کتاب ترجمه و شرح مصباح الانس دوره 5 جلدی محمدبن حمزه فناری انتشارات آیت اشراق کتاب ترجمه و شرح مصباح الانس دوره 5 جلدی زبان عربی فارسی نویسنده  محمد بن حمزه فناری مترجم  محمد حسین نائیجی ناشر آیت اشراق کتاب حاضر اثر استاد محمدحسین نائیجی که به زبان فارسی رقم خورده است نخستین شرحی است که بر آن کتاب نوشته شده است شارح به ترجمه مصباح الانس همت گمارده و به شرح تفصیلی هر قسمت پس از ترجمه آن روی آورده است این ترجمه ترجمه ای روان و سلیس بر اساس ادبیات روز است که در معادل یابی واژگان راه اعتدال را پیموده است؛ یعنی نه آنکه به تفریط گراید و از کلمات عربی به وفور استفاده کند تا در تفاوت عربیت با ترجمه فارسی به مانند است و نیست بسنده شود و نه آنکه به افراط رود و دست به معادل یابی برای اصطلاحات فنی بزند؛ دامی که افتادگان در آن کم نیستند؛ ازاین روی ترجمه ای مورد پسند ذوق محققین رقم خورده است شارح ارجمند به همان رویه ابن فناری به شرح مصباح الانس پرداخته است از امتیازات این شرح می توان موارد ذیل را نام برد حل و فصل آیات و روایات معرفتی شارح ارجمند به تبع استادش علامه حسن زاده آملی به شرح و بسط آیات و روایاتی که در باب معارف موجود است روی آورده است ایشان در شرح از 493 آیه قرآن و 277 روایت  با حذف مکررات  استفاده نموده اند و کسانی که یک دوره همنشین این شرح باشند در آخر درمی یابند که عمده آیات و روایات این باب از معارف برای آنها حل و فصل شده است در فضیلت این شرح همین بس که پس از گذشت 594 سال از وفات ابن فناری اولین شرحی است که بر این کتاب وزین رقم خورده و با این ترجمه و شرح مصباح درخششی دوباره در حوزه فلسفه و عرفان پیدا نموده است تفسیر مصباح به مصباح یکی دیگر از اموری که شارح در دستور کار قرار داده است ارجاع جای جای کتاب به همدیگر است که صدر و ذیل مصباح خود گویای مطالب هستند و برای کشف این ارتباطات برای هر مبحثی یک بار کل کتاب را وارسی کرده است؛ تا آنجا که بر اساس تتبع ما 28 مورد آدرس دهی های این چنینی وجود دارد که برای استفاده در پاورقی آدرس دهی می شود بهره گیری از کتب درسی از آنجا که مصباح الانس محور تدریس مرحوم اشکوری و محل توجه مرحوم قمشه ای و مورد تدریس مکرر مرحوم رفیعی قزوینی قرار گرفته است و با مطرح شدن آن توسط علامه حسن زاده آملی و تدریس مکرر ایشان به طور جدی به عنوان آخرین کتاب سیر درسی عرفان نظری قرار گرفته است و هم اکنون تنی چند از شاگردان ایشان این کتاب را در حال تدریس هستند بر این اساس یکی از امتیازات این شرح بهره گیری وافر از کتب درسی فلسفه و عرفان است چرا که این پژوهش مصباح الانس را در راستای کتب درسی قرار داده و دانش پژوهان با آن بیاناتی که تاکنون انس داشته اند به واکاوی مطالب بالاتر می پردازند این کتاب در 3696 صفحه در پنج مجلد قطور با جلد گالینگور از سوی انتشارات آیت اشراق به منصّه ظهور رسیده است