ڕستەی خوارەوە تەواو بکە: ئیلهام تۆهتی (لەدایکبووی ٢٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٩) ئابووریناسێکی ویغورە کە زیندانی هەتاهەتایی لە چین جێبەجێ دەکات، بە تۆمەتی پەیوەندی بە جیابوونەوە. ناوبراو داکۆکیکارێکی دەنگ بەرزە لە جێبەجێکردنی یاساکانی خۆبەڕێوەبەریی ناوچەیی لە چین، میوانداری ماڵپەڕی "ویغور ئۆنلاین" بووە، کە لە ساڵی ٢٠٠٦ دامەزراوە و باس لە کێشەکانی ویغور دەکات، هەروەها بە لێکۆڵینەوەکانی لە سەر پەیوەندییەکانی نێوان ویغور و هان ناسراوە. ئیلهام لە ماڵەکەی لە پەکین بانگ کرا و دەستبەسەر کرا لە ماوەیەکی کورتدا دوای ئەوەی
جولای 2009 ئاژاوەگێڕییەکانی ئورومکی لەلایەن دەسەڵاتدارانەوە بەهۆی ڕەخنەکانی لە سیاسەتەکانی حکومەتی چین بەرامبەر بە ئۆیغورەکان لە شینجیانگ. ئیلهام لە ٢٣ی ئابی دوای فشار و ئیدانەی نێودەوڵەتی ئازاد کرا. جارێکی تر لە کانوونی دووەمی ٢٠١٤ دەستگیرکرا و دوای دادگاییکردنی دوو ڕۆژ زیندانی کرا. بۆ کارەکەی لە ڕووبەڕووبوونەوەی دژوارییەکاندا خەڵاتی ئازادی نووسین لە پێن گولدسمیت (٢٠١٤) ، خەڵاتی مارتین ئێنالس (٢٠١٦) ، خەڵاتی مافی مرۆڤی ڤاکلاڤ هاڤێل (٢٠١٩) و خەڵاتی ساکارۆڤ (٢٠١٩) ی پێبەخشرا. ئیلهام بە کەسێکی میانڕەو دادەنرێت و پێیوایە کە پێویستە شینجیانگ بەگوێرەی بنەما دیموکراتییەکان سەربەخۆیی وەربگرێت.