پوختەی وتارەکە بکە:  دڕندەیەک بە شەش نینۆکی درێژەوە چەکدار بوو کە زیاتر لە 500 ملیۆن ساڵ لەمەوبەر لە دەریاکاندا دەجووڵایەوە و یەکێک بوو لە باوباپیرانی مێروو، جاڵجاڵۆکە و ماسییە مۆدێرنەکان، زانایان بۆیان دەرکەوتووە. یاوونیک کوتینای هاوشێوەی ڕەنگاڵ چوار چاو و ئەنتینا درێژەکانی وەک قامچی هەبوو کە لە کۆتایی نینۆکەکانییەوە درێژ دەبوونەوە. چوار لە چنگەکان ڕیزێکی ددانیان هەبوو کە یارمەتیدەر بوونەوەرەکە بوو بۆ گرتنی نێچیرەکەی لە دەریاکانی پێش مێژوو لە سەردەمی کامبری. بۆ ڤیدیۆ بچۆرە خوارەوە. یاوونیک کوتنای، کە لە وێنەکەی سەرەوەدا نیشان دراوە، ٥٠٨ ملیۆن ساڵ پێش ئێستا لە دەریاکاندا ژیاوە. ئەو بوونەوەرەی هاوشێوەی زەردەچووە چوار چاوی هەبوو و ئەنتەنای درێژ و هاوشێوەی قامچی هەبوو کە لە لوتکەی چنگەکانییەوە درێژ بووەوە. فۆسێلێکی ئەم بوونەوەرە سەیر و سەمەرە لە ماربل کانیۆن لە کۆتایی باکووری پارکی نیشتمانی کوتنای لە چیاکانی کەنەدا دۆزرایەوە. پسپۆڕانی بواری زیندەوەرزانی دەڵێن ئەم جۆرە لەوانەیە یەکێک بێت لە یەکەمین جووتیارانی جووتیار کە بە سەر گۆی زەویدا دەجوڵێت - کۆمەڵەیەک کە دواتر پەرەی سەندووە بۆ جاڵجاڵۆکە و ڕەنگاڵ و مێرووەکان. توێژینەوەیەکی نوێ ئاشکرایکردووە کە دووئاوەوەرێکی هاوشێوەی تیمساح کە قەبارەی ئۆتۆمبێلێکی بچووک بوو زاڵ بوو بەسەر دەریاچەکانی پێش مێژوو لە زیاتر لە 200 ملیۆن ساڵ پێش ئێستا. پسپۆڕانی پەلەوەناسی پاشماوەی فۆسیلی 'سووپەر سالاماندەر'یان دۆزییەوە لە کاتی هەڵکەندندا لە شوێنی دەریاچەیەکی دێرین لە باشووری پۆرتوگال. ئەو دڕندە، کە بەدرێژایی نزیکەی دوو مەتر بوو و لە دەریاچەکان و ڕووبارەکاندا دەژیا لە کۆتایی سەردەمی تریاسیدا، ناوی Metoposaurus algarvensisـی لێنا. بە دەمێکی پڕ لە ددانە تیژەکانی وەک دەرزی، وابڕیارە کە ماسیی خواردبێت بەڵام لەوانەیە هەر دایناسۆرێکی سەرەتایی بچوکیشی خواردبێت کە لە ئاو نزیک بووبێتەوە. ئەو بوونەوەرە دڕندەیە، کە وەک هەموو جومگەدارەکان ئێسکێکی دەرەکی یان ئێسکێکی دەرەکی هەبوو، وابڕیارە 508 ملیۆن ساڵ پێش ئێستا ژیابێت. سێدریک ئاریا، زانای زیندەوەرزانی پەرەسەندن لە زانکۆی تۆرنتۆ کە بەشێک بوو لە ئەو تیمەی کە ئەو جۆرەی دۆزییەوە، وتی: "ئەم بوونەوەرە ڕوانگەی ئێمە فراوانتر دەکات لەسەر ئەندامی و خووەکانی ڕاوچیی یەکەمین ئەندامیش، ئەو گروپەی کە جاڵجاڵۆکە و ڕەنگاڵەکان پێوەندییان پێوە هەیە. 'ئەو...
یاوونیک کۆتنای لە ماربل کانیۆنی شاخی کەنەدا دۆزرایەوە. ئەم بوونەوەرە بوونەوەرێکی سەرەتایی چنگدارە کە لە دەریاکانی سەردەمی کامبریادا مەلەی دەکرد. فۆسێلەکە سەر بە گروپێکە کە بووە هۆی دروستبوونی جاڵجاڵۆکە و مێرووەکان و ڕەنگاڵەکان. زانایان دەڵێن دوو بەشی پێشەوەی هەبوو کە هەریەکەیان سێ نینۆکی درێژی لەسەر بوو.