کتاب کوروش  کبیر اثر هارولد لمب کتاب کوروش کبیر کوروش بزرگ یا کوروش کبیر بنیان گذار و نخستین شاه شاهنشاهی هخامنشی بود که به مدت سی سال در بین سال های 559 تا 529 پیش از میلاد بر نواحی گسترده ای از آسیا حکومت می کرد کوروش در استوانه خود که در بابل کشف شده خودش را فرزند کمبوجیه شاه بزرگ انشان نواده کوروش شاه بزرگ انشان نواده چیش  پیش شاه بزرگ انشان از خانواده ای که همیشه پادشاه بوده است معرفی می کند به گفته هرودوت کوروش نسب شاهانه داشته است و به جز کتسیاس دیگر نویسندگان یونانی ماندانا دختر آستیاگ را مادر کوروش دانسته اند و گزارش داده اند که کوروش حاصل ازدواج کمبوجیه یکم و ماندانا بوده است برخی از مورخان امروزی این روایت را معتبر می دانند اما برخی دیگر اعتقاد دارند که رواج این روایت ریشه های سیاسی داشته است و هدفش این بوده که از بنیان گذار شاهنشاهی هخامنشی مردی نیمه مادی بسازد تا مادها را با فرمانروایی پارس ها آشتی دهد و اصولاً رابطه ای بین ماندانا دختر آستیاگ و کوروش قائل نیستند و آن را افسانه می دانند درباره کودکی و جوانی کوروش و سال های اولیه زندگی او روایات متعددی وجود دارد؛ اگرچه هر یک سرگذشت تولد وی را به شرح خاصی نقل کرده اند اما شرحی که آن ها درباره ماجرای زایش کوروش ارائه داده اند بیشتر شبیه افسانه است هرودوت در مورد دستیابی کوروش به قدرت چهار داستان نقل می کند؛ ولی فقط یکی از آن ها را معتبر می داند طبق نظر کسنوفون از سده پنجم تا سده چهارم پیش از میلاد مسیح سلسله داستان های متفاوتی درباره کوروش نقل می شده است کوروش ابتدا علیه ایشتوویگو شاه ماد به جنگ برخاست و سپس به پایتخت حکومت ماد در هگمتانه یورش برد و با کمک هایی که از درون سپاه ماد به او شد هگمتانه را فتح کرد سپس کرزوس شاه لیدیه را شکست داد و به سوی سارد لشکر کشید و پس از دو هفته شهر سارد به اشغال نیروهای ایرانی درآمد کوروش مسئولیت فتح دیگر شهرهای آسیای صغیر را به فرماندهانش واگذار کرد و خود به اکباتان بازگشت و به سوی پارت زرنگهرات  خوارزم  باختر سغد گندارثه تَگوش و اَرَخواتیش لشکر کشید جزئیات این جنگ ها در تاریخ ثبت نشده است و اطلاع کمی دربارهجزئیات این نبردها وجود دارددر بهار سال 539 پیش از میلاد کوروش آهنگ تسخیر بابل را کرد و وارد جنگ با بابل شد به گواهی اسناد تاریخی و عقیده پژوهشگران فتح بابل بدون جنگ بوده است و توسط یکی از فرماندهان کوروش به نام گئوبروه در شب جشن سال نو انجام شد هفده روز پس از سقوط بابل در روز 29 اکتبر سال 539 پیش از میلاد خود کوروش وارد پایتخت شد تصرف بابل نقطه عطفی بود که باعث ایجاد امپراتوری بزرگی در آسیای مرکزی و غربی شد و زمینه بازگشت یهودیان تبعیدی به میهن شان در سرزمین اسرائیل کنعان را فراهم کرد کوروش همچنین دستور داد که پرستش گاه اورشلیم را بازسازی کنند و ظروف و اشیای طلایی و نقره ای را که نبوکدنصر شاه بابل از اورشلیم ربوده بود به یهودیان تحویل داد استوانه کوروش پس از شکست دادن نبونعید و تصرف بابل نوشته شده و به منزله سند و شاهد تاریخی پرارزشی است در سال 1971 میلادی سازمان ملل متحد استوانه کوروش را به همه زبان های رسمی سازمان منتشر کرد و بدلی از این استوانه در مقر سازمان ملل در شهر نیویورک قرار داده شد هرودوت گزارش می دهد که کوروش در جنگ با ماساگتها کشته شد؛ ولی این دیدگاه را بیش تر مورخان جدید رد می کنند و معتقدند که داستان هرودوت ساختگی استئتنها منبع موثق کهنی که غیرمستقیم به مرگ کوروش اشاره می کند دو لوح و سند گلی یافت شده در بابل است که نخستین آن مربوط به دوازدهم اوت 530 پیش از میلاد است که تاریخ آن نهمین سال کورش شاه کشورها را نشان می دهد سند دوم که مربوط به سی و یکم اوت 530 پیش از میلاد است سال آغاز فرمانروایی کمبوجیه شاه کشورها را بر خود دارد این دو سند که در ظاهر اهمیت چندانی ندارند در واقع نشان می دهند که کوروش در فاصله بین 12 تا 31 اوت سال 530 پیش از میلاد درگذشته  است یا حداقل خبر مرگ وی و برتخت نشینی کمبوجیه در این تاریخ به بابل رسیده است پیش از سال 550 قبل از میلاد پارس ها نقش به سزایی در تحولات دنیا بازی نمی کردند اما در این سال پیروزی ها و فتوحات کوروش بر سلاطین همسایه آغاز گردید کوروش یک نظامی نابغه بود به طوری که بین سال های 550 تا 539 پیش از میلاد با فرماندهی موفق لشکریانش پیروزی های متعددی کسب نمود گستردگی پهنه حکومت کوروش تا سال 539 پیش از میلاد از شرق رود سند در هندوستان و از غرب آناتولی بود این قلمرو حکومتی 3200 کیلومتر طول داشت