کتاب بیداری اسلامی  و اسناد بهار عربی  ترجمه جبار شجاعی کتاب بیداری اسلامی  و اسناد بهار عربی  تحولات سال های اخیر در کشور های جهان عرب که با اعتراض های تونس آغاز شد موجی از مطالبات سیاسی اقتصادی و اجتماعی را به  همراه داشت این اعتراض ها موجب تغییرات گسترده از جمله سرنگونی حکومت های برخی از این کشورها گردید و ضمن تأثیرگذاری بر نظم و امنیت منطقه ای رویکرد قدرت های بزرگ در رابطه با منطقه را نیز دستخوش تحول کرد هیچ کس پیش بینی نمی کرد که خودکشی یک فرد تونسی به نام محمد بوعزیزی در برابر ساختمان فرمانداری شهر بوزید موجب شکل گیری اعتراض های گسترده و بر پا  شدن آتشی شود که از 17 دسامبر 2010 به  سرعت سراسر منطقه را در برگیرد و کشور های مختلف عربی را که مدت ها و برای نزدیک به چهار دهه در سکون و آرامش و خارج از امواج تغییر و تحول بودند با دگرگونی های وسیع روبه رو نماید این رویداد به  شکل انفجارآمیزی مسائل و مشکلات نهان در کشور های عربی را به  ویژه استبداد حکومت های اقتدارگرا و سرکوبگر و ناکارآمدی و وابستگی آنان به بیگانگان فقدان آزادی های سیاسی و فقر و بحران هویت را آشکار ساخت اما در عین حال شکل گیری چنین حرکت های گسترده ای بیان گر این واقعیت است که عناصر متعددی اعم از تاریخی دینی اقتصادی و سیاسی در آن دخیل اند و بدون تردید تحلیل چنین تحولاتی مستلزم بررسی و لحاظ این عناصر و اتخاذ چشم انداز وسیعی است درباره تحلیل چیستی و زمینه ها و پیامد های این تحولات البته دیدگاه های متنوعی بیان شده است هر چند ضروری است با گذشت زمان و انتشار اسناد و مدارک بیش تر پژوهش ها و بررسی های گسترده تر و عمیق تری صورت پذیرد چنان که برخی از تحلیل گران آن را از جنس اسلام گرایی و بیداری اسلامی و برخی آن را تحولات لیبرال دموکراتیک خوانده اند و برخی نیز این تحولات را در پیش زمینه های اقتصادی و یا سیاسی و بعضی نیز آن را در ذیل نظریه توطئه توضیح داده اند کسانی که این تحولات را در چارچوب بیداری اسلامی توضیح داده اند مهم ترین عامل تکوین این تحولات را بحران هویت در جوامع اسلامی می دانند و ضمن توضیح این تحولات در خاستگاهی کاملاً مذهبی بر روی عناصری از جمله انعکاس مضامین اسلامی در شعارها و اقدامات این جنبش ها و نقش مساجد و نماز های جمعه در فرایند این تحولات شکل گیری مطالبات عمومی مردم چون عدالت خواهی و مبارزه با فساد و دیکتاتوری در بستری مذهبی و همچنین اقبال عمومی به شخصیت ها و گروه ها و احزاب مذهبی و حضور آنان در ساختار قدرت سیاسی پس از این رویدادها تأکید می ورزند و آن ها را نشان های آشکاری از شکل گیری موج جدیدی از بیداری اسلامی اسلام گرایی در جهان عرب قلمداد می کنند که از انقلاب اسلامی ایران تأثیر پذیرفته و معتقدند که علی رغم تفاوت های محیطی گفتمان اسلام گرایی در این تحولات بر اصول مشترکی تأکید داشته به نحوی که مسلمانان در این کشورها راه برون رفت از نابه سامانی های موجود را در بازگشت به اسلام و بازیابی هویت دینی خود جست وجو نموده اند اما از سوی دیگر برخی از تحلیل گران این تحولات را در چارچوب انقلاب های دموکراتیک تحلیل نموده و آن را فرایند گذار به دموکراسی در این جوامع دانسته اند و به ویژه بر نقش طبقه متوسط جدید و مطالبات آن ها در این کشورها تأکید دارند