کتاب امیل اثر مشهور ژان ژاک روسو در امر تعلیم و تربیت کتاب امیل است که گفته اند نسل دورۀ اول انقلاب فرانسه را پرورش داده است و دست مایه ای شده است برای اصلاحات اخلاقی ـ تربیتی نسل های بعد که ماییم و نسل ما   ابن کتاب امیل یا آموزش و پرورش  طی سال 1762 به نگارش در آمد به زعم روسو بشر در اصل پاک و خوب زاده می شود و بدی ها و معایب او مولد جامعه ای است که بد اداره می شود و به طفل تربیت غلط می دهد روسو به اصل تربیت طبیعی معتقد است نه اصولی که براساس قراردادهای اجتماعی و مدرسه ای برای تربیت کودک تدوین شده است عقیده بی سابقه و سبک نوین تعلیم و تربیت و عرضه کردن اندیشه های مذهبی که بدون پرده پوشی و با استدلال های فراوان صورت گرفته بود موجب شد تا دستور سوزاندن کتاب امیل صادر شود و روسو نیز به زندان محکوم گردد روسو در این کتاب که به اعتقاد بسیاری نسل دوره اول انقلاب فرانسه را پرورش داده است کوشیده است تا فکر و اخلاق انسان را از طریق علم تعلیم و تربیت ارتقا دهد و اصولی را در این زمینه پی ریزی نماید  کتاب در پنج بخش با این مباحث تدوین شده است مراحل مختلف رشد ویژگی های اخلاقی کودکان دروسی که باید تدریس شود نقش آموزش نظری و تجربی نقش ورزش در تربیت و نقش جامعه و خانواده در تربیت   این کتاب میتواند یکی از بهترین کتاب هایی باشد که جوانان ما و البته زوجینی که هنوز صاحب فرزند نشده اند  بخوانند و دانش خود را بالا ببرند  جوان 16 ساله می داند رنج کشیدن یعنی چه زیرا خودش رنج کشیده است ولی آن طور که باید نمی داند که دیگران هم رنج می کشندزیرا دیدن رنج دیگران کافی نیست تا کسی خودش رنج نبیند نمی تواند بفهمد رنج یعنی چه امیل  ژان ژاک روسو  ژان ژاک روسو از نویسندگان و فیلسوفان برجسته  ی قرن هجدهم فرانسه که او را از بنیانگذارن علم تعلیم و تربیت می  دانندروسو نوشتههای متعددی در حوزه  ی آموزش نوشته است که هنوز مورد استناد واقع می  شوند در بین این نوشته  ها کتاب امیل ماجرای کودکی خیالی است که روسو خود مسئولیت تربیت وی را به عهده گرفته است و در واقع از این طریق سعی در نشان دادن شیوه  ی صحیح تربیت دارد اهمیت این کتاب تا جایی است که گفته می  شود نسل اول بعد از انقلاب فرانسه تحت تاثیر این نوع تربیت قرار گرفته است و اصلاحات آموزش به این کتاب باز می  گردد همانطور که گفته شد این کتاب در پنج بخش که متناسب به دوره  های مختلف زندگی انسان تنظیم شده است به شرح زندگی و رشد امیل به همراه مربیش که خود روسو است می  پردازد  کتاب اول این بخش از کتاب به طور کلی به دوران آغاز طفولیت و مراقبت  های مورد نیاز نوزاد در این دوران پرداخته است روسو کتاب را اینگونه شروع می  کند که هرچه از ید خالق عالم جل شانه بیرون می  آید از عیب و نقص مبری است ولی به محض اینکه به دست اولاد آدم رسید فاسد می  شود با اینکه روسو به طبیعت و روند طبیعی جهان اهمیت زیادی می  دهد و معتقد است بهترین نوع تربیت همان است که طبیعت آن را شکل می  دهد با این حال معتقد است با وضعیت فعلی اگر آدمیان فرزندان خود را تربیت نکنند اوضاع و احوال ما بدتر از اینکه هست خواهد شد زیرا نوع بشر یا باید طبق قوانین طبیعت بزرگ شود یا مطابق قوانین جامعه  های متمدن تربیت یابد روسو از آن جهت بر تربیت از دوران کودکی تاکید می  کند که معتقد است باید تمام چیزی را که هنگام کودکی نداریم و در بزرگ  سالی به آن احتیاج پیدا می  کنیم در این دوران یاد بگیریم به بیان روسو تربیت آدم از سه طریق رخ می  دهد طبیعت آدمیان و از طریق اشیا در بین این سه راه تربیتی که از طریق طبیعت اتفاق می  افتد در اختیار ما نیست و تربیت از طریق اشیا هم به طور محدودی در اختیار ما است و تربیت از طریق آدمیان تنها راهی است که کاملا تحت نفوذ و قدرت ما است به همین جهت است که بر روی آن تاکید زیاد می  کند در ادامه  ی این بخش از کتاب روسو به این مسئله می  پردازد که تربیت خوب چه تربیتی است؟ او معتقد است برای فهمیدن پاسخ این سوال باید راجع به شرایط زندگی آدمیان تحقیق کرد به هر حال پاسخی که روسو به این سوال می  دهد این است که کسی که بهتر از همه رنج  ها و راحتی  های زندگی را تحمل می  کند از همه بهتر تربیت شده استبنابراین تربیت واقعی باید بیشتر جنبه  ی تمرین و عمل را داشته باشد تا دستورات شفاهی در قسمت بعدی همین کتاب نویسنده به بیان تعدادی از عقاید کهنه  پرستان و نقد آن  ها می  پردازد و بیان می  کند که اگر قرار باشد برای بهبود شرایط هرکس وظیفه  ی خود را به درستی انجام دهد این اتفاق باید از مادران شروع شود البته روسو از نقش پدران را نیز در آموزش فرزندانشان نادیده نمی  گیرد بعد از بیان این بحث  های پایه  ای روسو به معرفی امیل می  پدازد امیل فرزندی یتیم است که با اینکه روسو جای پدر و مادر او را هم پر کرده است اما همچنان نقش مربی وی را ایفا می  کند تنها شرطی که روسو بریا امیل مشخص کرده است این است که امیل فقط باید از روسو اطاعت کند در اینجا امیل یتیم است و پدر و مادری ندارد اما روسو این شرط را برای این بیان می  کند که در حالت عادی که کودک پدر و مادر دارد با اینکه باید به آن  ها احترام بگذارد اما تنها باید از مربی خود اطاعت کند و نه پدر و مادرش در انتهای اولین بخش این کتاب روسو اهمیت پرورش جسم کودک را یادآوری می  کند و این مسئله را از شرایط قنداق شروع می  کند روسو در راستای اهمیت این موضوع بیان می  کند که  رشد فکری و روحی بچه باید توام با رشد بدنی او صورت پذیرد همچنین نویسنده تاکید می  کند که تربیت کودک به طوری نباشد که کودک عادت کند که خواسته  هایش را به دیگران تحمیل کند و به طور دائم آن  ها را در خدمت خود بگیرد؛ در واقع روسو معتقد است که تنها عادتی را که کودک باید پیدا کند این است که به هیچ چیز عادت نکند نقد دیگری که روسو در این بخش به تربیت رایج وارد می  کند این است که کلیشه  های مشخصی که متناسب سن و