دیوان اشرفی سمرقندی  اشرفی سمرقندی سرایندۀ قرن ششم قمری است و اشعار او در بررسی فرهنگ و ادبیات فارسی پیش از مغول اهمیت دارد تصحیح و تحقیق این دیوان با استفاده از دست نویس های موجود از اشعاراو تذکره ها سفینه های خطی و  صورت گرفته استاشرفی سمرقندی از گویندگان گمنام اما توانای سدۀ ششم هجری است که دیوان اشعار او تاکنون به چاپ نرسیده و تنها منبع محققان دربارۀ ئی اطلاعات محدود و غالباً خالی از تحقیق تذکره نویسان بوده است با کمال تعجب این گمنامی تا زمان حال نیز ادامه داشته و در هیچ یک از آثار معاصران به وی و اشعارش پرداخته نشده استدر دیوان وی افزون بر فواید زبانی و ادبی اطلاعات تاریخی مهمی دربارۀ حکمرانان محلی و پادشاهان سلسلۀ قراخانی که در سدۀ ششم قمری در ماوراءالنهر حکومت داشته اند و رجال ایشان وجود دارد که در منابع تاریخی به آنها کمتر پرداخته شده است؛ از این رو دیوان وی یکی از منابع مهم این دوره است بیشتر منابع به سیادت وی اشاره کرده اند؛ اما دربارۀ مذهب وی سخنی نگفته اند در اشعار او نیز قرینه ای برای شناخت مذهب او دیده نمی شود دربارۀ شخصیت فردی و خلق و خوی اشرفی نمی توان با قطعیت سخن گفت آنچه از بررسی اشعار او به دست می آید تصویری مبهم از مردی است که پایبند شریعت است و بر رعایت اصول آن تأکید دارد؛ اما از جایگاه والای عقل نیز غافل نیست و از تعصبات مذهبی تنگ نظرانه و بی پایه دوری می کندزبان اشرفی ساده و طبیعی و خالی از تعقید و تکلف است وی به طور کلی پیرو سبک خراسانی است و اغلب مختصات این سبک در اشعار او نمود یافته است؛ اما نشانه هایی از ظهور سبک عراقی مانند افزایش تعداد غزل ها افزایش لغات عربی تلطیف زبان عدم استفاده از اوزان ثقیل و  نیز در سروده های او دیده می شود که سخن او را به شاعران سبک بینابین خراسانی و عراقی نزدیک می کند