کتاب الگوی تخصیص درآمد و رفتار مصرف کننده مسلمان اثر سیدرضا حسینی  اروند کتاب کتاب الگوی تخصیص درآمد و رفتار مصرف کننده مسلمان اثر سیدرضا حسینی ناشر  سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی مسأله رفتار مصرف کننده و چگونگی تخصیص درآمد او از مهم ترین مسائل علم اقتصاد است در سال های اخیر برخی از اقتصاددانان مسلمان بر آن شد ه اند چارچوب نظری مستقل برای تحلیل رفتار مصرف کننده ای که براساس تعالیم انسان ساز اسلام عمل می کند ارائه دهند ماهیت مسأله از قبیل مسائل اقتصاد خرد است و روش آن منطبق بر روش نظریه پردازی در علم اقتصاد پرسش این است که مصرف کننده مسلمان درآمد محدود خود را چگونه به نیازهای گوناگونش تخصیص می دهد و عکس العمل او در مقابل تغییرات عواملی مانند قیمت و درآمد چگونه است برای دست یافتن به پاسخ این پرسش نخست باید مفاهیم و کلیاتی همچون تعریف علم اقتصاد اقتصاد اسلامی روش پژوهش در مسأله فرضیه های بنیادین پژوهش معلوم شوند در اقتصاد سرمایه داری چند نظریه درباره رفتار مصرف کننده وجود دارد نظریه رفتار مصرف کننده براساس مطلوبیت عددی یا منحنی های بی تفاوتی با خصوصیت کالا و نظریه رجحان های آشکارشده از آن جمله اند هریک از این نظریه های چهارگانه مفروضات و محدودیت هایی دارند که در نقد آنها باید مورد توجه قرار گیرد در اقتصاد اسلامی فلسفه زندگی متفاوت با دیدگاه سرمایه داری است و از این رو مباحث رفتار مصرف کننده نیز به گونه ای متفاوت مطرح می شود اقتصاددانان و محققان اقتصاد اسلامی دو دسته اند دسته نخست با رویکرد فقهی ـ روایی به بررسی موضوع پرداخته اند و دسته دوم از روش تحلیلی سود جسته اند بررسی مبانی انسان شناختی نظریه رفتار مصرف کننده جوانب بحث را آشکارتر می کند در دیدگاه سرمایه داری دئیسم طبیعت گرایی اصالت انسان و فردگرایی از مؤلفه های اساسی موضوع به شمار می آیند اما مفهوم محوری در اندیشه اسلامی خداوند است و انسان جانشین او محسوب می شود در این دیدگاه خوشبختی انسان در گرو تربیت دینی و معنوی است از سوی دیگر اهداف و انگیزه های فرد مسلمان در مقایسه با فرد لیبرال متفاوت است در اندیشه اسلامی انحصار انگیزه های انسان در لذت جویی خودکامه و نادیدن گرایش های متعالی نفس انحراف از جوهره اصیل انسانی به شمار می آید در بررسی مفهوم خردگرایی و روش دستیابی به اهداف مصرف کننده نیز درمی یابیم که عقلانیت ابزاری برای دست یافتن به اهداف فرد مسلمان کفایت نمی کند؛ چراکه او برای تأمین اهداف خود علاوه بر معیارهای عقلی از معیارهای وحیانی نیز بهره می گیرد در دیدگاه دینی تخصیص درآمد محدودیت هایی نیز دارد تحریم کنز و وجوب انفاق در راه خدا حرمت تبذیر و اسراف اتلاف و اتراف از آن جمله است در منابع اسلامی به این حوزه های اصلی تخصیص درآمد اشاره شده است مخارج مصرفی مخارج مشارکت اجتماعی مخارج پس انداز و سرمایه گذاری عوامل مؤثر بر تخصیص درآمد و تعیین میزان مخارج فرد مسلمان نیز متفاوتند نیاز سطح درآمد تقوا تبلیغات قیمت کالا سلیقه مصرف کننده برخی از آن عوامل محسوب می شوند البته توجه به مفهوم اعتدال در تخصیص درآمد نیز اهمیت ویژه ای دارد در هر حال هدف اصلی تجزیه و تحلیل رفتار مصرف کننده مسلمان است در این زمینه الگوههای تخصیص درآمد در دو مرحله تصمیم گیری ـ تخصیص درآمد بین موارد کلی نیازها مخارج مصرفی مخارج مشارکت اجتماعی و مخارج پس انداز ـ و مرحله انتخاب کالاها و خدمات مصرفی قابل بررسی است البته فرض الگو این است که هدف مصرف کننده بیشینه کردن پاداش الهی عمل است در مرحله اول مسأله مصرف کننده این است که چه مقدار از درآمد را به مخارج مصرفی مشارکت اجتماعی و پس انداز اختصاص دهد در مرحله دوم نیز مصرف کننده می خواهد درآمد اختصاص یافته به مخارج مصرفی را به کالاها و خدمات مورد نیاز تخصیص دهد بررسی الگوها نشان می دهد که مصرف کننده مسلمان در همه موارد به اعتدال رفتار می کند کاکردهای اقتصادی الگوی تخصیص درآمد فرد مسلمان متعدد است کاهش فقر و بهبود توزیع درآمد افزایش کارآیی بازار افزایش اشتغال کاهش عدم تعادل های اقتصادی رشد اقتصادی و عدم تخریب محیط زیست از جمله این کاکردها به شمار می آیند