جواهر الاصول  امام خمینی  تقریر آیت الله لنگرودی  عربی  6 جلدی کتاب جواهر الاصول تقریرات آیت الله مرتضوی لنگرودی است بر درس های خارج اصول حضرت امام خمینی س که توسط انتشارات عروج وابسته به موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی ره به چاپ رسیده است  جواهر الاصول گزارش درس هاى خارج اصول امام خمينىره در دوره سوم تدريس اصول كه آغاز آن سال 1378ق است مى باشد و به قلم آیت الله سيد محمدحسن مرتضوى لنگرودى به انجام رسيده است  ساختار  جلد اّول كتاب در 11 فصل مقدمات لغوى مرتبط با علم اصول را در بر دارد اين كتاب؛ مشتمل بر نظريات اصولى بزرگان مدرسه فكرى قم همچون آیت الله بروجردى و محقق حائرى و مكتب فكرى نجف مانند محقق خراسانى محقق نايينى و بوده و نظريات آنان همراه با تحليل و نقد عرضه گرديده است روش تفكر اصولى امامره چنان است كه در آن از مباحث فلسفى جز در موارد خاص بهره نمى گيرد زيرا مسائل اصولى غالباً بر مبناى فهم عرفى و سيره عقلايى است  محتوا  بر طبق رويه معمول بحث از موضوع علم اصول و تعريف آن آغازين فصل كتاب است  يكى از تعاريف مشهور علم اصول در ميان متاخرين علم به قوانين استنباط حكم شرعى فرعى از دليل تفصيلى است انتقاداتى در مورد اين تعريف وجود دارد و از جمله اين كه  الف اين تعريف ادله ظن بر اساس حكومت را از مسائل علم اصول خارج مى كند اين نوع ظن بر طبق حكم عقل به لزوم عمل بر طبق آن اعتبار مى يابد و آن بر اين اساس مانند قطع عقلى است بنابراین ادله ظن بر اساس حكم عقل در طريق استنباط حكم شرعى قرار نمى گيرد چرا كه تنها حكم عقل را ثابت مى كند اين ادله از مسائل علم اصول است و تعريف فوق آن را در بر نگرفته است  ب اصول عمليه جارى در شبهات حكميه از اين تعريف خارج مى شوند چرا كه تنها بيانگر وظيفه عملى مكلف هستند و نه حكم شرعى  ج اين تعريف اصول را علم به قوانين مى داند در حالى كه در واقع اصول فقه خود آن قوانين است و نه علم به آن  امام خمينىره بعد از طرح تعاريف شيخ اعظم انصارى محقق خراسانى نايينى و و ارزيابى آنها هيچ يك را كامل ندانسته و در نهايت خود علم اصول را چنين تعريف كرده اند اصول قوانينى آلى است كه صلاحيت واقع شدن در كبراى قياس استنباط حكم كلى فرعى شرعى يا وظيفه عملى را دارا است  يكى از نظريات خاصّ امام خمينىره عقيده ايشان در ادله حقيقت و مجاز است در ميان اصوليان تنها شيخ محمدرضا اصفهانى استاد امامره اين نظريه را ابراز كرده اند از نظر مشهور اديبان عرب و نيز اصوليان استعمال لفظ در معناى مجازى استعمال در غير موضوع له است در مقابل امامره به تبعيت از استاد خويش معتقد است كه لفظ در همه انواع مجاز مرسل استعاره مجاز در حذف و در معناى حقيقى موضوع به كار برده شده است و مثلاًكاربرد لفظ شير براى انسان شجاع استفاده از لفظ شير براى حيوان خاص است و بعد از اين استعمال حقيقى ادعا مى شود كه اين معنا بر مصداق انسان شجاع صدق مى كند به باور امامره آنچه در مجاز باعث زيبايى و بلاغت و فصاحت كلام مى شود بازى با معانى و جايگزين كردن معنايى به جاى معناى ديگر است و اين همان عاملى است كه به كلام زيبايى مى بخشد و نه قرار دادن لفظى به جاى لفظ ديگر اين نظريه با ذكر شواهد متعددى از آيات قرآنى و اشعار عربى و بحث پيرامون جنبه هاى زيبايى شناختى معانى آنها توضيح داده شده است  ادله معروف صحيح و اعم آخرين عنوان جلد اّول اين كتاب است كه از مباحث مهم و مفصل قسمت الفاظ اصول به شمار مى آيد عنوان اين ادله در بسيارى از كتاب هاى معاصر چنين است الفاظ معاملات و عبادات موضوع براى عبادت و معامله صحيح هستند يا اعم از آن؟ و فاسد را نيز در بر مى گيرند  بحث از معناى صحيح و فاسد از مقدمات اين ادله است گفته شده كه معناى اين دو از لحاظ عرفى و لغوى تام و ناقص است امامره معتقد است كه اين معانى نه با عرف سازگار است و نه با لغت؛ چرا كه صحيح گاهى در برابر فاسد گاهى در قبال معيب و در مواردى در قبال باطل و به كار مى رود  ظاهرا بين مفهوم صحيح و فاسد تقابل از نوع تضاد وجود دارد در حالى كه تقابل بين تام و ناقص از قبيل تقابل عدم و ملكه است و لذا نمى توان صحيح و فاسد را به تام و ناقص معنا كرد صحت و فساد کیفیتى هستند كه بر هر چيز به حسب وجود خارجى آن و با نظر به هماهنگى با طبيعت عمومى يا عدم هماهنگى بار مى شوند و اطلاق آنها بر عباداتى مثل نماز با نوعى اعتبار همراه است  مسائلى همچون چگونگى تصوير جامع ثمره نزاع بين قائلين به وضع براى صحيح و قائلين وضع براى اعم و تحقيق كلام در موضوع در عبادات و معاملات ديگر عناوين اين بحث را تشكيل داده است