ئەم ڕستەیەی خوارەوە تەواو بکە: دەوترێت لە ساڵی ١٩٥٠ەوە هەوڵ دراوە بۆ ئەوەی چەمکەکانی سیاسی و کۆمەڵایەتی مۆدێرن بخرێتە ناو یاساکانی ئیسلامەوە. ئەم هەوڵە کاردانەوەیەک بوو بۆ گوتاری سیاسی عەلمانی بە ناوەکانی مارکسیزم، لیبرالیزم و ناسیۆنالیزم. هەرچەندە ئێمە توانیمان کاریگەریی گەورەی کەلتووری ڕۆژئاوا لە ئێراندا ببینین دوای
کودەتایەکی دەوڵەتی لە ساڵی ١٩٥٣. دوای مردنی ئایەتوڵڵا بۆروجەردی، هەندێک لە زانایان وەک مورتەزا موتەهاری، محەممەد بێهشتی و محمود تاڵیغانی دەرفەتێکی نوێیان دۆزییەوە بۆ گۆڕینی دۆخەکە. بەر لە ئەوان، بۆروجەردی بە مارجای کۆنەپەرست دادەنرا. هەوڵدەدەن بارودۆخەکە چاک بکەنەوە دوای مردنی ئایەتوڵڵا. ئەوان بە پێشکەشکردنی وتار لە ساڵانی ١٩٦٠ و ١٩٦٣ لە تاران ئارگۆمێنتەکانیان پێشکەش کرد. دەرئەنجامی وتارەکان کتێبی لێکۆڵینەوەیەک بوو لە بنەماکانی مارجەیات. هەندێک لە کێشە سەرەکییەکان بۆ حکومەت لە ئیسلامدا، پێویستی ڕێکخراوی دارایی سەربەخۆی پیاوانی ئاینی، ئیسلام وەک شێوازێکی ژیان، ئامۆژگاری و ڕێنمایی گەنجان و پێویستی کۆمەڵگە بوونە. عەلامە تاباتابی ئاماژە بە وەلایەت دەکات وەک فەلسەفەیەکی سیاسی بۆ شیعە و وەلایەت فەقیه بۆ کۆمەڵگای شیعە. هه روه ها هه وڵی تریش هه یه بۆ دانانی هه ڵوێستێکی نوێ له ئیسلامدا وه ک بڵاوکردنه وه ی سێ به شی (مکتاب تاشیۆ). هه روه ها هه ندێك كه س پێیانوایه پێویسته كۆبوونه وه ی ئایینی له حوسێنییه ئه رشه د زیندوو بكرێته وه.