پوختەی وتارەکە بکە:  کاتێک مۆریس جۆنس-دروو یاریزانی یانەی ئۆکلاند ڕایدەرز لە یاری تۆپی پێی نیشتمانیی ئەمریکا لە تەمەنی ٢٩ ساڵیدا خانەنشین بوو، وتی ژیانی بۆ ماوەی ٢٤ ساڵ تەرکیزی لەسەر تۆپی پێ بووە و پێویستی بە گۆڕانکاری هەیە. سەیر نییە کە دەیویست دەربچێت. ئەو لە تەمەنی پێنج ساڵییەوە تۆپی پێ یاری دەکات. تۆ زۆر گەنجیت بۆ ئەوەی کڵاوی سەرت بپۆشیت؟ بە ڕاستی نا. جۆنس-درو هیچ جیاوازیەکی نییە لەگەڵ هەزاران کوڕانی تر کە دایک و باوکیان دەیانخەنە یاری گریتەرۆنەوە هەر چەند ساڵێک دوای ئەوەی کە دایکیان کردویەتی. تۆپی پێ وەرزشی دڵخوازی ئەمریکایە. ئێمە شانازی بە خۆمانیەوە دەکەین، بە توانای خۆمان بۆ سەرهەڵدانەوە کاتێک دەشکێنراین. چ وەرزشێکی باشتر هەیە بۆ فێربوونی ئەو وانانە؟ بەڵام ئەمرۆ تۆپی پێ بۆ گەنجان باشترین بژاردەی نییە. لە ساڵی ٢٠١٢دا، نزیکەی ٢٢٥ هەزار و ٢٨٧ منداڵ -- کە لە ساڵی ٢٠١٠ەوە ٩.٥٪ کەمیکردووە -- لە نێوان تەمەنی ٥ بۆ ١٤ ساڵیدا یاری تۆپی پێی پۆپ وۆرنەریان کردووە، کە پۆلەکانی کێش بۆ منداڵانی تەمەن ٥ ساڵ لە نێوان ٣٥ بۆ ٧٩ پاوەنددایە. لەگەڵ ئەو کوڕە سووکانەی کە لەگەڵ منداڵانی دوو هێندەی خۆیان کێبڕکێ دەکەن، سەیر نییە کە دایک و باوک کەمتر ئارەزوو دەکەن منداڵەکانیان بخەنە ناو ئەم وەرزشەوە. بەڵام ماوەیەکی زۆر لەمەوبەر، دایک و باوک هیچیان بیر لەوە نەکردەوە کە منداڵەکانیان بنێرنە یاریگای تۆپی پێ بۆ ئەوەی بە دەوری یاریگا بڕۆن و کەمێک وزە بخۆنەوە. زۆرێک لە دایک و باوکان هێشتا جەخت لەسەر ئەوە دەکەن کە تۆپی پێ بۆ گەنجان سەلامەتە. چی لە ئەوە تەندروستترە بۆ کوڕێک؟ بە دڵنیاییەوە، ئەمە لە دانیشتن لەبەردەم کۆمپیوتەردا باشترە. ئەمە ڕێک ئەو شتەیە کە دێبرا پایکا بیری لێدەکردەوە کاتێک ناوی کوڕەکەی تۆمارکرد، جۆزیف چەرناچ، بۆ تۆپی پێ پۆپ وارنەر لە ویسکۆنسین، دواتر لە میشیگان، کاتێک تەمەنی ١١ ساڵ بوو، لە ١٩٩٧. ئەگەر ئەو کاتە ئەزانیایە کە کوڕەکەی لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا دەمرد. جۆزێف لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٢ لە کۆگای دایکی خۆی هەڵواسی. دواتر لە مێشکیدا دۆزرایەوە کە CTE-ی سەختی هەیە، نەخۆشییەکی مێشک کە پەیوەندی بە لەرزەکانی تۆپی پێوە هەیە. جۆزێف چەرناخ لە تەمەنی گەنجییەوە وەرزشی کردووە، لەوانە تێکۆشان، هەڵکوتانە بە ستوون و تۆپی پێ. بەڵام نزیکەی چوار ساڵی بەسەربرد لە یاری تۆپی پێ بۆ پۆپ وارنەر لە تەمەنی ١١ بۆ ١٤ ساڵیدا. "کوڕەکەم نوکتەژانی پۆل بوو، حەزی لە قوتابخانە بوو، هەمیشە خۆش بوو کە لە دەوروبەری بم"، پایکا پێی گوتم. بەڵام ئێمە سەرنجمان دا...
ڕۆکسان جۆنز: هۆکارێک هەیە بۆ ئەوەی یاریزانانی گەنج لە یاری تۆپی پێی نیشتمانی واز بهێنن. ئەو دەڵێ تۆپی پێی لاوان باشترین بژاردە نییە بۆ منداڵان؛ پێویستە دایک و باوک مەترسییەکان بزانن.