کتاب نهج البلاغه مرحوم محمد دشتی انتشارات  پیام عدالت کتاب نهج البلاغه  ابوالحسن محمد بن الحسین بن موسی معروف به سید رضی و شریف رضی از شاعران و فقیهان قرن چهارم شیعه و گردآورنده نهج البلاغه است او نهج البلاغه را حدوداً چهارصد سال پس از زندگی علی بن ابی طالب گردآوری و تدوین کرده است  در سال ۳۵۹ در شهر بغداد به دنیا آمد پدر و مادر سید رضی هر دو از سادات علوی و از نوادگان حسین بن علی بودند نسب وی از جانب پدر با پنج واسطه به موسی کاظم امام هفتم شیعیان می رسد از این رو گاهی شریف رضی را رضوی می خوانند؛ و از طرف مادر نسب وی با شش رابطه به علی بن حسین امام چهارم شیعیان می رسد شیخ مفید کتاب کتاب النساء را برای مادر سید رضی نوشته و در مقدمه کتاب از او به بانویی محترم و فاطمه یاد کرده است  سخنان امیرالمؤمنین علی ابن ابی طالب در این کتاب بر در سه باب آمده است  باب اول خطبه ها و اوامر باب دوم نامه ها و رسائل و وصایا باب سوم کلمات قصار حکمت آمیز و مواعظ مآخذ و مدارک نهج البلاغه   نخستین گردآورنده کلمات قصار علی ابوعثمان عمرو بن بحر جاحظ صاحب بیان و تبیین درگذشتهً ۲۵۵ ه ق می باشد وی صد کلمه از کلمات قصار امیرالمؤمنین را انتخاب کرده و آن را مطلوب کل طالب من کلام امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب نامیده است  تاریخ نگاران و حدیث دانان دیگری نیز به گردآوری سخنان و اندرزهای علی اقدام کرده اند برای نمونه قاضی محمد بن سلامه معروف به قضاعی درگذشتهً ۴۰۵ هجری مجموعه ای از سخنان امیرالمؤمنین علی را به نام دستور معالم الحکم و مأثور مکارم الشیم گردآوری کرده است ترجمه این کتاب به زبان فارسی نیز به نام قانون چاپ شده استبسیاری از خطب و نامه های نهج البلاغه پیش از آن در کتاب الغارات تالیف ابواسحاق ثقفی کوفی از دانشمندان قرن سوم متوفی ۲۸۳ هجری قمری آمده استهمچنین بخش بزرگی از خطبه های توحیدی نهج البلاغه در کتابهایی که یک قرن پیش از نهج البلاغه تالیف شده نظیر کتاب الکافی شیخ کلینی و کتاب التوحید شیخ صدوق آمده است  علی بن حسین مسعودی مورخ بزرگ که تقریباً صد سال پیش از سید رضی می زیسته است اواخر قرن سوم و اوایل قرن چهارم در جلد دوم کتاب معروف خود مروج الذهب می نویسد آنچه مردم از خطابه های علی در مقامات و حوادث مختلف حفظ کرده اند بالغ بر چهارصد و هشتاد و اندی می شود علی آن خطابه ها را بالبداهه و بدون یادداشت و پیشنویس بیان و انشا می کرد و مردم هم الفاظ آن را می گرفتند و عملاً نیز از آن بهره مند می شدند گواهی دانشمند متتبعی مانند مسعودی می رساند که خطابه های علی فراوان بوده است که سید رضی از این میان در نهج البلاغه تنها ۲۳۹ خطبه را نقل کرده که جنبه ادبی قویتری را به انتخاب و تشخیص او داشته است  کتاب های تحقیقی بسیار کاملی در مورد اسناد و مدارک نهج البلاغه انتشار یافته که از جمله مهمترین آنها سه کتاب روات و محدثین نهج البلاغه تالیف محمد دشتی و