محاکمه در این رمان یوزفک کارمند فروتن بانک که زندگی را در دفتر کار و به طور عادی ـ بی هیچ حادثه ای ـ سپری کرده ناگهان با دو مرد ناشناس رو به رو می شود که برای توقیف او آمده اند یوزف ابتدا گمان می کند که اشتباهی رخ داده است و آن را سوء تفاهم تلقی می کند و حتی آن را نوعی شوخی از جانب همکارانش می پندارد اما همین که موضوع را جدی می بیند خود را تسلیم قانون و عدالت می کند و اطمینان دارد که قوانین و اصول اخلاقی به نفع او رای می دهد و او زندگی عادی خود را از سر می گیرد اما به تدریج درمی یابد که همه جا گفت و گو از محاکمه اوست بی آن که خود او از گناه واقعی اش خبری داشته باشد بدین ترتیب یوزفک در برابر سازمان اسرارآمیز اداری و نگاهبانان دنیای قانون احساس تنهایی می کند و ضعف و سستی و تسلیم بر او عارض می شود و سرانجام قربانی قوانین سنگدل و سهمناک می گردد  منبع خانه کتاب کتیبه 4