بازشناسی هویت ایرانی اسلامی از مدرنیته که بگذریم دیانت و ملیّت مهم ترین دغدغه های فکری روشنفکران ایرانی در یک قرن اخیر بوده است در این میان گروهی از آنان که به روشنفکران دینی اشتهار یافته اند بیشتر بر عنصر دیانت تکیه کرده اند و جمعی دیگر بر عنصر ملیّت طرد و جمع میان این دو عنصر نیز عمده کشمکش این جماعت بوده است چنان که انتظار می رود این دو موضوع در آثار دکتر علی شریعتی نیز بارها به تفاریق مطرح شده است و کتاب حاضر به صورت متمرکزتری به آن ها می پردازد دکتر به نقش و سهم هر دو مفهوم معترف است و هر یک را در جای خود مهم می داند او تلاش دارد که جایگاه هر کدام را در ساختن هویت ایرانی نشان دهد می کوشد که میان دین عربیت و ایرانیت تفکیک کند و قرائت اسلام ایرانی را از سایر قرائت های آن تمایز بخشد دکتر در یکی از مقالات همین کتاب تشیع را میعاد گاه روح سامی و روح آریایی تعبیر می کند مباحث این کتاب پس از گذشت سالیان هنوز خواندنی و تازه است