ئاماژە بە بڕگەی خوارەوە بکە و دواتر وەڵامی پرسیارەکە بدەرەوە بە هەمان زمانی بڕگەکە:  تێپەڕبوون: لینچکردن لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پێش و دوای جەنگی ناوخۆیی ئەمریکی ئەنجامدرا، زۆرتر لە ویلایەتە باشوورییەکان و ناوچە سنوورییەکانی ڕۆژئاوا و زۆرتر لە کۆتایی سەدەی نۆزدەهەمدا. بەبێ پرۆسەی یاسایی لەلایەن کۆمسیۆنە دەستنیشانکراوەکانی خۆیانەوە ئەنجامدراوە، وەک جۆرێک لە سزادان بۆ تاوانەکانی تاوانکاری. لە یەکەم لینچدا کە تۆمارکراوە، لە سانت لویس لە ساڵی ١٨٣٥، پیاوێکی ڕەش پێست بەناوی ماکینتۆش کە جێگری شەریفێکی کوشت لە کاتی گەیاندنی بۆ زیندان، دەستگیرکرا، بە زنجیرەوە بە دارێکەوە بەسترا، و سوتێنرا بۆ مەرگ لە کونجێکی ناوەندی شار لە بەردەم خەڵکێکی زیاتر لە ١٠٠٠ کەس. لە باشوور لە سەردەمی پێش شەڕدا، ئەندامانی بزووتنەوەی هەڵوەشاندنەوەی کۆیلایەتی یان کەسانی تر کە دژی کۆیلایەتی بوون هەندێک جار قوربانیی توندوتیژیی جەماوەر بوون. گەورەترین لینچ کردن لە ماوەی جەنگدا و لەوانەیە گەورەترین لینچ کردن بێت لە مێژووی ئەمریکادا، لینچ کردنی ٤١ پیاو بوو لە هەڵواسینە گەورەکە لە گاینزڤیل، تەکساس لە تشرینی یەکەمی ١٨٦٢. زۆربەی قوربانییەکان دوای "دادگایەکی" بێ دادگایی هەڵواسران بەڵام لانیکەم چواردە کەسیان ئەو فەرمییەتەیان پێنەگەیشت. ئەو پیاوانە بە یاخیبوون یان خیانەت تاوانبارکرابوون. پێنج پیاوی تر لە دێکاتۆر لە تەکساس هەڵواسران وەک بەشێک لە هەمان هەڵکۆڵین. دوای جەنگ، سپیپێستەکانی باشوور تێکۆشانیان دەکرد بۆ ئەوەی باڵادەستیی کۆمەڵایەتییان بپارێزن. گرووپە نهێنی و یاخیبووەکان وەکوو کو کلکس کلان (KKK) دەستیان داوەتە سەر هێرش و کوشتنی دەرەوەی دادگا بۆ ئەوەی سپی پێستەکان لە دەسەڵاتدا بمێننەوە و ئازادکراوەکان لە دەنگدان و کارکردن و خوێندن بێزار بکەن. هەندێک جار هێرشیان کردە سەر خەڵکی باکوور، مامۆستایان، و کارمەندانی نووسینگەی ئازادکراوەکان. لێکۆڵینەوەیەک لە ماوەی نێوان ١٨٦٨ بۆ ١٨٧١ دەخەمڵێنێت کە KKK بەشدار بووە لە زیاتر لە ٤٠٠ کوشتن. دوای جەنگیش سەردەمێکی ئاڵۆزی و ئاڵۆزی کۆمەڵایەتی بوو، کە زۆرینەی پیاوە سپی پێستەکان لە جەنگدا بوون. باندەکان بەگشتی تاوانەکانیان بۆ ڕەش پێستەکان دەبەستن. بەڵام لە کۆتاییەکانی سەدەی نۆزدەدا، ڕۆژنامەنووس ئایدە بی وێڵز دەریخست کە زۆرێک لە تاوانەکانی گومانلێکراو یان زیادەڕۆیی کراون یان تەنانەت ڕوویان نەداوە.  پرسیار: حوکمڕانانی ڕۆژئاوا و باشووری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا خۆیان بە خۆیان زانیوە لە چ شێوازێکی سزادانی حوکمڕاناندا؟
لینچکردن