برهان های اثبات وجود خدا در الهیات اسلامی و مسیحی ربانی گلپایگانی سلفون سخت  پیشگفتار	 19 فصل اوّل بدیهی یا نظری بودن شناخت خداوند مقدمه	 25  نظری بودن شناخت خداوند	 25 اشکال عدم انحصار راه شناخت به تفکر و نظر	 27 پاسخ	 27  بدیهی بودن شناخت خدا	 29  ارزیابی و داوری	 33 خودآزمایی	 35 منابع برای مطالعه بیشتر	 36 فصل دوّم خردورزی و دل آگاهی در خداشناسی مقدمه	 37  راه دل یا راه فطرت	 38  فطرت عقل و فطرت دل	 38  دلآگاهی دینی از منظر دانشمندان جدید	 40  عارفان الهی و راه دل	 44  نیاز سلوک عرفانی به تعالیم وحیانی	 46  معرفت فطری و رویت قلبی	 47  خطای یک سویه نگری در طریق خداشناسی	 49 خود آزمایی	 53 منابع برای مطالعه بیش تر	 54 فصل سوّم برهان امکان مقدمه	 55  پیشینه و نامها	 55  تقریر برهان بر پایه قبول واقعیت و امتناع دور و تسلسل	 57 1 تقریر برهان در آثار ابن سینا	 57 2 تقریر برهان در آثار فلاسفه و متکلمان پس از ابنسینا	 59 توضیح	 63  تقریر برهان بر پایه قبول واقعیت و غیر مبتنی بر امتناع دور و تسلسل	 63 1 تقریر ابتکاری محقق طوسی	 64 2 تقریرهای پس از محقق طوسی	 66  جمع بندی و تلخیص	 69  تقریر برهان بر اساس وجود موجودات امکانی	 70 1 در آثار متکلمان اسلامی	 71 2 در آثار فلاسفه اسلامی	 73  برهان امکان؛ لمّی یا انّی؟	 75 1 سخن ابن سینا	 76 2 سخن محقق طوسی و علامه حلّی	 77 3 توجیهی از صدرالمتالهین	 77 4 بیانی از علامه طباطبایی	 78 5 توجیهی دیگر برای لمّی نامیدن برهان امکان	 80 ارزیابی	 81  یقین حاصل از برهان اِنّی	 82 1 ملاک افاده یقین در قیاس برهانی	 82 2 توضیحات	 84 3 بررسی دیدگاه علامه طباطبایی درباره برهان انّی دلیل	 85 وجه اول برهان انی مستلزم دور باطل	 85 وجه دوم لغویت برهان انّی دلیل	 86  پاسخ به اشکالات	 87 1 ضرورت منطقی یا ضرورت علّی؟	 87 پاسخ	 88 2 عدم لزوم ویژگیهای اجزاء برای کل	 90 پاسخ	  90 3 اختصاص معناداری علیت به جهان ماده	 91 پاسخ	  92 4 عمومیت اصل علیت	 92 پاسخ	 93 5 سلسله بی آغاز علتها	 94 پاسخ	 95 6 تفاوت واجب الوجود با خدای ادیان	 96 پاسخ	 97 خودآزمایی	 99 منابع برای مطالعه بیشتر	 100 فصل چهارم برهان حدوث مقدمه	  101  پیشینه و جایگاه برهان حدوث	 102 1 در الهیات اسلامی	 102 2 در الهیات مسیحی	 104  تعریف و اقسام حدوث و قدم	 105  اثبات حدوث عالم	 108 دلیل مشهور متکلمان	  109 1 عدم انفکاک جسم از حالات و صفات حادث	  109 2 متناهی بودن حوادث	 111 12 دلیل تطبیق	 111 نقد	  112 22 تقریری دیگر از دلیل تطبیق	 113 نقد	 113 32 دلیل تضایف	 114 42 دلایل دیگر	 115  حدوث شیء جداییناپذیر از حوادث متناهی	 119 بیان دیدگاه متکلمان	 119 اشکال	 122 پاسخ	 122  نیازمندی حادث به مُحدِث	 123 اشکال	 125 پاسخ	 125  اثبات قِدَم محدث عالم	 126 ارزیابی	 127 اشکال	 129 پاسخ	 129  حرکت جوهری و تجدد عالم جسمانی	 130  علم تجربی و حدوث عالم	 