پوختەی وتارەکە بکە:  لە کاتێکدا گەشتکردن لە نێوان ئەستێرەکاندا هێشتا لە بواری خەیاڵی زانستییە، زانایان دەڵێن ئەگەر کەشتییەکی بیانی بە خێراییەکی نزیک لە خێرایی ڕووناکی لە مەودای زەویدا بێت، ئێمە دەتوانین بیبینین. ئەمە بەگوێرەی دوو ئەندازیاری بەرگرییە کە دەڵێن هەر کەشتییەکی ئاسمانی کە بەو خێراییە گەشت بکات، شوێنەواری ڕووناکیی دیاریکراو بەدوای خۆیدا بەجێدەهێڵێت. بەڵام توێژینەوەکەی ئەوان هەروەها فیزیای ئاڵۆز لە گەشتکردن لە خێرایی نزیک لە ڕووناکی ئاشکرا دەکات، بە ژماردنەوەی ئەوەی کە پێکدادان لەگەڵ یەک دانە تۆزدا وزەیەکی یەکسان بە 5291 پاوەند (2،400 کیلۆگرام) لە تەقینەوەی TNT بڵاو دەکاتەوە. دوو ئەندازیاری بەرگری دەڵێن هەر کەشتییەکی ئاسمانی کە بە خێراییەکی نزیک لە خێرایی ڕووناکی گەشت بکات، نیشانەی ڕووناکی لە پاش خۆی بەجێدەهێڵێت چونکە لەگەڵ پاشبنەمای مایکرۆ شەپۆلی گەردوونیدا کارلێک دەکات (لە وێنەکەدا). پانێلەکان نیشانی دەدەن کە زانایان پێشبینی دەکەن کە واژۆی CMB بگۆڕێت لەگەڵ زیادبوونی خێرایی کەشتییە ئاسمانییەکە. ئەندازیارانی ریتیۆن لە کالیفۆرنیا، ئولڤی یورتسێڤەر و ستیڤن ویڵکینسۆن دەڵێن کەشتییە ئاسمانییەکان کە بە خێرایی نزیک لە خێرایی ڕووناکی گەشت دەکەن، کارلێک دەکەن لەگەڵ پاشبنەمای مایکرۆ شەپۆلی گەردوونیدا (CMB). CMB ئەو ڕووناکییە کە لە سەرەتای دروستبوونەوە ماوەتەوە کە لە تەواوی گەردووندا بڵاوبووەتەوە لەگەڵ فراوانبوونی گەردووندا. کەشتییەکی ئاسمانی خێرا لەگەڵ فۆتۆنی مایکرۆوەڤی گەردوونیدا پێکدادێت، ئەندازیارەکان دەڵێن، و تیشکی گاما دروست دەکات، بەگوێرەی ڕاپۆرتێک لە MIT Technology Review. ئەندازیارانی ڕەیتیۆن ئاماژە بەوە دەکەن کە کەشتییە ئاسمانییەکان کە بە خێراییەکی نزیک لە خێرایی ڕووناکی گەشت دەکەن لەگەڵ شەپۆلی پسخۆی میکرۆوەف (CMB) کارلێک دەکەن. لە وێنەکەدا کەشتییەکی ئاسمانیی نارنییە لە بابل ٥. توێژەرەکان خەمڵاندویانە کە هەر سانتیمەترێکی سێجا لە بۆشایی زیاتر لە ٤٠٠ فۆتۆنی مایکرۆوەڤ لە خۆ دەگرێت. ئەمە مانای وایە کەشتییەکی ئاسمانی لەگەڵ هەزاران ملیار فۆتۆن لە هەر چرکەیەکدا پێکدادان دەکات و شتێک دروست دەکات کە بە جووتی ئەلیکترۆن- پۆزیترۆن ناسراوە. هەریەک لەم جووتانە دەبێتە هۆی ڕادەکێشانی کەشتی ئاسمانی. "بەپێی گریمانەی ڕووبەرێکی پەڕاوێزی کاریگەر کە بڵێین ١٠٠ مەتری چوارگۆشەیە، کاریگەری بڵاوبوونەوە نزیکەی دوو ملیۆن جولە لە چرکەیەکدا،" یورتسیڤەر و ویڵکینسن لە توێژینەوەکەیاندا وتیان. لەوانەیە زۆر شت هەبێت کە ئێمە...
ئەندازیارەکان دەڵێن کەشتییە ئاسمانییەکان بەو خێراییە فۆتۆنەکانی ڕووناکییان لێدەدا. ئەمە دەبێتە ھۆی ئەوەی کە بیانیە نێو ئەستێرەییەکان نیشانەی ڕووناکی لە دوای خۆیان جێبهێڵن. بەڵام گەشتکردن بەو خێراییە واتای ئەوەیە کە فۆتۆنەکان بەرەنگاری زۆر دەبنەوە. پێکدادان لەگەڵ یەک دانە تۆز وزەی هاوتای 2,400 کیلۆ گرام لە تەقینەوەی TNT دەردەهێنێت.