کتاب شمس و طغرا کتاب شمس و طغرا محمدباقربن محمدرحیم خسروی کرمانشاهی فاطمه علی حسینی ویراستار ناشر راستی نو تاریخ نشر 18 بهمن 1389 تعداد صفحه 902 قطع کتاب وزیری نوع جلدسلفون     مروری بر کتاب ماجرای دل انگیز آبشخاتون عروس هلاکو خان  شمس و طغرا نخستین رمان ایرانی است که میرزا محمدباقر خسروی از شاهزادگان قاجار آنرا در سال 1287 نگاشته است در این اثر دوره آشفته حمله مغول به ایران ترسیم شده است و با اینکه زمینه اثر تاریخی است اما مولف آن را با روایت داستانی عاشقانه و گیرا  که سرشار از ماجراهای هیجان آفرین است ٬ همراه کرده است  این کتاب از اولین نمونه های رمان تاریخی در زبان فارسی است که حدود صد سال پیش نوشته شده است  این کتاب تاریخ مجملی است از وقایع بیست و چهار ساله فارس و زمان پادشاهی آبش خاتون اخر اتابک از سلسله سلغریان در حقیقت این رمان  تصویری از زندگی اجتماعی مردم فارس و حوادث قرن هفتم هجری در این منطقه را ارائه می دهد  شمس و طغرا رمانی است که آمیخته با بعضی وقایع تاریخی و مطالب جغرافی و دقایق اخلاقی که مولف آن در سنه 1325 هجری در موقعی که شهر کرمانشاه وطن او  به واسطه تهاجم اغراض فاسده و تراکم شرور و فتن و تطاول اشرار و اوباش بکلی منقلب و مضطرب گشته و باب قتل و غارت و هتک ناموس در آن مفتوح و راه اسایش و صون مال و جان و ابرو از آن مسدود امده قرارا من الفتنه عیالات خود را برداشته به یک از دهات دوراز شهر رفته  درنهایت ملالت و افسوس به حال وطن عزیز و ابنای وطن خود به سر می برد  این رمان دربردارنده ماجراهای یک دوره 24 ساله از تاریخ فارس هم زمان با سلطنت آبش خاتون آخرین اتابک سلغری فارس است که در سه جلد با عنوان های شمس و طغری؛ ماری و نیزی و طغرل و هما تدوین شده است رمان داستان قهرمانی را حکایت می کند به نام شمس که با وجود بیزاری از مغولان در جریان آتش سوزی خانه امیر مغول دختر وی طغری را از آتش نجات می دهد و همین حادثه باعث به وجود آمدن عشقی میان آنان می شود شمس با همه سختی ها مبارزه و سرانجام با طغری ازدواج می کند اما ماری کنیز اهدایی ملکه مصر را نیز به عقد خود درمی آورد و افزون بر او عاشق آبش خاتون نیز می شود بعدها بر اثر زلزله ای مهیب طغری جان خود را از دست می دهد اما آبش خاتون و ماری هم چنان در کنار یکدیگر به زندگی ادامه می دهند جلد سوم کتاب نیز شرح ماجرای دل باختگی طغرل و سپس شمس به هما است