ onye e dinara n'ike, na ịgbanahụ ọnọdụ ndị a na-apụghị ịnagide anagide dị ka nhụjuanya anụ ahụ, mmeri agha, ma ọ bụ ịchụso mpụ. E lere igbu onwe onye anya dị ka mmehie na Europe nke Ndị Kraịst ma katọọ ya na Kansụl nke Arles (452) dị ka ọrụ Ekwensu. Na narị afọ ndị gara aga, Chọọchị arụwo ụka ruo ogologo oge banyere mgbe ọchịchọ maka ịnwụ n'ihi okwukwe mmadụ bụ igbu onwe onye, dị ka ọ dị n'ihe banyere ndị nwụrụ n'ihi okwukwe ha na Córdoba. N'agbanyeghị arụmụka ndị a na mkpebi ndị ọchịchị na-eme mgbe ụfọdụ, ọ bụ nanị ná ngwụsị narị afọ nke 17 ka e nwere nkwekọrịta zuru ezu n'ozizi Katọlik banyere igbu onwe onye. Otu iwu ndị omekome nke Louis nke Iri na Anọ nke France tiri na 1670 dị nnọọ njọ, ọbụna n'ihi oge ahụ: A na-adọkpụpụ ozu onye nwụrụ anwụ n'okporo ámá, na-ele ya anya n'ala, ma kwụba ya n'osisi ma ọ bụ tụba ya n'ebe a na-ekpofu ahịhịa. Tụkwasị na nke ahụ, e jichiri ihe onwunwe nile nke onye ahụ. Àgwà ndị mmadụ n'ebe igbu onwe onye dị ji nwayọọ nwayọọ malite ịgbanwe n'oge Renaissance. Ọrụ John Donne bụ Biathanatos nwere otu n'ime ihe nchebe nke oge a banyere igbu onwe onye, na-eweta ihe akaebe site na omume nke ndị a kpọtụrụ aha na Bible, dị ka Jizọs, Samsin na Sọl, na-ewetakwa arụmụka na-adabere n'echiche na ọdịdị iji kwado igbu onwe onye n'ọnọdụ ụfọdụ. Ọchịchị ụwa nke ọha na eze nke malitere n'oge oge Enlightenment jụrụ echiche okpukpe ọdịnala banyere igbu onwe onye ma weta echiche nke oge a n'okwu ahụ. David Hume gọrọ na...  Ajụjụ: Gịnị mere e ji mechaa machibido igbu onwe onye iwu?
ihe ndị metụtara akụnụba