ئەم ڕستەیەی خوارەوە تەواو بکە: بیردۆزی تەقینەوەی گەورە لە چاودێریکردنی پێکهاتەی گەردوون و لە بیرکردنەوە تیۆرییەکانەوە پەرەی سەندووە. لە ساڵی ١٩١٢، ڤێستۆ سلایفەر یەکەم گۆڕانی دۆپلەری "تەوانە سپیراڵی"ی پێوانە کرد (تەوانە سپیراڵی زاراوەیەکی کۆنە بۆ گەلەئەستێرە سپیراڵییەکان) ، و هەر زوو دۆزییەوە کە نزیکەی هەموو ئەو تۆزخانانە لە زەوی پاشەکشەیان کردووە. ئەو تێناگات کە ئەم ڕاستییە چ کاریگەرییەکی گەردوونی هەیە، و لە ڕاستیدا ئەو کاتە ئەوە بوو
مشتومڕی زۆری لەسەر ئەوە هەیە کە ئایا ئەم هەورازانە "جیهانی دوورگە" بوون یان نا لە دەرەوەی گەلە ئەستێرەییە شیرییەکەمان. دوای دە ساڵ، ئەلیکساندەر فریدمان، گەردوونناس و بیرکارێکی ڕووسی، هاوکێشەکانی فریدمان لە هاوکێشەکانی مەیدانی ئەنشتاینەوە دەرهێنا، کە دەریدەخات کە گەردوون لەوانەیە فراوان بێت بە پێچەوانەی مۆدێلی گەردوونی ستاتیکی کە لەلایەن ئەلبێرت ئەنشتاینەوە لەو کاتەدا پێشنیازکراوە.