کتاب گشتی بر گذشته  خاطرات سفیر کبیر شوروی در ایران  اثر تهمورس آدمیت ناشر  کتابسرا رقعی شومیزچاپ اول 1370 گشتی بر گذشته خاطرات سفیر کبیر ایران در شوروی   نویسنده تهمورس آدمیت ناشر کتاب سرا تعداد صفحه 270     روابط ایران و روسیه در طول تاریخ همواره با فراز و نشیب های گوناگونی همراه بوده است اولین چالش های جدی ایران و غرب در دوران معاصر به رویارویی نظامی حاکمان قاجار و تزارهای روسیه برمی گردد که به معاهدات ننگین ترکمانچای و گلستان ختم شد در حقیقت این روسیه ی تزاری بود که نخبگان سیاسی ایران را برای اولین بار از خواب غفلت چندصدساله ی قرون وسطایی بیدار کرد  چنین قراردادهایی در آینده نیز ادامه یافت آن چنان که با قرارداد 1907 میان روس و انگلیس ایران استقلال و حاکمیت خود را از دست رفته می دید اما با وقوع انقلاب بلشویکی در روسیه قرارداد ملغی اعلام شد و این بار بر خلاف همیشه تحولات بین المللی به سود ایران رقم خورد با روی کار آمدن دولت کودتا در ایران و ناتوانی دولت شوروی در جهت تسلط بر خاورمیانه در فضای کاملاً دوقطبی پس از پایان جنگ جهانی دوم خروشچف مقدماتی را برای ارتقای روابط با ایران تدارک دید بر این اساس روس ها به موازات تقویت و افزایش توان نظامی خود به منظور رقابت با ابرقدرت غرب در تلاش بودند تا کشورهای جهان سوم همچون ایران را به سوی خود جذب نمایند هدف اصلی چنین راهبردی جلوگیری از تبدیل منطقه به یک ناحیه ی امن برای غرب در راستای اجرای سیاست مهار اطراف شوروی بود