پوختەی وتارەکە بکە:  بەگوێرەی توێژینەوەیەکی نوێ، ورچەکانی جەمسەری بە هۆی کۆبوونەوەی پیسبوونی ژینگە لە ناوچەی باکوورەوە تووشی گۆڕانکارییە زیانبەخشەکان دەبن لە مێشکیان. زانایان ئەوەیان دۆزییەوە کە پرۆسەی سەرەکی لە مێشکی ورچەکانی جەمسەریدا تێکدەشکێت بەهۆی ماددەی کیمیایی دروستکراو لە لایەن مرۆڤەوە وەک ماددەی دوورخەرەوەی پەڵە و چارەسەرەکانی دژە ئاو. بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ئەمە لەوانەیە ببێتە هۆی گۆڕانکاری لە هەڵسوکەوتی ورچی جەمسەری و هاوسەنگی هۆرمۆنەکان کە لە کۆتاییدا لەوانەیە کاریگەری لەسەر توانای مانەوەیان هەبێت. وەک دڕندەیەکی باڵا، پیسبوون لە خۆراکی ورچەکانی جەمسەریدا، وەک ئەوەی سەرەوە، دەتوانن لە شانەکانیاندا کۆببنەوە. پیسبوونەرەکان، کە بە پێکهاتەکانی پرفلۆرۆئۆڵکلی ناسراون، لە ناوچە دیاریکراوەکانی مێشکی ورچەکانی جەمسەریدا کۆدەبنەوە بە درێژایی ساڵانی خواردنی خۆراکی پیسبوو. ماددە کیمیاییەکان لە پاشەڕۆی زبڵدانەوە دەچنە ناو زەریاکانەوە و وردە وردە لە رێگەی زنجیرەی خۆراکەوە دەچنە سەرەوە، و لە گەورەترین دڕندەکاندا دروستدەبن. تیمێک لە زانایان بەم دواییانە ڕایانگەیاندووە کە پیسبوونی کیمیایی کە لە باکووردا کۆدەبێتەوە لەوانەیە چڕیی ئێسکەکانی ناو قژەکانی ورچی جەمسەری نێر کەم بکاتەوە. توێژەرانی زانکۆی ئارھوس لە دانمارک بۆیان دەرکەوت کە بایفینیلی پۆلیکلۆرین (PCBs) پەیوەندی بە ئێسکی قژەوە هەیە. پێشتر دەریانخستووە ئەو ورگانەی کە رێژەیەکی بەرزی پیسبوونیان هەیە بە ناوی ئۆرگانۆهاڵۆجین، کە پی سی بی لە جەستەیاندا هەیە، ئێسک و هێلکەی پەنیسیان لە ڕێژەی ئاسایی بچووکترە. ئۆرگانۆ هالۆجینەکان لانیکەم یەک هالۆجینیان تێدایە وەک فلۆرین یان کلۆرین، و وەک ماددەی هەڵگیرسێنەر و پشدەر بەکاردەهێنرێن، هەروەها لە دروستکردنی ڕەنگ و دەرمان. پی سی بی بۆ دروستکردنی ڕەنگ و کاڵای لاستیک بەکاردەهێنرا لە ساڵی ١٩٣٠دا، بەڵام لە ساڵی ٢٠٠١دا قەدەغە کرا دوای ئەوەی زانایان بۆیان دەرکەوت کە دەتوانن ببنە هۆی شێرپەنجە. توێژەرەکان هۆشداری دەدەن کە بوونی ئەو جۆرە کیمیاییانە، کە بە تێپەڕبوونی کات لە جەستەدا کۆدەبنەوە لە دڕندە سەرەکییەکان لەو دڕندانە کە دەیخۆن، لەوانەیە دەرئەنجامی کارەساتباری هەبێت بۆ جووتبوونی ورچەکانی جەمسەری. لەبەر ئەوەی ورچی جەمسەری گەورەترین دڕندە لە باکووردا، ڕێژەیەکی بەرزی ئەم کیمیاییانە لە خۆیاندا دروست دەکەن. توێژەران بۆیان دەركەوتووە كە ئەو ناوچانەی مێشكی ورچەكانی جەمسەری تێدایە كە ئاستی...
توێژەران لە زانکۆی کۆپنهاگن توێژینەوەیان لەسەر شانەی مێشکی ورچی جەمسەری کردووە. پیسبوونی ماددەی پیسبوونی پرفلۆرۆئەلکیلیان لە مێشکی ئاژەڵەکاندا دۆزییەوە. ئاستی بەرزتر پەیوەندی بە ئاستی نزمتری دەرهێنەری دەمارەوە هەیە. ئەمانە لەوانەیە کاریگەرییان هەبێت لەسەر ڕەفتار و ئاستی هۆرمۆنەکان لە ورچەکانی جەمسەریدا.