پوختەی وتارەکە بکە:  گه نجانی ته مه ن ده رچوو ئێستا دڵخۆشترن و ته ندروستترن له وه ی ده ساڵ له مه وبه ر گه نجان بوون، توێژینه وه یه کی نوێ دوێنێ گوتی. ئەو توێژینەوەیە دەریخستووە کە "نەوەی فەیسبووک" لە گەنجان کەمتر ئەگەری هەیە لە پێشینەکانیان کە خواردنەوەی کحول و جگەرە و چەناباز بخۆن، یان دەستدرێژی بکرێتە سەر. توێژینەوەکە دەڵێت ڕێژەیەکی زۆر لە منداڵانی تەمەن ١١ بۆ ١٥ ساڵان، هەڵسوکەوتێک ئەنجام دەدەن کە دایک و باوکیان شانازی پێوە بکەن. میوەو سەوزە دەخۆن، وەرزش دەکەن، ددانەکانیان دەشۆنەوە، لەگەڵ دایک و باوکیان دەدوێن. هەرزەکاران زیاتر میوەو سەوزە دەخۆن، وەرزش دەکەن، لەگەڵ دایک و باوکیان دەدوێن. لەگەڵ ئەوەشدا توێژینەوەکە، کە لەلایەن ئەکادیمیایانی زانکۆی سێنت ئاندریوسەوە ئامادەکراوە، گلەیی لەوە دەکات کە سەرەڕای بەرزبوونەوەی ئاستی تەندروستی و خۆشگوزەرانی، هەرزەکارانی ئێستا ئەگەری قەڵەوییان هەیە وەک نەوەی دەیەی دوو هەزار. ڕێژەی قەڵەوی، وتی، کەم نەبووە لە نێوان 2002 و 2010. ئەو دۆزینەوانە، کە لەسەر بنەمای کۆمەڵێک توێژینەوەن کە بە یارمەتی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی کۆکراونەتەوە، نوێترینیانن بۆ جەختکردنەوە لە ڕەوتی زیادبوونی هەرزەکاران بۆ خۆپاراستن لە ڕەفتاری مەترسیدار لە بەرژەوەندیی شێوازی ژیانێکی تەندروستتر. لە ئینگلتەرا و وێڵز، دووگیانی هەرزەکارەکان دابەزیوە بۆ ئاستەکانی ساڵی ١٩٦٠ و ڕاپرسییە فەرمییەکان نیشانی داوە کەمبوونەوەیەکی گەورە لە خواردنەوەی کحول لە نێوان گەنجاندا. زیاتر لە چارەکێک لە خوار 24 ساڵان بێگەرد و کەمتر لە یەک لە پێنجیان جارێک لە خواردنەوەدا سەرقاڵ بوون، بەپێی خەمڵاندنەکانی ساڵی 2013. لە ساڵی 2013 دا جگەرەکێشان لە نێوان ژنانی گەنج لە نێوان 18 بۆ 24 ساڵاندا بە ڕێژەی 10 لەسەد دابەزیوە، و لە نێوان پیاوانی گەنجدا بە هەمان ڕێژەی دابەزیوە. ڕاپرسییەکانی دەوڵەت هەروەها نیشانی دا کە لە ساڵی ٢٠١٣دا کەمبوونەوەیەکی گەورە لە ژمارەی ئەو کەسانەی لە هەمان گرووپی تەمەندا کە هەر جۆرە دەرمانێکی نایاسایییان بەکارهێناوە، لە ١٩.٣٪ بۆ ١٦.٣٪ دابەزیوە. هەندێک لە توێژەران ئاماژەیان بە "ئەنجامی فەیسبووک" کردووە کە وا لە هەرزەکارانی کردووە کە جاران کاتە بەتاڵەکانیان لە شەقامەکاندا بەسەر دەبەن لەجیاتی ئەوە بۆ یاریکردن بە ئامێرەکان لە ژورەکانی نووستن تەرخان دەکەن. ناڕەزایی گشتی بەربڵاو لە جگەرەکێشان، مەستبوون، بەکارهێنانی ماددە هۆشبەرەکان و دایکانی هەرزەکار لەوانەیە کاریگەری لەسەر ڕەفتاری هەرزەکارانیش هەبێت. پرۆفیسۆر کانداس کوری لە سانت ئاندریوس، کە...
گەنجانى تەمەن ١١ بۆ ١٥ ساڵ لاوازترن بۆ ماددە هۆشبەرەکان، کحول و جگەرەکێشان. نەوەی نوێ ئەگەری زۆرە بۆ خواردنی تەندروست، وەرزشکردن و ڕێزگرتن لە پیرەکان. هەرچەندە لێکۆڵینەوەکەی سانت ئاندریو دەریخستووە کە هەرزەکارانیش ئەگەری قەڵەوییان هەیە. دووگیانی هەرزەکار لە ئینگلتەرا و وێڵز دابەزیوە بۆ ئاستی ساڵانی ١٩٦٠. هەرزەکارەکان کە لەگەڵ هاوڕێکانیان دەچوونە دەرەوە ئێستا لە ماڵەوە بە ئامێرەکان یاری دەکەن.