حاشیه المکاسب شیخ انصاری نویسنده آیت الله نجفی خوانساری انتشارات طلیعه سبز  حاشیه المکاسب مؤلفان ابوالفضل خوانساری احمد خوانساری  ناشر طلیعه سبز زبان عربی  سال چاپ 1400 نوبت چاپ 1 تعداد صفحات 456 قطع و نوع جلد وزیری گالینگور  ساختار كتاب مشتمل بر سه مبحث است كه عبارتند از مكاسب محرمه بيع و خيارات در مكاسب محرمه سخن از پنج نوع كسب حرام و يك خاتمه است  در بخش بيع نيز سخن از بيع حرام و صحيح معاطات الفاظ عقد بيع شروط المتعاقدين و شرايط العوضين مى باشد و نهایتا در خيارات معنى خيار و اقسام هفت گانه آن مورد بحث واقع شده اند  گزارش محتوا مؤلف در مقدمه خود اشاره اى كوتاه به عظمت مرحوم شيخ انصارى و اثر گران سنگ وى؛ يعنى مكاسب نموده است و با عباراتى زيبا آن را ستوده است  مكاسب محرمه بعد از اين مقدمه بحث مكاسب محرمه آغاز شده كه ابتداى آن از باب تيمن و تبرک بيان چند روايت در اين بخش مى باشد  اولین روايت از امام صادقع است كه سؤالى است از حضرت از معايش بندگان  مؤلف درباره اين روايت چند مطلب را گوش زد نموده است؛ اول اينكه متنى كه شيخ آورده در واقع نقل به معنا مى باشد نه عين متن روايت و منظور از معاملات معناى لغوى آن مى باشد  ايشان در ادامه فقرات گوناگون روايت را نيز تبيين نموده است  مطلب بعدى در نوع اول از مكاسب محرمه است كه عبارت است از كسب با اعيان نجسه به غير از آن چيزهایى كه استثنا شده اند  در اين جا ابتدا خاطر نشان شده كه اكتساب با صرف نظر از جهات خارجيه فقط مباح است و اخبار زيادى كه بر عبادت بودن آن دلالت دارند دال بر رجحان ذاتى آن نيستند تا از اين راه استحباب ذاتى آن كشف شود بلكه ناظر به رجحان آن به خاطر امرى خارجى مثل طلب روزى حلال و مى باشند؛ مانند روايت ابوبصير از امام صادقع كه مى گويد سمعت أبا عبداللهع يقول إنى لأعمل في بعض ضياعي حتى أعرق و إن لي من يكفيني ليعلم الله عز و جل أني أطلب الرزق الحلال  جواز بيع بول شتر مطلب بعدى است كه مستند به يك روايت است كه جمعى از ائمه در موردش شهادت داده اندقريب به مضمون روايت از ايشان نيز نقل شده است  از مستثنيات بيع اعيان نجسه خريد و فروش كلب هراش است كه مؤلف در اين جا مطلبى راجع به عقيده ماتن در مورد مفهوم وصف بيان كرده مى گويد شيخ خود در اصول بر اين موضوع تأكيد دارد كه وصف مفهوم ندارد اما در اين جا بر خلاف آن عمل كرده كه علتش دلالت مقام است بر چنين مفهومى  نوع دوم از مكاسب محرمه كسب با چيزهایى است كه از آنها قصد حرام شده است مانند خريد و فروش با درهم هاى غير معمول فروش انگور براى تولید خمر و در اين جا دو دليل از شيخ انصارى بيان شده كه مؤلف در هر دوى آنها اشكال كرده است و تنها دليل را كلام پيامبرص مى داند كه فرموده إن الله إذا حرم شيئا حرم ثمنه  سومين نوع از مكاسب محرمه اكتساب به چيزى است كه منفعت حلال قابل توجهى ندارد و دليل حرمتش عدم ماليتش است  نوع چهارم اعمالى است كه في نفسه حرام مى باشد مانند تزيين مرد به آن چيزى كه پوشيدنش حرام است تطفيف؛ يعنى كم فروشى سحر غش غيبت دروغ لهو مدح كسى كه مستحق مدح نمى باشد يا مستحق ذم است پذيرفتن ولايت از سوى ظالمان و  نوع پنجم از مكاسب محرمه كسب با امور واجب است مانند دفن ميت مسلمان كه بر تمام مسلمين واجب كفايى است و كسى كه اين كار را مى كند در واقع به وظيفه شرعى خود عمل مى نمايد و حق دريافت اجرت بر آن را ندارد البته مؤلف توضيحى راجع به مواردى كه در حكم معاوضه هستند و از ذيل نوع پنجم استثنا شده اند داده است  خاتمه مكاسب محرمه