کتاب تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی نویسنده برتولد اشپولر دوره دو جلدی شومیز توجه برای محافظت از کتاب بر روی جلد چسبپنج سانتی کشیده شده است  كتاب حاضر براساس بيش از هفتصد مقاله و كتاب علمي به هفده زبان مختلف و نيز بر پايه منابع علمي ديگر مانند سكه ها بناها و ساير آثار تاريخي نگارش يافته و از اينرو آئينه تمام نمائي از اوضاع عمومي ايران و طرز زندگي مردم اين كشور در چهار قرن اول دوره اسلامي است  پژوهش حاضر بر اساس متون اصلی و کتب منشأ به زبان های عربی فارسی ترکی و تحقیقات اروپائیان درباره دیگر منابع قدیمی مانند مسکوکات و آثار تاریخی ایران پدید آمده است مؤلف کتاب پروفسور اشپولر سالیانی طولانی فعالیت های علمی خود را وقف تاریخ و فرهنگ ایران کرد و در این اثر کم نظیر خود علاوه بر مسائل سیاسی ایران در صدر اسلام به اوضاع اجتماعی ساخت اقتصادی مناسبات داخلی شیوه حکومت مسائل بازرگانی و نحوه داد و ستد و سرانجام حیات معنوی ایران در قرون نخستین اسلامی پرداخته است  برتولد اشپولر در آغاز جلد اول كتاب نظرى اجمالى به سير تاريخ سياسى ايران و نفوذ اسلام و اهميت آن براى كشور ايران مى اندازد به عقيده او علت اساسى و محرك اصلى حمله اعراب دين جديد و اعتقادات تازه پيامبر اكرمص بود همچنين گذرى كوتاه به فتح و گشوده شدن بين النهرين كه آغاز و كليد تصرف ايران به شمار مى آمد داشته است ليكن آن را نخستين راه فتح سرزمين اصلى ايران نمى داند بلكه آغاز فتح ايران را زمانى مى داند كه حكمران بحرين علاء بن خضرمى از راه دريا به سواحل فارس تاخت اشپولر اين حركت را پيشروى شگفت انگيز خوانده كه تا نزدیک شهر تاريخى اصطخر در نزدیکى تخت جمشيد صورت گرفته است  پس از اولين فتوحات مسلمانان در ايران اشپولر به فتح ديگر سرزمين هاى ايران طبق ترتيب زمانى و جغرافيايى پرداخته است طبق نظر اشپولر فتح اهواز و خوزستان و نيز فتح نهاوند و همدان از اهميت قابل ملاحظه اى برخورداراست اشپولر در پايان استيلاى اعراب به فتح نواحى سيستان و بلوچستان امروزى از جمله ناحيه مكران و زابلستان خراسان تركستان و در انتها طبرستان مازندران كنونى اشاراتى دارد او فتح سرزمين هاى شمال ايران را در سال 30 هجرى ذكر كرده و احتمال داده است كه نوادگان پيامبر اسلامص؛ يعنى امام حسنع نيز در آن شركت داشته اند طبق منابع جغرافيايى قديم فتح طبرستان به دلايل جغرافيايى از راه خراسان و قومس صورت گرفته است   جلد دوم كتاب حاضر با پيش گفتار مترجم و فهرست مهم ترين آثار مؤلف آغاز مى شود در ادامه نويسنده با استفاده از منابع دست اول به ويژه منابع جغرافياى سده هاى اوليه به وضع حيات معنوى و فرهنگى ايران پرداخته استوضعيت پزشکى اديان و موسيقى هنرهاى مصور؛ از جمله طلاكارى و صنايع دستى در قرن اول هجرى ميراث فرهنگى سفال سازى هنر معمارى و فعاليت ساختمانى واز جمله مباحثى هستند كه در ادامه به طور مختصر بررسى شده