کتاب آئین میترا نویسنده مارتین ورمارزن ترجمهبزرگ نادر زاد چاپ هشتم 1390 مهر يا ميترا يكي از بزرگ ترين ايزدان اقوام هند و ايراني است و قديم ترين ذكري كه از آن به دست آمده به حداقل 3500 سال پيش مي رسدنظام ديني كه در حول محور اين ايزد بركت و نعمت ونور و دوستي و جوانمردي و جنگاوري به وجود آمد ايران اشكاني و اروپاي مقارن آغاز دعوت مسيح را فرا گرفت و هر چند كه بعد از چندين قرن ولايت در هر دوي اين مناطق مجبور به عقب نشيني شد اما منشاء تاسيس نوعي نهضت اخلاقي اومانيسم شد كه خفي يا جلي در شئون مختلف اجتماعي و فرهنگي و معنوي ايران تاثير گذاشت  نظام دینی که در حول محور این ایزد برکت و نعمت و نور و دوستی و جوانمردی و جنگاوری به وجود آمد ایران اشکانی و اروپای مقارن آغاز دعوت مسیح را فرا گرفت و هر چند که بعد از چندین قرن ولایت در هر دوی این مناطق مجبور به عقب نشینی شد اما منشاء تاسیس نوعی نهضت اخلاقی اومانیسم شد که خفی یا جلی در شئون مختلف اجتماعی و فرهنگی و معنوی ایران تاثیر گذاشت و این نکته را بعضی از پژوهش های معدود اخیر نمایان کرده است