کتاب اخلاق کارگزاران در حکومت اسلامیآیت الله جوادی آملی نشر بین المللی اسرا کتاب اخلاق کارگزاران در حکومت اسلامی مؤلف آیت الله جوادی آملی تنظیم حجت الاسلام محمد رضا مصطفی پور ناشر مرکز بین المللی نشر اسراء نوبت چاپ اول زبان فارسی نوع جلد شومیز قطع وزیری انگیزه هر کار اجتماعی پیوند مخصوصی است که بین کارگزار و مراجعه کننده برقرار می شود و در تمام جهات تابع همان پیوند خواهد بود؛ یعنی اگر آن ارتباط سالم بود کار سالمی صورت می پذیرد و اگر آن پیوند ناسالم بود کاری ناسالم به وجود می آید در نظام اسلامی همه مسئول اند و مسئولیت مسبوق به صیانت و سیاست نفس است حضرت علی عليه السلام که هم در کشورداری و هم در مسائل اخلاقی انسان کامل است فرمود أن یسوس نفسه قبل ان یسوس خلقه هر مسئولی پیش از این که دیگران را رعایت کند باید خود را رعایت نماید و پیش از سیاست مداری نسبت به دیگران باید سیاست مدار داخلی نفس خود باشدلذا از آنجا که روابط اداری و پیوندهای اجتماعی جزو امور قراردادی است و مستقیماً در ردیف سایر امور تکوینی قرار نمی گیرد در اثر اختلاف ملل و تفاوت نژادها و تغایر سرزمین ها و تغیر عصرها و مانند آن دگرگون می شود لیکن رابطه های اجتماعی در نظام الهی به یک پیوند تکوینی تکیه می کند ازاین رو تشریع رابطه و تنظیم قراردادها در حکومت اسلامی تنها به استناد وحی آسمانی بوده و تنها از آن منبع مَدَد می گیرد زیرا انسان همان طورکه زندگی اجتماعی خود را با مسائل اعتباری و امور قراردادی تنظیم می کند حیات انسانی خود را با وسایل تکوینی و امور حقیقی نیز تأمین می کند؛ و اگر بین قوانین اعتباری و قواعد تکوینی وی پیوندی نباشد و آن قوانین اعتباری از این قواعد اصیل تکوینی استمداد نکند و با آن ها هماهنگ نباشد و آن ها را زیربنای حقوق اجتماعی خود قرار ندهد و خود را روبنای آن ها نداند هرگز آن فروع اعتباری عامل تأمین سعادت انسان نخواهد بود بنابراین در تدوین قوانین حقوقی و نیز اجرای آن ها چاره ای جز اعتماد بر اصول زیربنایی انسان در اسلام وجود ندارد و اگر در بسیاری از حقوق اسلامی رعایت حق جامعه مقدم بر رعایت حق فرد است نه برای آن است که جامعه اصل است و فرد تابع و یا اینکه هر دو اصل هستند لیکن اصالت جامعه بر اصالت فرد تقدّم دارد و مانند آن؛ بلکه واقع امر این است که در کلیه موارد حقوق اسلامی حق فرد ملحوظ شده و حق جامعه به عنوان فرع حق فرد در نظر گرفته شده است توضیح اجمالی این مسئله آن است که مقتضای اصالت فرد و تقدم وی بر جامعه در مکتب های مادی همان استئثار و خودکامگی و انحصارطلبی و رفاه خواهی و سلطه گری و مانند آن است و مقتضای اصالت فرد و تقدم وی بر جامعه در مکتب وحی همان ایثار و نثار و عدل و احسان و رفع ستم و حمایت از مظلوم و عداوت با ظالم و مانند آن؛ لیکن همه این مزایای حقوقی و اخلاقی نه برای آن است که فرد فدای جامعه شود بلکه برای آن است که حقیقت فرد ـ که همان جان مجرد و روح جاودانه اوست ـ با این وسیله به سعادت ابدی خود نائل آید و به وَجْه الله برسد روابط اجتماعی انسان در نظام اسلامی باید هماهنگ با قواعد تکوینی وی باشد و برقراری این انسجام مستلزم آشنایی با تمام حقیقت انسان و تمام حقیقت جهان هستی است؛ زیرا جوامع انسانی با تمام جهان آفرینش در شرایط گوناگون ارتباط دارند و آشنایی کامل به انسان و جهان برای احدی جز آفریدگار آن ها میسّر نیست ازاین رو تنظیم روابط اجتماعی انسان ها  که بارزترین آن ها به صورت خدمات اداری و کارگشایی کارگزاران نظام اسلامی ظهور می یابد  فقط با هدایت الهی خواهد بود؛ و چون رعایت عواطف و اخلاق همانند مراعات حقوق و احکام در اسلام از اهمیتی خاصّ برخوردار است و احترام به عواطف از بهترین چهره های حقوق معنوی انسان ها در نظام اسلامی به شمار می آید ازاین رو لازم است کارگزاران ارجمند این نظام الهی به آن ها عنایت خاصّ داشته باشند مباحث مطرح شده در این کتاب   کليات و مبادي اخلاق  اخلاق شناسنامه حقیقی انسان  اخلاق کارگزاران نظام  امکان تغییر اخلاق انسانی  مفاهيم اخلاقي و خاستگاه آن ها  نظام هاي اخلاقي اسلام مباني و ويژگي هاي آن  چگونگي راهيابي کارگزار به مقام عنداللّهی  توانايي و امانت داري؛ دو شرط شايسته سالاري  رعایت حق الله حق الناس و حق النفس توسط کارگزاران  رعايت حقوق عمومي مهم ترين عامل بقای نظام  رعايت نظم عامل مهم برقرار نظام  امتیاز نبودن پست در نظام اسلامی  لزوم رعايت حال توده محروم در نظام اسلامي