Edrychwn yn awr ar y sefyllfa ym Merthyr Tudful, lle canfu Estyn bod perfformiad yr awdurdod yn anfoddhaol. Ym mhob cyfnod allweddol, mae'r safonau ar gyfer y dysgwyr yn anfoddhaol, mae cyfraddau'r gwaharddiadau yn rhy uchel ac mae gormod o bobl ifanc nad ydynt mewn addysg, cyflogaeth neu hyfforddiant. At hynny, mae cyfraddau presenoldeb yn yr ysgolion cynradd hefyd yn annerbyniol o isel.  Mae'r gefnogaeth sydd ar gael ar gyfer gwella ysgolion a hyrwyddo cynhwysiant cymdeithasol a lles yn anfoddhaol; ac nid yw effaith gwasanaethau ieuenctid yn cael ei werthuso i sicrhau bod y ddarpariaeth yn mynd i'r afael â'r angen. Yn gyffredinol, mae methiant arweinwyr i roi systemau ar waith i ddod o hyd i gryfderau a gwendidau ysgolion wedi arwain at ddiffyg her ac nid yw’r gwelliant mewn safonau wedi bod yn ddigonol.
Turning now to Merthyr Tydfil, Estyn found the local authority’s performance is unsatisfactory as, at all key stages, standards for learners are unsatisfactory, exclusion rates are too high, too many young people are not in education, employment or training, and attendance rates in primary schools are unacceptably low.  Support for school improvement and for promoting social inclusion and wellbeing is unsatisfactory; and the impact of youth services is not evaluated to check that the provision addresses needs.  Overall, the failure of leaders to implement systems to identify strengths and weaknesses in schools has resulted in a lack of challenge and too little improvement in standards.