کتاب زیان اصلی The Spy جاسوس  اثر پائولو کوئیلو ماه اکتبر سال 2017 که فرا برسد یک سده از مرگ پرسش برانگیز ماتا هاری سپری شده است سرگذشت پرفراز و نشیب این زن که به اتهام جاسوسی علیه فرانسه در برابر جوخه اعدام ایستاد چه در چند پاراگراف صفحه ای از ویکیپدیا و چه در زندگینامه ای چند صد صفحه ای تکان دهنده شگفت انگیز انگیزه بخش و فراموش نشدنی است افسونگر قربانی خشونت جنسی قربانی بازی های سیاسی کشورهای متخاصم مادر بی بهره از حق سرپرستی فرزند قربانی خشونت خانگی رامشگر جاسوس هنرمند تابوشکن انسان جهان وطن انسان جنگ زده روسپیِ اعیان و اشراف  زندگی ماتا هاری شهرفرنگی است از همه این نقش ها و با این حال او همه این ها بود و هیچ کدام نبود پائولو کوئیلو نویسنده پرآوازه برزیلی هم مانند بسیاری از افسون نامیرای ماتا هاری در امان نبوده و کوشیده است با نوشتن روایتی از مرگ و زندگی او با تکیه بر شواهد جسته و گریخته تکه های گمشده این پازل تاریخی را کنار هم بنشاند تردیدی نیست که در روایت کوئیلو ردّ پای نویسنده ای دیده می شود که در دهه دوم قرن بیست و یکم هم چنان نگران تاثیر ویرانگر جنگ های فراگیر زن ستیزی نژادپرستی میهن شیفتگی روان پریشی شکاف طبقاتی مردسالاری سلاح های کشتار جمعی نقض حقوق بشر و هزار بلای خانمانسوز دیگر است او در ترسیم قهرمان زن داستانش نه ظرافت فلوبر را دارد و نه آرمان گرایی تولستوی را؛ اما می داند داستانی با این همه مجهولات را چگونه برای خواننده دیرباور تنگ حوصله ولی کنجکاو امروزی به زبانی ساده و جذاب در کمتر از 200 صفحه بگنجاند و در عین حال او را با فضای فرهنگی رنگارنگ اروپای دوران گذار از قرن نوزده به قرن بیست آشنا سازد و به سرنوشت قهرمان نه چندان خوشنام نه چندان قابل اعتماد و نه چندان قابل پیش بینی خود علاقه مند کند دلیل انتخاب این کتاب برای ترجمه نه کوئیلوی پُرخواننده بلکه ماتا هاری بود زنی که در زندگی بحث انگیزش شخصیّتی همان قدر غیرقابل دفاع که غیرقابل نکوهش داشت و در مصاف با مرگی خشن ژاندارک گونه ایستاد کوئیلو کوشیده است نوری بر تاریکی های زندگی و شخصیّت ماتا هاری بیندازد و نیز نفرتش از جنگ و جنونِ همه دشمن پنداری و بی عدالتی را بیان کند او خواننده ای را که می خواهد از زندگی ماتا هاری تصویری روشن تر از عکس های رنگ باخته و شایعات ضدّونقیض داشته باشد نومید نخواهد کرد