کتاب تجرید شرح نمط هفتم الاشارات و التنبیهات  دکتر احمد بهشتی  بوستان کتاب  تجرید نوشته آیت الله دکتر احمد بهشتى ترجمه و شرح فارسی نمط هفتم از کتاب الاشارات و التنبیهات ابن سینا است نمط هفتم از کتاب الاشارات و التنبیهات مشتمل بر چهار بخش است کتاب تجرید علاوه بر بخش ها و فصول یاد شده در آغاز داراى یک تمهید است و در پایان هر فصل چند پرسش تحت عنوان خود را بیازمایید در مورد محتواى آن فصل دارد در آغاز هر فصل نخست بخشى از عبارت کتاب الاشارات و التنبیهات ذکر مى شود سپس ترجمه آن به صورت نیمه آزاد و روان آورده مى شود آن گاه به شرح و تفسیر آن پرداخته مى شود بخش نخست از کتاب درباره تجرد و بقاى نفس آدمى است در این بخش مسائلى همچون قوس نزول و صعودبراى مشخص کردن جایگاه نفس ناطقه که پس از اجسام مرکب جمادى و نباتى و حیوانى در قوس صعود قرار دارد این بحث ضرورى است استدلال بر بقاى نفس پس از موت و اثبات تجرد قوه عاقله نفس مطرح شده است بخش دوم درباره اتحاد عاقل و معقول استبوعلى در این نمط اتحاد مزبور را به شدت انکار کرده و بر اساس یکى از احتمالات داراى مؤیدى که شارح ذکر فرموده مراد وى از انکار اتحاد انکار اتحاد عاقل و معقول به حسب ماهیت است نه به حسب وجود این بخش مشتمل بر مسائل زیر است ابطال اتحاد معقول ها ابطال اتحاد نفس با عقل فعال گزارشى درباره فرفوریوس مشایى و کتاب او در مورد اتحاد عاقل و معقول ابطال اتحاد دو شىء به نحو کلى تقرر معقول در ذات عاقل بخش سوم درباره علم واجب است این بخش شامل مطالب زیر است تقسیم علم به فعلى و انفعالى به تعبیر بوعلى علم مستفاد از صور خارجى و علم سابق بر وجود خارجى تقسیم هر یک از دو علم مزبور به ما بالذات و ما بالغیر تعقل واجب الوجود ذات خود را بالذات و احاطه علمى تام وى بر همه موجودات دیگر اقسام ادراکتخیل توهم و تعقل اقسام مدرِکفاعل و منفعل اقسام مدرَکمعقول و مدرَک منغمس در ماده برترى واجب الوجود ادراکا و مدرِکا و مدرَکا چرا که ادراکش عقلى و ذاتش فاعل و مدرَکش معقول است اشکال بر محال دانستن اتحاد عاقل و معقول از سویى و تعقل واجب الوجود تمام چیزها را از سوى دیگر و پاسخ آن اشکال لزوم تقرر و ارتسام همه صورت هاى عقلى اشیا در ذات واجب و در نتیجه لزوم کثرت و ناسازگارى با توحید ذات پاسخ تأخر صورت هاى عقلى از مرتبه ذات و از لوازم ذات بودن و کثرت طولى داشتن آنها تعقل واجب الوجود اشیاى جزیى را به گونه تعقل کلیاتچرا که علم او به جزییات از راه علل و اسباب است نه از راه انفعال و تأثر او از جزییات اقسام صفاتاضافى محض حقیقى محض حقیقى ذات اضافه اى که به تغییر مضاف الیه تغییر مى کند و حقیقى ذات اضافه اى که به تغییر مضاف الیه تغییر نمى کند بحث درباره صفات اضافى محض و صفات حقیقى ذات اضافه و فرق میان آنها ازلى و ابدى بودن علم واجب به جزییات و تفسیر عنایت بخش چهارم درباره کیفیت دخول شر در قضاى الهى است و مشتمل بر این مباحث مى باشد حقیقى بودن یا نسبى بودن شر غلبه داشتن خیر بر شر در مورد همه مخلوقات عالم نوع واحد نبودن سعادت اخروى و داراى اقسام و مراتب بودن آن پاسخ به این سؤال که چرا خداوند مخلوقات عالم طبیعت را به گونه اى نیافریده است که شر نادر هم بر وجود آنها مترتب نشود؟ پاسخ به این سؤال که اگر آنچه از انسان صادر مى شود مطابق قضا و قدر الهى است پس چرا انسان در برابر اعمال زشت خود گرفتار کیفر مى شود؟