کتاب تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی نویسنده برتولد اشپولر ناشر علمی و فرهنگی وزیری سلفون  تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی دوره دوجلدی   همراه با نقشه خارج از متن  نويسنده برتولد اشپولر مترجم مریم میراحمدی  جواد فلاطوری ناشر علمی و فرهنگی زبان كتاب فارسی تعداد صفحه 1089 اندازه كتاب وزیری شومیز  سال چاپ 1386 نوبت چاپ7  كتاب حاضر براساس بيش از هفتصد مقاله و كتاب علمي به هفده زبان مختلف و نيز بر پايه منابع علمي ديگر مانند سكه ها بناها و ساير آثار تاريخي نگارش يافته و از اينرو آئينه تمام نمائي از اوضاع عمومي ايران و طرز زندگي مردم اين كشور در چهار قرن اول دوره اسلامي است  پژوهش حاضر بر اساس متون اصلی و کتب منشأ به زبان های عربی فارسی ترکی و تحقیقات اروپائیان درباره دیگر منابع قدیمی مانند مسکوکات و آثار تاریخی ایران پدید آمده است مؤلف کتاب پروفسور اشپولر سالیانی طولانی فعالیت های علمی خود را وقف تاریخ و فرهنگ ایران کرد و در این اثر کم نظیر خود علاوه بر مسائل سیاسی ایران در صدر اسلام به اوضاع اجتماعی ساخت اقتصادی مناسبات داخلی شیوه حکومت مسائل بازرگانی و نحوه داد و ستد و سرانجام حیات معنوی ایران در قرون نخستین اسلامی پرداخته است  برتولد اشپولر در آغاز جلد اول كتاب نظرى اجمالى به سير تاريخ سياسى ايران و نفوذ اسلام و اهميت آن براى كشور ايران مى اندازد به عقيده او علت اساسى و محرك اصلى حمله اعراب دين جديد و اعتقادات تازه پيامبر اكرمص بود همچنين گذرى كوتاه به فتح و گشوده شدن بين النهرين كه آغاز و كليد تصرف ايران به شمار مى آمد داشته است ليكن آن را نخستين راه فتح سرزمين اصلى ايران نمى داند بلكه آغاز فتح ايران را زمانى مى داند كه حكمران بحرين علاء بن خضرمى از راه دريا به سواحل فارس تاخت اشپولر اين حركت را پيشروى شگفت انگيز خوانده كه تا نزدیک شهر تاريخى اصطخر در نزدیکى تخت جمشيد صورت گرفته است  پس از اولين فتوحات مسلمانان در ايران اشپولر به فتح ديگر سرزمين هاى ايران طبق ترتيب زمانى و جغرافيايى پرداخته است طبق نظر اشپولر فتح اهواز و خوزستان و نيز فتح نهاوند و همدان از اهميت قابل ملاحظه اى برخورداراست اشپولر در پايان استيلاى اعراب به فتح نواحى سيستان و بلوچستان امروزى از جمله ناحيه مكران و زابلستان خراسان تركستان و در انتها طبرستان مازندران كنونى اشاراتى دارد او فتح سرزمين هاى شمال ايران را در سال 30 هجرى ذكر كرده و احتمال داده است كه نوادگان پيامبر اسلامص؛ يعنى امام حسنع نيز در آن شركت داشته اند طبق منابع جغرافيايى قديم فتح طبرستان به دلايل جغرافيايى از راه خراسان و قومس صورت گرفته است  اشپولر در ادامه كتاب به ذكر دوره هاى تاريخى پرداخته و پس از ذكر دوره امويان به فتح ماوارءالنهر و خوارزم و گرگان اشاره كرده است سپس درباره دوره عباسيان طاهريان و صفاريان اطلاعات مفيدى به دست مى دهد او در ذكر دوره سامانيان و اوج قدرت