کتاب کلام و جامعه در سده دوم و سوم هجری تاریخ اندیشه دینی در صدر اسلام جلد  دوم تاریخ اندیشه دینی در صدر اسلام از نزدیک به ربع قرنی که از انتشار مجموعت شش جلدی کلام و جامعه در سدت دوم و سوم هجری اثر پروفسور یوزف فا ن اس متولد 1934 استاد بازنشستت رشتت اسلام شناسی و زبان های سامی دانشگاه توبینگن و پژوهشگر نامی عرصت کلام اسلامی می گذرد این مجموعه بی تردید یکی از منابع پژوهشی درخور توجه به شمار آمده و پایه ای برای تحقیقات متعددی قرار گرفته است روش جدید بررسی آراء کلامی در چهار حوزت عالم اسلامی و مناسبات آنها با یکدیگر و نیز نسبت میان جامعه و کلام افق های جدیدی را در پژوهش های کلامی گشوده است تتبع کم نظیر نویسنده و ذکر دقیق مآخذ در پانوشت ها این مجموعه را به گنجینه ای ارزشمند برای پژوهشگران در کلام اسلامی مبدل ساخته است