کلام و جامعه در سده دوم و سوم هجری تاریخ اندیشه دینی در صدر اسلام  جلد اول نویسنده   یوزف فان اس کتاب از سه بخش عمده مقدماتی تاریخی و تبیین نظام های کلامیِ اندیشمندان قرون دوم و سوم هجری در جـهان اسـلام تشکیل شده است جلد نخست کتاب به مقدمات تاریخی و ملاحظات روشی مـؤلف اخـتصاص یافته است