پوختەی وتارەکە بکە:  بە دۆزینەوەی ئێسکێکی فۆسیلی چنگ لە گۆشەیەکی دوور لە ئەسیوپیا، خوێندکارێک لە زانکۆی ویلایەتی ئەریزۆنا لەوانەیە تێگەیشتنمان لە باوباپیرانمان بگۆڕێت. چنگێکی خوارەوەی بەشێک کۆنترین بەڵگەی فۆسیلی ناسراوە بۆ جێنسی هۆمۆ، کە مرۆڤەکانی ئەم سەردەمە سەر بە ئەو جێنسینن، بەپێی توێژینەوەیەک کە ڕۆژی چوارشەممە لە گۆڤاری ساینس بڵاوکرایەوە. ئێسکی چنگەکە مێژووەکەی بۆ ٢.٨ ملیۆن ساڵ پێش ئێستا دیاریکراوە، کە پێش ئەو فۆسیلانەیە کە پێشتر لە ڕەچەڵەکی هۆمۆدا ناسرابوون بە نزیکەی ٤٠٠ هەزار ساڵ، بەگوێرەی زانکۆی ویلایەتی ئەریزۆنا. چاڵاشۆ سیۆم، خوێندکارێکی دەرچووی ئیتیۆپیا، تووشی فۆسیلەکە بوو - لای چەپی چەناوێکی خواروو بە پێنج ددانەوە - لە کاتی گەشتێکی مەیدانی لە ناوچەی عەفر لە ڕۆژهەڵاتی ئیتیۆپیا لە ساڵی 2013. بەگوێرەی ڕاگەیەندراوێکی ڕۆژنامەوانی لە زانکۆوە سیۆم وتی: "بە ڕاستگۆییەوە، ئەوە ساتێکی سەرنجڕاکێش بوو". من ئەزموونی باشم هەبوو لە سەروبەندی و زەمینی و دەمزانی کە لە کوێدا پاشماوەی مومکینە هەیە. من چووە سەر بەرزاییەکی بچووک و ئەم نمونەیەم دۆزییەوە لە لێواری گردەکە". تەمەنی فۆسێلەکە واتای ئەوەیە کە دەتوانێ یارمەتی پڕکردنەوەی بۆشاییەکی گرنگ بدات لە زانیارییەکانماندا. فۆسیلێک کە لەلایەن ماسیگرێکەوە دۆزرایەوە لەوانەیە جۆرێکی نوێی مرۆڤی کۆن ئاشکرا بکات. هەروەها مانای وایە کە جینسی هۆمۆ لەوانەیە نزیکەی نیو ملیۆن ساڵ لە پێش ئەوەی کە پێشتر بیری لێدەکرایەوە پەرەی سەندبێت. توێژەران پێشتر پاشماوەی فۆسیلیان دۆزییەوە کە مێژووەکەی ٣ ملیۆن ساڵ یان زیاترە، وەک ئێسکی "لۆسی"، پاشماوەی بەناوبانگی ٣.٢ ملیۆن ساڵەی جۆری "ئاسترالۆپیتیکس ئافارێنسیس". ئەو پاشماوەیە لە ساڵی ١٩٧٤ دۆزرایەوە دوور نییە لە شوێنی دوایین دۆزینەوە. زانایان هەروەها فۆسیلیان دۆزیوەتەوە کە تەمەنیان ٢.٣ ملیۆن ساڵ و کەمتر بێت، کە لە ڕەگەزی هۆمۆدان و لە مرۆڤی مۆدێرن نزیکترن. بەڵام تا ئێستا بەڵگەیەکی کەمی فۆسیلی هەبووە لە ماوەی 700,000 ساڵ لە نێوان ئەو دوو قۆناغەدا کە قۆناغێکی گرنگ بوو لە پەرەسەندنی مرۆڤەکان وەک لوسی بۆ جینسی هۆمۆ. "گرنگی نموونەکە ئەوەیە کە خاڵێکی زانیاری زیاد دەکات بۆ ماوەیەکی کاتی لە بنەماڵەی ئێمەدا کە زانیاری زۆر کەممان هەیە،" ویلیام ئێچ. کیمبل وتی،
ئێسکی چنگەکە لە ناوچەی عەفر لە ئەسیوپیا دۆزرایەوە، دوور نییە لەو شوێنەی "لۆسی" تێدا دۆزرایەوە. مێژووەکەی بۆ ٢.٨ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر دیاریکراوە، واتە یارمەتی پڕکردنەوەی بۆشاییەکی گرنگ دەدات لە زانیارییەکانماندا.