Rwy'n gwneud y datganiad hwn yn dilyn pryderon a fynegwyd gan rai Aelodau Cynulliad ym mis Mawrth eleni ynglŷn â chau labordai ac oedi i fenywod sy'n cael canlyniadau profion yn Lloegr. Hoffwn fanteisio ar y cyfle hwn i longyfarch Iechyd Cyhoeddus Cymru, sy'n cyflenwi rhaglen Sgrinio Serfigol Cymru, am gyflwyno'r profion Feirws Papiloma Dynol (HPV) risg uchel fel y prawf sgrinio sylfaenol ym mis Medi 2018. Mae hwn yn brawf mwy sensitif a fydd yn atal mwy o achosion o ganser na'r prawf cytoleg sylfaenol. Bydd y rhaglen yn awr yn profi am 14 math o HPV risg uchel, sy'n achosi 99.8% o'r achosion o ganser ceg y groth. Yn sgil symud i brofion HPV, syrthiodd llwyth gwaith archwiliadau cytolegol yng Nghymru yn sylweddol, gyda'r galw o ganlyniad yn ddigon i gynnal dim ond un labordy cytoleg ym Mharc Magden, yn hytrach na phedwar labordy fel o'r blaen.
I am making this statement following concerns expressed by some Assembly Members in March this year about laboratory closures and delays for women receiving test results in England. I would like to take this opportunity to congratulate Public Health Wales, which delivers the Cervical Screening Wales (CSW) programme, for successfully rolling-out high-risk Human Papilloma Virus (HPV) testing as the primary screen in September 2018. This is a more sensitive test and will prevent more cancers than primary cytology testing. The programme now tests for 14 high-risk HPV types, which cause 99.8% of cervical cancers. The move to HPV testing resulted in the cytological examination workload in Wales falling significantly, with the resultant demand sufficient to sustain only one cytology laboratory at Magden Park, rather than the previous 4.