دین و دولت در اندیشه ی سیاسی اسلام دفتر دوم در مقالات حاضر مناسبات دین و سیاست از منظر تحولات مفهومی و همچنین مناسبات دو نهاد دین و دولت از لحاظ تحولات تاریخی در طول تاریخ تمدن اسلامی مورد مطالعه قرار گرفته است بدین منظور در طی چند مقاله بستر تاریخی شکل گیری مفهوم اصلی اندیشه ی سیاسی اسلامی به ویژه در افق دیدگاه های فقهی و کلامی مورد بحث قرار گرفته و مناسبات میان امتجماعت با نهادهای متحول و متفاوت قدرت های سیاسی و دینی به بحث گذاشته شده و به ویژه مناسبات نهاد علمافقها با قدرت سیاسی خلیفهسلطان در دوره های مختلف از تاریخ خاندان های حکومتگر در ایران عراق شامات مصر و آسیای صغیرعثمانی بررسی شده است همچنین زمینه های مفهومی و تئوریک مناسبات دین و دولت در تمدن اسلامی و زمینه ها و دامنه های تأثیر اندیشه ی سیاسی ایرانشهریایران عصر ساسانی بر اندیشه ی سیاسی اسلامی بازخوانی شده است