کتاب پاییز پدر سالار اثر گابریل گارسیا مارکز ترجمه سید اسلام فاطمی نشر عصر جوان در بخشی از کتاب پاییز پدرسالار می خوانیم  آیا آن هواپیما را به یاد مى آورى؟ کدام هواپیما را؟ هواپیمایى که شنیدم در ساعت ۲ بامداد ۲۴ ژانویه ١۹۵۸ بر فراز کاراکاس پرواز مى کرد فکر مى کنم هر دوى ما در آن اتاق در سن برناردینو بودیم و آن را از ایوان تماشا مى کردیم؛ دو چراغ قرمز که در آسمان تاریک به صورت متناوب روشن و خاموش مى شدند و در نزدیک شهرى پرواز مى کردند که به دلیل حکومت نظامى خالى اما خواب آلود نبود و گذر از لحظه اى به لحظه ى دیگر را براى سقوط دیکتاتورى انتظار مى کشید هواپیمایى که با آن پرز خیمه نز از کشور گریخت هواپیمایى که به هشت سال دیکتاتورى در ونزوئلا پایان داد باید در خصوص این لحظه ى بخصوص چیزهایى به خوانندگان بگوییم این امر مهم است چون هنگامى بود که شما ایده ى نوشتن داستانی درباره ى دیکتاتورى را در ذهن داشتید داستانى که پس از هفده سال و دو نسخه ى نیمه کاره خزان پیشوا نام گرفت بر سکوى هواپیما دیکتاتور همسرش دختران وزراء و دوستان نزدیکش ایستاده بودند چهره ی دیکتاتور از درد عصبى ملتهب و از دست آجودان مخصوصش خشمگین بود؛ چون با عجله اى که در فرار داشتند چمدانى محتوی یازده میلیون دلار را پاى نردبان طنابى هواپیما که آن ها از رویش بالا مى رفتند جا گذاشته بود وقتى هواپیما اوج گرفت و به مقصد کاراییب دور شد مجرى رادیو برنامه ى موسیقى کلاسیک را که سه روز به آن گوش داده بودیم قطع و سقوط دیکتاتور را اعلام کرد چراغ پنجره هاى کاراکاس یکى بعد از دیگرى مثل شمع هاى درخت کریسمس روشن شدند در میان مه و هواى خنک صبح زود منظره ى هلهله اى سرکش پدیدار شد بوق ها به صدا درآمدند مردم فریاد کشیدند آژیر کارخانه ها با نهایت شدت به صدا درآمد و پرچم ها از ماشین ها و کامیون ها به اهتزاز درآمدند قبل از آن که هوا روشن شود عده اى زندانى هاى سیاسى را بر شانه هاشان به خارج از ساختمان امنیت ملى حمل مى کردند این اولین  بارى بود که سقوط یک دیکتاتور را در آمریکاى لاتین مى دیدیم به عنوان روزنامه نگاران مجله اى هفتگى من و گارسیا مارکز از این لحظات حساس نهایت بهره را بردیم ما از همه ى مجرا هاى قدرت دیدار کردیم وزارت دفاع دژى با اعلامیه هایى در راهروهایش که بر آن ها نوشته شده بود موقع رفتن هر چیزى را که دیده اید یا شنیده اید فراموش کنید