کتاب تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی  جلد دوم نویسنده برتولد اشپولر  ناشر علمی و فرهنگیوزیری گالینگور تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی جلد دوم   نويسنده برتولد اشپولر مترجم مریم میراحمدی  ناشر علمی و فرهنگی   جلد دوم كتاب حاضر با پيش گفتار مترجم و فهرست مهم ترين آثار مؤلف آغاز مى شود در ادامه نويسنده با استفاده از منابع دست اول به ويژه منابع جغرافياى سده هاى اوليه به وضع حيات معنوى و فرهنگى ايران پرداخته استوضعيت پزشکى اديان و موسيقى هنرهاى مصور؛ از جمله طلاكارى و صنايع دستى در قرن اول هجرى ميراث فرهنگى سفال سازى هنر معمارى و فعاليت ساختمانى واز جمله مباحثى هستند كه در ادامه به طور مختصر بررسى شده اندبهترين مطالب جغرافيايى كتاب اشپولر را مى توان در تعيين قلمرو ايران در قرون اوليه اسلامى مشاهده نمود وى در ابتدا به حدود جغرافيايى قلمرو ايران پرداخته است و به تفصيل گزارش هاى جغرافيايى را بيان مى كند اشپولر در ادامه مطلب درباره حدود ايران به تعيين مرز ايران ماوراءالنهر و تركستان تا سقوط دولت سامانيان مى پردازد او در اين مباحث از شهرهاى مهم تاريخى؛ از جمله بادغيس پوشنگ گوزگان طالقان هرات نواحى آمودريا سرزمين هاى مشرف فراوه و تخارستان مطالبى به دست مى دهد منطقه جنوبى و مرزهاى آن سواحل شمالى خليج فارس مرزهاى سواحل عربى و مرز ايران و تركان در مشرق از جمله ديگر مطالبى است كه در بخش تعيين حدود ايران مى توان مشاهده نمود قسمت دوم مطالب اشپولر درباره حدود ايران تقسيمات داخلى ايران است و مطالب مهمى؛ از جمله درباره ولايات كه اساس تشكيلات مملكت ايران راتشكيل مى دادند و استان ها در سده هاى اوليه اسلامى را مى توان در آن مشاهده كردمهم ترين مطالبى كه اشپولر درباره حدود ايران ذكر مى كند توضيحاتى است كه به طور مشخص درباره خوزستان آذربايجان ديلم طبرستان فارس خراسان سيستان و شهرهاى مهم و تاريخى و نيز اوضاع جغرافيايى آن ها آورده است تشكيلات ادارى ايران اداره پست و بازرسى دولتى روساى ادارات ماموران جزء تشريفات سلاطين عناوين و القاب فرمانروايان فرمان هاو ديوان ها فرستادگان هدايا و مناسبات حقوقى؛ از جمله مجازات زنان و حقوق آن ها از ديگر مطالبى است كه اشپولر در ادامه كتاب ذكر كرده است از جمله ويژگى هاى مهم كتاب حاضر پرداختن به اوضاع اقتصادى ايران در سده هاى نخستين اسلامى است در اين زمينه به مسائل مهمى؛ از جمله كشاورزى و مالكيت ارزى پرورش حيوانات و دامدارى صنعتگرى معادن تجارت پول و مزد ضرب سكه وپرداخته شده است اشپولر كشاورزى ايران در آغاز قرون وسطى؛ مانند آن چه امروزه در سراسر مشرق زمين مرسوم است اساس حكومت و ستون اصلى موجوديت اقتصادى مردم مى داند مؤلف كتاب در ادامه به شهرهایى كه داراى قنات بودند شهرهاى داراى نظام آبيارى توليدات كشاورزى و تبديل جنگل ها و مزارع كشاورزى در بعضى نقاط ايران اشاره مى كند او در ذكر فرآورده هاى اصلى كشاورزى ايران به تفصيل از محصولات و نقاطى كه اين محصولات در آن به عمل مى آمده ياد مى كند ادامه مطلب اوضاع اقتصادى كتاب درباره صنعتگرى و فرآورده هاى آن است مؤلف در اين باره از كتاب هاى جغرافيايى استفاده كرده و به توليدات صنعتى و نقاطى كه توليدات فراوان داشتند اشاره كرده استمؤلف در فصل استخراج معادن به استخراج فلزات قيمتى نظير طلا نقره مس روى سرب سنگ سرمه جيوه آهن و ديگر فلزات اشاره كرده است همچنين درباره راه هاى ارتباطى و اهميت آن ها و وابستگى آن ها با حيات اقتصادى جاده هاى مهم و پراهميت جاده ابريشم كشتيرانى در رودخانه ها در بسيارى از ولايات؛ مانند جبال ديلم و طبرستان و نيز در سواحل دريا مطالب مهمى بيان گرديده است قشربندى اجتماعى مردم مناسبات مالكيت ارضى انواع ماليات ها اوضاع نظامى و در نهايت زندگى روزمره ايرانيان مطالب پايانى جلد دوم كتاب را تشكيل مى دهداين كتاب اگر چه مسائل و مباحث مهمى از تاريخ ايران را در قرون اوليه اسلامى بيان مى دارد اما درباره مسائل جغرافيايى آن زمان و به عبارت بهتر جغرافياى تاريخ ايران در دوره مذكور مطالب باارزشى را ارائه مى دهد علاوه بر اين مباحث مربوط به فتوح مسلمين در ايران از اهميت ويژه اى برخوردار است در اين راه مؤلف با دقت به زمان نحوه و مسير گسترش اسلام در ايران پرداخته است همچنين ترتيب بيان مطالب بسيار حائز اهميت است امرى كه اشپولر به دقت آن را رعايت كرده استهمچنين يكى ديگر از ويژگى هاى اين كتاب استفاده مؤلف از 624 منبع دست اول غنى و باارزش است كه در انتهاى جلد دوم كتاب ترجمه شده است