ئەم ڕستەیەی خوارەوە تەواو بکە: لە نیوەی یەکەمی سەدەی ١٧دا، دانیشتوانی پۆڵەند بە گشتی گەڕانەوە بۆ لای کاتۆلیکیزم، بەڵام هێرشی دژە پرۆتێستانتەکان بەردەوام بوو. زۆرجار لە شێوەی نامیلکەی پڕوپاگەندەی کاتۆلیکی نووسراو و سانسۆری توندوتۆڵی کڵێسا بۆ بۆچوونە جیاوازەکان بوو. یەک نموونەی ڕوون و ئاشکرای جەنجاڵی چالاکانەی دژی کەمینەیەکی ئایینی دەرکردنی برایانی پۆڵەندی بوو، کە لە ماوەی جەنجاڵی
سویدی فڵاج بە توندی پاڵپشتی شا چارلز گوستاف کرد. لە ساڵی ١٦٥٨ دا کۆنسێرتەکە حوکمی دوورخستنەوەی بەسەر ئەو کەسانەی کە پێیان دەگوترا "ئاریاییەکان" دا سەپاند، مەگەر بۆ کاتۆلیکیەت بگۆڕن. لە ئاکامدا، چەند سەد خێزان (نزیکەی پێنج هەزار کەس) لە ساڵی ١٦٦٠ کۆمنوڵتیان جێهێشت، لە کاتێکدا ئەوانی تر، بە هەڕەشەی سزای مەرگ و دەستبەسەرداگرتنیان، ساختەی گۆڕینی ئاینیان کرد، تەنها بۆ ئەوەی خۆیان بکەنە بەر ڕوبەڕوبونەوەی زیاتری یاسایی. برایانی پۆڵەندی یەکێک بوون لە بەشە ڕۆشنبیرەکانی کۆمەڵگا و دەرکردنیان کاریگەری خراپی هەبوو لەسەر گەشەی فکری وڵاتەکە. ئایینەکانی تری پڕۆتستانت، لانیکەم بە شێوەیەکی فەرمی، پارێزراون لە لایەن یاساکانی کۆنفیدراسیۆنی وارشۆ لە ساڵی ١٥٧٣. زۆرێک لە پڕۆتستانتەکانی سیلیزیا چوونە ناو کۆمۆنوێڵد بۆ ئەوەی لە کاتۆلیزەکردنی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی پیرۆز پاش ئاشتی وێستفالی لە ساڵی ١٦٤٨ دووربکەوێتەوە. ھەرچەندە ڕێگریی زیاتر زوو دوای کەوت.