پوختەی وتارەکە بکە:  یارمەتی دەستیکردووە بە گەیشتن بە ڤانواتوو لەکاتێکدا ئەم وڵاتە بچوکییەی ئۆقیانووسی ئارام هەوڵدەدات بۆ ئاشکراکردنی وێرانکاریی ئەوەی کە لەوانەیە خراپترین کارەساتی سرووشتی بێت کە تا ئێستا ناوچەکەی گرتووە. ژمارەی فەرمیی کوژراوانی لە پۆرتی ڤیلا پایتەخت شەش کەس بوون، هەرچەندە شارەزایان وتیان ئەمە بەشێکی کەمە لە کوژراوانی سەرتاسەری وڵاتەکە دوای ئەوەی ڕاپۆرتەکان دەڵێن تەواوی گوندەکان "فڕێنراون" کاتێک کە زریانەکە تێدەپەڕێت. پەیوەندیەکان هێشتا لە زۆربەی 80 دوورگەکانی کۆمەڵە دوورگەکە داڕماون، هەرچەندە فڕۆکەخانەی پۆرت ڤیلا بە چەند دامەزراوەیەکی کەمەوە کراوەتەوە بۆ ئەوەی یارمەتی زۆر پێویست بگەیەنرێت. بەڕێوەبەری پێشووی کەناڵی تەلەڤیزیۆنی ١٠، ئادەم بۆلاند، کە لەگەڵ هاوکارەکەی، کینی ئەنگ، لە ڤانواتۆ دەژین، هێشتا نەیدەزانی چی لە ماڵەکەی ماوە دوای ئەوەی ھەفتەی ڕابردوو ناچارکران بیخەنە دەرەوە. " خراپە، کێشەکە ئەوەیە کە ئێمە هێشتا نازانین تا چەند خراپە،" ئەو بە ستۆدیۆ 10 ی وت. پەیوەندی و کارەبا لەکار کەوتووە. زۆر سەختە کە پەیوەندییەکان بگوازرێتەوە و بگوازرێتەوە. ئێمە هیچ بیرۆکەیەکمان نییە کە بارودۆخی چەند خراپە لە هەندێک لە دوورگەکانی تر - بەتایبەت دوورگەکانی بچووکتر لە باشوور کە جگە لە شوێنی گەشتیاری پێنج ئەستێرە هێشتا وڵاتێکی لە پەرەسەندندایە. بۆ ڤیدیۆ بچۆرە خوارەوە. منداڵان پشکنینی پاشماوەکان دەکەن لەکاتێکدا دانیشتوان مامەڵە لەگەڵ زیانەکانی ماڵەکانیان دەکەن لە سیساید، لە نزیک پورت ڤیلا پایتەختی ڤانواتو. پیاوێک لە شەپۆلە بەرزەکان ڕادەکات کە بەهۆی زریانی پەمەوە دروستکراون لە کەناراوەکانی پورت ڤیلا. ژمارەی کوژراوانی پۆرت ڤیلا لە پایتەخت شەش کەس بووە، هەرچەندە شارەزایان دەڵێن ئەمە بەشێکی کەمە لە ژمارەی کوژراوانی سەرانسەری وڵات. زیان بە پردێک گەیاند، بەهۆی زریان پەم، لە نزیک پایتەختی ڤانواتو لە پورت ڤیلا. ئەم جووتەی ئوسترالی ناچارکران پەنا بۆ دایکی بەڕێز بۆڵاند لە پورت ڤیلا بگرن و ڕێگەیان پێنەدراوە بگەڕێنەوە ماڵەکەی خۆیان لە دوورگەکە چونکە هێشتا بە نا سەلامەت دادەنرێت. وتی: "پێویستمان بە مەلەکردن بەسەر ڕووبارەکاندا کرد چونکە پردەکان شۆرابوون". وەزیری دەرەوەی ئوسترالیا جولی بیشۆپ وتی هیچ ڕاپۆرتێک لە کوژراوەکانی ئوسترالیا لە ڤانواتوو نییە، بەڵام لەوانەیە نزیکەی ٣٠٠٠ ئوسترالیایی لە ئەو وڵاتە بچکۆلە لە پاسیفیکدا هەبن. دوو فڕۆکەی ھێزی ئاسمانی ئوسترالیا نیشتوونەوە...
یارمەتی گەیشتن بە ڤانواتوو دەستی پێکرد دوای یەکێک لە خراپترین گەردەلوولەکان کە تا ئێستا لێیداوە. ژمارەی کوژراوانی پۆرت ڤیلا لە پایتەخت شەش کەس بووە، هەرچەندە شارەزایان دەڵێن ئەمە بەشێکی کەمە لە ژمارەی کوژراوانی سەرانسەری وڵات. پەیوەندییەکان هێشتا لە زۆربەی ٨٠ دوورگەی ڤانواتۆدا لەکارکەوتبوون. لە ھەندێک ناوچەدا سەدا ٩٠ی خانووەکان وێران بوون. خاچی سووری ڤانواتۆ دەڵێت: 'بە کردەوە تەواوی وڵاتەکە... تەختە' جولیێ بیشۆپ دەڵێ لەوانەیە ٣٠٠٠ ئوسترالیایی لە ڤانواتۆ بن.