کتاب هزار و یک شب ترجمه تسوجی نشر هرمس Thousand and One Nights  این کتاب داستان شهرزاد ملکه ساسانی را روایت می کند که برای به تاخیر انداختن اعدام خود توسط همسر بدخواهش مجبور می شود مجموعه ای از قصه های مختلف را برای وی بازگو کند  وی هرشب قصه ای را با موقعیتی پر از تعلیق به پایان می رساند و پادشاه را مجبور می کند تا یک روز دیگر او را زنده نگه دارد بنابراین پادشاه از کشتن شهرزاد منصرف می شود و از او می خواهد که این قصه گویی ها هرشب ادامه پیدا کند داستان های این کتاب دارای محتوای بسیار بوده ازجمله طنز تعالیم اخلاقی چه بد و چه خوب  بعضی از داستان های آن تشویق به عیش و نوش و خوش گذرانی می نموده برای همین از این حکایات صرف نظر شده است ولی در بعضی حکایات هم تشویق به عدالت و ایثار و جوانمردی نموده  است  آداب و سنن ملل مختلف مشکلات اجتماعی مسافرت و سیاحت و نسخه کنونی فارسی را عبداللطیف طسوجی در زمان محمدشاه و پسرش ناصرالدین شاه به فارسی درآورد و به چاپ سنگی رسید  هزار و یک شب مجموعه ای از داستان های افسانه ای قدیمی هندی ایرانی و عربی است که به زبان های متعددی منتشر شده است شروع داستان هزار و یک شب به نقل از پادشاهی ساسانی است با عنوان شهریار  پادشاه  و روایتگر آن شهرزاد  دختر وزیر  است اکثر ماجراهای آن در بغداد و ایران می گذرد و داستان های آن را از ریشه ایرانی دانسته اند که تحت تاثیر آثار هندی و عربی بوده است این که داستان های هزار و یک شب مشخص و روشن باشند و تعداد آن ها دقیقاً هزار و یک باشد چندان واقعی به نظر نمی رسد اما داستان های زیادی زیر نام هزار و یک شب نوشته شده است به گفته علی اصغر حکمت این کتاب پیش از دوره هخامنشی در هند به وجود آمده و قبل از حمله اسکندر به فارسی  احتمالاً فارسی باستان   ترجمه شده و در قرن سوم هجری زمانی که بغداد مرکز علم و ادب بود از پهلوی به عربی برگردانده شده است اصل پهلوی کتاب ظاهراً از زمانی که به عربی ترجمه شده از میان رفته است نام ایرانی آن هزار افسان است و وقتی به عربی ترجمه شده نخست الف خرافه و سپس الف لیله خوانده شده و چنان که حکمت می گوید در زمان خلفای فاطمی مصر به صورت الف لیلة و لیله  هزار شب و یک شب  درآمده  است و در زمان محمدشاه به دست ملا عبداللطیف طسوجی به فارسی ترجمه شده است این کتاب دارای ارزش تاریخی است اما در کل یک سوم کتاب اصلی را هم شامل نمی شود و میرزامحمدعلی سروش اصفهانی اشعاری به فارسی برای داستان های آن سروده است که تا زمان ناصرالدین شاه ادامه داشته است این نسخه از هزار و یک شب در دو جلد توسط انتشارات هرمس تا کنون بیش از نه بار تجدید چاپ شده است