کتاب  کلام و جامعه در سده 2و3 هجری تاریخ اندیشه دینی در صدر اسلام دوره سه جلدی اروند کتاب کتاب  کلام و جامعه در سده دوم و سوم هجری تاریخ اندیشه دینی در صدر اسلام تاریخ اندیشه دینی در صدر اسلام از نزدیک به ربع قرنی که از انتشار مجموعت شش جلدی کلام و جامعه در سده دوم و سوم هجری اثر پروفسور یوزف فا ن اس متولد ۱۹۳۴ استاد بازنشسته رشته اسلام  شناسی و زبان های سامی دانشگاه توبینگن و پژوهشگر نامی عرصت کلام اسلامی می گذرد این مجموعه بی تردید یکی از منابع پژوهشی درخور توجه به شمار آمده و پایه ای برای تحقیقات متعددی قرار گرفته است  روش جدید بررسی آرای کلامی در چهار حوزه عالم اسلامی و مناسبات آنها با یکدیگر و نیز نسبت میان جامعه و کلام افق های جدیدی را در پژوهش های کلامی گشوده است  تتبع کم  نظیر نویسنده و ذکر دقیق ماخذ در پانوشت ها این مجموعه را به گنجینه ای ارزشمند برای پژوهشگران در کلام اسلامی مبدل ساخته است