سلفیه از گذشته تا حال نشر دانشگاه ادیان و مذاهب چکیده  چکیده  در دوران معاصر کلمه سلفیه بیش از پیش مورد استفاده قرار می گیرد گروه هائی همچون اخوان المسلمین وهابیت و  با عنوان سلفیه خوانده می شوند حتی تروریستهای تکفیری و جهادی به عنوان سلفیه موسوم هستند آیا این گروه ها هم فکر هستند؟ یا اختلافات فراوانی با یکدیگر دارند؟ نگاه گروه های تکفیری به وهابیت چگونه ارزیابی می شود؟ پاسخ به این سوالات و موارد دیگری همچون سیر تاریخی سلفیه از آغاز تا کنون بانیان تعین یافتن سلفیه و  از جمله مطالب مطرح شده در این کتاب است  پیشگفتار  از دیرباز و در میان همه اصحاب ملل و نحل همیشه عده ای از پیروان یک مکتب با مطلق انگاری افراط تعصب و عدم تحمل مخالف در پی حذف رقیب بوده و هستند همین موضوع نیز از همان اوان اسلام ظهور یافت و با آنکه بسیاری از صحابه سعه صدر پیامبر را دیده بودند؛ اما جهان اسلام خیلی سریع گرفتار افراط و تکفیر شد تا زمانی که جنگ های داخلی در میان مسلمانان شروع نشده بود این مطلق انگاری نمود چندانی نداشت؛ ولی با ظهور نزاع های داخلی در جهان اسلام تکفیر از اساسی ترین حربهها گردید  هنوز قرن اول به نیمه خود نرسیده بود که تندروترین فرقه در طول تاریخ اسلام یعنی خوارج با حربه تکفیر همه مخالفان خود بلکه موافقان معتدل تر از خود را تکفیر کرده و از آنان بیزاری جستند همچنین با عملکرد ناصحیح برخی از حاکمان با به راه انداختن عمل شنیع سب و لعن امام علی 7 در منابر جهان اسلام را به چند دستگی و دشمنی با هم تبدیل کرد این مسئله به دسته بندی های سه گانه شیعه علی شیعه عثمان و خوارج انجامید و سب و لعن تبری و تکفیر رواج یافت و هر کس در این راه تندروتر بود در مذهب خود به بهشت و نجات نزدیک تر معرفی می گردید   هنوز 30 سال از افراط خوارج و امویان نگذشته بود که عده ای از راه تفریط پیش گرفته و همه مسلمانان اعم از شیعیان عثمانیان و خوارج را نه تنها مسلمان بلکه مومن و گاه اهل بهشت معرفی کردند جهان اسلام در تب وتاب همین افراط ها و تفریط ها قرن اول خود را به پایان رسانید  قرن دوم را می توان قرن روشن شدن موتور فکری جهان اسلام دانست جهان اسلام بعد از یک سده زد و خورد نظامی شدید وارد مرحله جدیدی شد و به این نتیجه رسید که تا مسائل فکری حل نشود دعواها همچنان از جهان اسلام قربانی خواهد گرفت   جامعه اسلامی در این زمان متنبه این مسئله گردید که بسیاری از کلمات معنای دقیقی ندارند و در طول قرن اول این ارتکازات ذهنی صحابه و تابعین بود که این کلمات را تفسیر می کرده است و همین علت اصلی دعواهای مسلمین بوده و وقتی با هوا و هوس ها جهل ها و یقین ها همراه گردید مصائب جهان اسلام را رقم زد  شاید از اولین سوال هایی که جهان اسلام از خود پرسید این بود که ایمان و کفر چیست؟ چه تعریف دقیقی از اینها وجود دارد تا بتوان یکی را کافر یا مسلمان یا مومن نامید؟ از اینجا بود که نزاع های نظامی تبدیل به نزاع های کلامی شد و مرجئه و معتزله در پاسخ به این پرسش سربرآوردند بنابراین تعریف ایمان یکی از مهم ترین مباحث کلامی اعتقادی آن دوران بود؛ موضوعی که هنوز پس از 14 قرن از داغی آن کاسته نشده و هنوز از مهم ترین موضوعات جهان اسلام است و مسئله اصلی جوامع اسلامی در قرن 15 هجری همان مسئله اصلی قرن اول هجری است یعنی ایمان چیست و کافر کیست؟  مهم ترین گروهی که امروزه بحث تکفیر را دوباره زنده کرده و رفتارشان مسلمانان  را به یاد خوارج می اندازد سلفیان تکفیری هستند؛ گویا در جهان اسلام هیچ بحثی از ایمان و کفر نشده و این یک مسئله تازه در جهان است؛ و حال آنکه صدها کتاب و رساله در باب ایمان به رشته تحریر درآمده است  گرایش به سلف یکی از روش هایی است که در برخی از اصحاب حدیث اهل سنت به عنوان رویکرد اصلی شناخت عقاید مطرح بوده و ریشه در مکتب اثرگرای مدینه دارد مدینه در دو قرن اول به شدت به آثار فتاوا و اقوال پیشینیان خود اهمیت می داد و این روش مورد توجه مالک بن انس شافعی و بیشتر از همه احمد بن حنبل بود و می توان فقه این سه فقیه اهل سنت را با همه تفاوت ها فقه های همنوا نامید عقاید این سه فقیه نیز بسیار به هم نزدیک است زیرا مالک بن انس به مدت نُه سال استاد شافعی بوده و احمد بن حنبل سالیانی شاگرد شافعی بوده است  پس از ائمه اهل سنت تعدادی از بزرگان و پیروان ایشان این روش را بهترین روش برای درک و فهم عقاید دینی دانسته و این راه را پیمودند گرایش به سلف را می توان در آثار و اقوال ابن خزیمه شافعی م311ق بربهاری حنبلی م329ق ابن ابی زید قیروانی مالکی م386ق ابن بطه عُکبری حنبلی م378ق لالکائی شافعی م418ق و ابن قدامه مقدسی حنبلی م620ق یافت با مراجعه به تاریخ اصحاب حدیث می توان دریافت که اکثر سلفیان از حنابله اند که تحت تاثیر احمد بن حنبل به سلف گرایش دارند در هیچ یک از اعتقادنامه های افراد فوق الذکر مطلبی در باب شرک بودن توسل شفاعت و زیارت قبور نمی توان یافت و این حکایت از آن دارد که عقاید امروزین سلفیان از جمله وهابیت در افکار سلف هیچ جایگاهی نداشته و ندارد اما این افکار از کجا پدیدار شد؟  جواب آن است که اولین بار ابن تیمیه حنبلی م728ق در قرن هشتم با نگارش کتاب قاعده جلیله فی التوسل و الوسیله و کتاب زیاره القبور این عقاید را وارد کتاب های کلامی اصحاب حدیث سلفی گرا کرد وی عقاید خود را به سلف نسبت داد و مدعی گردید که این عقاید عقیده سلف است و مذهب خود را سلفیه نام نهاد و این چنین گرایش به سلف با عقایدی تازه نام جدیدی یافت و مکتب سلفیه در جهان اسلام ظهور نمود مکتب سلفیه ابن تیمیه التقاطی از آراء اصحاب حدیث و آراء جدید ابن تیمیه بود  ابن تیمیه این حرف ها را زد ولی هیچ یک از بزرگان اهل سنت بعد از ابن تیمیه همچون اخنائی سبکی شافعی سمهودی ابن حجر عسقلانی جلال الدین سیوطی ابن مفلح حنبلی و دیگران تفکرات اجتهادات و مکتب او را نپذیرفته بلکه به مخالفت با وی پرداختند