132 خودآزمایی	 135 منابع برای مطالعه بیشتر	 137 فصل پنجم برهان حرکت مقدمه	 139  مقدمات برهان	 140 1 چیستی حرکت	 140 2 لوازم حرکت	 141 3 انواع حرکت	 141 4 انواع محرّک	 142  تقریرهای مبتنی بر علت فاعلی حرکت	 142 تقریر اول علت فاعلی در مطلق حرکت	 143 بررسی اشکالات	 143 ارزیابی	 147 تقریر دوم علت فاعلی در حرکت انفسی	 147 ارزیابی	 148 تقریر سوّم علت فاعلی در حرکت جوهری	 148 ارزیابی	 148  تقریرهای مبتنی بر علت غایی حرکت	 148 تقریر اوّل علت غایی در مطلق حرکت	 148 ارزیابی	 149 تقریر دوّم علت غایی در حرکت فلکی	 149 ارزیابی	  150 تقریر سوم علت غایی در حرکت انفسی	 150 ارزیابی	  150 تقریر چهارم علت غایی در حرکت جوهری	  151 ارزیابی	  151 خودآزمایی	 152 منابع برای مطالعه بیشتر	 153 فصل ششم برهان نظم مقدمه	 155  پیشینه برهان نظم	 156 1 برهان نظم در الهیات اسلامی	156  2 برهان نظم در الهیات غربی	 159  چیستی و اقسام نظم	 162 1 تعریف نظم	 162 2 اقسام نظم	 164 3 نظم مورد نظر در برهان نظم	 164 13 نظم صوری و غایی	 164 23 نظم صوری در منابع وحیانی و آثار کلامی	  165 33 نادرستی استدلال به نظم فاعلی	 167  قانون احتمالات و برهان نظم	 170  عقل فطری و یقین حاصل از برهان نظم	 173 پاسخ به چند اشکال	 176 اشکال اول حاصل نشدن یقین علمی از حساب احتمالات	 176 پاسخ	 176 اشکال دوم برابری احتمال در نظمهای متفاوت	 178 پاسخ	 178 اشکال سوم عدم کاشفیت احتمال از واقعیت خارجی	 180 پاسخ	 180  قانون سنخیت و برهان نظم	 181 بررسی و تحلیل	 183  پاسخ به اشکالات نقضی بر کبرای برهان نظم	 185 اشکال اول صدور فعل محکم از افراد ناآگاه	 185 پاسخ	 185 اشکال دوم انجام فعل محکم بر اساس تقلید	 185 پاسخ	 185 اشکال سوم صدور افعال محکم از حیوانات	 186 پاسخ	 186  جایگاه تمثیل در برهان نظم	 188 1 تشبیه نظم عالم طبیعت به مصنوعات بشری	 188 2 اشکالات دیوید هیوم	 190 اشکال اول ناکامل بودن شباهت عالم طبیعت به مصنوعات بشری	  190 پاسخ	  190 اشکال دوم تشبیه نظم عالم به موجودات زنده	  191 پاسخهای نادرست	 193 پاسخ درست	 194 نکته تکمیلی	 195  برهان نظم و چالش داروینیسم	 195 1 اشکال بر برهان نظم بر اساس نظریه تحول و تکامل انواع 	 195 2 پاسخها و راهحلها	 197 12 ناکامل بودن تبیین تکاملی نظم	 197 ارزیابی	 198 2 2 نارسایی انتخاب طبیعی از تبیین شرایط لازم برای موجودات زنده	 199 ارزیابی	 199 32 ناتوانی علوم تجربی از تبیین قوانین جهان شمول	 200 ارزیابی	 202 اشکال	 204 پاسخ	 205 42 نظریه تکامل و هدفداری طبیعت	 205 ارزیابی	 206  داوکینز و برهان نظم	 206 ارزیابی و نقد	 210  شبهه نارسایی و آسیب پذیری نظم جهان	 213 پاسخ	 214 خودآزمایی	 217 منابع برای مطالعه بیشتر	 219 فصل هفتم برهان فطرت مقدمه	 221  مفاهیم و مقدمات	 221 1 مفهوم شناسی فطرت	 221 2 فطریات ادراکی و گرایشی	 223 3 فطرت و غزیزه	 225 4 ویژگیهای فط