تعارض دعاوی ادیان سنت های بزرگ دینی جهان همگی دو ادعای مهم حقانیت و نجات بخشی انحصاری را داشته اند وجه غالب این سنت ها این بوده که تنها یک دین حق وجود دارد و تنها همان دین نجات بخش است اما کسانی این دیدگاه را که انحصار گرایی خوانده می شود با توجه به وضعیت ادیان و متدینان عادلانه و عاقلانه ندانسته اند و تلاش کرده اند با حل تعارض ظاهری دعاوی ادیان حقانیت و نجات بخشی را برای ادیان مختلف قائل شوند دسته سومی راه میانه ای را پیموده در حالی که حقانیت یا حقانیت کامل تر را منحصر در یک دین دیده اند راه رستگاری را به گونه ای پیموده اند که رستگاری همه انسان ها ممکن باشد نوشتار حاضر به معرفی و بررسی برخی از مهم ترین دیدگاه ها در این زمینه می پردازد