پوختەی وتارەکە بکە:  لە یەکەم ڕوانیندا گڵۆبی فڕۆکەوانان و دۆزەران وەک کۆنە شتێکی ئاسایی دەردەکەوێت، کە لە ئۆفیسێکی بچووکدا لە ناوەندی برۆکلیندا، لە کۆتایی کۆڕگەیەکی نادیاردا، شاردراوەتەوە. بەڵام بە وردبینییەوە دەبینیت کە لە ڕاستیدا یەکێکە لە سەرنجڕاکێشترین شوێنەوارەکانی جیهان، کە بەرزاییەکانی گەڕان و سەرکێشی پیرۆز دەکات. ئەوەی کە ئەو کارە هونەرییە گرانبەها دەکات جوانی یان تەمەنی نییە، بەڵکو بۆ دانانی ئیمزای ڕەنگ و ڕێڕەوی نزیکەی هەموو گەڕێنەر و فڕۆکەوانی بەناوبانگی مێژووی نوێیە، لە سێر ئێدمۆند هیلاریەوە، بۆ نیل ئارمستۆنگ و ئەمیلیا ئیرهارت. گڵۆبی فڕۆکەوانان و گەڕێنەرانی کۆمەڵەی جوگرافیای ئەمریکی: ئیمزای ئەمیلیا ئیرهارت، یەکەم فڕۆکەوانی ژن کە بە تەنیا بە سەر ئۆقیانووسی ئەتڵانتیکدا فڕیوە، بە شێوەیەکی بەرچاو نیشان دراوە. کۆمەڵە گڵۆبەکەی ١٨ ئینجی لە ساڵی ١٩٢٩دا بەدەستهێنا وەک دیارییەک لە سەرۆکی AGS John H. Finley. ئەو بانگهێشتی پاڵەوانەکانی سەرەتای گەڕان و فڕۆکەوانی کرد بۆ نەخشاندنی ڕێڕەوەکانیان و واژۆکردنی ناوەکانیان. هیلاری لەسەر ئەو ئاسەوارە گۆییە نەمر کرا، لەگەڵ ئان بانکرۆفت کە یەکەم ژن بوو کە سەرکەوتووانە ژمارەیەک لە گەشتە سەختەکانی بۆ جەمسەری باکوور و جەمسەری باشوور تەواو کرد. ئەم گڵۆبە 18 ئینجییە لە ژێر قوماشێکی تاریکدا لە بارەگای سەرەکی کۆمەڵەی جوگرافیای ئەمریکی دا شاردراوەتەوە، کە کۆنترین ڕێکخراوی جوگرافیای نیشتمانییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. نەریتێکی بەنرخ لە واژۆکردنی گڵۆب لە ساڵی ١٩٢٩ دەستی پێکرد، کاتێک سەرۆکی کۆمەڵە و سەرنووسەری ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز، جۆن ئێچ فینلی بە کەسی خۆی دەچوو بۆ بەندەری مانھاتن بۆ پێشوازی لە گەڕانەوەی سەرکێشییەکان. دۆزەرەوەکان ڕێڕەو و ناوی خۆیان لەسەر ئەو شتە بەنرخە دەنووسییەوە، بە تۆمارکردنی پارچەیەک لە مێژوو لە ساتی رووداوەکە. لە نێو ئەو کەسانەی کە یادی دەکرێنەوە ئەمیلیا ئیرھارتە کە ڕیکۆردی تۆمارکرد و بوو بە یەکەم ژن کە بە ئۆقیانووسی ئەتڵەسییەوە فڕی لە ساڵی ١٩٢٨ و یەکەم کەس بوو کە بە هەردوو ئۆقیانووسی ئەتڵەسی و ئارامدا فڕی. بەداخەوە پێشەنگەکەی فڕۆکەوانی بە شێوەیەکی نهێنی لە ساڵی ١٩٣٧دا ونبوو لە کاتێکدا کە دەیویست بە دەوری گۆی زەوی لە هێلکەی هێلکەی یەکسەرەوە گەشت بکات، و...
گڵۆبی فڕۆکەوانان و گەڕێنەران واژۆی ٨٢ گەڕێنەری ناوداری تێدایە. ئەم کارە هونەرییە ناوازەیە هێڵەکانی سەرکێشیەکانی گۆڕینی دونیای تێدایە. لە نووسینگەیەکی بچووکی کۆمەڵەی جوگرافیای ئەمەریکادا شاردراوەتەوە. دۆزەرەوانی دیاریکراو بریتین لە ئەمیلیا ئیرھارت و چارلز لیندبێرگ.