پوختەی وتارەکە بکە:  لەوانەیە لە کۆتاییدا ئەستێرەناسان بەڵگەی ماددەی تاریکیان دۆزیبێتەوە کە بە گەردووندا تێدەپەڕێت. ئەگەری هەبوونی ئەم ماددەیەی لە ماددەیەکی کورتەباسیدا دۆزراوەتەوە کە دەوری گالیکسی شیری دەخوڕێت کە تیشکی گاما بڵاو دەکاتەوە، بەهێزترین جۆری شەپۆلی تیشکە کارا کە لە گەردووندا ناسراوە. چۆن ئەم شەپۆلە نادیارانە دروست دەبن، و لە کوێوە دێن بۆ چەندین ساڵ زانایان سەرسام کردووە، بەڵام زانایان پێیانوایە کە ئاماژەن بۆ ماددەی تاریک. بۆ ڤیدیۆ بچۆرە خوارەوە. زانایانی زانکۆکانی براون، کارنێگی میلۆن، و کامبریج، تیشکی گاما-یان لە ئاراستەی گالاکسی ڕێتیکولوم ٢ەوە دۆزیوەتەوە. ناوچە ڕووناکەکان ئاماژە بە ئاماژەیەکی تیشکی گاما دەکەن کە لە ئاراستەی گالاکسییەوە دێت، بەگوێرەی ئەلگۆریتمی گەڕانی توێژەرەکان. ماددەی تاریک ئەو ماددەیەی کە لە گەردووندا نەماوە کە لە سەدا ٨٠ی بارستایی گەردوون پێکدەهێنێت. بە گرنگترین کێشە چارەسەر نەکراوەکانی فیزیای مۆدێرن ناودەبرێت. کاتێک فیزیکزانان لێکۆڵینەوەیان لە دینامیکی گەلەستێرەکان و جوڵەی ئەستێرەکان کردووە، ڕووبەڕووی نهێنییەک بوونەتەوە. ئەگەر ئەوان تەنیا ماددەی بینراو لەبەرچاو بگرن، ئەوا هاوکێشەکانیان بە سادەیی یەکناگرنەوە؛ ئەو توخمانەی کە دەتوانرێن ببینرێن بەس نین بۆ ڕوونکردنەوەی سوڕانەوەی تەنەکان و هێزە گرانکارییە هەنووکەییەکان. شتێک ماوە. لەمە دەرئەنجامیان دا کە دەبێت جۆرێکی نادیار لە مادە هەبێت کە کارلێک نەکات لەگەڵ ڕووناکیدا بەڵام بە گشتی کارلێک دەکات لە ڕێگەی هێزی کێشکردنەوە. ئەم مادەیە بە مادەی تاریک ناودەبرێت، وا دەردەکەوێت بەلایەنی کەمەوە ٨٠ لەسەدی مادەی گەردوونی ناسراو پێکدەهێنێت. ئەو گەلەئەستێرەیە، کە ناوی (ڕێتیکولوم ٢) ە، لە ماوەی چەند هەفتەی ڕابردوودا لە داتاکانی لێکۆڵینەوەی وزەی تاریکدا دۆزرایەوە. لە ٩٨٠٠٠ ساڵی ڕووناکی لە زەویەوە، ڕێتیکولوم ٢ یەکێکە لە نزیکترین گالاکسییە کورتەباڵاکان کە تا ئێستا دۆزراوەتەوە. بەگوێرەی فیزیکزانانی زانکۆکانی کارنیگی میلۆن، براون و کامبریج، تیشکی گاما لە ئاراستەی گالاکسییەوە دێت لە چاوچاوەڕوانی لە پاشبنەمای ئاسایی زیاترە. " شتێک لە ئاراستەی ئەم گالاکسییە کورتەباڵاوە تیشکی گاما دەردەکات " ، ئەلێکس وتی...
ماددەی تاریک ماددەی ونبووە کە ٨٠٪ی بارستایی گەردوون پێکدەهێنێت. تیشکی گاما لە گەلەئەستێرەیەکی کورتەباسەوە بە نیشانەی ماددەی تاریک دادەنرێت. ئەوان لە ئاراستەی ریتیکڵۆم ٢ بینراون کە ٩٨ ھەزار ساڵی ڕووناکی دوورە. زانایان دەڵێن ئەمە زۆرترین ئاماژەی قەناعەتی ماددەی تاریکە تا ئێستا.