پوختەی وتارەکە بکە:  ئاسکی زەبەلاح کە جاران لە دوورگەکانی بەر لە مێژوودا دەجووڵا، وا بیر دەکرایەوە کە لە کۆتایی سەردەمی سەهۆڵدا لەناوچوون. بەڵام زانایان ئەوەیان دۆزیوەتەوە کە گێلی ئیرلەندی لە سیبریا نزیکەی 2000 ساڵ ژیاوە دوای ئەوەی وا گومان دەکرا کە لەناوچووە. تاقیکردنەوەکان لەسەر ئەو ئێسکانەی کە لە بیابانی بەستووی ڕووسیادا بڵاو بوونەتەوە، مێژووی پەرەسەندنی ئەو ئاژەڵە دەنووسنەوە، کە دوو مەتر بەرز بوو و گوێرانی گەورەی هەبوو کە درێژییەکەی سێ مەتر بوو. زانایان ئەوەیان دۆزییەوە کە ماسی ئیرلەندی لە سیبریا نزیکەی ٢٠٠٠ ساڵ ژیاوە دوای ئەوەی کە وا گومان دەکرا لەناوچووە. ئەم وێنەیە کەلێنەی ئەو ئاژەڵە گەورەیە دەردەخات کە هاوشێوەی مێرگەسکە. پێشتر وا گومان دەکرا کە ئەو ئاژەڵە هاوشێوەی مێرگە، کە لە ئیرلەندا و بەشێک لە کیشوەری ئەوروپا بڵاو بووەتەوە، نزیکەی ١٠،٣٠٠ ساڵ لەمەوبەر لەناودەچێت لەگەڵ جۆرەکانی پشیلەی ددانی شمشێر و سستییە زەبەلاحەکان. بەڵام تاقیکردنەوەکانی سەر پاشماوەکان دەرئەنجامیان داوە کە ئەم جۆرە نەتەنیا گەشتیان کردووە بۆ لایەکی دیکەی جیهان، بەڵکو بۆ لانی کەم دوو هەزار ساڵی دیکە لە ژیاندا ماوەتەوە. شیکردنەوەی ئێسکەکان کە لە ڕۆژئاوای سیبیریا دۆزراونەتەوە دەریخستووە کە تەمەنی تەنها ٨٨٠٠ ساڵە و دەگەڕێتەوە بۆ ٦٨٠٠ پ.ز. دکتۆر یارۆسلاڤ کوزمین، توێژەری باڵا لە پەیمانگای جیۆلۆجی و مینرۆلۆجی لە سیبیریا، وتی دۆزینەوەکە "بە شێوەیەکی بەرچاو بیردۆزەکانی لەسەر لەناوچوونی ئاسک نوێ دەکاتەوە"، ڕۆژنامەی سیبیری تایمز بڵاویکردەوە. پێشتر وا گومان دەکرا کە ئەو ئاژەڵە هاوشێوەی مێرگە (وێنەکراوە) ، کە لە ئیرلەندا و بەشێک لە کیشوەری ئەوروپادا باو بوو، نزیکەی ١٠،٣٠٠ ساڵ لەمەوبەر لەناوچوو لەگەڵ پشیلە ددانە شمشێرەکان و تەمەڵە زەبەلاحەکان. وا بیر دەکرایەوە کە دوایین نیشتەجێبوونی ئەو جۆرە لە ڕۆژئاوا و باکووری ئەورووپا بوو، لەوانە دوورگەکانی بەریتانیا و سکاندینافیا، ١٠،٣٠٠ ساڵ لەمەوبەر (لە سەر نەخشەکە لە خاڵی ١ نیشان دراوە) ، بەڵام شیکاری نوێ نیشانی داوە کە دانیشتوانێکی دیکە لە ڕۆژئاوای سیبریا لە نێوان ٨،٨٠٠ بۆ ٧،٩٠٠ ساڵ لەمەوبەر (لە خاڵی ٣ نیشان دراوە) <unk> پێشتر ئێمە دەمانزانی کە ژمارەی ئاسکەکانی زەبەلاح لە نزیکەی ١٢،٠٠٠ ساڵ لەمەوبەرەوە بە شێوەیەکی بەرچاو کەمدەبێتەوە<unk>، وتی. ئەوە بوو...
وا بیر دەکرایەوە کە لە سەردەمی بەستەڵەکدا گێلی ئیرلەندی لەناوبراوە. باڵیان دوو مەتر بوو و مەوداکەیان سێ مەتر بوو. فۆسیلەکان دەریدەخەن کە ئەوان لە سیبیریا نزیکەی 2000 ساڵ دوای ئەوە ژیابوون. ئەو ئێسکانەی لێکۆڵینەوەیان لەگەڵدا کرا لە چەندین شوێنی ڕۆژئاوای سیبریا دۆزرانەوە.