ئەم ڕستەیەی خوارەوە تەواو بکە: بەگوێرەی مێژوونووس ئەحمەد ی. ئەلحەسەن، لە ماوەی
لە شەڕی عەین جەلوت لە ساڵی ١٢٦٠، ماملۆکەکان تۆپیان بەکارهێنا دژی مەغۆلەکان. ئەو بانگەشەی دەکات کە ئەمە "یەکەم تۆپ بووە لە مێژوودا" و فۆرمۆڵێکی باروتەی بەکارهێناوە کە نزیکەی یەکسانە بە پێکهاتەی نموونەیی بۆ باروتەی تەقینەوە. هەروەها دەڵێت کە ئەمە لە چین یان ئەوروپا تا ماوەیەکی زۆر دواتر نەزانراوە. حەسەن زیاتر دەڵێت کە کۆنترین بەڵگەی دەق لەسەر تۆپ لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە هاتووە، لەسەر بنەمای ئۆرجیناڵەکانی پێشوو کە باس لە تۆپی دەستی دەکەن کە لەلایەن مەملوکانەوە بەکارهێنراوە لە شەڕی عەین جەلوت لە ساڵی ١٢٦٠. لەگەڵ ئەوەشدا، بانگەشەکانی حەسەن پێچەوانەی بانگەشەکانی پێشووتری مێژوونووسان دەیڤد ئەیالۆن، ئیقتیدار عەلەم خان، جۆزێف نیدهام، تۆنیۆ ئەندرادێ و گابۆر ئاگۆستن. خان (١٩٩٦) باسی لەوە کرد کە مەغۆلەکان بوون کە باروتەیان ناساند بۆ جیهانی ئیسلامی، و باوەڕیان وابوو کە تۆپەکان تەنها گەیشتنە میسر لە ساڵی ١٣٧٠کاندا. بەگوێرەی نیدهام (١٩٨٦) ، زاراوەی "میدفا"، کە لە سەرچاوەکانی دەقیدا لە نێوان ساڵانی ١٣٤٢ بۆ ١٣٥٢ نووسراوە، ئاماژە بە چەکی راستەقینە یان بۆمباردەکان ناکات، هەروەها گێڕانەوەی هاوچەرخی تۆپێکی بەرمیلی کانزایی لە جیهانی ئیسلامی تا ساڵی ١٣٦٥ ڕوو نادات. بە هەمان شێوە، ئەندراد وادەی دەرکەوتنی تۆپ لە سەرچاوەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ ساڵی ١٣٦٠ دادەنێت. گابۆر ئاگۆستۆن و دەیڤید ئەیالۆن باوەڕیان وابوو کە مەملووکەکان بە دڵنیاییەوە تۆپی گەمارۆیان بەکارهێناوە لە ساڵی ١٣٦٠کاندا، بەڵام بەکارهێنانەکانی پێشووی تۆپ لە جیهانی ئیسلامیدا ناڕوونن لەگەڵ دەرکەوتنی ئەگەری لە ئیماراتی گرانادا لە ساڵی ١٣٢٠کان و ١٣٣٠کاندا، لەگەڵ ئەوەشدا بەڵگە یەکلاکەرەوە نییە.