پوختەی وتارەکە بکە:  بڕوانە بڕێک سوتەمەنی بۆ دروستبوونی ئەستێرە لە گەردووندا، بە بەراورد لەگەڵ ژمارەی ئەستێرەکان، و تێبینی شتێکی نامۆ دەکەیت - دەبێت 10 هێندەی ژمارەی ئەستێرەکان هەبێت. ئەمە کێشەیە کە زانایان تووشی سەرلێشێواوی کردووە، بەڵام ئێستا توێژینەوەیەک بانگەشەی ئەوەی کردووە کە وەڵامێکی هەیە، دەڵێت گەرمی لە هەوری دروستبوونی ئەستێرەکاندا لەوانەیە ڕێگری لە دروستبوونی ئەستێرە بکات. ئەوان دەڵێن کە پلەکانی گەرما زۆر گەرمن بۆ ئەوەی ڕێژەیەکی گونجاو لە دروستبوونی ئەستێرە هەبێت، ئەمەش دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی ژمارەی ئەو ئەستێرانەی کە ئەمڕۆ لە گەردووندا دەیبینین. لێکۆڵەرانی پەیمانگای تەکنۆلۆژیای ماساچوسێت و زانکۆی ویلایەتی میشیگان تیۆرییەکی نوێیان بۆ نەبوونی ئەستێرە پێشنیاز کردووە. بە پشتبەستن بە بڕی سووتەمەنی ئەستێرەیی دەبێت 10 هێندە زیاتر بێت. بەڵام هۆکارەکە ئەوەیە کە پلەکانی گەرما ڕێگری دەکەن لە دروستبوونیان. وێنەکەی هابل Ultra Deep Field لێرە نیشاندراوە. ئەستێرەیەک بۆ دروستبوون، پشت دەبەستێت بە هەورێکی گاز بۆ ئەوەی بە ئەندازەیەکی پێویست سارد ببێتەوە بۆ ئەوەی بتوانێت کۆببێتەوە بۆ بارستاییەکی زۆر کە بۆ دروستبوونی ئەستێرە پێویستە. بە تایبەتی، گازی نێو کۆمەڵە- کە لە نزیک ناوەندی کۆمەڵە گەلەئەستێرەکان- بە شێوەیەکی ئاسایی ناوچەیەکی سەرەکییە بۆ دروستبوونی ئەستێرە. بەڵام ساڵانە تەنها دەستەیەک ئەستێرە لە هەندێک گەلەئەستێرەدا لەدایک دەبن، سەرەڕای زۆری ئەم گازە، بۆیە دەبێت شتێک ڕێگری بکات لە ساردبوونەوەی گازەکە و دروستبوونی ئەستێرەکان. مانگی ڕابردوو ئەستێرەناسان لە ناوچەیەکی دوور لە گەلە ئەستێرەکانی ڕێگای شیری ئەستێرە دروستبوونیان دۆزییەوە کە پێشتر وا بیر نەکرابوو. ئەستێرەکان لە هەورێکی گازی گەردیلەیی دا بینراون کە ١٦٠٠٠ ساڵی ڕووناکی لە ژێر دیسکی تەختکراوەی گەلەئەستێرەکەمانەوە دوورە - دوورتر لە هەموو ئەو ئەستێرانەی کە پێشتر بینراون. ئەگەر هەر هەسارەیەکیش لە دەوری ئەم ئەستێرانە دروست بووایە، دانیشتووان هەموو شکۆی گەلەئەستێرە سپیراڵییەکەی لە سەرەوە لە ئاسمانی شەویاندا دەبینی. دۆزینەوەی سەرسوڕهێنەرەکە - کە لەلایەن دکتۆر دێنیلسۆ کامارگۆ لە زانکۆی فیدراڵی ریۆ گراند دو سول لە پۆرتۆ ئەلیگرێ لە بەرازیل بەڕێوەدەبرێت - یەکەم جارە کە کۆمەڵە ئەستێرە دروستکەرەکان کە بەشێکن لە گالاکسی شیری دۆزراونەتەوە بەم دوورە لە گالاکسی ئێمە. ئەمە یەکەم جارە کە ئەستێرەناسان لە شوێنێکی دوورەوە ئەستێرەیەکیان دۆزیوەتەوە کە لەدایک بووە، وتی...
توێژەرانی پەیمانگای تەکنۆلۆژی ماساچۆستس و زانکۆی ویلایەتی میشیگان بیردۆزێکی نوێیان بۆ نەبوونی ئەستێرە پێشنیاز کردووە. بە پشتبەستن بە بڕی سووتەمەنی ئەستێرەیی دەبێت 10 هێندەی ئەو هەبێت. بەڵام هۆکارەکە ئەوەیە کە پلەی گەرما رێگری لە دروستبوونیان دەکات. لە ھەندێک کۆمەڵە گەلەئەستێرەدا پلەی گەرما زۆر بەرزە بۆ دروستبوونی ئەستێرە. وە چاڵە ڕەشەکان پلەی گەرمیان ڕێکدەخەن بۆ ئەوەی هەرگیز زۆر سارد نەبنەوە.