پوختەی وتارەکە بکە:  برادەر ئیلیاس بەشی زۆری ژیانی بۆ پاراستنی یادەوەری ئامۆزاکەی ئەن فرانک تەرخان کرد. مردنی دوێنێ دووشەممە بیرەوەرییەکانی بۆ هێنامەوە. سێ ساڵ لەمەوبەر لە هۆتێلێکی ئەتلانتا لە هۆڵی کۆنفڕانسدا یەکترمان ناسی. ئەو و ژنەکەی، گێرت، گەشتیان دەکرد بۆ ئەمەریکا بۆ ناساندنی کتێبێکی نوێ. هەر بە یەکجاری زانیم کە خزمەتی لەگەڵ ئاندا هەیە. ڕوخساری زۆر لە ڕوخساری ئەوی دەچوو کە وا هەستم دەکرد وەک ئەوەی کە لە ڕوخساری ئەویدا بینین. "خێزانەکەی ئان فرانک" تازە بڵاوکراوەتەوە، لەسەر بنەمای ١٤ سندووقی نامە، پۆستکارت، وێنە و بەڵگەنامەکان کە گەرتی بە هەڵە لە سەربانەکەی ماڵەکەیان لە بازل دۆزییەوە. ئەلیاس پێی وتم کە تەنیا ئان نەبوو کە حەز بە نووسین دەکرد؛ هەموو کەس لە خێزانەکە حەزیان لە نووسین دەکرد. ٦٠٠٠ بەڵگەنامەی دۆزراوەتەوە چیرۆکی خێزانێکی لێکترازاندووە بەهۆی جەنگ و دژایەتیکردنی جولەکە. ئەو ڕۆژە لە ئەتلانتا، گوێم لە ئیلیاس بوو کە باسی ئازیزانەکەی دەکرد کە لەدەستیان داوە. ئەو پێی گوتم کە ئەو بە بەخت بوو کە خێزانەکەی لە سویسرا بە بێلایەن ماوەتەوە کاتێک جەنگی جیهانی دووەم دەستی پێکرد. بیرم لە گفتوگۆی ڕۆژی پێنجشەممە کەوتەوە کاتێک هەواڵی مردنی الیاسم بیست. ئەو بە ئاشتی لە ماڵەکەی خۆی لە باسل، سویسرا، لە تەمەنی ٩٠ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد، بەگوێرەی ڕاگەیەندراوێک کە لە ماڵپەڕی ئەن فرانک فۆند بڵاوکراوەتەوە، ئەو دامەزراوەیەیەی کە ئێلیاس سەرپەرشتی دەکرد. وەک ملیۆنەها کەس کە "ڕۆژنامەی ئان فرانک"یان خوێندەوە، زۆر کاریگەر بووم لەسەر قسەکانی و سەرسام بووم بە بوێری خێزانەکەی. ئان لە ڕۆژی لەدایکبوونی ١٣ ساڵیدا ڕۆژنامەکەی وەرگرت و لەو دوو ساڵەی کە خێزانەکەی لە نازییەکان لە خانووی نهێنیی شوقەیەکی ئەمستردامدا خۆیان شاردەوە تێیدا نووسی. من تەنیا لە پۆلی حەوتەمدا بووم کە باوکم ئەو کتێبە بۆم کڕی لە ساڵی ١٩٧٥. دوای دۆزینەوەی خێزانەکە، ئەوان ڕەوانەی ئۆشویتس کران. دواتر، ئان و خوشکەکەی مارگۆت، براون بۆ بێرگن-بێلسن، کە ھەردووکیان لەوێدا مردوون لە ئازاری ١٩٤٥. باوکی، ئۆتۆ فرانک، تاکە ڕزگاربووی خێزانەکە بوو، یەکێک بوو لە تەنیا ٧٠٠٠ کەس کە لە ئۆشویتس ڕزگاریان بوو. لە ماوەی ئەو دوو کاتژمێردا کە لەگەڵ ئەلیاسدا بووم، شتی نوێم دەربارەی ئەو کچە جولەکە فێربوو کە لەوانەیە ڕۆژنامەکەی بەناوبانگترین بێت لە جیهاندا. ناوی لێنا براند، کورتکراوەی برنارد،
ئان فرانک زۆر نزیک بوو لە ئامۆزای یەکەمی خۆی بەدی ئێلیاس. دۆزینەوەیەک لە سەربانەکەی ئێلیاس بووە هۆی کتێبێک کە وردەکاری نوێی دەربارەی خێزانی ئان ئاشکرا دەکات. ئێلیاس بوو بە پارێزەری میراتەکەی ئان دوای ئەوەی باوکی، ئۆتۆ فرانک، لە ساڵی ١٩٨٠دا کۆچی دوایی کرد.