پوختەی وتارەکە بکە:  چینێکی 'سوپێرڤیسکۆس'ی نوێ لە بەرگی خوارەوەی زەوی دۆزرایەوە. ئەم پێشکەوتنە دەتوانێ ئەوە ڕوون بکاتەوە کە بۆچی بەشێک لە پەڵە تەختۆنییەکانی زەوی کە دادەخرێن هەندێک جار لە ژێر زەویدا بە قوڵایی ٩٣٠ میل (١٥٠٠ کیلۆمەتر) وەستاوە و ئەستوور دەبێت. هەروەها دەتوانێ ئەوە ڕوون بکاتەوە کە بۆچی بوومەلەرزەکان لە قوڵایی ناوەوەی زەوی ڕوودەدەن، ئاماژە بەوە دەکات کە گەرمترە لەوەی پێشتر بیری لێدەکرایەوە. لێرەدا وێنەیەکی سادە لە سڵابێکی یەکێک لە پلێتە تەکتۆنییەکانی زەوی نیشان دەدرێت کە لە گۆشە سەرەوەی سەرەوەدا دادەبەزێت، پاشان لە قوڵایی 930 میلدا دادەبەزێت و کۆدەبێتەوە، کە تێیدا تاقیکردنەوەکانی زانکۆی یوتا ئاماژە بە بوونی چینێکی زۆر چەق و چەقبەستووی زەوی دەکەن. توێژینەوەکە لەلایەن زانایانی زانکۆی یوتاوە ئەنجامدراوە بە سڕینەوەی کانزاکان لە نێوان ئەڵماسەکاندا بۆ دووبارە کردنەوەی بارودۆخی ناوەوەی زەوی. چینە سەرەکیەکانی زەوی بریتییە لە قەوشە باریکەکەی ٤ تا ٥٠ میل (٦ تا ٨٠ کیلۆمەتر) قوڵ، مانتۆیەکی درێژ بە قوڵایی ١٨٠٠ میل (٢٩٠٠ کیلۆمەتر) و ناوکی ئاسن. بەڵام دابەشبوون هەیە. قەوسەکە و بەشێک لە پانتۆلی سەرەوەی پانتۆلی تەکتۆنیک یان لیتۆسفیری پێکدەهێنن کە ئەستورییان ٦٠ بۆ ٩٠ میل (٩٧ بۆ ١٤٥ کیلۆمەتر) کە وەک بەشی سەرەوەی پشتێنەکانی گواستنەوەن کە کیشوەرەکان و بنەکانی دەریا هەڵدەگرن. ئەوان بەرپرسیارن لە دروستبوونی کیشوەرەکان، و هێشتا چالاکن - وەک بوومەلەرزە و تەقینەوەی گڕکانەکان نیشانی دەدەن. هەرچەندە، توێژەران هەرگیز نەیانتوانیوە ئەوە بزانن کە بۆچی زەوی پلەی تەکتۆنیکی دروستکردووە، بەڵام هەسارەکانی دیکە نەیانکردووە. ساڵی رابردوو، یەیل گوتی کە نهێنییەکەی چارەسەرکردووە و گوتی کلیلەکە کانزاکانی بچووکە لە ناو بەردەکاندا. توێژینەوەکە ئاماژە بەوە دەکات کە چۆن و کەی زەوی یەکێک لە تایبەتمەندییە جیاوازەکانی - پلەی تەکتۆنیکی چەقبەستوو - و بۆچی ڤینۆس، دراوسێی دووانەی زەوی، هەرگیز گەشەی نەکردووە. "ئێمە پێمان وایە هەموو شتێک دەگەڕێتەوە بۆ ڕەفتاری دەنکە بچووکەکانی کانزاکان لە ناو بەردەکاندا،" دکتۆر دەیڤد بێرکۆڤیسی جیۆفیزیکی یەیڵ، نووسەری سەرەکیی توێژینەوەکە کە لە گۆڤاری نیچەر بڵاوکراوەتەوە. توێژەرەکان دەڵێن لە سەرەتای زەوی دا، جوڵەی مانتڵ ناوچەی لاواز لە لیتۆسفێردا دروستکردووە - دەرەکیترین قەڵاچۆی هەسارەکە. ئەم ناوچانە بەردەوام بوون، گەشەیان کرد بۆ سنووری پلێتەکان، و لە کۆتاییدا...
توێژینەوەکە لەلایەن زانایانی زانکۆی یوتاوە ئەنجامدراوە. کانزاکان لەنێوان ئەڵماسەکاندا تێکدەشکێنن بۆ لاساییکردنەوەی ناوکی زەوی. وە بۆیان دەرکەوت کە ناوچەیەکی نوێ هەیە کە لە ژێر زەوی بە دووری 930 میل لەژێر زەوییە. ناوچەی سەرپەرشتیار دەتوانێ ڕوونی بکاتەوە کە بۆچی هەندێک تابلۆ نوقم نابن. هەروەها دۆزینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ناوەوەی زەوی گەرمترە لەوەی کە بیری لێدەکرایەوە.