کتاب کلام فقاهی  نوشته محمد تقی اکبر نژاد نشر دارالفکر  کتاب کلام فقاهی به قلم محمدتقی اکبرنژاد در پی شناخت آن دسته از اوصاف انسان است که به طور مشخص در دین شناسی تأثیر می گذارد؛ اوصافی مانند مصلحت گرایی عقل مندی اختیار انتخاب بساطت و پیچیدگی او همچنین دربارۀ آثار غفلت از این صفات و مختصات نیز در کتاب سخن می رود  به طور حتم مهم ترین ضلع دین شناسی خداشناسی است خدای متعال مبدأ هستی است و هستی هماهنگ با ذات مقدس اوست بنابراین هستی شناسی در گروی خداشناسی است چنانکه برای مثال گفته می شود چون وجود خدای متعال محض و عاری از هر نقص است می توان نتیجه گرفت که عالم خلق نیز کامل ترین و بهترین عالم ممکن است و هر چیزی در جای خود قرار دارد بنابراین درمی یابید که هستی رحمت است نه درد و رنج یا لغو و بیهوده  آری؛ در آغاز دین شناسی خدای متعال را از خلق او می شناسید و از آن جا شروع می کنید مثلاً از فقر موجودات و حرکت آن ها به وجود خالق بی نیاز و محرک اول پی می برید؛ اما پس از اثبات خدای متعال و اوصاف کمالی او دوباره به عالم مخلوقات نظر می کنید و به تحلیل آن می پردازید بنابراین معرفت شما به خدای متعال و مخلوقات رفت و برگشت دارد از مخلوقات به خدا می رسید و از خدا به مخلوقات  در بخشی از کتاب کلام فقاهی می خوانیم بر اساس اصالت ابتلا و امتحان دنیا در خدمت انسان و خواسته های او نیست؛ وگرنه ابتلا بی معنا است ابتلا یعنی غوطه وری در میان ناخوشایندی هایی که برای رشد و شکوفایی انسان ضروری است بدین رو ناملائمات دنیا با ساختار وجودی و مراحل رشد ما هماهنگی و تلائم دارد و لازمۀ این هماهنگی ناهماهنگی با خواسته های ما است به عبارت دیگر دنیا باید با خواسته های ما ناهماهنگ باشد تا از عهدۀ تربیت ما برآید؛ مانند پادگان نظامی که اگرچه برای سربازان ناخوشایند و با طبیعت آنان ناهماهنگ است اما با اهداف تربیتی و نظامی سخت هماهنگ و همسو است آیا نفس مادی بودن عالم و محدود بودن آن به دو حد زمان و مکان برای ابتلا و امتحان انسان کافی است؟ عده ای به این پرسش پاسخ مثبت می دهند و می گویند محدودیت ها میان انسان و خواسته های او فاصله می اندازد و امتحان در همین فواصل شکل می گیرد زمان و مکان حدود اجتناب ناپذیری است که موجودات مادی را در مقابل هم قرار می دهد نه گذشته و نه آینده در دسترس ما نیست و ما پیوسته تغییر مکان و زمان می دهیم و با هر تغییری فاصله ها بیشتر می شود مکان مندی ماده نیز مانع تجمع اشیا در یک جا می شود پس دسترسی به هر شیئی به معنای دوری از اشیای دیگر است؛ مانند خانه های اطراف مسجد که فاصلۀ آن ها با مسجد یکسان نیست و دسترسی برخی آسان تر از برخی دیگر است اهل خانه ای که در همسایگی مسجد زندگی می کنند با چند گام خود را به مسجد می رسانند و اهل خانه ای دیگر باید زمان بیشتری راه بروند تا خود را به نماز برسانند همۀ مردم دوست دارند در مناطق خوش آب وهوا زندگی کنند اما نمی توانند