کتاب معارف قرآن 13 خداشناسی جهان شناسی انسان شناسی علامه مصباح یزدی معارف قرآن مجموعه کتابهايي است که در آن حضرت استاد به دستهبندي موضوعي آيات قرآن کريم پرداختهاند که اين مجموعه از جمله آثار ابتکاري و بديع ايشان محسوب ميشودحضرت استاد در آغاز ضمن تأکيد بر لزوم گنجاندن درس تفسير در مجموعه دروس اصلى حوزه علميه و تقدیر از مرحوم علامه طباطبايى در مقام پيشگام و پرچمدار تدريس و نگارش تفسير در حوزه ارائه يك دوره كامل تفسير را به منزله متن درسى ناميسر ميشمارند و همچنين انتخاب بخش هايى از تفسير قرآن را نيز ناكافى و غيرمفيد مى دانند و دستـه بنـدى موضوعى آيات را تنـها راه ممكن و مفيـد مى بـينند که اين دسته بندى ميبايد با نظم منطقى و بيانى موجز و متناسب با كتاب درسى عرضه گردد  در زمينه دستهبندى موضوعى آيات قرآن كريم نيز استاد طرحى بديع و ابتكارى را پيشنهاد مىكنند كه در قياس با طرحهاى سابق كه آيات را بر محور عقايد احكام و اخلاق يا بر محور انسان و ابعاد وجودى او دستهبندى ميكردند امتيازات چشمگيرى دارد در اين طرح موضوعات آيات مورد بحث بر محور اللّه كه هستىبخش همه كائنات است دستهبندى شده و با الهام از آيه شريفه أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِهَا بحث از نقطه معينى آغاز مىگردد و پس از تكميل آن در هر مرحله به ترتيب به مراحل پايينتر ـ كه در طول يكديگرند ـ مىرسد و در نتيجه ارتباط منطقى ميانِ هر مبحث با مبحث قبل برقرار مىشود بر اين اساس موضوعات مورد بحث در دروس تفسير موضوعى حضرت استاد به ترتيب ذيل است  1 خداشناسى اين بخش با بحث در زمينه شناخت خداوند آغاز مى شود و به بحث درباره كليات و تفاصيل افعال الهى خاتمه مييابد  2 جهانشناسى خلقت جهان هستى يكى از افعال الهى است و از اين جهت مباحث اين بخش با بخش قبلى ارتباط مىيابد و به اينجا مىرسد كه خلقت همه پديدههاى جهان مقدم بر خلقت انسان به منزله شريفترين مخلوق خداوند بوده است  3 انسانشناسى در اين بخش اثبات مىشود كه انسان موجودى تكبعدى نبوده زندگى او در دنيا مقدمه زندگى اخروى است و او در اين سير نيازمند راه و طريق وصول به كمال و جاودانگى است