پوختەی وتارەکە بکە:  سوپاس بۆ ئەرکەکانی وەک ڕۆڤەری Curiosityی ناسا، ئێمە دەزانین کە مەریخ جاران ئاو هەبووە - بەڵام تا ئێستا نەماندەزانی چەندە. زانایان باشترین خەمڵاندنەکانیان پێشکەشکردووە، کە دەڵێن پێشتر ئاوێکی زۆرتر لە ئۆقیانووسی باکوور هەبوو - و هەسارەکە ئەم ئۆقیانووسانەی بۆ زیاتر لە 1.5 ملیار ساڵ پاراست. دۆزینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە کات و ئاوێکی زۆر هەبوو بۆ ژیان لە مەریخدا، بەڵام لە ماوەی 3.7 ملیار ساڵی ڕابردوودا، هەسارەی سوور 87 لەسەدی ئاوەکەی لەدەستداوە - و جێهێشتووە و ووشک بووە. زانایانی ناسا لە مریلاند، حیسابیان کردووە کە پێشتر چەند ئاو لە مەریخدا هەبووە. بۆیان دەرکەوت کە 3.7 ملیار ساڵ لەمەوبەر لە ئۆقیانووسی باکووری باکوور زیاتر بوو. زۆربەیان لە نیوەگۆی باکووری ئەم هەسارەیەدا بوون (وێنە). لەوکاتەوە، ٨٧٪ی ئاوەکە لە بۆشایی ئاسماندا ون بووە، لەگەڵ ئەوەی کە لە بەستەڵەکدا لە جەمسەرەکاندا هەڵگیراوە. لێکۆڵینەوەکە لەلایەن زانایانی ناوەندی گەشتی ئاسمانی گودارد لە گرینبێلت، مریلاند، یەکەمین توێژینەوەیە کە دیاری دەکات چەند ئاو لە مەریخدا هەبووە لە ڕابردوودا. لە سەردەمی شێداریدا لە سەردەمی نوحدا - ٤.١ بۆ ٣.٧ ملیار ساڵ لەمەوبەر - وا خەمڵێنراوە کە ئاوی پێویست هەبووە بۆ داپۆشینی سەرجەم ڕووبەری لە چینێکی شلدا بە قوڵایی ٤٥٠ پێ (١٣٧ مەتر). لەگەڵ ئەوەشدا، ئەگەری زۆرە کە زۆربەی ئاوەکە ئۆقیانوسێک پێکبهێنێت کە نیوەگۆی باکووری مەریخ داگیرکردبێت، کە لە هەندێک جێگادا قوڵاییەکەی یەک میل (1.6 کیلۆمەتر) دەبێت - بەراورد بکرێت بە دەریای ناوەڕاست لەسەر زەوی. توێژینەوەکە کە لە گۆڤاری زانستدا بڵاوکراوەتەوە، خەمڵێنراوە کە بە گشتی، ئەوەی ئێستا دەشتاییە وشکەکانی باکووری ئەم هەسارەیە لانیکەم ٢٠ ملیۆن کیلۆمەتری سێجا ئاوی تێدایە. هێدسێتی هۆڵۆڵێنسی مایکرۆسۆفت، کە رێگە بە بەکارهێنەر دەدات وێنەی سێ ڕەهەندی ببینێت کە بەسەر بینینیاندا دانراوە، لەوانەیە وەک فیلمێکی خەیاڵی زانستی دەربکەوێت. ئێستا ناسا ئاشکرایکردووە کە تەکنەلۆجیای سەرەتایی بەکاردەهێنرێت بۆ ئەوەی زاناکانی بتوانن بە شێوەی مەعنەوی لە مەریخ کار بکەن. هێدسێتەکە لەگەڵ نەرمەکاڵای ئۆنسایت کاردەکات بۆ ئەوەی بە یارمەتی ڕۆڤەری کیوریۆسیتی، بە زانایان ببەخشێت بۆ پلان دانانی تاقیکردنەوەکان لەسەر هەسارەی سوور. نەرمەکاڵاکە بە هاوبەشی لەلایەن هەردوو کۆمپانیاوە پەرەی پێدراوە،
زانایانی ناسا لە مریلاند لێکۆڵینەوەیان لەسەر ئاوی ڕابردوو لەسەر مەریخ کردووە. بۆیان دەرکەوت کە 3.7 ملیار ساڵ لەمەوبەر زیاتر لە ئۆقیانووسی باکووری باکوور بوو. زۆربەیان لە نیوەگۆی باکووری ئەم هەسارەیە بوون. لەو کاتەوە، ٨٧٪ لە بۆشایی ئاسماندا ون بووە و ئەوانی تر لە سەهۆڵی جەمسەرەکاندا بوونیان هەیە. بەڵام زانایان ئێستا دەزانن کە مەریخ بۆ زیاتر لە 1.5 ملیار ساڵ تەڕ بووە. ئەم ماوەیە درێژترە لە ماوەی پێویست بۆ پەرەسەندنی ژیان لەسەر زەوی