پوختەی وتارەکە بکە:  لەکوێ کە گڵاو هەیە لە ڕاستیدا مس هەیە لەگەڵ زانایاندا کە بانگەشەی ئەوە دەکەن کە بە دەرهێنانی زێڕ لە پاشەڕۆی مرۆڤەوە ملیۆنەکان دەکرێت. لە ڕاستیدا جگە لە زێڕ، پیسایی پلاتین و زیو و کانزاکانی تری تێدایە لەگەڵ توخمە دەگمەنەکانی وەک پالادیۆم و ڤانادیۆم. توێژەران ئێستا هیوادارن کە ئاوەڕۆکان "بکەن" کەمکردنەوەی پێویستی بە کانزاکردنی کانزاکانی خاو لە زەوی، لە هەمان کاتدا کەمکردنەوەی پیسبوونی بە دووبارە بەکارهێنانەوەی پاشەڕۆیە مرۆییەکان. زانایان کانگایەکی زێڕینیان دۆزییەوە لە کانزاکانی بەنرخدا لە پیسایی مرۆڤدا. توێژەرانی ئەمەریکا لێکۆڵینەوە دەکەن لە ڕێگای دەرهێنانی کانزاکانی بەنرخ، لەوانە زێڕ، زیو و توخمە دەگمەنەکان وەک پالادیۆم و ڤانادیۆم. وێنەکە تەنۆلکە مایکرۆسکۆپییە دەوڵەمەندەکانە بە زێڕ و بەردی لە پیسایی مرۆڤدا. بە وەرگرتنی وانەیەک لە کانزاکردنی پیشەسازی، زانایان تاقیکردنەوە دەکەن بە ماددە کیمیاییەکان کە پێی دەوترێت ماددە شلکراوەکان کە بەکاردێت بۆ دەرهێنانی کانزاکان لە بەرد. هەندێک لەم کیمیاییانە ناوبانگێکی خراپیان هەیە بۆ زیان گەیاندن بە سیستەمی ژینگەیی کاتێک کە دزە دەکەن یان دەڕژێنە ناو ژینگە. بەڵام لە هەلومەرجی کۆنترۆڵکراودا، دەتوانن بە سەلامەتی بەکاربهێنرێن بۆ گەڕاندنەوەی کانزاکان لە پاشماوە ڕەقە چارەسەرکراوەکان، دکتۆر سمیس دەڵێت. لە پاشماوە چارەسەرکراوەکاندا توێژەران دەستیانکرد بە دۆزینەوەی کانزاکان وەک پلاتین، زیو و زێڕ بە چاودێریکردنی تەنۆلکە کانزاییەکانی قەبارەی مایکرۆسکۆپی لە بایۆسۆلیدەکاندا. توێژینەوەیەکی پێشوودا خەمڵێنرا کە پاشماوەی یەک ملیۆن ئەمریکی دەتوانێ بەهای 12 ملیۆن دۆلار (8.7 ملیۆن پاوەند) کانزایی تێدابێت. لە ساڵی ١٩٩٩ دا بەریتانیا زیاتر لە ١،١٣٠،٠٠٠ تۆن لە ماددە چڕ و وشکەکانی قوڕ بەرهەم هێناوە، کە بە تێکڕای نزیکەی ٢٠ کیلۆگرام بەرهەم دێت بۆ هەر کەسێک. ئەگەر پاشماوەی بەریتانیا کانەبکرێت ئەوا دەتوانێت بەهای 762 ملیۆن دۆلار (510 ملیۆن پاوەند) ساڵانە بێت. دکتۆر کاثرین سمیس لە توێژینەوەی جیۆلۆجیای ئەمریکا وتی: "ئەگەر بتوانی بەشێک لە کانزاکانی بێزارکەر ڕزگار بکەیت کە لە ئێستادا سنوردار دەکەن کە چەند لەم بایۆسۆلیدانە دەتوانین بەکاری بهێنین لە کێڵگەکان و دارستانەکان، و لە هەمان کاتدا کانزاکانی بەنرخ و توخمەکانی تر بگەڕێنیتەوە، ئەوە قازانجێکە بۆ هەموو لایەک. لە هەموو شوێنێک کانزا هەیە. ئەوان لە بەرهەمەکانی چاودێری قژتاندایە، ماددە خاوێنکەرەکان، تەنانەت نانۆ تەنۆلکەکان کە دەخرێنە ناو جورجەکانەوە بۆ ڕێگریکردن لە بۆنی ناخۆش". بەڵام هەموویان لە کارگەی ئاوەڕۆکاندا کۆتاییان دێت و...
زانایان بەدوای رێگایەکدا دەگەڕێن بۆ دەرهێنانی کانزاکانی بەنرخ لە پاشەڕۆکان. ئەمانە ئاڵتون و زیو و توخمەکانی وەک پالادیۆم و ڤانادیۆم دەگرێتەوە. پاشماوەی یەک ملیۆن ئەمریکی دەتوانێ ١٢ ملیۆن دۆلاری تێدابێت پاشماوەی بەریتانیا بەهای 762 ملیۆن دۆلار (510 ملیۆن پاوەند) ساڵانە.