پوختەی وتارەکە بکە:  هەڵکەندن لەژێر شارێکی ئەڵمانیا دەستیپێکرد لەلایەن تیمێک لە خانەنشینانی ئیندیانا جۆنسەوە کە پێیانوایە لەسەر شوێنەکەی ژوورە باوییەکەی ئەمبەری قەیسەرەکانن. دۆزەرانی گەنجینەی OAP لەژێر شەقامەکانی شاری پیشەسازیی کۆنی ڤۆپتەرتاڵدا خەریکی هەڵکەندنن. ژووری ئەمبەر - بە نرخی نزیکەی 250 ملیۆن پاوەند بە پارەی ئەمڕۆ - لە کۆشکی پەترۆسی مەزن لە ڕووسیای سۆڤیەتدا بە هێرشی سەربازە نازییەکان لە ساڵی 1941دا تاڵان کرابوو. بێ گومان گەورەترین پارچە هونەری دزراوی ونبوو لە جەنگی جیهانی دووەم کە هەرگیز نەدۆزرایەوە و ڕاوچی گەنجینەکانی سەرسام کردووە هەر لەو کاتەوەی یەکەمجار تاڵان کرا. هەندێک دەڵێن پانێلەکان بەهۆی تەقەی تۆپخانەکانی سۆڤیەت لە شاری کوینیگسبێرگ لە پرۆسیا تێکشکێنراون، هەندێکی دیکەش دەڵێن لە لایەن ئێس ئێسەوە لە ڕۆژانی کۆتایی جەنگدا فڕێدراونەتە ناو دەریاچەیەکی ئەلبیندا. بەڵام کارل-هاینز کلاین، ٦٨ ساڵ، و هاوڕێیانی یانەی بۆڵینگ، دەڵێن بەڵگەیان هەیە کە لەلایەن نازییەکانەوە لەژێر شەقامەکانی ڤۆپرتالدا نێژراوە. بۆ ڤیدیۆ بچۆرە خوارەوە. گەڕان بەدوای گەنجینەدا: تیمێک لە خانەنشینانی ئیندیانا جۆنس لەژێر شاری فۆپتەرتاڵی ئەڵمانیا خەریکی هەڵکەندن بوون، کە پێیانوایە ژوورەکەی ئەمبەر لە کوێیە پاش ئەوەی لەلایەن نازییەکانەوە لە ڕووسیاەوە لە ساڵی ١٩٤١دا تاڵان کرابوو. هونەری ونبوو: ژووری ئەمبەر بە هەموو شکۆمەندییەوە لە ساڵی ١٩٣٠دا بینراوە پێش ئەوەی لە کۆشکی کاتەرین بدزرێتەوە. شارەکە پڕە لە بنکە و تونێلی ژێرزەوی کە لەلایەن نازییەکانەوە هەڵکەندراون. کلیین وتی لێرەیە کە زانیاریی وەرگرتووە کە سندووقەکان لە کۆنیگسبێرگەوە گەیشتوون لە سەرەتای ١٩٤٥ بۆ ئەوەی بشارنەوە. وتی: ئێریش کۆخ، سەرکردەی نازییەکانی ڕۆژھەڵاتی پرۆس کە لە زیندانیەکی پۆڵەندی لە ساڵی ١٩٨٦دا مرد، لە ڤۆپرتالەوە هات. کاتێک سوپای سوور لە کۆنیگسبێرگ نزیک بووەوە، فەرمانی دا کە گەنجینەکە هەڵبگیرێت و بگەڕێندرێتەوە بۆ شارەکەی خۆی. ئێمە لێکۆڵینەوەمان لە تۆمارەکان کردووە و لەگەڵ خەڵکی ئەو سەردەمە قسەمان کردووە. ئەو نەیویست گەورەترین گەنجینەی جیهان لە ناوچەیەک بەجێ بهێڵێت کە داهاتووی سیاسی نادیارە؛ بەڵکو هێناویەتی بۆ شوێنێک کە دەیزانی هەلێکی باشی هەیە بۆ ئەوەی لە داهاتوودا دەستی پێی بگات. لە حەوشەکەی خۆی.' لە گەڕان بە دوای گەنجینەی ونبوودا: کۆمەڵێک لە هاوڕێیانی یانەی بۆڵینگ دەڵێن...
ژووری ٢٥٠ ملیۆن پاوەند لە کۆشکی پەترۆسی مەزن لەلایەن نازییەکانەوە لە ساڵی ١٩٤١دا تاڵان کراوە. پێکهاتووە لە شەش تەن ڕیشەی زەردەچەوە کە ١٠ ساڵی خایاند بۆ تەواوکردنی. ئەمبەرەکە لە ٢٧ سندووقدا هەڵگیرا و بۆ ئەڵمانیا نێردرا و لەوێ ون بوو. چارەنووسی ڕاوچی گەنجینەکانی سەرسام کردووە هەر لەو کاتەوە کە بۆ یەکەمجار تاڵان کرا. ئێستا تیمی ئۆئەپس بانگەشەی ئەوەیان کردووە کە بەڵگەیان هەیە کە لەژێر شاری ڤۆپتەرتاڵدا شاردراوە.