همکاران استناد نهج البلاغه تالیف امتیاز علی خان عرشی و ترجمه آیت الله زاده شیرازی و مصادر نهج البلاغه تألیف سید عبدالزهرا حسینی است  تمجید از نهج البلاغه   بسیاری از ادیبان برزگ عرب از جمله عبدالحمید کاتب قرن دوم جاحظ قرن سوم قدامة بن جعفر قرن چهارم ابن ابی الحدید قرن ششم و خلیل بن احمد فراهیدی قرن هشتم فصاحت نهج البلاغه را ستوده اند از جمله جاحظ در کتاب خود البیان والتبیین که به گفتهٔ ابن خلدون یکی از ارکان چهارگانه ادب محسوب می شود با نقل یکی از سخنان علی می گوید اگر فقط همین عبارت به دست ما رسیده بود کفایت می کرد و برای دلالت داشتن بر فصاحت و بلاغت در عالی ترین مرتبه جای می گرفت و با وجود آن برای پی بردن به ارزش بلاغی سخنان علی به دیگر سخنانش نیاز نداشتیم  علی الجندی رئیس دانشکده علوم در دانشگاه قاهره در مقدمه کتاب علی بن ابی طالب شعره و حکمه درباره نثر نهج البلاغه می گوید  نوعی خاص از آهنگ موسیقی که بر اعماق احساسات پنجه می افکند در این سخنان هست از نظر سجع چنان منظوم است که می توان آنرا شعر منثور نامید  جرج جرداق مسیحی در مورد نهج البلاغه چندین کتاب نوشته و گفته بعد از امام علیع کسی را سزاوار نویسندگی ندیدم به همین دلیل جز ایشان در مورد کسی ننوشتم  شیخ محمد عبده از مفتیان پیشین مصر از جمله کسانی بود که به شرح و تبلیغ نهج البلاغه در میان جوانان مصری پرداخت وی در مقدمه شرح خود گفته است در همهٔ مردم عرب زبان یک نفر نیست مگر آنکه معتقد است سخن علی بعد از قرآن و کلام نبوی شریف ترین و بلیغ ترین و پرمعنی ترین و جامع ترین سخنان است  حسین لنکرانی می گوید در اوایل دوره رضاخان روزی بر میرزا یحیی دولت آبادی وارد شدم کتاب شریف نهج البلاغه را در برابر خود گشوده بود و دو زانو روی آن خم شده و مطالعه می کرد من که رسیدم سر برداشت و زمانی که به من نگریست دیدم چشمانش از گریه سرخ و اشکبار است با حالت تاثری گفت نجاست من بر میرزا علی محمد باب شرف دارد اگر دین و معارف آن همین است که این کتاب می گوید پس او چه می گوید؟ این سخنان بلند نهج البلاغه کجا و لاطائلات باب کجا؟ وی رهبران بابی را جمع و آنان را به بازگشت به تشیع امر کرد بدین ترتیب بابی گری در ایران پایان یافت  گزیده ای از خطبه ها  خطبه ۱ خطبه در ابتدای آفرینش آسمان و زمین و آدم  خطبه ۲ خطبه پس از بازگشت از صفّین  خطبه ۳ خطبه معروف به شِقشِقیّه  خطبه ۴ خطبه بعد از کشته شدن طلحه و زبیر  خطبه ۵ خطبه بعد از وفات پیامبر صلی الله علیه وآله در خطاب به عباس و ابوسفیان  خطبه ۶ خطبه هنگامی که از او خواستند طلحه و زبیر را دنبال نکند  خطبه ۷ خطبه مریدان شیطان را مذمت می نماید  خطبه ۸ خطبه برای برگرداندن زبیر به بیعت  خطبه ۹ خطبه در وصف خود و دشمنانش در جمل  خطبه ۱۰ خطبه در تحریک شیطان نسبت به اهل جمل و عواقب وخیم آن  خطبه ۱۱ خطبه وقتیکه در نبرد جمل پرچم را به دست فرزندش محمّد حنفیه داد  خطبه ۱۲ خطبه وقتی که در