پوختەی وتارەکە بکە:  کۆنترین ئۆردوگای ڕۆمانی لە سنووری باکووری ڕۆژهەڵاتی ئیتاڵیا دۆزرایەوە، کە ئاماژەیەک دەخاتە ڕوو بۆ ئەوەی کە چۆن شارستانییەتی کۆن توانی سەربازیی خۆی بەدەست بهێنێت. زانایانی ئیتاڵی دەڵێن ئەو قەڵایە لەوانەیە بۆ بەرەنگاربوونەوەی دزە دەریاییەکان بەکارهاتبێت لە 2000 ساڵ لەمەوبەر و لەوانەیە ڕێگای بۆ شاری ئیتاڵی مۆدێرنی تریێست خۆشکردبێت. توێژەران ئەو بونیادەیان دۆزییەوە، کە لە ساڵی ١٧٨ پ.ز دروستکراوە، بە بەکارهێنانی دۆزینەوەی ڕووناکی و مەودای (لیدار) <unk> تەکنەلۆژیایەک کە لێدانی لێدانی لێدانی لێدەدات بۆ پێوانەکردنی مەودای زەوی. لیدار کۆنترین ئۆردوگای سەربازیی ڕۆمانی ئاشکراکرد کە پێی دەوترێت سان ڕۆکۆ. زانایانی ئیتاڵی دەڵێن ئەو قەڵایە لەوانەیە بۆ بەرەنگاربوونەوەی دزە دەریاییەکان بەکارهاتبێت لە ٢٠٠٠ ساڵ لەمەوبەر، کە رێگە خۆش دەکات بۆ ئەوەی کە ئەمڕۆ شاری تریستەیە. سکانەرێک لە سەر هێلیکۆپتەرێک دانرا کە دواتر بەسەر بەشەکانی کەنداوی موگیا فڕی. پاشان لەیزەرێک ١٠٠ ھەزار لێدانی لەیزەری کورت دەنێرێت بۆ زەوی لە ھەر چرکەیەکدا. هەستەوەرێک ڕووناکی تۆمارکرد بۆ پێوانەکردنی مەودایەک، کە لەگەڵ داتای پێگە و ئاراستەکردنی جی پی ئێس تێکەڵکرا بۆ دروستکردنی نەخشەیەکی سێ ڕەهەندی. ئەم میتۆدە ڕێگە بە توێژەران دەدات کە ئەو پێکهاتانە ئاشکرا بکەن کە لەژێر درەختەکاندا شاردراونەتەوە یان ئەو شێوازانەیان هەیە کە بە ئاسانی بە شێوازەکانی تر دەناسرێنەوە. 'دوای بینینی وێنەی یەکەم کەمپی ڕۆمانی، [فیدریکۆ بێرناردینی] ڕویکردە شوێنەکە، 30 خولەک لە پەیمانگاکەمانەوە، بۆ گەڕان بەدوای بەڵگەی ڕاستەوخۆ،' هاونووسەری لێکۆڵینەوەکە کلۆدیۆ تونیز، لە ناوەندی فێری لە ڕۆما بە لایڤ ساینسی وت. دوای پیاسەیەکی کورت لە ناو شوێنەکەدا، ئیمزای ڕوونی سەردەمی ڕۆمانی دۆزییەوە. ئەمانەش بریتین لە چەقۆکان کە بەکاردێن بۆ دروستکردنی پێڵاوەکانی سەربازی سەربازانی ڕۆمانی و پارچەکانی ئەمفۆرەی ڕۆمانی کە بە شێوەیەکی بەربڵاو بەکاردێن بۆ هەڵگرتنی نەوت و شەراب و بەرهەمەکانی تری خۆراک. وێنەکە مۆدێلێکی دیجیتاڵی ناوچەی قەڵاکەیە کە لە لیدار وەرگیراوە. سوور نوێنەرایەتی تایبەتمەندییە سەرهەڵدەداتەکان دەکات. بازنەی ڕەش ئاماژە بە شوێنە سەرەکییەکانی پێش ڕۆمانی ناوچەکە دەکات. دوای دۆزینەوەی شوێنەکە بە بەکارهێنانی لیدار، لێکۆڵەرەکان دواتر بە پێ ناوچەکەیان لێکۆڵینەوە بۆ دۆزینەوەی چەند کەلوپەلی ڕۆمانی. وێنەکە پێڵاوێکی سەربازییە لە گروسیانا پیچیکا. بەفڕین بەسەر ناوچەی ئامانجدا، لیدار بە ناردنی ١٠٠ هەزار...
زانایان ئەو پێکهاتەیەیان دۆزییەوە، کە لە ساڵی ١٧٨ پ.ز دروستکراوە، بە بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای لیدار. تیشکی لێدانی لیدار دەتوانێت ئەو پێکهاتانە ئاشکرا بکات کە لەژێر درەختەکاندا شاردراونەتەوە. قەڵای سەرەکی لەسەر گردێک بوو 1.2 میل (2 کیلۆمەتر) لە کەناری کەنداوی موگیا. هەروەها کەلوپەلی ڕۆمانیش دۆزرایەوە، لەوانە پووچەکانی پێڵاوەکانی سەربازی. کاتى دروستکردنى قەڵاکە هاوکات بوو لەگەڵ جەنگى دووەمى ئیستریا.