ئاماژە بە بڕگەی خوارەوە بکە و دواتر وەڵامی پرسیارەکە بدەرەوە بە هەمان زمانی بڕگەکە:  دەروازە: پێگەی بنکەیەکی بەریتانی لە سەنگاپور لە سەرەتادا گومانی لێدەکرا، چونکە حکومەتی هۆڵەندا هەر زوو ناڕەزایی دەربڕی بەرامبەر بەڕیتانیا بە هۆی پێشێلکردنی ناوچەی نفوزی هۆڵەندا. بەڵام لە کاتێکدا کە سەنگاپور بە خێرایی بوو بە شوێنێکی بازرگانی گرنگ، بەریتانیا بانگەشەی خۆی لەسەر ئەو دوورگەیە قایم کرد. پەیماننامەی ئەنگلۆ-هۆڵەندی ساڵی ١٨٢٤ پێگەی سەنگاپور وەکوو دەستکەوتێکی بەریتانی چەسپاند، کە دوورگەی مالایی لە نێوان دوو دەسەڵاتی کۆلۆنیالدا دابەشکرد لەگەڵ ناوچەی باکووری تەنگەی مالاکا، بە سەنگاپورەوە، کە کەوتبوو لە ژێر دەوری کاریگەری بەریتانیا. لەساڵی ١٨٢٦، سەنگاپور لەلایەن کۆمپانیای بەریتانیای ڕۆژهەڵاتی هیندستانەوە لەگەڵ پێنانگ و مەلاکاکا پێکهات بۆ پێکھێنانی ئاوەدانییە تەنگانەکان، کە لەلایەن کۆمپانیای بەریتانیای ڕۆژهەڵاتی هیندستانەوە بەڕێوەدەبرێت. لەساڵی ١٨٣٠، ئاوەدانییەکانی تەنگە دەریاکان بوون بە شوێنی نیشتەجێبوون، یان بەشێک، لە سەرۆکایەتی بنگال لە هیندستانی بەریتانی. لە ماوەی دەیان ساڵی دواتر، سەنگاپور گەشەی کرد بۆ ئەوەی ببێتە بەندەرێکی گرنگ لە ناوچەکەدا. سەرکەوتنەکەی دەگەڕێتەوە بۆ چەند هۆکارێک لەوانە کردنەوەی بازاڕی چین، هاتنی کەشتییە هەڵمەکانی دەریایی، کەمبوونەوەی بەرچاو لە کات و تێچووی گواستنەوەی کاڵا بۆ ئەوروپا دوای کردنەوەی کەناڵی سوێس لە ساڵی 1869، و بەرهەمهێنانی لاستیک و قەڵا لە مالیزیا. پێگەی وەک بەندەرێکی ئازاد سوودێکی گرنگی لە سەر شارە بەندەرییە کۆلۆنیالییەکانی دیکەی لە باتاویا (ئێستا جاکارتا) و مانیلادا دابین کرد کە گومرگیان لێ وەرگیرا، و چەندین بازرگانانی چینی، مالایی، هیندی و عەرەبی لە باشوری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا کاردەکردن بۆ سەنگاپور. دواتر کردنەوەی کەناڵی سوێز لە ساڵی ١٨٦٩ زیاتر بازرگانی لە سەنگاپور بەرز کردەوە. لە ساڵی ١٨٨٠، زیاتر لە ١.٥ ملیۆن تۆن کاڵا ساڵانە لە سەنگاپور تێپەڕدەبوو، کە نزیکەی ٨٠٪ی بارەکە بە کەشتی هەڵمی دەگوازرایەوە. چالاکییە بازرگانییە سەرەکییەکە بازرگانی نێوان کۆگاکان بوو کە گەشەی کرد لە ژێر هیچ باجێک و کەمێک ڕێگری. زۆرێک لە خانەکانی بازرگان لە سەنگاپور دامەزراون کە بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن کۆمپانیاکانی بازرگانی ئەوروپییەوە دامەزراون، بەڵام هەروەها لەلایەن بازرگانانی جولەکە، چینی، عەرەب، ئەرمەنی، ئەمریکی و هیندییەوە. هەروەها چەندین ناوەندکاری چینیش هەبوون کە زۆربەی بازرگانیی نێوان ئەوروپایان بەڕێوە دەبردن...  پرسیار: چ کارێکی گشتی لەلایەن بازرگانانی شارەزا نەکراوەوە ئەنجامدراوە؟
پاککردنەوەی دارستانەکان و دانانی ڕێگاکان