کتاب تاریخ غزنویان  دو جلدی در یک مجلد   باسورث  ناشر امیرکبیر جلد اول و دوم در یک مجلد   نویسنده کلیفورد ادموند باسورث  مترجم حسن انوشه  ناشر امیر کبیر  تعداد صفحه 524  اندازه کتاب وزیری گالینگور روکشدار    سال انتشار 1390    دوره چاپ  6        کلیفورد ادموند باسورث که در 1928 در انگلستان زاده شده از پرآوازهترین ایرانشناسان و کارشناسان برجسته تاریخ ایران در سده های نخستین اسلامی به ویژه شرق جهان ایرانی و آل بویه و آل زیار است تاریخ غزنویان او که در دو جلد تدوین شده بیگمان جامعترین تاریخ دودمان غزنوی است و با بهرهگیری از منابع فراوان از فارسی عربی ترکیروسی آلمانی فرانسوی و انگلیسی نوشته شده و باسورث با نوشتن آن سرانجام اثری پدید آورده که پس از 50 سالی که از تألیف آن میگذرد هنوز آگاهیهای تازهای درباره این دودمان شاهی که پس از دولت سامانی در بخارا بزرگترین مروج زبان فارسی و فرهنگ ایرانی در سدههای نخست اسلامی بود به دانستههای ما افزوده نمیشود  باسورث که مترجم تاریخ بیهقی به انگلیسی نیز است و همچنین اثری دیگر به نام تاریخ سیستان دارد با دقت و کنکاش فراوان همه گوشه های تاریک دودمان غزنوی را به روشنایی تاریخ آورده و آن را پیش روی دانش پژوهان و دوستداران تاریخ ایران گذاشته است  یکی از بزرگترین فتوحات سلطان محمود در هند فتح سومنات بود که بزرگترین و مهمترین بت هندوستان بود و طولش به پنج متر بالغ میشدهندوان دسته دسته به زیارت این بت میرفتند و صدها برهمن نیز به دعای وی مشغول بودنداین بت آنچنان برای هندوان با ارزش بود که حتی معتقد بودند دریا نیز وی را میپرستد و جزر و مد را نشانه همین پرستش میدانستند  جواهرات فراوانی نذر این بت میشد و حتی صدها روستا وقف این بت بودسکه ضرب شده به نام سلطان مسعودتا قبل از اینکه غزنویان به سومنات حمله کنند هندوان برای توجیه بی قدرتی بتهایی که به دست سپاه غزنویان نابود میشد میگفتند که این بتان مورد قهر سومنات هستند  هنگامی که سپاه 30 هزار نفری ترکان غزنویان به قصد سومنات حرکت کردند هندوان به پای سومنات افتادند که جلوی سپاه محمود را بگیرد اما سومنات برای جلوگیری از نابودی خود نیز توانایی کاری را نداشت ٬و به دستور محمود نابود شد و ثروت معبد نیز به غنیمت گرفته شد در پژوهش دو جلدی حاضر که در یک مجلد به چاپ رسیده خاستگاه ساختار نظامی اداری دیوانی همچنین تاریخ سیاسی اجتماعی و اوضاع فرهنگی غزنویان بررسی و تبیین شده است عمده ترین مباحث کتاب به خاستگاه ترکان به ویژه غزنویان چگونگی به قدرت رسیدن آنها بررسی نهادهای اداری نظامی اجتماعی و کاربرد آنها در مرکز و ولایات غربی امپراتوری غزنوی به خصوص خراسان و پایتخت اداری آن نیشابور و سرانجام علل و زمینه های سقوط سلسله غزنوی اختصاص دارد مباحث جلد اول در سه بخش و جلد دوم در چهار بخش سامان یافته که پاره ای از آنها بدین قرار است خاستگاه امپراتوری غزنوی ساختمان و اداره امپراتوری سپاه زندگی و فرهنگ درباریان خراسان و کرسی آن نیشابور ساخت اجتماعی نیشابور آمدن سلجوقیان و پیروزی آنان در دوره مسعود خاستگاه سلجوقیان جلوس مسعود بن محمود بر تخت پادشاهی ستیز با ترکمانان و سقوط قدرت غزنویان امپراتوری کوچک شده غزنوی پادشاهی ابراهیم مسعود سوم و پسرانش مبارزه با غوریان و آخرین سلاطین غزنوی علاوه بر کتاب شناسی علامت های اختصاری نشریات و فهرست عام که در خاتمه هر دو جلد آمده در پایان جلد دوم نیز دو ضمیمه گنجانده شده که عبارت اند از گزارش ابن بابا القاشایی درباره تاریخ غزنویان و فهرست اسامی پادشاهان غزنوی در غزنه و هند