سنجش و اکتشاف  کتاب حاضر در پنج فصل شناخت علوم علم اصول فقه فلسفه اصول فقه دین و معادلات و مناسبات و عقل عملی و اعتباریات سامان یافته است مولف در فصل اول به دو موضوع ایضاح دیدگاه رایج در شناسایی علوم و سنجش دیدگاه رایج در شناسایی علوم پرداخته است فصل دوم شامل شش نوشتار علم اصول فقه و نظام واره آن بر پایه سنجش مسلک های اجتماعی علم اصول فقه و روش ها و منابع و دلایل علم اصول فقه و دانش های زبانی علم اصول فقه و فلسفه تحلیلی علم اصول فقه و تعمیم به اصول اجتهاد عام و شیخ مفید و علم اصول فقه فصل سوم مشتمل بر چهار نوشتار فلسفه اصول فقه به مثابه فلسفه تابع فلسفه اصول فقه به ملاک قانون تابع و متغیر فلسفه اصول فقه و مرزبندی ها و تمایزات و فلسفه فقه به ملاک دستور تابع ها در منطق و ریاضی می باشد نویسنده در فصل چهارم سه نوشتار نظریه علم دینی دین و عقل و دین و اخلاق را بیان نموده است فصل آخر نیز شامل مباحثی پیرامون ابن سینا و عقل عملی و هم چنین علامه طباطبایی و اعتباریات می باشد