کتاب خود شناسی برای خود سازی به سوی خودسازیمحمدتقی مصباح یزدی موسسه امام خمینی موضوع بحث عبارت است از انسان از این نظر که موجودی است کمال پذیر و هدف و فایده آن عبارت است از شناختن کمال حقیقی و راه رسیدن به آن و اسلوب آن عبارت است از بررسی بینش های درونی خویش برای بازشناختن خواست ها و کشش هایی که در وجود ما برای کمال نهاده شده و عواملی که ما را در راه رسیدن به آن کمک می کند و بررسی شرایطی که می توان از آنها برای این منظور بهره برداری کرد برای اثبات مطالب می کوشیم به دریافت های وجدانی و براهین ساده عقلی اکتفا کنیم و با استفاده از روشن ترین و قطعی ترین معلومات به کشف مجهولات نایل آییم و در موارد لزوم به دلیل های پیچیده عقلی و نقلی اشاره ای می کنیم  استاد پس از ذکر مقدمه و توضیح مفردات بحث مراتب کمال و تقسیم آن به کمال حقیقی و نسبی را متذکر می شوند کمالی که برای موجود کمال نهایی به شمار آید حقیقی و آن که آلت و وسیله ای برای رسیدن به کمال بالاتری باشد کمال نسبی برای آن موجود خواهد بود ایشان در ادامه عوامل و شرایط سیر استکمالی به سوی کمال حقیقی را متذکر می شوند آن گاه به این نکته می رسند که برای یافتن کمال ابتدا می باید آن را شناخت؛ اما این شناخت درباره کمال حقیقی انسان با ابزار تجربه امکان پذیر نیست سپس به مناسبت ذکر یکی از دلایل نارسایی ابزار تجربی در شناخت کمال حقیقی انسان به این امر می پردازند که آرای فلاسفه نیز درباره چیستی این کمال مختلف است؛ لیکن بررسی آرای آنان و بیان نقض و ابرام هایی که در این زمینه صورت داده اند با شیوه بحث این کتاب ـ که مبتنی است بر یافت های وجدانی و استدلال های ساده عقلانی ـ سازش ندارد از این رو پایه بحث را بر جهت یابی امیال فطری برای رسیدن به کمال حقیقی می نهند و با بررسی ادراک و مراتب آن قدرت و مظاهر آن عشق و پرستش و لذت و کمال نتیجه می گیرند لذت حقیقی در گرو رسیدن به کمال حقیقی است که در آن مقام بالاترین لذت از کامل ترین موجود به دست می آید این نقطه اوج امیال و غایت آمال است که در آن امیال فطری انسان به طور کامل ارضا می شوند و این در سایه ارتباط کامل و آگاهانه با مبدأ هستی امکان پذیر است از این رو در بحثی دیگر امکان عقلی این ارتباط آگاهانه کامل را با آفریدگار اثبات می کنند  آن گاه در نتیجه گیری از بحث کمال حقیقی انسان را قرب به خدا می دانند و راه رسیدن به این کمال را با استفاده از بیانات دل نشین آیات و روایات معرفی می کنند این راه منحصر در عبادت و بندگی خداوند است از این رو حقیقت عبادت و نقش علم را در تحصیل آن و در نتیجه تکامل حقیقی انسان و همچنین بحث از نقش اراده را ـ که در این جهت مکمل علم است و علم بدون آن کفایت نمی کند ـ گوش زد کرده در این باره توضیحات کافی و نابی ارائه می دهند  سپس نتیجه نهایی بحث را بیان می کنند و در خاتمه راهکارهای عملی برای رسیدن به کمال حقیقی را در قالب یک برنامه مطرح می سازند این برنامه از مواد مثبت و منفی ـ در جهت تقویت خواست کمال جویی و خداپرستی انسان ـ تشکیل یافته است مهم ترین مواد مثبت این برنامه عبارت اند از 1 انجام به موقع عبادت و بهویژه نمازهای واجب همراه با حضور قلب و اخلاص کامل؛ 2 اختصاص مقداری از وقت روزانه به امر تفکر در باب صفات و آیات الهی و نیز تفکر درباره تشخیص راه صحیح و طولانی بودن مسیر و کم بودن فرصت و نیرو و کثرت موانع و بی ارزشی اهداف دنیوی و؛ 3 برنامه روزانه برای قرائت قرآن همراه با تأمل و نیز مطالعه دقیق روایات و مواعظ کلمات حکمت آمیز احکام فقهی و دستورات اخلاقی و  مهم ترین مواد منفی این برنامه عبارت اند از 1 پرهیز از زیاده روی در التذاذات مادی؛ 2 کنترل قوای حسی و خیالی بهویژه چشم و گوش؛ 3 حفظ اندیشه از لغزشگاه های فکری