کتاب تاریخ تمدن اسلام نویسندهجرجی زیدان ترجمه و نگارش علی جواهر کلام پنج جلدی در یک مجلد این اثر گرانقدر به فرهنگ و جنبه های گوناگون زندگی مسلمانان و تاریخ دولتهای اسلامی در عصر شکوفایی تمدن اسلامی و تغییر و تبدیل آنها میپردازد  میگویند حاجت ما در اختراع است واقعا هم همینطور استبشر هیچ علم و فنی را ایجاد نکرده مگر آنکه بآن نیازمند بوده استاحتیاج بشر به جغرافی ناگهانی نبوده بلکه بتدریج بآن نیازمند شده و مطابق قانون تکامل آن علم پیشرفت کرده است در آغاز کار مردم برای تجارت و یا تسخیر ممالک به پیدا کردن راه ها و نشانی شهرها محتاج شدند و کم کم اطلاعات مربوطه بازرگانان و فاتحین را جمع آوری کرده آنرا علم جغرافی نامیدند فنیقی ها و یونانی ها بواسطه جهانگیری و بازرگانی با جغرافی آشنا شدند ولی مسلمانان به دلایل مختلف قبل از ترجمه کتاب بطلمیوس با علم جغرافی مربوط گشتند  بعلاوه مردم حجاز پیش از اسلام به تجارت اشتغال داشتند و همینکه اسلام ظهور کرد عربها و از آن جمله مردم حجاز بکشورگشائی پرداختند و بیش از هر ملت دیگر با سرعت هر چه تمام تر ممالک وسیعی را گشودند و طبعا تجارت عربها رونق گرفتبنابراین مسلمانان از نظر جهانگیری و بازرگانی نیز به جغرافی توجه داشتند   فهرست  جلد اول  تمدن و اوضاع مردم عرب پیش از اسلام تا ظهور اسلام و کمى قبل از آن حکومت عرب در دوره جاهلیت اوضاع کعبه و قریش تا ظهور اسلام چگونگى دعوت اسلام انتشار اسلام فتوحات اسلامى خلفاى اموى خلفاى عباسى خلفاى اندلس خلفاى فاطمى و غیره جلد دوم ثروت مملکت اسلامى ثروت رجال دولتى و خلفاى اسلام موجبات پیدایش آن ثروتها و از دست رفتن آن ثروت اهالى شهرها و دهها جلد سوم علوم و ادبیات عرب و علوم و ادبیات اسلامى علوم و ادبیات بیگانه مدرسهها و کتابخانههاى اسلامى جلد چهارم سیاستهاى دولتهاى اسلامى وضع حکومت خلفاى راشدین امویان عباسیان امویان اندلس فاطمیان و سیاست هر یک در تحکیم مبانى فرمانروایى و رفتار آنان با مردم جلد پنجم نظامات اجتماعى و طبقات مردم و عادات و رسوم اجتماعى و زندگى خانوادگى و تمدن و تجمل و آثار عمران در ممالک و شهرها و دستگاه فرمانروایان اسلامى