پوختەی وتارەکە بکە:  گەنجینەیەكی زۆر دراوی زیو و زیوینی دەگمەن كە مێژوویان دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئەسكەندەری مەزن لە باكووری ئیسرائیلدا دۆزرایەوە. گەنجینەی ٢٣٠٠ ساڵەی کۆن لە گۆشەیەکی تەسکدا لەنێو پارچەکانی کەلوپەلە شکاوەکاندا لەنێو ئەشکەوتی پڕ لە ستالاکتیدا دۆزرایەوە. ئەوان لەلایەن سێ ئەندامی یانەی ئەشکەوتی ئیسرائیلییەوە بینراون کە لە رێگای دەروازە تەسکەکانی دەروازەی ئەشکەوتەکەدا هاتبوون بۆ گەڕان لە ناوەوە. بۆ ڤیدیۆ بچۆرە خوارەوە. دراوەکانی زیوی سەردەمی ئەسکەندەری مەزن لە ئەشکەوتێکی باکووری ئیسرائیل لە لایەن ئەندامانی یانەی ئەشکەوتی ئیسرائیلییەوە دۆزرانەوە لە گەڵ بازنەیی و ئەنگوستیل و کێشی بەرد (هەموویان لە وێنەکەی سەرەوەدا نیشان دراون). یەکێک لە کەڵەشێرەکان، هێن زاکای، شتێکی درەوشاوەی لەسەر عەرزی ئەشکەوتەکە بینی. دەرکەوت کە دوو دراوی زیوی کۆنە. لە پاڵ دراوەکان، کەڵەشێرەکانی ئەشکەوت جانتایەکی قوماشیان دۆزییەوە کە چەند دراوێکی تێدابوو، ئەڵقە، سوارچێوە و گوێزە کە هەمووی لە زیو و برۆنزەوە دروستکرابوو. لەوانەیە دەیان گەنجینەی گەنجینە لە جیهاندا چاوەڕوانی دۆزینەوەیان بێت، بەپێی نەخشەیەکی نوێ. لە گەوهەرە ونبووەکانی تاجەکەی ئیرلەندا کە لە ساڵی ١٩٠٧دا گیراون بۆ هێلکەی فابێرجی ونبوو و زێڕی تاڵانکراو لە سەدەی ١٦ی پیرۆ، دیزاینەران شوێنە دەنگۆیەکانیان لەسەر نەخشەیەکی کارپێکەر نەخشەیان کێشاوە. جگە لە سامانە ڕاستەقینەکان، نەخشەکە هەروەها شوێنی گەنجینەی ئەفسانەیی و خەیاڵی لە کتێب و فیلمەکاندا نیشان دەدات. حەوت هێلکەی فابرگێ هەن کە وابڕیارە ونبن لەوانە هێلکەی شاهانەی دانمارکی، کە لە ساڵی ١٩٠٣دا دروستکراوە، و هێلکەی یادگاریی ئەسکەندەری سێیەم کە لە ساڵی ١٩٠٩دا دروستکراوە. بەهای خەمڵێنراویان 210 ملیۆن دۆلارە. گەنجینەیەکی دیکەی ونبوو بریتییە لە پانێلەکانی ژووری ئەمبەر، کە لە بنەڕەتدا لە قەڵای شارلۆتێنبۆرگ دانرابوون. گوایە لەلایەن نازییەکانەوە دزراوە و لە کۆنیگسبێرگ لە ئەڵمانیا شاردراوەتەوە. لە شوێنێکی تر، لە ساڵی ١٩٠١ کەشتی ئێس ئێس ئایسلەندەر نوقم بوو دوای ئەوەی بەر بەرەیەکی سەهۆڵاوی لە کەناراوەکانی ئالاسکا کەوت. وابڕیارە بڕی ٢٥٠ ملیۆن دۆلار زێڕ تێدابێت. لەنێو گەنجینە ئەفسانەییەکانی سەر نەخشەکەدا، گەنجینەیەکی ٣٠٠ ملیۆن دۆلاری هەیە کە لەلایەن بێنیتۆوە نێژراوە...
سێ ئەندامی یانەی چاڵاکسازی ئیسرائیل جانتایەکی پڕ لە زیویان دۆزییەوە. دراوەکان و بازنەکان و ئەڵقەکان لە ناو چاڵێکی تەسکدا لە ئەشکەوتەکەدا شاردرابوونەوە. دراوەکان دەگەڕێنەوە بۆ سەردەمی ئەسکەندەری مەزن کە ٢٣٠٠ ساڵ لەمەوبەر حوکمڕانی دەکرد. شوێنەوارناسان پێیانوایە لەلایەن پەنابەرانەوە شاردراونەتەوە بۆ پاراستنی سەلامەتی لە کاتی جەنگدا کە دوای مردنی ئەسکەندەری مەزن لە 323 پ.ز. هەروەها بەردی بەنرخ، چرا نەوتیەکان و کەلوپەلی گۆیشتن لە ناو ستالاکتیتەکاندا دۆزرانەوە. ھەندێک لەو کەلوپەلانەی لە ئەشکەوتەکەدا دۆزراونەتەوە بە ٦٠٠٠ ساڵیان پێ دەگوترێت. ئەم هەواڵە تەنها مانگێک دوای ئەوە دێت کە مەلەوانان دوو هەزار دراوی زێڕینیان لە کەناراوەکانی ئیسرائیل دۆزییەوە.