کتاب برهان قاطع اثر محمد حسین  تبریزی و محمد معین انتشارات امیر کبیر دوره 5جلدی کتاب زندگینامه و دایره المعارف نشر امیر کبیر کتاب برهان قاطع اثر محمد حسین بن خلف تبریزی و محمد معین انتشارات امیر کبیر دوره 5 جلدی ویژگی ها رده بندی کتاب دایره المعارف آثار کلی قطع وزیری نوع جلد گالینگور  توضیحات کتاب برهان قاطع برخلاف فرهنگ های رایج در زمان مؤلف  دارای ترتیبى الفبایى و بر پایه حروف اول  دوم  سوم و هر واحد واژگانى تنظیم شده استاین فرهنگ شامل یک دیباچه  مشتمل بر 9 فایده و متن شامل 29 گفتار است دیباچه در باب موضوعاتى مانند زبان های ایرانى  حروف  دستور زبان و املای فارسى است و گفتارها که بخش اصلى فرهنگ را شامل مى شود بر مبنای حروف فارسى و عربى ترتیب یافته و هرکدام خود به چندین بیان تقسیم گردیده است این فرهنگ با وجود آنکه مى بایست از منابع گوناگونى فراهم آمده باشد مؤلف آن تنها از چهار فرهنگ  یعنى فرهنگ جهان گیری انجوی شیرازی  مجمع الفرس سروری کاشانى  سرمه سلیمانى تقى الدین اوحدی و صحاح الأدوية حسین انصاری نام مى برد از میان این چهار فرهنگ  بیشترین استفاده برهان از فرهنگ جهان گیری بوده است  این کتاب نخستین بار در کلکته در 1234 به صورتی جامع و نفیس مصدر به نام فرماندار هندوستان و با مقدمه سید کرم حسین حسینی بلجرامی پس از مقابله با سیزده نسخه خطی که کهن ترین آنها تاریخ 1071 را داشت به طبع رسید و در پایان آن فصلی به نام ملحقات برهان قاطع تألیف عبدالمجید قائم مقامی قاضی القضات درج شد و بار دیگر نیز در کلکته در 1274 با حروف سربی به چاپ رسید برهان قاطع در ایران نیز با چاپ سنگی در 1278 1300 1304 و 1305 و چاپ سربی 1317ش در دو مجلد و نیز در 1336ش به اهتمام محمد عباسی انتشار یافت مهم ترین و علمى ترین چاپ برهان قاطع با تصحیح و تحشیه محمد معین  در 5 مجلد 4 مجلد لغت و یک مجلد تعلیقات در فاصله سال های 1331 1335ش  در تهران منتشر شده است معین برهان قاطع را با مقدمه ای جامع  حواشى مفصل در شرح ریشه واژه ها تصحیح خطاهای نویسنده  افزودن لغات بسیار در حواشى و ذکر معادل آنها در سایر زبان ها و لهجه های ایرانى به چاپ رساند دقت معین در تحقیق و تصحیح برهان قاطع و کمیت و کیفیت تعلیقات وی بر این فرهنگ به میزانى است که حاصل زحمات او را باید تألیفى جدید بشمار آورد  سید احمد عاصم عنتابى  ادیب فاضل عثمانى این فرهنگ را در اوایل سده 13ق به ترکى برگرداند و آن را به نام تبیان نافع منتشر کرد  در نقد برهان قاطع  نخستین تلاش از سوی سراج الدین آرزو در سراج اللغة صورت گرفت و پس از آن غالب دهلوی به تفصیل  این فرهنگ را در 1273ق1857م مورد نقد و بررسى قرار داد و حاصل کار خود را با عنوان قاطع برهان تدوین و منتشر ساخت  در دوره معاصر نیز برهان قاطع مورد نقد قرار گرفت به عنوان مثال  محمدتقى بهار بر واژه های دساتیری این فرهنگ و بى بنیاد بودن آنها انگشت نهاد و پورداود هم از این بابت و هم از آن جهت که برهان خالى از شواهد شعری است  آن را مورد نقد قرار داد در این میان نقد و بررسى حکمت از دو نقد پیشین مفصل تر است حکمت روشن مى سازد که برهان قاطع دارای کاستی هایى اساسى است  مثل حذف شواهد شعری  اشتباه در ریشه شناسى برخى از واژه های فارسى و عربى  خطا در ضبط برخى از لغات  ورود تصحیفات و تحریفات در پاره ای لغات  اشتباهات تاریخى و جغرافیایى و سرانجام طرح باورهای بى بنیاد و خرافى در شرح و تفسیر برخى از لغات