ئاماژە بە بڕگەی خوارەوە بکە و دواتر وەڵامی پرسیارەکە بدەرەوە بە هەمان زمانی بڕگەکە:  دەروازە: رێگای نێوان جۆهۆر و سەنگاپور لە لایەن هێزەکانی هاوپەیمانانەوە تەقێنرایەوە لە هەوڵێکدا بۆ وەستاندنی سوپای ژاپۆن. ھەرچۆنێک بێت، ژاپۆنییەکان توانیویانە بە بەلەمێکی پڕ لە ئاوەوە لە تەنگەی جۆھۆر بپەڕنەوە چەند ڕۆژێک دوای ئەوە. چەند شەڕێک لەلایەن هێزەکانی هاوپەیمانان و خۆبەخشانی دانیشتوانی سەنگاپورەوە دژی ژاپۆنییە پێشڕەوەکان، وەک شەڕی پاسیر پانجانگ، لەم ماوەیەدا ڕوویدا. ھەرچۆنێک بێت، لەگەڵ تێکشکانی زۆربەی بەرگرییەکان و تەواو بوونی پێداویستییەکان، لیوا جەنەڕاڵ ئارسەر پرسیڤال ھێزەکانی ھاوپەیمانانی لە سەنگاپور ڕادەستی جەنەڕاڵ تۆمۆیوکی یاماشیتای سوپای ئیمپراتۆری ژاپۆنی کرد لە ساڵی نوێی چینی، ١٥ی شوباتی ١٩٤٢. نزیکەی ١٣٠ هەزار سەربازی هیندی و ئوسترالی و بەریتانی بوون بە زیندانی جەنگ، زۆرێکیان دواتر گواسترانەوە بۆ بورما، ژاپۆن، کۆریا، یان مانچۆریا بۆ بەکارهێنانی وەک کۆیلە کار لە ڕێگەی گواستنەوەی زیندانییەکان کە بە "کشتی دۆزەخ" ناسراوە. کەوتنی سەنگاپور گەورەترین تەسلیمبوونی هێزەکانی سەر بە بەریتانیا بوو لە مێژوودا. ڕۆژنامەکانی ژاپۆن سەرکەوتوانە سەرکەوتنیان ڕاگەیاند کە بڕیاری بارودۆخی گشتی جەنگ دەدەن. سەنگاپور، ناوەکەی گۆڕدرا بۆ Syonan-to (昭南島 Shōnan-tō، "دوورگەی باشووری درەوشاو" بە ژاپۆنی) ، لەلایەن ژاپۆنەوە داگیرکرا لە ساڵی 1942 تا 1945. سوپای ژاپۆن ڕێوشوێنی توندی دژی دانیشتوانی ناوچەکە سەپاند، لەگەڵ سەربازەکان، بەتایبەتی Kempeitai یان پۆلیسی سەربازی ژاپۆن، بەتایبەتی بێ بەزەیی لە مامەڵەکردن لەگەڵ دانیشتوانی چینیدا. دیارترین کاری دڕندانە کۆمەڵکوژیی سوک چینگ بوو کە لە دژی پشتیوانی لە هەوڵەکانی جەنگ لە چین ئەنجامدرا. ژاپۆنییەکان هاوڵاتییان (بە منداڵانیشەوە) پشکنینیان دەکرد بۆ ئەوەی بزانن "دژی ژاپۆنی" بوون یان نا. ئەگەر وابێت، هاوڵاتیانی "تاوانبار" بە بارهەڵگرێکەوە دەنێردرێن بۆ ئێعدامکردن. ئەم ئێعدامە بەکۆمەڵە لە نێوان ٢٥٠٠٠ بۆ ٥٠٠٠٠ کەسی لە مالایا و سەنگاپور کوشت. باقی دانیشتوانەکە بە درێژایی سێ ساڵ و نیو لە داگیرکاریی ژاپۆنی تووشی تەنگانەیەکی زۆر بوون. مالاییەکان و هیندییەکان ناچارکران "شەمەندەفەری مەرگ" دروست بکەن، شەمەندەفەرێک لە نێوان تایلەند و بورما (میانمار). زۆربەیان لە کاتی دروستکردنی هێڵی ئاسنیدا گیانیان لەدەستدا. ئەو...  پرسیار: بە نزیکەیی چەند سەرباز بوون بە دیلی جەنگ؟
١٣٠ هەزار