پوختەی وتارەکە بکە:  ددانێک کە سەر بە پیاوی پەکین - باوباپیرێکی مرۆڤی دێرین کە لە نێوان 750,000 بۆ 200,000 ساڵ پێش ئێستا ژیاوە - دۆزرایەوە دوای ئەوەی بۆ چەند دەیە ون بوو. لە یەکێک لە ٤٠ سندوقی لەبیرکراو لە مۆزەخانەی پەرەسەندن لە زانکۆی ئوپسالا لە سوید دۆزرایەوە، کە ڕێگە بە زانایان دا دووبارە پشکنینی بۆ بکەن بە بەکارهێنانی تەکنیکی مۆدێرن. بەگوێرەی کەڵک وەرگرتن و سڕینەوەی ددانی سەگەکە، دەڵێن کە ئەو کەسەی کە پێی سەربووە زۆر پیر بووە کاتێک مردووە و لەوانەیە ئێسکەکانی چڕکردبێتەوە و توێی سەختەکانی قڕکردبێتەوە. ددانێک کە سەر بە پیاوی پەکین - باوباپیرێکی مرۆڤی دێرین کە لە نێوان ٧٥٠ ھەزار و ٢٠٠ ھەزار ساڵ پێش ئێستا ژیاوە - دووبارە دۆزرایەوە دوای ئەوەی بۆ ماوەی دەیان ساڵ لە سندووقێکی نەکراو لە مۆزەخانەیەکدا ون بوو. فۆسیلەکان، لەوانە ژمارەیەک ددان، لە ئەشکەوتەکانی ژۆکوودیان لە نزیک پەکین دۆزرانەوە لە ١٩٢٠کاندا، بەڵام زۆربەی پارچەکان لە ئاژاوەی جەنگی جیهانی دووەمدا ون بوون. ددانەکە لە ساڵی ٢٠١١ لە سندوقێکدا دەرکەوت کە هەرگیز هەڵنەگیراوە یان لێکۆڵینەوەی لەسەر نەکراوە لەو کاتەوەی لە چینەوە لە ١٩٢٠کانەوە نێردراوە. ددانەکە ئاماژە بەوە دەکات کە پیاوی پەکین (باوکێکی وێنەکراوە) ئێسکەکانی دەخوارد و گوێزەکانی دەخوارد. دوو زانای دێرینناسی چینی، لیو وو و تونگ هاووێن لە پەیمانگای دێرینناسی بڕبڕەدارەکان و دێرینناسی مرۆڤ (IVPP) لە پەکین ئێستا پشکنینیان بۆ ددانەکە کردووە و لە کۆتاییدا لە گۆڤاری ئەکتا ئەنترۆپۆلۆژیکا سینیکادا باسیان لێکراوە. بە خێرایی بۆیان دەرکەوت کە ددانێکی سەگ بووە لە پیاوی پەکین. "ئەوە دۆزینەوەیەکی سەرنجڕاکێشە،" پێر ئەهلبێرگ وتی، کە یەکێک بوو لەو تیمەی کە لە سندووقەکەدا دۆزییەوە. دەتوانین چەندین وردەکاری ببینین کە باسی ژیانی ئەم کەسە دەکات. <unk> تاجی ددانەکە بەراورد بە بچوکە، کە ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە هی ژنێکە. ددانەکە زۆر تێکچووە، بۆیە دەبێت کەسەکە زۆر پیر بووبێت کاتێک مردووە. جگە لەوەش، دوو چپسێکی گەورە لە زەردەچەوە دەرچووە، وەک ئەوەی بە شتێک لێدراوە، یان لەوانەیە بە گازگرتن لە شتێکێکی زۆر قورس وەک ئێسک یان توێیەکی قورس. <unk> لانیکەم یەکێک لە چیپەکان کۆن بوو کاتێک کەسەکە مرد، چونکە بەشێکی بەسەرچوو.<unk> دکتۆر ئه هلبێرگ به ماڵپه ڕی (میل ئۆ ئۆنلاین) ی گوتووه که ژنەکە لەوانەیە...
ددانەکە لە سندوقێکدا دۆزرایەوە لە مۆزەخانەی پەرەسەندن لە زانکۆی ئۆپسالا. فۆسیلەکە لە ١٩٢٠کاندا دۆزرایەوە بەڵام بۆ چەندین دەیەیە ون بووە. سەر بە باوباپیرێکی مرۆڤی دێرین بووە نزیکەی ٥٠٠ ھەزار ساڵ لەمەوبەر. پیاوی پەکین ناوی جۆرێکە، نەک تاک. سڕبوون و پووچەڵبوون نیشان دەدات کە کەسەکە ئێسکەکانی قۆشتووەتەوە و توورە سەختەکانی قۆشتووە. ددانی سەگەکە هی ژنێک بوو کە زۆر پیر بوو کاتێک مرد.