پوختەی وتارەکە بکە:  زمانناسێکی بەناوبانگ بانگەشەی کردووە کە کورتکردنەوەی وشەکان لە نامە دەقەکاندا وا دەکات ڕێنووسی گەنجەکان باشتر بێت نەک خراپتر (وێنەی فایل) بەڵام قسەکردن بە دەق ئەو کارەساتە نەبوو بۆ زمان کە زۆرێک لێی دەترسان و زمانناسێکی سەرکردە بانگەشەی کردووە کە لە ڕاستیدا باشتر دەکات لە نووسین و ڕێنووسی خەڵکدا. پرۆفیسۆر دەیڤد کریستال، پرۆفیسۆری ڕێزلێنراو لە زانکۆی بەنگۆر، وتی ئەوانەی بە بەردەوامی نامە دەنێرن، 'هۆشی مێشکیان لەسەر پەیوەندی نێوان دەنگەکان و وشە نووسراوەکان چڕدەکەنەوە.' ئەو زمانناسەی کە زیاتر لە ١٠٠ کتێبی لەسەر زمانی ئینگلیزی نووسیوە، ئاماژەی بەوەدا کە نەوەی نوێ بە بەردەوامی لەسەر ئینتەرنێت دەخوێنێتەوە و دەنووسێت. "خەڵک دەڵێن ناردنی نامە زیان بە ڕێنووسی تۆ دەگەیەنێت. نەخێر... یارمەتیت دەدات باشتر بنووسیت،" ئەو لە فێستیڤاڵی ئەدەبیی هێڵی ئاسمانیی ئیمارات لە دوبەی وتی بەپێی ڕۆژنامەی دەیلی تەلەگراف. ئەمە لەبەر ئەوەیە کە مێشکت لەسەر پەیوەندی نێوان دەنگ و پیتەکان چڕ دەکاتەوە. "باشترین نووسەرەکان باشترین ڕێنووسین. خەڵک دەڵێن گەنجان چیتر ناخوێننەوە و ناینووسن. لەوانەیە مەرج نییە بخوێننەوە... شێکسپیر یان چارلز دیکنز، بەڵام ئایا تا ئێستا گەنجێکتان بینیوە کە نەخوێنێتەوە؟ گەنجەکان لەوانەیە زۆرتر بخوێننەوە لەوەی کە من ئەوتۆی بووم. وتیشی سەردەمی دیجیتاڵ مەرج نییە "شۆڕشی زمانەوانی" بە شێوەی ڕەخنەگران پێشبینی کردبێت و وتیشی "ترسێکی ئەخلاقی" لە گۆڕانکارییە پتانسیڤەکە پاساو نەگرتووە. لێکۆڵینەوەکانی پرۆفیسۆر کریستاڵ نزیکەی 2000 وشەی نوێیان دۆزیوەتەوە کە لە ئەنجامی سەردەمی دیجیتاڵیدا دروستبوون، لەوانە وشەکانی وەک بلۆگ و تویتەرسفیێر. وتی زیادکردنەکان تا ئێستا کاریگەری گەورەیان نەبووە، یان نەرێنییان نەبووە لەسەر زمانی ئینگلیزی، کە زیاتر لە یەک ملیۆن وشەی هەیە. زمانناسەکە وتی زۆر کورتکراوەی وەک 'c u l8r' بە شێوەیەکی باو لەلایەن هەرزەکارانی مۆدێرنەوە بەکار ناهێنرێن. پرۆفیسۆر کریستاڵ هەروەها بانگەشەی ئەوەی کرد کە هاشتاگەکان، کە لە تویتەردا بەکاردەهێنرێن، تەنها میتۆدێکی نوێیە بۆ بەڕێوەبردن و پۆلێنکردنی زانیاری و ئەگەری هەیە بمێننەوە. پرۆفیسۆر دەیڤد کریستال بانگەشەکانی ڕەت کردەوە...
پرۆفیسۆر دەیڤد کریستال وتی نامە بنێرین باشتر دەکات لە نووسین و ڕێنووسی خەڵکدا. گەنجان زیاتر لە جاران دەخوێننەوە چونکە بە شاشەکانەوە چەسپێنراون ئەو کەسانەی بەردەوام نامە دەنێرن 'چڕ دەبنەوە' لەسەر وشە و دەنگەکان، وتی.