بلال سخنگوی نهضت پیامبر  برای آن که مکتبی را درست بشناسیم باید به دست آوردها و پرورده هایش نگاه کنیم که چه شاگردانی به بار آورده و چه انسان هایی را ساخته به انسان سازی مکتب اسلام نگاه کنیم بلال علم نیاموخته و تمدن ندیده انسانی گمنام و بی نشان پابرهنه و شلاق خورده در سایه ایمان و عمل و فداکاری و پارسایی موذن پیامبر شده که نه تنها با زبانش بلکه با مغز و گوشت و پوست و استخوان و دل و روح و جانش اذان می گفت و کلمه توحید هویت و ماهیت او را تشکیل می داد