کتاب تحلیل ذهن اثر برتراند راسل کتاب laquoتحلیل ذهنraquo نوشتهzwnjی برتراند راسلraquo را laquoمنوچهر بزرگمهرraquo به فارسی برگردانده است نقد مفهوم خودآگاهی غریزه و عادت احساسات قوانین علی در عالم ماده و ذهن مراقبت در نفس یا درونzwnjنگری تعریف ادراک احساس و تخیل حافظه الفاظ و معانی اعتقاد و یا تصدیق هیجانات نفسانی و اراده خصوصیات ذهن و عنوانzwnjهایی است که در فهرست کتاب آمده است در مقدمهzwnjی نویسنده آمده است laquoاین کتاب اصل مساعی مبذوله برای تلفیق دو تمایل مختلف است یکی در روانzwnjشناسی و دیگری در علم فیزیک یا حکمت طبیعی که من نسبت به آنzwnjها علی رغم تنافی ظاهری نظر موافق دارم از یک طرف بسیاری از روانzwnjشناسان مخصوصا پیروان مکتب quotرفتار ظاهرquot به اتخاذ موضعی گراییدهzwnjاند که اگر از لحاظ فلسفی اصالت مادی نباشد و از حیث روش و طریقه تحقیق مادی است آنzwnjها روانzwnjشناسی را بیش از پیش متکی بر علم ابدان و وظایف الاعضا و مشاهده و ترصید خارجی میzwnjنمایند و ماده را امری صلبzwnjzwnjتر از ذهن و غیرمشکوکzwnjتر از آن قلمداد میzwnjکنند در همین حال علمای طبیعی علیzwnjالخصوص quotآین شتاینquot و سایر کسانی که به بیان نظریه نسبت میzwnjپردازند quotمادیتquot ماده را روز بروز کمتر جلوه میzwnjدهند نظری که به عقیده من مجامع تمایل مادی روانzwnjشناسی و تمایل quotضد مادیquot فیزیک است همان است که از جانب quotویلیام جیمزquot و quotاصالت واقعیان جدیدquot امریکایی اختیار شده و بنا به رای آنzwnjها quotمایه اصلیquot عالم وجود نه ذهنی است و نه مادی بلکه quotجوهری برزخیquot است که هر دو از آن ساخته شدهzwnjاند در این کتاب من سعی کردهzwnjام که این نظریه را در مورد اموری که روانzwnjشناسی بدان اشتغال دارد قدری به تفصیل بیان دارمraquo کتاب حاضر را انتشارات laquoخوارزمیraquo منتشر کرده است