آن ها هنر خود را در بيان ويژگى هاى اين دوره به خصوص اوضاع جغرافيايى و تاريخى نشان مى دهد در ادامه نيز به مبارزات آل بويه و آل زيار رويدادهاى زمان غزنويان و تسخير ايران توسط سلجوقيان مى پردازد  از نكات بارز در ذكر وقايع تاريخى ايران در سده هاى نخستين اسلامى توضيحات و اطلاعاتى است كه اشپولر درباره شهرها و جغرافياى تاريخى ايران به دست مى دهد به طور مثال او در دوره امويان درباره شهرهاى قديم؛ از جمله اصطخر بادغيس هرات و پوشنگ و نيز اوضاع خراسان اطلاعات مفيد و گرانبهايى ارائه كرده استاز دوره عباسى نيز مى توان اطلاعات مهمى از وضع ترك ها اطلاعاتى درباره نواحى سُغددر جمهورى تاجيكستان شهر نيشابور سرحدات سرزمين كوهستانى شرقى بين النهرين و شهرهاى مهم آن در كتاب اشپولر يافت  از وضع ايران در دوره طاهريان نيز علاوه بر وقايع و رويدادهاى مهم مسائلى مربوط به شهرهاى قم سرزمين هاى پيرامون رود سند شمال شرق ايران و مازندران ذكر شده استاشپولر پس از اين وقايع درباره نبرد صفاريان و سامانيان براى كسب قدرت در مشرق ايران به تفصيل مطالبى را ذكر كرده است او در اوج قدرت صفاريان درباره تمدن و فرهنگ ايران شهرهاى خراسان شهر رى حركت و مسير سامانيان پيروزى و نيز اوضاع جغرافيايى مسيرهاى فتح توضيحاتى داده است  هنگام توصيف مبارزه آل بويه و آل زيار در به قدرت رسيدن در ايران نيز اطلاعاتى درباره شهرهاى قديم ايران در قرن چهارم هجرى؛ از جمله اصفهان همدان گرگان و شهر رى ذكر شده استمقارن سقوط سامانيان اشپولر از شهر بلاساغون در قسمت علياى رود چو به عنوان مقر قدرت خاندان ايلگ خانيان يا قراخانيان نام مى برد و از شهر اورگنج و جنگ هاى آن بحث مى كنددر كنار وقايع و رويدادهاى دوره غزنويان نيز از نقاط جغرافيايى قرن پنجم هجرى مطالب مفيدى ارائه شده است در اواخر جلد اول اشپولر به موضوع گسترش سلجوقیان در ایران پرداخته و از شهرهای قرمیسین کرمانشاه و منطقه حلوان در مغرب ایران خوزستان بین النهرین و سرزمینهای داخلی ایران بحث کرده است او پس از ذکر وقایع و رویدادهای تاریخ ایران تا دوره سلجوقی به مبحث فرهنگی ایران در سدههای اولیه پرداخته است در این بخش به جریان اسلامی شدن ایران روابط اجتماعی میان شهرها و روستاها و نیز اوضاع روستاها توجه شده است  از مطالب قابل ذکر اشپولر در این قسمت میتوان به پراکندگی اولیه مذاهب در ایران و نیز گسترش و پراکنش بعدی آنها اشاره کرد آداب و رسوم دین به خاک سپردن اموات خوارج فرقه اسماعیلیه شیعیان دوازده امامی از دیگر مطالب این جلد از کتاب است  از مطالب اشپولر در قسمتهای فرهنگی و به ویژه توضیحات او درباره اقوام و ساکنان ایران و نحوه مناسبات آنها میتوان به چگونگی مسائل مروادات و نیز ارتباطات در گستره جغرافیای آن زمان توسط گروههای مختلف قومی به ویژه در حوزه جغرافیای سیاسی ایران پی برددر انتهای این جلد دو نقشه ایران در قرن چهارم هجری با اطلاعاتی درباره مرزهای ولایات و سرزمینهای تاریخی شهرها و