ئەم ڕستەیەی خوارەوە تەواو بکە: مەیلی نهێنی و ساختەکردنی ڕۆژەکان گومان دەخاتە سەر ڕاستبوونی زۆر سەرچاوەی سەرەتایی. چەند مێژوونوسێک گریمانەیان وایە کە جۆن دووەم لەوانەیە لە سەرەتای ساڵی ١٤٨٠دا لە بوونی بەرازیل و ئەمریکای باکوور ئاگادار بووبێت، بەمەش خواستی خۆی لە ساڵی ١٤٩٤دا لە کاتی واژۆکردنی پەیمانی تۆردسیلاس بۆ پاڵەپێدانەوەی هێڵی کاریگەری زیاتر بۆ ڕۆژئاوا ڕوون دەکاتەوە. زۆرێک لە مێژوونووسان گومانی ئەوەیان هەیە کە بەڵگەنامە ڕاستەقینەکان لە کتێبخانەی لیسبۆن دانراون. بەداخەوە، بەهۆی ئاگرەکەی دوای
بوومەلەرزەی ١٧٥٥، نزیکەی هەموو تۆمارەکانی کتێبخانەکە لەناوچوون، بەڵام کۆپییەکی زیادەی لە گوا بەردەست بوو گواسترایەوە بۆ تاوەری لیسبۆن لە تۆمبو لە ماوەی ١٠٠ ساڵی دواتر. کۆرپۆ کرۆنۆلۆجیک (کرۆنۆلۆجیک کۆرپۆس) ، کۆکراوەیەک لە دەستنووسەکان لەسەر گەڕان و دۆزینەوەی پۆرتوگالییەکان لە ئەفریقا، ئاسیا و ئەمەریکای لاتین، لە ساڵی ٢٠٠٧دا تۆمارکرا لە تۆماری یادەوەریی جیھان لە لایەن یونسکۆوە وەک دانپێدانان بە بەهای مێژوویی "بۆ بەدەستهێنانی زانیاری لە مێژووی سیاسی، دیپلۆماسی، سەربازی، ئابووری و ئایینی چەندین وڵات لە کاتی دۆزینەوە پۆرتوگالییەکان".