پوختەی وتارەکە بکە:  دەرمانی هەزار ساڵەی دروستکراو لە پیاز و سیر و شەراب و گیل لە گەدەی مانگا دەتوانێت بەکتریای نەخۆشخانە بکوژێت، زانایان دەڵێن. ماددەی بەهێزی سەدەی دەیەم کە لەلایەن ئەنگڵۆ ساکسۆنەکانەوە بەکاردەهێنرا بۆ چارەسەرکردنی جەڵتەی چاو لە سەدا 90ی بەکتریای سەر پارچەکانی پێست کە لە مشک بە MRSA وەرگیراوە لەناوبرد. بە سەرنجڕاکێشییەوە، پێکهاتەکان کاریگەرییەکی کەمیان هەبوو مەگەر هەموویان بەیەکەوە ببەستنە پێکهاتەکە، لێکۆڵینەوەکە لەلایەن توێژەرانی زانکۆی نۆتینگهامەوە دۆزرایەوە. 'هۆشیاری' لەسەر بنەمای سیر، کە لە دەستنووسێکی هەزار ساڵەی ئەنگلۆ-ساکسۆنیدا هاتووە، دۆزراوەتەوە بۆ کوشتنی سوپەرباکتری MRSA. پسپۆڕانی میکرۆبیۆلۆژی لە زانکۆی نۆتینگهام دکتۆر فریا هاریسۆن و دکتۆر ستیڤ دیگل لەگەڵ 'هۆشیارەکە' لەسەر بنەمای سیر چارەسەرە دێرینەکە، کە پێی دەوترێ "چەرمی چاو" سەرچاوە دەگرێت لە دەستنووسێک لە کتێبی "بڵدز لیچ بوک" - کە بریتییە لە کتێبێکی ئینگلیزی کۆن کە لە کتێبخانەی بەریتانیایە. ئەم کتێبە بە شێوەیەکی بەربڵاو بە یەکێک لە کۆنترین کتێبە پزیشکییە ناسراوەکان دادەنرێت و ئامۆژگاری پزیشکی ئەنگلۆ ساکسۆنی و ڕەچەتەی دەرمان و مەیلە و چارەسەرەکانی تێدایە. دوای بەکارهێنانی چارەسەرەکە لەسەر ئاژەڵانی تاقیگەیی MRSA - یەکێک لە زۆرترین مێرووەکانی بەرگەی دژە دژە بەکتریا کە بە ملیاردەکان تێچووی خزمەتگوزارییە تەندروستییەکانی مۆدێرنە - توێژه ران ئه نجامه کانیان به "سه رسوڕهێنه ر" وەسف کرد. پرۆفیسۆری هاوبەشی دکتۆر کریستینا لی لە زانکۆی نۆتینگهام وتی: " کتێبە دەروونییەکانی سەدەکانی ناوەڕاست و گیای دەروونیی چەندین دەرمانی تێدایە کە بۆ چارەسەرکردنی ئەو شتانەی کە بە ئاشکرا هەوکردنێکی بەکتریاییە - برین و برینی گریان، هەوکردنی چاو و قوڕگ، نەخۆشییەکانی پێست وەک دەردێکی ئێریسیپێلا، کوێر و هەوکردنی سنگ. جۆرێک لە ڤایرۆسی MRSA لە نەخۆشخانەکان دەتوانرێت لە ئاژەڵی ماڵی و ئاژەڵی ماڵاتدا بگوازرێتەوە، دەڵێن زانایان کە بەڵگەیان دۆزیوەتەوە کە دەتوانرێت لە ئاژەڵەوە بگوازرێتەوە بۆ مرۆڤ. توێژەرانی زانکۆی کامبریج دوو حاڵەتی جیاوازیان دۆزیوەتەوە کە تێیدا خەڵک تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون و ئاژەڵانیش هۆکاری ڤایرۆسەکە بوون. پشکنینی بۆماوەیی دەریخستووە پشیلەکان و سەگەکان هەمان جۆری بەکتریایان هەیە وەک مرۆڤەکان. واتە MRSA دەتوانێ لە نێوان ئاژەڵەکانی کلینیکی ڤێتەرنەریدا بڵاوببێتەوە بە شێوەیەکی هاوشێوەی...
مەستی چاو کەلە سەدەی دەیەمدا دروستکراوە لەلایەن ئەنگڵۆ ساکسۆنەکانەوە بۆ چارەسەرکردنی قەڵەو. زانایان بۆیان دەركەوتووە كە 90%ی بەكتریاكانی لەسەر پارچە پێستێكی تووشبوو بە MRSA كوشتووە. پێکهاتەکان کاریگەرییەکی کەمیان هەبوو مەگەر پێکەوە تێکەڵ بکرێن. شێوازی پیاودان - بە بەکارهێنانی تەنێکی مسی - هەروەها بە گرنگ زانرا.