اندبهترين مطالب جغرافيايى كتاب اشپولر را مى توان در تعيين قلمرو ايران در قرون اوليه اسلامى مشاهده نمود وى در ابتدا به حدود جغرافيايى قلمرو ايران پرداخته است و به تفصيل گزارش هاى جغرافيايى را بيان مى كند  اشپولر در ادامه مطلب درباره حدود ايران به تعيين مرز ايران ماوراءالنهر و تركستان تا سقوط دولت سامانيان مى پردازد او در اين مباحث از شهرهاى مهم تاريخى؛ از جمله بادغيس پوشنگ گوزگان طالقان هرات نواحى آمودريا سرزمين هاى مشرف فراوه و تخارستان مطالبى به دست مى دهد منطقه جنوبى و مرزهاى آن سواحل شمالى خليج فارس مرزهاى سواحل عربى و مرز ايران و تركان در مشرق از جمله ديگر مطالبى است كه در بخش تعيين حدود ايران مى توان مشاهده نمود  قسمت دوم مطالب اشپولر درباره حدود ايران تقسيمات داخلى ايران است و مطالب مهمى؛ از جمله درباره ولايات كه اساس تشكيلات مملكت ايران راتشكيل مى دادند و استان ها در سده هاى اوليه اسلامى را مى توان در آن مشاهده كردمهم ترين مطالبى كه اشپولر درباره حدود ايران ذكر مى كند توضيحاتى است كه به طور مشخص درباره خوزستان آذربايجان ديلم طبرستان فارس خراسان سيستان و شهرهاى مهم و تاريخى و نيز اوضاع جغرافيايى آن ها آورده است  تشكيلات ادارى ايران اداره پست و بازرسى دولتى روساى ادارات ماموران جزء تشريفات سلاطين عناوين و القاب فرمانروايان فرمان هاو ديوان ها فرستادگان هدايا و مناسبات حقوقى؛ از جمله مجازات زنان و حقوق آن ها از ديگر مطالبى است كه اشپولر در ادامه كتاب ذكر كرده است  از جمله ويژگى هاى مهم كتاب حاضر پرداختن به اوضاع اقتصادى ايران در سده هاى نخستين اسلامى است در اين زمينه به مسائل مهمى؛ از جمله كشاورزى و مالكيت ارزى پرورش حيوانات و دامدارى صنعتگرى معادن تجارت پول و مزد ضرب سكه وپرداخته شده است اشپولر كشاورزى ايران در آغاز قرون وسطى؛ مانند آن چه امروزه در سراسر مشرق زمين مرسوم است اساس حكومت و ستون اصلى موجوديت اقتصادى مردم مى داند  مؤلف كتاب در ادامه به شهرهایى كه داراى قنات بودند شهرهاى داراى نظام آبيارى توليدات كشاورزى و تبديل جنگل ها و مزارع كشاورزى در بعضى نقاط ايران اشاره مى كند او در ذكر فرآورده هاى اصلى كشاورزى ايران به تفصيل از محصولات و نقاطى كه اين محصولات در آن به عمل مى آمده ياد مى كند  ادامه مطلب اوضاع اقتصادى كتاب درباره صنعتگرى و فرآورده هاى آن است مؤلف در اين باره از كتاب هاى جغرافيايى استفاده كرده و به توليدات صنعتى و نقاطى كه توليدات فراوان داشتند اشاره كرده استمؤلف در فصل استخراج معادن به استخراج فلزات قيمتى نظير طلا نقره مس روى سرب سنگ سرمه جيوه آهن و ديگر فلزات اشاره كرده است همچنين درباره راه هاى ارتباطى و اهميت آن ها و وابستگى آن ها با حيات اقتصادى جاده هاى مهم و پراهميت جاده ابريشم كشتيرانى در رودخانه ها در بسيارى از ولايات؛ مانند جبال ديلم و طبرستان و نيز در سواحل دريا مطالب مهمى بيان گرديده است