کشک محلی مایع گوسفندی وقتی کره را از شیر می گرفتند به آنچه که در ظرف و در واقع در مشک کره گیری  به لفظ محلٌی  خیک  باقی میماند دوغ می گفتند ؛ که این دوغ خود یک نوشابه بود و حتی برخی به عنوان نوعی غذا در آن نان تلیت کرده می خوردند  امٌا حجم این دوغ بسیار زیاد و نگهداری آن بسیار دشوار بود  بنابراین از جمله به منظور کاهش حجم آن به منظور نگهداری بلافاصله در دیگ های مسی  وسط صحرا و با هیزم و هیمه فراوانی که در آنجا بود  می جوشانیدند تا تغلیظ شود ؛ وقتی تغلیظ می شد آن را در کیسه هائی از جنس کرباس یزدی که که به قطر پنجاه تا هفتاد سانتیمتر دوخته بودند و حدود دومتر ارتفاع داشتند می ریختند تا آب بازهم زائد آنها از کیسه ها بیرون روند  به این منظور کیسه ها را در داخل یک چادر به چوبی افقی که حدود دو و نیم متر از زمین ارتفاع داشت می آویختند و زیر هر کیسه تغار یا ظرف دیگری قرار می دادند تا آب بیرون آمده از کیسه که به آن نیز دوغ یا دوغاب و امثال آن می گفتند  و غالبا می نوشیدند  بیرون بیاید و مایع داخل کیسه خوب تغلیظ شود  تغلیظ شدن مایع گاهی روزها طول می کشید  و گاهی که هنوز به خوبی تغلیظ نشده مقداری دیگر به آن اضافه می کردند ممکن بود طول کشیدن آن به هفته ها هم برسد  وقتی مایع خوب تغلیظ می شد آن را درظروفی ریخته بر سر سفره هایی تقریبا دومتر در دومتر و آنهم از جنس کرباس  قرار می دادند ؛ و بیشتر زنان تا کودکان هفت ساله و حتی چهار و پنج ساله به بالا به گلوله کردن آنها کف دست خود می پرداختند و آنها را در سفره می چیدند تا تقریبا به طور کامل خشک شوند و قابل انبار کردن باشند  شکلی که به کشک ها می دادند شکل گلوله ای ساده به اندازه یک فندق بود ؛ امٌا به غیر از این شکل که از همه متداول تر است ؛ شکل های دیگری هم از کشک وجود دارد که از آنجمله است   شکل تربت حیدریه ای  شکل پولکی  شکل کشک بافقی که مایع کشک را از آبکش  به لهجه محلی  ترش بالا  رد می کردند کشک یکی از مواد غذایی مفید برای تامین پروتئین بدن و یکی از فراورده های فرعی شیر است که می تواند جایگزین تنقلات غیرمغذی برای کودکان شود کشک در بردارنده همه خواص شیر و حاوی کلسیم چربی نمک  پروتئین و ویتامین نیاسین است به گزارش پایگاه خبر ایران پزشک علی  نقابی کارشناس تغذیه در خصوص این ماده غذایی لبنی گفت کشک خشک محصولی سنتی است که از جوشاندن ماست به دست می آید این محصول دارای کلسیم بسیار بالا است و با طعم خوش مورد رضایت مصرف کنندگان از جمله کودکان بوده و بهترین استفاده از خواص درمانی کشک جلوگیری و پیشگیری از بیماری پوکی استخوان است این کارشناس تغذیه در ادامه با اشاره به توانایی این ماده غذایی در تامین پروتئین بدن اظهار کرد کشک یک ماده غذایی فوق العاده مفید برای تامین پروتئین بدن است و می تواند جایگزین تنقلات غیرمغذی برای اطفال شود پروتئین کشک یکی از پروتئین های با ارزش بیولوژیکی است وی افزود کشک یکی از محصولات سنتی خراسان شمالی است که برخی از کارگاه ها با ارتقای سطح بهداشت و رعایت مقررات سازمان غذا و دارو موفق به اخذ شناسه نظارت بهداشتی برای محصول کشک خشک شده اند از ادویه های مفید استفاده شده در تهیه کشک می توان به شیرین بیان زیره سبز و زردچوبه اشاره کرد که به خواص درمانی و سلامتی کشک افزوده می شود خوردن روزانه کشک به مادران باردار برای تامین کلسیم و پروتئین مورد نیاز با ارزش بیولوژیکی بالا توصیه می شود چربی کشک نیز از نوع چربی با اسیدهای چرب زنجیره کوتاه هستند که براساس آخرین تحقیقات انجام شده در بدن  ذخیره نمی شود و به انرژی تبدیل می شود