کتاب شرق نزدیک در تاریخ یک سرگذشت پنج هزار ساله نویسنده فیلیپ خوری حتی مترجم قمر آریان زرین کوب ناشرعلمی و فرهنگی کتاب  شرق نزدیک در تاریخ نوشته فیلیپ خوری حتی و ترجمه قمر آریان زرین کوب را که برای نخستین بار در سال ۱۳۵۰ چاپ شد  این کتاب سرگذشت کشورهای شرق نزدیک از پنج هزار سال پیش تا قرن حاضر است فیلیپ خوری حتی استاد سابق دانشگاه پرینستون آمریکا و شرق شناسی است که شهرت جهانی دارد و تالیفاتش در مسائل مربوط به تاریخ شرق نزدیک دارای اهمیت زیادی است  نویسنده در ضمن مقدمه ای که بر کتاب نگاشته توضیح می دهد که شرق نزدیک به حوزه ای اطلاق می شود که شامل کشورهای ایران ترکیه عراق سوریه لبنان اردن مصر و فلسطین اشغالی است و تاریخی طولانی تر از هر منطقۀ دیگر دارد در این قسمت از جهان مردمی زندگی کرده اند که نوع انسان را از مرحلۀ توحش  به عالی ترین مرحلۀ تمدن در عهد باستانی ارتقا داده اند و در زمینۀ علمی و هنری   معاصران قرون وسطایی نتوانستند با این تمدن رقابت کنند   نویسندۀ کتاب مهاجر لبنانی بوده و مترجم در دانشگاه پرینستون از نزدیک با ایشان آشنایی داشته است  لازم به یادآوری است شرق نزدیک  همان منطقه ای است که امروزه خاورمیانه نامیده می شود و علت این نام گذاری ها هم در کتاب بررسی شده و مورد توجه قرار می گیرد  کتاب شرق نزدیک در تاریخ سی و شش فصل دارد و مشتمل بر عناوینی چون دورۀ پیش از خط سپیده دم تاریخ دوران سامیها مذهب و ادبیات کنعانیها ارامیها فنیقیها عصر یونانی و رومی آیین اسلام ایران صفوی قاجاریه و گرفتاریهای سیاست های اروپایی و است كتاب در شش بخش و سى وشش فصل تنظيم شده است كه هر بخش مشتمل بر چند فصل است شيوه نگارشى نویسنده بدين ترتيب است كه اطلاعات تاريخى را بدون ذكر منبع آن نقل و منابع را در پاورقى كتاب ذكر مى كندكتاب حاضر سرگذشت كشورهاى شرق نزدیک از پنج هزار سال پيش تا قرن حاضر است و در آن سعى شده است چگونگى سير فرهنگ و تمدن و اعتلا و انحطاط مردم اين كشورها آداب و رسوم و سنن و آيين آنها تبيين شود نویسنده در اين راستا مى كوشد تا درجه اوج ترقى اين اقوام را در دوران سير خويش سهمى را كه در پيشرفت نوع انسان داشته اند و ارتباط آنها را با باقى جهان به ويژه غرب روشن كند وى در فصل اول از بخش اول كتاب درباره شرق نزدیک در مستقر جهانى خويش سخن مى گويد و بيان مى دارد كه شرق نزدیک مشتمل است بر سرزمين هلال خصيب با دو شاخه آن كه عبارت است از بين النهرين عراق كنونى سوريه فلسطين و همچنين مصر آناتولى تركيه و سرزمين ايران شرق نزدیک كه در اصل يك اصطلاح جغرافيايى اروپايى است كه از باب توسع در مورد آن قسمت از آسياى جنوب غربى به كار مى رفته است كه به اروپا نزدیک  تر است بعدها در امريكا هم كه قسمت هايى از آن به شرق دور نزدیک  تر است اخذ و استعمال شده است اين استعمال همچنان رايج بود تا جنگ جهانى دوم كه حكومت بريتانيا حوزه اى نظامى كه از ايران تا ليبى