کتاب دیوار اثر ژان پل ساتر ترجمه صادق هدایت دیوار ترجمه 7 داستان کوتاه از نویسندگان بزرگ است که هدایت آنها را انتخاب و ترجمه کرده است اولین داستان این مجموعه که نام این کتاب هم با عنوان این داستان انتخاب شده دیوار اثر ژان پل سارتر نویسنده فرانسوی است موضوع این داستان یک شب از زندگی زندانیانی است که محکوم به اعدام شده اند کاراکتر اصلی داستان که راوی هم هست یک انقلابی است که علیه دولت فاشیست اسپانیا به مبارزه برخاسته و به این مرام خود پایبند و وفادار است اما وقتی حکم قطعی اعدامش را می شنود زندگی در نظرش پوچ و احمقانه می آید؛ چنانکه دربرابر این حکم نه خوشحال است و نه می تواند اندوهگین باشد؛ تنها احساس خشمی از زندگی به او دست می دهد و زندگی و زنده بودن هر موجودی برایش مضحک و خنده آور می شود او حتی نسبت به هم بندهای خود هم احساس تنفر و خشم دارد و وقتی آنها را اعدام می کنند نه تنها برایشان دل نمی سوزاند؛ بلکه منتظر است تا او را هم اعدام کنند؛ اما برخلاف انتظارش از او می خواهند که جای همرزم دیگرش را لو دهد و به او قول می دهند که با این کار می تواند زندگی کند؛ اما او که تنها خواسته اش مرگ است در واپسین لحظات تصمیم می گیرد کمی جلادانش را دست بیندازد و به آنها می گوید که همرزمش در گورستان و در اتاقک گورکنها است و در خیال خود آنها را مجسم می کند که در لابلای قبرها دنبال همرزمش می گردند و از این کار خود شادی شیطنت آمیزی به او دست می دهد اما در پایان داستان متوجه می شود که برحسب اتفاق همرزمش در همانجا بوده و بعداز درگیری فاشیستها که خودش آنها را به گورستان فرستاده بود کشته شده است در اینجا به جای هر احساس دیگری شخصیت داستان بر تقدیر و سرنوشت قهقهه سرمی دهد  داستانواره دوم اثری از فرانتس کافکا نویسنده بزرگ چک است این داستانواره درواقع اعتراض و تمسخری است نسبت به قوانین جاری که گرچه برای مردم وضع شده اما هیچکس نمی تواند در آن داخل شود و چون همه این را می دانند کسی به سراغ قانون نمی رود تنها مردی دهاتی و از همه جا بی خبر می خواهد به حریمش راه یابد که با پاسبان جلو در  زور و فشار  مانع ورودش می شود و مرد تمام عمرش را پشت در قانون می گذراند و نمی تواند داخلش شود و سرانجام از پاسبان می پرسد که اگر همه خواهان قانون هستند چرا جز من در طول این سالها کسی به سراغش نیامده و پاسبان می گوید که این در تنها برای ورود تو بود و من اکنون آن را می بندم  این تمثیلی است از مردم اجتماعی که تن به قوانینی بی رحمانه داده اند و هیچ حرکتی نمی کنند درحالی که اگر بخواهند می توانند سرنوشت خود و قوانین غیرعادلانه را عوض کنند درصورتی که به آگاهی کامل دست یافته و در راه هدف خود جنبشی از خود نشان داده و دست به تحولی عظیم بزنند  داستان بعدی شغال و عرب اثر دیگری از کافکا است در این داستان شغالها سمبل ملتی هستند که سالها زیر سلطه حاکمان خود با بیچارگی زندگی می کنند و با آنکه خشم و تنفر عمیقی نسبت به اربابان خود دارند رام و خدمتکاران آن هستند ملتی که منتظر فرصتی است تا خشم خود را به اربابانش نشان دهد؛ اما چون از آنها می ترسند منتظر ناجیانی هستند که آنها را از قید و بند اربابان نجات دهد غافل از اینکه اگر هم با کمک چنین ناجی ای از قید این اربابان رهایی یابند زیر سلطه اربابان تازه ای که خود به عنوان ناجی آنها را شناخته اند خواهند رفت  کلاغ پیر داستانی از الکساندر لانژکیلاند نویسنده نروژی است شخصیت اصلی؛ یعنی کلاغ پیر نماینده انسانهایی است که بی تحرکی و رکود