ئاماژە بە بڕگەی خوارەوە بکە و دواتر وەڵامی پرسیارەکە بدەرەوە بە هەمان زمانی بڕگەکە:  تێپەڕبوون: لە ساڵی ١٨٥٦ کێکولێ بوو بە Privatdozent لە زانکۆی هایدلبێرگ. لە ساڵی ١٨٥٨ وەک پرۆفیسۆری تەواو لە زانکۆی گێنت دامەزرا، پاشان لە ساڵی ١٨٦٧ بانگ کرا بۆ بۆن، کە لەوێ مایەوە بۆ ماوەی کارەکەی. کیکولێ لەسەر بنەمای بیرۆکەکانی پێشینەکانی وەک ویلیامسن، ئێدوارد فرانکلاند، ویلیام ئۆدڵینگ، ئۆگست لۆرێنت، چارلز-ئادۆڵف وورتز و ئەوانی تر، سەرەکیترین داڕێژەری تیۆری پێکهاتەی کیمیایی بوو (1857<unk>58). ئەم بیردۆزە لە بیرۆکەی ئەتۆمیی ڤالێنسییەوە دەستپێدەکات، بەتایبەت تێتراڤالێنسی کاربۆن (کە کێکولێ لە کۆتایی ساڵی ١٨٥٧دا ڕایگەیاند) و توانای ئەتۆمی کاربۆن بۆ گرێدان بە یەکتر (لە وتارێکدا ڕاگەیاند کە لە ئایاری ١٨٥٨دا بڵاوکرایەوە) ، بۆ دیاریکردنی ڕیزبەندی گرێدانی هەموو ئەتۆمەکانی گەردیلەیەک. ئارچیباڵد سکۆت کوپەر بە شێوەیەکی سەربەخۆ گەیشتە بیرۆکەی خۆبەستنەوەی گەردیلەکانی کاربۆن (نامەکەی لە حوزەیرانی ١٨٥٨ دەرچووە) ، و یەکەمین فۆرمولای مۆلەکولی دابینکرد کە هێڵەکان ڕەمزی بەستێنەکانن بۆ بەستنەوەی گەردیلەکان. بۆ کیمیاگەرانی ئۆرگانیک، تیۆری بونیاد ڕوونی تێگەیشتنێکی نوێی بەرچاو و ڕێنماییەکی متمانەپێکراو بۆ هەردوو کاری شیکاری و بەتایبەتی دەستکاری دابینکرد. لە ئاکامدا، بواری کیمیای ئۆرگانیک لەم خاڵەوە بە شێوەیەکی تەقینەوە گەشەی کرد. لە نێوان ئەوانەی کە زۆر چالاک بوون لە بەدواداچوونی سەرەتایی پێکھاتیدا، جگە لە کێکولێ و کوپەر، فرانکلاند، وورتز، ئەلیکساندەر کرام براون، ئیمیل ئێرلێنمایەر، و ئەلیکساندەر بتلەرۆڤ. بیرۆکەی کێکولێ بۆ دیاریکردنی ھەندێک گەردیلە بۆ ھەندێک شوێنی دیاریکراو لە ناو گەردیلەکەدا، و بە شێوەیەکی نەخشەڕێگایانە گرێدانەوەیان بە بەکارهێنانی ئەوەی پێی دەوترێ "Verwandtschaftseinheiten" (یەکە ھاوپەیمانییەکان، ئێستا پێی دەوترێ "ڤالێنس" یان "پەیوەندییەکان") ، بە شێوەیەکی زۆر لەسەر بەڵگەی کارلێکردنە کیمیاییەکان بوو، نەک لەسەر ئەو میتۆدانەی کە دەتوانن ڕاستەوخۆ سەیری گەردیلەکە بکەن، وەک کریستالۆگرافی تیشکی ئێکس. ئەو شێوازە فیزیاییانەی دیاریکردنی پێکھاتەکە هێشتا پەرە نەدراوە، بۆیە کیمیاگەرانی سەردەمی کێکولێ بە تەواوی پشتیان بەستبوو بە ئەوەی پێی دەوترێ کیمیای "ئاو". ھەندێک کیمیاگەر، بەتایبەتی ھێرمان کۆلبێ، ڕەخنەی توندیان لە بەکارهێنانی...  پرسیار: لە چ بوارێکی زانستدا تیۆری کیکولێ بوو؟
پێکهاتەی کیمیایی