کتاب دیلیمیان در گستره تاریخ ایران   مؤلف پروین ترکمنیآذر  ناشر سمت  سال چاپ 1398  تعداد صفحات 312  قطع و نوع جلد وزیری شومیز  توضیح کتاب  در این کتاب که برای دانشجویان رشتهی تاریخ در مقطع کارشناسی تدوین شده نخست اوضاع جغرافیایی اقتصادی و اجتماعی شهر دیلم و چگونگی ورود اسلام به این سرزمین بررسی شده و حکومتهای محلی آن معرفی میگردد سپس حکومتهای آل زیار که از نظر اعتقاد و وابستگی به فرهنگ و ادب ایران در جایگاه ویژهای قرار دارد به طور مختصر معرفی میگردد هم چنین تاریخ سیاسی آل بویه در سه مرحلهی شکلگیری و دستیابی به قدرت اعتلا و سرانجام انحطاط آنان بررسی میشود وضع خلفای عباسی در این دوره و رابطهی خاندان بویه با آنان که در حقیقت دوران ضعف خلافت عباسی و تسلط حکومتی ایرانی و شیعه مذهب بر آنان است بازگو میگردد افزون بر این تشکیلات اداری فرهنگ و تمدن و اقتصاد دورهی آل بویه بررسی شده و رهاوردهای سیاسی نظامی دیوانی علم و ادب مذهب و اقتصاد این دوره بیان میشود در کتاب عنوان شده است دیلمیان از دیرباز در تاریخ ایران به علت برخورداری از شجاعت و مهارتهای جنگی سرآمد بودند آنان در قرن سوم و چهارم هجری توانستند بر مسند قدرت حکومتی ایران و اسلام دست یابند کارآمدی آنان در بخش نظام موجب تسلط بر قلمرو وسیعی گردید حکومت آنان حکومت آل بویه نقطهی عطف سیاسی در روابط ایران و بغداد محسوب میشود آل بویه در تاریخ ایران دورهی اسلامی از چند لحاظ حائز اهمیت است تلاش آنان در جهت بازیابی فرهنگ ایرانی و اشاعهی هویت فرهنگی ایرانیان امتیاز خاص آل بویه بود سرزمین دیلم به لحاظ صعبالعبور بودن و آب و هوای خاص در مقایسه با دیگر مناطق ایران کمتر دستخوش تهاجم بیگانگان و تغییر و تحول قرار گرفت و به همین علت از نظر حفظ آداب و رسوم و فرهنگ ایرانی بکرتر از دیگر مناطق بود آنها در صدد تلفیق ملیت ایرانی با دیانت اسلامی از نوع شیعی بودند حضور اندیشمندان و بزرگان علم و ادب در تصدی امور حکومتی فارغ از وابستگی نسبی و مذهبی از رهاوردهای دیگر این خاندان است که نشانهی تساهل و تسامح مذهبی آل بویه و عامل رشد و گسترش اندیشههای فعال و خلاق بود