ئاماژە بە بڕگەی خوارەوە بکە و دواتر وەڵامی پرسیارەکە بدەرەوە بە هەمان زمانی بڕگەکە:  تێپەڕبوون: زمانناسەکان لە سەدەی ١٧ وە وە تێگەیشتن کە ئەو زمانەی کە ئەم خەڵکە قسەی پێدەکەن، زمانەکانی گۆیدیل، لقێکی زمانە سلتەکانە. ئەمە بە گشتی بەھۆی ھێرشەکانی سلتەکان لە کیشوەرەوە ڕوون دەکرێتەوە. ھەرچۆنێک بێت، توێژینەوەیەکی تر دەریخستووە کە کەلتوورەکە وردە وردە و بەردەوام پەرەی سەندووە، و کە ناساندنی زمانی سلت و توخمەکانی کەلتووری سلت لەوانەیە دەرئەنجامی ئاڵوگۆڕی کولتووری بووبێت لەگەڵ گرووپە سلتەکان لە باشووری ڕۆژئاوای کیشوەری ئەوروپا لە نیۆلیتیکەوە بۆ چاخی برۆنز. ئەو گریمانەی کە دانیشتوانی ناوخۆیی چاخی برۆنزی درەنگ وردە وردە کاریگەری سلتیان وەرگرتووە لەو کاتەوە لەلایەن هەندێک توێژینەوەی جینەتیکی نوێوە پشتگیری کراوە. ڕۆمانییەکان ئاماژەیان بە ئیرلەند کردووە بە سکۆتیا 500 عیسوی، و دواتر ھایبرنیا. تۆلمیۆس، لە ساڵی ١٠٠ی زایینی، جوگرافیا و هۆزەکانی ئێرلەندای تۆمارکرد. ئیرلەند هەرگیز بەشێک نەبووە لە ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی، بەڵام کاریگەری ڕۆمانی زۆر جار لە دەرەوەی سنوورەکانی خۆیەوە بڵاوبووەتەوە. تاسیتۆس نووسیویەتی کە شازادەیەکی ئێرلەندی دوورخراو لەگەڵ ئەگریکۆلا لە بەریتانیای ڕۆمانیا بووە و دەگەڕێتەوە بۆ دەستبەسەراگرتنی دەسەڵات لە ئێرلەندا. جۆڤێنالوس پێمان دەڵێت کە "چەکەکانی ڕۆمانیان لە دەرەوەی کەنارەکانی ئیرلەندا بردبوو". لە ساڵانی ڕابردوودا، هەندێک لە شارەزایان گریمانەی ئەوەیان کردووە کە هێزە گایلەکان بە سپۆنسەری ڕۆمان (یان لەوانەیە تەنانەت هێزە ئاساییەکانی ڕۆمان) جۆرێک لە داگیرکارییان لە دەوروبەری ساڵی ١٠٠ی زایینی ئەنجامداوە، بەڵام پەیوەندی ورد لە نێوان ڕۆما و بنەماڵەکان و گەلانی هیبرنیادا ڕوون نییە.  پرسیار: کام زانا لە ساڵی ١٠٠ی زایینی دا تۆمارێکی لەسەر هۆزەکان و جوگرافیای ئێرلەندا کردووە؟
تۆلۆمای