تەواوی ئەم ڕستەیە بکە: ماتیۆ لە ئیدێسا (نوووەى دووەمى سەدەى ١١٤٤) مێژوونووسێکى ئەرمەنى بوو لە ئیدێسا. مێژووى "چڕۆنیکڵ"ى لە نیوەی یەکەمى سەدەى نۆیەمەوە تا نیوەی دووەمی سەدەى دوازدەهەم دەگرێتەوە. کارەکە لە سێ بەشدایە. بەشی یەکەم باس لە ماوەی 951 تا 1051 دەکات. دووەمیان دەگرێتەوە 1051<unk>1101، و سێیەمیش دەگرێتەوە تا 1129، لەگەڵ هەندێک بابەت تا 1136 کە لەوانەیە لەلایەن هاوکارێکەوە ئەنجام درابێت. لەکاتێکدا دوو بەشی یەکەم مێژوویەکی فراوانترن لە کاروباری بیزەنتی و قەوقاز، بەشی سێیەم تەرکیزی بەتەنها لەسەر ئیدێسا و دەوروبەری دەکات. دوو بەشی مێژوو سەرنجی تایبەتیی وەرگرتووە. یەکەمیان نامەیەکی ئیمپراتۆر یۆحەنا یەکەمی زمیسکەیە بۆ ئەشۆتی سێیەمی پاشای ئەرمەنستان لە ساڵی ٩٧٥ و دووەمیان وتارێکە لە پاشای دوورخراو گاجیکی دووەمی ئەرمەنستانەوە بۆ کۆنستانتینی دەیەمی دوکاس لە دوای ساڵی ١٠٤٥ سەبارەت بە جیاوازییەکانی کڵێساکانی یۆنان و ئەرمەنستان. کارەکە لە دوای مردنی بەردەوام بوو، باوەڕ دەکرێت لە ماوەی
گەمارۆی ئیدێسا، لەلایەن گریگۆری کاهینەوە. (RHC Ar، بەرگی ١، Runc. بەرگی یەکەم، لاپەڕە ٣٣٥<unk>٣٣٦، ٣٤٩، Runc. بەرگی دووەم، لاپەڕە ٤٨٣)