پوختەی وتارەکە بکە:  درەختێکی گەورە کە ١٢٥ ساڵ لەمەوبەر بڕدرا بۆ ڕازیکردنی گرەوێکی مەست لە کەناراوەکانی کۆرنیش زیندوو دەکرێتەوە. ئەو درەختە لە هومبولت، کالیفۆرنیا، ناسرا بە پاوانی فیڵد وود دوای ئەوەی لە ساڵی ١٨٩٠ دا لە سەر داوای ئەمریکییەکی دەوڵەمەند کە لە بەریتانیا دەژیا بڕدرا. بۆ دەیان ساڵە گەشتیاران سەردانی ئەو شوێنەیان کردووە، بۆ وێنەگرتن لەسەر ئەوەی ماوەتەوە. بۆ ڤیدیۆ بچۆرە خوارەوە. پاوانی فیلدوود لە هومبولت، کالیفۆرنیا، لە ساڵی ١٨٩٠دا بڕاوە، کەمێک پێش ئەوەی ئەم وێنەیە بگیرێت. بڕینی درەختە بڕدراوەکە لەو کاتەوە لە کۆرنوال چێندراوە. بڕینەکانی درەختەکە لە پرۆژەی عەدەن لە کۆرنوال چێندراون و ئێستا لە باخچەکەی گەشە دەکەن. بەڵام کۆمەڵێک زانا پێیانوایە کە لەوانەیە بتوانن شکۆی پێشووی دروست بکەنەوە دوای چاندنی بڕاوەکانی دارەکەی لە پرۆژەی عەدەن لە کۆرنوال. لە کاتی خۆیدا ئەو درەختە، کە بەردییەکەی ٣٥ پێیە، بەرزییەکەی وەک باڵەخانەیەکی ٣٠ نهۆمی بووە. لە کۆتایی سەدەی نۆزدەهەمدا لەسەر فەرمانی ویلیام واڵفۆرد ئاستۆر بڕاوە کە گوایە گرەوی لەگەڵ هاوڕێی خواردنەوەدا کردووە کە دەتوانێت مێزێکی ژەم خواردن بۆ ٤٠ کورسی لە یەک بڕگەی درەختەوە دروست بکات. بەشێکی گەورە لە ڕاستی گەیشتە کلیڤیدین، ماڵە گەورەکەی لە باکینگهامشایر، بەڵام لۆرد ئەستۆر ڕێگری لە هاوتاکانی کرد لە گێڕانەوەی چیرۆکەکە. دوای زیاتر لە سەدەیەک لە کۆچی دوایی ئەو درەختە لەلایەن زانایانەوە لە کۆرنۆاڵ نوێ دەکرێتەوە وەک بەشێک لە پرۆژەیەکی سەرکێشی بۆ کۆلۆنکردنی ڕووەکەکانی ئەمریکی لە بەریتانیا. ئێمە زۆر دڵخۆشین بەمە، ئێمە سەد دار دەچێنین لە باکووری شوێنی عەدەن بۆ ئەوەی کتێبخانەیەکی زیندوو دروست بکەین. هەستێکی زۆر نامۆیە کە ئەم نەمامانە لە دەستدا بیگریت و بزانیت کە لەوانەیە 3000 ساڵی تر لە دەوروبەردا بمێننەوە. کەشوهەوای کۆرنوال جیاواز نییە لە ئۆریگۆن و باکووری کالیفۆرنیا کە ئەو دارانە بە سروشتی تێدا گەشە دەکەن بۆیە عەدەن هەلومەرجی تەواو تەواو بۆ ئەوان دابین دەکات. ئەو درەختە لە سەر داوای لۆرد ئەستۆر بڕاوە دوای ئەوەی لە حاڵەتی مەستیدا گرەوی لەسەر ئەوە کرد کە دەتوانێت مێزێکی نانخواردنی ٤٠ کورسی لە یەک پارچە بڕاوەدا دابین بکات....
درەختەکە لە هومبولت، کالیفۆرنیا، لە ساڵی ١٨٩٠دا لەسەر داوای لۆرد ئەستۆر بڕاوە. ناوبانگی وەرگرت بە " تەڵەی فیڵدۆود " و لەو کاتەوە گەشتیارانی بۆ راکێشاوە. زانایانی پرۆژەی عەدەن ساڵی ڕابردوو بڕینی دارەکەیان کۆکردەوە. ئەوان ١٠ نەمامی کلۆنیان لە باخچەی سێنت ئۆستێل لە کۆرنوال چێندووە. چالاکوانان دەڵێن بەستنەوەی درەختە سوورەکان دەتوانێت یارمەتی شەڕی گۆڕانی کەشوهەوا بدات.