پوختەی وتارەکە بکە:  لەوانەیە باوباپیرانی مرۆڤی سەرەتایی پەرەی سەندبێت بۆ فڕێدانی نیشتیمان کە ڕێگەیان پێ داوە ڕاو بکەن نزیکەی دوو ملیۆن ساڵ لەمەوبەر، توێژینەوەیەکی نوێ ئاماژەی پێکردووە. زانایان بۆیان دەرکەوتووە کە ئێسکی مرۆڤە سەرەتاییەکان گۆڕاوە بۆ ئەوەی توانای فڕێدانیان هەبێت وەک مرۆڤە مۆدێرنەکان. لێکۆڵینەوەیەک لە فۆسیلەکانی هۆمۆ ئێریکتۆس، باوباپیرانی مرۆڤی لەناوچوو، دەریدەخات کە شان و ئێسکی ملووچکەی ئەوان ڕێگەیان پێدەدا کە بە وردی و بە هێز دار هەڵبدەن. بۆ ڤیدیۆ بچۆرە خوارەوە. لێکۆڵینەوەیەک لە فۆسیلەکانی هۆمۆ ئێریکتۆس، باوباپیرانی مرۆڤی لەناوچوو، دەریدەخات کە شان و ئێسکی ملووچکەی ئەوان ڕێگەیان پێدەدا کە بە وردی و بە هێز دار هەڵبدەن. ئێسکی ھۆمۆ ئیریکتوس کە لە سەرەوە ئاماژەیان پێکراوە لە فۆسیلەکانەوە دروستکراون کە توێژەران لە توێژینەوەکەیاندا بەکاریان هێناوە. ئەمە وایکردووە کە هۆمۆ ئێریکتۆس ببێتە ڕاوچیەکی لێهاتوو، توانای فڕێدانی چەکەکانی وەک ڕم و بەرد بۆ نێچیرە ئەگەرییەکان. دکتۆر نیل ڕۆچ، زانای مرۆڤناسی لە زانکۆی جۆرج واشنتن لە واشنتن، وتی: " تێکەڵەی شانی مرۆڤی وەک مرۆڤ بە پێچەوانەی خوارەوە لەگەڵ کەمەرێکی بەرز و جوڵە و کەمی پێچەوانەی کەمەر، پشتگیری لە هۆمۆ ئێریکتوس دەکات وەک یەکەم هۆمینیینی ناسراو کە خاوەنی تەواوی ئاڵۆزیی ئەناتۆمیکییە کە پەیوەستە بە فڕێدانی لێهاتوو. ٥٥ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر - یەکەمین پریماتی سەرەتایی پەرەسەندن. ١٥ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر - ھۆمینیدا (بەپە گەورەکان) لە باوباپیرانی گیبۆن پەرەی سەندووە. 8 ملیۆن ساڵ لەمەوبەر یەکەم گۆریلا پەرەی سەند. دواتریش، ڕەچەڵەکەکانی شەمپینزەکان و مرۆڤەکان لێک جیادەبنەوە. ٥.٥ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر - ئەردیپیتێکس، سەرەتای "پڕۆتۆ-مرۆڤ" تایبەتمەندییەکانی لەگەڵ شەمپانزەکان و گوریلادا هاوبەشی دەکات. 4 ملیۆن ساڵ لەمەوبەر - ئوسترالۆپیتیکینەکان دەرکەوت. مێشکیان لە مێشکی شەمپانزی گەورەتر نەبوو. 2.8 ملیۆن ساڵ لەمەوبەر LD 350-1 دەرکەوت و لەوانەیە یەکەمین بێت لە خێزانی هۆمۆ. ٢.٧ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر - پارانتۆپۆس، لە دارستانەکاندا دەژیا و چنگێکی گەورەی هەبوو بۆ جوتن. ٢.٣ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر - ھۆمۆ ھابالیس بۆ یەکەمجار لە ئەفریقا دەرکەوتووە. 1.8 ملیۆن ساڵ لەمەوبەر - ھۆمۆ ئێرگاستەر لە تۆمارە فۆسیلییەکاندا دەردەکەوێت. 1.6 ملیۆن ساڵ لەمەوبەر - تەواری دەستی دەبێتە یەکەم داهێنانی تەکنەلۆژی گەورە....
زانایان شانەکانی هۆمۆ ئێریکتوسیان لەگەڵ مرۆڤی مۆدێرن بەراورد کرد. توێژەرانی زانکۆی جۆرج واشنتۆن توانای فڕێدانی خەڵکی خێڵی داساناکیان لە کینیا و ئەسیوپیا پێوانە داوە. خەڵکی داساناخ دەتوانن بە خێرایی ٨٠ میل لە کاتژمێرێکدا لە سەرووی ١٠٠ مەتر دار فڕێبدەن. زاناکان بۆیان دەرکەوت کە هۆمۆ ئێریکتۆس توانایەکی هاوشێوەی هەبووە. ھۆمۆ ئیریکتۆس دەتوانێ ڕکابەری وەرزشوانانی مۆدێرن بکات لە توانای فڕێدانیاندا.