پوختەی وتارەکە بکە:  بۆ سەدان ساڵ ڕاپۆرتەکان باس لەوە دەکەن کە ئاژەڵەکان پێش بوومەلەرزەکان بەشێوەیەکی نامۆ ڕەفتار دەکەن. ئێستا، بۆ یەکەمجار، زانایان هەڵسوکەوتی ئاژەڵە دڕندەکان پێش بوومەلەرزەیەکیان گرتووە و باوەڕیان وایە لێکۆڵینەوەکەیان دەتوانێت یارمەتی باشترکردنی پێشبینییە بوومەلەرزەیییە کورتخایەنەکان بدات. ئەوان بۆیان دەرکەوت کە ئاژەڵەکان لە پیرۆ - وەک پوماکان و باڵندەکانی کوراسۆ - چەند ڕۆژێک پێش ڕووداوەکە ڕایانکرد بۆ خۆپاراستن. توێژەران پێیانوایە کە گۆڕانکارییەکان لە ڕەفتاردا لەوانەیە پەیوەندی بە ئایۆنەکانی هەواوە هەبێت. بۆ ڤیدیۆ بچۆرە خوارەوە. بۆ یەکەمجار، زانایان لە پێش بوومەلەرزەیەکدا، ڕەفتاری ئاژەڵە کێوییەکانی پیرۆیان گرتووە و باوەڕیان وایە لێکۆڵینەوەکەیان دەتوانێت یارمەتی باشترکردنی پێشبینییە بوومەلەرزەیییە کورتخایەنەکان بدات. ئەمە هێشتا نیشانەی کراسۆیە کە لە ریزۆرە. دکتۆر ڕەیشل گرانت لە زانکۆی ئەنگلیا ڕاسکین سەرکردایەتی دەکات، پسپۆڕەکان داتایان بەکارهێناوە کە لە زنجیرەیەک کامێرای جوڵاوە کۆکراونەتەوە کە لە پارکی نەتەوەیی یەناشاگا لە پیرو دانراون. توێژینەوەکە دەریخستووە کە گۆڕانکارییە بەرچاوەکان لە ڕەفتاری ئاژەڵدا ٢٣ ڕۆژ پێش بوومەلەرزەکەی کۆنتامانا بە گوڕی ٧.٠ دەستی پێکردووە کە لە ساڵی ٢٠١١ دا ناوچەکەی گرتەوە. لە ڕۆژێکی ئاساییدا، کامێراکان لەنێوان ٥ بۆ ١٥ بینینی ئاژەڵ تۆمار دەکەن. لەگەڵ ئەوەشدا، لە ماوەی دوو ڕۆژی پێش بوومەلەرزەکە، پێنج یان کەمتر بینینی تۆمارکرد. لە ماوەی پێنج لە حەوت ڕۆژەکانی پێش بوومەلەرزەکە، هیچ جوڵەیەکی ئاژەڵ تۆمار نەکرا، کە شتێکی نائاسایی بوو بۆ ناوچەی دارستانی باراناوی شاخاوی. دکتۆر گرانت، مامۆستای زیندەزانیی ئاژەڵ و ژینگە، بە ماڵپەڕی مایڵ ئۆنلاین-ی ڕاگەیاند کە جگەرکێشەکان بە تایبەتی هەستیارن و بە تەواوی هەشت ڕۆژ پێش بوومەلەرزەکە ون بوون. بەگشتی لە دارستاندا بە تەواوی لە هەموو شوێنێکدا بوونیان هەیە. زۆر باو بوون و لە هەموو شوێنێک بوون لە ماوەی کۆنترۆڵدا، بەڵام دواتر بە تەواوی ون بوون. توێژینەوەکە دەریخستووە کە گۆڕانکارییە بەرچاوەکان لە ڕەفتاری ئاژەڵدا ٢٣ ڕۆژ پێش بوومەلەرزەکەی کۆنتامانا کە بە گوڕی ٧.٠ ریختەر بوو لە ساڵی ٢٠١١ دا دەستی پێکردووە. وێنەیەکی هەڵگیراو نیشانی دەدات کە بەهۆی بوومەلەرزەوە ڕوویداوە. زانایان رەنگدانەوەی شەپۆلەکانی ڕادیۆی فرێکانسی زۆر نزمیان تۆمارکرد لەسەر ناوچەی دەوروبەری سەنتەری بومەلەرزەکەی پیرۆ...
زانایان ڕەفتاری ئاژەڵان لە پیرۆ پێش بوومەلەرزەیەکیان گرتووە. دۆزرایەوە کە زۆرێکیان ڕایانکردووە بۆ ناوچە نزمەکان و چەند ڕۆژێک پێش ڕووداوەکە خۆیان حەشارداوە. بۆ ماوەی پێنج ڕۆژ پێش بوومەلەرزەکە، هیچ جوڵەیەکی ئاژەڵ تۆمار نەکراوە. پسپۆڕێک لە زانکۆی ئەنگلیا ڕاسکین دەڵێت: مێروولەکان زۆر هەستیارن. توێژینەوەکە ئاماژە بەوە دەکات کە ئاژەڵەکان کاردانەوە بە تێکچوونەکانی ناو ئایۆنۆسفیردا دەکەن. ئایۆنە ئەرێنییەکانی نێو هەوادا دەبنە هۆی کاریگەرییە لاوەکییە ناخۆشەکان لە ئاژەڵاندا.