ئەم ڕستەیە تەواو بکە: پێش سەدەی چوارەمی پێش زایین، مەکدۆنیا شانشینێکی بچووک بوو لە دەرەوەی ئەو ناوچەیەی کە لەلایەن دەوڵەت-شارە گەورەکانی ئەسینا، سپارتا و تیبزەوە زاڵ بوو، و بۆ ماوەیەکی کورت لە ژێر دەسەڵاتی فارسی ئاخیمینییەکاندا بوو. لە ماوەی حوکمڕانیی فلیپی دووەمی پاشای ئەرگیاد (٣٥٩ بۆ ٣٣٦ پ.ز) دا، مەکدۆنیا یۆنانی سەرەکی و شانشینی ئودریسی تراکیا لە ڕێگەی داگیرکاری و دیپلۆماسییەوە داگیرکرد. لەگەڵ سوپایەکی چاکسازیکراو کە فەلانسی تێدابوو کە چەقۆی "ساریسا"ی هەڵگرتبوو، فیلیپی دووەم هێزی کۆن لە ئەسینا و تیبز لە شەڕی چەرۆنیا لە ساڵی ٣٣٨ پێش زایین شکاند. ئەسکەندەری گەورە کوڕی فیلیپی دووەم بوو، کە سەرکردایەتی فیدراسیۆنی دەوڵەتانی یۆنانی دەکرد، ئامانجی باوکی بە فەرمانڕەواییکردنی هەموو یۆنان بەدیهێنا کاتێک
تێبز لە دوای ڕاپەڕینی شارەکە وێران کرا. لە هەڵمەتی داگیرکاریی دواتری ئەسکەندەردا، ئیمپراتۆرییەتی ئەخەمینییەی ڕووخاند و ناوچەیەکی داگیرکرد کە تا ڕووباری ئیندۆس درێژبووەوە. بۆ ماوەیەکی کورت، ئیمپراتۆریەتییەکەی بەهێزترین بوو لە جیهاندا، دەوڵەتی هیلینیستی تەواو، کە گواستنەوەی بۆ قۆناغێکی نوێی شارستانییەتی یۆنانی کۆن دەستپێکرد. هونەر و ئەدەبیاتی یۆنانی لە وڵاتانی تازە داگیرکراودا گەشەی کرد و پێشکەوتنەکانی فەلسەفە، ئەندازیاری و زانست لە زۆربەی ناوچەکانی جیهانی کۆن بڵاو بوونەوە. بە تایبەتی گرنگ بوون ئەو بەشدارییانەی ئەرستۆ، مامۆستای ئەسکەندەر، کە نووسینەکانی بوون بە بەردی بناغەی فەلسەفەی ڕۆژئاوا.