پوختەی وتارەکە بکە:  ئەو هەسارانەی کە بە بۆشایی ئاسماندا دەجووڵێن، بێ ئەوەی پەیوەست بن بە هیچ ئەستێرەیەک یان سیستەمی خۆرەوە، لەوانەیە زۆر زیاتر باو بن لەوەی پێشتر بیری لێدەکرایەوە، بەگوێرەی شارەزایەک. دۆزینەوەی هەسارەکان سەختە چونکە بەبێ خولانەوەی ئەستێرەیەک، زۆر کەم ڕووناکی ڕادەکێشێت. بەڵام ئێستا لە ماوەی ١٥ ساڵی ڕابردوودا ٥٠یان دۆزراونەتەوە، ئەمەش وایکردووە کە هەندێک پێیانوایە لەوانەیە لە گەردووندا زۆر بن. ئەشلی یاجەر بۆ هەواڵەکانی زانست ڕوونیکردووەتەوە کە هەسارەکانی تەنیایی (وێنەی ھونەرمەند نیشاندراوە) لەوانەیە باو بن. ئەمەش بەھۆی بوونی ناوچەی زیاتر لە تۆز و گازە لەوەی کە ئێمە بیری لێدەکەینەوە. هەسارەکان دەبنە " نالەبار " کاتێک دەردەخرێن یان خۆیان دروستدەبن و نزیکەی ٥٠ هەسارەش لە ١٥ ساڵی ڕابردوودا دۆزراونەتەوە. ئەگەری بوونی ئەم هەسارانە بە شێوەی ئازاد لە وتارێکی ئەشلی یاجەردا بۆ Science News باس کراوە. هەسارەی چۆڵکەر، یان هەسارەی نێو ئەستێرەیی، ئەو تەنە هەسارەییانەن کە یان خۆیان دروست بوون یان لە سیستەمێکەوە دەرهێنران. کورتەباسێکی قاوەیی بە گشتی بە "پەیوەندی ونبوو" لە نێوان ئەستێرە و هەسارەکاندا دادەنرێت. ئەوان زۆر گەورەن بۆ ئەوەی وەک هەسارەی ڕاستەقینە پۆلێن بکرێن، بەڵام زۆر بچوکن بۆ ئەوەی لە ناوکەکانیانەوە کاردانەوەی ناوکییان دەستپێکردبێت و وەک ئەستێرە پۆلێن بکرێن. کاتێک تەنێکی ئاسمانی لە سەرەتادا دروست دەبێت، قەبارەکەی دیاری دەکات کە دەبێتە چ جۆرە تەنێک. کاتێک ئەستێرەیەک لە هەوری گاز دروست دەبێت، ناوکەکەی ئەوەندە گەورە دەبێت کە هایدرۆجین تێکەڵ دەبێت بە هیلیۆم. بەپێچەوانەوە، هەسارەیەک پێک دێت لە گۆیەکی بچووکتر کە ئەوەندە گەورە نییە بۆ ئەوەی تێکەڵبوونی ناوکی لە ناوکیدا هەبێت. کورتەباسە قاوەییەکان لە شوێنێک لە نێوانیاندایە. قەبارەیان لە نێوان زەبەلاحێکی گازی وەکوو مشتری و ئەستێرەیەکی بچووکدایە. لە هەمان کاتدا، بارستاییان لە نێوان ١٥ بۆ ٧٥ هێندەی بارستایی یووپیتەر دەبێت. ئەمە بەس نییە بۆ بەردەوامی پێکهاتن بەڵام، بەهۆی قەبارەیانەوە، ئەمە وا لە ئەستێرەناسان کردوە کە ئەستێرە بچووکەکانی قاوەیی بە " ئەستێرە شکستخواردووەکان" بناسێنن. لەبەر ئەوەی کە ڕووناکییەکی زۆر دەرناخەن، وابڕیارە چەندین کورتەباسە قاوەیی هەڵگەڕاو لە گەلەئەستێرەکەدا چاوەڕوانی دۆزینەوەیان بن. چەندە زۆرن لە گەردووندا، بەڵام هۆکارێک بووە بۆ هەندێک مشتومڕ. بەڵام خاتوو یێگر ڕوونیکردەوە کە ئەو ناوچانەی بە گڵۆبلیت ناودەبرێن-- ناوچەکانی تۆز و گاز کە دەتوانن هەسارەکان پێکبهێنن--
ئەشلی یاجەر بۆ هەواڵەکانی زانست ڕوونیکردەوە کە هەسارەکانی تەنیایی لەوانەیە باو بن. ئەمەش بەھۆی بوونی ناوچەی زیاتر لە تۆز و گازە لەوەی کە ئێمە بیری لێدەکەینەوە. هەسارەکان دەبنە "خەڵەتاو" کاتێک هەڵدەدرێن یان بەخۆیان دروست دەبن. نزیکەی 50یان لە 15 ساڵی ڕابردوودا دۆزراونەتەوە. بەڵام لەبەر ئەوەی دەوری ئەستێرەیەك ناگرن ڕووناکییەكی كەم ڕادەپەڕێنن و دۆزینەوەیان سەختە.