پوختەی وتارەکە بکە:  گوایە لە سەدەی ١٦ـەوە لە ناو دارستانەکانی هۆندوراسدا شاراوە بووە، شاری سپی ئەفسانەیی ئەو وڵاتە لە کۆتاییدا دۆزرایەوە. بە قوڵایی ناوچە دوورە دەستەکەی لا مۆسکویتیا نێژراوە، و شوێنی دیاریکراویان بە نهێنی ڕاگیراوە بۆ پاراستنی لە تاڵانچییەکان، ئەوەی بە "شارە ونبووەکە" ناودەبرێت، کە دانیشتووانەکەی بەبێ شوێنەوار ون بوون، تەنها یەکێکە لە وێرانکراوەکان لە سەرانسەری جیهاندا کە چرکەیەک لە کاتێکی ترمان پێدەدات. شارۆچکەی مەزنی ماچۆ پیکچو، لە پرۆ، و وێرانییەکانی پۆمپی لە ئیتالیا کە بە بەردی پۆمپی پەردەپۆش کراون لەوانەیە یەکێک بن لە شوێنە زۆر سەردانیکراوەکان لەنێوان گەشتیارانی سەرتاسەری جیهان، چەندین شوێنی کەمتر ناسراو هەن کە هەروەک هەناسەگیرن - و لە نزیکەوە هێندە قەرەباڵغ نین. لە شاری بابل لە عێراق، کە شوێنی باخچە هەڵواسراوەکانی ئەفسانەییە و بە یەکێک لە حەوت سەرسوڕمانی جیهانی کۆن ناودەبرێت، تا شوێنەوارە ئەرمەنییەکانی سەردەمی ناوەڕاست لە عانی، تورکیا، ئەم شارستانیەتانەی ڕابوردوو، بێجگە لە سەرسووڕمان هیچی تر نین. ماڵپەڕی گەشت و گوزار لیستی ١٠ شاری ونبوو کۆکردۆتەوە کە پێویستە سەردانی بکرێن، دڵنیابن هەموو کەسێک ڕازی دەکەن لە مێژووخوازەوە تا گەشتیار. بۆ ڤیدیۆ بچۆرە خوارەوە. 'شاری فارسەکان' کە دەکەوێتە بناری چیاکانی کوح-ی-رامات، پێشتر پایتەختی ڕێوڕەسمی ئیمپراتۆریەتی ئاخیمنیدەکان بووە. یۆنانییەکان بەشێکی زۆری شارەکەیان سوتاند کاتێک لە ساڵی ٣٣٠ دا لەژێر سەرکردایەتیی ئەسکەندەری مەزن هێرشیان کردە سەر. پرسپۆلیس، ئێران. پرسپۆلیس، یان 'شاری فارسەکان' دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 515 پ.ز کاتێک پایتەختی ڕێوڕەسمی ئیمپراتۆریەتی ئاخیمنیدەکان بوو. لە ساڵی ١٩٧٩ دا بە شوێنەواری جیھانیی یونسکۆ ناسێنرا، وێرانکراوەکان لە بن چیاکانی کوح-ی-ڕەحمەت یان چیاکانی بەزەیی، لە نزیک شاری شیراز دانراون. لە سەر تەرازەیەکی نیمچە دەستکرد و نیمچە سروشتی دروستکراوە کە کۆلێکسێکی کۆشک لە مۆدێلەکانی میزۆپۆتامیا وەرگیراوە و لە ڕێگەی بڕینی شاخە بەردینەکانەوە دروستکراوە. هەموو ئەوەی کە ماوەتەوە ئەمڕۆ ئەوەیە کە لەلایەن یۆنانییەکانەوە لە ساڵی ٣٣٠ بە سەرکردایەتیی ئەسکەندەری مەزن سوتێنرایەوە. شارۆچکەی تارمایی ئێپێکوێن، ئەرجەنتین، لەوانەیە کۆن نەبێت، لە ساڵی ١٩٨٥ دا ژێرئاو کەوتبێت، بەڵام زۆرێک لە دانیشتوانی پێشوو دڵنیابوون لەوەی...
"شاری سپی" لە دارستانەکانی مۆسکیتای هۆندوراسدا تازە دۆزراوەتەوە بە یارمەتی سەربازانی پێشووی SASی بەریتانی. شاری کۆنی ماچۆپیچۆ جێی سەرنجی گەشتیارانە، کە تەنها لە ساڵی ڕابردوودا یەک ملیۆن گەشتیاری ڕاکێشاوە. چوار هەزار ساڵ لەمەوبەر دامەزراوە، باخچەکانی هەڵواسراوی ئەفسانەیی بابل بە یەکێک لە حەوت سەرسوڕهێنەری جیهان دادەنرێت.