ئەم ڕستەیەی خوارەوە تەواو بکە: پۆڵەندییە پڕۆتستانتەکان لە پۆڵەنداوە چوون بۆ ئەمریکا بەدوای ئازادیی ئایینی زیاتر. ئەمە بەھۆی دژە ڕیفۆرم لە پۆڵەندا نەبوو؛ لە پۆڵەندا، جیزویتەکان بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕێگەی پەرەپێدانی پەروەردەی ئاینی لە نێوان گەنجانەوە، کاتۆلیکیەتیان بڵاو کردەوە. دوای
لە سوید، برایانی پۆڵەندی، کە وەک هاوسۆزانی سوید سەیر دەکران، پێیان وترا کە یان بگۆڕن یان وڵاتەکە بەجێبهێڵن. برایانی پۆڵەندی بە یاسا لە ساڵی ١٦٥٨ لە پۆڵەندا دەرکران و ڕووبەڕووی شەڕی جەستەیی بوونەوە، دەستبەسەرداگرتنی موڵکەکانیان، و غەرامەی دادگا بوونەوە لەبەر ئەوەی پەیامی ئایینەکەیان دەگوتەوە. ئاوارەکانی پۆڵەندا لە بنەڕەتدا پەنایان بۆ ئینگلتەرا برد، بەڵام بە نەبوونی پاڵپشتی، بەدوای ئاشتی لە ئەمریکا گەڕان. زۆربەی پۆڵەندییەکانی دوورخراو گەیشتنە سویدە نوێکان، هەرچەندە هەندێکیان چوونە ئەمستردامە نوێکان و کۆلۆنیای ڤێرجینیای ئینگلیزی. هیچ بەڵگەیەک نییە لەسەر کۆچکردنی پۆڵەندی بۆ ناوچەکانی ئیسپانی و فەڕەنسی کاتۆلیک لە ئەمریکای باکوور لە سەدەی ١٧دا، کە مێژوونووس فرانک مۆچا ئاماژەیە بۆ ئەوەی پۆڵەندییەکان پڕۆتستانت بوون و ویستویانە لەگەڵ پڕۆتستانتەکاندا لە ئەمریکا بژین. ئەم پۆڵەندیانە بە گشتی خوێندەوار و ئەرستۆکرات بوون. یەک کۆچبەری ناسراو، پێشمەرگەی ئەنتۆنی سادۆڤسکی، لە ناوچەیەکی دانیشتووی برایانی مۆراڤیا و ئارییەکان لە ساندۆمیێرز ڤۆیڤۆدیشیپ لە کۆمنوێڵتی پۆڵەندی-لیتوانیاوە هاتبوو، کە لەگەڵ کۆچێکی ئایینییدا گونجاوە. لێکۆڵینەوەکان ئەوەیان پشتڕاستکردۆتەوە کە یەکێک لە یەکەم کردەوەکانی لە کاتی گەیشتن سەردانی کۆلۆنییەکی پۆلەندی پڕۆتستانتی لە نیوجێرسی بووە، و مامیشی، ستانیسلاو سادۆڤسکی، پێش ئەوەی لە پۆڵەندا هەڵبێت، گۆڕی بۆ کالڤینیزم. پڕۆتستانتەکان (و کەسانی تر کە کاتۆلیک نین) لە ساڵی ١٧٦٨ دا ماف و ئازادییە ئاینییەکانیان لە پۆڵەندا بەدەستهێنا، کۆتایی بە گوشارەکان هێنا بۆ بەجێهێشتنی پۆڵەندا لەسەر بنەمای ئایینی.