پوختەی وتارەکە بکە:  ئەمانە یەکێکن لە دەوڵەمەندترین ژینگە لە سەر هەسارەکەدا کەچی لە هەمان کاتدا قورسترین ژینگە بۆ مرۆڤەکان. ئێستا زانایان بۆیان دەركەوتووە كە مرۆڤ دەشێت بۆ یەكەمجار نزیكەی 20,000 ساڵ پێش ئێستا لە دارستانە باراناوییەكاندا ژیان دەست پێكردبێت - 12,000 ساڵ پێش ئەوەی كە بیری لێدەكرا. لێکۆڵەرانی زانکۆی ئۆکسفۆرد بەڵگەیان دۆزییەوە کە لە ناو ددانی مرۆڤدا گیراوە کە لە دارستانە باراناوییەکانی ساباراغاموا لە باشووری سریلانکا دۆزرایەوە. زانایان بۆیان دەركەوتووە كە مرۆڤ دەشێت بۆ یەكەمجار نزیكەی 20,000 ساڵ لەمەوبەر لە دارستانە باراناوییەكاندا بژیبێت - 12,000 ساڵ پێشتر لەوەی كە بیری لێدەكرا. توێژەرانی زانکۆی ئۆکسفۆرد بەڵگەیان دۆزییەوە کە لە ناو ددانەکانی مرۆڤدا گیراون کە لە دارستانەکانی ساباراغاموووا لە باشووری سریلانکا دۆزراونەتەوە (لە وێنەکەدا). توێژینەوەکە ئاماژەی بەوەشکردووە کە ئاماژەیەک هەیە کە مرۆڤەکان لەوانەیە نزیکەی ٤٥ هەزار ساڵ لەمەوبەر دارستانەکانی باراناوی داگیرکردبێت. نیاندرتالەکان لەوانەیە ١٣٠ ھەزار ساڵ لەمەوبەر یەکەمین زیوینی جیھانیان دروستکردبێت و لەبەریان کردبێت، بەگوێرەی زانایان. توێژەران لە پشکنینی هەشت پەلک کە لە هەڵۆێکی سپی کلک وەرگیراوە لە کراپینا لە کرواتیا دەڵێن ئەوان بەکاریان هێناوە بۆ دروستکردنی ملوانکە یان بازنەیەک. نینۆکەکان چەندین نیشانەی بڕین و بڕین و نیشانەیان لەسەرە کە لەلایەن نیاندەرتاڵەکانەوە پالش کراون کە جاران لەو شوێنەدا دەژیان کە دۆزرانەوە. زانایانی بواری مرۆڤناسی لە زانکۆی کانزاس دەڵێن وا دیارە کە پەلەکان کراوە بە جەوهەرێکی ڕەمزی ٨٠ ھەزار ساڵ پێش ئەوەی مرۆڤە مۆدێرنەکان بگەنە ئەوروپا. ئەم دۆزینەوانە بەڵگەیەکی زیاترە کە نیشانی دەدات کە مرۆڤی نیاندەرتاڵ ئەو بوونەوەرە خاو و سەرەتاییانە نەبوون کە زۆر جار وەک وێنەیان بۆ دەکرێت. دۆزینەوەکان پێچەوانەی ئەو بیرۆکە دەبن کە دەڵێت دارستانە گەرمەکان تا نزیکەی ٨٠٠٠ ساڵ لەمەوبەر بە شێوەیەکی بەرچاو ژینگەیەکی بێ مرۆڤ بوون. پرۆفیسۆر جولیا لی تۆرپ، کە شوێنەوارناسی زانکۆی ئۆکسفۆردە و یارمەتیدەری سەرکردایەتی توێژینەوەکە، وتی:'میتۆدی ئایزۆتۆپی کە لە توێژینەوەکەماندا پەیڕەوکراوە، پێشتر بە سەرکەوتوویی بەکارهێنراوە بۆ لێکۆڵینەوە لەوەی چۆن پریماتەکان، لەوانە مەیمونە گەورەکانی ئەفریقیا، لەگەڵ ژینگەی دارستانەکانیان خۆیان دەگونجێنن....
زانایان لە زانکۆی ئۆکسفۆرد شیکاریی ئایزۆتۆپیان کرد لە ددانی مرۆڤی کۆن. ددانەکان لە دارستانە باراناوییەکانی ساباراغاموا لە سریلانکا دۆزرانەوە. توێژەران زانیویانە ددانەکان هی مرۆڤەکانن کە ژەمی دارستانی باراناوییان خواردووە. ئەمە مانای وایە مرۆڤەکان ١٢٠٠٠ ساڵ لە پێش ئەوەی کە بیری لێدەکرێتەوە لە دارستانەکان دەژیان. دارستانە باراناویەکان تا ٨٠٠٠ ساڵ لەمەوبەر بە شێوەیەکی بەربڵاوە بە مرۆڤناسی دادەنران.