لە ساڵی ١٨٨٤ دا لە تۆگۆڤیل لەگەڵ پادشای مەلاپای سێیەم داڕێژراوێکی واژۆ کرا کە تیایدا ئەڵمانیا داوای پارێزگاری لە بەشێکی ناوچەکانی کەنار دەریا دەکات و وردە وردە کۆنترۆڵی ناوخۆیی فراوان دەکات. سنورەکانی لە دوای داگیرکردنی ناوخۆیی لەلایەن هێزەکانی ئەڵمانیاوە و واژۆکردنی ڕێککەوتنەکان لەگەڵ فەرەنسا و بەریتانیا دیاریکرا. لە ساڵی ١٩٠٥ دا، ئەمە بوو بە کۆلۆنیای تۆگۆڵاندی ئەڵمانی. دانیشتوانی ناوچەکە ناچارکران کار بکەن، کشتوکاڵی کاڵا و قاوە و کاکاو بکەن و باجێکی زۆر بدەن. هێڵی ئاسنین و بەندەری لۆمێ بۆ هەناردەکردنی بەرهەمە کشتوکاڵییەکان دروستکران. ئەڵمانییەکان تەکنیکی نوێی کشتوکاڵی کاکاو قاوە و کاڵا و ژێرخانیان پەرە پێدان. پرسیار: کەی واژۆ کرا؟
١٨٨٤