کتاب یکی بود یکی نبود  محمد علی جمالزاده نشر علم از شاخصه های یکی بود و یکی بود طنز جمالزاده است به طور کلی در رمان های اولیه نویسنده با لحن جدی و صریح به انتقاد از وضعیت سیاسی و اجتماعی می پردازد ولی در داستان کوتاه های اولیه نویسندگان از سلاح طنز استفاده می کنند تا در برابر قدرت بایستند و شاید این یکی از علل توفیق بیشتر آن ها باشد رمان های اولیه شمس و طغرا٬ تهران مخوف٬ زیبا و مانند آنها همزمان با داستان های کوتاه یکی بود و یکی نبود و آثار دیگر بلکه پیش تر از آن نوشته شده اند؛ در حالی که داستان کوتاه از جهت حضور مایه های فراوان طنز موفق تر بوده است تسلیمی٬ ۲۴ طنز در یکی بود و یکی نبود انواع مختلفی داردگاه نویسنده موقعیت طنز آمیز را از برخورد آدم های مختلف از اقشار گوناگون اجتماعی چون برخورد رمضان با شیخ یا فرنگی مآب در داستان فارسی شکر است و گاه با ذکر مستقیم ویژگی های فردی یا گروهی آدم ها طنز خویش را آشکار می کند چون تقسیم بندی مردم ایران از نوع کلاهشان در داستان بیله دیک بیله چغندر و در هر شکل طنز جمالزاده در یکی بود و یکی نبود عمدتاً از غلو موقعیت ها یا خصوصیات آدم ها آفریده می شود و در مجموع طنزی شیرین است و آن تلخی گزنده طنز  مثلاً هدایت  را ندارد رحیمی۷ سرچشمه های طنز جمالزاده را می توان در طنز دهخدا یافت هرچند به قول رضا براهنی بخش تلخ و گزندهٔ طنز او به هدایت رسیده است و بخش شیرینش به جمالزاده  جمالزاده پس از یکی بود و یکی نبود بیست سال سکوت کرد و چیزی منتشر نکرد و آثار بعدی او نیز هیچ یک نه از حیث اهمیت و نه از حیث قوت ادبی به یکی بود و یکی نبود نرسیدند به قول گلشیری او از نویسندگانی است که جوانمرگ شدند؛ اما هنوز در حوزهٔ تحقیق بر روی آثارش  به خصوص یکی بود و یکی نبود  جای کار بسیاری برای محققان وجود دارد مجموعه داستان و یکی از شاهکارهای داستان کوتاه فارسی