نظریه تحول در اسلام علی ذوعلم در این تحقیق نسبت انقلاب به عنوان پدیده و راهکاری نوین برای ایجاد تحولات عمیق اجتماعی و سیاسی با گفتمان دینی و فقهی تحول جامعه بررسی شده رهیافت تازه ای در تبیین مبانی مشروعیت انقلاب ارائه شده است همچنین فرایند ایجاد روحیه و عمل انقلابی و شکل گیری انگیزه و اندیشۀ تحول طلبی اصلاح طلبی و تعالی جویی اجتماعی در جوامع اسلامی ترسیم گردیده و چرایی گوناگونیِ اشکال و راهکارهای این تحول گرایی توضیح داده شده است این فرضیه که جوامع اسلامی تحت هر شرایطی و با همۀ تفاوت های فرهنگی مذهبی سیاسی و اقتصادی بنا به اقتضای ذاتی اسلام هرقدر به آموزه ها و رفتارهای دینی نزدیک تر شوند روحیۀ واکنش در برابر بی عدالتی فساد استبداد تبعیض خفقان و سلطۀ بیگانه در آنان عمیق تر و مبارزۀ با کاستی ها و انحرافات سیاسی و اجتماعی و اقتصادی در آنان گسترده تر خواهد شد و این فرایند در روش ها و راهکارهای گوناگون  و گاه به ظاهر متضاد  خود را نشان می دهد در این تحقیق به بحث نهاده و بررسی شده است