کتاب تاریخ نگری و تاریخ نگاری اسماعیلیان  نوشته علی بابایی سیاب نشر پژوهشگاه حوزه و دانشگاه  اسماعیلیان نخستین به دلیل تأثیرپذیری از فلسفه ی نوافلاطونی و امتزاج آن با مبانی اسلامی شیعی خود؛ به درکی نو از خدا هستی و مفهوم زمان دست یافتند آنان بر اساس جهانشناسی خاص خود و با تکیه بر اصل اساسی امامت در نظام عقیدتی اسماعیلی دیدگاهی مشیّتانگارانه به تاریخ داشتند که بر خلاف دیگر مکاتب تاریخنگری سنتی؛ نایبان ارادهی خدا را به سلسله هایی هفتگانه از ناطقان و امامان محدود مینمود که وظیفه ی هدایت بشر در تاریخ را بر عهده داشتند بر همین اساس برای مورخ اسماعیلی تنها حوادث مرتبط با امام و تشکیلات دینی سیاسی پیرامون او معنادار بوده و قابلیّت ثبت در تاریخ را داشت این در حالی است که در پارادایم تاریخنگری سنتی نخبگان اعم از سیاسی و دینی به عنوان نایبان ارادهی خدا در زمین بودند و تاریخ عبارت بود از ثبت زندگی اعمال رفتار و کردار این گروهها الگوی دوری خطی و تکاملگرایانه از حرکت تاریخی در مقابل نگاه خطی مبتنی بر نظریه ی انحطاط در تاریخنگری سنتی؛ و نیز رابطه ی ناگسستنی تاریخ با فراتاریخ در مقابل تحدید معنای تاریخ به بُعد جسمانی آن در سایر مکاتب تاریخنگری سنتی از دیگر مؤلفه های تاریخی نگری اسماعیلی است که به جنبه های تاریخ نگارانه ی آن شکل داده است