پوختەی وتارەکە بکە:  ئامارە نوێیەکان نیشانی دەدەن ڕێژەی قەڵەوی منداڵان دوو هێندە دەبێت لە کاتێکدا منداڵان لە قوتابخانەی سەرەتایین، لەگەڵ ئەوەی یەک لە پێنج منداڵ لە قوتابخانەی سەرەتایی بە قەڵەوی دەردەچن. لە هەر 10 منداڵێک یەکیان قەڵەو دەبێت کاتێک دەچنە قوتابخانەی سەرەتایی لە تەمەنی چوار ساڵیدا، ئامارە نوێیە سەرسوڕهێنەرەکان ئاشکرایان کردووە. لە ماوەی پێنج ساڵدا ڕێژەی قەڵەوی منداڵان دوو هێندە دەبێت، و لە هەر پێنج منداڵێک یەکێکیان قەڵەویی سەرەتایی تەواو دەکات. شارەزایان ئەمڕۆ هۆشدارییان دا کە لە قوتابخانەکان بە ئەندازەی پێویست کار ناکرێت بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی پەتای قەڵەوی منداڵان، داوا لە حکومەت دەکەن ئاستی چالاکی جەستەیی زۆرەملێ زیاد بکات. ئامارە نوێیەکان، کە ئەمڕۆ لەلایەن ناوەندی زانیاری تەندروستی و چاودێری کۆمەڵایەتییەوە بڵاوکرایەوە، نیشانی دەدات 9.5 لەسەدی منداڵانی پۆلی پێشوازی، تەمەن چوار بۆ پێنج ساڵان، لە 2013-14دا قەڵەو بوون. ئەمە بەرزبوونەوەیەکی کەمە لە 9.3 لەسەدی ساڵی پێشوو، بەڵام کەمترە لە 2006-07، کاتێک 9.9 لەسەدی ئەو گروپە تەمەنە قەڵەو بوون. لەساڵی شەشەمدا ڕێژەی ئەو منداڵانەی تەمەنیان 10 بۆ 11 ساڵان بوو کە قەڵەوییان هەبوو 19.1 لەسەد بوو لە 2013-14دا، بەرزبووەوە لە 18.9 لەسەدی ساڵی پێشوو، هەروەها بەرزبووەوە لە 17.5 لەسەدی 2006-07دا. تام فڕای، وتەبێژی کۆڕبەندی نیشتمانی قەڵەوی، وتی لەکاتێکدا " دانیشتوانی گەورەساڵ وا دەردەکەوێت کە پەیامەکە وەردەگرن"، لەگەڵ ئەوەی ڕێژەکان بە شێوەیەکی بەرچاو لە پیاوان و ژناندا جێگیرە، قەڵەوی منداڵان " نیگەرانی ڕاستەقینە " یە. ئەو بە ماڵپەڕی (میل ئۆنلاین) ی وت: 'دوو هێندەی زۆری منداڵانی تەمەن چوار بۆ ١١ ساڵ بە تایبەتی کارەساتبارە.' بەڕێز فڕای هۆشداری دا کە ئەو کاتەی منداڵ دەگاتە تەمەنی ١١ ساڵ "پێزانراوە کە ئەوان تاڕادەیەکی کەم بڕیاری خۆیان داوە لەسەر شێوازی ژیانی خۆیان". ئەو گەنجانەی ١١ ساڵان لەوانەیە ببنە گەورەساڵانی قەڵەو. واتە هەموو ساڵێک ژمارەیەکی زۆر لە کەسانی پێگەیشتووی قەڵەو زیاد دەکەن بۆ ئەم ئامارانە. وتی لە سکۆتلەندا NHS ناچار کراوە کە ئامارەکانی پێشبینی قەڵەوی دووبارە هەڵسەنگێنێتەوە، پێشبینی دەکات کە لە سەدا 50 ی نەتەوە تا ساڵی 2030 قەڵەوی دەبێت - 20 ساڵ زووتر لەوەی پێشتر خەمڵێنراوە. وتی: "پێشتر پێمانوابوو لە ساڵی ٢٠٥٠دا خانەنشین و بە خاک دەسپێردراین". 'بەڵام ساڵی ٢٠٣٠ هەموو نەوەیەک زووترە.' لە کاتێکدا کە دان بەوەدا دەنێت کە پێشبینییەکە لە ئێستادا تەنها تایبەتە بە سکۆتلەندا، بەڕێز فڕای وتی...
10%ی منداڵان لە سەرەتای قوتابخانەی سەرەتایی بە قەڵەوی دەست پێدەکەن، ئامارە نوێیەکان ئەمڕۆ دەریدەخەن. کاتێک منداڵەکان قوتابخانەی سەرەتایی جێدەهێڵن ٢٠% ی منداڵەکان قەڵەو دەبن. پسپۆڕەکان هۆشدارییان داوە لە ڕەوتی کارەساتبار و داوای زیاترکردنی وانەکانی وەرزشی جەستەیی دەکەن. وتی منداڵە قەڵەوەکان " ئەگەری زیاتریان هەیە " ببنە گەورەکانی قەڵەو.