پوختەی وتارەکە بکە:  توێژینەوەیەکی نوێ ئاشکرایکردووە کە دووئاوەوەرێکی هاوشێوەی تیمساح کە قەبارەی ئۆتۆمبێلێکی بچووک بوو زاڵ بوو بەسەر دەریاچەکانی پێش مێژوو لە زیاتر لە 200 ملیۆن ساڵ پێش ئێستا. پسپۆڕانی پەلەوەناسی پاشماوەی فۆسیلی 'سووپەر سالاماندەر'یان دۆزییەوە لە کاتی هەڵکەندندا لە شوێنی دەریاچەیەکی دێرین لە باشووری پۆرتوگال. ئەو دڕندە، کە بەدرێژایی نزیکەی دوو مەتر بوو و لە دەریاچەکان و ڕووبارەکاندا دەژیا لە کۆتایی سەردەمی تریاسیدا، ناوی Metoposaurus algarvensisـی لێنا. بۆ ڤیدیۆ بچۆرە خوارەوە. مەتۆپۆزۆرس ئەلگارڤێنسیس، کە لە دووبارە دروستکردنەوەکەی سەرەوەدا نیشان دراوە، بە قەبارەی ئۆتۆمبێلێکی بچووک دەبوو. بە دەمێکی پڕ لە ددانە تیژەکانی وەک دەرزی، وابڕیارە کە ماسیی خواردبێت بەڵام لەوانەیە هەر دایناسۆرێکی سەرەتایی بچوکیشی خواردبێت کە لە ئاو نزیک بووبێتەوە. توێژەرانی پشت ئەم دۆزینەوەیە، کە لە دەشتایی بەردێکی گڵاوی نزیک لولی، لە ناوچەی ئەلگارڤی باشووری پۆرتوگال ئەنجامدرا، دەڵێن کە ئەم جۆرە نوێیە هاوشێوەی ئەمفیبیای سەرەتایی تر بوو کە لەو کاتەدا بەربڵاو بوون. سەلاماندەری زەبەلاحی دەگمەن یەکێکە لە کۆنترین جۆرەکانی جیهان. بۆ یەکەمجار لە 170 ملیۆن ساڵ لەمەوبەر لە سەر گۆی زەوی دەرکەوت بەڵام ئێستا تەنها دەستێک لە دانیشتوانی مانەوە لە کێوی دا ماونەتەوە. سەڵاماندەری زەبەلاحی چینی ئێستا گەورەترین دووڕوویە و دەتوانێ تا 1.8 مەتر (5.9 پێ) درێژ بێت. پاسەوانێکی باخچەکە سەڵاماندەری گەورەی چینی لە شاری هییوان، پارێزگای گوانگدون، چین دەدۆزێتەوە. بەڵام پیسبوونی ئەو ڕووبار و جۆگەلەی کە تیایدا دەژین ئەم جۆرە لە مەترسیدایە. پاسەوانێکی باخچەیەک لە باشووری چین بەم دواییانە سەلاماندەرێکی زەبەلاحی بە کێشی 5.5 کیلۆ و درێژی 83 سانتیمەتری لە شاری هییوان لە پارێزگای گوانگدۆنگ لە باشووری چین گرت، یەکەمین سەلاماندەر لەو جۆرە بوو کە لەو ناوچەیەدا دۆزرایەوە. دوای ئەوەی لە تەنکێکی کاتی دا هێشتنەوە، کاربەدەستان بوونەوەرەکەیان ئازاد کرد بۆ ناو ڕووبارەکە، لە لایەن خەڵکێکی زۆرەوە کە سەرنجی گەشتیارەکانیان ڕاکێشابوو. دەڵێن ئەوان پێشینەی ئەمفیبیای هاوچەرخ بوون وەک قورباخ، نیۆت و سەڵامەندەر. دکتۆر ستیڤ بروسات، پسپۆڕی پەلەیونتۆلۆژی بڕبڕەدارەکان لە...
مەتۆپۆسۆرس ئەلگارڤێنسیس بۆتە دوو مەتر درێژی و ماسی دەخوارد. بە دەمێکی ددانە دەرزییەکانی وەک دەرزیش دەشێت دایناسۆرە بچووکەکانیشی خواردبێت. زانایان باس لە جۆرە نوێیەکە دەکەن کە دەمێکی وەک "سەری تەوالێت" هەیە پاشماوە فۆسیلییەكانی لە بناری ووشكاوی دەریاچەیەكی پێش مێژوو دۆزرانەوە. لێکۆڵەران دەڵێن لەوانەیە سەدان کەسی تر لە شوێنەکە لە پۆرتوگال هەبن. ئەم بوونەوەرە پەیوەندی بە سەڵاماندەرە سەرەتاییەکانی ترەوە هەبوو کە لەو کاتەدا دەژیان.