کتاب اندیشه تاریخ نگاری عصر صفوی نویسنده محمدباقر آرام  ناشر  امیرکبیر وزیری شومیز انديشه تاريخ نگاري عصر صفوي مرحله اي مهم از حيات فرهنگي مردم ايران را منعكس مي سازد در مدتي حدود دويست و سي سال از عمر اين سلسله نزديك به چهل اثر با هدف نگارش تاريخ پديد آمد كه بيانگر تفكر مورخان درباره چيستي تاريخ روند آن و فلسفه تاريخ است مجموعه آثار تاريخ نگاري عصر صفوي حلقه ارتباطي انديشه تاريخ نگاري ادوار تاريخي قبل از خود و دوره معاصر است و بدون درك انديشه تاريخ نگاري نهفته در آن امكان دستيابي به تحولات تاريخ نگاري در تاريخ ايران مقدور نيست  منابع تاريخ نگاري عصر صفوي كه حامل ويژگيهاي مهم انديشه ديني و سياسي حكومت و جامعه صفوي هستند با وجود شباهت نسبي ظاهري به لحاظ روش هدف و انديشه تاريخ نگاري و تعمق در فهم تاريخ و توجه به درونمايه هاي فكري تاريخ نگاري با همديگر متفاوت و امكان طبقه بندي نسبي آنها را در طيفهاي متمايز فراهم مي آورد تاريخ نگاران عصر صفوي تلاش كردند به مسائل اصلي مطرح در روند تاريخ مانند مباني مشروعيت حكومتها علل برآمدن و برافتادن سلسله ها جايگاه صفويان در تاريخ ايران علل شكست ها و پيروزي هاي آنان در صحنه تصادمات بين المللي و چرايي وقوع اين مسائل پاسخ دهند  مورخان اين دوره برمبناي ميراثهاي فكري اسلامي و ايراني تاريخ ايران و تأثر شديد از مباني فكري مؤثر در تأسيس حكومت صفوي پاسخهاي خود را به مسائل مطروحه پرداختند آنان با به كارگيري رهيافتهاي فكري اسلام و تشيع و با استفاده از رهيافتهاي فكري صوفيگري به تبيين تاريخ در چارچوب نظري برآمده از آن عوامل پرداختند و متناسب با روند تغييرات فكري درحكومت صفوي فراز و نشيب مباني فكري فوق را در تاريخ نگاري خود منعكس ساختند آنان تقديرگرايي برآمده از اسلام تشيع و تصوف را مبناي اصلي فهم تاريخ قرار دادند و فلسفه و حكمت تاريخ مبتني بر مشيت الهي جبرگرايي و فردگرايي را رونق بخشيدند البته انديشه ديني مبناي اصلي وجوه متعدد اين تفكر تاريخ نگاري بود چنانكه مي توان تاريخ نگاري عصر صفوي را نوعي تاريخ نگاري ديني ناميد  معدود مورخان عصر صفوي هرچند در تعريف تاريخ ساحت مستقل تري براي آن در نظر گرفتند اما از درك تاريخ به عنوان ميدان عمل و انديشه انسان باز ماندند و در نتيجه نتوانستند انديشه تاريخ نگاري را از اين حيث وارد مرحله اي جديد نمايند ضعف توليد انديشه در حوزه هاي ديگر مرتبط با فهم تاريخ مثل فلسفه و سياست دراين عدم توفيق مؤثر بود در جهتي ديگر مورخان عصر صفوي توانستند عوامل وحدت بخش جامعه ايران را در قالب مرزهاي فكري و سياسي تعريف شده تقويت وبل تحكيم نمايند و موجوديت و هويت ملي قومي و ديني ايران زمين را به دوره تاريخي بعد از خود انتقال دهند كتاب حاضر درصدد بررسي و ارائه فهم انديشه مورخان عصر صفوي در اين زمينه هاست  نگارنده در پژوهش حاضر می کوشد تا گفتمان های غالب و مسلط تاریخ نگاری عصر صفوی را بررسی کند و به طور نسبی مقایسه ای میان اندیشه ی تاریخ نگاری ایران عصر صفوی با کشورهای همسایه ی خود انجام دهد مطالب کتاب در سه فصل گنجانده شده است  فصل اول به بررسی روش تحقیق منابع و مبانی نظری تحقیق اختصاص دارد در این فصل منابع تاریخ نگاری عصر صفوی و قبل از آن بررسی می شود و در بحث نظری دیدگاه هرمنوتیکی و هم چنین عوامل و عناصر تاریخ نگاری و شرایط موثر در آن مطرح می گردد فصل دوم نگاهی به تاریخ نگاری ایران بعد از اسلام تا ظهور صفویان است در فصل سوم که فصل اصلی کتاب است زمینه های عمومی تاریخ نگاری عصر صفوی هم چون ویژگی های سیاسی فکری اجتماعی اقتصادی و تاثیر و انعکاس آن ها در تاریخ نگاری این دوره بررسی می شود  هم چنین به دیدگاه مورخان این عصر و سبک و قالب کار آن ها اشاره می شود از انواع تاریخ نگاری عصر صفوی می توان به تاریخ نگاری عمومی تاریخ نگاری سلسله ای یا دودمانی و تاریخ نگاری سلطانی اشاره کرد تاثیر عرفان و تصوف اندیشه ی تقدیرگرایی و مشیت الهی اندیشه ی دینی سیاسی معرفت حکمت و فلسفه ی تاریخ در تاریخ نگاری عصر صفوی از دیگر مطالب کتاب محسوب می شود