پوختەی وتارەکە بکە:  زانایان پێشكەوتنێكی گەورەیان ئاشكرا كردووە لە گەڕان بەدوای ژیان لە هەسارەكانی دیكەدا. کەشتی ئاسمانی کاسینی ناسا یەکەمین بەڵگەی ڕوونی بۆ زانایان دابینکردووە کە مانگەکەی زەمەنی ئەنسەلادۆس نیشانەکانی چالاکیی گەرمی ئاویی ئەمڕۆ نیشان دەدات - هاوشێوەی ئەوەی لە ئۆقیانووسە قووڵەکانی سەر زەوی دەبینرێت. ئەگەر ئەمە پشتڕاست بکرێتەوە، ئەوا مانگەکەی ئینسێلادۆس دەبێتە تاکە جەستەی ناسراو لە سیستەمی خۆر جگە لە زەوی کە ئاوی گەرم و بەردی ژێر زەویدا کارلێک دەکەن. چالاکیی ئاوی گەرمی ڕوودەدات کاتێک ئاوی دەریا دزە دەکات و کارلێک دەکات لەگەڵ قاوەیەکی بەردین و دەردەکەوێت وەک چارەسەرێکی گەرم و پڕ لە کانزاکان، ڕووداوێکی سروشتییە لە زەریاکانی زەوی. بەگوێرەی دوو توێژینەوەی زانستی، ئەنجامەکان یەکەم ئاماژەی ڕوونن کە مانگێکی بەستەڵەک لەوانەیە پڕۆسەیەکی چالاک و بەردەوام هەبێت. ئەندامی تیمی کاسینی شۆن هسو لە زانکۆی کۆلۆرادۆ لە بۆڵدەر چاودێرییەکانی کەشتییە ئاسمانییەکان و مۆدێلی کۆمپیوتەری بەکارهێنا بۆ ئەوەی نیشانی بدات کە ئەو پەڵە هەورە پەیوەندی هەیە بەو شتانەی لە ژێر دەریای مانگدا ڕوودەدەن. بە حوکمی قەبارە و پێکهاتەکەیان، تیمەکە باوەڕیان وایە تەنۆلکەکانی ناو پەڵەکە دەرئەنجامی ئاوی گەرمە کە لەگەڵ بەردەکانی ژێر دەریادا بەرکەوتووە. ئەو ئاوە دەوڵەمەندە بە کانزاکان کە لە ئەنجامدا دروست دەبێت لە ناو قەوارە بەستەڵەکەکە هەڵدێت و بە شێوەی پەڵەیەکی گاز و سەهۆڵییەوە بەرەو بۆشایی ئاسمان هەڵدێت. هەندێک تەنۆلک لە دەوری زەویدا دادەنێن و گەورەترین ئەڵقەی پڕدەکەنەوە. ئەو چالاکییە وا لە مانگ دەکات کە ببێتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشتر بۆ ڕاوکردنی ژیانی میکرۆبی. لە سەر زەوی، زانایان بوونەوەرێکی نامۆیان دۆزیوەتەوە کە لە دەرگای ئاوی گەرمیدا دەژین لە بن دەریاکاندا کە تیشکی خۆر نییە. ناسا وتی لێکەوتەکانی ئەو چالاکییە لەسەر جیهانێکی تر جگە لە هەسارەی ئێمە ئەگەری زانستی بێوێنە دەکاتەوە. "ئەم دۆزینەوانە زیاد دەکات بۆ ئەگەری ئەوەی کە ئینسێلادۆس، کە ئۆقیانوسێکی ژێرزەوی تێدایە و چالاکی جیۆلۆجیکی ناوازەی پیشان دەدات، دەتوانێت ژینگەی گونجاو بۆ زیندەوەران هەبێت،" جۆن گرۆنسفێڵدی گەردوونفرۆش و بەڕێوەبەری هاوبەشی بەڕێوەبەرایەتی ئەرکی زانستی ناسا لە واشنتن وتی. ئەو شوێنانەی لە سیستەمی خۆریدا کە ژینگەیەکی توندڕەویان تێدایە کە ژیان تێیدا بوونی هەیە لەوانەیە...
پسپۆڕان باس لە دۆزینەوەیەکی " ناوازە " دەکەن لەسەر مانگەکەی زەمەن. بڕوام وایە کە مانگ هێشتا دەتوانێت ژیان لە ئۆقیانووسە گەورەکانی ژێر دەریادا هەبێت. زەریا لە خەمڵاندنەکانی پێشوو قووڵترە زیاتر لە 50 کیلۆمەتر قووڵترە. تیمی کاسینی ساڵی ڕابردوو گوتیان لەوانەیە لە دەریاچەی سوپیرێور گەورەتر بێت.