Rwyf bellach wedi cael amser i ystyried cynnig yr Ombwdsmon yn fanwl. Ar yr wyneb, mae rhinwedd i'r cynnig. Mae'r Ombwdsmon yn arbenigwr mewn ymdrin â chwynion a chynnal ymchwiliadau mewn amrywiaeth eang o amgylchiadau lle mae gwasanaethau cyhoeddus wedi methu. Mae’r dystiolaeth yn awgrymu bod ombwdsmyn yn effeithiol yn sicrhau canlyniadau ac yn effeithlon yn y ffordd y maent yn cynnal eu busnes. Yn ogystal, mae'n un o amcanion Llywodraeth Cymru, sydd wedi’i nodi yn ein strategaeth tymor hir ar y Gymraeg, Cymraeg 2050, i normaleiddio'r Gymraeg. Byddai trosglwyddo swyddogaethau sy’n ymwneud â chwynion ac ymchwiliadau i gydymffurfio â safonau’r Gymraeg i’r Ombwdsmon yn helpu i gyflawni hyn drwy ymdrin â chwynion ac ymchwiliadau am y Gymraeg yn yr un modd â chwynion am wasanaethau cyhoeddus eraill. Cefais hefyd gyfle i ystyried y sefyllfa yng Nghatalwnia a Gwlad y Basg, lle mae ombwdsmyn cyhoeddus yn gyfrifol am ymdrin â chwynion am achosion o dorri hawliau iaith yn y gwledydd hynny. Mae'r rhain yn ddadleuon grymus y dylwn ni gadw mewn cof ar gyfer y dyfodol.
I have now had time to consider the Ombudsman’s proposal in some detail. On the surface, there is merit to the proposition. The Ombudsman is expert at dealing with complaints and handling investigations in a wide range of circumstances where public services have failed.  The evidence suggests ombudsmen are effective at achieving results and efficient in the way they conduct their business. In addition, it is an objective of the Welsh Government, set out in our long term strategy for the Welsh language,Cymraeg 2050, to normalise the Welsh language. Transferring functions relating to complaints and investigations into compliance with Welsh language standards to the Ombudsman would help to achieve this by treating complaints and investigations relating to the Welsh language in the same way as other complaints about public services.  I also had the opportunity to consider the position in Catalunya and the Basque Country, where the public ombudsmen are responsible for handling complaints about breaches of language rights in those countries.  These are powerful arguments which we should bear in mind for the future.