ئەم ڕستەیەی خوارەوە تەواو بکە: هێرشی ژاپۆنی لە شەڕی دووەمی جیهانی دا کۆتایی بە دەسەڵاتی بەریتانی هێنا لە مالیادا. داگیرکردنی مالیزیا، باکووری بۆرنیۆ و ساراوەک لە ساڵی ١٩٤٢ تا ١٩٤٥ شەپۆلێکی ناسیۆنالیزمی لێکەوتەوە. دوای ئەوەی ژاپۆن لە مالیزیا خۆی ڕادەستکرد بەھۆی شکست ھێنانی لەلایەن ھاوپەیمانانەوە، یەکێتی مالیزیا لە ساڵی ١٩٤٦ لەلایەن ئیدارەی بەریتانیاوە دامەزرا بەڵام دوای دژایەتیکردنی مەلایانی ئێتنیکی، یەکێتیەکە لە ساڵی ١٩٤٨دا وەک فیدراسیۆنی مالیزیا ڕێکخرا وەک دەوڵەتێکی پارێزگاری تا ساڵی ١٩٥٧. لە نیمچە دورگەی مالایی، پارتی کۆمۆنیستی مالایی چەک لە دژی بەریتانییەکان هەڵگرت و گرژییەکە بوو بە هۆی ڕاگەیاندنی
یاسای نائاسایی بۆ ١٢ ساڵ لە ١٩٤٨ بۆ ١٩٦٠. وەڵامدانەوەیەکی سەربازیی جیددی بۆ یاخیبوونی کۆمۆنیستەکان و هەروەها گفتوگۆکانی بالینگ لە ساڵی ١٩٥٥ بووە هۆی دامەزراندنی سەربەخۆیی مالیزیا لە ٣١ی ئابی ١٩٥٧ لە ڕێگەی دانوستانە دیپلۆماسییەکانەوە لەگەڵ بەریتانییەکان. تونکۆ عەبدولڕەحمان بووە یەکەم سەرۆک وەزیرانی مالیزیا. لەساڵی ١٩٦٠، کۆتایی ھێنان بە باری نائاسایی ڕوویدا لەگەڵ کەمبوونەوەی ھەڕەشەی کۆمۆنیستەکان و کشاندنەوەیان بۆ سنوورەکانی نێوان مالایا و تایلەند.