کتاب شرح غم حسین ویراست دوم اثر مصطفی صادقی کاشانی انتشارات کتاب جمکران کتاب شرح غم حسین ترجمه انتقادی بخش اصلی مقتل خوارزمی از علمای اهل سنت متوفی 568 قمری نویسنده مصطفی صادقی کاشانی ناشر کتاب جمکران نوع جلد شومیز قطع کتاب وزیری درباره مولف الموفّق بن احمد بن محمد المکی الخوارزمی المعروف باخطب خوارزم484567 ق فقیه محدث خطیب ادیب شاعر خبره در سیره و تاریخ بود از آثار او می توان به مناقب الامام ابی حنیفت ردّ الشمس لامیر المومنین کتاب قضایا امیرالمومنین مقتل امیرالمومنین مقتل الامام السبط الشهیدالمسانید علی النجاری دیوان شعر و فضایل امیرالمومنین ع معروف به مناقب اشاره کرد1  روش تالیف خوارزمی در کتاب خود شیوه حدیثی را پی گرفته و سلسله اسناد هر روایت را بیان می کند برخی روایات او کوتاه و برخی بسیار مفصل و طولانی است چنانکه گزارش او از ابن اعثم در واقعه کربلا اینگونه است بخش عمده گزارش حرکت امام حسین به کربلا از ابن اعثم نقل شده ولی حوادث روز عاشورا را به نقل از ابو مخنف و سپس راویان و مورخان دیگر آورده است نقل های خوارزمی از ابن اعثم دقیق نیست؛ یعنی عبارات او را نیاورده بلکه بسیاری از کلمات را تغییر داده است و این تغییرات به گونه ای نیست که معنا و مفهوم را عوض کند2 محتوای کتاب این کتاب هر چند عنوان مقتل دارد لیکن حدود دو سوم آن مباحث دیگر است ثلث اول کتاب شرح مناقب اهلبیت ثلث دوم ماجرای کربلا و ثلث سوم درباره قیام مختار است کتاب دارای 15 فصل است که عناوین فصول پانزده گانه چنین است فضائل پیامبرص فضائل خدیجهس فضائل فاطمه بنت اسد مادر علیع فضائل امیر المومنینع فضائل حضرت زهراع فضائل حسنینع فضائل خاص امام حسینع اخبار شهادت امام از زبان پیامبرص مرگ معاویه و ردّ بیعت از سوی امام امام حسینع در مکه خروج امام از مکه تا شهادت او عقوبت قاتلان اشعار و مراثی زیارت کربلا قیام مختار3 اهمیت و جایگاه کتاب اهمیت مقتل خوارزمی به چند چیز است قدمت آن که حتی بر کتبی مانند لهوف حدود یک قرن تقدم دارد دوم نقل آن از منبعی کهن چون کتاب الفتوح است که در تاکید خوارزمی بر روایت ابن اعثم است موضع غیر شیعی وی از دیگر امتیازات این اثر است نویسنده کتاب با آنکه غیر شیعه است اما کتاب او در میان شیعیان جایگاهی یافته و مولفان امامی مذهب از قدیم روایات او را در کتاب خود آورده اند4 ترجمه مقتل بخش اصلی مقتل خوارزمی با عنوان شرح غم حسین علیه السلام توسط مصطفی صادقی ترجمه شده است آنچه با عنوان اصلی کتاب یعنی مقتل تطبیق دارد تنها فصل یازدهم است که در چاپ رایج این کتاب از صفحه 315 تا پایان جلد نخست صفحه 358 و جلد دوم از ابتدا تا صفحه 91 را در بر دارد مجموع این فصل به 150 صفحه نمیرسد در حالی که مجموع کتاب خوارزمی حدود 600 صفحه است5 نسخه های خطی و چاپ محقق طباطبایی در اهل البیت فی المکتبت العربیت سه نسخه را ذکر می کند نسخه ای خطی در کتابخانه خاندان ثقت الاسلام تبریزی در تبریز که محمد بن حسین عمیدی نجفی آن را نوشته است نسخه ای در کتابخانه ملی در تبریز نسخه ای نوشته شیخ محمد سماوی که در نیمه محرم 1361ق از نگاشتن آن فراغت یافته است6 مقتل خوارزمی با مقدمه و تحقیق شیخ محمد سماوی سه بار چاپ شده که چاپ اول آن در نجف در سال 1367ق در چاپخانه الزاهراء بوده است و چاپ دوم آن توسط مکتبت المفید به سال 1399ق افست چاپ اول در قطع وزیری و آخرین چاپ آن به همت دار انوارالهدی در سال 1418ق صورت گرفته است7