پوختەی وتارەکە بکە:  بەڵێندەرانی بینای تونێلێکی رێگای سەرەکی لە ژێر سیاتل ئامادەکاری دەکەن بۆ لابردنی گەورەترین ئامێری هەڵکەندنی جیهان بۆ ئەوەی بتوانرێت چاک بکرێت. ئەو درەختە زەبەلاحە، کە بە "بەرتا" ناسراوە، لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ وەستاوە لە کارکردن دوای ئەوەی تەنها ١٠٠ مەتر لە سەفەرەکەی دوو میل هەڵکەندووە بۆ جێگرتنەوەی ڕێگای "ئەلاسکا"ی کۆن، کە لە ٢٠٠١ بەهۆی بوومەلەرزەیەکەوە زیانی بەرکەوتووە. کارەکانی لە پرۆژەی ٨٠ ملیۆن دۆلاری دا وەستاوە و خەریکی دۆزینەوەی رێگای ڕزگارکردن و چاککردنەوەی پێنج نهۆمی و دوو هەزار تۆن بیرە. بەڵام، بە بەکارهێنانی هێزی خۆی، توانی نزیکەی ٦ مەتر لە کۆنکرێتدا هەڵکێشێت مانگی ڕابردوو بۆ شکاندنی دیوارێک کە دەباتە بۆشایی چاڵی رزگارکردن، و ئێستا ئامادەیە بۆ دەرهێنان. ئێستا بەڕێوەبەرانی پڕۆژەکە ئامادەکاری دەکەن بۆ نیشاندانی سەربڕینەکە لە کاتی چاکسازی. بۆ ڤیدیۆ بچۆرە خوارەوە. ئەو ئامێرە، کە بە بێرتا ناسراوە، لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ وەستاوە لە کارکردن دوای ئەوەی تەنها ١٠٠ مەتر لە گەشتەکەی دوو میلەکەی هەڵکەند بۆ جێگرتنەوەی ڕێگایەکی گەورە و کۆن. بەرتا، کە کێشی نزیکەی 2000 تۆنە، توانیویەتی لە ماوەی نزیکەی 6 مەتر لە کۆنکرێتدا لە مانگی ڕابردوودا، دیوارێک بشکێنێت کە بەرەو کردنەوەی چاڵی ڕزگارکردن دەبات. ئێستا کرێکاران ئامادەکاری دەکەن بۆ دەرهێنانی تەواوی میکانیزمی زەبەلاح. دواتر میدیاکان نیشانی دەدەن. ئامێرەکە تووشی چەندین کێشەی میکانیکی بوو، لەوانە بەرزبوونەوەی پلەی گەرما، پێش ئەوەی لە کار بکەوێت. نیگەرانی ئەوە هەبوو کە بێرتا، کە لە ژێر زەویەوە ١٢٠ پێ نێژراوە، لەوانەیە نەتوانێت خۆی بگوازێتەوە بۆ دەرگای چاڵەکە چونکە چەندین کێشەی میکانیکی بەخۆوە بینیوە، لەوانە بەرزبوونەوەی پلەی گەرما، پێش ئەوەی لە کار بکەوێت. تێکچوونی ئامێرەکە و کێشەکانی دیکەی بیناسازی پرۆژەکەی دوو ساڵ دواخستووە و نیگەرانی دروستکردووە سەبارەت بە تێچووی زیاد لە پێویست و کۆسپە چاوەڕوان نەکراوەکانی تر. لایەنگرەکان، لەوانە Ed Murray سەرۆکی شارەوانی سیاتل، گوتیان گرنگە دڵنیابین لە تەواوبوونی پڕۆژەی کۆڕەکە. چاوەڕوان دەکرا کە پێداچوونەوەی سەرەتایی شەقامەکە دوو ملیار دۆلاری تێچوو بێت و تا ساڵی ٢٠١٥ تەواو بێت. کاتی نوێ بۆ جێگرتنەوەی ڤیادوکتی ئاڵاسکان وەی کە لە بوومەلەرزەیەکی ٢٠٠١دا زیانی بەرکەوتووە، ساڵی ٢٠١٧یە.
ئامێرێکی زەبەلاح، ناسراو بە بێرتا، لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ وەستاوە لە کارکردن دوای هەڵکەندنی تەنھا ١٠٠ پێ لە تونێلێکی ڕێگاوبان. کارمەندان لە هەوڵدان بۆ دۆزینەوەی باشترین ڕێگا بۆ چاککردنی ئەو درەختە کە کێشەکەی نزیکەی 2000 تۆن بوو. بەرتا توانی بە هێزی خۆی لە نێوان ٦ مەتری کۆنکرێتدا بشکێتەوە و خۆی بگەیەنێتە چاڵێک. ئێستا لە چاڵەکە هەڵدەگیرێت لەبەر ئەوەی زیانی بەشی پێشەوەی چاککراوە.