پوختەی وتارەکە بکە:  لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٤، فڕۆکە جەنگییەکانی ئەمریکا لە لیڤیاثانی کەشتییە جەنگییەکان، کە Musashi ی ژاپۆنی بوو، تۆرپیدۆیان بەسەردا ڕژاند یان لە ژێرەوە بۆمبەیان لێدا. چوار کاتژمێری خایاند و زیاتر لە ٢٥ هێرشی ڕاستەوخۆیان کرد بۆ ئەوەی یەکێک لە دوو گەورەترین کەشتی جەنگی لە جەنگی جیهانی دووەمدا بخەنە ژێر دەریای سیبویانی فلیپین. لەم مانگەدا، پۆل ئالن، دامەزرێنەری کۆمپانیای مایکرۆسۆفت و تیمێک لە توێژەران پاش هەشت ساڵ گەڕان بەدوای کەشتیی موساشی، کەشتییەکی ژێر دەریایان دۆزییەوە. شارەزای دەریایی ژاپۆنی کازوشیج تۆداکا 90% دڵنیایە کە کەشتی راستیان دۆزیوەتەوە دوای بڵاوبوونەوەی یەکەمین وێنەکان لە سەرەتای مانگی سێدا. ئەمەش پێشکەوتنێکە. "چیرۆکی بێشومارم بیستووە لە ڕابردوودا کە کەشتییەکە دۆزرایەوە، بەڵام هەموویان دەریانخست کە ڕاست نین،" تۆداکا وتی. بەداخەوە کەشتییە جەنگییەکانی ژاپۆن ناوەکانیان لەسەر لا نەبووە، بۆیە ناسینەوەی تەواو کاتێکی دەوێت. بەڵام پاشماوەکان لەگەڵ وەسفی کەشتییەکە یەکدەگرێتەوە، و جێگایەکی بۆ مۆری هێزی دەریایی ئیمپراتۆری ژاپۆنی تێدابوو، کە کرێسانتەمێک بوو کە لە دار تیک دروستکرابوو و لە ماوەی ٧٠ ساڵی کەشتییەکە لە دەریادا تێکچوو. ڕۆژی پێنجشەممە، تیمی پۆڵ ئالن جیهانیان بە گەشتێکی ڕاستەوخۆ لە کەشتییە تێکشکاوەکە لە نزیکەی ٤٠٠٠ پێ لە ژێر شەپۆلەکاندا بەخشی. ڕوناککەرەوەی ئۆتۆمبێلێکی بێ سەرنشین تاریکیی تەواو ڕووناککردەوە، وێنەیەکی ڕوونی بەرز دەرخست لە ئاسنی چەقبەستوو لە ناو ئاوی کریستاڵ ڕوونی فیروزه دا. گەشتی ڕاستەوخۆ بە یەکێک لە گورزەکانی مەرگی موساشی دەستی پێکرد-- قوسێکی شێوێنراو. "ئەوەی ئێمە لێرە دەیبینین زیانی تۆڕپیدۆیە،" ڕۆبێرت کرافت، سەرکردەی گەشتەکە وتی. تۆرپیدۆکان بەگشتی کەشتیەکە دەشکێنن و لەناو کەشتیەکەدا دەتەقێنەوە، و ئاسنەکە بەرەو دەرەوە هەڵدەدەن. ئۆتۆمبێلەکە کە لە دوورەوە کاری پێدەکرا بە زیانێکی کوشندەترییەوە تێپەڕی، وەک کرافت و تیمەکەی باسیان کرد. ئەو ڕوونیکردەوە کە ئەو شکاوە گەورەیە کە بەرەو ناوەوە پاڵ دەنێت، لەوانەیە لە تۆڕپیدۆیەک بێت کە بە سەختی لە کەشتییەکە هەڵدێت، لە دەرەوەی کەشتییەکە دەتەقێتەوە و دەیخاتە ناوەوە. وتی: "هێزە لەرزێنەرەکەی تەنیشت کەشتییەکە". ژێردەریاییەکە چەندین بەرکەوتنی نیشاندا ڕاست لە ژێر تۆپی سەرەکیی موساشی، لەوانەیە بەهێزترین تۆپی دەریایی لەو کاتەدا. کێشی ٢٧٠ تۆن بوو، و تۆپچییەکان ناچاربوون لە...
کەشتی جەنگی گەورەی ژاپۆنی موساشی لە فلیپین لە جەنگی جیھانی دووەمدا نوقم بوو. تیمێک بە سەرپەرشتی دامەزرێنەری کۆمپانیای مایکرۆسۆفت پۆڵ ئالن گوتیان پاش هەشت ساڵ گەڕان کەشتیەکە دۆزراوەتەوە.