پوختەی وتارەکە بکە:  بەگوێرەی توێژەران، ئەو وشکەساڵییەی کە بە هۆی گۆڕانی کەشوهەواوە دروست بووە لەوانەیە سوریای بەرەو شەڕی ناوخۆیی وێرانکەر ببات کە ئێستا وڵاتەکە لە یەک جیا دەکاتەوە. توێژینەوەیەکی نوێ دەریخستووە کە بەشێکی زۆر لە وڵاتەکە تووشی قەیرانێکی وشک بوون لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٦ و ٢٠١٠ کە لەوانەیە ببێتە هۆی سەرهەڵدانی ڕاپەڕین لە دژی ڕژێمی سوریا لە ساڵی ٢٠١١. وشکەساڵی، کە زانایان دەڵێن لەوانەیە بەهۆی گۆڕانی کەشوهەواوە خراپتر بووبێت، بەشێکی زۆری کشتوکاڵی لە باکووری وڵاتەکە لەناوبرد، جوتیاران ناچارکرد بەرەو شارەکان بڕۆن. ئەم وێنەیە لە ساڵی 2009 لە سوریا گیراوە دەریدەخات کە چۆن وشکەساڵی وایکردووە جوتیاران نەتوانن لە سەر زەوییە وشکەکاندا بەروبوومی کشتوکاڵ بکەن. زیادبوونی ژمارەی دانیشتوانی شارەکان لەگەڵ هەژاری و خراپ بەڕێوەبردنی حکومەت و هۆکارەکانی تر پێکەوە بوونە هۆکاری ئاژاوەگێڕی کە بووە هۆی شەڕی ناوخۆ. لەو کاتەوە ململانێکان بەرەو جەنگێکی ئاڵۆز هەڵکشاوە کە گرووپە ئیسلامییەکانی توندڕەو تێیدا داعش و هێزەکانی وڵاتانی تر لە نێویاندا ئەمریکا بەشدارن. شەڕی ناوخۆی دڕندانە لە سوریا شوێنەواری وێرانکاری هێندە قووڵی لەسەر دیمەنی جێهێشتووە کە لە بۆشایی ئاسمانەوە دەبینرێت. توێژەرانی کۆمەڵەی ئەمریکی بۆ پێشکەوتنی زانست وێنەکانی دەستکردیان شیکردەوە کە لە مانگی ئابی ٢٠١٢ تا ئایاری ٢٠١٣ گیراون. ئەوان تێبینی زیادبوونی بەرچاویان کرد لە زیانی بینا و ژێرخانی لە ماوەی 10 مانگی ڕابردوودا، بە نزیکەیی هەموو وێرانکارییەکان لە ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی یاخیبووان یان ناوچەکانی جێناکۆکدا چڕبوونەتەوە. هەروەها بۆیان دەرکەوت کە شاری مێژوویی سەدەی ١٣ی حەلەبی کۆن - کە لە پێگەی شوێنەواری جیهانیی یونسکۆدایە - لە شەڕدا زیانی زۆری بەرکەوتووە. وێنەکانی سەتەلایت هەروەها نیشانی داوە کە چۆن بڵاوبوونەوەی رێگاوبانەکان و کۆکردنەوەی تۆپخانەو تانکەکان زیادی کردووە. لە وێنەکانی مانگی دەستکرددا کە لە ساڵی ٢٠١٢دا لەلایەن ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتییەوە بڵاوکرایەوە، زیاتر لە ٦٠٠ گڵکۆی هەبووە کە بەهۆی تەقەی تۆپخانەوە دروستبووە لە شارۆچکەی ئانادانی بچووک، کە لە چوار میل لە دووهەمین شاری حەلەبەوە دوورە. نزیکەی ٢٠٠ هەزار کەس کوژراون و نزیکەی نۆ ملیۆن سوریش ماڵەکانیان بەجێهێشتووە لە کاتی سەرهەڵدانی شەڕەوە. دکتۆر ڕیچارد سیگەر، زانای کەشوهەوا لە...
توێژینەوەکە دەریخستووە کە سوریا تووشی خراپترین وشکەساڵی بووە لە مێژوودا پێش جەنگ. توێژەران دەڵێن باران بارین لە ناوچەکەدا لە نێوان 2006 و 2010دا 10% کەمیکردووە. بەرھەمھێنانی کشتوکاڵی لە سوریا بە یەک لەسەر سێی دابەزی لەکاتێکدا ژمارەی دانیشتوان بەرزبووەوە. ئەمەش وایکرد کە خەڵک بەرەو شارەکان بڕۆن و هەژاری و نائارامی زیاد بکات. ئەمە سەرئەنجام بووە هۆی ڕاپەڕینێک کە بووە هۆی هەڵگیرسانی شەڕی ناوخۆ لە ساڵی ٢٠١١. زانایان دەڵێن وشکەساڵی بە هۆی گەرمبوونی زەوی بە هۆی مرۆڤەوە خراپتر بووە. توێژینەوەکە لەلایەن زانایانی زانکۆی کۆلۆمبیا لە نیویۆرک ئەنجامدراوە.