کتاب جامعه شناسی تاریخی مبانی مفاهیم و نظریه ها مطالعات تاریخی بدون توجه به نظریه های علوم اجتماعی و جامعه شناسی بدون توجه به اطلاعات تاریخی ره به جایی نمی برند اما بهره گیری تاریخ و جامعه شناسی از یکدیگر نباید سبب عدم تمایز تاریخ اجتماعی و جامعه شناسی تاریخی به لحاظ موضوع روش و هدف این دو مطالعه شود واگرایی تاریخ اجتماعی از جامعه شناسی تاریخی شناخت واگرایی های جامعه شناسی تاریخی از فلسفه نظری تاریخ انگیزه ای برای تدوین این اثر بوده است این کتاب در پنج بخش تنظیم شده است بخش اول این جستار بر آن است تا ضمن بیان موضوع روش و هدف تاریخ سنتی و تفاوت آن با تاریخ اجتماعی؛ نقدهای جامعه شناسی بر تاریخ سنتی اختلاف بین مورخان و محققان جدید مطالعات تاریخی در خصوص بازسازی و بازنگری اطلاعات تاریخی را روشن سازد و در صورت امکان راه حلّی ارائه دهد بخش دوم به تعریف موضوع روش و هدف جامعه شناسی تاریخی و ارائه یک راه حل و بیان یک تقسیم کار علمی بین محققان تاریخ اجتماعی و جامعه شناسان تاریخی مورد توجه قرار می گیرد فصل دوم این بخش در باب همگرایی ها و واگرایی های تاریخ اجتماعی و جامعه شناسی تاریخی بحث می کند و سرانجام در فصل سوم نقطه اشتراک تاریخ اجتماعی و جامعه شناسی تاریخی یعنی نظریه های جامعه شناسی مورد استفاده در مطالعات تاریخی مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت بخش سوم به تعریف نظریه اجتماعی کاربرد آن در مطالعات تاریخی و مهمترین نظریه های اجتماعی که بیشترین کاربرد را در مطالعات تاریخی دارند پراخته است بخش چهارم نیز به نقد و بررسی آراء و اندیشه های مهمترین نظریه  پردازان غربی عرصه جامعه شناسی تاریخی اختصاص یافته است و سرانجام در بخش پایانی به بحث و بررسی اندیشه های پاره ای از اندیشمندان مسلمان در خصوص استفاده از نظریه های جامعه شناسی در مطالعات تاریخی و گرایش آنان به جامعه شناسی تاریخی اختصاص یافته است