پوختەی وتارەکە بکە:  کریستاڵێک بە " هاوسەنگی قەدەغەکراو " کە پێشتر وا بیرکرابووەوە کە بە شێوەیەکی سروشتی دروستبوون مەحاڵە دۆزرایەوە. ئەوەی پێی دەوترێت کریستاڵی نزیک لە یەک دۆزرایەوە لە مێتۆریتی ٤.٥ ملیار ساڵ تەمەن لە ناوچەیەکی دوورەدەست لە باکووری ڕۆژهەڵاتی ڕووسیا. و لێکۆڵینەوەی لەسەری دەتوانێت یارمەتی زانایان بدات بۆ ئەوەی بزانن چۆن ماددە نادیارەکانی وەک ئەمە لە گەردووندا دروست بوون. زانایان لە زانکۆی پرینستۆن، نیوجێرسی لێکۆڵینەوەیان لە مێتۆریتی دێرین کرد (نیشان دراوە) و کریستالێکی نزیک بە کریستالیان دۆزییەوە کە پێکهاتەکەی جاران ناونرا "ناکرێت". وا بیرکرایەوە کە ماددەیەکی لەو شێوەیە ناتوانێت بە سروشتی لە سروشتدا ڕووبدات چونکە کریستاڵەکە هاوسەنگییەکی هەیە کە ئەتۆمەکان نابێت تیایدا دروستببن. دۆزینەوەکە لەلایەن تیمێکی زانکۆی پرینستۆنەوە ئەنجامدراوە، و دووەم کریستاڵی سروشتییە کە تا ئێستا دۆزراوەتەوە - هەردووکیان لەم مێتۆریتەدا. پێش ئەوەی تیمەکە یەکەمین کریستالی سروشتی لە ساڵی ٢٠٠٩ بدۆزێتەوە، توێژەران پێیان وابوو کە پێکهاتەکان زۆر ناسک و ناجێگیرن لە ڕووی وزەوە بۆ ئەوەی لە ڕێگەی پرۆسەی سروشتییەوە دروستببن. "دۆزینەوەی دووهەمین کریستاڵی سروشتی دووپات دەکاتەوە کە ئەم ماددانە دەتوانن لە سروشتدا دروستببن و لەسەر ئاستی کاتێکی گەردوونیدا جێگیرن،" دکتۆر پۆڵ ستاینهارت لە زانکۆی پرینستۆن وتی. لەدەرەوە، کریستالە نزیکەکان کانزاییەکی چەسپاون کە زۆر ئاسایی دەردەکەون، بەڵام پێکهاتەی ناوەوەیانە کە سەرنجی زانایان ڕادەکێشێت. لەجیاتی ئەو کۆمەڵە گەردیلانەی کە بە شێوەیەکی ئاسایی دووبارە دەبنەوە کە لە زۆربەی بلورەکاندا دەبینرێن، کواسیکریستاڵەکان پێکهاتەیەکی گەردیلی وردتر و ئاڵۆزتر لەخۆدەگرن کە دوو یان زیاتر لە کۆمەڵە گەردیلەی دووبارە دەبنەوە. لە ئەنجامدا، ئەتۆمی کواسیکریستالەکان دەتوانن بە جۆرێک ڕێکبخرێن کە بە شێوەیەکی ئاسایی لە کریستالەکاندا نەدۆزرێنەوە، وەک شێوەی ئایکۆساھیدرۆنێکی ٢٠ لایەنی لەگەڵ هاوسەنگی تۆپی تۆپی پێ. جیاوازی نێوان بلورەکان و کەم بلورەکان دەکرێت بە خەیاڵکردنی عەرزێکی کاشیەوە ببینرێت: کاشیەکان کە شەش قۆڵی شەش قۆڵییە دەتوانن بە باشی لەگەڵ یەکتر بگونجێن بۆ داپۆشینی تەواوی عەرزەکە. بەڵام پێنج قۆڵی پێنج قۆڵی یان دە قۆڵی دە قۆڵی کە لە تەنیشت هەریەکەیان دانراون دەبێتە هۆی بۆشایی لە نێوان کاشیەکاندا. تیمەکە دۆزینەوەکانی لە گۆڤاری Scientific Reports بڵاوکردەوە. دکتۆر ستاینهارت وتی...
زانایان لە زانکۆی پرینستۆن، نیوجێرسی لێکۆڵینەوەیان لە مێتۆریتی دێرین کردووە. دووەم کریستالیان دۆزییەوە کە هاوکێشەیەکی قەدەغەکراوە وا بیرکرایەوە کە ئەو ماددانە بە سروشتی لە سروشتدا پەیدا نابن. کریستاڵ هاوکێشەیەکی هەیە کە نابێت ئەتۆمەکان بتوانن پێکبهێنرێن. دۆزینەوەیەک دەتوانێت ڕووناکی بخاتە سەر چۆنیەتی بوونی ئەم ماددانە لە گەردووندا.