امتداد داشت ايجاد كرد و نام آن را شرق ميانه كه تا آن وقت به حكم سنت براى سرزمين هند و كشورهاى مجاور آن به كار مى رفت نهاد و مركز ذخيره شرق ميانه بر مبناى آن اصطلاح در قاهره تأسيس شد كه بعدها تبديل به طرح مشترك انگليسى و امريكايى گشت؛ بدين گونه اين اصطلاح جديد رسميت يافت در فصل سوم اين بخش تحت عنوان گذار از بدويت به تمدن از راه بربريت خاطر نشان مى كند كه انسان قبل از اختراع خط در تحول پيوسته و دشوار خويش از لحاظ طرز زندگى سه مرحله عمده فرهنگى را طى كرده است كه اهميت اساسى دارد مرحله جمع كردن غذا؛ مرحله توليد غذا؛ و مرحله صنعتگرى اولين مرحله قديمى ترين و به مراتب طولانى ترين مراحل بود كه لااقل نيم ميليون سال دوام داشت در تمام اين دوره از وجود انسان بر روى زمين وى زندگى خويش را با جمع كردن غذاى نباتى و حيوانى در همان شكل طبيعى و وحشى آن ادامه داد مقارن پايان اين دوره گام هايى برداشت كه به تغيير اساس معيشت وى از مرحله جمع آوردن غذا به مرحله توليد غذا منتهى شد اين پيشرفت با پرورش نباتات و اهلى كردن حيوانات انجام گرفت كه براى اولين بار در دوره زندگانى وى به او حق نظارت بر منابع معاشش را داد و او را از اسارت مطلق طبيعت پيرامون خويش آزاد ساخت اين مرحله بالنسبه كوتاه بود فقط چند هزار سال طول كشيد هر دو نوع معاش البته تا قسمتى هم زمان بوده اند و كاملاً مانعةالجمع نبوده اند در بخش دوم كتاب تحت عنوان دوران سامى ها در پنج فصل از ادوار سلسله ها و پادشاهان مذهب و ادبيات نوشته هاى غيردينى كنعانى ها آرامى ها و عبرى ها همكارى فرهنگىادبى و دينى سخن رفته استمؤلف درباره مذهب و ادبيات در فصل ششم چنين مى گويد مسائلى از آن گونه كه به اصل انسان و جهان اسرار طبيعت چاره ناپذيرى و حتميت مرگ ميل طبيعى براى جوانى جاودان رنج انسانى و دلبستگى وى به زندگى صالح و عادلانه مى پردازد مى بايست فكر انسان اوليه را نگران و مضطرب ساخته باشد تنظيم اين مسائل و سعى در تعبير آن ها در اساطير افسانه ها و متل هاى عاميانه كه در الاهيات و تاريخ و علوم عاميانه ما به ازاء دارند مجال بيان يافت سپس مذهب نقش اساسى را در زندگى انسان بازى كرد و در فعالیت های مختلف او نفوذ نمود بخش سوم كتاب درباره عصر يونانى و رومى است؛ مثلاً درباره اسكندر مقدونى مى گويد كه در بهار سال 334ق مقدونى 21 ساله به سركردگى تقريباً 30000 پياده و 5000 سواره از خط قراردادى كه هلس پونت داردانل خوانده مى شد و اروپا را از آسيا جدا مى كرد عبور نمود و در نزدیک دهانه رود گرانيكوس كه به درياى مرمره فرو مى ريزد ساتراپ ايرانى را شكست داد و از آسياى صغير گذر كرد و يك سلسله حمله را آغاز نمود كه مقدر بود جريان تاريخ شرق نزدیک را عوض كند آسياى غربى و مصر در حوزه نفوذ سياسى و فرهنگى اروپا مقدونيه يونان و بيزانسى درآمد و 1000 سال بعد تا ظهور اسلام باقى ماند ميراث يونان و روم در اين منطقه امروز هم نيرويى زنده به شمار مى رود