کتاب چنگیزخان اثر واسیلی یان ترجمه محمد پورهرمزان  بخشی از کتاب چنگیزخان؛   چنگیزخان کجاست؟ او نمرده است همه آنچه اتفاق افتاد این بود  پادشاهی در کشوری دوردست زندگی می کرد که دختری به زیبایی خورشید داشت چنگیز از این دوشیزه خواستگاری کرد پادشاه در خلوت به دخترش گفت این چاقو بسیار کوچک و بسیار تیز است آن را در لباست پنهان کن و زمانش که فرارسید خودت می دانی باید چه کار کنی وقتی چنگیز مقدس در کنار آن دوشیزه آرمید دختر چاقو را بیرون کشید و او را مُثله کرد چنگیز فریاد کشید و مردم به درون ریختند اما چنگیز فقط گفت این دختر را از این جا ببرید می خواهم بخوابم  او خوابید اما هرگز برنخاست اما آیا چنگیز مقدس نباید خود را شفا دهد؟ وقتی شفا یابد برخواهد خاست و مردمش را نجات خواهد داد  برگرفته از یک قصه عامیانه مغولی که اوون لاتیمور آن را در کتابش با عنوان سفرهای مغولستان درج کرده است  چنگیزخان روحی از آنِ همه ماست  به نقل از شارالدای حکیم الهی آرامگاه چنگیزخان مغولستان داخلی  نیمه ژوئیه ۱۲۲۸ میلادی است چراگاه های مغولستان مرکزی روزی گرم را پشت سر می گذارند در چنین روزهایی آسمان صاف و آبی است و سوارکار تنها می تواند آواز چکاوک ها را که در پهنه آسمان صاف و آبی طنین انداز است و صدای ملخ ها را در زیر پای خود بشنود در اغلب چنین روزهایی سراشیب چراگاه که از یک سو به رودخانه و از سوی دیگر به رشته ای از تپه های کوتاه منتهی می شود تقریبآ خالی است و آماده پذیرایی از یک یا دو چادرِ گِرد مغولی گله ای گوسفند و چند اسب افسار شده است اما امروز آواز چکاوک ها و صدای ملخ ها در میان صداهای دیگر گم شده اند اجتماعی شاهانه و حماسی چهره این محل را دگرگون کرده است غرش ارابه های بسیار بزرگی به گوش می رسد که برخی از آن ها را یک دوجین و برخی را تعداد بیش تری گاو نر به دنبال می کشند ارابه هایی که سطحشان صاف و بدون لبه است و طول هر کدام به هفت متر می رسد این ارابه ها چادرهای نمدی یا ابریشمی را حمل می کنند که برخی از آن ها مانند چادرهای مغولی گرد و بعضی مربع شکلند هریک از این چادرها قصری متحرک برای یک شاهزاده و همراهان اوست  فرماندهان که زره های به هم بافته زنجیری یا جوشن های آهنی بر تن دارند فریاد خوشامد سر داده اند بستگان خانواده سلطنتی ــ که اغلب بر اسب و شتر سوارند و زن های مسن تر که در ارابه های دوچرخ نشسته اند ــ همراه با رمه گوسفند و بز و گله های اسب و شتر به آرامی در پهنه جلگه پراکنده می شوند و پس از عبور از تپه های بی شمار چندین کیلومتر در مسیر نهرهای آب به سمت جنوب پیش می روند تا به سواحل رودخانه ای عریض و کم عمق می رسند بردگان مسلمان و چینی نمدهای لوله شده و پنجره های مشبک را که برای برپا کردن چادرهای کوچک تر به کار می روند از پشت شترها و ارابه هایی که اسب ها آن ها را می کشند پایین می آورند نگهبانان خرقه های بلند لایه دار بر تن و کلاهخود چرمی بر سر دارند کمان های کوتاه و ده ها نوع پیکان به کمربندهایشان حمایل شده است و سوار بر اسب مسئول حفظ نظم هستند چوپان ها ساق بندهایی که تا قوزک پایشان می رسد ــ به زبان مغولی به آن دیل می گویند ــ به دور پاهایشان پیچیده اند و تعداد بی شماری گوسفند برای مراسم جشن ذبح می کنند کودکان سرگین خشک دام ها را برای سوخت و تهیه آتش جمع آوری و روی هم کپه می کنند زن ها که در چادرهای پردود خوشبختانه از شر مگس های موذی صحرا در امانند مشغول به هم زدن شیر تخمیرشده در مشک های چرمی اند تا از آن نوشیدنی درست کنند  در گذشته نیز گردهمایی هایی چنین باشکوه برگزار شده بود ولی هرگز چنین با اهمیت نبود مغول ها پس از دو دهه جنگ در آسیای میانه جنوب روسیه و غرب چین پیروز شده بودند برخی از شرکت کنندگان در این اجتماع از مغولستان و ازبکستان بعضی از منچوری و از سین کیانگ و گروهی از کشتزارهای شمال چین که به تازگی فتح شده بود آمده بودند رهبر آنان چنگیز سال قبل مرده بود مردی که مردمش را از گمنامی و بی اعتباری بیرون کشیده و ملتی را پایه ریزی کرده بود که امپراتوری تشکیل بدهد چهل سال فرمانروایی و پیروزی های چنگیز قدرت این ادعایش را ثابت کرد که می گفت نظر کرده و در پناه ملکوت جاویدان است و حال اراده اش محقق شده بود و این اجتماع برای تأیید جانشینی و وارث برگزیده اش یعنی پسر سومش اوگتای ضروری بود  این گردهمایی را همچنین می توان آغاز اجرای راهبرد نظامی بزرگی دانست که چنگیز آن را در آستانه بزرگ ترین پیروزی اش طراحی کرده بود تصرف کامل چین امری که هیچ فرمانروای دیگر بربر در آن سوی دیوار بزرگ چین توفیق انجامش را نیافته بود