کتاب بررسی آرا و اندیشه های شیخ علاالدوله سمنانی شیخ ابوالمکارم علاءالدوله احمد بن محمد احمد بیابانکی سمنانی از بزرگان تصوف ایرانی و از شاعران و نویسندگان قرن هفتم و هشتم هجری به شمار می آید که در زمان اباقا و ارغون شاه ایلخانی دارای مشاغل دیوانی و سیاسی مهمی بوددر کتاب حاضر فصل نخست که کلیات نام گذاری شده مقدماتی چون تعریف مسئله اهداف اهمیت و ضروت پرداختن به این مسئله و بیان برخی سوالات و فرضیات مربوطه همچنین ارائه پیشینه ای مفصل از تحقیقات انجام شده در این زمینه مطرح می شود تا اینکه روشن شود در رساله حاضر قرار است به چه مباحثی پرداخته و به چه سوالاتی نیز پاسخ داده شود و در نهایت نیز با بیان تمایز این رساله با سایر کارهای انجام شده در این زمینه ضرورت تحریر آن را روشن و مبرهن می سازددر فصل دوم که عنوان کلیات مربوط به زندگی شیخ و وضعیت آن دوره بر گذاشته شده نخست به زندگانی و پرفراز و نشیب شیخ علاء الدوله پرداخته شده و سپس دوران زندگی وی به لحاظ سیاسی و اجتماعی بررسی شده است همچنین به بررسی وضعیت فرقه های شیعی و وضعیت تصوف در آن دوران نیز همت گمارده شده است در این فصل همچنین به طور مفصل سلسله نسبت تصوف علاءالدوله معرفی و با وجود تناقضات و اقوال متعدد مذهب فقهی مقبول شیخ معرفی شده است در انتهای این فصل نیز مبحثی به معرفی آثار متعدد شیخ اختصاص داده شده استدر فصل سوم که آرا و اندیشه های عرفانی نامیده شده و در حقیقت اصل و اساس این کتاب است به معرفی دسته بندی و بررسی آرا و اندیشه های شیخ پرداخته شده است در بخش نخست این فصل به بیان کلیات مربوط به ویژگی های سلوکی و شخصیت عرفانی شیخ پرداخته شده است در بخش دوم به طور مفصل به تبیین نظریات شیخ در عرصه نظر و مباحث مهمی چون وجودشناسی اسماء و صفات انسان شناسی ارکان اسلام ایمان معرفت و آسیب شناسی اقدام شده است بخش سوم دربرگیرنده نظریات علاءالدوله در مباحثی چون رابطه میان مرید و مراد حالات و مقامات سماع خلوت نشینی و  است که همگی در حیطه عمل صوفیانه مطرح بوده و در سلوک طریق عرفانی آگاهی از آنها و التزام به قواعد آنها ضروری است در بخش چهارم این فصل نیز به تعدادی از نصایح عارفانه و کلمات قصار شیخ اشاره شده که در طی نمودن مراتب سلوکی می توانند راهبر و هدایتگر سالک به خیر و صلاح باشند