کتاب بانوی آندلس  اولین اثر مستقل درباره مادر امام رضا ع به قلم سیدمحمدصادق مصباح موسوی  کتاب بانوی اندلس؛ پژوهشی مستند و بدیع پیرامون شخصیت و زادگاه مادر گرامی امام علی بن موسی الرضا و فاطمه معصومه سلام الله علیهما تالیف حجتالاسلام والمسلمین حاج سیدمحمدصادق مصباح موسوی اثری است که مولف در طول هفت سال تحقیق و بررسی اکثر کتب مربوط به تاریخ و سیره امام رضا علیه السّلام  درباره مادر بزرگوار آن حضرت به رشته قلم درآورده استnnآنچه بین همه ما مشهور است این است که حَمیده خاتون مادر حضرت امام کاظم علیه السّلام در بازار برده فروشان مدینه با بانویی سراسر نور و فضیلت مواجه می شود آن بانو با پرداخت مبلغ قابل توجهی او را آزاد کرده و به خانه می آوردnnمادر حضرت امام کاظم علیه السّلام چنان شیفته ادب اخلاق تواضع فروتنی عقل درایت تقوا و عبادت های بی وقفه او می گردد که از فرزندش می خواهد او را به  همسری خویش برگزیند و به مراقبت و نگهداری حرمتش توصیه ها نموده و متذکر می گردد که من یقین دارم او می تواند در مقام همسری تو سعادت حمل و ولادت فرزند پاک و طاهری را داشته باشد که حجّت خداوند پس از تو در روی زمین باشدnnازدواج امام موسی بن جعفرع با آن بانوی شریفه دو ثمره پرارزش و دو گوهر گرانبها داشت یکی وجود نازنین امام هشتم علی بن موسی الرضاع و دیگری خواهر گرامی  ایشان حضرت فاطمه معصومهس که مایه  هدایت و دلالت امت اسلام بوده اند و در قلب و جان انسان های عاشق و شیفته امامت و ولایت جای گرفته اندnnاما از اینجای داستان با سوالاتی چند روبه رو هستیمnnنام دقیق این بانو چه بوده است؟ از کجا و چگونه به مدینه آمده است؟ چه ویژگی های اخلاقی سبب شده تا این افتخار نصیبش شود؟nnدر این اثر خواهیم دید که نام مادر امام رضا علیه السّلام قبل از ورود به خانه امام کاظم علیه السّلام تکتم و پس از آن طاهره بوده است همچنین از این بانوی سراسر نور و فضیلت با لقب هایی چون خیزران مُرسیّه نجمه اروی سکن و  یاد شده استnnآری؛ یکی از نام های مادر گرامی امام رضاع که در بیشتر مستندات روایی و تاریخی به آن اشاره شده  خیزران المرسیّه  است؛ بانوی بلند قامتِ اهل مُرسیهnnهمین نام سبب شده تا تحلیلگران در جستجوی یافتن زادگاه آن بانوی مکرّمه برآمده و به سبب آن این بانو را به کشورهای مختلفی در قاره های اروپا و افریقا از جمله اسپانیا فرانسه تونس مصر الجزایر  سودان و یونان نسبت دهندnnهرچند که در نهایت بدون نتیجه گیری نهایی انتساب ایشان را به شهری خاص به حساب احتمالات گذارده اند؛ در حالی که وجود شهری بنام مُرسیه در جغرافیای اندلس اسلامی جنوب شرقی اسپانیای امروزی از جمله واضحات و از آفتاب روشن تر است اما متاسفانه نویسندگانی که سعی در گذر سریع از محل ولادت این بانوی معظمه داشته اند یا نام این شهر را ندیده و یا با نسخه برداری از برخی استدلال های غلط شهر مُرسیه را یک مُرْس  لنگرگاه دانسته و بنا به سلیقه شخصی یکی از مراسی پانزده گانه دریای مدیترانه و دریای سرخ را به عنوان زادگاه بانو انتخاب کرده اندnnدر این اثر با بهره مندی از نقل های مستند نقشه های متعدد جغرافیایی و استناد به فرهنگ  لغت های معتبر  به روشنی اثبات می شود که مُرسیه تنها شهر با این نام در جهان است که با دیگر مطالبی که در روایات پیرامون زندگی ایشان آمده  است از جمله عجم و اهل مغرب بودن سازگاری داردnnمُرسیه به عنوان زادگاه بانو خَیزُران در منطقه جنوب شرقی اسپانیا و در غرب دریای مدیترانه واقع گردیده است در تقسیمات کشوری کنونی اسپانیا منطقه مُرسیّه یکی از ایالت های پرآوازه این کشور و با نام مُورثیا Murcia شناخته می شودnnاین اثر در خصوص زندگانی مادر گرامی امام رضا علیه السّلام بانوخَیْزُرَانُ  المُرْسِیَّه نگاشته شده است؛ اما به فراخور حال  احساس ضرورت نموده تا به مختصری از فتوحات و تاریخ سیاسی اسلام در جنوب غربی اروپا اشاره ای کند تا پیش زمینه ای را که موجب انتقال این بانوی ارجمند از اسپانیا و از غرب دریای مدیترانه به سواحلِ آفریقا و از آنجا به دریای سرخ و در پایان به مدینه منورّه انجامید فراهم آوردnnدر ادامه با پاسخ به بسیاری از اتهامات از جمله کنیز برده غیرمسلمان و اُم ولد بودن نجمه خاتون اثبات می شود که والده  ماجده امام هشتم دوشیزه ای حُرّ و مسلمان از خانواده ای نجیب بوده اند که توسط مهاجمین و غارت گران از منطقه مُرسیه در جنوب شرقی اسپانیای امروزی ربوده و توسط برده فروش اهل بربر به مدینه آورده شدند سپس امام کاظم بر اساس یک رویای صادقه و به دستور خداوند متعال ایشان را از چنگال برده فروش آزاد نمودند تا پس از ازدواج با حضرت افتخار مادری امام معصومی چون حضرت امام علی بن موسی الرضا علیه السّلام و خواهر مکرمه ایشان حضرت فاطمه معصومه نصیب ایشان گرددnnبرای تبیین ملیّت و شناخت بیشتر شخصیّت نجمه خاتون  ناگزیر به زندگانی چند تن از افراد مرتبط با ایشان از جمله حضرت امام کاظمع همسر بانو حضرت امام رضا فرزند ایشان حضرت فاطمه معصومه دختر بانو و حَمیده مصفات همسر امام صادقع بانو خیزران نوبیه همسر امام رضا و مادر امام جواد سکن النوبیه دیگر همسر امام کاظمع جناب ابراهیم المرتضی الاصغر فرزند این بانوی نوبیه ای و خیزران بربریه همسر هادی خلیفه عباسی به دلیل تشابه اسمی نیز به طور اجمالی پرداخته شده استnnهمچنین در این اثر سعی شده تا همزمان با طرح مسائل روایی و تاریخی به بسیاری از شبهات اعتقادی از جمله فلسفه جهاد اسلامی  علت تعدد زوجات امامان چگونگی تکلّم فرزند در رحم مادر قداست و طهارت محض مادران ائمه و دیگر موارد پاسخ اجمالی داده شودnnاز دیگر ویژگی های این اثر بررسی بسیاری از کتب مرتبط با سیره و زندگانی والده گرامی امام رضاع است که ذیل عنوان گوشه ای از فضائل بانو بیان شده است