پوختەی وتارەکە بکە:  لە شارۆچکەیەکی باکووری ڕۆژهەڵاتی هیندستان، دانیشتوان بە ڕێژەیەکی ترسناک بە هۆی نەخۆشییەکانی هەناسەدان و نەخۆشییەکانی پێست دەمرن، چونکە ئاگرەکانی ژێر زەوی کە نزیکەی سەد ساڵە بەردەوامن لە داگیرساندنی شارەکە بە دوکەڵی ژەهراوی. شارۆچکەی جاریا، لە باکووری ڕۆژهەڵاتی پارێزگای جۆارخاندی هیندستان، میوانداری زیاتر لە ٧٠ ئاگر دەکات کە لە ١٩١٦ەوە بە بەردەوامی لە ژێر ڕووی زەوی دا دەسووتێن. لێرە دۆزەخەکان بە بێ بەربەست سوتان پاش ڕووخانی مینێکی خەڵوز لە ناوچەی دەوڵەمەندی سەرچاوە - کە ئاگرێکی زۆری لێ کەوتەوە دەسەڵاتداران دەیان ساڵە لە هەوڵەکانی پێویست بۆ کوژاندنەوەیان ڕەتدەکەنەوە. گوندنشینان لە جاریا، جاراخاند، خۆیان گەرم دەکەن لە تەنیشت ئاگرێک کە لە خەڵوز دروستکراوە کە لە کانگایەکی گەورە هەڵگیراوە. کارمەندان کاردەکەن بۆ چاککردنەوەی چاڵکەرێک لە بنەوەی کانەکەی کراوەدا، کە ئاگر لەوەتەی ساڵی ١٩١٦ەوە تێیدا گڕی گرتووە. ئاگرەکانی ژێر زەویدا دووکەڵی ژەهراویان بە سەر شاردا بڵاو دەکاتەوە، کە دەبێتە هۆی نەخۆشییەکانی هەناسەدان و پێست. ژنان خەڵوز لە ناوچەکە هەڵدەگرن وەک پەردەی هەمیشەیی دەردانی ژەهراوی کە ئاسمان دەگرێتەوە. کوڕێک سەیری کانەکە دەکات کە بە شێوەیەکی ترسناک ڕووناک کراوەتەوە بە هۆی ئاگرێکی زەبری ژێر زەوییەوە. کۆمەڵێک ژن سەبەتەی خەڵوز دەگوازنەوە بۆ گوندەکەیان بۆ فرۆشتن. زۆرێک لە خێزانەکان ناچارکراون لە ناوچەی مەترسیداردا بژێوی خۆیان پەیدا بکەن. ئەم ناوچەیە دەوڵەمەندە بە سەرچاوەکان بە گوێرەی خەمڵاندنەکان ١.٥ ملیار تۆن خەڵوز لە ژێر ڕووی زەویدا هەیە. سۆنی تەمەن حەوت ساڵان (لە ناوەڕاست) و دایکی سڤیتە (لە ڕاست) لەگەڵ هاوڕێیەکیان سەبەتەی خەڵوز لەسەر سەریان هەڵدەگرن. پیاوێک لە ئاوێکدا خۆی دەشوات کە خۆی زۆر پیسبووە دوای ئەوەی چەند ڕۆژێکی بەسەر بردووە لە هەڵگرتنی خەڵوز. بەھۆی بەھای بە ملیار دۆلار خەڵوزەوە کە لەژێر ڕووی زەوییە، ئاگرەکان دەبنە ھۆی دروستبوونی چاڵێک کە بیست ساڵ لەمەوبەر لە ماوەی چوار کاتژمێردا ٢٥٠ ماڵیان قووتدا. دوکەڵە ژەهراویەکان - کە ژەهراوی وەک گوگرد، گوگرد، ئۆکسیدی کاربۆن و نایترۆجین دەگرێتەوە - بەشێکن لە ژیانی ڕۆژانە کە تێیدا دەرچوونی خەڵوز دەبێتە هۆی ڕێژەیەکی زۆر بەرز لە نەخۆشیەکانی هەناسەدان و نەخۆشییەکانی پێست لە ناو خەڵکی ناوچەکەدا. دانیشتوان و منداڵەکان ڕۆژەکانیان بەسەردەبەن بە هاوارکردن لەسەر زەوییە گەرمەکە...
شارۆچکەی جاریای هیندی لە سەر ئاگرێکی کوشندەی ژێرزەوی کانگای خەڵوز دادەنیشێت. زیاتر لە ٧٠ ئاگر لەژێر شارەکە لە ساڵی ١٩١٦ەوە بە بێ کۆنتڕۆڵەوە گڕیان گرتووە. هۆکارن بۆ نەخۆشییەکانی هەناسەدان و پێست و هەروەها بۆشاییەکی گەورە. دانیشتوان ناچارن لەسەر ئاگرەکان بژین بۆ ئەوەی بژێویان دابین بکەن.