ئەم ڕستەیەی خوارەوە تەواو بکە: ڕوانگەی زانایان، کە تا ساڵانی ١٩٩٠ بە شێوەیەکی گشتگیر بوو، بریتییە لە گریمانەی "Qumran<unk>Essene" کە لە بنەڕەتدا لەلایەن Roland Guérin de Vaux و Józef Tadeusz Milik دانراوە، هەرچەندە بە شێوەیەکی سەربەخۆ هەردوو Eliezer Sukenik و Butrus Sowmy لە خانووخانەی St Mark's Monastery پەڕتووکی پەیوەندیدار بە ئێسنییەکانەوە پێش هەر هەڵکۆڵینێک لە Qumran. بیردۆزی کومران- ئێسنی پێی وایە کە ئەو پەڕتووکانە لەلایەن ئێسنییەکانەوە یان لەلایەن گرووپێکی جوویە مەزهەبی دیکە کە لە خیربت کومران نیشتەجێن، نووسراون. ئەو پەڕتووکانەیان نووسی و لە کۆتاییدا لە ئەشکەوتەکانی نزیکەوە شاردیانەوە لە ماوەی
ڕاپەڕینی جولەکە لە نێوان ساڵانی ٦٦ و ٦٨ی زایینی. شوێنی قومران وێران کرا و پەڕتووکەکان هەرگیز نەدۆزرانەوە.