ئەم ڕستەیە تەواو بکە: بەھۆی لێوارە بەپیتەکان و زەمینێکی گونجاو بۆ بەرگری، پیرین لە سەردەمی پێش مێژووەوە بە بەردەوامی نیشتەجێ بووە. پاشماوەی شوێنەواری جێهێشتووی تراکیاکان لە بناری ڕۆژئاوای دۆڵی ستروما و دۆڵی ڕازلۆگ دۆزراونەتەوە. کاتێک ناوچەکە لە لایەن ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانیەوە لە سەدەی یەکەمی پێش زایین داگیرکرا، ژمارەی نیشتەجێبوونەکان فراوانتر بوون. لە سەرەتای سەدەکانی ناوەڕاستدا ناوچەی دەوروبەری پیرین لەلایەن هۆزە سلاڤیەکانەوە نیشتەجێ کرابوو لەگەڵ زۆربەی ناوچەکانی بالکاندا و لە سەدەی نۆیەمدا لەلایەن ئیمپراتۆریەتی بولگاریاوە داگیر کرابوو. بە درێژایی سەدەکانی ناوەڕاست پیرین لە نێوان ئیمپراتۆریەتی بولگاری و بیزەنتی بوو تا ئەو کاتەی لەلایەن تورکەکانی عوسمانییەوە داگیرکرا لە کۆتایی سەدەی ١٤. دانیشتوانی ناوچەکە ڕۆڵێکی چالاکیان بینی لە کاتی بووژانەوەی نەتەوەیی بولگاری و خەباتی رزگاری نەتەوەیی. ڕووناکبیرێکی گرنگی بولگاری سەدەی ١٨ی زایینی (پایسیۆس لە هیلاندار) و نووسەری "ئیستۆریا سلاڤیانۆبولگارسکایا" لە بانسکۆ لە بناری باکووری پیرین لەدایکبووە. بولگاریا لە ساڵی ١٨٧٨ ئازاد بوو بەڵام لە ئاکامی کۆنگرەی بەرلین پیرین لە ئیمپراتۆریەتی عوسمانی مایەوە. لە وەڵامدا، دانیشتوانی ناوخۆی پیرین لە ڕاپەڕینی کرێسنا ڕازلۆگ (1878-1879) یاخی بوون و دواتر بەشدارییان کرد لە ڕاپەڕینەکانی ساڵی 1878-1879.
سەرهەڵدانی ئیلیندێن (١٩٠٣) بەڵام هەردووکیان لەلایەن عوسمانییەکانەوە سەرکوتکران. ھەرێمەکە لە کۆتاییدا لەلایەن سوپای بولگارییەوە ئازادکرا لە تشرینی یەکەمی ١٩١٢ لە ماوەی جەنگی یەکەمی بالکان (١٩١٢ - ١٩١٣).