کتاب نیرنگستان اثر صادق هدایت موافقان و مخالفان هدایت جملگی بر سر این نکته متفق القول اند که او از اولین و تأثیرگذارترین فرهیختگان ایرانی بود که شایسته ی روشنفکر نامیده شدن است چه دامنه ی آثار قلمی او بسیار گسترده و اثرگذاری اش بر حیطه های گوناگون زیست ایرانی از ادبیات گرفته تا صحنه ی اجتماع بی اندازه عمیق است  آنچه از صادق هدایت Sadegh Hedayat به عنوان میراث حقیقی اش به جا مانده آنچه او را بدل به صادق هدایتی نموده که همه ی ما می شناسیم حتی اگر آثارش را نخوانده باشیم داستان های کوتاه و بلندی ست که نوشته است؛ به واقع عظمتِ هدایتِ هنرمند  نویسنده است که هدایت پژوهشگر هدایتِ کنشگر هدایتِ منتقد و را زنده نگاه داشته است با این حال این امر موجب نمی شود که تلاش های بی دریغ و در نوع خود ممتاز این ادیب و روشنفکر برجسته در حیطه هایی جز ادبیات داستانی را جدی نگیریم مطالعه ی یکی از آثار پژوهشی او کافی ست تا نشان دهد که نویسنده ی آن از چه دانش گسترده ای بهره مند بوده است در همین راستا ما به شما کتاب بی نظیر نیرنگستان را پیشنهاد می کنیم  در این اثر هدایت پژوهشگر را می بینید که بی  کنار نهادن دید ادبی  هنریِ خود با دقت نظری که شایسته ی هر کار تحقیقی  درخوری ست به تأمل در آثار به جامانده از ایران باستان و البته فرهنگ عوام نشسته و به غور در باورهای امروز و دیروز ما پرداخته حاصل این غور و تأمل کتابی شنیدنی ست که به واقع گزیده ای از اهمِ عناصر موجود در فرهنگ عامه ی ایرانی ست  متدولوژی هدایت در کتاب نیرنگستان پیرو قواعد جامعه شناسی تاریخی است در این راستا او سعی در توضیح و تببین عناصر فرهنگ عامیانه ی ایرانی با عطف توجه به مسائل تاریخی داشته است موضوعاتی که در این بررسی مورد توجه هدایت قرار گرفته اند چنانچه از مطالعه ی فهرست ذیل پیداست طیف گسترده ای از مسائل مطرح در زندگی آدمی از تولد و مرگ گرفته تا تشریفات ازدواج روش های ارتزاق باورهای مذهبی و را شامل می شوند