کتاب تبصره المومنین در نسبت بین عرفان و تشیع اثر مومن تنکابنی انتشارات آیت اشراق نقد بر عرفان و تصوف بر دو نوع است درونی و بیرونی مقصود از نقد درونی نقدهایی است که از جانب عارفان و به هدف پالایش درونی عرفان و تصوف از ناخالصی ها و بدعت های راه یافته توسط متشبّهان به صوفیه و صوفی نماها یا به  منظور حفظ سالکان از رهزن های سیر و سلوک و برخی افراط و تفریط های راه یافته به طریقت و تنبه دادن به اغلاط راه یافته یا اشتباهات در مسیر مطرح شده است نقد بیرونی نقدی است که از جانب غیر عارفان یا مخالفان تصوف و به هدف پرهیز دادن دیگران از آنچه مولفان بدعت ضلالت و احیانا زندقه و کفر انگاشته شده است و بیشتر ردیه است تا نقد چرا که نقد مستلزم بیان نکات مثبت و منفی مورد نقد است نقدهای بیرونی گاه توسط شیعیان و گاه توسط اهل سنت نگاشته شده است چه در بین اهل سنت و چه در میان شیعیان اکثر منتقدین تصوف از بین فقها و محدثان بوده اند از جمله مخالفان سرسخت عارفان در زمان صفویه ملا محمد طاهر قمی است که در زمان شاه طهماسب می زیست و سمت قضاوت و امامت جمعه را داشته است وی با تالیف رساله تحفت الاخیار در صدر ارائه مبنای نظری برای برخوردهای عملی با اهل تصوف توسط مومنان و متشرعان برآمد از سوی دیگر علاقمندان به عرفان و صوفیان به مقابله نظری با او و تالیف رساله هایی در رد انتقادات وی به عرفان وتصوف برآمدند که از جمله آنان است حکیم تنکابنی طبیب و صوفی عصر صفوی و صاحب کتاب معروف تحفه حکیم در داروشناسی و پزشکی وی در کتاب تبصرت المومنین تلاش کرده است مهم ترین نقدهای قمی را به شیوه جدال احسن یک به یک مطرح کرده سپس به شیوه عقلی یا نقلی یا با تمسک به سیره علمای شیعه پاسخ گوید و ارتباط تشیع و تصوف را تبیین کند تنکابنی مواضع قمی را افراطی می داند و اوج افراط گرایی را در این حکم قمی نشان داده است که نه تنها عارفان را تکفیر نموده بلکه هر کسی که ایشان را کافر نداند نیز تکفیر کرده است حال آنکه بسیاری از عالمان و مجتهدان شیعه هر چند سالک به مسلک عارفان نبوده اند؛ اما عارفان را کافر نمی دانسته اند تنکابنی مقدمه را با ذکر گروهی از عالمان شیعه که نسبت به مسلک عارفان حسن ظن داشته یا خود از ایشان بوده اند می آغازد سپس به موضوع جعل احادیث علیه صوفیه می رسد که ظاهراً بحسب قرائن عدیده اغلب اینگونه احادیث در زمان صفویه  توسط برخی متشرعان ساخته شده است آنگاه ضمن نام گذاری رساله به تبصرت المومنین دوازده فصل و خاتمه برای آن ذکر می کند که هر فصل مشتمل بر بیان ادعای قمی و پاسخ تنکابنی به ادعای مزبور در این فصول ضمن تبیین ربط بین تشیع و عرفان به موضوعاتی در حیطه عرفان نظری مانند وحدت وجود و معنی انوار و حجب و لطایف انسانی و  یا در حیطه عرفان عملی مانند مشروعیت ذکر و چله نشینی و عزلت و مانند آن می پردازد فصول مورد بحث در کتاب به شرح زیر است فصل اول در اثبات طریقت فصل دوم در تحقیق ولایت و ردّ کلام اهل ظاهر و درجات ایمان و بیان پیری و مریدی و جایز بودن ریاضت و رهبانیت و ترک حیوانی و لذّات نفسانی فصل سیّم در تحقیق عشق فصل چهارم در دلایل ذکر خفی و جلی و تحصیل غنا و وجد و سماع فصل پنجم در بیان کشف و رویا و وحی و الهام و عروج و وجود اوتاد و اقطاب و کرامات و عدم ضرر اهل الله از جمیع مضرات فصل ششم در وحدت وجود فصل هفتم در بیان انوار و حجب فصل هشتم در مشروعیّت چلّه که قسمی از اعتکاف است فصل نهم در بیان شطح و طامات فصل دهم در بیان روح عظیم فصل یازدهم در بیان فناء فی الله فصل دوازدهم در جواب مطاعنی که حضرت شیخ الاسلام قم نسبت به هریک از عرفای حقه داده است خاتمه در دلایل تشیع و تاویل اقوال مشایخ کبار