پوختەی وتارەکە بکە:  زانایانی شوێنەواری کە بەدوای شارێکی ونبوودا دەگەڕێن لە دارستانەکانی هۆندوراس پاشماوەی شارستانییان دۆزیوەتەوە کە پێیانوایە شارستانییەکی کۆنی نەماوە، ڕاپۆرتی نیشنل جیۆگرافیک. نووسەر و فۆتۆگرافەرێک بۆ گۆڤارەکە یاوەری تیمێکی زانایان کرد بۆ ناوچەی مۆسکیتیا لە هۆندوراس بەدوای "شاری سپی" ئەفسانەیی یان "شاری خودای مەیموون". گەشتەکە دەستیپێکرد دوای ئەوەی پشکنینی دۆزینەوەی ڕووناکی ئاسمانی - ناسراو بە LIDAR - ئەوەی ئاشکرا کرد کە دەردەکەوێت پێکهاتەی دەستکردی مرۆڤ بێت لە ژێر دارستانی باراناوی، نیشنل جیۆگرافیک وتی. بە مەبەستی پشتڕاستکردنەوەی دۆزینەوەکە، تیمێک لە شوێنەوارناسان و ئەندازیارێکی LIDAR و ئەندازیارێکی بواری ڕووەکناسی و مرۆڤناسی و فیلمسازانی دۆکیۆمێنتاری چوونە ناوچە دوورە دەستەکە. ئەوان لەلایەن هێزە تایبەتەکانی هۆندوراسەوە پارێزراون، گۆڤارەکە وتی. نووسەر دۆگلاس پرێستۆن وتی تیمەکە لە ٢٥ی شوبات دەرکەوت، دوای تۆمارکردنی پاشماوەی "کلتورێکی ونبوو". "بە پێچەوانەی مایا کە لە نزیکەوە بوو، ئەم کولتوورە نەماوە زۆر بە کەمی لێکۆڵینەوەی لەسەر کراوە و بە تەواوی نەناسراوە. شوێنەوارناسان تەنانەت ناوێکیشیان بۆ نییە،" دۆگلاس نووسی. ئەو وتی کە شوێنەوارناسان چیتر باوەڕیان بە بوونی یەک "شاری سپی" نەماوە، لە جیاتی ئەوە باوەڕیان وایە کە شارستانیەتێکی تەواو هەبووە لەگەڵ چەندین شاردا. گەشتەکە کاری خاکی دۆزییەوە، لەوانە پیرامیدێکی خاکی و هەروەها کۆمەڵێک پەیکەری بەردین، کە وابڕیارە پێشکەشکراوی بەخاکسپاردن بووبێت. ئارکیۆلۆژیست ئۆسکار نیل کروز لە پەیمانگای ئەنترۆپۆلۆژی و مێژووی هۆندوراس (IHAH) خەمڵاندیان کە مێژوویان لە نێوان ساڵی ١٠٠٠ بۆ ١٤٠٠ی زایینییە، دۆگلاس نووسی. توێژەرەکان لەلایەن ئاژەڵە کێوییەکانەوە پێشوازییان لێکرا کە وا دەردەکەوت پێشتر مرۆڤیان نەبینیبێت، بەبێ ترس لە کەمپەکەیان دەجووڵانەوە. "ئەمە بە ڕوونی بێگەردترین دارستانی باراناوی ئەمریکای ناوەندییە. گرنگیی ئەم شوێنە ناتوانرێت بە زێدە نرخێندرێت، " مارک پلۆتکین، زانای ئەتنۆبۆتانی، بە نیشنل جیۆگرافیک-ی وت. تیمەکە دۆزینەوەکانیان بە بێ هەڵکەندن بەجێهێشت و شوێنی دیاریکراوی شوێنەکە بە نهێنی دەهێڵنەوە لە هەوڵێکدا بۆ ڕێگریکردن لە تاڵانکردن. بەڵام لە وتارەکەیدا، دۆگلاس هۆشداری دا کە...
نیشنال جیۆگرافیک لە دۆزینەوەی شارێکی ونبوو لە دارستانە دوورەدەستەکانی هۆندوراس ڕاگەیاند. گۆڤارەکە دەڵێ زانایان باوەڕیان وایە شارەکە هی شارستانییەکی دێرینی نهێنییە. تیمێک شوێنەکەیان تۆمارکرد دوای ئەوەی کە پشکنینی ئاسمانیی ڕووناکیی پێکهاتەی دەستکردی مرۆڤی نیشاندا.