Roedd ei dad – a oedd yn siarad Cymraeg ac yn eisteddfodwr – wedi plannu ynddo gariad dwfn tuag at ddarllen. Roedd cyfoeth llyfrgell gweithwyr Tredegar, a sefydlwyd drwy gyfraniadau glowyr a gweithwyr haearn y dref, yn gallu diwallu’r angerdd hwnnw, gan ddarparu’r hyn y mae Dai Smith yn ei ddisgrifio fel ‘datguddiad dwyfol’ iddo. Drwy ei aelodaeth o Ffederasiwn Glowyr De Cymru, roedd yn gallu manteisio ar ddarpariaeth addysg dosbarth gweithiol annibynnol.
His father – a Welsh speaker and Eisteddfodwr – had inculcated into him a deep love for reading. The riches of the Tredegar workmen’s library, established through the contributions of the miners and ironworkers of the town, was able to satiate that passion, providing what Dai Smith describes as a ‘divine revelation’ for him. Through his membership of the South Wales Miners Federation, he was able to access independent working-class education provision.