ئاماژە بە بڕگەی خوارەوە بکە و دواتر وەڵامی پرسیارەکە بدەرەوە بە هەمان زمانی بڕگەکە:  تێپەڕبوون: لە بنەڕەتی میکانیکی کلاسیکی ئەو بۆچوونەیە کە بزووتنەوەی جەستە دەکرێت وەک تێکەڵەیەک لە بزووتنەوەی ئازاد (یان ئینێرسیال) و لادان لەم بزووتنەوەی ئازادە وەسف بکرێت. ئەم لادانانە بەھۆی ھێزە دەرەکییەکانەوە ڕوودەدەن کە کاردەکەن لەسەر لاشەیەک بەپێی یاسای دووەمی جوڵەی نیوتن، کە دەڵێت ھێزی خاوێن کە کاردەکەن لەسەر لاشەیەک یەکسانە بە بارستایی (ئێنێرسیال) ی ئەو لاشەیە کە بە خێراییەکەی لێکدراوە. جوڵەی ئینێرسیی پەسەندکراو پەیوەندی بە ئەندازەی بۆشایی و کاتەوە هەیە: لە چوارچێوەی ڕێنفرێنسیی ستانداردی میکانیکی کلاسیکدا، تەنەکان لە جوڵەی ئازاددا بە هێڵێکی ڕاستەوخۆدا بە خێراییەکی نەگۆڕ دەجوڵێنەوە. لە زمانی مۆدێرندا، ڕێڕەوەکانیان جیۆدێزین، هێڵەکانی ڕاستەوخۆی جیھان لە کات و شوێنێکی چەماویدا. بە پێچەوانەوە، کەسێک چاوەڕوان دەکات کە جوڵەی ئینێرسی، کە بە چاودێریکردنی جوڵەی ڕاستەقینەی تەنەکان دەستنیشان کراوە و دان بە هێزە دەرەکییەکاندا (وەک ئەلەکترۆماگنیتیزم یان تەجاوز) ، دەتوانرێت بەکاربهێنرێت بۆ پێناسەکردنی ئەندازەی بۆشایی، هەروەها هاوئاهەنگی کات. لەگەڵ ئەوەشدا، کاتێک هێزی ڕاکێشانی زەوی دێتە گۆڕێ، ناڕوونییەک هەیە. بەگوێرەی یاسای کێشکردنی نیوتن، و بە شێوەیەکی سەربەخۆ پشتڕاست کراوەتەوە لە ڕێگەی تاقیکردنەوەکانی وەک ئەوەی یۆتڤۆس و شوێنکەوتووەکانی (بڕوانە تاقیکردنەوەی یۆتڤۆس) ، بە گشتیی کەوتنی ئازاد (هەروەها ناسراوە بە بنەمای هاوتایی لاواز، یان یەکسانیی گەردوونی ماسەی ئینێرسی و پاسیڤ-گرەوی): ڕێڕەوی جەستەی تاقیکردنەوە لە کەوتنە ئازادیدا تەنیا بەندە بە پێگە و خێرایی سەرەتایی، بەڵام نەک بە هەر تایبەتمەندییەکی ماددیی. وەشانێکی سادە بۆ ئەمە لە تاقیکردنەوەی لفتی ئەینشتایندا بەرجەستە کراوە، کە لە وێنەکەی لای ڕاست نیشاندراوە: بۆ چاودێرێک لە ژوورێکی داخراوی بچووک، ئەستەمە بڕیار بدرێت، بە نەخشەکێشانی ڕێڕەوی تەنەکان وەک تۆپێکی فڕێدراو، ئایا ژوورەکە لە ناو گۆڕەپانی کێشکردندا لە پشووە، یان لە بۆشاییەکی ئازاددا لەسەر موشەکێک کە بە خێراییەکی یەکسان بە گۆڕەپانی کێشکردن خێراتر دەبێت. بە لەبەرچاوگرتنی گشتگیریی کەوتنە ئازادەکە، هیچ جیاوازییەکی بینراو نییە لەنێوان جوڵەی ئینێرسی و جوڵەی ژێر کاریگەری هێزی کێشکردن. ئەمە ئاماژەیە بۆ...  پرسیار: چی وادەکات ئۆبجێت بە ئازادی بکەوێت؟
هێزی کێشکردن