ئاماژە بە بڕگەی خوارەوە بکە و دواتر وەڵامی پرسیارەکە بدەرەوە بە هەمان زمانی بڕگەکە:  تێبینی: جەی سی کوپەر لە فەرهەنگی مەسیحییەت (The Dictionary of Christianity) دا نووسیویەتی کە ڤالانتاینە پیرۆزەکە "کاهینێکی ڕۆمانی بوو کە بە هۆی یارمەتیدانی مەسیحییە ستەملێکراوەکان زیندانی کرا". تۆمارە هاوچەرخەکانی پیرۆ ڤالانتاین زۆر بە ئەگەری زۆر لە کاتی ئەو جەنجاڵییە دیۆکلیتیانییە لە سەرەتای سەدەی چوارەمدا لەناوچوون. لە سەدەی پێنجەم یان شەشەمدا، کتێبێک بەناوی Passio Marii et Marthae چیرۆکی شەهیدبوونی بۆ پیرۆزی ڤالانتینی ڕۆمانی بڵاوکردەوە، لەوانەیە بە وەرگرتنی ئەشکەنجەدان کە بەسەر پیرۆزی دیکەدا هاتبوو، وەک ئەوەی لە ئەدەبیاتی ئەو سەردەمەدا باو بوو. هەمان رووداو لە کتێبی شەهیدنامەی (Bede's Martyrology) دا هەیە، کە لە سەدەی هەشتەمدا کۆکراوەتەوە. ئاماژە بەوە دەکات کە پیرۆ ڤالانتاین وەک مەسیحییەک لە لایەن ئیمپراتۆری ڕۆمانی کلۆدیۆسی دووهەمەوە لە لایەن خۆیەوە لێپرسینەوەی لەگەڵدا کراوە. کلۆدیۆس لە ڤالانتاین زۆر سەرسام بوو و گفتوگۆی لەگەڵدا کرد، هەوڵیدا بیکات بە پەیڕەوکاریی پایەداریی ڕۆمانی بۆ ئەوەی ژیانی ڕزگار بکات. ڤالانتاین ڕەتیکردەوە و لەجیاتی ئەوە هەوڵی دا کلۆدیۆس بکاتە مەسیحی. لەبەر ئەمە، لەسێدارە درا. پێش لەسێدارەدانەکەی، ڕاپۆرتەکان باس لەوە دەکەن کە بە موعجیزەیەک جولیا، کچی کوێرەکەی پاسەوانی زیندانەکەی، ئاستێریۆس، ساڕێژکردووە. کچەکەی زیندانچی و چل و شەش ئەندامی ماڵەکەی (ئەندامانی خێزان و خزمەتکارەکان) باوەڕیان بە عیسا هێنا و لە ئاو هەڵکێشرا. پاشانیش پاسسیۆ ئەفسانەکەی دووبارە کردەوە، وتی کە پاپا جولیس یەکەم کڵێسایەکی لەسەر گۆڕەکەی دروستکردووە (ئەمە تێکەڵاوەیە لەگەڵ تریبۆنێکی سەدەی چوارەمی بە ناوی ڤالێنتینۆ کە زەوی بەخشیوە بۆ دروستکردنی کڵێسایەک لە کاتێکدا کە جولیس پاپا بوو). ئەفسانەکە وەک ڕاستی وەرگیراوە لە لایەن شەهیدنامەکانی دواتردا، کە لە شەهیدنامەی بێدی لە سەدەی هەشتەمەوە دەستی پێکرد. لە سەدەی ١٣دا دووبارە بووەوە، لە ئەفسانەی زێڕین. زێڕین ئەفسانە ڕازاندنەوەیەکی دیکەی هەیە، کە بەگوێرەی هێنری ئەنسگار کێلی، چەند سەدە دواتر زیاد کراوە، و بە شێوەیەکی بەربڵاو دووبارە بووەتەوە. ئێوارەی پێش ئەوەی ڤالانتاین لەسێدارە بدرێت، گوایە خۆی یەکەم کارتی "ڤالانتاین"ی نووسیوە، بۆ کچەکەی پاسەوانی زیندانەکەی ئاستێریۆس، کە چیتر کوێر نەبوو، واژۆی کردووە بە "ڤالانتاینەکەت". دەربڕینی "لە ڤالانتاینەکەتەوە" بوو...  پرسیار: کێ حوکمی سانت ڤالانتاینی گرت؟
کلۆدیۆسی دووەم