النهایه فی مجرد الفقه و الفتاوی  شیخ طوسی  عربی  5 جلدی کتاب النهایه فی مجرد الفقه و الفتاوی تألیف شیخ طوسی و تحقیق موسسه امام هادی ع توسط موسسه امام هادی علیه السلام در پنج جلد به چاپ رسیده است  النِهایَة فی مُجَرَّدِ الفِقه و الفَتاوی کتاب فقهی شیخ طوسی 385460ق به زبان عربی است این کتاب همه ابواب فقهی را به صورت خلاصه در بر دارد و حاشیه ها و شرح های مختلفی بر آن نوشته شده است قلم روان خارج نشدن از مسائل اصلی و رعایت ترتیب منطقی در تبیین فروعات از ویژگی های این اثر دانسته شده است  این کتاب نسخه های خطی متعددی دارد که قدیمی ترین آن مربوط به 507ق است النهایة به زبان فارسی ترجمه شده است آقابزرگ تهرانی احتمال داده که ترجمه کتاب نیز تألیف شیخ طوسی باشد  درباره مولف  محمد بن حسن طوسی 385ق460ق مشهور به شیخ طوسی از شاگردان شیخ مفید و سید مرتضی است که پس از سید مرتضی زعامت شیعه به او واگذار گردید شیخ طوسی حوزه علمیه نجف را پایه گذاری کرد و آنجا را مرکز علوم دینی ساخت  او در علوم مختلف اسلامی کتاب های متعددی نگاشته است؛ از جمله تهذیب و استبصار در حدیث التبیان در تفسیر مصباح المتهجد در ادعیه العُدّه در اصول فقه و المبسوط در فقه  معرفی کتاب  النهایة کتاب فقه فتوایی است که در آن استدلال های فقهی بیان نشده است در این کتاب فتوای امامیه منطبق با عبارت های به کاررفته در روایات بدون ذکر سند بیان گردیده و از ذکر استدلال ها و سخن مخالفان خودداری شده است ابن ادریس حلی معتقد است شیخ طوسی در این اثر گاهی فتواهایی را که خود به آنها اعتقاد نداشته ذکر کرده است این اثر در مجموع 22 کتاب 214 یا 215 باب و 36 هزار مسئله دارد  شیخ طوسی بر آن بود که اثری مختصر در فقه بنگارد که هم عبارات آن برگرفته از متن روایات باشد و هم تمام ابواب فقهی را در بر گیرد تا شایسته حفظ کردن باشد  تاریخ دقیق نگارش النهایة مشخص نیست اما با این حال به عنوان اولین کتاب فقهی شیخ طوسی معرفی شده است؛ چرا که نویسنده در بیشتر کتاب های فقهی خود  مانند استبصار الاقتصاد الجمل و العقود الخلاف المبسوط و مصباح المتهجد به آن اشاره کرده است  جایگاه  کتاب النهایة تا زمان تألیف کتاب شرایع الاسلام همواره متن درسی و محوری حوزه بوده است؛ از این رو شرح های مختلفی بر آن نگاشته شد آقابزرگ تهرانی و سید محسن امین کتاب النهایة را از برجسته ترین آثار نویسنده به شمار آورده اند مطابق برخی از تحقیقات شیخ طوسی به خوبی توانسته است موضوعات مختلف را در دسته بندی های کتاب ارائه کند  ویژگی ها  از ویژگی های النهایة به موارد ذیل اشاره شده است  خارج نشدن از احکام کلی و مسائل اصلی ابواب و نپرداختن به مصادیق احکام شرعی؛ این ویژگی مورد توجه فقیهانی چون محقق حلی در کتاب شرایع الاسلام و علامه حلی در قواعد الاحکام قرار گرفته است تبیین فروعات فقهی مورد ابتلای امامیه و در بعضی از موارد فروعات اهل سنت با عبارت های ساده تنها کتاب فقهی کامل در آن دوران پرهیز از خلاصه گویی ابهام آفرین و یا تفصیل های بی مورد ترتیب منطقی هر یک از موضوع ها و فصل ها و قرار دادن فروعات مسائل در جای خود ذکر سند بعضی از روایات و یا استدلال و یا مناقشه در آنها علی رغم فتوایی بودن کتاب