کتاب آزادی یا مرگ نوشته نیکوس کازانتزاکیس نشر خوارزمی آزادی یا مرگ O Kapetan Michalis رمانی از نیکوس کازانتزاکیس 18831957 نویسنده یونانی که در 1950 با عنوان اصلی کاپیتان میخالیس نوشته و در 1953 در آتن منتشر شد در این کتاب که قهرمان اصلی آن کاپیتان یا پهلوان میخالیس است و این مرد از بسیاری جهات پدر خود نویسنده را به یاد می آورد خیالبافی افسانه وار و سرگذشت واقعی پی در پی به هم می آمیزند نویسنده در فصلهای اول کتاب دیگرش با عنوان نامه به ال گرکو نیز چهره این مرد عبوس ساکت خشن و سازش ناپذیر را که حتی ترس و وحشت را در میان خانواده خود حکمفرما می ساخت مجسم کرده است در کتاب آزادی یا مرگ که در آن داستان دو شورش جزیره کِرت را  در سالهای 1889 و 1897 بر ضد ترکان عثمانی  یکجا به هم درآمیخته است پهلوان میخالیس به عنوان مظهر شورش و قیام در برابر آنچه انسان را زجر داده و زندگی او را به صورت سرنوشتی ساده و بی اهمیت درآورد؛ نمودار می شود در این داستان نیروی اشغالگر زن و حتی خانواده هرکدام مانع آدمی در راه نیل به آزادی هستند از اینرو پس از کشتاری که ترکان از مسیحیان شهر کاندی در کِرت می کنند پهلوان میخالیس یکی از نخستین کسانی است که راه مبارزه مخفی را در پیش می گیرد و آخرین کسی است که در آنجا با رد هرگونه سازش و هرنوع تمکین جان می سپارد او در آخرین مأمنی که در آن پناه گرفته است درحالی که سلاح به دست دارد و گروهی از فداییان دور و برش هستند کشته می شود در اطراف این قهرمان جمعی از کرتیان مرکّب از جنگجویان و مبارزان شرکت کننده در شورشهای مختلف راهزنان دزدان دریایی چوپانان دهقانان و رؤسای خانواده هستند که همگی حقیقتی ساده و کلی را شعار خود کرده اند و آن این است به هیچ قیمتی نباید به آنچه شأن و شرف آدمی را پایین می آورد تسلیم شد بلکه باید مبارزه کرد و برای آزادی زنده بود و مُرد در این جهان که آداب و رسوم کهن بر آن حکمفرماست بزرگمردی همواره دوش به دوش شجاعت روان است سیفاکاس پیر پدربزرگ پهلوان میخالیس مظهر آن دنیای کهن است مردی است با فضایل و ملکات استوار که در او جوانمردی گویی جزء جدایی ناپذیر خشونت و شجاعت است این کتاب که برای نویسنده بازگشتی به سالهای کودکی بود در مورد شورش کرتیان بر ترکان عثمانی بیان کننده حکمتی است که نویسنده قبلاً در 1927 در نخستین اثرش با عنوان ریاضت وصف کرده بود و آن این است فضیلت مبارزه کردن برای آزادی والاست چندان که خود آزاد بودن نیست