پوختەی وتارەکە بکە:  ئاوازە قووڵەکانی گۆرانیبێژی بەری وایت بوونەتە هاوتای فریودانی مرۆڤەکان، بەڵام وا دەردەکەوێت ئەسپەکان دەنگی قووڵیشیان بە سێکسی دەزانن. توێژینەوەیەکی نوێ ئەوەی دەرخستووە کە ئەسپە مێینە زیاتر سەرنجڕاکێشە بۆ ئەسپە نێرەکان کە گریانێکی قووڵتر و نزمتر لە خۆیاندا هەیە. دەنگی فرێکانسی نزمتر لە ئەستێرەکان وابووە بە نێرگەلێکی گەورەتر، کە سروشتێکی هێمنترن و نەوەیان زیاتر ماوەتەوە. بۆ ڤیدیۆ بچۆرە خوارەوە. ھەروەھا ھەروەھا ھەروەھا ھەروەھا ھەروەھا ھەروەھا ھەروەھا ھەروەھا ھەروەھا ھەروەھا ھەروەھا ھەروەھا توێژەرەکان دەڵێن کە مارەکان لە یەکەم دیداریاندا هەڵدەبژێرن کە کێ نێرینە نەناسراوەکانن لەسەر بنەمای قووڵایی دەنگیان. هەروەک چۆن مرۆڤەکان ئەلبومێک دەنێن کە دەنگی بەری وایت لە خۆ دەگرێت، هاواری قوڵی ئەسپە نێرەکانیش وا دەردەکەون کە ئەسپەکان زیاتر لە کەش و هەوادا بن. توێژەرەکان دەڵێن ئەو دۆزینەوانە دەکرێت بەکاربهێندرێت بۆ یارمەتیدانی بەخێوکەرانی ئەسپ بۆ هەڵبژاردنی باشترین ئەسپەکان بۆ جووتبوون لە داهاتوودا. ماڵیکردنی ئەسپ نزیکەی ٥٥٠٠ ساڵ لەمەوبەر لە کۆتاییدا شۆڕشی لە شارستانیەت و کۆمەڵگاکانی مرۆڤدا کرد. ئەسپەکان ئاسانکارییان بۆ گواستنەوە و هەروەها بڵاوبوونەوەی بیرۆکە و زمان و ئاینەکان دەکرد. هەروەها ئەسپەکان شۆڕشێک لە جەنگدا دروستکرد لەگەڵ هاتنی جەنگی عەرەبانە و سوارەکان و لە دەرەوەی گۆڕەپانی جەنگ ئەسپەکان بە شێوەیەکی گەورە جوڵەی کشتوکاڵیان بەخشی. لەگەڵ ئەوەشدا، ماڵیکردنی ئەسپ و دواتر داگیرکردنی شارستانییەتی مرۆڤیش بووە هۆی لەناوچوونی ئەسپە کێوییەکان. تاکە ژمارەی ئەسپە کێوییەکان، ئەسپەکانی پرژوالسکی لە مۆنگۆلیا، لە تەنیا ١٣ کەسەوە سەرچاوە دەگرن، کە تەنها لە ڕێگەی هەوڵێکی گەورەی پاراستنیانەوە پارێزراون. لە ئاکامی ئەم لەدەستدانە گەورەیە لە هەمەجۆریی جینی، کاریگەرییەکانی ماڵیکردنی ئەسپ لە ماوەی مێژوودا قورس بووە بۆ ئەوەی لە ئاستی مۆلێکولی دا لێک بدرێتەوە. پرۆفیسۆر ئەلبان لیماسۆن، زانای زیندەوەرزانی لە زانکۆی ڕێن لە فەڕەنسا، وتی: "تا دەنگی پەلکە هێواش بێت، لێدانی دڵی هێواش دەبێت و سەرکەوتنی زاوزێی بەرزتر دەبێت. "ستالیۆن ئاکۆستیک"...
زانایان لە زانکۆی ڕێن لە فەڕەنسا، نالەباری ئاسکەکانیان تۆمارکردووە. مارەکان بە گریانێکی قوڵتر ڕاکێشران کاتێک لە ڕێگەی بڵندگۆیەوە دەنگیان دەدا. ئەسپە نێرەکان بە دەنگی قووڵتر گەورە و هێمنتر بوون و زاوزێی زۆریان هەبوو. زانایان دەڵێن ئەو دۆزینەوانە دەتوانن یارمەتیدەر بن بۆ بەخێوکەرانی ئەسپ بۆ هەڵبژاردنی ئەسپە جوانەکان.