ناشی از پیری و کهولت سن آنها را به انزوا کشانده و در این انزوا به دوران جوانی و جنبش و گستاخی خود فکر می کنند و از اینکه شور و هیجان جوانی از وجودشان رخت بربسته و دیگر توانایی کارهای گذشته را ندارند خشمگین اند و نسبت به زندگی احساس تنفر دارند  تمشک تیغ دار یکی از داستانهای آنتوان چخوف نویسنده بزرگ روس است این داستان به زمان قبل از انقلاب روسیه مربوط می شود؛ یعنی روزگار حکومت تزاران روسی که در روستاها سیستم ارباب رعیتی حکفرما بود در این داستان نویسنده بزرگ روس نوک تیز قلم را به سوی اشراف و جماعت مرفه و بی درد و اربابان و زمینداران می گرداند و از اینکه مردم تن به زندگی در زیر فشار اربابان داده اندوهگین است و راه نجات را در این می داند که یک نفر با زنگوله ای این جماعت درخودفرورفته را بیدار کند  مرداب حبشه داستانی کوتاه از گاستون شرو رمان نویس معروف فرانسوی است در این داستان که نگارشی هنرمندانه از طبیعت و قانون تنازع بقا است نویسنده با نگارشی مایوسانه جامعه ای را درنظر دارد که افراد ضعیف و مولد توسط آدمهای کریه و زورگو و تن پرور بلعیده می شوند و در پایان با نشان دادن گله بزرگ آهو که آهوبچه یتیم داستان نیز با یکی از ماده آهوهای گله است می گوید که زندگی جریان دارد و شاید روزی این آهوهای ضعیف بتوانند با یکدلی و همکاری مارهای زورگو و تن پرور را که بی رحمانه آنها را می بلعند نابود کنند  کور و برادرش آخرین داستان از مجموعه دیوار اثر آرتور شنیتسلر نویسنده معروف اتریشی است در این داستان به شخصیت دو برادر پرداخته شده که یکی از آن دو خود را مسبب کوری برادرش می داند و برای همین زندگی خود را وقف برادر کورش کرده تا به او ادای دین کند؛ اما بعد از بیست سال درمی یابد که برادرش نسبت به او بدگمان است و خیال می کند که او از کوریش سوءاستفاده کرده از پولهایش می دزدد برادر بینا که با دریافت این موضوع نزدیک است به نهایت جنون برسد حاضر است هر کاری بکند تا نظر برادر کورش را تغییر دهد و درنهایت برای این کار دست به دزدی می زند؛ کاری که تا آن موقع حتی تصورش را هم نمی کرد و وقتی توسط ژاندارم به جرم دزدی دستگیر می شوند برادر کور به تمام ماجرا پی می برد و با عوض شدن نظرش برادر را می بوسد و در پایان هردو برادر باآنکه به سوی حکم نامعلوم قاضی پیش می روند؛ اما هردو خوشحال و راضیند  در تمام داستانهای این مجموعه که هدایت از نویسندگان مختلف ملیتهای گوناگون برگزیده به گونه بارزی نوعی همخوانی و تفاهم موضوعی و عقیدتی به چشم می خورد همه این نویسندگان از فقر و آدمهای بدبخت حرف می زنند و شخصیت اصلی داستانشان را چنین افرادی تشکیل می دهند همه حقایق اجتماعی را بازمی تابانند که خود شاهد و ناظر آن هستند تمام این موضعگیریهای اجتماعی به شکل آشکاری در آثار هدایت نیز احساس می شود و شاید علت انتخاب این داستانها از طرف هدایت نیز همین همفکری و نزدیکی احساسات انساندوستانه تمام این نویسندگان بوده باشد  در پایان باید گفت که مجموعه دیوار شاهکارهای جاودانه نویسندگان بزرگی است که باید برجسته ترین داستان نویس ایران؛ یعنی هدایت آنها را به فارسی برمی گرداند؛ زیرا او نیز باوجود آنکه از خانواده متمولی بود دردهای اجتماع را در زندگی خصوصیش لمس کرد و آنها را در نوشته هایش منعکس کرد و هرچه گفت از درد گفت و مشکلاتی که گریبان انسانهای محروم و ضعیف را گرفته بود و هرگز حاضر نشد تا  انسانهای بی درد را مدح کند و درباره آنان قلمش را آلوده سازد؛ گرچه خود در این طبقه بی درد پرورش یافته بود