پوختەی وتارەکە بکە:  شوێنەوارناسان ئامرازێکی بەردینیان لە ئۆریگۆن دۆزیوەتەوە کە ئاماژەیە بۆ ئەوەی مرۆڤەکان زووتر لە بیرکردنەوە ڕۆژئاوای ئەمەریکا داگیرکردووە. کەرەستەی عەقارەکە لەژێر چینێکی ئەستوری خۆڵی گڕکانیدا دۆزرایەوە کە دەگەڕێتەوە بۆ تەقینەوەی چیای سانت هێلینز 15800 ساڵ لەمەوبەر. زانایان باوەڕیان وایە چەقۆی سەرەتایی، کە لە ژێر زەوی 12 فۆت (3.6 مەتر) دۆزرایەوە، بۆ بڕینی پێستی ئاژەڵان، سەربڕینی گۆشت، و هەڵکەندنی دار لە لایەن خەڵکی پێش کلۆڤیسەوە بەکارهاتووە. شوێنەوارناسان ئامرازێکی بەردینیان لە ئۆریگۆن دۆزیوەتەوە کە ئاماژەیە بۆ ئەوەی مرۆڤەکان زووتر لە بیرکردنەوە ڕۆژئاوای ئەمەریکا داگیرکردووە. ئامرازی عەقارەکە لەژێر چینێکی ئەستوری خۆڵی گڕکانیدا دۆزرایەوە کە دەگەڕێتەوە بۆ تەقینەوەی چیای سانت هێلینز پێش ١٥.٨٠٠ ساڵ. دۆزینەوەکە، لە پەناگەی بەردینی ڕیمڕۆک دراو، ئەمڕۆ لەلایەن دەزگای بەڕێوەبردنی زەوی و زەویدا ڕاگەیەندرا، کە کۆنترۆڵی ئەو زەوییە دەکات کە شوێنەکە لەسەر دۆزرایەوە. شوێنەوارناسی سکۆت تۆماس وتی ئەگەر تەمەنی ناوچەکە بە وردبینیی بمێنێتەوە، ئەوە کۆنترین دۆزینەوەی پێش کلۆڤیس دەبێت لە ڕۆژئاوای چیاکانی ڕۆکی. ھەروەھا کۆنتر دەبێت لە یەکێک کە پێش ئەو کەلتورەی کە پێی دەوترێت کلۆڤیسە، کە پێشتر بە گشتی باوەڕی وابوو کە یەکەمین کەسانن کە لە ئاسیاوە کۆچیان کردووە بۆ ئەمریکای باکوور. کۆنترین کەلوپەلەکانی کلۆڤیس، کە بە خاڵە بەردییە جیاواز و جوانەکانی ناسراون، مێژوویان دەگێڕێتەوە بۆ نزیکەی ١٣٠٠٠ ساڵ لەمەوبەر. پرۆفیسۆر پاتریک ئۆگرادی لە زانکۆی ئۆریگۆن دۆزینەوەکەی بە 'سەرسوڕهێنەر' ناوبرد. دۆزینەوەکە، لە پەناگەی بەردینی ڕیمڕۆک دراو، ئەمڕۆ لەلایەن دەزگای بەڕێوەبردنی زەوی و زەویدا ڕاگەیەندرا، کە کۆنترۆڵی ئەو زەوییە دەکات کە شوێنەکە لەسەر دۆزرایەوە. شوێنەوارناسی سکۆت تۆماس وتی ئەگەر تەمەنی ناوچەکە بە وردبینیی بمێنێتەوە، ئەوا کۆنترین ناوچەی ڕۆژئاوای چیاکانی ڕۆکی دەبێت. بەڵام وتی ئەوان دەیانەوێت بەردەوام بن لە هەڵکەندنی ئەم هاوینە بۆ ئەوەی بزانن ئایا خۆڵی گڕکانەکە تەواوی ناوچەکە دەگرێتەوە. دۆناڵد گریسۆن، پرۆفیسۆری شوێنەوارناسی لە زانکۆی واشنتن، وتی کۆمەڵگەی زانستی گومان دەکات. دوو شوێنی پێش کلۆڤیس بە باشی دۆکۆمێنت کراون و بە گشتی لەلایەن زانایانەوە قبوڵکراون. یەکێکیان ئەشکەوتی پەیسلییە، کە دەکەوێتە نزیکەی ٦٠ میل لە باشووری ڕۆژئاوای شوێنی ڕیمراکەوە. ئەوی دیکەش مۆنتێ ڤێردە لە چیلی. هەردووکیان...
ئامرازی ئاسک لە ژێر توێژێکی ئەستوری خۆڵی گڕکانیدا دۆزرایەوە. بۆ بڕینی پێست و گۆشت و بڕینی دار بەکاردەهات. دۆزینەوەکە لە پەناگەی ریمڕۆک دراو لە باشووری رۆژهەڵاتی ئۆریگۆن ئەنجامدراوە. ئەگەر ڕێکەوتی ڕیمڕۆک ڕاست بێت، ئەوە مرۆڤەکان دەگەیەنێتە ئەو شوێنە نزیکەی ١٥٠٠ ساڵ پێش ئەوەی کە بیری لێدەکرێتەوە، لە کۆتایی سەردەمی پلەیستۆسین.