ئەم ڕستەیە تەواو بکە: ھیچ دەوڵەتێک لە پارێزگای ناربۆنسی قەیسەردا پەیوەندی بە
سەرهەڵدانی گالیەکان لە ساڵی ٥٢ پ.ز، نە بەشداری کرد لە هیچ کردەوەیەکی دوژمنکارانە دژی ڕۆما لە ماوەی جەنگدا. لە ڕاستیدا خێزانی تڕوسیلۆس ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت لە پاراستنی پشتی قەیسەر لە ڕووی سەربازییەوە لە دژی ڤێرسینجێتۆریکس، کە هێزەکانی نارد بۆ داگیرکردنی خاکی هێلڤیا. لە ساڵی ١٨٦١ دا لە مێژووی ڤیڤارایس دا، ئابێ ڕۆشیەر گریمانەی کرد کە قەیسەر بە بینینی سوودە ستراتیژییەکانی خاکی هێلڤیان لە سنووری پارێزگای ڕۆمانی لە درێژایی ڕێڕەوی سەرەکی بۆ ناوەندی گال، توانیویەتی ڤالێریەکان پەرە پێبدات بە چاککردنەوەی ڕێکارە سزادەرەکان کە لە دژی "سیڤیتاس" لەلایەن پۆمپیۆس ماگنوس ("پۆمپیۆ مەزن") لە ساڵانی ٧٠کاندا گیراوە. لە کاتی جیابونەوەی کوینتۆس سێرتۆریۆس لە ئیسپانیا، دەوڵەتەکانی سلت لە گالیای دەریای ناوەڕاست، ملکەچی کۆکردنەوەی سەرباز و داواکردنی زۆرەملێ بوون بۆ پشتگیریکردنی هەوڵە سەربازییەکانی میتێلۆس پیوس، پۆمپیوس و فەرماندە ڕۆمانییەکانی دیکە دژی یاخیبووەکان. هەندێک لە کلتییەکان، لەگەڵ ئەوەشدا، پشتگیریان لە سێرتۆریۆس کرد. دوای ئەوەی ڕۆمانی یاخی تیرۆر کرا، میتێلۆس و پۆمپیۆس توانییان سەرکەوتن ڕابگەیەنن، و هێلڤیەکان لەگەڵ ڤۆڵکای ئارەکۆمیسی ناچار کران بەشێک لە زەوییەکانیان بدەنە شاری دەوڵەتی یۆنانی ماسسیلیا (مارسیلی ئەمڕۆ) ، کە سەدان ساڵە هاوپەیمانێکی سەربەخۆی دڵسۆزە بۆ ڕۆما، کە بە شێوەیەکی ستراتیژی لە دەمی ڕووباری ڕۆندا بوو. سیزار باسی لە دەستبەسەرداگرتنی زەوییەکان دەکات لە گێڕانەوەی شەڕی ناوخۆدا، بەبێ ئەوەی وردەکاری کارەکانی هێلڤیان لە دژی ڕۆما بدات. لە ماوەی شەڕی ناوخۆیی ڕۆمانی لە ساڵانی ٤٠ی زایینی، ماسیلیا هەڵبژارد پەیوەندییە درێژخایەنەکەی خۆی لەگەڵ پۆمپیۆدا بپارێزێت تەنانەت بە دابڕان، چونکە سیاسەتەکانی گالی Narbonensis بەردەوام بوون لە پشتیوانی کردنی سیزار. ماسسیلیۆتەکان لەلایەن سیزارەوە گەمارۆ دران و شکستیان هێنا، و لە ئەنجامدا سەربەخۆیی خۆیان لەدەستدا، ھەروەھا لەوانەیە ئەو زەوییانەش لەدەستدا کە لە ھێلڤییەکان وەریانگرتبوو. ڕۆشیەر وێنەیەکی فراوان لە تڕۆسیلۆس لە مێژووەکەیدا دەخاتەڕوو، بە چاوەکانی سیزارەوە سەیری گەنجە ڕۆشنبیرەکەی دەکات وەک نموونەی میراتۆکراتییەکی بینەر لە ڕۆما.