پوختەی وتارەکە بکە:  تووڕەیی گەردەلوولی پەم، یەکێکە لە بەهێزترین گەردەلوولەکان کە تا ئێستا ڕووی لە خاک کردبێت، بەرەو پێشەوە ڕۆیشتووە، بەڵام ئەو نەهامەتییەی کە لە دوای خۆی بەجێهێشتووە لە دوورگەکانی ڤانواتو تازە خەریکە دەردەکەوێت. کارمەندانی فریاگوزاری باسی دیمەنی وێرانکاری بەرفراوان لە پایتەختی پۆرت ڤیلا کرد و ترسیان لە وێرانکاری زیاتر لە دوورتر دەربڕی. هەزاران کەس پێویستیان بە پەناگە و خواردن و ئاو هەیە، خاچی سوور ڕۆژی یەکشەممە گوتی. "ماڵەکان ون بوون، بەروبوومەکان وێران بوون. زیانەکە زۆر گەورەیە و خەڵکیش پێویستیان بە یارمەتی ئێمەیە". "بەڵام هێشتا ماوەیەک دەخایەنێت بەر لەوەی بە تەواوی قەبارەی زیانەکە تێبگەین". گەردەلوولەکە خانووەکانی تێکشکاند، درەختەکانی بە سەر شەقامەکاندا بڵاوکردەوە و زیانی بە بینا سەرەکییەکان گەیاند کە وەک پەناگەیەکی ئارام بوون، وەک نەخۆشخانە، قوتابخانە و کڵێسا. هێلین سۆک، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ئۆکسفام لە ئوسترالیا وتی: "زێدەتر ڕوون دەبێتەوە کە ئێمە ئێستا مامەڵە لەگەڵ دۆخێکی خراپتر دەکەین لە خراپترین سیناریۆی ڤانواتۆ". "ئەگەری هەیە ئەمە یەکێک بێت لە خراپترین کارەساتەکان کە تا ئێستا لە ئۆقیانووسی پاسیفیکدا بینراوە". بەلایەنی کەمەوە 90%ی خانووبەرەکان لە پۆرت ڤیلا زیانی زۆریان بەرکەوتووە، بەشێک لە نەخۆشخانەکە ژێر ئاو کەوتوون و کۆشکی مردووەکانی دەوڵەتیش بەرکەوتووە، ئۆکسفام وتی. نزیکەی ٦٠ هەزار منداڵ پێویستیان بە یارمەتییە، یونیسێف ڕۆژی یەکشەممە ڕایگەیاند. چۆن یارمەتی دانیشتوانی ڤانواتۆ بدەیت. لانیکەم شەش کەس کوژراون. بەڵام پەیوەندییەکان لەگەڵ زۆرێک لە ٨٠ دوورگەکانی کۆمەڵە دوورگەکە لەکارکەوتوون، بۆیە ترسی ئەوە هەیە کە ژمارەی قوربانییەکان بەرزبێتەوە لەگەڵ دەرچوونی زانیاری زیاتر. مردنی پشتڕاستکراو، کە لەلایەن نووسینگەی بەڕێوەبردنی کارەساتی نیشتمانییەوە ڕاگەیەندراوە، تەنها لە پۆرت ڤیلا بووە. لە ماوەی ٢٤ کاتژمێری نێوان ڕۆژی هەینی و شەممەدا، زریانەکە ڤانواتۆی گرتەوە، کە نزیکەی ٢٦٠ هەزار کەس تیایدا دەژین، کە زۆربەیان لە خانووی لاوازدا نیشتەجێن کە لە قاش دروستکراون. ڕوون نییە چەند هەزار کەس ئاوارەبوون بەهۆی ئەو گەردەلوولە گەورەوە، کە هێزی گەردەلوولەیەکی پلە پێنجی هەبووە کاتێک گەیشتووەتە سەر زەوی. هەڵسەنگاندنی ئاسمانی لەلایەن فڕۆکە سەربازییەکانەوە ئەنجام دەدرێت لە نیوکالیدۆنیا...
ئۆکسفام دەڵێت: "دۆخەکە لە خراپترین سیناریۆ خراپترە". ماڵ، نەخۆشخانە، قوتابخانە و کڵێسا هەموویان زیانیان بەرکەوتووە، گرووپی هاوکاریی راپۆرتیان کردووە. کاربەدەستانی هاوکاری و پێداویستیەکان دەست دەکەن بە گەیشتن بە پایتەختی ڤانواتوو لە ئوسترالیاوە.