کتاب درآمدی بر سیر و سلوک اثر آیت الله مجتهدی تهرانی اروند کتاب کتاب درآمدی بر سیر و سلوک آیت الله مجتبی تهرانی اهل معرفت گفته اند خداوند کمال محض است و غایتی از آفرینش جز حب ذات ندارد آفرینش جلوه ای است که منشاء آن عشق حق تعالی به خویشتن است از یک منظر تمام آفرینش مقدمه پیدایش انسان است و از منظر دیگر تمام موجودات مسخّر آدمی اند در این میان آنچه انسان را از بن بست پوچی رهایی می دهد اعتقاد به تداوم حرکات تکاملی پس از مرگ است البته با فرض عالم مادّه بدون وجود عوالم دیگر امکان حرکت تا بی نهایت امری محال است پس چاره این است که برای تفسیر صحیح تکامل تا بی نهایت دریچه ای از عالم ماوری مادّه به عالم دنیا باز شده باشد و حرکت در فضایی وسیع تر امکان پذیر باشد انسان موجودی است دو بعدی چهره ای به سوی عالم شهود و چهره ای به سوی عالم غیب دارد هم از عالم خلق بهره مند است و هم از عالم امر انسان طالب بی نهایت است و تا بی نهایت که ذات اقدس حق تعالی است سیر می کند وقتی انسان هدف داشته و مقصدش وصول به حق تعالی باشد عالم شهود نیز هدف مند می شود شرط اساسی رسیدن به عالم مافوق طبیعت ایجاد سنخیت با آن عوالم است وجود مادی و جسمانی با عالم غیرمادی و مجرد از یک سنخ نیست از این رو تا انسان به منزل تجرد را نیابد از شهود عالم مجردات محروم خواهد بود در معارف دینی تحصیل معرفت فریضه شمرده شده است معرفت مقدمه ای برای سایر اعمال است و در اسلام صلاحیت عمل را با معرفت ارزیابی می کنند البته علم نیز در عرصه معرفت ارزیابی می شود آگاهی انسان از اشیا بر دو گونه است آگاهی مفهومی؛ آگاهی مصداقی علم جنبه مفهومی آگاهی و معرفت شناخت مصادیق است از این جهت فلاسفه علم به اشیا را به دو گونه تقسیم کرده اند علم حصولی و علم حضوری با علم حصولی مفهوم هدف کشف می شود و در علم حضوری شهود و دیدن هدف تحقق می یابد پس علم حصولی از نوع مکاشفه و علم حضوری از نوع مشاهده است برای شناختن حق تعالی نیز همین دو راه مکاشفه و مشاهده وجود دارد طریق ظاهری یعنی مکاشفه به مدد عقل طی می شود و در طریق باطنی یعنی مشاهده  حق شهود می گردد متون اسلامی مشاهده حق با قلب را ممکن و میسر می داندو اگر ادعیه معصومانع در وصول به حق به ثواب و تعم الهی تأویل شود تکامل انسانی بی معنا می گردد و انسان در گرداب ذهنیت گرایی می افتد غایت عرفان شناخت نفس است و آدمی قادر است هم خویش را و هم پروردگار خویش را شهود کند بنابراین خودشناسی مقدمه خداشناسی است معرفت نفس کار قلب است و نه عقل انسان برای شهود نفس نیازمند مقدمات فلسفی نیست بلکه این دریافت عینی و شهودی است تأمل در خود تأمل در قوا و ابزارهای در اختیار نفس نخستین گام های معرفت شهودی است معرفت نفس مبتنی بر سه محور است شناخت قوای درونی؛ شناخت مقام این قوا؛ کارکرد قوای باطنی معاصی و زذیل اخلاقی در مانع عمده رؤیت و لقای الهی اند البته گاهی عدول از جهت حقیقی سبب عدم درک شهودی است؛ اگرچه شخص مبتلا به کدروت معاصی و رذایل هم نباشد شهود حق نیز تنها با پیروی از انبیا و اولیا حاصل می شود آدمی بدون شناخت امام صادر به درک محضر ربویی نیست این معرفت از نسخ مفاهین نیست بلکه وجودی و مصداقی است انسان کامل واسطه فیض حق و آیینه ای کلی است که انوار حق را به آیینه های وجودی به قدر ظرفیتی که دارند می تاباند بر معرفت خداوند آثاری متربت است کرنش نکردن در برابر غیرحق لذت شهود و معرفت الله و دعا از جمله آن آثار است معرفت خداوند گونه ها و اقسامی نیز دارد معرفت قبلی معرفت استدلالی معرفت احساسی به آثار خداوند معرفت بهره برداری از آثار حق تعالی معرفت دیدار حق و معرفت فنای در حق از جمله اقسام معرفت خداوند است