ئاماژە بە بڕگەی خوارەوە بکە و دواتر وەڵامی پرسیارەکە بدەرەوە بە هەمان زمانی بڕگەکە:  پەڕەی: نووسینی چام نەوەی نووسینی برامی هیندستانە. چام یەکێک بوو لە یەکەمین نووسراوەکان کە لە نووسراوێکی تامیلی براھمییەوە پەرەی سەند کە بە ئەلفوبێی گرانتای ناودەبرێت لە دەوروبەری ٢٠٠ی زایینی. لە باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا هات وەک بەشێک لە فراوانبوونی هیندۆئیزم و بوودزمە. پەرستگا بەردینەکانی هیندوو لە شارستانییەتی چەمپا هەردوو نووسراوی بەردینی زمانی سانسکریت و چامیکیان تێدایە. کۆنترین نووسراوەکان لە ڤێتنام لە Mỹ Sơn دۆزراونەتەوە، کە پەرستگایەکە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نزیکەی ٤٠٠ی زایینی. کۆنترین نووسراوەکە بە زمانی سانسکریتی هەڵە نووسراوە. پاش ئەمە، نووسراوەکان لە نێوان زمانی سانسکریت و زمانی چامدا دەگۆڕدرێن. پادشاکانی چام خوێندنی دەقە کلاسیکەکانی هیندیان وەک دارماسترا و نووسراوەکان ئاماژەیان بە ئەدەبیاتی سانسکریت کردووە. لە کۆتاییدا، لەکاتێکدا زمانەکانی چام و سانسکریت کاریگەرییان لەسەر یەکتر هەبووە، کەلتوری چام هیندووگەری وەرگرتووە، و چامەکان لە کۆتاییدا توانیویانە بە شێوەیەکی گونجاو ئایینی هیندوو بە زمانی خۆیان دەرببڕن. لە سەدەی هەشتەمدا، نووسینی چام لە زمانی سانسکریتی تێپەڕی و زمانی چام بە تەواوی بەکاردەهات. زۆربەی دەستنووسەکانی پارێزراو تیشک دەخەنە سەر ڕێوڕەسمی ئایینی، شەڕ و شیعرە ئەفسانەییەکان. زمانە چامییەکانی مۆدێرن تایبەتمەندی ناوچەی باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیایان هەیە لە یەک پیتەیی، تۆناڵیتی و هاوئەندامی گلۆتاڵ. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەوان گەیشتبوونە باشوری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا و بێ ئاواز بوون. نووسراوەکە پێویستی بە گۆڕین بوو بۆ ئەوەی لەگەڵ ئەم گۆڕانکارییانە بگونجێت. چام ئێستا لە دوو گرووپدا دەژین: چامەکانی ڕۆژئاوای کامبۆدیاو چامەکانی ڕۆژهەڵات (فان رانگ چام) لە ڤێتنام. بۆ هەزارەی یەکەمی زایینی، زمانەکانی چامیک زنجیرەیەکی شێوەزار بوون لە کەناراوەکانی ڤێتنامدا. شکانی ئەم زنجیرەیە بۆ زمانە جیاوازەکان کاتێک ڕوویدا کە ڤیەتنامییەکان بەرەو باشوور چوونە، زۆرینەی چامەکان گەڕانەوە بۆ ناو بەرزاییەکان لە کاتێکدا هەندێکیان وەک فان رانگ چام بوون بە بەشێک لە کۆمەڵگەی نزمایی کە لەلایەن ڤیەتنامییەکانەوە بەڕێوەدەبرێت. دابەشکردنی چام بۆ چامەکانی ڕۆژئاوا و فان رانگ ڕاستەوخۆ دوای ڕووخانی کۆتا دەسەڵاتی چام لەلایەن ڤێتنامەوە بوو. هەریەکەیان جۆرێکی جیاواز لە نووسین بەکاردەهێنن، هەرچەندە یەکەمیان زۆربەیان موسڵمانن و ئێستا حەزیان لە...  پرسیار: کوڕەکەم، کۆلێکسێکی پەرستگا لە ڤێتنام لە چ ساڵێکەوە دروست بووە؟
٤٠٠ی زایینی