پوختەی وتارەکە بکە:  ئۆتیزم بە زۆری بە هۆی جینەکانی منداڵەوە دروست دەبێت، بە پێی لێکۆڵینەوەیەکی گەورە لەسەر دووانەکانی بەریتانیا. زانایان وتیان، لە کوڕ یان کچێکی ئاسایی کە ئۆتیزمیان هەیە، بۆماوەیی تا ٩٨٪ی نەخۆشییەکە ڕوون دەکاتەوە. توێژینەوەکە، لەلایەن کۆلێژی کینگ لە لەندەن، دۆزرایەوە کە حاڵەتەکە بە شێوەیەکی زۆر بۆماوەییە. توێژینەوەی مشتومڕاوی کە ئۆتیزم بە دەرزی MMR دەبەستێتەوە بە شێوەیەکی بەربڵاو بێ متمانەیی کراوە، بەڵام نیگەرانی نوێتر تەرکیزی لەسەر ئەو حاڵەتە کردووە کە هۆکارە ژینگەییەکان وەک پیسبوونی ژینگە هاندەریان دەکات. تیمەکە ڕەفتاری جووتەکانی دووانەی یەکسان بەراورد کرد، کە هەموو دی ئێن ئەیەکەیان هاوبەشە، و دووانەی یەکسان نین، کە تەنها نیوەی جینەکانیان هاوبەشە (وێنەی فایل) لەگەڵ حاڵەتەکانی ئۆتیزمدا زۆر زیاترە لە ئێستادا لە ڕابردوو، زۆرێک دەترسن بەهۆی شێوازی ژیانی مۆدێرنەوە بێت. بەگوێرەی خەمڵاندنەکان ئێستا لە هەر 100 کەس لە بەریتانیا یەک کەس توشی ئۆتیزم بووە. بەڵام توێژەران وتیان توێژینەوەکەیان ئاماژەی بەوە کردووە کە شێوازی ژیان و فاکتەرەکانی ژینگە لە دوەمین پلەی دوردەدان لە دوای جینەکان. تیمەکە ڕەفتاری جووتەکانی دووانەی یەکسان بەراوردکرد، کە هەموو دی ئێن ئەیەکەیان هاوبەشە، و دووانەی یەکسان نین، کە تەنها نیوەی جینەکانیان هاوبەشە. ئەوان بۆیان دەرکەوت کە ئەم حاڵەتە زۆر زیاتر لە دووانەی یەکجۆردا هەیە وەک لە دووانەی یەکجۆردا. توێژینەوەکە، لە گۆڤاری JAMA Psychiatry دا، گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە دی ئێن ئەی نالەبار لە نێوان ٧٤ بۆ ٩٨ لە سەدی هۆکارەکانی حاڵەتی ئۆتیزم ڕوون دەکاتەوە. ئەگەر جینەکان کلیل بن، بەرزبوونەوەی ئەم دواییەی حاڵەتەکان دەکرێت بەوەوە ڕوونبکرێتەوە کە زیاتر لە خەڵک بە دروستی نەخۆشییەکەیان دەستنیشانکراوە. توێژینەوەیەکی مشتومڕاوی کە ئۆتیزم بە ڤاکسینی MMR دەبەستێتەوە ئێستا بە شێوەیەکی بەربڵاو بێ باوەڕ کراوە (وێنەی پەڕگە) دکتۆر فرانچێسکا هاپی بە بی بی سی ی وت: دۆزینەوەکانمان ئاماژە بەوە دەکەن کە فاکتەرە ژینگەییەکان بچوکترن، ئەمەش گرنگە چونکە هەندێک لە دایک و باوک نیگەرانن لەوەی کە شتگەلێکی وەک پیسبوونی زۆر لەوانەیە ببنە هۆکاری ئۆتیزم. کۆدەنگی سەرەکی ئێستا ئەوەیە کە زیادبوونی دەستنیشانکردن زیاتر پەیوەندی بە هۆشیاری زیاترەوە هەیە بۆ حاڵەتەکە.<unk> دکتۆر جودیت براون، لە کۆمەڵەی نیشتمانی ئۆتیزم، وتی: ئۆتیزم چیرۆکێکی ئاڵۆزە لە جینەکان نەک تەنها کارلێکردن لەگەڵ جینەکانی تر، بەڵکو...
توێژینەوەیەکی مشتومڕاوی ئۆتیزم بە دەرزی MMR و ژینگە بەستۆتەوە. بەڵام توێژەران دەڵێن شێوازی ژیان و فاکتەرە دەرەکییەکان لە دوای بۆماوەییەکان دێن. توێژینەوەیەک کە لەسەر دووان ئەنجامدراوە - زۆر زیاتر لە جووتەکانی یەکساندا بڵاوبووەتەوە.