حقوق ادیان به کوشش غلامرضا پیوندی نشر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در خصوص حقوق ادیان  چهار فرض قابل تصور است نخست مراد از موضوع حقّ دین به حقّ خدا بازگشت می کند فرض دوم حقّ دین حقی مستقل است که برای دین تعریف می شود فرض سوم حقّ دین به حقّ دین داران بازگشت می کند و در فرض چهارم عبارت است از این که حقّ دین به حقّ دین داری بازمی گردد البته ممکن است کسی نسبت به فرض های پیش گفته نقد داشته باشد یا به تعریف حقوق ادیان با ترکیبی از فرض های پیشین برسد در هر حال ناچاریم هرچند با مسامحه بپذیریم که دین به عنوان یک مجموعه دارای شخصیت حقوقی مستقل از حق هایی برخوردار است و به تبع آن دین داران به یک دین و دین داری نیز باید از حقوقی برخوردار باشند تا در برابر آن بتوان تکالیف و مقررات را وضع کرد