کتاب تمثیلات اخلاقی و تربیتی  جلد2 این اثر در دو فصل کلی تنظیم شده است که شامل فضایل اخلاقی و تربیتی و رذایل اخلاقی و تربیتی می گردددر بخش اول مباحثی مانند حق گرایی عشق و محبت نظم و برنامه ریزی صبر و شکر حیا و حریم امید و اعتماد به نفس انصاف همت سحرخیزی تعادل اخلاص نماز انفاق و  بررسی شده است بخش دوم نیز شامل گناه ظلم به خویشتن بدبینی خودبرتربینی غیبت و  استگزیده ای از متن کتاب تمثیلاتبیهوشی در هنگام جراحی تحمل جراحی و دردهای آن در حالت عادی ممکن نیست و برای عموم مُحال است از این رو باید بیمار را پیش از جراحی بیهوش کنند تا در حالی که توجه او از موضوع درد و خود درد منقطع شده است معالجه شود خروج از خود در حقیقت جان کندن است و تحمل این جان کندن سیار مشکل یا مُحال است و برای آنکه انسان سختی جان کندن را احساس نکند باید در یک حال بی حسی نسبت به دنیا باشد؛ به عبارت دیگر باید همان مستی ای که در عرفان مطرح است برای فرد پیش آید تا توجه او به دنیا منقطع شود