تاریخ تذکر نمی دهد انتقام می گیرد میرزا کوچک  خان و استعمارستیزی تاریخ تذکر نمی دهد؛ انتقام می گیرد  به گزارش اداره روابط عمومی و اطلاع رسانی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی همزمان با سالروز شهادت میرزا کوچک خان بر آن شدیم تا به معرفی کتاب میرزا کوچک خان و استعمار ستیزی اثر استاد محمدامیر شیخ نوری که توسط سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی به چاپ رسیده است بپردازیم در ادامه این مطلب یادداشتی در خصوص این کتاب به قلم صادق عبدالهی آمده است؛  تاریخ تذکر نمی دهد؛ انتقام می گیرد    در کتاب میرزا کوچک خان و استعمارستیزی یکی از مهم ترین درس های تاریخ به قلم محمدامیر شیخ نوری روایت شده است هنگامی که یک نویسنده یا اندیشه مند در میان صفحه های تاریخ درس مهمی را پیدا می کند و به مردمان متذکر می شود در صورت قصور و بی توجهی مردمان تاریخ دیگر تذکر نمی دهد؛ بلکه انتقام می گیرد  این کتاب پیش از آنکه متنی تاریخیتحلیلی در مورد نهضت جنگل باشد کتابی در مورد تحلیل استعمار در ایران است تنها رابطه ی استعمارگر و استعمارشده تسلط است استعمارگر زندانبانی است که مراقب است تا استعمارشده از تلاش برای مقاصد استعمار دست بر ندارد این تسلط بر دیگری رهاورد تمدن جدید غرب است نام تسلط بر طبیعت تکنولوژی و نام تسلط بر دیگران سیاست است؛ غرب ناگزیر از سلطه جویی است در این رابطه ی تسلط در سویی استعمارگر است و در سوی دیگر مردمی هستند که در رگ های آنان وحشت عقده های حقارت ترس و لرز و فرومایگی با مهارت تمام تزریق شده است التیام چنین مردمی و بازگرداندن ارزش های انسانی به آنان و دمیدن شجاعت و امید در کالبدشان کار بسیار دشواری است در دو قرن اخیر جنبش ها قیام ها و مبارزه های زیادی در ایران شکل می گیرد تا این مردم به سوی التیام کامل دردها و زخم های عمیق و کاری تاریخ خود نزدیک شوند؛ نهضت جنگل در شمال تنگستانی ها در جنوب شیخ محمد خیابانی در تبریز کلنل محمدتقی خان پسیان در مشهد نمونه هایی از این جنبش هاست در این کتاب ماجرای میرزا کوچک خان یکی از تذکرهای تاریخ است که به گوش مخاطب می رسد؛ گویی نویسنده یک فیلم مستند با مدت زمان هشت سال را نمایش می دهد  اولین ویژگی مهم این اثر منبع شناسی آن است با توجه به ارجاع به منابع نویسنده اسناد و منابع صد سال گذشته در موضوع پژوهش خود را مشاهده کرده و رونوشت اسناد تاریخی و متن برخی اشعار مربوط به وقایع را در کتاب آورده است بنابراین کتاب تصویر دقیق و قابل اعتمادی از شرایط منتهی به پدیداری نهضت جنگل به دست می دهد وضعیت معیشت و اقتصاد شکاف های سیاسی فقدان امنیت و نیروی نظامی در خدمت امنیت فقدان خردسیاسی حاکمیت وقت به علاوه ی نوع حضور استعمارگران و چگونگی تقابلشان با این شرایط زندگی مردم را در وخامت و بحران قرار می دهد در این میان کسانی مانند میرزا کوچک خان با دو نیروی مسلمانی و وطن دوستی قیام مسلحانه می کنند  کتاب ابتدا مقدمات شکل گیری نهضت جنگل را بیان می کند و وضعیت ایران به ویژه گیلان را در آستانه ی جنگ جهانی اول شرح می دهد سپس عوامل به وجود آمدن نهضت و شرایط تداوم و شکست آن را می کاود طبق محاسبات چرچیل دولت بریتانیا در مدت کوتاهی از نفت ایران چهل میلیون لیره به جیب زده است چرچیل در این زمان ایران را سرزمین افسانه ای پریان می داند که پاداشی آورده است که فراتر از درخشان ترین و بلندپروازانه ترین آرزوهایمان بوده است این درآمد حاصل از نفت ایران بر اساس یک قرارداد همکاری دو جانبه نبود بلکه از تسلط و دست اندازی بریتانیا بر تمامی شئون زندگی ملت خبر می دهد  پس از انعقاد قراردادهای گلستان و ترکمانچای روس ها گیلان را متعلق به خود می دانستند روس ها در تعرض و تجاوز به ابعاد مختلف زندگی مردم از هیچ کاری فروگذار نشدند و بیشتر مسئولان دولتی رشت نیز در سوی آن ها ایستادند؛ این موضوع رشت را آماده ی خروش کرد به موجب گزارش رسمی کارگزاران رشت و انزلی از ۲۷ ذی القعده ۱۳۲۷ تا آخر ذی الحجه ۱۳۲۸ هـ ق ۲۱۰۰ تن قزاق و سالدات روسی برای سرکوب اعتراضات مردمی وارد رشت شد کارگزارن روس  حمل هر نوع سلاح از سوی مردم را غدقن کردند تا جایی که چاقو های قصابی ها هر روز و شب با برگه ی رسید به آنان تحویل داده و پس گرفته می شد  حاکمیت مرکزی ایران در جنگ جهانی اول اعلام بی طرفی می کند اما این بی طرفی از سوی استعمارگران نقض می شود و متین السلطنه در روزنامه ی حقیقت چاپ اسلامبول می نویسد با وضعیت امروزه و در حالی که هیچ یک از دول متحارب رعایت بی طرفی ما را نمی کنند اگر به این رویه مداومت نماییم به جز یک ملت بی حس و ملتی که در وقت مردن آن تلاش آخری را نکرده و ملتی که پس از مردن از دوست و دشمن به یکسان بر او خواهند خندید مسلما به طوری دیگر در تاریخ دنیا معرفی نخواهیم شد اعلان جهاد از سوی علمای اسلام با خطاب به تمامی فرقه های اسلامی و قیام افرادی مانند میرزا کوچک خان و تداوم و بزرگی این قیام ها در قرن اخیر باعث شد که دوست و دشمن به ما نخندند و به طوری دیگر معرفی شویم در میان یاران جنگل نامی هست که ایرانی نیست اما در کنار سردار جنگل مبارزه می کند و تنها کسی است که همراه با او می میرد گائوک  افسری آلمانی در نهضت جنگل  نشان داد که حق طلبی و آزادی خواهی در ورای تعلق به خاک و ذیل نام انسان و وجدان چگونه ممکن است در نهایت ما مردمی هستیم که باید جای خودمان را در مناسبات اکنون جهان پیدا کنیم بدون فهم گذشته و شنیدن تذکر تاریخ ممکن نیست از اکنون زدگی و تأخر تاریخی رها شویم