عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات تصحیح تحریر فارسی یکی از مهم ترین متون موجود در زمینه عجایب نگاری در دوره اسلامی می باشد که براساس دو نسخه خطی کتاب خانه مجلس شورای اسلامی مکتوب سده 9 هجری و نسخه کتاب خانه پرینستون آمریکا مکتوب سنه 865 ه تدوین یافته است تحریر فارسی این متن که گاه از آن به عنوان ترجمه فارسی متن یاد می شود دارای برخی ویژگی های زبانی کهن فارسی است این کتاب از ده رکن تشکیل گردیده که هر رکن به باب ها و فصل هایی تقسیم شده است اجرای علوی و آن چه میان ماه و زمین است شگفتی های زمین کوه ها دریاها رودها و مانند آن ها شگفتی های بلاد و مساجد و کنانس شگفتی های گیاهان صور منقوشه شرافت آدمی و عجایب فطرت او جن پرندگان و عجایب بهایم و جانوران بزرگ عناوین ارکان پنج گانه این اثر را تشکیل داده است خیال انگیزی  و رؤیا پردازی در خصوص بعضی از وقایع تاریخی جغرافیایی علوم مرتبط با ستاره شناسی و کواکب نژادشناسی انسان شناسی حیوان شناسی و پزشکی متنی بوجود آورده آمیختۀ واقعیت و اغراق که برای شناخت آموزه های ایران باستان و ایران اسلامی سده های نخست بسیار ارزشمند است  متن حاضر ترجمه فارسی است و غیر از متن عربی معروف است ویژگی نسخه حاضر آمیختگی متن تصحیح شده به تصاویر موجودات بر مبنای نسخه خطی است