سفر به ولایت عزرائیل این اثر شامل تحلیل ها و نقطه نظرهای سیاسی مرحوم آل احمد درباره اسرائیل جهان اسلام و وضعیت اعراب است آل احمد ابتدا عنوان کتابش را توضیح می دهد و ولایت را به دو معنی در نظر می گیرد؛ یکی اینکه حکومت اولیا جدید بنی اسرائیل بر ارض موعود اتفاق افتاده نه حکومت ساکنان فلسطین بر فلسطین و دیگر اینکه سرزمین فعلی اسرائیل شبیه یک مملکت نیست به این طریق به نقد طنزآمیز و دردمندانه وحدت و شکست اعراب و خفت و حماقت آنها و ددمنشی اسرائیل و زورگویی های آن و سوء استفاده از وضعیتی که از مظلوم نمایی در جنگ جهانی دوم نصیبش شده است این کتاب استراتژی غرب را در مقابل شرق نشان می دهد که چگونه با تاسیس اسرائیل خود را به معادن نفت و ثروت های جوامع اسلامی برسانند آل احمد در روزگاری که ظواهر اسرائیل هنوز آنقدر مهم نبود؛ برای متفکران ایرانی وی به دنبال ریشه های این مفهوم می رود و کار را به جایی می رساند که برای شناخت بهتر این مفهوم در پایان سفرش از اروپا رهسپار فلسطین می شود سخت است باور این که آل احمد با همان اطلاعات محدودش نسبت به آینده پیش بینی ای در مورد اسرائیل و خاورمیانه می کند که امروز ما درستی آن را شاهدیم و در مورد افکار جهانی فرانسوی ها این گونه می نوسید   و این منی که از این اعراب بی اصالت چنین چوب ها خورده است اکنون از حضور اسرائیل در شرق شاد است از حضور اسرائیل که می تواند لوله نفت شیوخ را ببرد و نطفه طلب حق و انصاف را در دل هر عرب بدوی بنشاند و سر خرها بسازد برای حکومت های بی قانون عهد دقیانوسی ایشان این پوسته ها که پایه درخت کهن اما تنومند اسلام در این صحراهای فقر مانده اند به علامت سوسماری که روزگاری زند و زایی داشته باید به تندباد وحشت حضور اسرائیل از جا کنده شوند تا من شرقی بتواند از جبروت حکومت های دست نشانده نفت خلاصی یابد و حضور اسلام را لمس کند که اکنون زیر زنجیر تانک های امریکایی در سراسر شرق می کوبندش و حضورش را به حضوری مخفی بدل کرده اند و بی دسترس به وسایل انتشاراتی و منابع کسب خبر در خواب اصحاب کهف فرویش کرده اند آل احمد با نوشتن این جملات در این کتاب ثابت کرده است روشنفکر چیزی را می بیند که دیگران نمی بیند در تمام کتاب نباید از زبان طنزآمیز و کنایه آمیز آل احمد غافل شد که کجا وی زبانش را رندآمیز می کند و کجا جدی به هر حال جلال آل احمد کوشیده است به دور از تعصب به مسئله اسرائیل نگاه کند و حتی جایی که می خواهد آغاز یک نفرت را شرح دهد از قلم دوستش می نویسد تا این بی طرفی را باز حفظ کند در این کتاب در کنار تمام موضوعات یک سوال بسیار مهم و تامل برانگیز مطرح می شود و اگر در آن جنگ های صلیبی اروپاییان باختند در عوض علم و صنعت عالم اسلام را به غنیمت بردند و این بار به کمک همان علم و صنعت و به کمک باور بزرگ دیگر که استعمار بین المللی است و یک نوچه کوچک که عبارت باشد از صهیونیسم  از نو به همان جنگ آمده اند و آیا ممکن هست که ملت های مسلمان عالم در این جنگ جدید آنچه را که در آن یکی به غرب داده بودند باز بستانند؟   کتاب شامل؛ فهرست مطالب مقدمه ولایت عزرائیل و ضمائم است این اثر دست نوشت های آل احمد در زمان دیدار از اسرائیل است که به صورت خاطره نویسی و با نثری ادبی تدوین شده است