پوختەی وتارەکە بکە:  ئەسپەکان ڕۆڵێکی گرنگیان بینی لە گواستنەوەی پێداویستی بۆ سەربازانی ئوسترالی لە جەنگی جیهانی یەکەمدا و کۆترەکانی گواستنەوە فەرماندەکانیان لە پەیوەندیدا هێشتەوە لەگەڵ سەربازانی شەڕکەر لە هێڵەکانی پێشەوە. بەڵام ئایا دەزانیت پشیلە و سەگی ماڵی، کانگورۆ و تەنانەت کرمی گڵۆسیش لە لایەن سەربازانی ئوسترالیاوە لە هەوڵەکانیان بۆ بردنەوەی جەنگدا دامەزرێندران؟ توێژینەوەیەکی نوێ دەریخستووە کە چەند ئاژەڵێک یارمەتیدەری سەربازەکانمانن لە وێنەکانی مێژوودا. لە ١٣٠ هەزار ئەسپ کە لە جەنگی یەکەمدا نێردرابوون بۆ جەنگ تەنیا ئەسپێک بە ناوی ساندی گەڕایەوە کەنارەکانی ئوسترالیا. بێن مێسر، بەڕێوەبەری ناوەڕۆک لە ڕێکخراوی نەسەبی Ancestry.com، وتی گرنگییەکی نوێ بە مێژووی کاتی جەنگی ئوسترالیا هانی دا بۆ ئەوەی دەست بکات بە لێکۆڵینەوە لە ڕۆڵی ئاژەڵان لە جەنگی مەزندا، کە وایکرد کە مێژوویەکی دەوڵەمەندی فۆتۆگرافی بدۆزێتەوە. بەڕێز مێسێر وتی ئەسپەکان ڕۆڵێکی گرنگیان هەبووە لە جەنگی جیهانی یەکەمدا نزیکەی ١٣٠ هەزاریان نێردراوە بۆ دەرەوەی وڵات بۆ پشتگیریکردنی هەوڵی جەنگی ئوسترالیا. لە بنەڕەتدا مەبەست بوو ڕۆڵی ئەسپداری بگێڕێت، بەڵام زوو دەرکەوت کە ئەسپەکان بۆ ناوچەکە گونجاو نین و پیاوەکان چانسی زیاتریان هەیە بۆ شەڕکردن بە پێ. ئەسپەکان لە بنکەی ئەسپ سوارییەوە بۆ یارمەتیدانی گواستنەوە و پەیوەندی بوون. زۆر گرنگ بوون بۆ گواستنەوەی پێداویستی و پیاو لە پشت هێڵەکان بۆ گۆڕەپانی جەنگ. ئەسپەکان بەگشتی رۆژانە نزیکەی 30 لیتر ئاو دەخۆنەوە بەڵام کاتێک کە سەرچاوەکان لە بەرزایی ئاژەڵەکان درێژ دەکران، ئاژەڵەکان زۆرجار 60 کاتژمێر بەبێ شلەی پاراستنی ژیان دەبوون لەکاتێکدا هەریەکەیان زیاتر لە 130 کیلۆگرام کەلوپەل و خۆراک و ئاو و پێداویستی هەڵدەگرت. لە کۆتایی جەنگدا، تەنها ئەسپێک بە ناوی ساندی، توانی بگەڕێتەوە کەناراوەکانی ئوسترالیا. ئەوانی تر کوژران یان ڕادەستی یەکینەکانی بەریتانیا کراون و لە فەلەستین بەکارهێنراون. ئەسپەکان بەگشتی رۆژانە نزیکەی 30 لیتر ئاو دەخۆنەوە بەڵام لە بەرزایی شەڕدا کاتێک کە سەرچاوەکان درێژ دەکرانەوە، ئەسپەکان زۆرجار 60 کاتژمێر بەبێ ئاو دەبوون و زیاتر لە 130 کیلۆگرام کەلوپەل و خۆراک و ئاو و پێداویستییان هەڵدەگرت. هەروەها وشترەکان پاڵێوراوی تەواو بوون بۆ گەشتەکانی مەودای دوور کە پێویستی بە ڕاکێشانی بارێکی قورس بوو لە مەودای دووردا بە خواردنی زۆر کەم و...
گوێدرێژەکەی سیمپسن لە گالیپۆلی تاکە ئاژەڵی پاڵەوان نەبوو کە یارمەتی سەربازە ئوسترالییەکانی دا لە کاتی ململانێدا. کۆمەڵێک ئاژەڵ لە گۆڕەپانەکانی شەڕدا بەکاردەهێنران و بەشدارییەکی بەرچاویان هەبوو. ئەسپ و گوێدرێژ سەربازە بریندارەکان یان کەلوپەلیان هەڵدەگرت، لەکاتێکدا پشیلەکان ڕۆڵێکی گرنگیان هەبوو لە گرتنی مشکدا. کۆترەکان پەیامی گرنگیان لە بەرەکانی پێشەوە بۆ فەرماندەکان دەگواستەوە کاتێک هێڵەکان دەبڕدران و ڕکابەرەکان توانای کارکردنیان نەبوو. سەربازە داهێنەرەکان کرمی گڵۆپ کۆدەکەنەوە و دەیخەنە ناو پەرداخەکان بۆ ئەوەی وەک ڕووناکی لە مەیدانەکەدا بەکاربهێنن. تەنانەت کانگۆرۆشی کە لە ماڵەوە نێردرابوون بوون بە هاوڕێی سەربازانی چاکبووەوە لە برینەکانیان.