کتاب مناقب العارفین  2 جلدی تالیف شمس الدینی احمدافلاکی العارفی   بکوشش تحسین یازیجی کتاب موسوم به مناقب العارفین احمد افلاکی حاوی گسترده ترین اطلاعات دربارۀ زندگانی شاعر و عارف بزرگ مشرق زمین مولانا جلال الدین و اطرافیان وی است و از منابع مهم و ارزندۀ تاریخ قرون 7ـ8 هـ آناطولی بخشی از آسیای صغیر است و از این حیث شایان اهمیت است کمبود بیش از حد مآخذ تاریخی مربوط به این دوره بر ارزش تاریخی این کتاب می افزاید؛ چراکه حاوی اطلاعات ارزندۀ تاریخی است افزون بر این جنبۀ کلی مناقب نامه ها برای بررسی و تکمیل اطلاعات کتب تاریخ که مؤلفان آنها به فرمان حکام حامی نوشته اند نیز مفید است در مناقب العارفین به دو نوع معلومات می توان برخورد در مجلد اول کتاب اطلاعاتی که دیگران روایت کرده اند نوشته شده و در مجلد دوم مشهودات مؤلف جای گرفته است  باوجود اطلاعات پراهمیتی که از جهات مختلف در کتاب احمد افلاکی عرضه می شود دربارۀ زندگی وی چه در کتاب خود او و چه در مآخذ کهن معلومات قابل توجهی نمی توان به دست آورد دانسته های ما دربارۀ زندگی افلاکی تنها به برخی از اشاره های وی و پاره ای اطلاعات ناقص و نادرست مآخذی که دربارۀ طریقت مولوی بحث می کنند متکی است از این رو نمی دانیم که وی در چه تاریخی به دنیا آمده و محل تولد وی کجاست و دوران تحصیلی او در کجا سپری شده و همچنین نمی دانیم که پدر و مادر وی چگونه افرادی بوده اند نام اصلی وی احمد است و بیشتر به افلاکی مشهور است به علت انتساب به اولو عارف چلبی عارفی خوانده شده است به لقب وی شمس الدین نیز در پایان نسخه های مناقب العارفین و همچنین در کتاب سفینۀ مولویۀ ثاقب دده برمی خوریم با توجه به اینکه افلاکی محضر سلطان ولد را دریافته و تحصیلاتش را در قونیه به پایان رسانده و به سال 761هـ1360 م چشم از جهان فرو بسته می توان گفت که تولد او باید بین سال های 690ـ685هـ61ـ1286 م روی داده و سرانجام در 30 رجب 761 هـ چشم از جهان فروبست و در جوار آرامگاه مولوی به خاک سپرده شد  از احمد افلاکی که زندگانی خود را از روزگار اولو عارف چلبی به خاندان مولوی وقف کرده به جز کتاب مناقب العارفین و سه غزل ترکی اثر منثور یا منظوم معلوم دیگری در دست نیست اگر چه افلاکی در مناقب العارفین از شاعران مختلف و به  دستاویزهای گوناگون شعر نقل کرده با این حال هیچ شعری از خود ذکر نکرده است این مطلب نشان می دهد که وی بیش از آنکه شاعر باشد نویسنده است افلاکی عربی و فارسی و ترکی را به خوبی می دانسته با وجود این در مقایسه با آثار منثوری که در زمان او تألیف شده اند برای کتاب خود شیوۀ نگارش ساده و صریحی برگزیده است علاوه بر آن شایستگی وی در نحوۀ بیان مطلب مناقب العارفین او را به صورت داستانی عامه پسند درآورده است  اطلاعاتی که مناقب العارفین در اختیار ما می گذارد از نظر داشتن و نداشتن سند به دو دسته شفاهی و کتبی تقسیم می شوند حداقل بعضی از روایات شفاهی را حکایاتی که بین مردم دربارۀ برخی از ابیات مثنوی ساخته شده و نیز کرماتی که مردم به مولانا نسبت داده اند تشکیل می دهد در بین اینها روایاتی نیز از خود افلاکی به چشم می خورد  آثار مشهوری که افلاکی در تألیف مناقب العارفین مورد استفاده قرار داده عبارتند از رسالۀ فریدون  بن احمد سپهسالار افلاکی بیش از سه چهارم محتویات این کتاب را بدون ذکر نام گاه با تغییر مختصر در طرز بیان و کلمه و گاه به صورت مشروح تر از اصل در کتاب خود آورده است به جز رسالۀ سپهسالار افلاکی از آثار زیر استفاده کرده است ابتدا نامه ولد نامه و معارف سلطان العلماء ولد مقالات شمس الدین تبریزی  نسخۀ شمارۀ 1794 کتابخانۀ سرز مستقر در کتابخانۀ سلیمانیه به عنوان نسخۀ اصلی برگزیده شده و برای مقایسه با آن نسخۀ شماره 1203 درگاه اشرف زاده کتابخانۀ بروسه و نسخۀ شماره 2158 موزۀ آثار عتیقۀ قونیه مرجح دانسته شده است