پوختەی وتارەکە بکە:  باڵندەیەک کە ماوەیەکی زۆرە وا گومان دەکرا لەناوچووە لە بورما دۆزرایەوە دوای ئەوەی تیمێکی زانایان تۆمارێکی دەنگی تایبەت بە ئەو جۆرە بەکار هێنا بۆ بەدواداچوونی. باڵندەیەکی بچووکی قاوەیی بە قەبارەیەکی هاوشێوەی باڵندەیەکی ماڵەوە، دوایین جار لە ساڵی ١٩٤١ لە میانمار بینرا و پێی وابوو بە تەواوی لەناوچووە. بەڵام تیمێک لە زانایان توانیویانە چەندین باڵندەیان بدۆزنەوە کە لە ناوچەیەکی چیمەنیی بچووک لە ناوچەی باگۆ لە ناوەڕاستی میانمار لە مانگی ئایاری ساڵی ڕابردوودا هێلانەیان دەکرد، بەگوێرەی ڕاپۆرتەکەیان کە لە نوێترین گۆڤاری باڵندەکان لە ئاسیا بڵاوکراوەتەوە. دیسان دۆزرایەوە: جاردۆن بابلەر کە بۆ ماوەی 73 ساڵ بە نەمراوی دادەنرا تا زانایان بەڵگەیان بۆ ژیان لە بورما دۆزییەوە. زانایان بەشێک لە چەند پارچە چیمەنییەکی کێویان بە ئامانج گرت کە لە تەنیشت ڕووباری ئێراوادی بەهێز لە میانمار ماون، کە ئێستا یەکێکە لە ناوچە کشتوکاڵی زۆر و چڕی دانیشتووانی ئەو وڵاتە هەژارە بەڵام تازە گەشەکردووەی باشوری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا. لە بەشێکی بچووکی چیمەنیی نزیک وێستگەیەکی کشتوکاڵی چۆڵکراو، تیمەکە ئەوەی بیست کە پێیان وابوو لەوانەیە بانگی گووگڵکەرەکە بێت. دواتر تۆماری باڵندەیەکی جاردۆنیان بەکار هێنا لە ژێر کیشوەری هیندستان بۆ ئەوەی بزانن باڵندەکە خۆی دەردەخات. فرانک ڕاینت، لە زانکۆی نیشتمانی سەنگاپور، بە ئاژانسی فرانس پرێسی وت کە ئەو یەکەم کەس بوو کە باڵندەکەی بینی لە کاتی لێکۆڵینەوەکەدا، کە هەروەها لەگەڵ ئەندامانی کۆمەڵەی پاراستنی ژیانی کێوی و بەشی پاراستنی سروشت و ژیانی کێوی میانمار ئەنجامدرا. 'ئەوە باوەڕپێنەکراو بوو' ئەو بیری کردەوە. ئێمە تۆمارە دەنگییەکانمان گێڕایەوە و یەکێک لە باڵندەکان لە قەراغی قەزاوە هاتە سەرەوە. وەک زۆرێک لە باڵندەکانی گۆرانیبێژ لە جێگای قامیش بە دەگمەن دەیانبینیت، ئەوان تەنها بۆ بەرگریکردن لە ناوچەکەیان دەردەکەون کاتێک کە گوێی لە بانگەوازی ناوچەیی دەبێت. گەڕانەکانی زیاتر لە دوو ڕۆژی داهاتوودا باڵندەیەکی زیاتریان دۆزییەوە کە وایکرد لێکۆڵەران نموونەی خوێن و وێنەیان وەربگرێت. بەڵام توێژەران هۆشدارییان دا کە مانەوەی ئەو باڵندەیە هێشتا دوورە لە دەستەبەرکردن لەبەر گوشارەکانی سەر ئەو چیمەنانەی کەمی ماوەتەوە لە میانمار. ئەم دۆزینەوەیە نەک تەنها سەلماندوویەتی کە ئەو جۆرە...
دوایین جار لە ساڵی ١٩٤١ لە بورما بینراوە و وا گومان دەکرا نەمابێت. زانایان تۆمارکردنی بانگی تایبەتیان بەکارهێنا بۆ دۆزینەوەی جۆرەکان. دۆزینەوەكە سەلماندوویەتی كە باڵندە و ژینگە لە میانماردا هێشتا هەن.