کتاب جنایت و مکافات غالباً داستایوفسکی را فقط داستان سر می دانند در حالی که وی در حقیقت یک از متفکران بزرگ و فلاسفه ای است که مطالب و افکار پیچیده و عمیق خویش را به صورت داستان مطرح کرده است و نه تنها در روانکاوی و رمان نویسی کشور خود بخش جدیدی گشوده بلکه اندیشه و شیوه کارش در تمام مغرب زمین تأثیری عمیق برجای گذارده است نا او درمیان نویسندگان بزرگ قرن نوزدهم روسیه که بحق موجب اعجاب و تحسین اروپا قرارگرفته اند یکی از مشهورترین و جالب توجه ترین نامهاست و از نویسندگان معدود آن زمان است که در کشورهای دیگر محبوبیت روزافزون دارد فئودور داستایوفسکی بر خلاف تالستوی و غالب نویسندگان بزرگ روس همزمان خود که غالباً از اعیان یا نجیب زادگان بودند از خانواده ای متوسط برخاست پدرش پزشک و دوستدار علم و ادب بود و در خانواده خود زمینه مناسبی برای پرورش قوای فکری اطفال خود فراهم ساخت  نگاهی کوتاه به کتاب جنایت و مکافات  جنایت و مکافات ماجرای دانشجویی به نام راسکول نیکف را به تصویر می کشد که مرتکب قتل می شود بنا برانگیزه های پیچیده ای که حتی خود او از تحلیل آن عاجز است پیرزنی رباخوار و خواهرش را که به طور پیش بینی نشده در صحنه وقوع قتل حضور پیدا می کند را می کشد پس از ارتکاب قتل خود را در خرج کردن پول و جواهراتی که از خانه پیرزن برداشته ناتوان می بیند و تصمیم می گیرد آن ها را جایی پنهان کند چند روز در بستر بیماری می افتدو هرکسی را که می بیند تصور می کند که به او مظنون است و در نتیجه همین افکار پریشان کارش به جنون می رسد درون مایه داستان تحلیل انگیزه های قتل و تأثیر قتل بر قتل است که داستایوفسکی مسئله رابطه میان خویشتن و جهان پیرامون و فرد و جامعه را در آن گنجانده است راسکول نیکف باتوجه به توانایی هایش می تواند کار خوبی برای خود پیدا کند درحالی که فقیرانه زندگی می کند رازومی هی؛ دوست صمیمی او نیز در وضعیتی مشابه به سر می برد اما مشغول کار است حتی وقتی کار ترجمه کتاب را به راسکول نیکف پیشنهاد می دهد او از انجام این کار سر باز می زند داستایوفسکی داستان را از زبان سوم شخص روایت می کند جنایات و مکافات یکی از سه شاهکار داستایوفسکی در کنار کتاب ابله و براداران کارامازوف به شمار می رود آشفتگی ها تب ها و هذیان های راسکول نیکف و توصیف های دقیق داستایوفسکی از جمله ویژگی ها و مشخصه هایی هستند که اگر تاریخ داستان نویسی و ادبیات جهان به آن افتخار نکند علم روانشناسی به آن می بالد تصویر دخترک 16 ساله ای که برای تأمین مخارج خواهر و برادر کوچک تر از خود عضو گروه های بدنام می شود و به انجام هرکاری تن می دهد گویاترین تصویر از زندگی فلاکت بار قشر ضعیف روسیه است که با قلمی قدرتمند پیش چشم خواننده به نمایش در می آید  بخشی از کتاب جنایت و مکافات  راسکولنیکف به شلوغی عادت نداشت او از هر گونه اجتماع دوری می کرد اما اکنون به یکباره تمایل به بودن با افراد دیگر را احساس کرد به نظر می رسید چیز جدیدی در درونش اتفاق می افتد و همراه با آن نوعی تشنگی برای همراهی احساس می کرد او پس از یک ماه غم انگیز فلاکت و هیجان غم انگیز آنقدر خسته بود که آرزو داشت در دنیای دیگری هر چه که باشد لحظه ای استراحت کند ارباب مؤسسه در اتاق دیگری بود اما مرتباً از چند پله به اتاق اصلی پایین می آمد چکمه های زرق و برق دار و قیرانی اش با تاپ های قرمز رنگی که هر بار جلوتر از بقیه به چشم می آمدند او یک کت کامل و یک جلیقه ساتن مشکی به طرز وحشتناکی چرب پوشیده بود بدون کراوات و به نظر می رسید که تمام صورتش مانند یک قفل آهنی با روغن آغشته شده بود پشت پیشخوان پسری حدوداً چهارده ساله ایستاده بود و پسر دیگری کمی کوچک تر بود که هر آنچه را که می خواستند تحویل می داد روی پیشخوان مقداری خیار ورقه شده چند تکه نان سیاه خشک شده و مقداری ماهی ریز خرد شده همه بوی بسیار بدی گذاشته بودند به طرز غیرقابل تحملی نزدیک بود و آنقدر با دودهای ارواح سنگین بود که پنج دقیقه در چنین فضایی ممکن است انسان را مست کند