حقیقت حج  تبیین اسلام تاریخی اسلام سلوکی و اسلام اجتماعی در حج این کتاب را می توان به سه بخش تقسیم کرد بخش اول متن تنظیم شده گفت وگوی استاد در جمع صمیمی دوستان بعد از سفر حج تمتع ایشان در سال 1363؛ بخش دوم شرح آیاتی از سوره بقره پیرامون حج؛ و بخش سوم با عنوان ذبح سخنرانی تنظیم شده  استاد در سال 1361 پیرامون یکی از مناسک حج یعنی ذبح در این کتاب با توضیحی که از حج داده می شود سه بعد از ابعاد اسلام در حج یعنی اسلام تاریخی اسلام سلوکی و اسلام اجتماعی بررسی می شود و در بخش پابانی نیز ذبح به عنوان عامل حیات برتر تبیین می گردد