کتاب جستاری در تاریخ اسلام نویسنده سمیه یوسفی و محبوبه شریعتی ناشر اسپندگان چاپ اول 1391 تمدن اسلامی تمدن یک ملت یا نژاد خاص نیست بلکه مقصود تمدن ملتهای اسلامی است که عرب ها ایرانیان ترک ها و دیگران را شامل می شود که به وسیله دین رسمی یعنی اسلام و زبان علمی و ادبی یعنی عربی با یکدیگر متحد شدند  این تمدن با هنر ایرانی و رومی و سایر جوامع ترکیب گردید و تمدنی به نام تمدن اسلامی به وجود آورد این تمدن به درجه ای از عظمت و کمال و پهناوری است که آگاهی از همه جنبه های آن و احاطه بر همه انحای آن کاری بس دشوار است  با پیدایش اسلام و انتشار سریع و گسترده آن در میان اقوام و ملل و جلب و جذب فرهنگ های گوناگون بشری بنای مستحکم و عظیمی از فرهنگ و تمدن انسان پایه گذاری شد که در ایجاد آن ملل و نژادهای مختلفی سهیم بودند این ملل با ارزش ها و ملاک های نوین اسلامی موفق به ایجاد تمدنی شدند که بدان تمدن اسلامی گفته می شود  تمدن اسلامی را از لحاظ تاریخی می توان به دو دوره تقسیم نمود؛ دوره اول از آغاز دعوت اسلامی و پیدایش اسلام در قرن هفتم میلادی آغاز شد و تا سقوط بغداد به دست هلاکو ادامه یافت دوره دوم با پذیرش اسلام توسط مغولان و ایجاد حکومت هایی مانند صفوی و عثمانی تا اواسط قرن 18 میلادی به طول انجامید  هریک ازاین دوره ها دارای ویژگیهای خاصی هستند که آنها را از هم متمایز می نماید منظور از تمدن اسلامی در بحث حاضر دوره اول می باشد که در زمان امویان در شام وارد دوره پختگی شد و در عصر عباسیان به اوج خود رسید و مرکز این تمدن درخشان شهر بغداد در سالهای 1258  750 م و به روزگار خلافت امویان در اندلس در سال های1492  755 م بود  وضع اجتماعی ایران در زمان ساسانیانبه هیچ وجه بهتر از وضع سیاست و دربار نبودحکومت طبقاتی که از دیر زمان در ایران وجود داشتدر عهد ساسانیان به شدیدترین وجهی درآمده بود  طبقات اشراف و روحانیانکاملا از طبقههای دیگر ممتاز بودندتمامی پستها و شغلهای حساس اجتماعی مخصوص آنان بودپیشهوران و دهقانان از تمام مزایای حقوقی اجتماعی محروم بودندبه جز پرداخت مالیات و شرکت در جنگها وظیفه دیگری نداشتند